Wikipedija shwiki https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Mediji Posebno Razgovor Korisnik Razgovor s korisnikom Wikipedija Razgovor o Wikipediji Datoteka Razgovor o datoteci MediaWiki Razgovor o MediaWikiju Šablon Razgovor o šablonu Pomoć Razgovor o pomoći Kategorija Razgovor o kategoriji Portal Razgovor o portalu Nacrt Razgovor o nacrtu TimedText TimedText talk Modul Razgovor o modulu Event Event talk 0 2057 42655877 42512061 2026-07-16T11:09:32Z ~2026-39959-27 375354 /* Dramski umjetnici (glumci, redatelji...) */ 42655877 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje | ime = Split | tip_naselja = grad | slika_horizont = Split iz zraka.jpg | slika_alt = | opis_slike = | slika_zastava = Flag of the City of Split.svg | zastava_alt = | zastava_okvir = | slika_grb = Coat of arms of Split.svg | grb_alt = | etimologija = | nadimak = | moto = | slika_mapa = | mapa_alt = | opis_mape = | marker_mapa = Hrvatska | marker_mapa_opis = | marker_mapa_alt = | koordinate = {{Coord|43|30|32.25|N|16|26|20.64|E}} | podjela_vrsta = Država | podjela_ime = [[Hrvatska]] | podjela_vrsta1 = [[Hrvatske županije|Županija]] | podjela_ime1 = [[Splitsko-dalmatinska županija|Splitsko-dalmatinska]] | osnivanje_naslov = [[Grčka kolonizacija]] | osnivanje_datum = [[3. vijek pne.|3]]/[[2. vijek pne.]] | osnivač = [[Drevni Korint|Korinćani]] iz [[Drevna Sirakuza|Sirakuze]] | vladajuće_tijelo = Gradsko vijeće | vođa_stranka = [[HDZ]] | vođa_titula = Gradonačelnik | vođa_ime = [[Tomislav Šuta]] | nadmorska_visina = 0 | površina_ukupno = 79,4 | stanovništvo_datum = 2021. | stanovništvo_ukupno = 149830 | vremenska_zona = UTC+1 | vremenska_zona_DST = UTC+2 | poštanski_broj = 21000 | registarska_oznaka = ST | pozivni_broj = (+385) 021 | veb-sajt = [https://split.hr/ www.split.hr/] | napomene = Dan mjesta: [[7. maja]] }} '''Split''' je [[grad]] u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] i sjedište [[Splitsko-dalmatinska županija|Splitsko-dalmatinske županije]]. Split je drugi po veličini grad u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] i administrativno središte Splitsko-dalmatinske županije. Prema prvim rezultatima [[Popis stanovništva u Hrvatskoj 2011.|popisa iz 2011.]] u administrativnom Gradu je živilo 178.192 stanovnika, a u samom gradu je živilo 165.893 stanovnika.<ref>{{Cite web|url= http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/census2011/htm/h11_RH.html|title= Popisane osobe, kućanstva i stambene jedinice, prvi rezultati popisa 2011.|accessdate= 28. 8. 2012.|last= |first= |coauthors= |date= |work= |publisher= Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske|archive-date= 2012-06-01|archive-url= https://web.archive.org/web/20120601142636/http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/census2011/htm/h11_RH.html}}</ref> == Historija == Iako se vjeruje da su određena naselja na području Splita postojala i ranije, ime Split se povezuje s malom [[Grčka|grčkom]] kolonijom zvanom ''Aspalathos'', nazvanoj po [[Grčki jezik|grčkoj]] riječi za [[brnistra|brnistru]], biljku koja raste u okolici. To je naselje, međutim, dugo vremena bilo u sjeni obližnje [[Salona|Salone]], daleko većeg grada koji će kasnije postati prijestolnica velike [[Rimsko Carstvo|rimske]] provincije [[Dalmacija (rimska provincija)|Dalmacije]]. Početak Splita u današnjem obliku se povezuje za rimskog cara [[Dioklecijan]]a, koji je navodno bio rodom iz okolice Salone. Pred kraj svog života se odlučio povući u rodni kraj, te je tamo sagradio velebnu [[Dioklecijanova palača|palaču]]. Ta je palača nešto kasnije služila kao ljetnikovac i rezidencija careva i velmoža, od kojih je posljednji [[Julije Nepot]], rimski vladar Dalmacije, ubijen [[480]]. godine. Ključni događaj za Split je bilo uništenje Salone od strane [[Obri|Avara]] i [[Slaveni|Slavena]] prilikom njihove invazije na Balkan godine [[614]]. Preživjeli stanovnici su utočište našli iza zidina Palače, koja otada dobija karakter grada, odnosne jezgre oko koje će se vijekovima početi razvijati Split. U [[srednji vijek|srednjem vijeku]] je Split ispočetka bio [[Bizantsko Carstvo|bizantskom]] vlašću, ali je povremeno dolazio pod nominalnu vlast [[Hrvatska|hrvatskih]] kraljeva, odnosno [[Mletačka Republika|Mletačke republike]]. Split se s vremenom razvio i tipični srednjovjekovni grad-državu, koji je donosio vlastite zakone, pa čak i vodio ratove protiv svojih susjeda, tako da se bilježi rat između Splita i susjednog [[Trogir]]a 1282. godine. U isto doba je Split, čije je stanovništvo ispočetka bilo romansko, zabilježio priliv slavenskog stanovništva iz zaleđa Dalmacije, što je proces koji traje sve do današnjih dana. Split se također počinje javljati kao jedno od najvažnijih kulturnih središta na ovim prostorima. Godine [[1358]]. Split je dopao pod hrvatsko-ugarsku vlast, da bi [[1420]]. godine nad njim vlast trajno preuzeli Mlečani. U doba renesanse Split nastavlja svoj kulturni procvat, tako da je u njemu djelovao i [[Marko Marulić]], koji se često naziva ocem [[hrvatska književnost|hrvatske književnosti]]. Razvoj Splita je zaustavio prodor [[Otomansko Carstvo|Otomanskog imperija]] na zapad Balkana, što se pogotovo iskazalo nakon pada obližnjeg [[Klis]]a [[1526]]. godine. Turska osvajanja su neposrendo ugrozila i sam Split, tako da su turske stražarske kule bile u blizini današnjeg središta grada. Split je pogotovo teško stradao za vrijeme dugotrajnog [[kandijski rat|kandijskog rata]] u [[17. vijek]]u, kada ga je osim rata pogodila i epidemija [[kuga|kuge]]. Tako je na početku 18. vijeka imao tek nešto više od 1000 stanovnika. Nazadovanje Splita je tek usporeno u relativno dugom periodu relativnog stabilnosti nakon [[Požarevački mir|Požarevačkog mira]]. Godine [[1797]]. padom Mletačke republike Split kao i ostatak Dalmacije prelazi pod vlast [[Austrija|Austrije]], a [[1805]]. [[Požunski mir|mirom u Požunu]] pripada [[Napoleon]]ovoj [[Francuska|Francuskoj]]. Godine [[1813]]. Split ponovno zauzimaju Austrijanci, čija će vlast biti potvrđena [[Bečki kongres|Bečkim kongresom]]. U Splitu, kao i u drugim hrvatskim krajevima, se u [[19. vijek]]u javlja nacionalna svijest. Ona dobija i svoju političku komponentu s nastankom [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarske]], odnosno podjelom Carstva na austrijski dio - kome je pripala Dalmacija i mađarski dio- kome je pripala jezgra današnje Hrvatske. Dok se dio stanovnika Splita zalaže za ujedinjene s Hrvatskom, dio se izjašnjava kao pripadnicima [[italija]]nske nacije i traži ujedinjenje s nezavisnom Italijom. Potonji kao alternativno rješenje nude stvaranje autonomne Dalmacije, odnosno novu slavensku naciju [[Dalmatinci|Dalmatinaca]]. Tim opcijama se krajem 19. vijeka priključuje radnički pokret, odnosno zagovornici [[socijalizam|socijalizma]] i [[anarhizam|anarhizma]] čije če Split postati tradicionalno uporište, a od početka [[20. vijek]]a i zagovornici stvaranja [[Jugoslavija|Jugoslavije]]. Nakon prvog svjetskog rata i raspada Austro-Ugarske, Split postaje dijelom [[Država Slovenaca, Hrvata i Srba|Države Slovenaca, Hrvata i Srba]], a kasnije i [[Kraljevina SHS|Kraljevine SHS]]. Od 1929. godine postaje središte Primorske banovine. U tom periodu je ekonomski razvoj Splita potakla činjenica da je [[Zadar]], dotadašnje administrativno središte Dalmacije, mirovnim ugovorima postao [[italija]]nska enklava na istočnom Jadranu. Za vrijeme drugog svjetskog rata su Split okupirale italijanske snage, a i formalno anektirale Rimskim ugovorima s [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisnom državom Hrvatskom]]. Split je ostao bez svog prirodnog zaleđa, a stanovništvo je podvrgnuto brutalnoj [[fašizam|fašističkoj]] politici italijanizacije. Zbog toga je već [[1941]]. veliki dio lokalnog stanovništva posredno ili neposredno pristupio Titovim [[narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|partizanima]]. Partizani su grad zauzeli u septembru 1943. nakon kapitulacije Italije, ali su ga nakon žestokih borbi morali prepustiti njemačkom Wehrmachtu. Split je formalno pripao NDH, ali je [[26. 10.|26.10.]] [[1944]]. ponovno došao pod partizansku kontrolu. Do kraja rata je služio kao privremeno sjedište vlade [[Federalna država Hrvatska|Federalne države Hrvatske]]. U doba [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFRJ]] Split doživljava nagli ekonomski rast, dijelom vezan uz ratvoj [[industrija|indutsrije]] u obližnjem [[Kaštela|Kaštelima]], ali i sve veći razvoj [[turizam|turizma]] u [[Dalmacija|Dalmaciji]]. Porast industrije i životnog standarda je imao i značajne demografske posljedice, prvenstveno u naglom priljevu stanovništva iz ekonomski zaostalih krajeva [[Zagora|Dalmatinske Zagore]] i [[Hercegovina|Hercegovine]]. [[Raspad SFRJ]] se u Splitu odrazio kroz niz ozbiljnih oružanih incidenata, koji su prethodili eskalaciji [[Rat u Hrvatskoj|rata u Hrvatskoj]]. Razlog za to je bilo postojanje anažnog garnizona [[Jugoslovenska narodna armija|JNA]] u gradu, vezanog uz ratnu luku [[Lora]], glavnu bazu [[Jugoslovenska ratna mornarica|JRM]]. Za vrijeme rata su Lora i drugi objekti JNA bili pod opsadom, okončanom tek potpisivanjem Sarajevskog primirja 1992. godine i povlačenjem snaga JNA početkom 1992. godine. U međuvremenu su se zbili mnogi incidenti, od kojih je najveći bio pomorski napad na Split, [[15. 11.|15.11.]] [[1991]]., kada je razarač ''Split'' bombardirao grad prije nego što je oštećen i prisiljen na povlačenje vatrom hrvatskih obalnih baterija. To je zasada jedini slučaj u historiji da je neki ratni brod bombardirao grad po kome je dobio ime. <!-- Nove informacije koje su potkrijepljene slikama na internetu pokazuju veliku zabludu oko toga da je VPBR-31 tj. razarač "Split" bombardirao grad Split. Naime, uvidom u slike iz vojne luke Tivat, vidljivo je da je u njoj usidren razarač "Split" sa svojim brojem "31", dok je kraj njega bio brod sa brojem "3", koji je prema informacijama došao u Tivat oštećen i na kraju je zbog toga izrezan. Te snimke čvrsto pokazuju da se razaraču "Split" nikada nije brisao broj "1" te da je zapravo Split bombardirao VPBR-32 tj. razarač "Koper" na kojem je vidljiv samo jedan broj "3", tj. druga znamenka mu je izbrisana da se ne bi znalo koji je točno brod bombardirao grad Split. --> Rat je nakon toga trajao još tri godine, a Split, iako ne neposredno pogođen, je dosta pretrpio zbog ekonomskog kolapsa, tek djelomično ublaženog činjenicom da je služio kao glavna logistička baza snagama [[UNPROFOR]]-a u [[Bosna i Hercegovina|BiH]]. Teška ekonomska situacija se nastavila i nakon rata, s obzirom da se Split, slično kao i ostatak Dalmacije daleko teže oporavljao u odnosu na Zagreb i druge dijelove Hrvatske. Zbog toga se Split - pogotovo njegova okolica - pokazao daleko plodnije tlo za održavanje nacionalističke desnice. To se između ostaloga iskazalo i u čuvenom mitingu na [[Splitska Riva|Rivi]] održanom početkom [[2001]]. godine u znak podrške generalu [[Mirko Norac|Mirku Norcu]], hrvatskom generalu optuženom, a kasnije i osuđenom za ratne zločine. ===Gradska naselja === Splitu su 1952. upravno pripojena naselja Strožanac, Kaštel Gomilica, Kaštel Sućurac, Kaštel Kambelovac, Grljevac, Vranjic, Rupotina Donja i Rupotina Gornja.(N.N. NRH, 16/52)[5] Godine 1954. su mu pripojena naselja Amižići, Most, Stobreč, Podstrana, Sirotkovići, Dvori, Korešnica, Gajine Žrnovničke, Kamen, Glavica i Privor (N.N. NRH, 33/54).[5] Godine 1952. odnosno 1954. Splitu su bili pripojeni Mravince, Podstrana, Sitno Gornje i Sitno Donje, Solin i Strana Solinska.(N.N. NRH, 16/52 I 33/54)[5] Godine 1962. su iz Splita upravno odvojena i osamostaljena mjesta Solin, Kaštel Kambelovac, Kaštel Sućurac, Kamen, Kaštel Gomilica, Kučine, Slatine("Slatina", Čiovo), Mravince, Stobreč, Blaca, Podstrana (kojoj je pripojen iz Splita netom odvojen i osamostaljen Strožanac), Vranjic, Žrnovnica, Srinjine, zatim Sitno Gajine od kojeg su stvoreni Donje Sitno i Gornje Sitno.(N.N. SRH, 39/62)[5] Za socijalističke Hrvatske Splitu bili pripojeni Solin, Donje Sitno i Gornje Sitno .[5] Također su bila ova naselja pripojena Splitu, a poslije su izdvojena: Blaca, Kamen, Kaštel Gomilica, Kaštel Kambelovac, Kaštel Sućurac, Kučine, Lovrinac, Srinjine i Stobreč.[5] Splitu su bila pripojena i ova naselja: Grabavac, Grljevac, Sveti Martin, Torčići, Amižići, Korešnica, Sveti Kajo, Majdan (Solin), Meterize.[5] Tijekom 1980-ih, do preustroja administrativne podjele uspostavom samostalne RH, Split je bio jedan od osam velikih gradova u SFRJ koji su imali donekle različit oblik lokalne samouprave, te je jedini od velikih urbanih područja na obali organiziran u gradsku zajednicu općina (GZO) Split, a tvorile su je općine Kaštela, Solin i Split. Ovakav oblik gradske administracije u Hrvatskoj je, osim Splita, imao jedino Zagreb, koji je i danas zadržao sličan oblik ustroja lokalne samouprave, primjeren velikim gradovima, dok je Split ukidanjem statusa velikoga grada s GZO, praktički uskraćen za mogućnost integriranja njegovog urbanog područja u osmišljeniju i bolje upravljanu cjelinu, podjeljen na tri grada sa zasebnim upravama i interesima, iako su im "granice" realno nevidljive i protežu se po sredini gradskih ulica. Gradu Splitu danas pripada 8 naselja (stanje 2006), to su: Donje Sitno, Gornje Sitno, Kamen, Slatine, Split, Srinjine, Stobreč i Žrnovnica. Split je podijeljen na više gradskih kotareva: Bačvice, Bilice, Blatine-Škrape, Bol, Brda, Dračevac, Duilovo, Firule, Grad, Gripe, Karepovac, Kila, Kman, Kocunar, Lokve, Lora, Lovret, Lučac-Manuš, Mejaši, Meje, Mertojak, Neslanovac, Žnjan-Pazdigrad, Plokite, Pojišan, Pujanke, Ravne njive, Sirobuja, Skalice, Smokovik, Split 3 (Smrdečac), Stoci, Sućidar, Sustipan, Šine, Šperun, Špinut, Trstenik, Varoš, Veli Varoš, Visoka, Žnjan [6]. == Stanovništvo == Prvi opći popis stanovništva, koji se ujedno smatra i prvim suvremenim popisom, proveden je 1857. godine, a Split je tada brojio 10.358. stanovnika.<ref name="Klempić 79–110">{{Cite journal|last=Klempić|first=Sanja|date=2004-03-30|title=Utjecaj imigracije na strukture stanovništva Splita|url=https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=11298|journal=Migracijske i etničke teme|language=hr|volume=20|issue=1|pages=79–110|issn=1333-2546|access-date=2020-06-13}}</ref> Prema posljednjem popisu stanovništva iz 2011. godine, na površini od 79 km2, imao je 178.102 stanovnika, što predstavlja 39,16% od ukupnog broja stanovnika Splitsko-dalmatinske županije, odnosno 4,15% od ukupnog broja stanovnika Hrvatske.<ref>https://www.dzs.hr</ref> Prvo udvostručenje broja stanovnika Split je imao oko 1907., a drugo na početku četrdesetih godina. Do Drugoga svjetskog rata, Split je imao relativno sporo povećanje broja stanovnika. Zbog ubrzane industrijalizacije i razvoja tercijarnih djelatnosti nakon Drugoga svjetskog rata, javlja se potreba za velikim brojem radne snage, što je bilo povod za intenzivno doseljavanje, posebice šezdesetih i sedamdesetih godina 20. stoljeća. Analiza prirodnoga kretanja pokazuje da je Split u razdoblju između 1981. i 2001. prešao iz srednjih u niske stope rodnosti, te iz niskih u srednje stope smrtnosti, što je rezultiralo niskim prirodnim prirastom. Posljedica je tog procesa i stalno smanjivanje vitalnog indeksa. Dobna struktura stanovništva Splita sve više poprima karakteristike regresivnog tipa: smanjuje se udio mladoga, a povećava udio starog stanovništva. Radni kontingent raste sve sporije. U ukupnom stanovništvu prevladavaju žene, iako se njihov udio smanjuje. Domovinski rat pogoršao je ionako lošu demografsku situaciju.<ref name="Klempić 79–110"/> == Klima grada Splita == Grad Split ima sredozemnu klimu koju karakteriziraju blage zime te suha i vruća ljeta. Republika Hrvatska klimatski se nalazi u sjevernom umjerenom pojasu u kojem vrlo važnu ulogu imaju Sredozemno i Jadransko more čije zračne struje zimsko razdoblje u Primorskoj Hrvatskoj, a tako i u gradu Splitu,  čine blagim, toplim i često vrlo vlažnim.<ref>{{Cite journal|last=Šegota|first=Tomislav|last2=Filipčić|first2=Anita|date=2003-06-01|title=Köppenova podjela klima i hrvatsko nazivlje|url=https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=14773|journal=Geoadria|language=hr|volume=8|issue=1|pages=17–37|doi=10.15291/geoadria.93|issn=1331-2294|access-date=2020-04-14}}</ref> Klimu u Splitu određuju blizina mora, reljef i geografski smještaj. U razdoblju od mjeseca studenog do ožujka moguće je hladno razdoblje s prosječnom temperaturom od 7,6 ℃.  U ovom razdoblju bilježe se veće količine padalina zbog česte pojave i zadržavanja ciklone u kojem padne prosječno 62% ukupne godišnje količine padalina (uz važan podatak da kroz cijelu godinu u Splitu prosječno padne 825&nbsp;mm padalina). Vruće razdoblje obuhvaća period od mjeseca svibnja do rujna, a statistički najtopliji je mjesec srpanj. Prosječna temperatura u ovom razdoblju je 22℃. Toplo razdoblje karakterizira mala količina padalina, sušno razdoblje, visoke dnevne temperature i tople noći. Ipak, i najtoplije razdoblje u godini, zbog obrnuto proporcionalnog odnosa vlažnosti i temperature, vrućine čini podnošljivima. Klimatski položaj grada Splita karakterizira vrlo mali broj oblačnih dana. Vjetrovi karakteristični za grad Split u zimskom periodu su vjetrovi iz sjeveroistočnog kvadranta – poznat pod nazivom bura. Ipak, u hladnim mjesecima puše i puno jači, ali topliji vjetar koji se zove jugo. U ljetnom periodu pušu vjetrovi iz jugozapadnog kvadranta, kao što su maestral, blaga bura ili burin. Klima grada Splita uvrštava se u umjereno toplu kišnu klimu sa sušnim  i vrućim ljetnim periodom. Klimatski gledano, prema Walterovu klimadijagramu, izrazito sušan i iznimno topao je mjesec srpanj, umjerena suša traje od lipnja do rujna, a svibanj je granični mjesec vlažnog razdoblja i umjerene suše.<ref>Filipčić, Anita. Klima Splita. //Geografski horizonti 41, 2(1995), str. 16-20.</ref> == Kultura == * [[Hrvatsko narodno kazalište u Splitu|HNK Split]] * [[Talijanska unija|Zajednica Talijana - C.I. "Francesco Carrera"]] ====== Arheološki muzej u Splitu ====== Arheološki muzej u Splitu ujedno je i najstariji hrvatski muzej, a utemeljen je 1820. godine. Dugo vremena smatran je kulturnim središtem Splita, ali i Dalmacije. U knjižnici i arhivu Arheološkog muzeja u Splitu čuvali su se predmeti koji su bili od velikog značaja za kulturnu povijest, poput različitih arheoloških zbirki, te umjetnina. Časopis Arheološkog muzeja u Splitu – Vjesnik za arheologiju i historiju dalmatinsku, smatra se najstarijim hrvatskim hrvatskim časopisom.<ref>Marin, E. (1995). 'ARHEOLOŠKI MUZEJ U SPLITU I BOKA KOTORSKA', ''Prilozi povijesti umjetnosti u Dalmaciji'', 35(1), str. 67-79. Preuzeto s: <nowiki>https://hrcak.srce.hr/114580</nowiki> (Datum pristupa: 25.04.2020.)</ref> Izgradnja zgrade u kojoj se i danas nalazi Arheološki muzej u Splitu završena je 1914. godine, a i rađena je prema projektu dvojice austrijskih arhitekata A. Kiresteina i F. Ohmanna. Ideja navedenih arhitekata bila je izgraditi objekt koji će omogućiti kružno kretanje posjetitelja muzeja. Muzej je otvoren 1922. godine. Na objektu je izvršen veći građevinski zahvat tek 80 godina od izgradnje.<ref>Mardešić, J. (1998). 'Preuređenje Arheološkog muzeja u Splitu', ''Informatica museologica'', 29(3-4), str. 104-107. Preuzeto s: <nowiki>https://hrcak.srce.hr/143033</nowiki> (Datum pristupa: 25.04.2020.)</ref> ==Kulturni spomenici i znamenitosti== [[Datoteka:Srebrna vrata (lat. Porta argentea), istočni ulaz u Dioklecijanovu palaču u Splitu.jpg|mini|228x228piksel|Srebrna vrata, istočni ulaz u Dioklecijanovu palaču |alt=|lijevo]] [[Datoteka:Croatia-01177 - The Peristil.jpg|alt=|mini|Peristil]] Najznačajniji kulturni spomenik i turistička atrakcija Splita jest '''Dioklecijanova palača'''. Ona se nalazi u užem centru grada. Povijesnu jezgru grada Splita tvori Dioklecijanova palača i dio grada unutar mletačkih obrambenih zidova iz XVII. st. (od 1979. na UNESCO-ovu popisu svjetske kulturne baštine).<ref>https://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=57463</ref> Unutar palače, kraj katedrale sv. Dujma, nalazi se '''Splitski Peristil''', jedan od najljepših Splitski trgova<ref>{{Cite web|url=http://www.split-tourism.com/|title=Complete visitor's guide to Split - Split Tourism|website=www.split-tourism.com|language=en|trans-title=Turističke informacije o gradu Splitu|access-date=2018-06-15|archive-date=2018-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615190635/http://split-tourism.com/|dead-url=yes}}</ref>. Značajna atrakcija je i sjeverni ulaz u palaču, nazvan Zlatna vrata. [[Datoteka:Split-center.jpg|mini|Split - riva|alt=|lijevo]] '''Splitska riva''' mjesto je zabave, festivala i religijskih manifestacija. Najveća fešta održava se na Rivi svake godine 7.5., kad se slavi zaštitnik grada sv. Dujam. Park šuma Marjan mjesto je iznimno očuvane prirode, te izletište i mjesto rekreacije mnogih Splićana i posjetitelja. === Arheološki lokalitet "Ad basilicas pictas" === U tijeku pripremnih iskopavanja za izgradnju trgovačkog centra Small Mall na raskrižju Ulice Domovinskog rata s Vukovarskom, Livanjskom i Bihaćkom ulicom otkriveno je novo i neočekivano važno arheološko nalazište. Radi se o do sada nepoznatom amfiteatru iz IV stoljeća, odnosno iz vremena kad je car Dioklecijan obitavao u svojoj palači. Unatoč nepristupačnosti većem dijelu ostataka antičke građevine zbog okolnih kasnije sagrađenih i danas još funkcionalnih građevina, arheolozi su bili u mogućnosti procijeniti neke njene osnovne karakteristike<ref>U Splitu otkriven antički amfiteatar iz 4. stoljeća. Tportal pristupljeno 20. ožujka 2020. https://www.tportal.hr/kultura/clanak/u-splitu-otkriven-anticki-amfiteatar-iz-4-stoljeca-20131113</ref>. Istraživanje je provela i tvrtka Neir, a nadzirao splitski Konzervatorski odjel<ref name=":0">Arheološko nalazište kod Općine. Splitski portal split.com.hr https://www.split.com.hr/novosti/vijesti/arheolosko-nalaziste-kod-opcine</ref>. Amfiteatar je imao arenu raspona 50 metara, bio je ukupnog promjera 80 metara<ref name=":1">{{Cite journal|last=Eremut|first=Antonija|date=2013-12-15|title=Danski zalog hrvatskoj spomeničkoj baštini|url=https://hrcak.srce.hr/175016|journal=Kvartal : kronika povijesti umjetnosti u Hrvatskoj|language=hr|volume=X|issue=3-4|pages=74–76|issn=1334-8671|access-date=2020-04-20}}</ref>, a nalazio se uz sam Dioklecijanov aqueduct sve do kraja kandijskog rata 1647. godine kada ga je, već djelomično porušenog, u potpunosti dao razrušiti mletački providur Dalmacije Leonardo Foscolo kako bi spriječio moguće utvrđivanje Osmanlija na tako maloj udaljenosti od tadašnjeg mletačkog Splita. Inače, lokalitet na kojem su pronađeni ostatci ove povijesno toliko važne građevine već je poznat pod nazivom “Ad basilicas pictas”<ref name=":1" /> (“Kod oslikanih bazilika”). Tu su već ranije pronađeni ostatci arhitekture koja je prethodila nastanku Dioklecijanove palace, točnije antičnom naselju Spalathum, kao i ostaci nekih drugih antičkih i srednjovjekovnih građevina<ref name=":0" />. Ovaj pronalazak je od iznimne ne samo arheološke, već i kulturno-povijesne, kao i turističke važnosti. Uz Pulsku Arenu, te amfiteatre u antičkoj Saloni i Burnumu kraj Knina, ovo je četvrti primjer ove arhitekture na području Republike Hrvatske. Ipak, zbog nemogućnosti daljnjeg istraživanja na lokalitetu, pronađeni ostatci su konzervirani i ostavljeni za neka daljnja proučavanja. Vjerojatno je iz istog razloga zaustavljena i izgradnja navedenog trgovačkog centra jer se nakon tog otkrića odustalo od gradnje istog na toj vrlo atraktivnoj poziciji uz sam povijesni centar grada<ref name=":0" />. == Privreda == '''<big>Industrija</big>''' „Jugoplastika“ je imala vlastitu trgovačku mrežu od 180 prodavaonica u svim jugoslavenskim republikama u kojoj je radilo više od 1300 radnika. Zbog goleme palete od 3200 vrsta proizvoda razvila  je i vlastitu prodajnu mrežu. Zbog svega toga bila je likvidna i nije imala zaduženja i kredite. Posjedovala je četiri robno-distributivna centra u Ljubljani, Sarajevu, Nišu i Skoplju. U svim glavnim gradovima saveznih republika imala je trgovačka predstavništva s kompletnom infrastrukturom marketinga i trgovačkih putnika. Jugoplastika je bila iznimno značajna za društvenu zajednicu grada Splita, naročito u području ekonomske antropologije. Prenamjena Jugoplastikine tvornice u trgovački centar Joker izazvala je veliko zanimanje a val nostalgije za kombinatom  Jugoplastike je izražen brojnim komentarima na novinske članke koji su o tome pisali po internetskim portalima. Fokus zanimljivosti je u tome da je prostor proizvodnje prenamijenjen u prostor potrošnje i to u doba kada je veća stopa nezaposlenosti u gradu što ukazuje na određeni apsurd. Jugoplastika je bila ideja zajedništva, discipliniranog rada i brzog napretka kojoj je pripadalo gotovo 13 000 radnika od kojih je 10000 bilo u samoj proizvodnji. Sama tvornica je bila najsnažniji simbol modernizacije, tehnološke inovativnosti i dobara.<ref>Blagaić, Marina. "Otočna ekonomija - epizoda "Jugoplastika"." ''Etnološka tribina'' 42, br. 35 (2012): 243-258. <nowiki>https://hrcak.srce.hr/94131</nowiki></ref> Jugoplastika je bila tvornica koja je prozvodila dijelove za tvornice automobila Zastavu, Citroen, Renault, Volkswagen, Ladu, Daciju, Fiat. U tim i takvim uvjetima ona je mogla i opstati i nakon rušenja socijalističkog tržišnog modela jer se njezina proizvodnja zasnivala na plastičnim masama a u svjetskoj proizvodnji se u polju plastike nije dogodilo ništa inovativno da omete daljnji rad. Počela je raditi 1952 a registrirala se kao tvrtka za proizvodnju plastičnih masa i tekstilnih proizvda.  Ukupno je zapošljavala 12.900 radnka a prihod je 1990.godine iznosio 350 milijuna dolara. Osim četiri tvornice „Jugoplastika“ je imala i tvornicu na ulazu u Solin, nekoć poznatu radnu organizaciju „Autodijelovi“ koja danas nosi ime „AD Plastik“. To je ujedno jedini preživjeli pogon nakon što je tvornica raznesena sa stotinjak kilograma eksploziva a njezino mjesto je zauzeo trgovački centar „Joker“. Osim u Splitu pogone je imala po cijeloj Dalmaciji i otocima pa je bila često smatrana tvorcem gospodarske politike razvoja Dalmacije. Pogoni „Jugoplastike“ imali su vlastite restorane a sama tvrtka je uživala ugled u svijetu, izvozilo se i na Zapad i na Istok. Bila je sponzor košarkaškom klubu koji je nosio njeno ime a 1993.godine mijenja se ime tvrtke u „Diokom“ i nakon provedene privatizacije i stečajnog postupka tvrtka nestaje, radnici odlaze na biro a proizvodnju mijenja potrošnja i trgovački centar „Joker“.<ref>https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/hrvatska/oj-gospodo-jel-vam-zao-jugoplastika-je-mogla-opstati-i-hraniti-12-900-radnika-92726</ref> === Turizam === Grad Split je moguće percipirati kao grad spomenik koji svojom bogatom kulturnom ponudom može odgovoriti zahtjevima svih profila gostiju, a tako i onim zahtjevnijim kojima je prioritet iskusiti njegovu povijest koja živi u njegovim kulturnim institucijama, a napose trgovima i ulicama. Početke kulturnog turizma u Splitu možemo prepoznati u nastojanjima tadašnje ravnateljice Etnografskog muzeja u Splitu, Aide Koludrović, da ostvari suradnju između Muzeja i njegovog etnografskog materijala s turističkim organizacijama kako bi se napravio svojevrsni most prema posjetiteljima.<ref>{{Cite journal|last=Bunja|first=Vanda|date=2009-09-12|title=Etnografski muzej u Splitu kao jedna od turističkih privlačnosti grada|url=https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=158568|journal=Ethnologica Dalmatica|language=hr|issue=17|pages=33–45|issn=0353-9210|access-date=2020-04-14}}</ref> Osim što grad Split odiše bogatom poviješću i kulturnom baštinom, mlađi domaći turisti percipiraju Split kao grad koji je lijep, opušten i zabavan, no ne glamurozan i zapadni.<ref>{{Cite journal|last=Matić|first=Jelena|last2=Bratko|first2=Denis|date=2015|title=Osobnost brenda destinacije i predviđanje ponašajnih namjera turista: primjer grada Splita|url=https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=223972|journal=Sociologija i prostor : časopis za istraživanje prostornoga i sociokulturnog razvoja|language=hr|volume=53|issue=3 (203)|pages=213–231|doi=10.5673/sip.53.3.2|issn=1846-5226|access-date=2020-04-14}}</ref> Iako Split već dugi niz godina ima reputaciju tranzitne destinacije i odredišta jednodnevnih izleta, ta slika se polako mijenja u korist percepcije istoga kao ''city break'' destinacije, što u konačnici utječe na sve veća ulaganja lokalnih vlasti u razvoj turističke infrastrukture.<ref>{{Cite journal|last=Mikulić|first=Davorka|date=2009-06-01|title=MARKETINŠKA VALORIZACUA SPLITA KAO DESTINACIJE KULTURNOG TURIZMA|url=https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=113236|journal=Acta turistica|language=hr|volume=21|issue=1|pages=95–122|issn=0353-4316|access-date=2020-04-14}}</ref> <br /> == Plaže u Splitu == [[Datoteka:Bačvice Rui Ornelas.jpg|alt=|mini|Plaža Bačvice u Splitu]] [[Bačvice]] su najpoznatija splitska plaža koja se nalazi u neposrednoj blizini centra grada. Podrijetlo riječi Bačvice nije u potpunosti protumačeno iako se javlja još za vrijeme mletačke vlasti. S obzirom na neugledni izgled uvale uz koju je prolazio poljski put kojim su se kretali težaci sa magarcima natovarenim teretom na putu do svojih vinograda dugo vremena nikome nije palo na pamet ovdje se kupati sve dok prvo kupalište nije podigao 1891. Ivan Košćina iz poznate splitske obitelji toga vremena, a do kupališta se dolazilo kočijama i omnibusom. Članovi obitelji obitelji Bui i Paparelo-Rizmondo bili su prvi kupači u uvali koji su ondje posjedovali kuće. 1919. godine kupalište prelazi iz privatnog vlasništva u javno te se uređuju i postavljaju prve drvene kabine čiji broj se konstantno povećava te u godini 1928. broji već 300 kabina koje su podijeljene na muške, ženske ili obiteljske. U početku je kupanje bilo strogo ograničeno i podijeljeno, kada su smjeli ulaziti muškarci, a kada žene, a sve radi očuvanja morala zbog čega je Košćina kupalište morao preurediti i podijeliti sa visokom ogradom. Na desnoj strani kupali su se muškarci, a na lijevoj žene, a na ogradi koja je dijelila mušku od ženske strane stajao je veliki natpis: 'Globom i zatvorom kaznit će se prekršitelj zabrane zajedničkog kupanja'.<ref>http://www.picigin-bacvice.com/files/bacvice/bacvice-povijest.html</ref> Drvene kabine 1941. godine zamjenjuju se novom betonskom zgradom, a izgled današnjih Bačvica formirao se 1997. godine. Svoju slavu duguje igri zvanoj [[Picigin]] koja spada u [[UNESCO]]-vu nematerijalnu kulturnu baštinu. Nema službenih zapisa o počecima igranja picigina na ovoj plaži, ali iz Rješenja Ministarstva kulture kojim je definirana ova igra i kojom joj je dodijeljeno svojstvo nematerijalnog kulturnog dobra navodi se da se ju donijeli splitski studenti iz Praga 1908. godine.<ref>{{Cite journal|last=Premuž Đipalo|first=Vedrana|date=2015-04-15|title=„Ne vridi mi dan ako ne dođem na Bačvice“: O piciginašima s Bačvica i stvaranju mjesta|url=https://hrcak.srce.hr/137881|journal=Ethnologica Dalmatica|language=hr|issue=22|pages=317–341|issn=0353-9210|access-date=2020-04-21}}</ref> Picigin je društvena igra loptom koja se izvodi u plićaku pješčane plaže gdje igrači, stojeći u moru, nabacuju loptu koja ne smije dodirnuti morsku površinu.<ref>[https://www.min-kulture.hr/default.aspx?id=6212&kdId=409961294 Ministarstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616223242/https://www.min-kulture.hr/default.aspx?id=6212&kdId=409961294 |date=2020-06-16 }} kulture Republike Hrvatske. Registar kulturnih dobara: Split, Picigin-društvena igra loptom.</ref> Pravim je piciginašima igranje način života i razmišljanja te igraju tijekom cijele godine, u prosjeku čak 250 dana godišnje. Bez njih je teško vizualizirati plažu Bačvice i uvelike su zaslužni za stvaranje njezinog identiteta.<ref>{{Cite journal|last=Premuž Đipalo|first=Vedrana|date=2015-04-15|title=„Ne vridi mi dan ako ne dođem na Bačvice“: O piciginašima s Bačvica i stvaranju mjesta|url=https://hrcak.srce.hr/137881|journal=Ethnologica Dalmatica|language=hr|issue=22|pages=317–341|issn=0353-9210|access-date=2020-06-16}}</ref> Danas je plaža Bačvice sve više komercijalizirana sa prevelikim brojem ležaljki i kioska s hranom te ju sve veći broj ljudi zamjenjuje plažom Firule. U neposrednoj blizini Bačvica nalazi se plaža Ovčice. Žnjan je najveća splitska plaža koja se nalazi u [[Žnjan|istoimenom kvartu]]. Od rujna 2017. godine plaža je u procesu potpune rekonstrukcije, koja bi trebala završiti do 1. srpnja 2018. godine.<ref>{{Cite web|url=http://www.split-tourism.com/beaches/top-beaches-split|title=Split tourism - The most famous beaches in Split|website=www.split-tourism.com|language=en|trans-title=Turizam u Splitu - najpoznatije plaže|access-date=2018-06-18|archive-date=2018-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616204323/http://split-tourism.com/beaches/top-beaches-split|dead-url=yes}}</ref> == Poznati Splićani i Splićanke == Ovdje ulaze osobe koje su rođene i/ili su djelovale u Splitu. ==== Pop muzika ==== * [[Marijan Ban]], skladatelj i pjevač * [[Neno Belan]], kantautor * [[Maja Blagdan]], pjevačica zabavne glazbe * [[Meri Cetinić]], kantautorica * [[Oliver Dragojević]], pjevač * [[Petar Grašo]], pjevač zabavne glazbe * [[Željko Kerum]], gradonačenik Splita i poznati privrednik * [[Matko Jelavić]], pjevač zabavne glazbe * [[Goran Karan]], pjevač zabavne glazbe * [[Luka Nižetić]], pjevač zabavne glazbe * [[Zorica Kondža]], pjevačica zabavne glazbe * [[Danijela Martinović]], pjevačica * [[Hari Rončević]], kantautor * [[Zdenko Runjić]], skladatelj popularne glazbe * [[Tedi Spalato]], kantautor * [[Gibonni|Zlatan Stipišić - Gibonni]], skladatelj i pjevač *[[Severina (pjevačica)|Severina Vučković]], pjevačica *[[Magazin (bend)|grupa Magazi]] ====== Rock muzika ====== * [[The Beat Fleet|TBF]], (The Beat Fleet) Hip Hop/Ping Pong glazba zdravog đira * [[Daleka obala]] * [[Dino Dvornik]], pjevač popa i funka ==== Klasični muzičari" ==== * [[Ivo Tijardović]], skladatelj * [[Jakov Gotovac]], skladatelj * [[Josip Hatze]], skladatelj * [[Boris Papandopulo]], skladatelj i dirigent === Likovni umjetnici === * [[Emanuel Vidović]], slikar * [[Ivan Meštrović]], kipar <!-- tko su ovi ??? *[[Ivan Mirković]], slikar *[[Anđeo Uvodić]], slikar, karikaturist --> * [[Toma Rosandić]], kipar * [[Toma Bebić]], hrvatski multidisciplinarni umjetnik * [[Ljubo Karaman]], povjesničar umjetnosti i konzervator === Književnici === * [[Toma Arhiđakon]], srednjovjekovni povjesničar * [[Marko Marulić]], književnik, ,,otac hrvatske književnosti" * [[Luka Botić]], književnik i [[botanika|botaničar]] * [[Miljenko Smoje]], novinar i pisac * [[Bogdan Radica]], publicist, esejist, kritičar, povjesničar, diplomat * [[Ante Tomić]], pisac * [[Mani Gotovac]], kritičarka, dramaturginja, teatrologinja i spisateljica * [[Nedjeljko Fabrio]], književnik * [[Tonko Maroević]], pjesnik, esejist i prevoditelj * [[Sanja Pilić]], književnica *[[Tomislav Zuppa]], pjesnik i tekstopisac, profesor talijanskog i engleskog jez. === Dramski umjetnici (glumci, redatelji...) === <!-- ostaviti 5-10 najpoznatijih, ostale pod donji članak --> * [[Boris Dvornik]], glumac * [[Zdravka Krstulović]], glumica * [[Josip Genda]], glumac * [[Ena Begović]], glumica * [[Mia Begović]], glumica * [[Žarko Radić]], glumac * [[Jagoda Kumrić]], glumica * [[Frane Perišin]], glumac * [[Nives Ivanković]], glumica * [[Robert Kurbaša]], glumac * [[Nataša Janjić]], glumica * Božena Begović, glumica * [[Filip Radoš]], glumac * [[Vicko Ruić]], glumac * [[Siniša Popović]], glumac === Sportaši === <!-- ostavljati ovdje samo najveća imena u športu, 5-10 najpoznatijih iz svakog športa, ostale, ali samo velika imena pod dolnji članak --> ==== Nogomet ==== * [[Tomislav Ivić]], nogometni trener * [[Frane Matošić]] * [[Bernard Vukas]] * [[Ante Mladinić]], igrač i trener * [[Vladimir Beara]] * [[Ivan Katalinić]], igrač i trener * [[Ivan Buljan]], trener * [[Ivica Šurjak]] * [[Ivo Bego]] * [[Ivan Gudelj]], trener * [[Zlatko Vujović]] * [[Dragan Holcer]] * [[Dražen Mužinić]] * [[Vilson Džoni]] * [[Jurica Jerković]] * [[Slaven Bilić]], igrač i trener * [[Aljoša Asanović]], igrač i trener * [[Igor Štimac]], igrač i trener * [[Tomislav Erceg]] * [[Zoran Vulić]], igrač i trener * [[Tonči Gabrić]] * [[Stipe Pletikosa]] * [[Luka Bonačić]], trener * [[Igor Tudor]], igrač i trener * [[Ivica Vastić]] * [[Ivica Mornar]] * [[Goran Vučević]] * [[Stanko Poklepović]], nogometni trener * [[Vlatko Đolonga]] * [[Ivan Leko]] * [[Nenad Pralija]] * [[Mate Baturina]] * [[Jurica Vučko]] * [[Ivan Perišić]] * [[Luka Peruzović]], nogometaš i nogometni trener * [[Srđan Andrić]] ==== Novinari ==== * [[Milorad Bibić Mosor]], hrvatski novinar, pisac, TV-voditelj i sportski aktivist. * [[Zlatko Gall]], hrvatski novinar, pisac i glazbeni kritičar ==== Ostali ==== * [[Ante Dorić]], navijač Hajduka ==== Košarka ==== * [[Branko Radović]] * [[Toni Kukoč]] * [[Dino Rađa]] * [[Željko Jerkov]] * [[Velimir Perasović]] * [[Nikola Plećaš]] * [[Veljko Mršić]] * [[Andrija Žižić]] ==== Tenis ==== * [[Goran Ivanišević]] * [[Nikola Pilić]] * [[Željko Franulović]] * [[Mario Ančić]] * [[Marko Ostoja]] * [[Jelena Kostanić-Tošić]] ==== Atletika ==== * [[Blanka Vlašić]] ==== Plivanje ==== * [[Đurđica Bjedov]] * [[Duje Draganja]], * [[Veljko Rogošić]] ==== Alpinizam ==== * [[Stipe Božić]] ==== Borilački sportovi ==== * [[Branko Cikatić]] ==== Rukomet ==== * [[Ivano Balić]] * [[Petar Metličić]] * [[Jakov Gojun]] ==== Taekwando ==== * [[Lucija Zaninović]] * [[Ana Zaninović]] ==== Vaterpolo ==== * [[Milivoj Bebić]] * [[Neven Kovačević]] * [[Josip Pavić]] * [[Mile Smodlaka]] * [[Teo Đogaš]] === Političari === * [[Dioklecijan]], rimski car * [[Antonio Bajamonti]], liječnik, gradonačelnik, vođa autonomaša * [[Ivo Tartaglia]], odvjetnik, gradonačelnik, ban Primorske banovine * [[Ante Trumbić]], odvjetnik,hrvatski političar, prvi ministar vanjskih poslova kraljevine SHS * [[Ivo Sanader]], hrvatski premijer * [[Igor Zidić]], povjesničar hrvatske umjetnosti, likovni kritičar, predsjednik Matice Hrvatske, pjesnik i esejist * [[Ivo Politeo]], hrvatski odvjetnik * [[Markantun de Dominis]], znanstvenik i splitski nadbiskup * [[Emil Tedeschi]], poznati hrvatski ugledni privrednik i vlasnik kompanije Adria Group * [[Jakša Miličić]], nekadašnji gradonačelnik grada Splita * [[Lujo Vojnović]], knez užički, srpski pravnik, diplomata, književnik i povjesničar * [[Fabjan Kaliterna]], jedan od osnivača Hajduka * [[Petar Pereža]], televizijski voditelji, urednik i novinar na Novoj TV * [[Vid Morpurgo]], hrvatski nakladnik, tiskar, bibliograf, knjižničar i političar * [[Mirko Galić]], poznati sportski radnik, član IK OK i ZOI 84. * [[Tito Kirigin]], poznati sportski radnik i predsjednik HNK Hajduka * [[Vlado Bagat]], hrvatski politički radnik, antifašistički borac i narodni heroj Jugoslavije * [[Lujo Čukela]] ili [[Louis Cukela]], marinac Sjedinjenih američkih država koji je odlikovan Medaljom časti od Američke vojske i Američke mornarice za isto djelo tijekom Prvog svjetskog rata === Graditelji === * Vojtjeh Delfin, arhitekt, predstavnik suvremenog arhitektonskog izraza. == Galerija slika == <gallery> Datoteka:Church on Sustipan.jpg|Crkva na poluotočiću Sustipanu Datoteka:Split riva.jpg|Splitska riva Datoteka:Katedrala sv. Dujma u Splitu.jpg|alt=Katedrala sv. Dujma|Katedrala sv. Dujma Datoteka:Bačvice Rui Ornelas.jpg|Plaža Bačvice </gallery> == Povezano == * [[Splitski festival]] * [[Popis gradonačelnika Splita]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Split}} * [http://www.split.hr/ Službene stranice gradske uprave] * [http://www.split.com.hr Splitski portal] * [http://splitskidnevnik.rtl.hr/ Splitski dnevnik] {{Hrvatski gradovi}} {{Splitsko-dalmatinska županija}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Split| ]] [[Kategorija:Gradovi u Splitsko-dalmatinskoj županiji]] ai2y29mzgacaaogayoc9k4cqxbcdahk 0 3468 42655538 42491723 2026-07-15T21:26:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655538 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Azot|oblast u Sjevernoj Makedoniji|Azot (oblast)}} {{Hemijski element | grupa_niz = [[ugljik|C]] - '''N''' - [[kisik|O]] | perioda_niz = &nbsp;<br />'''N'''<br />[[fosfor|P]]&nbsp;&nbsp;<br />&nbsp;<br />&nbsp; | periodni_sistem = N-TableImage.svg | ime = Azot | simbol = N | atomski_broj = 7 | skup = [[nemetali]] | grupa = [[15. grupa hemijskih elemenata|VA]] | perioda = [[2. perioda hemijskih elemenata|2]] | gustina = 1,2506 [[kilogram po kubnom metru|kg/m³]] | tvrdoća = | boja = bezbojan | slika = Liquid nitrogen dsc04496.jpg | opis_slike = Tečni azot | atomska_masa = 14,0067 [[jedinica atomske mase|u]]<ref name="iupac" /> | atomski_radijus = 65 (56) [[pikometar|pm]] | kovalentni_radijus = 75 pm | van_der_Valsov_radijus = 155 pm | elektronska_konfiguracija = <nowiki>[</nowiki>[[helijum|He]]<nowiki>]</nowiki>2s²2p³ | energetski_nivoi = 2, 5 | oksidacioni_broj = '''&plusmn;3''', 5, 4, 2 | osobine_oksida = jako kiseli | kristalna_struktura = heksagonalna | agregatno_stanje = gasovito<ref name="binder" /> | temperatura_topljenja = 63,14 [[Kelvin (jedinica)|K]]<br />(-210,01 [[stepen celzijusa|&deg;C]]) | temperatura_ključanja = 77,35 K<br />(-195,8 &deg;C)<ref name="zhang" /> | molska_zapremina = 13,54&times;10^-3 m³ /[[mol (jedinica)|mol]] | toplota_isparavanja = 2,7928 [[kilodžul po molu|kJ/mol]] | toplota_topljenja = 0,3.604 kJ/mol<ref name="heatf" /> | pritisak_zasićene pare = bez podataka | brzina_zvuka = 334 m/s (298,15 K) | elektronegativnost = 3,04 ([[Polingova skala|Pauling]])<br /> 3,07 ([[Alredova skala|Alred]]) | specifična_toplota = 1040 [[džul kroz kilogram-kelvin|J/(kg*K)]] | specifična_provodljivost = bez podataka | toplotna_provodljivost = 0,02598 [[vat kroz metar-kelvin|W/(m*K)]] | I_energija_jonizacije = 1402,3 kJ/mol | II_energija_jonizacije = 1402,3 kJ/mol | III_energija_jonizacije = 1402,3 kJ/mol | IV_energija_jonizacije = 7475,0 kJ/mol | V_energija_jonizacije = 9444,9 kJ/mol | VI_energija_jonizacije = 53266,6 kJ/mol | VII_energija_jonizacije = 64.360 kJ/mol | izotopi1 = {| {{prettytable}} ! [[izotop]] ! zast. ! [[vreme polu raspada|v. p. r.]] ! [[način raspada|n. r.]] ! [[energija raspada|e.r.]] [[megaelektronovolt|MeV]] ! [[proizvod raspada|p. r.]] |- | ¹³N | [[veštački radioaktivan izotop|(veš.)]] | 9,965 [[minuta]] | [[raspad beta plus|&beta;]]⁺ | 2,220 | ¹³[[ugljenik|C]] |- | ¹⁴N | '''99,634%''' | colspan="4" | stabilni izotor sa 7 [[neutron]]a |- | ¹⁵N | 0,366% | colspan="4" | stabilni izotor sa 8 [[neutron]]a |- | ¹⁶N | [[veštački radioaktivan izotop|(veš.)]] | 7,13 s | [[raspad beta minus|&beta;]]^- | &nbsp; | ¹⁶[[kiseonik|O]] |} }} '''Dušik''', '''azot''' ([[francuski jezik|franc.]] ''azote'' < [[latinski jezik|lat.]] ''azotum'' < [[grčki jezik|grč.]] άζωτος: beživotan) ili '''nitrogen''' ([[latinski jezik|lat.]] ''nitrogenium'' < [[grčki jezik|grč.]] νἰτρον: [[salitra]] ili [[niter]] + γένος: rod), simbol '''N''', [[hemijski element]] sa atomskim brojem 7. U [[Periodni sistem elemenata|periodnom sistemu]] nalazi se u [[15. grupa hemijskih elemenata|petoj glavnoj grupi]] i 2. periodi. Spada u [[nemetal]]e. U elementarnom obliku dušik postoji isključivo u obliku dvoatomskih [[molekula]] (dinitrogen, N₂). Sa 78% udjela je jedan od osnovnih sastojaka [[zrak]]a. U Zemljinoj kori neorganski dušik se javlja rijetko u spojevima; izuzetak su depoziti šalitre. Tokom [[evolucija|evolucije]] u [[ekosistem]]ima se formirao ciklus dušika: kao osnovni sastojak [[Bjelančevine|bjelančevina]] i mnogih drugih prirodnih supstanci, dušik je nezamjenjiv za živa bića, a oni ga u svojim energetski intenzivnim životnim procesima (kao što je fiksiranje dušika) vežu i pretvaraju u bioraspoloživi dušik. To se naprimjer dešava pod uticajem [[enzim]]a u takozvanom željezo-sumpornom klasteru, koji je kofaktor enzima [[nitrogenaza|nitrogenaze]]. == Ime == Slavenski naziv ''dušik'' dobio je jer ''guši'' (''duši'') disanje i plamen, a slično porijeklo vodi i naziv ''azot'' (grč. ''azotikos'' - koji ne podržava život). Latinsko ime ''nitrogen'' izvedeno je iz starogrčkog νιτρον nitron - ''soda'', ''šalitra'', i γενος genos ''porijeklo''. == Historija == [[Datoteka:CWScheele.jpg|thumb|lijevo|Carl Wilhelm Scheele]] Prirodni hemijski spojevi dušika, kao što su [[nitrati]] i soli [[amonijak]]a, bili su poznati se još u antičko doba kada su ih koristili uglavnom [[alhemija|alhemičari]]. Obje vrste spojeva se mogu, pored svojih prirodnih nalazišta kao [[minerali]], dobiti i iz izlučevina. Tako, naprimjer, stari Egipćani su dobijali [[amonijum hlorid]] (salmijak) iz [[deva|devinog]] [[izmet]]a i a šalitra se dugo vremena dobijala od tla sakupljenog iz [[štala]]. [[Carl Wilhelm Scheele]] je 1771. godine dokazao da je dušik osnovni sastojak [[zrak]]a. Čisti [[amonijak]] prvi put je dobio engleski [[hemičar]] [[Joseph Priestley]] 1774. godine. Sve do početka 20. vijeka šalitra je bila jedini veliki izvor dušikovih spojeva. Nakon uvođenja [[Frank-Carov proces|Frank–Carovog procesa]] (dobijanje [[kalcij cijanamid]] koji su razvili [[Adolph Frank]] i [[Nikodem Caro]]) prvi put je uspješno iskorišten dušik iz zraka. Za dobijanje [[dušična kiselina|dušične kiseline]] [[Kristian Birkeland]] i [[Sam Eyde]] razvili su proces nazvan po njim [[Birkeland-Eydeov proces]]. Ovaj proces je vrlo brzo prevaziđen, a [[Fritz Haber]] i [[Carl Bosch]] su razvili napredniji [[Haber-Boschov proces]] za sintezu amonijaka iz [[vodik]]a i dušika iz zraka. Pored ovog, razvijen je i katalitički Oswaldov proces po [[Wilhelm Ostwald]]u za pretvaranje amonijaka u dušičnu kiselinu. ===Amonijak=== {{Glavni|Amonijak}} Fritz Haber (1868.-1934.g.), njemački kemičar, s Karlom Boschom ostvario sintezu amonijaka (Haber-Boschova sinteza). Dobio je Nobelovu nagradu 1918.g.. U laboratoriju se amonijak dobiva reakcijom jakih baza s amonijevim spojevima.<br /> Amonijak je uz sumpornu kiselinu najvažniji produkt kemijske industrije, a dobiva se Habber-Boschovim postupkom – katalitičkom sintezom iz elemenata. Reakcija je povratna i egzotermna.<br /> Sirovine za ovu sintezu su jeftine i praktički neiscrpive budući da se dušik dobiva iz zraka, a vodik iz prirodnog plina. Miješanjem dušika i vodika u volumnom omjeru 1:3 dobije se sintezni plin iz kojeg se proizvodi amonijak. Iz navedenih podataka možemo zaključiti da boljem iskorištenju reakcije pogoduje niža temperatura, a budući da se tijekom reakcije smanjuje broj čestica, iskorištenju reakcije pogoduje viši tlak.<br /> S obzirom na brzinu reakcije i njeno iskorištenje, najpogodniji su uvjeti proizvodnje amonijaka temperatura 550°C i tlak 150-400 bara. Kao katalizator rabi se smjesa željezova i aluminijeva oksida i spojeva alkalijskih metala. Zagrijavanjem smjese amonijeva klorida i kalcijeva hidroksida, nastaje amonijak, koji dalje pri povišenoj temperaturi reducira bakrov(II) oksid u bakar, dok se amonijak pritom oksidira u elementarni dušik. Amonijak neutalizacijom s kiselinama daje amonijeve soli, primjerice: NH₃ + HCl --> NH₄Cl NH₃ + HNO₃ --> NH₄NO₃ 2 NH₃ + H₂SO₄ --> (NH₄)₂SO₄ Amonijak je redukcijsko sredstvo. Pri povišenoj temperaturi može reducirati neke metalne okside do elemenata.<br /> Amonijeve soli rabe se uglavnom kao mineralno gnojivo. ===Dušična kiselina=== {{Glavni|Dušična kiselina}} [[Dušična kiselina]] je uz amonijak najvažniji spoj dušika. Jedna je od najvažnijih industrijskih kiselina i proizvodi se u velikim količinama iz amonijaka. Njemački kemičar i filozof Wilhelm Ostwald (1853.-1932.), jedan je od osnivača fizikalne kemije i utvrdio je uvjete pod kojima se amonijak može u industrijskim količinama prevesti u dušićnu kiselinu. Proces se odvija u tri faze. U prvoj fazi procesa amonijak se oksidira u bezbojni plin, dušikov(II) oksid. 4 NH₃ + 5 O₂ --> 4 NO + 6 H₂O Iako je reakcija egzotermna, pri temperaturi 25°C vrlo je spora pa se rabi katalizator (Pt-Rh-mrežica) ugrijan na 900°C. Kod ovakvih uvjeta iskoristivost reakcije je 98%.<br /> U drugoj fazi dušikov(II) oksid reagira s kisikom i nastaje crvenosmeđi plin (dušikov(IV) oksid). 2 NO + O₂--> 2 NO₂(g) Treća faza Ostwaldovog procesa je reakcija dušikova(IV) oksida s vodom: 3 NO₂ + H₂O --> 2 HNO₃ + NO Nastali plinoviti dušikov(II) oksid se okdidira ponovo u dušikov(IV) oksid, reciklira i koristi dalje u procesu proizvodnje. Ovim postupkom dobiva se kiselina masenog udjela 50%. Veća koncentracija kiseline, do 68%, može se dobiti naknadnom frakcijskom destilacijom.<br /> Čista dušićna kiselina (w=100%) je bezbojna hlapljiva tekućina (tv=83°C), neugodna mirisa. Na zraku se, već pri sobnoj temperaturi, pod utjecajem svjetlosti raspada. 4 HNO₃ --> 4 NO₂(g) + 2 H₂O + O₂(g) Zbog nastalog dušikova dioksida oboji se žutosmeđe i naziva se dimeća dušićna kiselina.<br /> Dušićna kiselina je jaka kiselina i jako oksidacijsko sredstvo. HNO₃ --> H⁺(aq) + NO3^-(aq) Koncentrirana dušićna kiselina zbog jakog oksidacijskog djelovanja pasivira neke metale (primjerice: željezo, aluminij i krom) stvaranjem zaštitne oksidne prevlake. Koncentrirana HNO3 prevozi se u željeznim ili aluminijskim spremnicima. Reagira sa svim metalima osim zlata, platine, iridija i rodija. Zlato se otapa u smjesi koncetrirane dušićne i klorovodične kiseline volumnog omjera 1:3. Nastalu smjesu nazivamo '''zlatotopka''' ili ''„carska voda“''. Au + 4 HCl + HNO₃ --> HAuCl₄ + NO + 2 H₂O Koncentrirana dušićna kiselina može osim metala oksidirati i nemetale (primjerice sumpor i fosfor) u odgovarajuće kiseline. S(s) + 6 HNO₃ --> H₂SO₄ + 6 NO₂(g) + 2 H₂O P₄(s) + 20 HNO₃ --> 4 H₃PO₄ + 20 NO₂(g) + 4 H₂O Djelovanjem dušićne kiseline na metale, okside metala, hidrokside i karbonate nastaju soli dušićne kiseline – nitrati koji također djeluju kao oksidansi. Dušićnu kiselinu ubrajamo među najvažnije industrijske kiseline, jer se koristi za dobivanje nitrata, za nitriranje organskih spojeva (koji su često eksplozivni, pa se i rabe kao [[eksploziv]]i, npr. trinitrotoluol ([[TNT]]) i [[nitroglicerin]]), u industriji boja i farmaceutskoj industriji te u proizvodnji mineralnih gnojiva, što je jedna od najvažnijih primjena, itd.. == Rasprostranjenost i ciklus dušika == Već u 19. vijeku primijećeno je da veći dio biljne materije sadrži dušik i da je on važni gradivni elemenat svih živih bića. On je jedan od osnovnih elemenata koji grade bjelančevine i bjelančevinaste materije, kao i [[dezoksiribonukleinska kiselina|DNK]]. Dušik je i osnovni sastojak svih [[enzim]]a, koji upravljaju metabolizmom kod biljaka, životinja i čovjeka. Stoga je on nezamjenjiv za cjelokupni život na Zemlji. === U zraku === [[Zemljina atmosfera]] se sastoji iz 78,09% dušika (po zapreminskom udjelu) odnosno 75,53% po masenom udjelu. Međutim, postoji vrlo malehni broj [[mikroorganizam]]a koji ga mogu direktno koristiti iz zraka, ugraditi ga u svoju tjelesnu supstancu ili ga prenijeti na biljke. Koliko je poznato, [[biljke]] ne mogu direktno koristiti gasoviti dušik iz zraka.<ref name="ehow" /> Prevođenje dušika u oblik u kojem ga biljke mogu iskorištavati dešava se na neki od sljedećih načina: * Pomoću bakterija koje fiksiraju dušik, a žive u korijenju biljaka iz grupe mahunarki (''leguminoza''). Te bakterije se hrane biljnim asimilatima. Kao ''protivuslugu'' daju biljci-domaćinu amonij. On se dobija djelovanjem jednog posebnog enzima, nitrogenaze, trošenjem dosta energije, reduciranjem dušika iz zraka. Takva životna zajednica je [[simbioza]]. Omogućava mahunarkama naseljavanje i slabije kvalitetnih zemljišta, što čovjek iskorištava naročito ekološkim načinom poljoprivredne proizvodnje za obogaćivanje tla neophodnim dušikom. Ovdje leguminoze predstavljaju osnovni izvor dušika. * Slobodni mikroorganizmi, koji ne žive u simbiozi, daju nesimbiotičke spojeve dušika. Oslanjaju se na sposobnost da takvi mikroorganizmi (naprimjer neke vrste bakterija ''Azotobacter'' i [[cijanobakterije]]) uzimaju dušik iz atmosfere i grade bjelančevine u vlastitom organizmu. U poljoprivredne svrhe uzima se kalkulativni red veličine stvaranja spojeva iz atmosferskog dušika koje daju nesimbiotski mikroorganizmi od 5-15 kg/ha na godišnjem nivou. * Električno pražnjenje pri [[munja]]ma: U područjima bogatim padavinama, u tlo godišnje može dospjeti 20-25 kg N/ha putem [[padavina]]. To se dešava što se pri električnim pražnjenjima tokom munja u zraku spajaju kisik i dušik dajući okside dušika. Oksidi dušika kasnije reagiraju sa vodom dajući dušičnu kiselinu koja zajedno sa kišom pada na tlo. U njemu ona u spoju sa drugim elementima daje nitrate. * Sinteza [[amonijak]]a: Hemičari [[Fritz Haber]] i [[Carl Bosch]] razvili su početkom 20. vijeka proces kojim se može dobiti amonijak iz vodika i dušika iz zraka. Po njima nazvan, [[Haber-Boschov proces]] omogućio je korištenje neiscrpnih zaliha dušika iz Zemljine atmosfere te je u narednim dekadama taj proces znatno pomogao povećanju prinosa i ekonomičnosti u poljoprivrednoj proizvodnji. Time je također i povećana opskrba hranom stalno rastućeg broja svjetskog stanovništva. Biljke iz apsorbiranog amonijaka proizvode biljne bjelančevine, koje dalje jedući biljnu hranu koriste [[životinje]] i čovjek, a služe im za izgradnju vlastitih bjelančevina. U životinjskom i ljudskom organizmu bjelančevine se najvećim dijelom ponovno razgrađuju te se izlučuju izmetom i [[mokraća|mokraćom]]. Procjenjuje se da je do danas u prosjeku gotovo svaki treći atom dušika u biosferi barem jedan put prerađen u industriji vještačkih đubriva.<ref name="schlosser" /> * Ispusni gasovi vozila: Sagorijevanjem fosilnih goriva (benzina, [[Dizelsko gorivo|diesela]] i slično), korištenjem motornih vozila u atmosferu se ispuštaju spojevi dušika. Pri procesu sagorijevanja goriva u motorima nastaje dušikovi oksidi (NO_x, najviše [[Azot-dioksid|dušik(IV) oksid]], ''dušik-dioksid'' NO₂, ali i [[Azot-monoksid|dušik(II) oksid]], ''dušik monoksid'', NO u drugi spojevi opće formule NO_x). U prošlosti su ti spojevi direktno otpuštani u okolinu, međutim danas većina motornih vozila imaju ugrađene [[katalizator]]e, koji reduciraju ove spojeve: NO_x se u katalizatorima reducira do amonijaka, koji se dalje u prisustvu vode pretvara u amonij (hemijska ravnoteža amonijaka i amonija u zakiseljenom rastvoru: NH₃ + H₃O⁺ ⇔ NH₄⁺ + H₂O). Oksidirani spojevi dušika, kao i reducirani spojevi, prenose se zrakom i u značajnoj mjeri utiču na [[eutrofikacija|eutrofikaciju]] okolnih ekosistema. === U tlu === U površinskom obradivom sloju zemljišta nalazi se više od 95% ukupnog dušika u vidu organski vezanog dušika u živoj korijenskoj masi, uginuloj biljnoj masi, humusnim materijama i živim bićima u tlu. Ostatak od manje od 5% je neorganski dušik u obliku [[amonijak]]a ili nitrata i u veoma malehnoj količini kao nitriti. Ovaj mineralni udio dušika se određuje u proljeće prije đubrenja N_min metodom. Ukupna količina dušika u tlu dosta zavisi od udjela [[ugljik]]a. Na njega može uticati klima, vegetacija, vrsta tla, konfiguracija terena i mjere koje poduzimaju poljoprivrednici, kao što je obrada zemljišta. === U biljkama === Dušik se ugrađuje u proizvode fotosinteze, između ostalog za sintezu bjelančevina i tako omogućava i podržava rast. Među najvažnijim ulogama dušika je ta što je on nezamjenjivi sastojak u građi [[molekula]] dezoksiribonukleinske kiseline i [[hlorofil]]a. U zavisnosti od vrsta, udio dušika u suhoj supstanci iznosi 2-6% odnosno u prosjeku 1,5%.<ref name="taiz" /> Uzimanje dušika u biljke dešava se u najvećoj mjeri u obliku soli amonija ili nitrata. Nedostatak dušika i dušikovih spojeva u biljaka izaziva simptome kao što su usporeni rast, svijetlozelena boja listova (stariji listovi postaju [[hloroza|hlorotični]] i opadaju prije vremena), preuranjeno cvjetanje i požutjelo lišće. Međutim i prekomjerne količine također izazivaju određene simptome: prekomjerni rast, tamnozeleno lišće, zakasnjelo cvjetanje, biljke su slabije otporne na bolesti i [[mraz]], biljna tkiva postaju spužvasta i mehka i slično. == Dobijanje == [[Datoteka:Flux distribution inside the fiber.jpg|thumb|Shematski prikaz membranskog procesa]] Dušik se danas primarno dobija frakcijskom [[destilacija|destilacijom]] tečnog [[zrak]]a u postrojenjima za razlaganje zraka po Lindeovom postupku, čime se može dobiti dušik čistoće 99,9999%. Dušik koji sadrži nečistoće ispod 1:10⁹ (1 ppb) zahtijeva dodatne korake za prečišćavanje. Da bi se uklonio zaostali kisik postoje biološke metode koristeći klice riže. Dušik stepena čistoće oko 99% može se dobiti dosta troškovno povoljnije putem višestepene [[Apsorpcija (hemija)|apsorpcije]]/desorpcije [[zeolit]]ima. Također postoji metoda decentraliziranog dobijanja dušika putem membranskog procesa. Kod ovog procesa uvodi se zrak pod pritiskom od 5 do 13 bara i propušta se kroz membranu od vještačkih materijala. Difuzijska brzina dušika i [[argon]]a kroz ovu membranu je mnogo manja od brzina kisika, [[voda|vode]] i [[ugljen-dioksid]]a, te se time struja gasova na unutrašnjoj strani membrane obogaćuje dušikom. Precizno podešavajući brzinu prolaska zraka može se i podešavati čistoća dušika (do 99,995% u manjim količinama, a 99% u industrijskom obimu proizvodnje). Jedna nešto starija metoda je vezivanje kisika iz zraka zagrijavanjem [[ugalj|uglja]] i nakon toga ispiranjem i uklanjanjem ugljik dioksida koji time nastaje. Kisik iz zraka se također može izdvojiti tako što se zrak pušta preko usijanog [[bakar|bakra]] ili kroz [[baza (hemija)|alkalni]] rastvor pirogalola odnosno natrij ditionita. U laboratoriji čisti dušik se može dobiti zagrijavanjem vodenog rastvora [[amonijum nitrit]]a ili rastvora mješavine [[amonijum hlorid]]a i [[natrijum nitrit]]a na oko 70°C: :<math>\mathrm{NH_4NO_2\ }\mathrm{\stackrel{\Delta T}{\longrightarrow} \ 2 \ H_2O + N_2}</math> Alternativno, moguća je i [[termoliza]] [[natrijum azid]]a, koja se koristi za dobijanje spektroskopski čistog dušika.<ref name="brauer" /> :<math>\mathrm{2 \ NaN_3\ }\mathrm{\stackrel{\Delta T}{\longrightarrow} \ 2 \ Na + 3 \ N_2}</math> ===Laboratorijsko dobivanje dušika=== U laboratoriju se dušik najčešće dobiva iz [[Amonijev nitrat|amonijeva nitrita]], ili reakcijom zasićenih otopina amonijeva klorida i [[natrij]]eva nitrita. U laboratoriju se dušik jednostavno može dobiti reakcijom amonijeva klorida i natrijeva nitrita prema jednadžbi: NH₄Cl + NaNO₂ -> N₂(g) + 2H₂O + NaCl NaNO₂ + NH₄Cl --> NH₄NO₂ + NaCl NH₄⁺(aq) + NO₂^-(aq) --> N₂(g) + 2 H₂O(I) '''Postupak:''' U epruvetu s lijevkom za dokapavanje uliti zasićenu otopinu amonijeva klorida, a u lijevak za dokapavanje staviti zasićenu otopinu natrijeva nitrita (u 40 mL vode dodavati NaNO2 dok ne zaostaje talog koji se ne otapa).<br /> Otopina nitrita mora biti svježe pripravljena jer su otopine nitrita nepostojane. Protolitičkom reakcijom nastaje vrlo nepostojana dušikasta (dioksodušična) kiselina koja se raspada disproporcioniranjem).<br /> Otopinu u epruveti zagrijati na vodenoj kupelji do 70°C i tada polagano dokapavati otopinu natrijeva nitrita. Temperaturu treba stalno kontrolirati jer je reakcija u početku spora, a s vremenom sve burnija. Ako je reakcija preburna, ukloniti vodenu kupelj i epruvetu uroniti u hladnu vodu. Razvijeni dušik hvatati u preokrenutu epruvetu, prethodno napunjenu vodom. Nakon što se epruveta napuni dušikom, pod vodom pokriti otvor epruvete staklenom pločicom i epruvetu okrenuti. U epruvetu zatim uroniti zapaljenu svijeću koja se trenutno ugasi, jer dušik ne podržava gorenje. == Osobine == Molekularni dušik je bezbojni gas bez ukusa i mirisa, koji se na veoma niskim temperaturama (−196&nbsp;°C) [[kondenzacija|kondenzira]] u bezbojnu tekućinu. Dušik nije mnogo rastvorljiv u vodi (oko 23,2 mg dušika se rastvara u 1 litru vode na 0&nbsp;°C) i ne gori. Dušik je jedini element u svojoj grupi periodnog sistema koji se može sam sa sobom spajati preko (p-p)π veza.<ref name="riedel" /> Dužina ove trostruke veze među atomima iznosi 109,8 pm. Pri električnom pražnjenju u spektralnoj cijevi sa gasom pri potpritisku od oko 5-10 mbar, molekulske orbitale dušika se dovode do emitiranja svjetlosti pobuđivanjem strujom [[Električni napon|visokog napona]] od 1,8 kV, jačine 18 mA i frekvencije 35 kHz. Tako se rekombiniranjem [[ion]]iziranih molekula gasa emitira karakterističan spektar boja.<ref name="psede" /> [[Kritična temperatura|Kritična tačka]] dušika se nalazi na <ref name="roempp" /> temperaturi od −146,95&nbsp;°C (126,2 K), pri pritisku od 33,9 bar i gustoći 0,314 g/cm³. Dušik u svojim spojevima uglavnom se spaja [[kovalentna veza|kovalentnom vezom]]. U elektronskoj konfiguraciji 2s²p³ spajanje tri kovalentne veze vodi ka formiranju potpunog okteta. Spojevi, u kojima se javlja ovaj vrsta veze, su naprimjer: [[amonijak]], amini, [[hidrazin]] i [[hidroksilamin]]. Sami ovi spojevi su trigonalne piramidalne strukture i posjeduju slobodni elektronski par. Preko njega ovi spojevi mogu agirati kao nukleofili i kao baze. U prirodi rasprostranjeni molekularni dinitrogen N₂ je zbog trostruke veze u svojoj molekuli vrlo stabilan i inertan, a sa takvom trostrukom vezom povezana je i visoka energija disocijacije veze od 942&nbsp;kJ/mol<ref name="Holle" />. Zbog toga je po pravilu potrebno dovesti mnogo energije da bi se ove veze prekinule i da bi dušik zatim reagirao sa drugim elementima. Osim toga, također je neophodna i visoka energija aktivacije, koja se opet može smanjiti korištenjem pogodnih [[katalizator]]a. === Polimerni dušik === U augustu 2004. naučnici sa Max-Planck instituta za hemiju u [[Mainz]]u objavili su da su uspjeli dobiti novi kristalni oblik dušika, takozvani ''polimerni dušik'' sa jednostavnom vezom, pod pritiskom od preko 110 GPa pri temperaturi preko 2000 K. Ova modifikacija posjeduje jedinstvenu kubičnu strukturu, takozvanu ''cubic gauche'' strukturu (doslovno ''nezgrapna kocka''). Zbog njene izrazito velike nestabilnosti, mogućnosti primjene su joj ograničene, ali moguće je planiranje polimernog dušika naprimjer kao eksploziva ili načina skladištenja energije. U tom slučaju, polidušik bio bio daleko najjači, nenuklearni [[eksploziv]].<ref name="mpgde" /> == Spojevi == Dušik ulazi u sastav mnogih spojeva kao što su naprimjer: amonijak, dušična kiselina, [[nitrati]], [[nitriti]] kao i mnogi važni [[organski spojevi]]. Spojevi u kojima se nalazi dušik su: * [[amonijak]] NH₃, spojevi [[amonijak]]a</b> * [[hidrazin]] N₂H₄ * nitridi ** kovalentni nitridi poput [[bor nitrid]]a BN i [[silicijum nitrid]]a Si₃N₄ ** metalni nitridi kao [[titanijum nitrid]] TiN i [[hrom nitrid]] CrN ** nitridi u obliku soli kao [[litijum nitrid]] Li₃N i [[magnezijum nitrid]] Mg₃N₂ * azidi i trinitrogenski spojevi * [[oksidi]]: ** [[azot-monoksid]] NO ** [[azot-dioksid]] NO₂ ** [[azot-suboksid]] N₂O (dinitrogen monoksid, ''gas za smijanje'') ** [[azot-tetroksid]] N₂O₄ ** [[azot-pentoksid]] N₂O₅ * dušikovi halogenidi ** [[azot(III) fluorid]] NF₃ ** [[azot jodid]] NI₃ * Kiseline i njihove soli koje sadrže dušik: ** [[azotasta kiselina]] (''nitritna kiselina'') HNO₂ i nitriti ** [[azotna kiselina]] (''nitratna kiselina'') HNO₃ i nitrati ** [[ortoazotna kiselina]] (nestabilna) H₃NO₄ i ortonitrati (stabilni samo u čvrstim materijama) ** [[hipoazotasta kiselina]] (''hiponitritna kiselina'') H₂N₂O₂ i hiponitriti * cijanovodik, [[cijanovodonična kiselina]] HCN, i njeni derivati ** cijanidi u obliku soli poput [[kalcijum cijanid]]a i [[natrijum cijanid]]a ** kovalentni i organski cijanidi ([[nitril]]) kao što su [[brom cijanid]] BrCN ili [[acetonitril]] H₃C-CN * organski amino spojevi ** amini kao što je [[spermin]] ** aminokiseline, peptidi i bjelančevine * azo spojevi ** azobenzol, azo boje kao što je [[rezorcin žuta]] * organski nitro spojevi i esteri nitratne kiseline ** [[nitrometan]] ** [[eksploziv]]i kao što su [[nitroglicerin]], TNT i oktanitrokuban * heterociklični spojevi koji sadrže dušik poput [[piridin]]a i [[indigo|indiga]] ** baze nukleinskih kiselina kao što su [[adenin]], [[timin]] ili [[uracil]] ** alkaloidi poput [[morfin]]a i [[kofein]]a == Izotopi == Osim dva prirodna [[izotop]]a ¹⁴N i ¹⁵N, postoji i nekoliko vještačkih izotopa sa [[maseni broj|masenim brojevima]] 12 do 19. Njihovo [[vrijeme poluraspada]] iznosi između 9,97 minuta i 11 milisekundi. Izotop ¹⁵N je otkriven 1929. godine, otkrio ga je Stefan Meiring Naudé a već nekoliko godina kasnije korišten je u terenskim probama 1943. godine, koje su izveli naučnici Norman i Werkman. I danas se ovaj izotop koristi na sličan način za biohemijska ispitivanja razmjene dušika u obradivom sloju zemljišta ili u biljkama, ali i za proučavanje pretvaranja bjelančevina u vidu indikatora. Prirodna koncentracija izotopa ¹⁵N u atmosferi iznosi 0,3663%. Obogaćivanje dušika ¹⁵N je moguće kao i kod drugih izotopa gasovitih elemenata naprimjer putem termodifuznog odvajanja. == Primjena == === Spojevi dušika === Dušik se koristi za [[Sinteza|sintezu]] [[amonijak]]a (Haber-Boschov postupak) i kalcij cijanamida. Osim toga, spojevi dušika su našli raznoliku primjenu u oblasti organske hemije i služe za proizvodnju vještačkih đubriva. [[Datoteka:40mm table tennis ball Celluloid.jpg|thumb|360px|[[Stoni tenis|Stonoteniska lopta]] od celuloida]] Mnogi [[eksploziv]]i su spojevi dušika. Oni su zapravo nitro spojevi ili esteri dušične kiseline. Ukoliko u molekulu nekog spoja ima dovoljan broj nitro grupa kao naprimjer u [[pikrinska kiselina|pikrinskoj kiselini]], atomi kisika u nitro grupama mogu egzotermno reagirati sa atomima ugljika ili vodika iz iste molekule pobuđivanjem putem udarca ili povećanjem temperature. Time čvrsta supstanca za veoma kratko vrijeme prelazi u gas vrlo visoke temperature, snažno se šireći, rušeći sve oko sebe. Eksplozivi se dakle nalaze u takozvanom metastabilnom stanju. Kod nekih nitro grupa umjesto eksplozije nastaje brzo i nepotpuno sagorijevanje naprimjer kao kod nitroceluloza (među njima i [[celuloid]]). === Kao gas === [[Datoteka:Nitrogen discharge tube.jpg|thumb|lijevo|Dušik u cijevi za pražnjenje]] Dušik se koristi za punjenje avionskih guma kod velikih [[avion]]a. Čisti dušik sprječava da se avionske gume zapale tokom slijetanja ili polijetanja jer se u tim trenucima razvija ogromna toplota. Dušik služi i kao zaštitni gas pri zavarivanju i kao gas za punjenje lampi. Njegove osobine inertne supstance su od izuzetne važnosti za ovu svrhu. Kao pokretački gas,<ref name="ebroj" /> gas za pakovanje, gas za istiskivanje [[šlag]]a, vrhnja i drugih namirnica iz boca, dozvoljen je za upotrebu u prehrambenoj industriji, a označava se E-brojem '''E941'''.<ref name="zzuiv" /> Dušik je našao primjenu i u uređajima za točenje pića i sličnih tekućina, kada je zbog građevinskih okolnosti (dugačak transportni put, velika visinska razlika) neophodno povećati pritisak isticanja tekućina. Dušik se u tu svrhu koristi u mješavini sa ugljik dioksidom. Pošto se dušik ne rastvara u piću, piće se može točiti odnosno crpiti pod višim pritiskom bez stvaranja pjene (tj. da se karbonizira). Korištenje dušika za punjenje automobilskih guma je, i pored čestog reklamiranja proizvođača, dosta diskutabilno, jer nije dokazano nikakvo značajnije poboljšanje performansi u odnosu na gume sa običnim zrakom. ==Dušična mineralna gnojiva== Dušik, koji je potreban za izgradnju bjelančevina te važnih sastojaka stanične jezgre i protoplazme, većina biljaka uzima iz tla u obliku topljivih amonijevih i nitratnih soli. Samo biljke na čijim korjenčićima se nalaze nitrificirajuće bakterije (grah, grašak, djetelina) mogu koristiti elementaran dušik iz zraka. Životinje i ljudi primaju ga u obliku bjelančevina. Dušik se vraća u tlo truljenjem biljaka i životinja. Djelovanjem mikroorganizama organski se spojevi razgrađuju preko amina (R-NH2) do amonijaka (NH3), odnosno do amonijevih soli. Specifične vrste bakterija oksidiraju amonijeve soli u nitrite i nitrate. Taj proces nazivamo '''nitrifikacija'''. U tlu se zbiva i suprotan proces – denitrifikacija – prelaženje nitratnih i nitritnih iona redukcijom u dušik, koji se ponovo vraća u atmosferu. To znači da u prirodi postoji stalni kružni tok između vezanog dušika u tlu i elementarnog u atmosferi. Razvojem civilizacije, ljudske potrebe su narušile prirodnu ravnotežu u tlu, pa je potrebno dodavati dušikove apojeve kao mineralna gnojiva. Dušićna gnojiva mogu biti nitratna, amonijeva i amidna. Prirodno nitratno gnojivo je čilska salitra, čija su nalazišta gotovo iscrpljena. Od složenih dušikovih mineralnih gnojiva najviše se koristi KAN – '''k'''alcijev '''a'''monijev '''n'''itrat. Dobiva se iz amonijeva nitrata, vrlo kvalitetnog mineralnog gnojiva koji se zbog eksplozivnosti ne rabi čist, već u smjesi s dolomitom (MgCO3 x CaCO3) ili vapnencem. KAN je naročito pogodno gnojivo za tlo siromašno kalcijem ili magnezijem, kao i za kisela tla. Najveća hrvatska tvornica mineralnih gnojiva nalazi se u [[Kutina|Kutini]]. Pri uporabi mineralnih gnojiva valja dodavati samo onoliko gnojiva koliko je tlu potrebno, a to se provjeri nošenjem uzorka tla na analizu. Uporabom suvišnih količina dušićnih gnojiva, povećava se količina nitratnih iona u tlu, a time i u vodama, kamo ih ispiru oborine. Nitratni i nitrirni ioni, kao i amonijak, ne smiju biti prisutni u vodi za piće iznad dozvoljene granice, jer mogu uzrokovati različite zdravstvene tegobe. U živom organizmu bakterije u probavnom sustavu reduciraju nitratne ione u nitritne, što je uzrokom slabije opskrbe stanica kisikom i oboljenja u male djece. == Reference == {{reflist|2|refs= <ref name="binder">Harry H. Binder: ''Lexikon der chemischen Elemente'', S. Hirzel Verlag, Stuttgart 1999, {{ISBN|3-7776-0736-3}}</ref> <ref name="iupac">Michael E. Wieser, Tyler B. Coplen: ''Atomic weights of the elements 2009 (IUPAC Technical Report)''. u: Pure and Applied Chemistry. 2010, str. 1, {{doi|10.1351/PAC-REP-10-09-14}}</ref> <ref name="zhang">Yiming Zhang, Julian R. G. Evans, Shoufeng Yang: ''Corrected Values for Boiling Points and Enthalpies of Vaporization of Elements in Handbooks''. u: Journal of Chemical & Engineering Data. 56, 2011, str. 328–337, {{doi|10.1021/je1011086}}</ref> <ref name="heatf">{{Cite web |title=Heat of Fusion of Nitrogen |url=http://www.ddbst.com/en/EED/PCP/HFS_C1056.php |access-date=2015-05-03 |archive-date=2015-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150912085002/http://www.ddbst.com/en/EED/PCP/HFS_C1056.php }}</ref> <ref name="ehow">{{Cite web |title=Do Plants Use Nitrogen Directly From the Air? |url=http://www.ehow.com/info_8244889_do-use-nitrogen-directly-air.html |access-date=2015-05-03 |archive-date=2014-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021082830/http://www.ehow.com/info_8244889_do-use-nitrogen-directly-air.html }}</ref> <ref name="schlosser">M. Schloesser: ''[http://idw-online.de/pages/de/news354167 Mikroorganismen- die größten Chemiker] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140409115313/http://idw-online.de/pages/de/news354167 |date=2014-04-09 }}'' 4. februar 2010.</ref> <ref name="taiz">Lincoln Taiz, Eduardo Zeiger: ''Physiologie der Pflanzen''. Spektrum, Akad. Verlag, Heidelberg/Berlin 2000, {{ISBN|3-8274-0537-8}}</ref> <ref name="brauer">G. Brauer (ur.), ''Handbook of Preparative Inorganic Chemistry'' 2. izd., vol. 1, Academic Press 1963, str.&nbsp;457–460.</ref> <ref name="mpgde">[http://www.mpg.de/bilderBerichteDokumente/dokumentation/pressemitteilungen/2004/pressemitteilung200408022/index.html Saopćenje za javnost Udruženja Max-Planck 3. august 2004.]</ref> <ref name="Holle">Holleman, Wiberg: ''Lehrbuch der Anorganischen Chemie''; 102. izd.; de Gruyter Verlag; {{ISBN|978-3-11-017770-1}}; str.&nbsp;653.</ref> <ref name="psede">{{Cite web |title=Dušik u spektralnoj cijevi |url=http://www.pse-mendelejew.de/bilder/n.jpg |access-date=2015-05-03 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305201442/http://www.pse-mendelejew.de/bilder/n.jpg |dead-url=yes }}</ref> <ref name="riedel">{{Cite book | author=E. Riedel, C. Janiak | title=Anorganische Chemie 8. izd.| publisher=de Gruyter | year=2011 | ISBN= 3110225662| pages=464 }}</ref> <ref name="roempp">J. Falbe, M. Regitz (ur.): ''Römpp Chemie Lexikon'', 9. izd., Georg Thieme Verlag, Stuttgart 1992.</ref> <ref name="zzuiv">ZZulV: [http://bundesrecht.juris.de/zzulv_1998/BJNR023100998.html Pravilnik o dopuštenju korištenja dodataka u prehrani u tehnološke svrhe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101009145224/http://bundesrecht.juris.de/zzulv_1998/BJNR023100998.html |date=2010-10-09 }}</ref> <ref name="ebroj">[http://www.food-info.net/uk/e/e941.htm Food-info]</ref> }} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{cite book|last=Emsley|first=John|title=Nature's Building Blocks: An A-Z Guide to the Elements|url=https://archive.org/details/naturesbuildingb0000emsl_b1k4|edition=New|date=2011|publisher=Oxford University Press|location=New York, NY|isbn=978-0-19-960563-7}} * {{Cite book|title=Biochemistry|url=https://archive.org/details/biochemistry00garr|last1=Garrett|first1=Reginald H.|last2=Grisham|first2=Charles M.|date=1999|edition=2nd|publisher=Saunders College Publ.|location=Fort Worth|isbn=0-03-022318-0}} * Udžbenik za treći razred gimnazije „Anorganska kemija“, Sandra Habuš – Dubravka Stričević – Vera Tomašić. Izdavač: PROFIL INTERNATIONAL, tisak: tiskara Meić, Uporabu udžbenika odobrilo je Ministarstvo prosvjete i športa Republike Hrvatske rješenjem KLASA: *, od 3. Srpnja 1998.g. * Hrvatska enciklopedija, Broj 3 (Da-Fo), str. 314.. Za izdavača: Leksikografski zavod Miroslav Krleža, Zagreb 2000.g. {{ISBN|953-6036-33-9}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Nitrogen}} * [http://www.balashon.com/2008/07/neter-and-nitrogen.html Etymology of Nitrogen] * [http://www.periodicvideos.com/videos/007.htm Nitrogen] at ''The Periodic Table of Videos'' (University of Nottingham) * [http://www.rsc.org/periodic-table/podcast/7/nitrogen Nitrogen podcast] from the Royal Society of Chemistry's ''Chemistry World'' {{Periodni sistem elemenata 2}} [[Kategorija:Hemijski elementi]] [[Kategorija:Azot]] [[Kategorija:Nemetali]] [[Kategorija:Rashlađivači]] [[Kategorija:Dielektrici]] 3mezog27gp1nmnoc7988tppxzpnpdff 0 4715 42655499 41307030 2026-07-15T17:52:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655499 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Književno djelo| |naziv=DON KIHOT |originalni naziv=El ingenioso hidalgo Don Quijote de la Mancha |autor=[[Miguel de Cervantes|Miguel Servantes]], 1604. i 1614. |vrsta djela=Roman |žanr=Parodija; komedija; i dr. |jezik=Španski |vrijeme i mjesto nastanka=Španija; 16st. i 17st. |pripovijedač=Servantes |gledište=Treće lice |vrijeme radnje=1614 |mjesto radnje=Španija |glavno lice=Don Kihot |vrhunac=Ima 2 vrhunca za dvije knjige |teme=Perspektiva i naracija itd. }} [[Datoteka:Don Quixote.jpg|thumb|left|Don Kihot i Sančo Panca]] '''Don Quixote''' ili '''Don Kihot''' ili '''Don Kihote''' ({{jez-šp|Don Quijote}}) [[Migel de Servantes|Migela de Servantesa]], jedno je od remek-dela španske i svetske književnosti, najviše objavljivana i najprevođenija knjiga na svetu posle [[Biblija|Biblije]]<ref>Virtuelni muzej Don Kihota [http://www.donquijote.org/vmuseum/quixote-anniversary/ izvor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205055724/http://www.donquijote.org/vmuseum/quixote-anniversary/ |date=2010-12-05 }}</ref>. Smatra se kamenom temeljcem zapadnoevropske književnosti i jednim od najboljih, ikad objavljenih dela fikcije, kao i najvažnijim delom španskog [[Zlatni vijek španske književnosti|Zlatnog veka]] ({{jez-špa|Siglo de Oro}}) <ref>BBC News: ''Don Quijote gets authors' votes'' [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1972609.stm izvor]</ref>. == Izdanja == Prvi deo je objavljen [[1605]]. godine pod punim naslovom '''Veleumni plemić Don Kihot od Manče''' ({{jez-špa|El ingenioso cabalero Don Quixote de la Mancha}}). Drugi deo, pod nazivom '''Drugi deo veleumnog plemića Don Kihota od Manče''' ({{jez-špa|Segunda parte del ingenioso caballero Don Quixote de la Mancha}}), objavljen je [[1615]]. godine. Prvi deo je objavljen u [[Madrid]]u o trošku Fransiska de Roblesa ({{jez-špa|Francisco de Robles}}), štampan u štampariji Huana de la Kueste ({{jez-špa|Juan de la Cuesta}}), krajem [[1604]]. godine. U prodaji je bio u januaru-siječnju 1605. godine, i bio je pun [[štamparska greška|štamparskih grešaka]] zbog brzine koju je nametao izdavački ugovor. Ovo izdanje opet je štampano iste godine i u istoj štampariji, tako da u stvari postoje dva različita izdanja iz [[1605|1605.]] godine. Knjiga je ubrzo doživela veliku popularnost i vrlo brzo su se pojavila piratska izdanja štampana u [[Valensija|Valensiji]] i [[Lisabon]]u. Sledila su izdanja u [[Aragon]]u i [[Portugal]]u za koja je Robles kupio prava u februaru-veljači. Međutim, kako je Servantes zadržao samo prava na štampanje u Kastilji, nije imao skoro nikakve koristi od popularnosti i brojnih izdanja svog dela. Do avgusta 1605. godine već su izašla dva izdanja u Madridu, dva u Lisabonu i jedno u Valensiji. Godine [[1607]]. izašlo je jedno izdanje u [[Bruxelles|Briselu]] ({{jez-fra|Bruxells}}) a [[1608]]. godine Robles je štampao još jedno izdanje u [[Madrid]]u. Godine [[1610]]. pojavilo se jedno italijansko izdanje, a [[1611]]. još jedno izdanje je štampano u Briselu. Prvo izdanje drugog dela je izašlo iz iste štamparije kao i prvi deo, krajem 1615. godine. Vrlo brzo je isto izdanje štampano u Briselu i Valensiji ([[1616]]) i Lisabonu ([[1617]]). Zajedničko izdanje prvog i drugog dela pojavilo se prvi put u [[Barcelona|Barseloni]] 1617. == Inspiracija == Pretpostavlja se da ideja o sredovečnom plemiću koga su zaludeli [[viteški roman]]i u stvari i nije nova i da se verovatno prvi put pojavila u obliku jedne od Servantesovih [[Novelas ejemplares|Uzornih noveli]] ({{jez-špa|Novelas exemplares}}) koja je kružila u rukopisu pod naslovom '''Veleumni plemić od Manče''' ({{jez-špa|El ingenioso caballero de la Mancha}}) i da je roman u stvari proširenje ove novele koja je, po rečima samog Servantesa u prologu prvog dela, nastala prilikom jednog od njegovih boravaka u zatvoru. Na ovu pretpostavku nas navode aluzije na veliku popularnost ovog dela koje nalazimo kod Servantesovih savremenika kao što su [[Fransisko Lopez de Ubeda]] ({{jez-špa|Francisco López de Úbeda}}) i [[Lope de Vega]] ({{jez-špa|Lope de Vega}}). Godine 1920. [[Ramon Menendez Pidal|Ramon Menendes i Pidal]] <ref>Luís Andrés Morillo: ''Cervantes y El entremés de los romances'' [http://cvc.cervantes.es/obref/aih/pdf/08/aih_08_2_042.pdf izvor]</ref>({{jez-špa|Ramón Menéndez y Pidal}}), poznati španski filolog, istoričar i folklorist, iznosi svoju teoriju o tome kako je inspiraciju za ovo delo Servantes našao u '''Međuigri romansi''' ({{jez-špa|Entremés de los romances}}) nepoznatog autora u kojoj se govori o jednom seljaku koji se zaludeo čitanjem viteških knjiga i odlučio da napusti ženu i da, isto kao i Don Kihot, krene u avanturu kao lutajući vitez i da ispravlja krivde, brani nezaštićene i spasava device. == Apokrifni drugi deo Don Kihota == '''Don Kihot''' je nakon objavljivanja doživeo veliki uspeh i preveden je na mnoge evropske jezike. Roman je bio toliko popularan da je [[1614]]. godine objavljen u [[Tarragona|Taragoni]] ({{jez-špa|Tarragona}}) [[апокриф|apokrifni]] '''Drugi deo Don Kihota''' autora Alonsa Fernandesa de Aveljanede ({{jez-špa|Alonso Fernández de Avellaneda}}) iz Tordesiljasa ({{jez-špa|Tordesillas}}). Ne postoji mnogo podataka o pravom identitetu tog Aveljanede, ali jedno je sigurno: Aveljaneda je bio vatreni poklonik Lopea de Vege, najplodnijeg španskog dramaturga Zlatnog veka i Servantesovog literarnog rivala. Aveljanedin '''Don Kihot''' je put hvalospeva Lopeu i njegovom delu, Lopeovi stihovi u više navrata citirani, a Servantes žestoko napadnut i vređan (nazvan je matorim i sakatim). Postoje izvesne pretpostavke da je sam Lope de Vega bio autor barem prologa Aveljanedinog '''Don Kihota'''<ref>Daniel Eisenberg: ''Cervantes, Lope de Vega and Avellaneda'' [http://users.ipfw.edu/JEHLE/deisenbe/cervantes/lope.pdf izvor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060903224501/http://users.ipfw.edu/JEHLE/deisenbe/cervantes/lope.pdf |date=2006-09-03 }}</ref>. Servantes će na ove uvrede odgovoriti u prologu drugog dela Don Kihota, međutim, njegov odgovor će biti blag i bez srdžbe. Što se tiče samog dela, svi se slažu da je po vrednosti daleko ispod originala, a sami likovi Don Kihota i Sanča Panse ne liče na Servantesove individualiste iz prvog dela, već su pretvoreni u sterotipne karikature bez one plemenitosti, jačine i lepote koju im je udahnuo Servantes<ref>E.T. Aylward: ''Review of the book: A.F. Avellaneda: El Ingenioso Hidalgo Don Quijote de la Mancha.'' Ed. Luis Gómez Canseco, Madrid, 2000 [http://www.h-net.org/~cervantes/csa/artics03/aylward.pdf izvor]</ref>. == Prvi deo == [[Datoteka:Quijote-2.jpg|thumb|thumb|300px|Ilustracija iz 1848. godine]] '''Alonso Kihano''', sredovečni [[hidalgo|idalgo]] ({{jez-špa|hidalgo}}), živi dosadnim životom u nekom malom mestu u [[Manča|Manči]], sa svojom nećakom i domaćicom. Vreme krati čitajući [[viteški roman|viteške romane]] i veruje da je svaka reč u njima istinita, iako su dani viteštva odavno prošli, a mnogi događaji opisani u njima realno nemogući. Čitao je mnogo, po ceo dan i noć i „od malo spavanja i mnogo čitanja osuši mu se mozak te izgubi pamet“ (''-{...del poco dormir y del mucho leer se le secó el cerebro, de manera que vino a perder el juicio}-'') te odluči da se proglasi [[lutajući vitez|lutajućim vitezom]] i da krene da traži avanture. Tako izvuče iz nekog budžaka oružje i oklop svojih pradedova i, pošto ih je očistio i uglancao, proglasi sebe za viteza Don Kihota od Manče, svom konju nadenu ime '''Rosinante''' ({{jez-špa|Rocinante}}), odabra '''Aldonsu Lorenzo''' (({{jez-špa|Aldonsa Lorenzo}}), seljančicu iz susednog sela, za svoju damu kojoj će posvećivati svoja junaštva i dobra dela i prekrsti je u '''Dulsineja od Toboza''' ({{jez-špa|Dulcinea de Tobozo}}), te krenu na put u potrazi za avanturama. Prvi odlazak od kuće Don Kihota počinje u ranu zoru i traje ceo dan, da bi na kraju dana potražio prenoćište u nekoj krčmi za koju veruje da je začarani dvorac. Tu će dobiti prve batine i savet da potraži [[štitonoša|štitonošu]]. Odlazi iz krčme, na putu sreće neke trgovce iz [[Toledo|Toleda]] koji ismevaju i vređaju njegovu uzvišenu damu, Dulsineju od Toboza, gde on ustaje u njenu odbranu i napadne trgovce, a ovi skoče pa ga dobro izmlate. Svog premlaćenog, nalazi ga njegov komšija '''Pedro Krespo''' ({{jez-špa|Pedro Crespo}}) i vraća ga kući. Dok se on oporavlja u krevetu, nećaka i domaćica sa Don Kihotovim prijateljima, lokalnim berberinom i župnikom, spale sve viteške knjige koje su po njihovom mišljenju, krive za njegovo ludilo, sobu sa knjigama zazidaju, a njega ubede da je sobu odneo neki volšebni čarobnjak. Don Kihot se, međutim, ne predaje tako lako i dalje razmišlja kako da ostvari svoj naum, te prvo posluša savet krčmara, to jest, „vlasnika začaranog zamka“ te pozove svog komšiju, priprostog i dobrodušnog Sanča Pansu ({{jez-špa|Sancho Panza}}), da mu se pridruži u avanturama kao štitonoša, a za uzvrat mu obeća mesto guvernera na ostrvu. Sančo pristaje, te se njih dvojica iskradoše u zoru iz sela i tako Don Kihot po drugi put pođe od kuće u susret avanturama lutajućeg viteza. Od tog momenta nižu se dogodovštine veleumnog viteza Don Kihota od Manče i njegovog štitonoše Sanča Panse, počevši sa čuvenim napadom na vetrenjače u kojima je samo on video grdne i surove divove. == Drugi deo == [[Datoteka:El_Toboso_Monumento_a_D._Quijote_y_Dulcinea.jpg|thumb|thumb|300px|Spomenik Dulsineji i Don Kihotu u Tobozu]] Za razliku od prvog dela gde je Don Kihot potpuno zaluđen i u nekom svom svetu vitezova, nežnih devica i platonskih ljubavi, u drugom delu je lucidan, sasvim bistre pameti i vidi stvarnost onakvom kakva jeste. Sad su drugi ti koji stvaraju privid viteškog sveta i volšebnih magova ne bi li privoleli Don Kihota da jednom za svagda odustane od „života lutajućeg viteza“. Čak je i nesrećni Sančo prinuđen da učestvuje u toj šarenoj laži te dovodi Don Kihotu tri seljančice rekavši mu da su to Dulsinejine dame pratilje. Međutim, kada Don Kihot prepozna devojke kao samo tri sirote seljanke, Sančo se zgražava i pokušava da ga ubedi da je to opet mađija nekog zlog čarobnjaka koja mu ne dozvoljava da vidi realnost. Takođe su veoma zanimljivi razgovori između viteza i njegovog štitonoše, u kojima se vidi kako Don Kihot polako i postepeno gubi svoje ideale, pod uticajem Sanča Panse. Ta transformacija se takođe vidi i u postepenom menjanju imena - od Don Kihota, postaje '''Vitez od Lavova''', a zatim se pretvara u '''Viteza Tužnoga Lika'''. S druge strane, Sančo polako prihvata ideale svog gospodara, koji se polako u samom Sanču koncentrišu u jednu fiks ideju - da postane guverner ostrva. Sančo uspeva da postane guverner i pokazuje se kao veoma mudar i praktičan vladar, međutim njegova vladavina će ipak na kraju završiti kao potpuna propast. Kao što smo već napomenuli, sada su drugi koji stvaraju svet privida za Don Kihota. Sanson Karasko ({{jez-špa|Sansón Carrasco}}), mladi učenjak i takođe Don Kihotov prijatelj, svojevoljno kreće Don Kihotovim stopama i pretvara se u '''Viteza od Belog Meseca''', a s jedinim ciljem da po viteškim pravilima natera Don Kihota da izbije iz glave ideje o životu i avanturama lutajućih [[Vitez|vitezova]]. Iako je u prvom delu to isto pokušao kao '''Vitez od Ogledala''', bio je poražen, ali ovaj put kao '''Vitez od Belog Meseca''' uspeva u svojoj nameri i pobeđuje Don Kihota u viteškom dvoboju, nateravši ga da se vrati kući i obeća da neće pokušavati da opet polazi na put barem godinu dana. Roman se završava Don Kihotovim potpunim ozdravljenjem, međutim, potpuno razočaran stvarnošću, odriče se viteštva, priznaje svoju zabludu i umire. Zanimljivo je da postoje pretpostavke da su neki delovi ovog drugog dela apokrifni, konkretno epizoda događaja u Montesinesovoj pećini, opisana u 22. i 23. poglavlju <ref>Mariano Baquero Goyanes: ''Los Capítulos Apocrífos del Quijote'' [http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/12593401999143740754846/p0000001.htm#I_0_ izvor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060719155000/http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/12593401999143740754846/p0000001.htm#I_0_ |date=2006-07-19 }}</ref>. == Struktura i tematika == [[Datoteka:Gustave Doré - Miguel de Cervantes - Don Quixote - Part 1 - Chapter 1 - Plate 1 "A world of disorderly notions, picked out of his books, crowded into his imagination".jpg|thumb|thumb|300px|Ilustracija [[Gistav Dore|Gistava Dorea]]]] Kao što je već pomenuto, veruje se da je prvo poglavlje isprva bilo zamišljeno kao posebna literarna celina, kao kratka priča. Kasnije je Servantes razvio roman počevši od te prve priče. Priča je zamišljena kao čitanje rukopisa '''Sida Ameta Benandželije''' ({{jez-špa|Cide Hamete Benangeli}}) arapskog hroničara koji se zapravo pojavljuje tek u 9. poglavlju i koji se pominje svega četiri puta u celom romanu, da bi na kraju potpuno nestao u prvom delu nakon 27. poglavlja. Na prvi pogled, pripovedanje se odvija bez reda, međutim, struktura romana je kompleksna i pažljivo građena. Sam roman poseduje osobine različitih književnih rodova, od viteških romana i ubačenih novela, do literarnih rasprava pisanih u dijalogu, kako je to bilo uobičajeno u ono vreme. Roman takođe sadrži komične delove, ozbiljne besede, poslovice i anegdote narodnog karaktera. Ono što izdvaja ovaj roman je veština kojom Servantes sve te elemente potčinjava i uklapa u nit glavne radnje<ref>Edward Riley: ''Introducción al "Quijote"'' (Resumen realizado por David Chacobo) [https://web.archive.org/web/20040310162715/http://es.geocities.com/dchacobo/Riley.PDF izvor]</ref>. Bogatstvo tematike dela je nepresušno. Međutim, moguće je skicirati neke od osnovnih tema ovog dela. Glavna tema kruži oko pitanja da li je moguće naći ideal u realnosti, to jest, da li realnost pobeđuje fikciju ili fikcija pobeđuje realnost. Ova tema je usko povezana i sa konceptom ljudske slobode. Kako čovek treba da shvati slobodu? Kakve zaključke može da izvede o slobodi, nakon što je iskusio? Možemo li promeniti svet ili svet menja nas? Šta je uopšte razumnost a šta je ludost? Da li je moralno pokušati promeniti svet? Iz te glavne teme, usko vezane za erazmovsku temu ludila i baroknu ideju privida i realnosti, proizilaze ostale sekundarne teme: 1. '''Da li je moguće iznaći književni ideal?''' Tema književne kritike je veoma karakteristična za celokupno Servantesovo delo. U delu postoje kritike viteških i pastoralnih romana, kao i kritika [[Nova komedija|''nove komedije'']] Lopea de Vege. 2. '''Da li je moguće pronaći ideal u ljubavi?''' U romanu se pojavljuju različite ljubavne priče. Neke su nesrećne zbog samog životnog koncepta vezanog za slobodu, kao što je slučaj sa Marselom i Grizostomom, druge zbog patološke nesigurnosti, kao što je ubačena novela '''Nestrpljivi radoznalac''', ili pak zbog previše idealizovanih dama, kao što je sama Dulsineja, ili previše prozaična kao što je Aldonsa Lorenzo. Takođe se pojavljuje i motiv ljubomore, veoma važan za Servantesa. 3. '''Da li je moguće pronaći politički ideal?''' U romanu se pojavljuje tema utopije u obliku Sančove vladavine ostrvom Baratrarijom, priviđanjima koje ima Don Kihot u Montesinovoj pećini, itd. 4. '''Da li je moguće pronaći ideal pravde?''' Ovu temu vidimo u epizodama sa galeotima, momkom koji dobija batine, itd. == Ubačene novele == Jedna od novina u žanru je ubacivanje posebnih priča u nit glavne radnje u obliku kratkih priča - novela. Neki smatraju da ove novele ne remete i nemaju nikakav uticaj na glavnu radnju romana, i da čak i ako bi se izbacile, to ne bi mnogo poremetilo glavnu priču, dok drugi smatraju da te novele nisu tek tako ubačene i da čine deo opšte kritičke, estetske i tematske strukture romana<ref>Horacio Chiong Rivero: ''Review of the book: Stanislav Zimic: Los cuentos y las novelas del Quijote''. 2º Ed. Iberoamericana-Vervuert, Madrid, 2003. [http://www.h-net.org/~cervantes/csa/artics05/chiongrivero.pdf izvor]</ref>. '''U prvom delu romana''' ubačene novele samo podvlače Don Kihotov osnovni etički motor: želju da privoli druge da se povinuju njegovom apsurdnom idealističkom pogledu na svet. Problemi koje on pokušava da reši nisu zasnovani na realnosti nego na idealizmu sveta mašte koji on pokušava da oživi. U slučajima istinske moralne nepravde, Don Kihot se svodi na običnog posmatrača. '''U drugom delu romana''' ubačene novele predstavljaju prave socijalne probleme Servantesovog doba, kao recimo, proterivanje „moriskosa“ ([[španski jezik|šp:]]''moriscos'') 1502. godine. "Moriskosi" su muslimani koji su bili nasilno pokršteni nakon pada poslednjeg mavarskog bastiona, Granade i konačne pobede [[Katolički kraljevi|Katoličkih kraljeva]], [[Izabela I od Kastilje|Izabele od Kastilje]] i [[Fernando II Aragonski|Fernanda od Aragona]] i završetka [[Reconquista|Rekonkiste]] [[1492]]. godine. U želji za ostvarenjem što monolitnije države na verskom planu, [[1492]]. godine proteruju sve [[Jevreji|Jevreje]], a [[1502]]. sve [[Mavri|Mavre]] i "moriskose", jer su smatrali da njihova predanost novoj religiji nije iskrena i da u tajnosti i dalje praktikuju svoju staru veru, islam. Epizoda u kojoj učestvuje Rikote sa svojom kćerkom Anom Feliks, opisuje te događaje sa svom svojom propratnom religioznom, međuljudskom, ekonomskom i etičkom tragikom<ref>Eric J. Kartchner: ''Review of the book: Hans Jörg Neuschäfer: La ética del Quijote: Función de las novelas intercaladas'', Ed. Gredos, Madrid, 1999. [http://www.h-net.msu.edu/~cervantes/csa/artics02/kartchner.pdf izvor]</ref>. == Kritika viteških i pastoralnih romana == [[Datoteka:Campo de Criptana Molinos de Viento 2.jpg|thumb|thumb|200px|Vetrenjače u Manči]] U romanu je uočljiva i kritika viteških i pastoralnih romana. Svoje detaljno mišljenje o mnogim veoma popularnim viteškim i pastoralnim romanima tog doba Servantes je dao u 6. poglavlju prvog dela u kome župnik i berberin vrše „veliku čistku“ Don Kihotove biblioteke. Pre nego što odluče da li određena knjiga zaslužuje da završi na lomači ili ne, daju svoj sud o istoj. Tako u tom poglavlju možemo pročitati Servantesovo mišljenje o romanima kao što su španski viteški roman '''Amadis od Galije''' (''-{Amadis de Gaula}-'') ili valensijanski viteški roman '''Tirant Beli''' ({{Jez-špa|Tirante el Blanco}}, {{Jez-kat|Tirante lo Blanc}}). Lista knjiga osuđenih na lomaču daje nam savršenu sliku o Servantesovim književnim stavovima. Parodija je osnovni element ovog romana. Međutim, roman je veoma kompleksna parodija. Delo nije samo prosta parodija viteških romana putem direktnog preterivanja nedoslednosti i nemogućih događaja. Komičnost ovog romana proizilazi iz nemogućnosti da se staromodna i fantastična priča situira u moderan okvir realnosti. Neke od parodija otvoreno pokazuju svu besmislenost i nereanost osnovnih karakteristika glavnih junaka viteških romana. Lutajući vitezovi su superljudi, veoma otporni, izdržljivi i nadasve dugovečni. Veoma veliki deo komičnosti romana proističe upravo odatle: realno, putešestvije i avanture Don Kihota iziskuju energiju i izdržljivost koja nikako nije svojstvena za čoveka njegovih godina. S druge strane, činjenica je da su njegovi uzori bili veoma aktivni i izdržljivi, iako mnogo stariji od njega<ref name="Tomov">Tomás S. Tómov: ''Cervantes y Lope de Vega. Un caso de enemistad literaria. Centro virtual Cervantes'' [https://web.archive.org/web/20040310162715/http://es.geocities.com/dchacobo/Riley.PDF izvor]</ref>. Kritika besmislenosti i nerealnosti pastoralnih romana u kojima su pastiri i pastirice nežni mladići i devojke sa klasičnim imenima koji po ceo dan uzdišu zbog neuzvraćene ljubavi i govore skoro isključivo u stihovima izražena je u pastoralnim epizodama o pastirici Marseli i Grizostomu, a vrhunac kritike je sadržan u Don Kihotovom „ispaštanju“ u Sijera Moreni, gde provodi više dana i noći go ko od majke rođen, skačući po planini, uzdišući i žaleći se u stihu i pompeznim rečima na „okrutnost“ svoje dame, Dulsineje od Toboza. == Kritika [[nova komedija|''nove komedije'']] Lope de Vege == [[Datoteka:LopedeVega.jpg|thumb|thumb|200px|[[Lope de Vega]] (1562—1635)]] Servantes takođe kritikuje Lopea de Vegu i [[nova komedija|novu komediju]]. Iako se na više mesta dotakao kritike Lopea de Vege lično i ''nove komedije'', svoje stavove o dramskoj umetnosti detaljnije je izrazio u 48. poglavlju prvog dela preko lika kanonika. Za novu komediju kaže da komadi koji se trenutno prikazuju su „sve same poznate budalaštine i stvari koje nemaju ni glave ni repa“ (-{I}-, 48), međutim, narodu se ipak sviđaju. Dalje kritikuje autore, konkretno, samog Lopea de Vegu, iako ga ne imenuje, što ugađa neukom svetu i piše ono što je masi milo, a na uštrb prave umetnosti. Nova komedija, po Servantesu, ne poštuje pravila klasične komedije, na šta će mu kasnije Lope de Vega odgovoriti u svojoj '''Novoj umetnosti pisanja komedija''' ([[1609]].) da onaj ko danas piše poštujući pravila klasične komedije „''umire bez slave i nagrade''“. Servantes dalje govori kako slava obavezuje Lopea de Vegu da uzdiže teatar a ne da ga spušta na nivo prostog sveta. Servantes takođe kritikuje upotrebu čuda i duhova, nepoštovanje jedinstva mesta („''prvi čin počeo u [[Evropa|Evropi]], drugi u [[Azija|Aziji]], a treći se završio u [[Afrika|Africi]]''“) i vremena („dete u pelenama večera u prvom činu, i u drugom je već bradati čovek“), mešanje likova iz različitih epoha (radnja se dešava u vreme [[Pipin Mali|Pipina]] i [[Karlo Veliki|Karla Velikog]] i glavna ličnost je u njoj osoba za koju se kaže da je car [[Heraklije|Iraklije]]"), nedoslednost i mešanje žanrova, pripisivanje čuda jednog sveca drugom, itd<ref name="Tomov" />. Međutim, pored sve ove kritike, Servantes ipak ne može a da se ne divi ogromnom talentu Lopea de Vege za koga takođe kaže da je „''srećni genije ove kraljevine, slavan i poznat u celom svetu po svojim komedijama''“(-{I}-,48). Moglo bi se reći da je Servantes u neku ruku osećao izvesnu ljubomoru prema Lopeu de Vegi (koja je svakako išla i u obrnutom pravcu), pogotovu što njegova dramska dela nisu ni približno imala isti uspeh. Servantes je takođe kritikovao neviđenu umišljenost i uobraženost tog "monstruma prirode", kako je jednom prilikom nazvao Lopea de Vegu. Beskrajno imenovanje i navodno citiranje slavnih pisaca ([[Platon]], [[Demosten]], [[Aristotel]]), obavezno citiranje sijaset poema koje slave njegovu umetnost na početku svakog njegovog dela, poeme koje su navodno napisale slavne ličnosti i žene, a koje je u stvari pisao sam Lope de Vega pa ih potpisivao tuđim imenima, samo su neke od stvari koje Servantes kritikuje u prologu prvog dela '''Don Kihota.''' Na primer, sa sigurnošću se zna da su soneti koje je potpisala '''Kamila Lusinda''' (poetsko ime koje je Lope de Vega dao Mikaeli Luhan, svojoj dragani) zapravo njegovi, jer sama Mikaela Luhan nije umela ni da se potpiše<ref name="Tomov" />. == Kritika društva == Don Kihot je višeslojan roman sa bezbroj značenja i isto toliko tumačenja. Osim oštre kritike i parodiranja viteških i pastoralnih romana, popularnih u Servantesovo doba, ovaj roman predstavlja takođe i kritiku [[hrišćanska crkva|crkve]] i [[Inkvizicija|inkvizicije]], kritiku tadašnjeg španskog društva koja se ogledala u podeli na [[Stari hrišćanin|stare]] i [[novi hrišćanin|nove hrišćane]], običaja i ljudskih naravi. U Servantesovo doba, mnoge od ovih kritika su mogle da koštaju autora slobode ili čak i života, i jedini način da ih izrazi bio je kroz usta mentalno poremećenih literarnih junaka. Isto će uraditi i u jednoj od svojih [[Novelas ejemplares|Uzornih noveli]], [[Stakleni licencijat]] ({{jez-es|El licenciado Vidriera}}). == Don Kihot i Sančo Pansa == '''Don Kihot''' je centralni element romana a njegovo ludilo je najkarakterističnija crta njegovog lika. Trezvenost i ludilo se kombinuju u njegovom liku koji evoluira tokom romana. Don Kihot nije statičan, konačan lik, već se njegova egzistencija razvija i definiše samu sebe kroz proces samoostvarenja. Don Kihota i Sanča Pansu definišu pre svega njihova dela i ono što govore, a ne opisi njihovih duševnih, psihičkih i fizičkih stanja. Ludilo Don Kihota je presudno za pravilno razumevanje ovog lika, jer se radi o specifičnoj vrsti. U tom ludilu, njegova mašta je ta koja je poremećena, ne njegove sposobnosti. U samom naslovu, Don Kihot se naziva "veleumnim" ili "oštroumnim" ([[španski jezik|šp:]]''ingenioso''), terminom koji bi se mogao protumačiti kao "maštovit", čime se jasno ukazuje na hiperaktivnu maštu glavnog lika. Zapravo, u najnovijem prevodu prevodilac se odlučuje baš za reč "maštoglavi"<ref name="Mančić">{{Cite web |title=Najnoviji prevod Don Kihota (2005) u prevodu Aleksandre Mančić |url=http://www.knjizara.co.yu/index.php?gde=%40http%3A%2F%2Fwww.knjizara.co.yu%2Fpls%2Fsasa%2Fknjizara.knjiga%3Fk_id%3D111436%40 |access-date=2010-09-08 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928014445/http://www.knjizara.co.yu/index.php?gde=%40http%3A%2F%2Fwww.knjizara.co.yu%2Fpls%2Fsasa%2Fknjizara.knjiga%3Fk_id%3D111436%40 |dead-url=yes }}</ref>. Postoje tri osnovna aspekta Don Kihotovog ludila: ''Prvi aspekt'' je da on čvrsto veruje da događaji opisani u viteškim romanima imaju čvrstu istorijsku podlogu. To je suština njegovog ludila. ''Drugi aspekt'' proizilazi direktno iz prvog: ako su te priče istinite, sasvim je logično pretvoriti se u lutajućeg viteza. ''Treći aspekt'' se pokazuje tek u drugom poglavlju - mašta nameće stvarnosti slike sveta viteških romana i pretvara krčme u dvorce, seljanke u princeze, vetrenjače u divove, a stada ovaca u vojske. To su tri osnovna elementa Don Kihotovog ludila koje uspostavlja Servantes na samom početku knjige, vođena njegovom opsesijom viteškim romanima. Kada izađe iz opsesivnog stanja, Don Kihot je razborit i mudar i njegovi postupci ne razlikuju se od postupaka bilo koga zdrave pameti. Takva vrsta ludila se definiše kao ludilo sa momentima lucidnosti. Međutim, jedna osobina je zajednička i ludom i lucidnom Don Kihotu - neverovatna plemenitost i spremnost na žrtve za dobrobit čovečanstva. '''Sančo Pansa''' je Don Kihotova potpuna suprotnost, kako duhovno, tako i fizički. Dok je njegov gospodar visok i mršav on je nizak i debeo. Primer prostodušnog čoveka iz naroda koji je naučen da poštuje autoritete, ali ne i da razmišlja o „umnim“ temama. Zdrave je i bistre pameti i, za razliku od svog gospodara, čvrsto stoji sa obe noge na zemlji, a kad zatreba, ume da bude i lukav. Njegova mudrost ne dolazi iz knjiga i visokih škola, već direktno iz života i predstavlja nepresušni izvor prave narodne mudrosti. Na svaku ludoriju svog gospodara uvek ima spreman odgovor ili komentar u obliku neke narodne umotvorine - bilo poslovice, bilo izreke ili verovanja. Svestan je ludila svog gospodara, ali svejedno ga ne napušta u nevolji, u početku zato što poseduje veliki osećaj odanosti ali i praktičnosti, jer mu je sve vreme u glavi Don Kihotovo obećanje da će ga učiniti guvernerom ostrva, zbog čega je, uostalom, i pošao u avanture. Međutim, u drugom delu, Sančo zaboravlja na to obećanje i ponovo polazi na put, pre svega iz velike ljubavi i prijateljstva koje oseća prema svom nesrećnom gospodaru. == Originalnost == '''Don Kihot''' je konačno uobličio formulu [[Realizam|realizma]], čije preteče nalazimo u [[Španska književnost|španskoj književnosti]] [[Srednji vijek|srednjeg veka]]. Karakteriše se [[parodija|parodijom]] i ismevanjem svega fantastičnog, društvenom kritikom i insistiranjem na psihološkim vrednostima i deskriptivnom [[materijalizam|materijalizmu]]. '''Don Kihot''' je takođe kamen temeljac za polifonični roman, roman koji pokazuje realnost sa različitih tački gledišta koje su isprepletane u istom vremenskom prostoru. Pretvara realnost u nešto veoma kompleksno jer ne samo da pokušava da je reprodukuje, nego i da je zameni. Moderan roman, onako kako ga je začeo '''Don Kihot''', mešavina je svega. Kako to kaže sveštenik, "razuzdano pisanije": mešavina [[Epika|epike]], [[Lirika|lirike]], [[Tragedija|tragedije]], [[Komedija|komedije]], [[Proza|proze]], [[Stih|stiha]], [[Dijalog|dijaloga]], govora, pošalica, [[Basna|basni]], [[Filozofija|filozofije]], [[Legenda|legendi]]... I naravno, [[parodija|parodije]] svih tih žanrova. == Transkripcija i izgovor == U Servantesovo doba, Kihot je pisano ''Quixote'', a X (iks) se izgovaralom tako da bi [[Transkripcija (lingvistika)|transkripcija]] imena na [[srpskohrvatski jezik|srpskohrvatski]] jezik mogla biti ''Kihote''. == Izvori == {{reflist|2}} {{Commonscat|Don Quixote}} [[Kategorija:Satirični romani]] [[Kategorija:Zlatni vijek španske književnosti]] [[Kategorija:Španska književnost 17. vijeka]] [[Kategorija:Kastilja-La Mancha]] 1lq6uqkq8g7hlh08joqvkm1dt008mon 0 4770 42655526 42655222 2026-07-15T20:51:54Z Edgar Allan Poe 29250 /* Najbolji strijelci */ 42655526 wikitext text/x-wiki {{Infokurija Sportsko natjecanje | ime = FIFA Svjetsko prvenstvo | izvorni naziv = FIFA World Cup | logo = FIFA WorldCup logo.svg | veličina = | opis = | utemeljeno = [[1930.]] | regija = | momčadi = 48 <small>(završnica)</small> | aktualni prvak = {{nowrap|{{flag|Argentina}} <small>(treći naslov)</small>}} | najuspješnija momčad = {{nowrap|{{flag|Brazil}} <small>(pet naslova)</small>}} | geslo = }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo''', često nazivano samo '''Svjetsko prvenstvo''', međunarodno je nogometno natjecanje u kojemu se natječu muške nacionalne reprezentacije. Natjecanje nadgleda [[FIFA]], vrhovno tijelo svjetskog nogometa. Od 1930. godine i [[Svjetsko prvenstvo u nogometu - Urugvaj 1930.|Svjetskoga prvenstva u Urugvaju]], natjecanje se održava svake četiri godine, uz izuzetak [[1942.]] i [[1946.]] godine, kada se natjecanje nije održalo zbog [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. Aktualni svjetski prvak je [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]]. FIFA Svjetsko prvenstvo je najgledaniji sportski događaj u svijetu i globalno najpopularnije sportsko natjecanje, popularnije čak i od [[Olimpijada|Olimpijskih igara]]; procjenjuje se da je kumulativna gledanost [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|Svjetskog prvenstva 2006.]] godine bila 26,290,000,000, dok je samo finale gledalo 715,100,000 ljudi.<ref name="2006coverage">{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/marketing/news/newsid=111247/index.html |title=2006 FIFA World Cup broadcast wider, longer and farther than ever before |work=FIFA.com |publisher=[[FIFA|Fédération Internationale de Football Association]] |date=6 February 2007 |accessdate=11 October 2009 |archive-date=2012-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120073325/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/marketing/news/newsid=111247/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref>Tom Dunmore, [https://books.google.com/books?id=9j1wbp2t1usC&pg=PA235#v=onepage&q&f=false Historical Dictionary of Soccer], page 235, quote "The World Cup is now the most-watched sporting event in the world on television, above even the Olympic Games."</ref><ref>Stephen Dobson and John Goddard, [https://books.google.com/books?id=GxyG0XXdvR4C&pg=PA407#v=onepage&q&f=false The Economics of Football], page 407, quote "The World Cup is the most widely viewed sporting event in the world: the estimated cumulative television audience for the 2006 World Cup in Germany was 26.2 billion, an average of 409 million viewers per match.”</ref><ref>Glenn M. Wong, [https://books.google.com/books?id=qEELS7T_Tm0C&pg=PA144#v=onepage&q&f=false The Comprehensive Guide to Careers in Sports], page 144, quote "The World Cup is the most-watched sporting event in the world. In 2006, more than 30&nbsp;billion viewers in 214 countries watched the World Cup on television, and more than 3.3&nbsp;million spectators attended the 64 matches of the tournament."</ref> Aktualni sustav natjecanja uključuje [[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo|kvalifikacijski sustav]], koji se trenutno održava u trogodišnjem periodu prije početka turnira, preko kojega se određuju reprezentacije koje idu na finalni turnir, a koji se često naziva završnica FIFA Svjetskog prvenstva. Domaćin (ili domaćini) je automatski kvalificiran za završnicu, dok ostale zemlje (trenutno 32, od [[2026.]] će ih biti 48) pravo nastupa moraju ostvariti kroz kontinentalne i/ili interkontinentalne kvalifikacije. Završni turnir igra se diljem zemlje domaćina i traje otprilike mjesec dana. Do sada je odigran 21 turnir, a samo je osam različitih reprezentacija osvajalo ovaj prestižni naslov. [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] je osvojio turnir pet puta, dok [[Talijanska nogometna reprezentacija|Talijani]] i [[Njemačka nogometna reprezentacija|Nijemci]] imaju četiri osvojena turnira. Osim njih, [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]], [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]] i [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]] osvajali su turnir dva puta, dok su [[Engleska nogometna reprezentacija|Engleska]] i [[Španjolska nogometna reprezentacija|Španjolska]] pobjednici bili jednom. Posljednje [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|svjetsko prvenstvo]] održano je u [[Katar]]u između 20. studenog i 18. prosinca [[2022.]] godine, a pobjednik je bila [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]], koja je pobijedila [[Francuska nogometna reprezentacija|Francusku]] nakon jedanaesteraca. Treće su mjesto osvojili [[Hrvatska nogometna reprezentacija|Hrvati]], pobijedivši [[Marokanska nogometna reprezentacija|Maroko]] u utakmici za treće mjesto rezultatom 2:1. Iduće svjetsko prvenstvo održat će se u [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Kanadi, Meksiku i Sjedinjenim Državama]] 2026. godine. Od [[1991.]] godine FIFA organizira i [[FIFA Svjetsko prvenstvo za žene]], također svake četiri godine. == Historija == {{glavni|Historija FIFA Svjetskih prvenstava}} === Ranija međunarodna natjecanja === [[File:Football aux JO 1900 - USFSA contre Upton Park.jpg|thumb|left|280px|Utakmica između reprezentacije [[Francuska|Francuske]], koju je odabrao [[USFSA]], i engleske momčadi [[Upton Park F.C.|Upton Parka]], britanskog predstavnika, na [[Olimpijada 1900|Olimpijskim igrama 1900.]] godine. Tada je nogomet još uvijek bio [[demonstracijski sport]], mada ga je [[Međunarodni olimpijski komitet|MOO]] retroaktivno priznao kao službeni događaj.]] Prva međunarodna utakmica u historiji bila je prijateljska utakmica između reprezentacija [[Škotska nogometna reprezentacija|Škotske]] i [[Engleska nogometna reprezentacija|Engleske]], odigrana u [[Glasgow]]u [[1872.]] godine, a koja je završila rezultatom 0:0.<ref>{{cite web |url=http://www.englandfootballonline.com/Seas1872-00/1872-73/M0001Sco1872.html |title=England National Football Team Match No. 1 |publisher=England Football Online |accessdate=19 November 2007}}</ref> Prvi međunarodni turnir organiziran je nešto kasnije, [[1884.]] godine, a radilo se o [[Britansko prvenstvo (fudbal ili nogomet)|Britanskom prvenstvu]], kojeg su igrale reprezentacije u sklopu [[UK|Ujedinjenog Kraljevstva]].<ref>{{cite web |url=https://int.soccerway.com/news/2007/November/22/british-pm-backs-return-of-home-nations-championship |title=British PM backs return of Home Nations championship |publisher=Agence France-Presse |accessdate=16 December 2007 |archivedate=2016-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160418214220/http://int.soccerway.com/news/2007/November/22/british-pm-backs-return-of-home-nations-championship/ |deadurl=yes }}</ref> U tom razdoblju ,nogomet se izrazito rijetko igrao izvan [[UK|Ujedinjenog Kraljevstva]], no nakon što se sama igra razvila i njena popularnost proširila, nogomet je postao [[demonstracijski sport]] na [[Olimpijada 1900|Olimpijskim igrama 1900.]] i [[Olimpijada 1904|1904.]] godine, mada je [[Međunarodni olimpijski komitet|MOO]] retroaktivno priznao ovim turnirima status službenih, te na [[Olimpijske međuigre 1906|Međuigrama 1906.]] godine.<ref>{{cite web |first1=Søren |last1=Elbech |first2=Karel |last2=Stokkermans |url=http://www.rsssf.com/tableso/ol1906f.html |title=Intermediate Games of the IV. Olympiad |publisher=[[rec.sport.soccer Statistics Foundation]] |date=26 June 2008}}</ref> Nedugo nakon što je [[FIFA]] osnovana [[1904.]] godine, organizacija je pokušala organizirati međunarodni turnir izvan olimpijskih okvira u [[Švicarska|Švicarskoj]], [[1906.]] godine. Kako se tu radilo o počecima međunarodnog nogometa, FIFA u svojoj službenoj historiji opisuje organizaciju turnira kao neuspjeh.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/fifa-takes-shape.html |title=History of FIFA – FIFA takes shape |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2015-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429164727/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/fifa-takes-shape.html |dead-url=yes }}</ref> Na [[Olimpijada 1908|Olimpijskim igrama 1908.]] godine, [[nogomet]] je postao dio službenog programa. [[The Football Association|FA]], krovna organizacija engleskog nogometa, organizirala je taj olimpijski turnir, na kojemu su mogli sudjelovati samo amateri, zbog čega su mnogi na njega gledali kao na predstavu, a ne pravo natjecanje. Velika Britanija, koju je predstavljala amaterska reprezentacija Engleske, osvojila je zlatnu medalju ispred [[Danska|Danske]] i [[Nizozemska|Nizozemske]]. Identičan raspored medalja bit će ostvaren i na [[Olimpijada 1912|Igrama 1912.]] godine u [[Stockholm]]u. Nakon što su Olimpijske igre nastavile sa praksom dopuštanja nastupa samo amaterima, Sir [[Thomas Lipton]] je [[1909.]] godine u [[Torino|Torinu]] organizirao [[Trofej Sir Thomasa Liptona]]. Njegov turnir bio je jedinstven po tome što je nastupao po jedan klub iz svake države (dakle, ne reprezentacije) koja je dobila pozivnicu za nastup, a taj klub je predstavljao čitavu naciju. Ovaj turnir ponekad se naziva i ''Prvim svjetskim prvenstvom'',<ref>{{cite web |url=http://www.shrewsbury.gov.uk/Public/news/thomaslipton.htm |title='The First World Cup'. The Sir Thomas Lipton Trophy |publisher=[[Shrewsbury and Atcham Borough Council]] |date=10 October 2003 |accessdate=11 April 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20031129221811/http://www.shrewsbury.gov.uk/Public/news/thomaslipton.htm |archivedate=29 November 2003}}</ref> a na njemu su nastupili najelitniji profesionalni klubovi iz [[Italija|Italije]], [[Njemačka|Njemačke]] i [[Švicarska|Švicarske]], dok je [[The Football Association|Engleski nogometni savez]] odbio ikakvu vezu s tim turnirom te je odbio poslati profesionalnu momčad. Lipton je tada pozvao [[West Auckland Town F.C.|West Auckland]], amaterski klub iz [[County Durham|Durhama]] kao predstavnika Engleske. Upravo je West Auckland osvojio prvo izdanje Liptonova trofeja te se dvije godine kasnije vratio i uspješno obranio naslov. Godine [[1914.]], [[FIFA]] je pristala priznati [[Fudbal ili nogomet na Olimpijskim igrama|olimpijski turnir]] kao "svjetsko nogometno prvenstvo amatera" te se prihvatila njegove organizacije.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/more-associations-follow.html |title=History of FIFA – More associations follow |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2015-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429164704/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/more-associations-follow.html |dead-url=yes }}</ref> To je za posljedicu imalo organizaciju prvog interkontinentalnog nogometnog turnira na [[Olimpijada 1920|Olimpijskim igrama 1920.]] godine, gdje se uz 13 europskih reprezentacija natjecao i [[Egipat]]. Zlatnu medalju na tom turniru osvojila je [[Belgija]], ispred [[Španjolska|Španjolske]] i [[Nizozemska|Nizozemske]].<ref>{{cite web |last=Reyes |first=Macario |date=18 October 1999 |url=http://www.rsssf.com/tableso/ol1920f-det.html |title=VII. Olympiad Antwerp 1920 Football Tournament |publisher=rec.sport.soccer Statistics Foundation |accessdate=10 June 2006 }}</ref> Nogometni turniri na Igrama [[Olimpijada 1924|1924.]] i [[Olimpijada 1928|1928.]] bili su, zapravo, prva otvorena prvenstva za sve svjetske momčadi, a na oba je zlato osvojila reprezentacija [[Urugvaj]]a; iako se nije radilo o službenim svjetskim prvenstvima, FIFA danas priznaje te dvije zlatne medalje kao preteče suvremenog turnira, zbog čega Urugvaj ima dvije dodatne zvjezdice iznad svog grba. === Svjetska prvenstva prije Drugog svjetskog rata === [[File:Stad de centario uruguay1930 montevideo.jpg|thumb|280px|''[[Estadio Centenario]]'' u [[Montevideo|Montevideu]] bio je domaćin prve [[Urugvaj – Argentina (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1930.)|finalne utakmice]] u historiji Svjetskih prvenstava. Na njemu je domaćin, [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]], svladao [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentinu]] rezultatom 4:2.]] Ponukana uspjehom olimpijskih turnira, [[FIFA]] je, predvođena predsjednikom [[Jules Rimet|Julesom Rimetom]], ponovo pokrenula plan organiziranja vlastitog međunarodnog turnira izvan okvira Olimpijskih igara. Dana [[28. svibnja]] [[1928.]] godine, FIFA je na kongresu u [[Amsterdam]]u donijela odluku o organiziranju vlastitog svjetskog prvenstva.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/first-fifa-world-cup.html |title=History of FIFA – The first FIFA World Cup |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2015-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429164718/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/first-fifa-world-cup.html |dead-url=yes }}</ref> Kako je u to doba bio dvostruki olimpijski prvak, a [[1930.]] godine je slavio stotu obljetnicu nezavisnosti, [[Urugvaj]] je odabran za domaćina [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|prvog FIFA-inog svjetskog prvenstva]]. Savezi iz odabranih zemalja članica FIFA-e su dobili pozivnice da pošalju svoje reprezentacije, ali činjenica da se prvenstvo trebalo igrati u [[Urugvaj]]u značila je dugo i skupo putovanje za europske zemlje. Dapače, nijedna europska zemlja nije službeno potvrdila da će poslati svoju reprezentaciju do dva mjeseca prije početka turnira. Rimet je u međuvremenu uspio nagovoriti saveze iz [[Belgija|Belgije]], [[Francuska|Francuske]], [[Rumunjska|Rumunjske]] i [[Kraljevina Jugoslavija|Jugoslavije]] da pošalju svoje momčadi. U konačnici, ukupno je 13 zemalja sudjelovalo na turniru – sedam iz [[Južna Amerika|Južne Amerike]], četiri iz [[Europa|Europe]] i dvije iz [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]. Prve dvije utakmice Svjetskog prvenstva odrđane su istovremeno, [[13. srpnja]] [[1930.]] godine, a u njima je [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]] svladala [[Meksička nogometna reprezentacija|Meksiko]] 4:1, odnosno [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] [[Belgijska nogometna reprezentacija|Belgiju]] 3:0. Prvi gol u historiji Svjetskih prvenstava postigao je francuski nogometaš [[Lucien Laurent]].<ref>{{cite news |first=John F |last=Molinaro |title=The World Cup's 1st goal scorer |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]] |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/the-world-cup-s-1st-goal-scorer-1.825335 |accessdate=12 July 2014}}</ref> U [[Urugvaj – Argentina (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1930.)|finalnoj utakmici]], domaćin [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]] je pobijedio [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentinu]] 4:2 ispred 93,000 ljudi u [[Montevideo|Montevideu]], postavši tako prvi svjetski prvak u nogometu.<ref name="origin">{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_02e_fwc-origin_8816.pdf |title=FIFA World Cup Origin |format=PDF |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=19 November 2007 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100614212717/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_02e_fwc-origin_8816.pdf |archivedate=14 June 2010 }}</ref> Nakon osnivanja Svjetskog prvenstva, [[FIFA]] i [[Međunarodni olimpijski komitet|MOO]] su se posvadili oko statusa amaterskih igrača, tako da se nogomet nije igrao na [[Olimpijada 1932|Olimpijskim igrama 1932.]] godine.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/mensolympic/athens2004/news/newsid=92851/index.html |title=The Olympic Odyssey so far&nbsp;... (Part 1: 1908–1964) |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=9 June 2004 |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2019-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713153905/https://www.fifa.com/tournaments/archive/mensolympic/athens2004/news/newsid=92851/index.html |dead-url=yes }}</ref> Nogometni turnir se vratio na [[Olimpijada 1936|Igrama 1936.]] godine, ali je sada bio u sjeni mnogo prestižnijeg Svjetskog prvenstva. Problemi s kojima se FIFA suočavala tokom organizacije prvih Svjetskih prvenstava bili su interkontinentalno putovanje i rat. Mali broj američkih zemalja bio je voljan putovati do [[Italija|Italije]] za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|Svjetsko prvenstvo 1934.]] godine, osim [[Argentina|Argentine]], [[Brazil]]a i [[SAD|Sjedinjenih Država]], dok su sve američke zemlje izuzev [[Brazil]]a i [[Kuba|Kube]] otvoreno bojkotirale [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|prvenstvo 1938.]] u [[Francuska|Francuskoj]] zbog kontroverze oko izbora domaćina. Planirana prvenstva za [[1942.]] i [[1946.]] godinu, čiji su domaćini trebali biti [[Treći Reich|Njemačka]] i [[Brazil]],<ref>{{cite web |url=http://www.cristal.com.pe/articulo/los-datos-mas-curiosos-de-la-fiesta-del-futbol-brasil-1950 |title=Los datos más curiosos de la Fiesta del Fútbol - Brasil 1950 |accessdate=17 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120701133216/http://www.cristal.com.pe/articulo/los-datos-mas-curiosos-de-la-fiesta-del-futbol-brasil-1950 |archivedate=1 July 2012}}</ref> otkazana su zbog [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. === Svjetska prvenstva nakon Drugog svjetskog rata === [[File:Gol de Friaça na Copa do Mundo de 1950.tif|300px|thumb|[[Friaça]] je postigao vodeći gol za [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] u odlučujućoj utakmici protiv [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaja]], [[16. srpnja]] [[1950.]] godine. Iako se očekivalo da će Brazil postati svjetski prvak, uslijedila su dva urugvajska gola koja će planirano slavlje pretvoriti u događaj koji će dobiti nadimak ''[[Maracanaço]]'' ([[srpskohrvatski|sh.]] Krah na Maracani).]] Po završetku [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], [[FIFA]] je organizirala [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|Svjetsko prvenstvo 1950.]] godine u [[Brazil]]u, koji je trebao biti domaćin četiri godine ranije. Bilo je to prvo prvenstvo na kojemu su sudjelovale britanske reprezentacije. Naime, britanske reprezentacije povukle su se iz [[FIFA]]-e [[1920.]] godine, djelomično zato što nisu htjele igrati protiv zemalja s kojima su bile u ratu, a djelomično u znak protesta protiv stranog utjecaja u nogometu;<ref>{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0001/index.shtml |title=Scotland and the 1950 World Cup |publisher=BBC |accessdate=13 May 2007}}</ref> članstvo su reaktivirale [[1946.]] godine na poziv FIFA-e.<ref>[[#glanville|Glanville]]</ref> Ovaj turnir donio je i povratak inauguracijskih prvaka, [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaja]], koji su bojkotirali dva prethoda turnira, a koji su u šokantnoj utakmici protiv domaćina, [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazila]], odnijeli pobjedu i tako po drugi put postali svjetski prvaci; taj se događaj u brazilskoj javnosti danas spominje kao ''[[Maracanaço]]''. U periodu od [[1934.]] do [[1978.]] godine, ukupno je 16 reprezentacija sudjelovalo u završnom turniru; iznimke su tek turnir iz [[1938.]] godine, kada je [[Treći Reich|Njemačka]] [[Anschluss|pripojila]] već kvalificiranu [[Austrija|Austriju]] pa je broj reprezentacija pao na 15, odnosno onaj iz [[1950.]] godine, kada su se [[Indijska nogometna reprezentacija|Indija]], [[Škotska nogometna reprezentacija|Škotska]] i [[Turska nogometna reprezentacija|Turska]] povukle pa je igralo samo 13 reprezentacija.<ref>[[#glanville|Glanville]], str. 45</ref> Većina reprezentacija bila je iz [[Europa|Europe]] i [[Južna Amerika|Južne Amerike]], uz manji broj iz [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]], [[Azija|Azije]], [[Afrika|Afrike]] i [[Oceanija|Oceanije]]. Te bi reprezentacije uglavnom bile lagani protivnici za europske i južnoameričke momčadi u ovom periodu. Sve do [[1982.]] godine, tek je nekolicina zemalja izvan Europe i Južne Amerike prošla prvi krug natjecanja: * {{flagicon|SAD|1912}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] – polufinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.]] * {{NogRep|KUB}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.]] * {{NogRep|SJK}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.]] * {{NogRep|MEX}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.]] === Ekspanzija na 32 momčadi === Broj sudionika završenog turnira povećan je na 24 reprezentacije [[1982.]] godine,<ref>[[#glanville|Glanville]], str. 238</ref> a onda i na 32 reprezentacije [[1998.]] godine,<ref>[[#glanville|Glanville]], str. 359</ref> omogućivši tako većem broju reprezentacija iz [[Afrika|Afrike]], [[Azija|Azije]] i [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]] sudjelovanje u završnici. Od te su ekspanzije reprezentacije iz tih regija postizale sve bolje rezultate, a dobar dio njih je došao i do četvrtfinala ili dalje: * {{NogRep|MEX}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.]] * {{NogRep|KAM}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.]] * {{NogRep|SEN}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]] * {{flagicon|SAD}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]] * {{NogRep|JKO}} – četvrto mjesto, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]] * {{NogRep|GAN}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.]] * {{NogRep|KOS}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.]] * {{NogRep|MAR}} – četvrto mjesto, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.]] No, unatoč ekspanziji, reprezentacije iz Europe i Južne Amerike nastavile su dominirati turnirom, tako da su [[1994.]], [[1998.]], [[2006.]] i [[2018.]] godine samo navedene reprezentacije došle do četvrtfinala, a još uvijek one ostaju jedine koje su igrale finalni susret Svjetskog prvenstva. Ukupno 200 reprezentacija igralo je kvalifikacije za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]], njih 198 je uradilo isto za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.]], dok su se za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.]] godine pokušale kvalificirati 204 reprezentacije.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/news/newsid=122766/index.html |title=Record number of 204 teams enter preliminary competition |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2014-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141023103110/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/news/newsid=122766/index.html |dead-url=yes }}</ref> Rekord od 210 reprezentacija realiziran je tokom kvalifikacija za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] godine.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=2507253/index.html|title=Road to Russia with new milestone|publisher=FIFA.com|date=15 January 2015|access-date=2018-07-16|archive-date=2015-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150321054553/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=2507253/index.html|dead-url=yes}}</ref> === Korupcijski skandal === {{main|Korupcijski skandal u FIFA-i 2015.}} [[File:Blatter.png|280px|thumb|left|Dugogodišnji čelnik FIFA-e, Švicarac [[Sepp Blatter]], viđen je kao glavni odgovorni za [[Korupcijski skandal u FIFA-i 2015.|veliki korupcijski skandal]] koji je izbio [[2015.]] godine. Iako osobno nije optužen, smatralo se da su njegova politika i vođenje FIFA-e uvelike doprinijeli ovakvom raspletu događaja, posebice po pitanju kontroverzi oko izbora domaćina prvenstva [[2022.]] godine. Afera je za posljedicu imala Blatterovo odstupanje s čelnog mjesta FIFA-e.]] Reputacija FIFA-e, a posebice Svjetskog prvenstva, dobila je veliki udarac sredinom [[2015.]] godine, kada je izbio [[Korupcijski skandal u FIFA-i 2015.|veliki korupcijski skandal]] koji je rezultirao optužnicama za mito, prijevaru i pranje novca s ciljem namještanja ponuda za FIFA-ina natjecanja,<ref>{{cite news |last=No byline |date=3 December 2015 |title=The FIFA Investigation, Explained |url=https://www.nytimes.com/2015/12/04/sports/soccer/fifa-investigation.html?ribbon-ad-idx=5&rref=sports/soccer&module=ArrowsNav&contentCollection=Soccer&action=swipe&region=FixedRight&pgtype=article |newspaper=New York Times |location=New York, NY, USA |access-date=3 December 2015}}</ref> uz tezu da su FIFA-ini čelnici u periodu od 24 godine primili više od $150,000,000 mita. Krajem svibnja iste godine, američko [[Ministarstvo pravde Sjedinjenih Država|Ministarstvo pravde]] objavilo je optužnicu od ukupno 47 točaka za reketarenje, lančanu prijevaru i pranje novca protiv 14 osoba. Od tog je trenutka uhapšeno nekoliko desetaka FIFA-inih dužnosnika, posebice u svibnju i prosincu.<ref>{{cite web |url=http://edition.cnn.com/2015/05/27/football/fifa-corruption-charges-justice-department/ |title=FIFA corruption probe targets 'World Cup of fraud,' IRS chief says|last1=McLaughlin |first1=Eliott C. |last2=Botelho |first2=Greg |date=28 May 2015 |website=CNN |publisher=Cable News Network. Turner Broadcasting System, Inc. |access-date=3 December 2015}}</ref> Do kraja svibnja [[2015.]] godine, ukupno devet FIFA-inih čelnika i pet sportskih djelatnika je već bilo optuženo za korupciju. U to doba, predsjednik FIFA-e, [[Sepp Blatter]], javno objavljuje kako će u veljači [[2016.]] godine odstupiti sa svoje pozicije.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/34991874 |title=Fifa crisis: US charges 16 more officials after earlier Zurich arrests |date=4 December 2015 |publisher=BBC News}}</ref> Dana [[4. lipnja]] [[2015.]] godine, bivši nogometni djelatnik, [[Chuck Blazer]], priznao je pred [[FBI]]-jem i švicarskim vlastima da je nekoliko članova Izvšnog odbora FIFA-e, uključujući i njega samoga, primilo mito za promociju prvenstava [[1998.]] i [[2010.]] godine.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/sepp-blatter/11647665/Sepp-Blatter-FBI-investigation-live.html|title=Blazer: Bribes accepted for 1998 and 2010 World Cups - Telegraph|date=3 June 2015|work=Telegraph.co.uk}}</ref> Dana [[10. lipnja]] [[2015.]], švicarske vlasti uzele su računalne podatke iz ureda Seppa Blattera. Istoga dana, FIFA je odgodila izbor domaćina [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Svjetskog prvenstva 2026.]] godine u svjetlu optužni za namještene izbore za prvenstva [[2018.]] i [[2022.]] godine. Tadašnji glavni tajnik FIFA-e, [[Jérôme Valcke]], izjavio je: "''Zbog aktualne situacije, smatram da bi bilo smiješno započinjati ikakav postupak izbora u ovom trenutku."''<ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33078284 | title=Fifa World Cup 2026 bidding process delayed | publisher=[[BBC Sport]] | date=10 June 2015 | accessdate=10 June 2015}}</ref> Dana [[28. listopada]] [[2015.]] godine, Blatter i njegov potpredsjednik te jedan od glavnih kandidata za njegova nasljednika, [[Michel Platini]], suspendirani su na 90 dana; obojica su u medijima tvrdili kako nisu krivi za optužbe koje im se stavljaju na teret.<ref>{{cite web |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/blatter-platini-suspended-1.3262043 |title=Sepp Blatter, Michel Platini handed 90-day FIFA suspensions |last=Associated Press |date=8 October 2015 |website=CBC Sports |publisher=CBC/Radio Canada |access-date=3 December 2015}}</ref> Dana [[3. prosinca]] [[2015.]] godine, dva potpredsjednika FIFA-e su uhapšena zbog primanja mita u istom hotelu u [[Zürich]] u kojem su u svibnju iste godine ohapšena još sedmorica FIFA-inih dužnosnika.<ref>{{cite news |last=Ruiz |first=Rebecca |date=3 December 2015 |title=FIFA Corruption: Top Officials Arrested at Zurich Hotel |url=https://www.nytimes.com/2015/12/03/sports/fifa-scandal-arrests-in-switzerland.html |newspaper=New York Times |location=New York, USA |access-date=3 December 2015}}</ref> Istoga dana, objavljeno je novih 16 optužnica.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/34991874 |title=Fifa crisis: US charges 16 more officials after earlier Zurich arrests |last=no byline |date=3 December 2015 |website=BBC Sport |publisher=BBC |access-date=3 December 2015}}</ref> Cjelokupni skandal bio je veliki udarac za FIFA-u, koja je godinama bila meta kritika zbog navodnih optužni za korupciju. Brojni djelatnici su uhapšeni i/ili podnijeli ostavke, a najznačajnija posljedica svakako je bio odlazak Seppa Blattera, kojega je naslijedio [[Gianni Infantino]], koji je proveo brojne reforme u FIFA-i.<ref>{{cite news |last=Broden |first=Sam |date=26 February 2016 |title=Gianni Infantino To Lead FIFA Into New Era |url=https://www.nytimes.com/2016/02/27/sports/soccer/gianni-infantino-is-elected-fifa-president.html |newspaper=The New York Times |accessdate=26 February 2016}}</ref> Izbor za domaćina prvenstva [[2026.]] godine proveden je tek [[2018.]] godine, kada su domaćinstvo dobile [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Države]]. === Ekspanzija na 48 momčadi === U listopadu [[2013.]] godine, Sepp Blatter je govorio kako namjerava [[Karipska fudbalska unija|Karipskoj nogometnoj uniji]] osigurati jedno mjesto na Svjetskom prvenstvu.<ref>{{cite web|last=Whittaker|first=James|title=Caribbean pro league can work|url=http://www.compasscayman.com/caycompass/2013/10/23/Caribbean-pro-league-can-work/|publisher=CompassCayman.com|accessdate=28 October 2013|location=Cayman Islands|date=23 October 2013|archivedate=2013-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029200646/http://www.compasscayman.com/caycompass/2013/10/23/Caribbean-pro-league-can-work/|deadurl=yes}}</ref> U izdanju časopisa ''FIFA Weekly'' od [[25. listopada]] [[2013.]] godine, Blatter je napisao: "''Iz čisto sportske perspektive, volio bih da se globalizacija konačno shvati ozbiljno te da afričke i azijske nacionalne reprezentacije steknu status kojeg zaslužuju na FIFA Svjetskom prvenstvu. Ne može biti da europske i južnoameričke reprezentacije polažu pravo na većinu mjesta na Svjetskom prvenstvu."''<ref>{{cite web|last=Blatter|first=Sepp|title=A level playing field for Africa!|url=https://www.fifa.com/mm//Document/AF-Magazine/FIFAWeekly/02/20/44/47/TheFIFAWeekly1_EN_Neutral.PDF|publisher=FIFA Weekly|accessdate=28 October 2013|page=29|format=PDF|date=25 October 2013|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305074752/http://www.fifa.com/mm//Document/AF-Magazine/FIFAWeekly/02/20/44/47/TheFIFAWeekly1_EN_Neutral.PDF|dead-url=yes}}</ref> Ovakva dva komentara mnogi su protumačili kao prazna obećanja usred kampanje za reizbor koju je vodio Blatter.<ref>{{cite web|last=Morley|first=Gary|title=Sepp Blatter calls for more African nations at World Cup finals|url=http://edition.cnn.com/2013/10/25/sport/football/sepp-blatter-fifa-africa-football/index.html|publisher=CNN|accessdate=28 October 2013|date=25 October 2013}}</ref> Nakon objave ovog magazina, Blatterov presumirani protukandidat za čelno mjesto FIFA-e, predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]], izjavio je kako on, ako bude izabran, namjerava povećati broj sudionica na 40, odnosno za osam reprezentacija. Platini je objasnio kako bi jedno mjesto dao [[UEFA]]-i, po dva [[AFC|Aziji]] i [[Confédération Africaine de Football|Africi]], dok bi se dva mjesta rasporedila između [[CONCACAF]]-a i [[CONMEBOL]]-a, a jedno bi mjesto bilo zagarantirano za [[OFC|Oceaniju]].<ref name="times-28-oct-2013">{{cite web|last=Dickinson|first=Matt|title=Michel Platini sets out his plan for the new world order|url=http://www.thetimes.co.uk/tto/sport/football/international/article3906279.ece|publisher=The Times|accessdate=28 October 2013|date=28 October 2013}}</ref> Platini je bio jasan oko svojih razloga za proširenje: "''[Svjetsko prvenstvo] nije temeljeno na kvaliteti reprezentacija jer na Svjetskom prvenstvu nemate 32 najbolje ekipe... ali, to je dobar kompromis... to je politička stvar, tako da zašto ne bismo imali više Afrikanaca? Natjecanje je tu da ujedini sve ljude iz cijelog svijeta. Ako ne date mogućnost nastupa, nema napretka."''<ref name="times-28-oct-2013"/> U listopadu [[2016.]], novoizabrani predsjednik [[Gianni Infantino]] je dao svoju podršku ideji da se za prvenstvo [[2026.]] godine broj reprezentacija proširi na 48.<ref>[https://www.theguardian.com/football/2016/oct/03/world-cup-expand-48-teams-fifa-gianni-infantino-suggests World Cup could expand to 48 teams, Fifa’s Gianni Infantino suggests] - The Guardian, 3 October 2016</ref> Dana [[10. siječnja]] [[2017.]] godine, FIFA je službeno objavila da će završni turnir za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.]] godine imati 48 reprezentacija.<ref>{{cite web |url=http://www.spiegel.de/sport/fussball/fifa-beschliesst-fussball-wm-mit-48-mannschaften-a-1129295.html |title=Ab 2026: 48 Teams - Fifa vergrößert die WM |first= |last= |publisher=SPIEGEL ONLINE}}</ref> == Trofej == {{glavni|Trofej FIFA Svjetskog prvenstva}} {{Multiple image|direction=vertical|align=right|image1=|image2=Germany players celebrate winning the 2014 FIFA World Cup.jpg|width=250|caption1=Britanska kraljica [[Elizabeta II.|Elizabeth II.]] uručuje [[Trofej Julesa Rimeta]] engleskom kapetanu [[Bobby Moore|Bobbyju Mooreu]], nakon engleskog slavlja na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|Svjetskom prvenstvu 1966.]] godine.|caption2=[[Njemačka nogometna reprezentacija]] podiže [[Trofej FIFA Svjetskog prvenstva]] nakon slavlja na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|Svjetskom prvenstvu 2014.]] godine u [[Brazil]]u.}} Od [[1930.]] do [[1970.]] godine, pobjednik FIFA Svjetskog prvenstva dobivao je [[Trofej Julesa Rimeta]]. Inicijalno znan kao Svjetski kup ([[engleski]]: ''World Cup'' / [[francuski]]: ''Coupe du Monde''), trofej je [[1946.]] godine preimenovan u čast [[Jules Rimet|Julesa Rimeta]], predsjednika FIFA-e, koji je inicirao nastanak prvenstva. Kada je [[Brazil]] [[1970.]] godine po treći put postao prvak, dobili su pravo da trajno zadrže trofej u svom vlasništvu. Muzej je bio izložen u središtu [[Brazilska nogometna konfederacija|Brazilske nogometne konfederacije]] u [[Rio de Janeiro|Riju de Janeiru]], odakle je [[1983.]] godine ukraden (bio je to drugi put, nakon [[1966.]] godine, da je trofej ukraden); trofej nikada nije pronađen te se vjeruje kako je rastaljen i prodan od strane lopova.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa-world-cup/jules-rimet-cup.html |title=Jules Rimet Cup |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2015-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429120856/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa-world-cup/jules-rimet-cup.html |dead-url=yes }}</ref> Nakon [[1970.]] godine, dizajniran je novi pehar, znan kao [[Trofej FIFA Svjetskog prvenstva]]. FIFA-ini stručnjaci iz sedam zemalja pregledali su i ocijenili 53 predložena modela, konačno se odlučivši za dizajn talijanskog kipara [[Silvio Gazzaniga|Silvija Gazzanige]]. Novi trofej visok je 36 cm, izrađen je od čistog, 18-[[karat]]nog zlata i ima masu od 6.175 kg.<ref name="Trophy">{{cite news |title=FIFA World Cup™ Trophy |url=https://www.fifa.com/about-fifa/marketing/brand/trophy.html |agency=FIFA.com |date=24 June 2018 |access-date=2018-07-17 |archive-date=2019-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190515112308/https://www.fifa.com/about-fifa/marketing/brand/trophy.html |dead-url=yes }}</ref> Baza sadrži dva sloja od poludragog [[malahit]]a, dok se na podnožju nalazi popis osvajača prvenstva po godinama, od [[1974.]] godine.<ref name="Trophy"/> Gazzaniga je ovako napisao trofej: "''Linije iskaču iz baze, uzdižući se u spirale, rastežući se kako bi primile svijet. Iz osobitih tenzija kompaktnog tijela skulpture izdižu se dva sportaša u uzbudljivom trenutku pobjede."''<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa-world-cup/trophy.html |title=FIFA World Cup Trophy |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2015-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150628014947/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa-world-cup/trophy.html |dead-url=yes }}</ref> Novi trofej ne daje se pobjedniku u trajno vlasništvo. Pobjednici prvenstva drže pehar samo do završetka slavlja nakon finalne utakmice. Nakon toga, uručuje im se pozlaćena replika od bronce, dok zlatni original ostaje u vlasništvu [[FIFA]]-e.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/marketingtv/marketing/fifaassets/trophy.html |title=FIFA Assets – Trophy |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=19 November 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071104165903/http://www.fifa.com/aboutfifa/marketingtv/marketing/fifaassets/trophy.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate=4 November 2007}}</ref> Trenutno, svi članovi najbolje plasiranih reprezentacija (igrači, treneri, stručni tim) dobivaju medalje sa znakom trofeja; pobjednici zlatne, drugoplasirani srebrne, a trećeplasirani brončane. Na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstvu 2002.]] godine, četvrtoplasirana reprezentacija [[Južnokorejska nogometna reprezentacija|Južne Koreje]] također je dobila medalje. Do [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|prvenstva 1978.]], medalje su dobivali samo igrači koji su u trenutku završetka finalne i utakmice za treće mjesto bili u igri, dakle samo njih jedanaest. U studenom [[2007.]], FIFA je objavila kako će svi sudionici nagrađenih reprezentacija od [[1930.]] do [[1974.]] godine retroaktivno dobiti medalje.<ref name="espnheroes">{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=484715&cc=4716 |title=122 forgotten heroes get World Cup medals |work=ESPNSoccernet.com |publisher=[[ESPN]] |date=25 November 2007 |access-date=2018-07-17 |archivedate=2012-10-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121020074058/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=484715&cc=4716 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/8093891.stm |title=World Cup 1966 winners honoured |publisher=BBC Sport |date=10 June 2009}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.mirror.co.uk/news/top-stories/2009/06/11/greavsie-gets-66-medal-115875-21431367/ |title=Jimmy Greaves finally gets his 1966 World Cup medal |work=Mirror.co.uk |publisher=MGN}}</ref> == Format natjecanja == === Kvalifikacije === {{glavni|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo}} [[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo]] održavaju se od turnira [[1934.]] godine; jedini turnir za kojeg kvalifikacije nisu održane bio je onaj [[1930.]] godine. Održavaju se u šest kontinentalnih zona ([[Confédération Africaine de Football|Afrika]], [[AFC|Azija]], [[CONCACAF|Sjeverna i Srednja Amerika te Karibi]], [[CONMEBOL|Južna Amerika]], [[OFC|Oceanija]] i [[UEFA|Europa]]), a nadziru ih kontinentalne federacije. Broj kvalificiranih momčadi po kontinentima određuje FIFA nekoliko godina unaprijed, najčešće temeljem relativnih odnosa snaga reprezentacija iz pojedinih konfederacija. Proces kvalifikacija može početi gotovo tri godine prije završnoga turnira i trajati preko dvije godine. Format koji se koristi razlikuje se između konfederacija. Najčešće se dogodi da su jedno ili dva mjesta rezervirana za pobjednike interkontinentalnog play-offa; primjerice, pobjednik oceanijskih kvalifikacija i petoplasirana azijska momčad su međusobno igrali za plasman na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.]] godine.<ref>{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/print?id=468907&type=story&cc= |title=2010 World Cup Qualifying |work=ESPNSoccernet.com |publisher=ESPN |date=26 November 2009 |accessdate=23 December 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216151218/http://soccernet.espn.go.com/print?id=468907&type=story&cc= |archivedate=16 December 2008 }}</ref> Od 1938. godine, domaćin natjecanja automatski se kvalificira za završno natjecanje, a do [[2002.]] godine pobjednik prijašnjega turnira također je imao zajamčeno mjesto na idućem natjecanju, što je značilo da je [[Brazil]], pobjednik prvenstva 2002. godine, bio prvi branitelj naslova koji je morao odraditi kvalifikacije za naredno prvenstvo.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/75/fs-201_19a_fwc-prel-history.pdf |title=History of the FIFA World Cup Preliminary Competition (by year) |format=PDF |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100614212731/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/75/fs-201_19a_fwc-prel-history.pdf |archivedate=14 June 2010 }}</ref> === Završni turnir === Trenutačno se na završnom turniru natječu 32 reprezentacije, koje u zemlji domaćinu igraju turnir u trajanju otprilike mjesec dana. Turnir se igra u dvije faze: grupna faza, u kojoj sudjeluju sve reprezentacije, te faza na izbacivanje (''knockout'' faza), u kojoj sudjeluju najbolje plasirane momčadi iz grupne faze.<ref name="FIFAformat">{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_04e_fwc_formats_slots_8821.pdf |title=Formats of the FIFA World Cup final competitions 1930–2010 |work=FIFA.com |accessdate=1 January 2008 |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |archive-date=2011-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615092125/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_04e_fwc_formats_slots_8821.pdf |dead-url=yes }}</ref> Od [[2026.]] godine, broj reprezentacija povećat će se na 48. U fazi po skupinama, momčadi se natječu u osam skupina koje se sastoje od po četiri momčadi. Skupine se određuju nekoliko mjeseci prije početka završnoga turnira. Osam momčadi, uključujući domaćina, postavljeno je za nositelje temeljem njihova plasmana na [[FIFA-ina rang lista|FIFA-inoj rang listi]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/82/40/89/fs-201_12a_fwc-seededteams.pdf |title=FIFA World Cup: seeded teams 1930–2010 |format=PDF |publisher=Fédération Internationale de Football Association |work=FIFA.com |accessdate=12 May 2014 |archive-date=2014-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140708201409/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/82/40/89/fs-201_12a_fwc-seededteams.pdf |dead-url=yes }}</ref> Ostale reprezentacije razvrstane su u tri jakosne skupine, najčešće prema geografskom kriteriju. Inicijalno su skupine ždrijebane nasumično, ali se [[FIFA]] od [[1998.]] godine pobrinula da ni u jednoj skupini ne bude više od dvije europske momčadi niti više od jedne momčadi iz ostalih konfederacija.<ref>Ranije, zbog manjeg broja reprezentacija u završnici i većeg broja europskih sudionica iste, bilo je nekoliko slučajeva s po tri europske zemlje u istoj skupini, npr. [[1986.]] ([[Njemačka nogometna reprezentacija|Zapadna Njemačka]], [[Škotska nogometna reprezentacija|Škotska]] i [[Danska nogometna reprezentacija|Danska]]), [[1990.]] ([[Talijanska nogometna reprezentacija|Italija]], [[Čehoslovačka nogometna reprezentacija|Čehoslovačka]] i [[Austrijska nogometna reprezentacija|Austrija]]) i [[1994.]] ([[Talijanska nogometna reprezentacija|Italija]], [[Irska nogometna reprezentacija|Irska]] i [[Norveška nogometna reprezentacija|Norveška]]). ({{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_10e-fwcdraw-history_52560.pdf |title=History of the World Cup Final Draw |format=PDF |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 May 2014 |archive-date=2009-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091123034518/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_10e-fwcdraw-history_52560.pdf |dead-url=yes }})</ref> U svakoj skupini, momčadi igraju s preostale tri jednom, što svakoj reprezentaciji osigurava barem tri utakmice na završnom turniru; ukupno šest utakmica odigrava se u svakoj skupini. Posljednje utakmice u skupinama odigravaju se u isto vrijeme tako da se izbjegne možebitno namještanje rezultata ili kalkuliranje.<ref>Ova praksa uspostavljena je od [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|Svjetskog prvenstva 1986.]] godine. U nekim ranijim slučajevima, primjerice utakmici [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]] 6:0 [[Peruanska nogometna reprezentacija|Peru]] iz [[1978.]] godine, odnosno [[Njemačka nogometna reprezentacija|Zapadna Njemačka]] [[Zapadna Njemačka – Austrija (grupna faza FIFA Svjetskog prvenstva 1982.)|1:0]] [[Austrijska nogometna reprezentacija|Austrija]] iz [[1982.]] godine, reprezentacije koje su igrale drugu utakmicu posljednjeg kola grupne faze imale su, kako se uobičajeno smatra, nepoštenu prednost znajući rezultat prethodne utakmice i tako su mogle namjestiti vlastiti rezultat kako bi ishod bio najpovoljniji za njih. ({{cite news |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/1978-world-cup-a-first-title-for-argentina-1.816202 |title=1978 Argentina |publisher=CBC}}; {{cite news |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/1982-world-cup-rossi-to-the-resuce-for-italy-1.793678 |title=1982 Spain |publisher=CBC}})</ref> Dvije momčadi s najviše bodova nastavljaju natjecanje utakmicama osmine finala. Od [[1994.]] godine, pobjednicima se dodjeljuju tri boda, za remi po jedan bod objema momčadima, a za poraz se ne dobije nijedan bod; ranije, za pobjedu su se dobivala dva boda. U slučaju da su dvije ili više momčadi, nakon sve tri odigrane utakmice, izjednačene po bodovima, FIFA je odredila kriterije temeljem kojih se određuje njihov plasman u skupini, a oni su sljedeći:<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/Regulations/uefaorg/Regulations/01/87/54/21/1875421_DOWNLOAD.pdf|title=Regulations - 2018 FIFA World Cup Russia |format=PDF |page=43 |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=24 June 2018 }}</ref> # Bolja ukupna gol razlika u skupini # Veći broj ukupno postignutih golova u skupini # Ako i nakon primjene ovih kriterija reprezentacije budu izjednačene, njihov će plasman biti određen temeljem sljedećih kriterija: ## Veći broj bodova u međusobnim susretima ## Bolja gol razlika u međusobnim susretima ## Veći broj postignutih golova u međusobnim susretima ## Fair Play bodovi, određeni prema broju žutih i crvenih kartona u grupnoj fazi: ### Žuti karton: minus 1 bod ### Indirektni crveni karton (posljedica drugog žutog kartona): minus 3 boda ### Direktni crveni karton: minus 4 boda ### Žuti karton i direktni crveni karton: minus 5 bodova # Ako i nakon primjene gore navedenih kriterija reprezentacije budu izjednačene, njihov plasman bit će određen nasumičnim ždrijebom Faza na izbacivanje ili eliminacijski dio (''knockout'' faza) započinje nakon što svaka momčad odigra tri utakmice u svojoj skupini. Prve dvije momčadi svake od osam skupina napreduju u osminu finala, u kojoj se sastaju pobjednici skupina protiv drugoplasirane momčadi neke druge skupine. Nakon osmine finala dolazi četvrtfinale, a nastavlja se polufinalima. Borbe za medalje završavaju utakmicom za treće mjesto koje igraju poraženi polufinalisti, te finalom, koje je ujedno i posljednja utakmica turnira.<ref name="FIFAformat" /> U slučaju da u 90 minuta nema pobjednika u fazi na izbacivanje, reprezentacije igraju dva produžetka u trajanju od 15 minuta, a ako ni nakon toga ne bude pobjednika, reprezentacije izvode jedanaesterce dok se ne odredi pobjednik. Dana [[10. siječnja]] [[2017.]] godine, [[FIFA]] je za [[2026.]] godinu odobrila novi format s 48 reprezentacija, koje će biti raspoređene u 16 grupa po tri reprezentacije.<ref>{{cite news |first=Stephen |last=Turner |url=http://www.skysports.com/football/news/11095/10723865/fifa-council-votes-in-favour-of-48-team-world-cup-from-2026 |title=FIFA approves 48-team World Cup |work=[[Sky Sports News]] |date=10 January 2017 |accessdate=10 January 2017}}</ref> U eliminacijsku fazu ići će po dvije reprezentacije iz svake grupe, a ista će od tada započinjati od šesnaestine finala i nastavljati se do finala. == Izbor domaćina == {{main|Domaćini FIFA Svjetskih prvenstava}} [[File:World cup hosts.png|thumb|500px|Mapa koja prikazuje domaćinstva FIFA Svjetskih prvenstava od [[1930.]] do [[2022.]] godine.]] Prva domaćinstva svjetskih prvenstava dodjeljivana su članicama na FIFA-inim kongresima. Odabiranje država koje bi ugostile prvenstva bilo je redovito kontroverzno zbog međusobne udaljenosti i trotjednog putovanja brodom između Južne Amerike i Europe, dva kontinenta koja su bila središta nogometa u svijetu. Odabir [[Urugvaj]]a za prvoga domaćina svjetskoga prvenstva, primjerice, za posljedicu je imalo nastupanje samo četiri europske momčadi.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/history/newsid_1632000/1632201.stm |title=Uruguay 1930 |publisher=BBC Sport |date=11 April 2002 |accessdate=13 May 2006}}</ref> Sljedeća dva prvenstva održala su se u Europi, što je ovaj put dovelo do masovnog bojkota američkih reprezentacija, a sukob je eskalirao [[1938.]] godine kada su sve američke momčadi, osim [[Brazil]]a i [[Kuba|Kube]], bojkotirale prvenstvo iz protesta jer su pretpostavljale kako će se domaćinstvo redovito mijenjati među zemljama.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/history/newsid_1632000/1632206.stm |title=France 1938 |publisher=BBC Sport |date=17 April 2002 |accessdate=13 May 2006}}</ref> Nakon [[Svjetsko prvenstvo u nogometu - Švedska 1958.|prvenstva 1958. godine u Švedskoj]], s ciljem izbjegavanja novih incidenata i bojkota, FIFA je započela s praksom rotacije domaćinstava između Amerika i Europe, što je prakticiran zaključno s [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|prvenstvom 1998.]] godine u [[Francuska|Francuskoj]]. [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]] godine održano je u [[Azija|Aziji]], u [[Južna Koreja|Južnoj Koreji]] i [[Japan]]u, što je prvi put da je azijski kontinent dobio domaćinstvo, ali i prvi put da su dvije zemlje zajednički organizirale turnir.<ref>{{cite web |url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/2002/world_cup/news/2002/06/03/au_asia_rb/ |title=Asia takes World Cup center stage |date=3 June 2002 |publisher=CNN |accessdate=1 January 2008 |archive-date=2013-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401144059/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/2002/world_cup/news/2002/06/03/au_asia_rb/ }}</ref> [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|Prvenstvo 2010.]] godine održano je u [[Južnoafrička Republika|Južnoafričkoj Republici]], što je bio prvi put da je [[Afrika]] dobila domaćinstvo. Kada je [[2014.]] godine [[Brazil]] dobio domaćinstvo prvenstva, bio je to prvi put u historiji da su dva uzastopna prvenstva održana izvan Europe te prvi put nakon [[1978.]] da je prvenstvo održano u [[Južna Amerika|Južnoj Americi]].<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/7068848.stm |title=Brazil will stage 2014 World Cup |date=10 October 2007 |publisher=BBC Sport |accessdate=1 January 2008}}</ref> Danas, domaćina odabire FIFA-in Izvršni odbor. Glasuje se na način da svaki član Odbora daje jedan glas jednoj od kandidatura. Ukoliko u prvom krugu glasovanja nema kandidature s natpolovičnom većinom, ide se u sljedeći krug, s tim da kandidatura s najmanje glasova u prvom krugu otpada iz daljnjeg izbora. Glasovanje se tako ponavlja sve dok jedna kandidatura ne dobije natpolovičnu većinu. Kada FIFA odabere kandidaturu, domaćinu šalje dokument, Sporazum o domaćinstvu, u kojem se objašnjavaju svi potrebni koraci i naglašavaju potrebe za održavanje prvenstva. Nogometni savez odabranoga domaćina šalje potvrdu i jamstvo da će odraditi sve radove u roku, a FIFA svakih nekoliko mjeseci šalje inspekcije koje provjeravaju stanje radova i napredak domaćina. Odluka o domaćinu prvenstva donosi se čak šest ili sedam godina prije toga prvenstva. Međutim, bilo je slučajeva kada su domaćini dvaju uzastopnih prvenstava izabrani na istoj sjednici Odbora, poput onih za prvenstva [[2018.]] i [[2022.]], koja su otišla [[Rusija|Rusiji]] i [[Katar]]u; Rusija je tako postala prva istočnoeuropska zemlja koja je dobila domaćinstvo, a Katar prva arapska i bliskoistočna zemlja.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/dec/02/england-russia-win-2018-world-cup|title=England beaten as Russia win 2018 World Cup bid|date=2 December 2010|work=The Guardian |location=London |accessdate=8 September 2017|first=Owen|last=Gibson}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/dec/02/qatar-win-2022-world-cup-bid|title=Qatar win 2022 World Cup bid|date=2 December 2010|work=The Guardian |location=London |accessdate=8 September 2017|first=Jamie|last=Jackson}}</ref> FIFA je za prvenstva [[2010.]] i [[2014.]] godine uvela politiku rotacije domaćinstva među kontinentima, koja je omogućila da samo zemlja iz pojedinog kontinenta ([[Afrika]] za [[2010.]], [[Južna Amerika]] za [[2014.]]) bude domaćin; ta politika bila je posljedica kontroverznog izbora [[Njemačka|Njemačke]] za domaćina [[2006.]] godine ispred Južnoafričke Republike. Ipak, politika je ukinuta odmah nakon prvenstva [[2014.]] godine tako da se bilo koja zemlja, osim ona iz konfederacija koje su bile domaćini prethodna dva turnira, može prijaviti za domaćinstvo.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=625122/index.html |title=Rotation ends in 2018 |publisher=Fédération Internationale de Football Association |work=FIFA.com |date=29 October 2007 |accessdate=30 March 2013 |archive-date=2014-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012185520/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=625122/index.html |dead-url=yes }}</ref> Ovo je uvedeno djelomično kako bi se izbjegla situacija s izbora za prvenstvo [[2014.]] godine, kada je [[Brazil]] ostao kao jedini kandidat.<ref>Collett, Mike (30 October 2007), [https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-world-brazil-idUKL3026608120071030 “Brazil officially named 2014 World Cup hosts”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180704215911/https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-world-brazil-idUKL3026608120071030 |date=2018-07-04 }}. Reuters. Retrieved 6 July 2018</ref> [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.]] godine održat će se u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Državama]], što će biti prvi put u historiji da su tri zemlje zajednički organizirale prvenstvo.<ref name="World Cup26">{{cite news |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |accessdate=13 June 2018 |agency=BBC Sport|date=13 June 2018}}</ref> S ukupno 48 reprezentacija i 80 utakmica, bit će to najveće prvenstvo u historiji. Kanada i Meksiko će organizirati po 10 utakmica svaka, dok će se čak 60 utakmica odigrati u Sjedinjenim Državama, uključujući sve utakmice od četvrtfinala nadalje.<ref name="World Cup26"/> === Uspjesi domaćina === {{main|Rezultati domaćina na FIFA Svjetskim prvenstvima}} Šest od osam reprezentacija koje su osvajale titulu svjetskog prvaka to su ostvarile, barem jednom, kao domaćini; izuzetak su tek [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]], koji je [[1950.]] godine kao domaćin izgubio [[Maracanazo|odlučujuću utakmicu protiv Urugvaja]], dok je [[2014.]] godine [[Mineirazo|poražen u polufinalu od Njemačke]], te [[Španjolska nogometna reprezentacija|Španjolska]], koja je [[1982.]] godine došla do drugog kruga. [[Engleska nogometna reprezentacija|Engleska]] je [[1966.]] godine kao domaćin osvojila svoj jedini naslov prvaka svijeta. [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]] ([[1930.]]), [[Talijanska nogometna reprezentacija|Italija]] ([[1934.]]), [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]] ([[1978.]]) i [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]] ([[1998.]]) su svoje prve naslove osvajali kao domaćini, ali su kasnije ponovo bili svjetski prvaci, dok je [[Njemačka nogometna reprezentacija|Njemačka]] ([[1974.]]) svoj drugi naslov prvaka svijeta osvojila kao domaćin.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2010/8684839.stm "World Cup 1974 - West Germany win on home soil"]. BBC. Retrieved 2 December 2017</ref> Druge su reprezentacije također bile uspješne kao domaćini, često ostvarujući svoje najbolje rezultate upravo na tim turnirima. [[Švicarska nogometna reprezentacija|Švicarska]] je [[1954.]] godine došla do četvrtfinala, [[Švedska nogometna reprezentacija|Švedska]] je [[1958.]] godine bila druga, [[Čileanska nogometna reprezentacija|Čile]] je osvojio treće mjesto [[1962.]], [[Meksička nogometna reprezentacija|Meksiko]] je u oba navrata ([[1970.]] i [[1986.]]) došao do četvrtfinala, [[Južnokorejska nogometna reprezentacija|Južna Koreja]] je [[2002.]] godine senzacionalno osvojila četvrto mjesto, dok je [[Ruska nogometna reprezentacija|Rusija]] [[2018.]] godine došla do četvrtfinala, što je bio njihov najbolji rezultat od raspada [[SSSR|Sovjetskog Saveza]]. Zasad, [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Južnoafričke Republike|Južnoafrička Republika]] je [[2010.]] godine postala prva i jedina reprezentacija koja, kao domaćin, nije prošla grupnu fazu.<ref>Bevan, Chris. [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2010/matches/match_34/default.stm "France 1-2 South Africa"]. BBC. Retrieved 2 December 2017</ref> Situacija izgleda ovako: {| class="wikitable" width="60%" |- ! width="5%"| Godina ! width="15%"| Domaćin ! width="15%"| Plasman ! width="15%"| Najbolji plasman<br><small>(van domaćinstva)</small> |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1930.]] | {{flag|Urugvaj}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1934.]] | {{flag|Italija|1861}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1938.]] | {{flagicon|FRA|1830}} [[Francuska]] | {{center|8. mjesto (četvrtfinale)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1950.]] | {{flag|Brazil|1889a}} | {{center|2. mjesto (drugi krug)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1954.]] | {{flag|Švicarska|size=16px}} | {{center|8. mjesto (četvrtfinale)}} | {{center|6. mjesto (prvi krug)}} |- ! [[1958.]] | {{flag|Švedska}} | {{center|2. mjesto (finale)}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} |- ! [[1962.]] | {{flag|Čile}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} | {{center|5. mjesto (prvi krug)}} |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|4. mjesto (polufinale)}} |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{center|6. mjesto (četvrtfinale)}} | {{center|10. mjesto (osmina finala)}} |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{center|12. mjesto (drugi krug)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{center|6. mjesto (četvrtfinale)}} | {{center|10. mjesto (osmina finala)}} |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{center|3. mjesto (polufinale)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{center|14. mjesto (osmina finala)}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- !rowspan="2"| [[2002.]] | {{flag|Japan}} | {{center|9. mjesto (osmina finala)}} | {{center|9. mjesto (osmina finala)}} |- | {{flag|Južna Koreja}} | {{center|4. mjesto (polufinale)}} | {{center|15. mjesto (osmina finala)}} |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{center|20. mjesto (prvi krug)}} | {{center|26. mjesto (šesnaestina finala)}} |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{center|4. mjesto (polufinale)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{center|8. mjesto (četvrtfinale)}} | {{center|18. mjesto (prvi krug)}} |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{center|32. mjesto (prvi krug)}} | {{center|41. mjesto (prvi krug)}} |- !rowspan="3"| [[2026.]] | {{flag|Kanada}} | {{center|14. mjesto (osmina finala)}} | {{center|24. mjesto (prvi krug)}} |- | {{flag|Meksiko}} | {{center|9. mjesto (osmina finala)}} | {{center|10. mjesto (osmina finala)}} |- | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{center|12. mjesto (osmina finala)}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} |- |- !rowspan="6"| [[2030.]] | {{flag|Maroko}} | {{N/A|TBD}} | {{center|4. mjesto (polufinale)}} |- | {{flag|Španjolska}} | {{N/A|TBD}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- | {{flag|Portugal}} | {{N/A|TBD}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} |- | ''{{flag|Argentina}}'' | {{N/A|TBD}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- | ''{{flag|Paragvaj}}'' | {{N/A|TBD}} | {{center|8. mjesto (četvrtfinale)}} |- | ''{{flag|Urugvaj}}'' | {{N/A|TBD}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[2034.]] | {{flag|Saudijska Arabija}} | {{N/A|TBD}} | {{center|12. mjesto (osmina finala)}} |} == Mediji i promocija== [[File:Coca cola world cup 2002.jpg|thumb|220px|Promotivne boce [[Coca-Cola|Coca-Cole]] za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]] godine u [[Japan]]u i [[Južna Koreja|Južnoj Koreji]].]] FIFA Svjetsko prvenstvo se od [[1954.]] godine prenosi na televiziji i danas je najgledaniji sportski događaj na svijetu. Kumulativna gledanost [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|Svjetskog prvenstva 2006.]] godine u [[Njemačka|Njemačkoj]] bila čak 26,290,000,000;<ref name="2006coverage"/> finalnu utakmicu gledalo je čak 715,100,000 ljudi, što je brojka koja odgovara devetini ukupne svjetske populacije. Sam ždrijeb za isto prvenstvo gledalo je čak 300,000,000 ljudi.<ref>{{cite web |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation|ABC Sport]] |url=http://www.abc.net.au/sport/content/200512/s1528128.htm |title=Socceroos face major challenge: Hiddink |date=10 December 2005 |accessdate=13 May 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060430001531/http://www.abc.net.au/sport/content/200512/s1528128.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate=30 April 2006}}</ref> Zbog svoje popularnosti, FIFA Svjetsko prvenstvo privlači velik broj sponzora, poput [[Coca-Cola|Coca-Cole]], [[McDonald's]]a i [[Adidas]]a, koji je zadužen za službene lopte prvenstva.<ref>{{cite web|url=http://footballs.fifa.com/Football-Facts/FIFA-World-Cup-Footballs|title=The Footballs during the FIFA World Cup|work=Football Facts|publisher=[[FIFA]]|accessdate=6 July 2018|archive-date=2013-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20131128080230/http://footballs.fifa.com/Football-Facts/FIFA-World-Cup-Footballs|dead-url=yes}}</ref> Za ove tvrtke, ali i brojne druge, činjenica sponzorstva uvelike utječe na njihove globalne brendove. Ovdje se posebno ističe Coca-Cola, koja za svako prvenstvo lansira veliku, globalnu markentinšku kampanju, a od [[2010.]] godine odabire i himne prvenstava, poput [[K'naan]]ove "[[Wavin' Flag]]" za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|prvenstvo 2010.]] ili pjesme "[[Colors (pjesma Jasona Derula)|Colors]]" [[Jason Derulo|Jasona Derula]] za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|prvenstvo 2018.]] godine. Osim sponzora, zemlja domaćin također u pravilu ostvaruje višemilijunski profit tokom mjesec dana prvenstva, ali i sama [[FIFA]], koje je, primjerice, za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|prvenstvo 2014.]] godine uprihodila čak $4,800,000,000.<ref>{{cite news|title=FIFA Financial Report 2014: Frequently Asked Questions|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2015/m=3/news=fifa-financial-report-2014-frequently-asked-questions-2568090.html|agency=FIFA.com|date=9 December 2017|access-date=2018-07-18|archive-date=2018-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618203300/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2015/m=3/news=fifa-financial-report-2014-frequently-asked-questions-2568090.html|dead-url=yes}}</ref> Postoje studije koje impliciraju kako Svjetsko prvenstvo u pravilu ima značajan utjecaj na stopu nataliteta, odnos između muške i ženske novorođene djece te na broj srčanih udara u zemljama koje sudjeluju na prvenstvu.<ref>{{cite news|last1=Brachfeld|first1=Aaron|title=World Cup affects sex ratio in newborns|url=http://lokareview.blogspot.com/2015/11/world-cup-affects-sex-ratio-in-newborns.html|accessdate=24 November 2015|work=the Loka Review|issue=November 2015|publisher=Loka Hatha Yoga|date=2 December 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=Masukume|first1=Gwinyai|title=Possible Effect of the World Cup on Births|url=http://www.improbable.com/2015/11/05/possible-effect-of-the-world-cup-on-births/|website=Improbable Research|publisher=Harvard University|accessdate=2 December 2015}}</ref> === Maskote === {{main|Maskote FIFA Svjetskih prvenstava}} [[File:PAN-TUN (32).jpg|thumb|220px|Vuk [[Zabivaka]], maskota [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|FIFA Svjetskog prvenstva 2018.]] godine.]] Praksa predstavljanja [[maskota|maskotā]] na FIFA Svjetskim prvenstvima započela je [[1966.]] godine, kada je za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|Svjetsko prvenstvo u Engleskoj]] dizajniran [[World Cup Willie]], prva maskota u historiji tog natjecanja. Od te godine, svako je prvenstvo imalo svoju maskotu, koja na određeni način predstavlja neku karakteristiku (flora, fauna, folklor, odjeća, ...) zemlje domaćina.<ref>{{cite web|last=Kasprzak |first=Emma |url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-18430665 |title=BBC News - World Cup Willie's sporting mascot legacy |publisher=Bbc.co.uk |date=2012-06-15 |accessdate=2012-07-04}}</ref> Maskote su sljedeće: {| class="wikitable" |- ! Godina ! Domaćin ! Maskota ! Lik/Opis |- ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | [[World Cup Willie]] | Antropomorfni [[lav]] (''Panthera leo'') |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | [[Juanito (maskota)|Juanito]] | Stilizirani dječak sa [[sombrero]]m, odjeven u meksički dres |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | [[Tip i Tap]] | Dva stilizirana dječaka u njemačkim dresovima |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | [[Gauchito]] | Stilizirani dječak, [[gaučo]], odjeven u argentinske boje |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | [[Naranjito]] | Antropomorfna [[naranča]] (''Citrus aurantium'') |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | [[Pique (maskota)|Pique]] | Antropomorfna [[jalapeño paprika|jalapeño papričica]] (''Capsicum annuum'') sa [[sombrero]]m |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | [[Ciao (maskota)|Ciao]] | Antropomorfni lik od štapića s nogometnom loptom umjesto glave |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | [[Striker (maskota)|Striker]] | Antropomorfni [[pas]] (''Canis lupus familiaris'') |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | [[Footix]] | Antropomorfni [[pijetao]] (''Gallus gallus domesticus'') |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}}<br>{{flag|Južna Koreja}} | [[Ato, Kaz i Nik]] | Računalno generirana futuristička stvorenja nazvana Spheriksi |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | [[Goleo i Pille]] | Antropomorfni [[lav]] (''Panthera leo'') i nogometna lopta koja govori |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | [[Zakumi]] | Antropomofrni [[leopard]] (''Panthera pardus'') |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | [[Fuleco]] | Antropomofrni [[brazilski tropasni pasanac]] (''Tolypeutes tricinctus'') |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | [[Zabivaka]] | Antropomorfni [[Vuk|sivi vuk]] (''Canis lupus'') |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | [[Laʼeeb]] | Lebdeća bijela antropomorfna [[gutra]] |- ! rowspan=3| [[2026.]] | {{flag|Kanada}} | [[Maple, Zayu i Clutch|Maple]] | Antropomorfni [[los]] (''Alces alces'') |- | {{flag|Meksiko}} | [[Maple, Zayu i Clutch|Zayu]] | Antropomorfni [[jaguar]] (''Panthera onc'') |- | {{flag|Sjedinjene Države}} | [[Maple, Zayu i Clutch|Clutch]] | Antropomorfni [[bjeloglavi orao]] (''Haliaeetus leucocephalus'') |- ! rowspan=3| [[2030.]] | {{flag|Maroko}} | rowspan="3" colspan="2" {{N/A|TBD}} |- | {{flag|Portugal}} |- | {{flag|Španjolska}} |- ! [[2034.]] | {{flag|Saudijska Arabija}} | colspan="2" {{N/A|TBD}} |} == Rezultati == === Pregled svih dosadašnjih prvenstava === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size: 90%; width:100%" |- !rowspan="2" width=5%|Godina !rowspan="2" width=12%|Domaćin !colspan="3" width=31%|Finale !colspan="3" width=31%|Utakmica za 3. mjesto |- !width=12%|Pobjednik !width=7%|Rezultat !width=12%|Drugoplasirani !width=12%|Trećeplasirani !width=7%|Rezultat !width=12%|Četvrtoplasirani |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|1930.]] | style="text-align:left;"| {{flag|Urugvaj}} | '''{{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Urugvaja|Urugvaj]]''' | '''4:2''' | {{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]] | {{flagicon|SAD|1912|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] | {{refn|Službena utakmica za treće mjesto na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|Svjetskom prvenstvu 1930.]] godine nikada nije odigrana; Sjedinjene Države i Jugoslavija su izgubile u polufinalu. FIFA danas službeno priznaje Sjedinjene Države kao trećeplasiranu reprezentaciju, a Jugoslaviju kao četvrtoplasiranu, temeljem ukupnog rezultata tih reprezentacija na turniru.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/uruguay1930/index.html |title=1930 FIFA World Cup |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=5 March 2009 |archive-date=2015-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101225754/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/uruguay1930/index.html |dead-url=yes }}</ref>|group="bilj."}} | {{flagicon|Kraljevina Jugoslavija|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kraljevine Jugoslavije|Jugoslavija]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Italija|1861}} | '''{{flagicon|ITA|1861|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]]''' | '''2:1'''<br>(produžeci) | {{flagicon|ČSSR|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Čehoslovačke|Čehoslovačka]] | {{flagicon|NJE|empire|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] | '''3:2''' | {{flagicon|AUT|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Austrije|Austrija]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|1938.]] |style="text-align:left;"| {{flagicon|FRA|1830}} [[Francuska]] | '''{{flagicon|ITA|1861|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]]''' | '''4:2''' | {{flagicon|MAĐ|1920|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Mađarske|Mađarska]] | {{flagicon|BRA|1889a|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] | '''4:2''' | {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Švedske|Švedska]] |- style="background: #fcd3c7;" | ''[[1942.]]'' | rowspan=2 colspan=7 | ''Prvenstva su otkazana zbog [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]'' |- style="background: #fcd3c7;" | ''[[1946.]]'' |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|1950.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Brazil|1889a}} | '''{{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija|Urugvaj]]''' | {{refn|Službena finalna utakmica [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|Svjetskog prvenstva 1950.]] godine nikada nije odigrana.<ref name="wc1950">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/brazil1950/index.html |title=1950 FIFA World Cup |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=5 March 2009 |archive-date=2013-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131220191844/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/brazil1950/index.html |dead-url=yes }}</ref> Pobjednik turnira određen je u drugom krugu u grupnom sustavu gdje su četiri reprezentacije (Urugvaj, Brazil, Švedska i Španjolska) igrale međusobno. Igrom slučaja, jedna od dvije posljednje utakmice turnira igrala se između prvoplasirane i drugoplasirane reprezentacije, tako da se [[Maracanazo|urugvajska pobjeda od 2:1 nad Brazilom]] često smatra neslužbenim finalom Svjetskog prvenstva 1950.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_09a_wc-finals_alltime_8864.pdf |title=FIFA World Cup Finals since 1930 |format=PDF |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=5 March 2009 |archive-date=2019-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503182206/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_09a_wc-finals_alltime_8864.pdf |dead-url=yes }}</ref> Također, utakmica između dvije lošije plasirane reprezentacije, koja se igrala istovremeno kad i prethodna utakmica, može se smatrati ogledom za treće mjesto, gdje su Šveđani pobjedom od 3:1 nad Španjolskom osigurali treće mjesto na turniru.|group="bilj."|name="wc1950"}} | {{flagicon|BRA|1889a|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] | {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Švedske|Švedska]] | <ref group="bilj." name="wc1950" /> | {{flagicon|ŠPA|1945|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Španjolske|Španjolska]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Švicarska}} | '''{{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]]''' | '''[[Finale FIFA Svjetskog prvenstva 1954.|3:2]]''' | {{flagicon|MAĐ|1949|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Mađarske|Mađarska]] | {{flagicon|AUT|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Austrije|Austrija]] | '''3:1''' | {{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija|Urugvaj]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Švedska}} | '''{{flagicon|BRA|1889a|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]]''' | '''5:2''' | {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Švedske|Švedska]] | {{flagicon|FRA|1958|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] | '''6:3''' | {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Čile}} | {{flagicon|BRA|1960|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] | '''3:1''' | {{flagicon|ČSSR|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Čehoslovačke|Čehoslovačka]] | {{flagicon|ČIL|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Čilea|Čile]] | '''1:0''' | {{flagicon|SFRJ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija SFR Jugoslavije|SFR Jugoslavija]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Engleska}} | '''{{flagicon|ENG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Engleske|Engleska]]''' | '''4:2'''<br>(produžeci) | {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | {{flagicon|POR|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Portugala|Portugal]] | '''2:1''' | {{flagicon|SSSR|1955|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sovjetskog Saveza|Sovjetski Savez]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Meksiko}} | '''{{flagicon|BRA|1968|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]]''' | '''4:1''' | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]] | {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | '''1:0''' | {{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija|Urugvaj]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Zapadna Njemačka}} | '''{{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]]''' | '''[[Nizozemska – Zapadna Njemačka (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1974.)|2:1]]''' | {{flagicon|NIZ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]] | {{flagicon|POLJ|1928|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Poljske|Poljska]] | '''1:0''' | {{flagicon|BRA|1968|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Argentina}} | '''{{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]]''' | '''3:1'''<br>(produžeci) | {{flagicon|NIZ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]] | {{flagicon|BRA|1968|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] | '''2:1''' | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Španjolska}} | '''{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]]''' | '''3:1''' | {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | {{flagicon|POLJ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Poljske|Poljska]] | '''3:2''' | {{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Meksiko}} | '''{{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]]''' | '''3:2''' | {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | {{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] | '''4:2'''<br>(produžeci) | {{flagicon|BEL|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Belgije|Belgija]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]] |style="text-align:left;"| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | '''{{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]]''' | '''1:0''' | {{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]] | '''2:1''' | {{flagicon|ENG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Engleske|Engleska]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Sjedinjene Države}} | '''{{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]]''' | '''0:0'''<br>('''3:2''', pen.) | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]] | {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Švedske|Švedska]] | '''4:0''' | {{flagicon|BUG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Bugarske|Bugarska]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Francuska|1976}} | '''{{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]]''' | '''[[Brazil – Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1998.)|3:0]]''' | {{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] | {{flagicon|HRV|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Hrvatske|Hrvatska]] | '''2:1''' | {{flagicon|NIZ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Japan}}<br>{{flag|Južna Koreja}} | '''{{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]]''' | '''2:0''' | {{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] | {{flagicon|TUR|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Turske|Turska]] | '''3:2''' | {{flagicon|JKO|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Južne Koreje|Južna Koreja]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Njemačka}} | '''{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]]''' | [[Italija – Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2006.)|'''1:1'''<br>('''5:3''', pen.)]] | {{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] | {{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] | '''3:1''' | {{flagicon|POR|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Portugala|Portugal]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]] |style="text-align:left;"| {{nowrap|{{flag|Južna Afrika}}}} | '''{{flagicon|ŠPA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Španjolske|Španjolska]]''' | '''1:0'''<br>(produžeci) | {{flagicon|NIZ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]] | {{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] | '''3:2''' | {{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija|Urugvaj]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Brazil}} | '''{{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]]''' | '''1:0'''<br>(produžeci) | {{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]] | {{flagicon|NIZ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]] | '''3:0''' | {{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Rusija}} | '''{{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]]''' | '''[[Francuska – Hrvatska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2018.)|4:2]]''' | {{flagicon|HRV|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Hrvatske|Hrvatska]] | {{flagicon|BEL|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Belgije|Belgija]] | '''2:0''' | {{flagicon|ENG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Engleske|Engleska]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Katar}} | '''{{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]]''' | '''3:3'''<br>('''4:2''', pen.) | {{flagicon|FRA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] | {{flagicon|HRV|size=30px}}<br>[[Fudbalska reprezentacija Hrvatske|Hrvatska]] | '''2:1''' | {{flagicon|MAR|size=30px}}<br>[[Fudbalska reprezentacija Maroka|Maroko]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Kanada}}<br>{{flag|Meksiko}}<br>{{flag|Sjedinjene Države}} | | | | | | |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2030.|2030.]]{{refn|[[FIFA]] je u listopadu [[2023.]] godine odlučila kako će jedina pristigla kandidatura, ona [[Maroko|Maroka]], [[Portugal]]a i [[Španjolska|Španjolske]], biti prihvaćena za organizaciju Prvenstva 2030. godine. Međutim, kako se radi o proslavi stote obljetnice natjecanja, dogovoreno je i da će [[Argentina]], [[Paragvaj]] i [[Urugvaj]] organizirati, svaki po jednu, utakmice prvenstva, koje će biti otvoreno na stadionu [[Estadio Centenario|Centenario]] u [[Montevideo|Montevideu]], gdje je odigrana prva utakmica u historiji prvenstava.<ref name="wc2030">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-takes-key-decisions-on-fifa-world-cup-tm-editions-in-2030-and-2034 |title=FIFA Council takes key decisions on FIFA World Cup™ editions in 2030 and 2034 |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=5.10.2023 }}</ref>|group="bilj."}} |style="text-align:left;"| <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; {{#ifeq:{{lc:{{{small|}}}}}|yes|font-size:80%;}}">{{flag|Maroko}}<br>{{flag|Portugal}}<br>{{nowrap|{{flag|Španjolska}}}}<br>''{{flag|Argentina}}''<br>''{{flag|Paragvaj}}''<br>''{{flag|Urugvaj}}''</div> | | | | | | |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2034.|2034.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Saudijska Arabija}} | | | | | | |} ;Bilješke <references group="bilj."/> === Uspješnost reprezentacija === Od [[1930.]] godine, ukupno je 79 reprezntacija [[Nastupi reprezentacija na FIFA Svjetskim prvenstvima|barem jednom nastupilo u završnici]] turnira. Od njih 79, osam reprezentacija je osvajalo titulu svjetskog prvaka barem jednom, dodavajući zvjezdice iznad svojih grbova za svaku osvojenu titulu; izuzetak ovdje je [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]], koji ima četiri zvjezdice, a samo dva naslova prvaka, međutim je dobio dozvolu [[FIFA]]-e za korištenje dodatnih zvjezdica jer je [[1924.]] i [[1928.]] godine bio olimpijski prvak, a FIFA je ta dva natjecanja priznala kao ''[[de facto]]'' Svjetska prvenstva. S pet titula prvaka, [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] je najuspješnija reprezentacija u historiji turnira te jedina reprezentacija koja je sudjelovala na svim završnicama (21).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/associations/association=bra/index.html |title=Brazil |publisher=Fédération Internationale de Football Association |work=FIFA.com |accessdate=12 May 2014 |archive-date=2018-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019135509/https://www.fifa.com/associations/association=bra/index.html |dead-url=yes }}</ref> Brazil je također bio prva reprezentacija koja je svjetski prvak postala treći ([[1970.]]), četvrti ([[1994.]]) i peti ([[2002.]]) put. [[Talijanska nogometna reprezentacija|Italija]] ([[1934.]] i [[1938.]]) i Brazil ([[1954.]] i [[1958.]]) su jedine momčadi koje su uspješno obranile titulu prvaka. [[Njemačka nogometna reprezentacija|Zapadna Njemačka]] ([[1982]]. – [[1990.]]) i Brazil ([[1994.]] – [[2002.]]) su jedine reprezentacije koje su tri puta za redom igrale finale Svjetskog prvenstva. Njemačka je najuspješnija momčad po broju polufinalnih nastupa (13), ukupno osvojenih medalja (12) i odigranih finala (8). [[File:World cup countries best results and hosts.PNG|thumb|upright=2.5|center|Mapa koja prikazuje najbolje rezultate na Svjetskim prvenstvima po reprezentacijama]] ==== Pregled najuspješnijih reprezentacija ==== {| class="wikitable sortable" |- ! Rang ! Reprezentacija !scope="col" style="background-color:gold;" | Prvoplasirani !scope="col" style="background-color:silver;" | Drugoplasirani !scope="col" style="background-color:#cc9966;" | Trećeplasirani !scope="col" style="background-color:#BFD7FF;" | Četvrtoplasirani |- ! 1 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|BRA}} |bgcolor=#FFF68F|5 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|1950.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|1938.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]]{{sup|D}})}} |- ! 2 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|NJE}}{{sup|a}} |bgcolor=#FFF68F|4 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]])}} |4 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]])}} |4 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]])}} |- ! 3 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|ITA}} |bgcolor=#FFF68F|4 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|1938.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]]{{sup|D}})}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]])}} |- ! 4 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|ARG}} |bgcolor=#FFF68F|3 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]])}} |3 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|1930.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]])}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |- ! 5 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|FRA}} |bgcolor=#FFF68F|2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]])}} |- ! 6 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|URU}} |bgcolor=#FFF68F|2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|1930.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|1950.]])}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |3 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]])}} |- ! 7 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|ENG}} |bgcolor=#FFF68F|1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]]{{sup|D}})}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]])}} |- ! 8 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|ŠPA|ime=Španjolska}} |bgcolor=#FFF68F|1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]])}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|1950.]])}} |- ! 9 |{{NogRep|NIZ}} |{{N/a|}} |3 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]])}} |- !rowspan=2 | 10 |''{{NogRep|ČSSR}}''{{sup|b}} |{{N/a|}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]])}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |- |{{NogRep|MAĐ}} |{{N/a|}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|1938.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]])}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |- ! 12 |{{NogRep|ŠVE}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]]{{sup|D}})}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|1950.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|1938.]])}} |- ! 13 |{{NogRep|HRV}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]])}} |{{N/a|}} |- ! 14 |{{NogRep|POL}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]])}} |{{N/a|}} |- !rowspan=3 | 15 |{{NogRep|AUT}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]])}} |- |{{NogRep|POR}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]])}} |- |{{NogRep|BEL}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]])}} |- !rowspan=3| 18 |{{NogRep|SAD}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|1930.]])}} |{{N/a|}} |- |{{NogRep|ČIL}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]]{{sup|D}})}} |{{N/a|}} |- |{{NogRep|TUR}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]])}} |{{N/a|}} |- ! 21 |''{{NogRep|Kraljevina Jugoslavija|ime=Kraljevina Jugoslavija}} / {{NogRep|SFRJ}}''{{sup|b}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|1930.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]])}} |- !rowspan="4"| 22 |''{{NogRep|SSSR}}''{{sup|b}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]])}} |- |{{NogRep|BUG}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]])}} |- |{{NogRep|JKO}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]]{{sup|D}})}} |- |{{NogRep|MAR}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]])}} |- |} '''Bilješke:''' {{small| : {{sup|a}} Uključuje medalje koje je osvojila [[Fudbalska reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] ([[1954.]] – [[1990.]]). : {{sup|b}} [[Fudbalska reprezentacija Sovjetskog Saveza|Sovjetski Savez]] (od [[1992.]]), [[Fudbalska reprezentacija Čehoslovačke|Čehoslovačka]] (od [[1993.]]) i [[Fudbalska reprezentacija Kraljevine Jugoslavije|Kraljevina Jugoslavija]]/[[Fudbalska reprezentacija SFR Jugoslavije|SFR Jugoslavija]] (od [[1992.]]) više ne postoje. : {{sup|D}} Navedena zemlja bila je domaćin te godine. }} === Najveći uspjesi po kontinentalnim zonama === Do danas, finale Svjetskog prvenstva igrale su samo reprezentacije iz [[UEFA]]-e ([[Europa]]) i [[CONMEBOL]]-a ([[Južna Amerika]]). Europske reprezentacije osvojile su 12 naslova, a južnoameričke deset. Samo su tri reprezentacije izvan ovih kontinentalnih federacija ikada igrale polufinale – [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] ([[CONCACAF]]) na prvenstvu [[1930.]] godine, [[Južnokorejska nogometna reprezentacija|Južna Koreja]] ([[AFC]]) na prvenstvu [[2002.]] godine te [[Fudbalska reprezentacija Maroka|Maroko]] ([[CAF]]) na prvenstvu [[2022.]] godine. Najveći uspjesi [[Afrika|afričkih]] momčadi do [[2022.]] godine bili su su četvrtfinalni susreti – [[Kamerunska nogometna reprezentacija|Kamerun]] na prvenstvu [[1990.]], [[Senegalska nogometna reprezentacija|Senegal]] na prvenstvu [[2002.]] i [[Ganska nogometna reprezentacija|Gana]] na prvenstvu [[2010.]] godine. Samo je jedna [[oceanija|oceanijska]] reprezentacija, [[Australska nogometna reprezentacija|Australija]] na prvenstvu [[2006.]] godine, prošla u drugi krug natjecanja.<ref>Australija se za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.]] godine kvalificirala kao članica [[OFC]]-a. Međutim, [[1. siječnja]] [[2006.]] godine, napustili su OFC i postali članica [[AFC]]-a.</ref> [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]], [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]], [[Španjolska nogometna reprezentacija|Španjolska]] i [[Njemačka nogometna reprezentacija|Njemačka]] su jedine reprezentacije koje su naslov prvaka osvajale izvan svojih kontinentalnih zona. Brazil je bio uspješan u [[Europa|Europi]] ([[1958.]]), [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Americi]] ([[1970.]] i [[1994.]]) i [[Azija|Aziji]] ([[2002.]]); Argentina dva od svoja tri naslova osvojila u Sjevernoj Americi ([[1986.]]) i Aziji ([[2022.]]), a Španjolska je prvak postala u [[Afrika|Africi]] ([[2010.]]). Njemačka je [[2014.]] godine postala prva reprezentacija koja je pobijedila u Amerikama, točnije u [[Južna Amerika|Južnoj Americi]]. U samo pet slučajeva su reprezentacije iz iste kontinentalne zone osvajale uzastopna prvenstva, a od [[2006.]] do [[2018.]] godine se prvi put dogodilo da su četiri uzastopna prvenstva osvojena od strane reprezentacija s istog kontinenta. [[Talijanska nogometna reprezentacija|Italija]] i Brazil su uspješno obranili svoje titule [[1938.]], odnosno [[1962.]] godine, dok je pobjeda Italije [[2006.]] godine pokrenula niz europskih trijumfa – Španjolska [[2010.]], Njemačka [[2014.]] i [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]] [[2018.]] godine. {| class="wikitable" style="text-align:center" width="60%" |+ Tablica uspješnosti reprezentacija po kontinentalnim zonama |- ! scope="row" | Konfederacija ! scope="col" |[[AFC]] ! scope="col" |[[Confédération Africaine de Football|CAF]] ! scope="col" |[[CONCACAF]] ! scope="col" |[[CONMEBOL]] ! scope="col" |[[OFC]] ! scope="col" |[[UEFA]] ! scope="col" | Ukupno |- ! Momčadi | 43 || 49 || 46 || 89 || 4 || 258 ! 489 |- ! Top 16 | 9 || 11 || 15 || 37 || 1 || 98 ! 172 |- ! Top 8 | 2 || 4 || 5 || 36 || 0 || 105 ! 152 |- ! Top 4 | 1 || 1 || 1 || 23 || 0 || 62 ! 88 |- ! Top 2 | 0 || 0 || 0 || 15 || 0 || 29 ! 44 |- style="border-top:3px solid green" | style="background: #9acdff" | '''Četvrti''' || 1 || 1 || 0 || 5 || 0 || 15 || 22 |- | style="background: #cc9966" | '''Treći''' || 0 || 0 || 1 || 3 || 0 || 18 || 22 |- | style="background: silver" | '''Drugi''' || 0 || 0 || 0 || 5 || 0 || 17 || 22 |- | style="background: gold" | '''Prvi''' || 0 || 0 || 0 || 10 || 0 || 12 || 22 |} == Nagrade == {{glavni|Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva}} [[File:Kylian Mbappé and Luka Modrić receive the award for the best young player and best player in the 2018 World Cup respectively.jpg|thumb|300px|Hrvatski reprezentativac [[Luka Modrić]] (lijevo) i francuski reprezentativac [[Kylian Mbappé]] (desno) s nagradama za najboljeg igrača ([[Zlatna lopta]]) i najboljeg mladog igrača na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|Svjetskom prvenstvu 2018.]] godine.]] Po završetku svakog FIFA Svjetskog prvenstva, [[FIFA]] dodjeljuje nekoliko nagrada igračima i reprezentacijama koji su se na određeni način istaknuli u nekoj od kategorija. Trenutno se nagrade dodjeljuju u pet kategorija po završetku turnira, dok se nagrada za '''igrača utakmice''' dodjeljuje tokom turnira. Aktivne kategorije su: * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Zlatna lopta|Zlatna lopta]]''', koja se dodjeljuje najboljem igraču turnira od [[1982.]] godine; * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Zlatna kopačka|Zlatna kopačka]]''', koja se dodjeljuje najboljem strijelcu turnira od [[1982.]] godine; * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Zlatna rukavica|Zlatna rukavica]]''', koja se dodjeljuje najboljem golmanu turnira od [[1994.]] godine; * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]]''', koja se dodjeljuje za najboljeg igrača koji je do početka kalendarske godine imao najviše 21 godinu od [[2006.]] godine; * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#FIFA Fair Play trofej|FIFA Fair Play trofej]]''', koji se od [[1970.]] godine dodjeljuje reprezentaciji koja je u drugi krug ušla s najmanje disiplinskih mjera. U periodu od [[1994.]] do [[2006.]] postojale su još dvije, danas ukinute, nagrade: * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Najzanimljivija ekipa|Najzanimljivija ekipa]]''', uručena reprezentaciji koja je najviše zabavljala publiku tokom prvenstva, a koju je izabirala publika kroz javnu anketu; * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Najbolja momčad|Najbolja momčad]]''', zapravo idealna momčad sastavljena od najboljih igrača turnira, a koju je odabirao tehnički odbor. == Rekordi i statistike == {{main|Rekordi FIFA Svjetskih prvenstava}} Ukupno tri igrača dijele rekord za nastup na [[Spisak igrača koji su nastupili na više FIFA Svjetskih prvenstava|najviše pojedinačnih prvenstava]] – meksički golman [[Guillermo Ochoa]], portugalski reprezentativac [[Cristiano Ronaldo]] te argentinski reprezentativac [[Lionel Messi]] – svi koji su nastupili na šest prvenstava u periodu od [[2006.]] do [[2026.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C00EFD8103AF933A25752C1A96F958260 |title=Matthaus Is the Latest MetroStars Savior |work=New York Times |last=Yannis |first=Alex |date=10 November 1999 |accessdate=23 December 2007}}</ref> Messi je odigrao i najviše utakmica na Svjetskim prvenstvima, njih ukupno 31. Messi je također i najbolji strijelac u historiji Svjetskih prvenstava s 21 postignutim golom. Raniji [[Miroslav Klose|Kloseov]] rekord od 16 golova prestigao je na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Svjetskom prvenstvu 2026.]] godine. Na istom prvenstvu, Klosea je na treće mjesto poslao i [[Kylian Mbappé]], koji je trenutno na drugom mjestu s 19 golova.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/teams/brazil/5112982.stm |title=Ronaldo's riposte |publisher=BBC Sport |date=27 June 2006 |last=Chowdhury |first=Saj |accessdate=23 December 2007}}</ref> [[Just Fontaine]], koji ima 13 golova, drži rekord za najviše postignutih golova na jednom prvenstvu – upravo 13; sve svoje golove, Fontaine je postigao na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|Svjetskom prvenstvu 1958.]] godine.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/france/newsid_1752000/1752740.stm |title=Goal machine was Just superb |publisher=BBC Sport |date=4 April 2002 |accessdate=23 December 2007}}</ref> [[Cristiano Ronaldo]] jedini je igrač koji je postigao gol na čak šest različitih prvenstava, jednom više od Messija. Brazilac [[Mário Zagallo]], Nijemac [[Franz Beckenbauer]] i Francuz [[Didier Deschamps]] su jedine osobe koje su osvajale prvenstvo i kao igrač, i kao treneri; Zagallo je kao igrač bio prvak [[1958.]] i [[1962.]] te [[1970.]] kao trener,<ref>{{cite news |last=Hughes |first=Rob |date=11 March 1998 |url=http://www.iht.com/articles/1998/03/11/soccer.t_7.php |title=No Alternative to Victory for National Coach : 150 Million Brazilians Keep Heat on Zagalo |work=International Herald Tribune |accessdate=31 December 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226063509/http://www.iht.com/articles/1998/03/11/soccer.t_7.php <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 26 February 2008}}</ref> Beckenbauer je kao igrač osvojio prvenstvo [[1954.]], a kao trener ono [[1990.]],<ref>{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/archive/worldcup/editorial/legends_beckenbauer.html |title=World Cup Legends – Franz Beckenbauer |work=ESPNSoccernet.com |publisher=ESPN |last=Brewin |first=John |date=21 December 2001 |accessdate=31 December 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091119134454/http://soccernet.espn.go.com/archive/worldcup/editorial/legends_beckenbauer.html |archivedate=19 November 2009}}</ref> dok je Deschamps kao igrač svjetski prvak postao [[1998.]], a kao trener [[2018.]] godine.<ref>{{cite web|url=https://www.dailystar.co.uk/sport/football/716604/world-cup-final-2018-Didier-Deschamps-makes-history-France-Croatia|title=France boss Didier Deschamps makes history with World Cup final victory over Croatia|author=Cross, Jeremy|publisher=Daily Star|date=15 July 2018|accessdate=15 July 2018}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Beckenbauer i Deschamps su ujedno bili i kapetani svojih reprezentacija kada su osvajali prvenstva kao igrači. Talijan [[Vittorio Pozzo]] je jedini izbornik s dva naslova svjetskog prvaka ([[1934.]] i [[1938.]]).<ref>{{cite news |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/1938-world-cup-italy-repeats-as-champions-1.853724 |title=1938 World Cup: Italy repeats as champions |publisher=CBC |date=21 November 2009|accessdate=12 July 2014}}</ref> Dosad, svi izbornici koji su postali svjetski prvaci su bili državljani zemalja koje su trenirali.<ref>{{cite news|title=The Curse of the Foreign-Born Coach|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704366504575278893868082062|work=Wall Street Journal|date=13 May 2018}}</ref> === Najbolji strijelci === {{main|Najbolji strijelci FIFA Svjetskih prvenstava}} {{small|'''Napomena:''' Ovaj popis sadrži samo igrače koji su postigli 10 i više golova; za potpuniju listu strijelaca, vidjeti glavni članak}} [[File:Lionel Messi 20180626.jpg|thumb|250px|Argentinski reprezentativac [[Lionel Messi]] prestigao je [[2026.]] godine [[Miroslav Klose|Miroslava Klosea]] kao najbolji strijelac, postigavši ukupno 21 golom.]] [[File:Hakan.jpg|220px|thumb|Turski reprezentativac [[Hakan Şükür]] drži rekord za najbrži gol u završnici Svjetskih prvenstava, postignut nakon samo 11 sekundi utakimce za treće mjesto protiv [[Južnokoresja nogometna reprezentacija|Južne Koreje]], [[2002.]] godine.]] {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Rang !Igrač !Reprezentacija !Gol. !Uta. !Prvenstva |- !1 |align=left| '''[[Lionel Messi]]''' |align=left| '''{{NogRep|ARG}}''' |'''21''' |'''33''' |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] |- !2 |align=left| [[Kylian Mbappé]] |align=left| {{NogRep|FRA}} |'''20''' |21 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] |- !3 |align=left|[[Miroslav Klose]] |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''16''' |24 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] |- !4 |align=left| [[Ronaldo]] |align=left| {{NogRep|BRA}} |'''15''' |19 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]] |- !rowspan=2|5 |align=left| [[Gerd Müller]] |align=left| {{NogRep|ZNJE}} |rowspan=2|'''14''' |13 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]] |- |align=left| [[Harry Kane]] |align=left| {{NogRep|ENG}} |18 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] |- ! 7 |align=left| [[Just Fontaine]] |align=left| {{NogRep|Francuska|1958}} |'''13''' |6 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]] |- !8 |align=left| [[Pelé]] |align=left| {{NogRep|BRA|1889a}} |'''12''' |14 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]] |- !rowspan=3|9 |align=left| [[Sándor Kocsis]] |align=left| {{NogRep|MAĐ|1949}} |rowspan=3|'''11''' |5 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]] |- |align=left| [[Jürgen Klinsmann]] |align=left| {{NogRep|ZNJE}} / {{NogRep|NJE}} |17 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]] |- |align=left| [[Cristiano Ronaldo]] |align=left| {{NogRep|POR}} |27 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] |- !rowspan=6|12 |align=left| [[Helmut Rahn]] |align=left| {{NogRep|ZNJE}} |rowspan=6|'''10''' |10 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]] |- |align=left| [[Gary Lineker]] |align=left| {{NogRep|ENG}} |12 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]] |- |align=left| [[Gabriel Batistuta]] |align=left| {{NogRep|ARG}} |12 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]] |- |align=left| [[Teófilo Cubillas]] |align=left| {{NogRep|PER}} |13 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]] |- |align=left| [[Thomas Müller]] |align=left| {{NogRep|NJE}} |16 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] |- |align=left| [[Grzegorz Lato]] |align=left| {{NogRep|POLJ|1928}} |20 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]] |} === Najbrži golovi === {| class="wikitable" width="65%" |- !Prvenstvo !Vrijeme<br /><small>(u sekundama)</small> !Igrač !Reprezentacija !Protivnik |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]] |align=center|11 |[[Hakan Şükür]] |{{NogRep|TUR}} |{{NogRep|JKO|1997}} |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]] |align=center|16 |[[Václav Mašek]] |{{NogRep|ČSR}} |{{NogRep|MEX|1934}} |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]] |align=center|23 |[[Pak Sŭng-jin]] |{{NogRep|SJK}} |{{NogRep|POR}} |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]] |align=center|24 |[[Ernst Lehner]] |{{NogRep|NJE|1933}} |{{NogRep|AUT}} |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]] |align=center|27 |[[Bryan Robson]] |{{NogRep|ENG}} |{{NogRep|FRA|1976}} |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] |align=center|30 |[[Clint Dempsey]] |{{NogRep|SAD}} |{{NogRep|GAN}} |} === Kapetani i izbornici svjetskih prvaka === {| class="wikitable" width="65%" |- ! Prvenstvo ! Reprezentacija ! Kapetan ! Izbornik |- ! [[1930.]] | {{NogRep|URU}} | [[José Nasazzi]] | {{flagicon|URU}} [[Alberto Suppici]] |- ! [[1934.]] | {{NogRep|ITA|1861}} | [[Gianpiero Combi]] | {{flagicon|ITA|1861}} [[Vittorio Pozzo]] |- ! [[1938.]] | {{NogRep|ITA|1861}} | [[Giuseppe Meazza]] | {{flagicon|ITA|1861}} [[Vittorio Pozzo]] |- ! [[1950.]] | {{NogRep|URU}} | [[Obdulio Varela]] | {{flagicon|URU}} [[Juan López Fontana]] |- ! [[1954.]] | {{NogRep|ZNJE}} | [[Fritz Walter]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Sepp Herberger]] |- ! [[1958.]] | {{NogRep|BRA|1889a}} | [[Hilderaldo Bellini]] | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Vicente Feola]] |- ! [[1962.]] | {{NogRep|BRA|1960}} | [[Mauro Ramos|Mauro]] | {{flagicon|BRA|1960}} [[Aymoré Moreira]] |- ! [[1966.]] | {{NogRep|ENG}} | [[Bobby Moore]] | {{flagicon|ENG}} [[Alf Ramsey]] |- ! [[1970.]] | {{NogRep|BRA|1968}} | [[Carlos Alberto Torres|Carlos Alberto]] | {{flagicon|BRA|1968}} [[Mário Zagallo]] |- ! [[1974.]] | {{NogRep|ZNJE}} | [[Franz Beckenbauer]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Helmut Schön]] |- ! [[1978.]] | {{NogRep|ARG}} | [[Daniel Passarella]] | {{flagicon|ARG}} [[César Luis Menotti]] |- ! [[1982.]] | {{NogRep|ITA|1946}} | [[Dino Zoff]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Enzo Bearzot]] |- ! [[1986.]] | {{NogRep|ARG}} | [[Diego Maradona]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Bilardo]] |- ! [[1990.]] | {{NogRep|ZNJE}} | [[Lothar Matthäus]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] |- ! [[1994.]] | {{NogRep|BRA}} | [[Dunga]] | {{flagicon|BRA}} [[Carlos Alberto Parreira]] |- ! [[1998.]] | {{NogRep|FRA|1976}} | [[Didier Deschamps]] | {{flagicon|FRA|1976}} [[Aimé Jacquet]] |- ! [[2002.]] | {{NogRep|BRA}} | [[Cafu]] | {{flagicon|BRA}} [[Luiz Felipe Scolari]] |- ! [[2006.]] | {{NogRep|ITA|2003}} | [[Fabio Cannavaro]] | {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Marcello Lippi]] |- ! [[2010.]] | {{NogRep|ŠPA|ime=Španjolska}} | [[Iker Casillas]] | {{flagicon|ŠPA}} [[Vicente del Bosque]] |- ! [[2014.]] | {{NogRep|NJE}} | [[Philipp Lahm]] | {{flagicon|NJE}} [[Joachim Löw]] |- ! [[2018.]] | {{NogRep|FRA|1976}} | [[Hugo Lloris]] | {{flagicon|FRA|1976}} [[Didier Deschamps]] |- ! [[2022.]] | {{NogRep|ARG}} | [[Lionel Messi]] | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Scaloni]] |- ! [[2026.]] | colspan=3 {{N/A|TBD}} |} == Povezano == {{Commons category|FIFA World Cup}} * [[Spisak finala FIFA Svjetskih prvenstava]] * [[Suci FIFA Svjetskih prvenstava]] * [[Nastupi reprezentacija na FIFA Svjetskim prvenstvima]] * [[FIFA U-20 Svjetsko prvenstvo]] * [[FIFA U-17 Svjetsko prvenstvo]] * [[FIFA Klupsko svjetsko prvenstvo]] * [[FIFA Svjetsko prvenstvo za žene]] * [[FIFA Svjetsko prvenstvo u nogometu na pijesku]] * [[FIFA Svjetsko prvenstvo u futsalu]] * [[FIFA Kup konfederacija]] == Izvori == {{izvori|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{cite book |last=Glanville |first=Brian| title=The Story of the World Cup |url=https://archive.org/details/storyofworldcup0000glan_v6n8 |publisher=Faber |year=2005 |isbn=0-571-22944-1 |ref=glanville}} {{refend}} == Vanjske veze == * {{Official website}} * [https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/index.html Previous FIFA World Cups] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150609003426/https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/index.html |date=2015-06-09 }} {{svjetsko prvenstvo u nogometu}} {{Međunarodni fudbal}} {{Osvajači Svjetskih nogometnih prvenstava}} {{Authority control}} {{Izabran}} [[Kategorija:Svjetska prvenstva]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo| ]] [[Kategorija:FIFA]] oiu04tob9fl0pzocb2bn71ddga1fvb1 42655534 42655526 2026-07-15T21:04:03Z Edgar Allan Poe 29250 /* Najveći uspjesi po kontinentalnim zonama */ 42655534 wikitext text/x-wiki {{Infokurija Sportsko natjecanje | ime = FIFA Svjetsko prvenstvo | izvorni naziv = FIFA World Cup | logo = FIFA WorldCup logo.svg | veličina = | opis = | utemeljeno = [[1930.]] | regija = | momčadi = 48 <small>(završnica)</small> | aktualni prvak = {{nowrap|{{flag|Argentina}} <small>(treći naslov)</small>}} | najuspješnija momčad = {{nowrap|{{flag|Brazil}} <small>(pet naslova)</small>}} | geslo = }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo''', često nazivano samo '''Svjetsko prvenstvo''', međunarodno je nogometno natjecanje u kojemu se natječu muške nacionalne reprezentacije. Natjecanje nadgleda [[FIFA]], vrhovno tijelo svjetskog nogometa. Od 1930. godine i [[Svjetsko prvenstvo u nogometu - Urugvaj 1930.|Svjetskoga prvenstva u Urugvaju]], natjecanje se održava svake četiri godine, uz izuzetak [[1942.]] i [[1946.]] godine, kada se natjecanje nije održalo zbog [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. Aktualni svjetski prvak je [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]]. FIFA Svjetsko prvenstvo je najgledaniji sportski događaj u svijetu i globalno najpopularnije sportsko natjecanje, popularnije čak i od [[Olimpijada|Olimpijskih igara]]; procjenjuje se da je kumulativna gledanost [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|Svjetskog prvenstva 2006.]] godine bila 26,290,000,000, dok je samo finale gledalo 715,100,000 ljudi.<ref name="2006coverage">{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/marketing/news/newsid=111247/index.html |title=2006 FIFA World Cup broadcast wider, longer and farther than ever before |work=FIFA.com |publisher=[[FIFA|Fédération Internationale de Football Association]] |date=6 February 2007 |accessdate=11 October 2009 |archive-date=2012-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120073325/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/marketing/news/newsid=111247/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref>Tom Dunmore, [https://books.google.com/books?id=9j1wbp2t1usC&pg=PA235#v=onepage&q&f=false Historical Dictionary of Soccer], page 235, quote "The World Cup is now the most-watched sporting event in the world on television, above even the Olympic Games."</ref><ref>Stephen Dobson and John Goddard, [https://books.google.com/books?id=GxyG0XXdvR4C&pg=PA407#v=onepage&q&f=false The Economics of Football], page 407, quote "The World Cup is the most widely viewed sporting event in the world: the estimated cumulative television audience for the 2006 World Cup in Germany was 26.2 billion, an average of 409 million viewers per match.”</ref><ref>Glenn M. Wong, [https://books.google.com/books?id=qEELS7T_Tm0C&pg=PA144#v=onepage&q&f=false The Comprehensive Guide to Careers in Sports], page 144, quote "The World Cup is the most-watched sporting event in the world. In 2006, more than 30&nbsp;billion viewers in 214 countries watched the World Cup on television, and more than 3.3&nbsp;million spectators attended the 64 matches of the tournament."</ref> Aktualni sustav natjecanja uključuje [[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo|kvalifikacijski sustav]], koji se trenutno održava u trogodišnjem periodu prije početka turnira, preko kojega se određuju reprezentacije koje idu na finalni turnir, a koji se često naziva završnica FIFA Svjetskog prvenstva. Domaćin (ili domaćini) je automatski kvalificiran za završnicu, dok ostale zemlje (trenutno 32, od [[2026.]] će ih biti 48) pravo nastupa moraju ostvariti kroz kontinentalne i/ili interkontinentalne kvalifikacije. Završni turnir igra se diljem zemlje domaćina i traje otprilike mjesec dana. Do sada je odigran 21 turnir, a samo je osam različitih reprezentacija osvajalo ovaj prestižni naslov. [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] je osvojio turnir pet puta, dok [[Talijanska nogometna reprezentacija|Talijani]] i [[Njemačka nogometna reprezentacija|Nijemci]] imaju četiri osvojena turnira. Osim njih, [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]], [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]] i [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]] osvajali su turnir dva puta, dok su [[Engleska nogometna reprezentacija|Engleska]] i [[Španjolska nogometna reprezentacija|Španjolska]] pobjednici bili jednom. Posljednje [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|svjetsko prvenstvo]] održano je u [[Katar]]u između 20. studenog i 18. prosinca [[2022.]] godine, a pobjednik je bila [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]], koja je pobijedila [[Francuska nogometna reprezentacija|Francusku]] nakon jedanaesteraca. Treće su mjesto osvojili [[Hrvatska nogometna reprezentacija|Hrvati]], pobijedivši [[Marokanska nogometna reprezentacija|Maroko]] u utakmici za treće mjesto rezultatom 2:1. Iduće svjetsko prvenstvo održat će se u [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Kanadi, Meksiku i Sjedinjenim Državama]] 2026. godine. Od [[1991.]] godine FIFA organizira i [[FIFA Svjetsko prvenstvo za žene]], također svake četiri godine. == Historija == {{glavni|Historija FIFA Svjetskih prvenstava}} === Ranija međunarodna natjecanja === [[File:Football aux JO 1900 - USFSA contre Upton Park.jpg|thumb|left|280px|Utakmica između reprezentacije [[Francuska|Francuske]], koju je odabrao [[USFSA]], i engleske momčadi [[Upton Park F.C.|Upton Parka]], britanskog predstavnika, na [[Olimpijada 1900|Olimpijskim igrama 1900.]] godine. Tada je nogomet još uvijek bio [[demonstracijski sport]], mada ga je [[Međunarodni olimpijski komitet|MOO]] retroaktivno priznao kao službeni događaj.]] Prva međunarodna utakmica u historiji bila je prijateljska utakmica između reprezentacija [[Škotska nogometna reprezentacija|Škotske]] i [[Engleska nogometna reprezentacija|Engleske]], odigrana u [[Glasgow]]u [[1872.]] godine, a koja je završila rezultatom 0:0.<ref>{{cite web |url=http://www.englandfootballonline.com/Seas1872-00/1872-73/M0001Sco1872.html |title=England National Football Team Match No. 1 |publisher=England Football Online |accessdate=19 November 2007}}</ref> Prvi međunarodni turnir organiziran je nešto kasnije, [[1884.]] godine, a radilo se o [[Britansko prvenstvo (fudbal ili nogomet)|Britanskom prvenstvu]], kojeg su igrale reprezentacije u sklopu [[UK|Ujedinjenog Kraljevstva]].<ref>{{cite web |url=https://int.soccerway.com/news/2007/November/22/british-pm-backs-return-of-home-nations-championship |title=British PM backs return of Home Nations championship |publisher=Agence France-Presse |accessdate=16 December 2007 |archivedate=2016-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160418214220/http://int.soccerway.com/news/2007/November/22/british-pm-backs-return-of-home-nations-championship/ |deadurl=yes }}</ref> U tom razdoblju ,nogomet se izrazito rijetko igrao izvan [[UK|Ujedinjenog Kraljevstva]], no nakon što se sama igra razvila i njena popularnost proširila, nogomet je postao [[demonstracijski sport]] na [[Olimpijada 1900|Olimpijskim igrama 1900.]] i [[Olimpijada 1904|1904.]] godine, mada je [[Međunarodni olimpijski komitet|MOO]] retroaktivno priznao ovim turnirima status službenih, te na [[Olimpijske međuigre 1906|Međuigrama 1906.]] godine.<ref>{{cite web |first1=Søren |last1=Elbech |first2=Karel |last2=Stokkermans |url=http://www.rsssf.com/tableso/ol1906f.html |title=Intermediate Games of the IV. Olympiad |publisher=[[rec.sport.soccer Statistics Foundation]] |date=26 June 2008}}</ref> Nedugo nakon što je [[FIFA]] osnovana [[1904.]] godine, organizacija je pokušala organizirati međunarodni turnir izvan olimpijskih okvira u [[Švicarska|Švicarskoj]], [[1906.]] godine. Kako se tu radilo o počecima međunarodnog nogometa, FIFA u svojoj službenoj historiji opisuje organizaciju turnira kao neuspjeh.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/fifa-takes-shape.html |title=History of FIFA – FIFA takes shape |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2015-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429164727/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/fifa-takes-shape.html |dead-url=yes }}</ref> Na [[Olimpijada 1908|Olimpijskim igrama 1908.]] godine, [[nogomet]] je postao dio službenog programa. [[The Football Association|FA]], krovna organizacija engleskog nogometa, organizirala je taj olimpijski turnir, na kojemu su mogli sudjelovati samo amateri, zbog čega su mnogi na njega gledali kao na predstavu, a ne pravo natjecanje. Velika Britanija, koju je predstavljala amaterska reprezentacija Engleske, osvojila je zlatnu medalju ispred [[Danska|Danske]] i [[Nizozemska|Nizozemske]]. Identičan raspored medalja bit će ostvaren i na [[Olimpijada 1912|Igrama 1912.]] godine u [[Stockholm]]u. Nakon što su Olimpijske igre nastavile sa praksom dopuštanja nastupa samo amaterima, Sir [[Thomas Lipton]] je [[1909.]] godine u [[Torino|Torinu]] organizirao [[Trofej Sir Thomasa Liptona]]. Njegov turnir bio je jedinstven po tome što je nastupao po jedan klub iz svake države (dakle, ne reprezentacije) koja je dobila pozivnicu za nastup, a taj klub je predstavljao čitavu naciju. Ovaj turnir ponekad se naziva i ''Prvim svjetskim prvenstvom'',<ref>{{cite web |url=http://www.shrewsbury.gov.uk/Public/news/thomaslipton.htm |title='The First World Cup'. The Sir Thomas Lipton Trophy |publisher=[[Shrewsbury and Atcham Borough Council]] |date=10 October 2003 |accessdate=11 April 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20031129221811/http://www.shrewsbury.gov.uk/Public/news/thomaslipton.htm |archivedate=29 November 2003}}</ref> a na njemu su nastupili najelitniji profesionalni klubovi iz [[Italija|Italije]], [[Njemačka|Njemačke]] i [[Švicarska|Švicarske]], dok je [[The Football Association|Engleski nogometni savez]] odbio ikakvu vezu s tim turnirom te je odbio poslati profesionalnu momčad. Lipton je tada pozvao [[West Auckland Town F.C.|West Auckland]], amaterski klub iz [[County Durham|Durhama]] kao predstavnika Engleske. Upravo je West Auckland osvojio prvo izdanje Liptonova trofeja te se dvije godine kasnije vratio i uspješno obranio naslov. Godine [[1914.]], [[FIFA]] je pristala priznati [[Fudbal ili nogomet na Olimpijskim igrama|olimpijski turnir]] kao "svjetsko nogometno prvenstvo amatera" te se prihvatila njegove organizacije.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/more-associations-follow.html |title=History of FIFA – More associations follow |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2015-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429164704/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/more-associations-follow.html |dead-url=yes }}</ref> To je za posljedicu imalo organizaciju prvog interkontinentalnog nogometnog turnira na [[Olimpijada 1920|Olimpijskim igrama 1920.]] godine, gdje se uz 13 europskih reprezentacija natjecao i [[Egipat]]. Zlatnu medalju na tom turniru osvojila je [[Belgija]], ispred [[Španjolska|Španjolske]] i [[Nizozemska|Nizozemske]].<ref>{{cite web |last=Reyes |first=Macario |date=18 October 1999 |url=http://www.rsssf.com/tableso/ol1920f-det.html |title=VII. Olympiad Antwerp 1920 Football Tournament |publisher=rec.sport.soccer Statistics Foundation |accessdate=10 June 2006 }}</ref> Nogometni turniri na Igrama [[Olimpijada 1924|1924.]] i [[Olimpijada 1928|1928.]] bili su, zapravo, prva otvorena prvenstva za sve svjetske momčadi, a na oba je zlato osvojila reprezentacija [[Urugvaj]]a; iako se nije radilo o službenim svjetskim prvenstvima, FIFA danas priznaje te dvije zlatne medalje kao preteče suvremenog turnira, zbog čega Urugvaj ima dvije dodatne zvjezdice iznad svog grba. === Svjetska prvenstva prije Drugog svjetskog rata === [[File:Stad de centario uruguay1930 montevideo.jpg|thumb|280px|''[[Estadio Centenario]]'' u [[Montevideo|Montevideu]] bio je domaćin prve [[Urugvaj – Argentina (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1930.)|finalne utakmice]] u historiji Svjetskih prvenstava. Na njemu je domaćin, [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]], svladao [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentinu]] rezultatom 4:2.]] Ponukana uspjehom olimpijskih turnira, [[FIFA]] je, predvođena predsjednikom [[Jules Rimet|Julesom Rimetom]], ponovo pokrenula plan organiziranja vlastitog međunarodnog turnira izvan okvira Olimpijskih igara. Dana [[28. svibnja]] [[1928.]] godine, FIFA je na kongresu u [[Amsterdam]]u donijela odluku o organiziranju vlastitog svjetskog prvenstva.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/first-fifa-world-cup.html |title=History of FIFA – The first FIFA World Cup |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2015-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429164718/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/first-fifa-world-cup.html |dead-url=yes }}</ref> Kako je u to doba bio dvostruki olimpijski prvak, a [[1930.]] godine je slavio stotu obljetnicu nezavisnosti, [[Urugvaj]] je odabran za domaćina [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|prvog FIFA-inog svjetskog prvenstva]]. Savezi iz odabranih zemalja članica FIFA-e su dobili pozivnice da pošalju svoje reprezentacije, ali činjenica da se prvenstvo trebalo igrati u [[Urugvaj]]u značila je dugo i skupo putovanje za europske zemlje. Dapače, nijedna europska zemlja nije službeno potvrdila da će poslati svoju reprezentaciju do dva mjeseca prije početka turnira. Rimet je u međuvremenu uspio nagovoriti saveze iz [[Belgija|Belgije]], [[Francuska|Francuske]], [[Rumunjska|Rumunjske]] i [[Kraljevina Jugoslavija|Jugoslavije]] da pošalju svoje momčadi. U konačnici, ukupno je 13 zemalja sudjelovalo na turniru – sedam iz [[Južna Amerika|Južne Amerike]], četiri iz [[Europa|Europe]] i dvije iz [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]. Prve dvije utakmice Svjetskog prvenstva odrđane su istovremeno, [[13. srpnja]] [[1930.]] godine, a u njima je [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]] svladala [[Meksička nogometna reprezentacija|Meksiko]] 4:1, odnosno [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] [[Belgijska nogometna reprezentacija|Belgiju]] 3:0. Prvi gol u historiji Svjetskih prvenstava postigao je francuski nogometaš [[Lucien Laurent]].<ref>{{cite news |first=John F |last=Molinaro |title=The World Cup's 1st goal scorer |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]] |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/the-world-cup-s-1st-goal-scorer-1.825335 |accessdate=12 July 2014}}</ref> U [[Urugvaj – Argentina (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1930.)|finalnoj utakmici]], domaćin [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]] je pobijedio [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentinu]] 4:2 ispred 93,000 ljudi u [[Montevideo|Montevideu]], postavši tako prvi svjetski prvak u nogometu.<ref name="origin">{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_02e_fwc-origin_8816.pdf |title=FIFA World Cup Origin |format=PDF |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=19 November 2007 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100614212717/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_02e_fwc-origin_8816.pdf |archivedate=14 June 2010 }}</ref> Nakon osnivanja Svjetskog prvenstva, [[FIFA]] i [[Međunarodni olimpijski komitet|MOO]] su se posvadili oko statusa amaterskih igrača, tako da se nogomet nije igrao na [[Olimpijada 1932|Olimpijskim igrama 1932.]] godine.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/mensolympic/athens2004/news/newsid=92851/index.html |title=The Olympic Odyssey so far&nbsp;... (Part 1: 1908–1964) |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=9 June 2004 |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2019-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713153905/https://www.fifa.com/tournaments/archive/mensolympic/athens2004/news/newsid=92851/index.html |dead-url=yes }}</ref> Nogometni turnir se vratio na [[Olimpijada 1936|Igrama 1936.]] godine, ali je sada bio u sjeni mnogo prestižnijeg Svjetskog prvenstva. Problemi s kojima se FIFA suočavala tokom organizacije prvih Svjetskih prvenstava bili su interkontinentalno putovanje i rat. Mali broj američkih zemalja bio je voljan putovati do [[Italija|Italije]] za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|Svjetsko prvenstvo 1934.]] godine, osim [[Argentina|Argentine]], [[Brazil]]a i [[SAD|Sjedinjenih Država]], dok su sve američke zemlje izuzev [[Brazil]]a i [[Kuba|Kube]] otvoreno bojkotirale [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|prvenstvo 1938.]] u [[Francuska|Francuskoj]] zbog kontroverze oko izbora domaćina. Planirana prvenstva za [[1942.]] i [[1946.]] godinu, čiji su domaćini trebali biti [[Treći Reich|Njemačka]] i [[Brazil]],<ref>{{cite web |url=http://www.cristal.com.pe/articulo/los-datos-mas-curiosos-de-la-fiesta-del-futbol-brasil-1950 |title=Los datos más curiosos de la Fiesta del Fútbol - Brasil 1950 |accessdate=17 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120701133216/http://www.cristal.com.pe/articulo/los-datos-mas-curiosos-de-la-fiesta-del-futbol-brasil-1950 |archivedate=1 July 2012}}</ref> otkazana su zbog [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. === Svjetska prvenstva nakon Drugog svjetskog rata === [[File:Gol de Friaça na Copa do Mundo de 1950.tif|300px|thumb|[[Friaça]] je postigao vodeći gol za [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] u odlučujućoj utakmici protiv [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaja]], [[16. srpnja]] [[1950.]] godine. Iako se očekivalo da će Brazil postati svjetski prvak, uslijedila su dva urugvajska gola koja će planirano slavlje pretvoriti u događaj koji će dobiti nadimak ''[[Maracanaço]]'' ([[srpskohrvatski|sh.]] Krah na Maracani).]] Po završetku [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], [[FIFA]] je organizirala [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|Svjetsko prvenstvo 1950.]] godine u [[Brazil]]u, koji je trebao biti domaćin četiri godine ranije. Bilo je to prvo prvenstvo na kojemu su sudjelovale britanske reprezentacije. Naime, britanske reprezentacije povukle su se iz [[FIFA]]-e [[1920.]] godine, djelomično zato što nisu htjele igrati protiv zemalja s kojima su bile u ratu, a djelomično u znak protesta protiv stranog utjecaja u nogometu;<ref>{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0001/index.shtml |title=Scotland and the 1950 World Cup |publisher=BBC |accessdate=13 May 2007}}</ref> članstvo su reaktivirale [[1946.]] godine na poziv FIFA-e.<ref>[[#glanville|Glanville]]</ref> Ovaj turnir donio je i povratak inauguracijskih prvaka, [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaja]], koji su bojkotirali dva prethoda turnira, a koji su u šokantnoj utakmici protiv domaćina, [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazila]], odnijeli pobjedu i tako po drugi put postali svjetski prvaci; taj se događaj u brazilskoj javnosti danas spominje kao ''[[Maracanaço]]''. U periodu od [[1934.]] do [[1978.]] godine, ukupno je 16 reprezentacija sudjelovalo u završnom turniru; iznimke su tek turnir iz [[1938.]] godine, kada je [[Treći Reich|Njemačka]] [[Anschluss|pripojila]] već kvalificiranu [[Austrija|Austriju]] pa je broj reprezentacija pao na 15, odnosno onaj iz [[1950.]] godine, kada su se [[Indijska nogometna reprezentacija|Indija]], [[Škotska nogometna reprezentacija|Škotska]] i [[Turska nogometna reprezentacija|Turska]] povukle pa je igralo samo 13 reprezentacija.<ref>[[#glanville|Glanville]], str. 45</ref> Većina reprezentacija bila je iz [[Europa|Europe]] i [[Južna Amerika|Južne Amerike]], uz manji broj iz [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]], [[Azija|Azije]], [[Afrika|Afrike]] i [[Oceanija|Oceanije]]. Te bi reprezentacije uglavnom bile lagani protivnici za europske i južnoameričke momčadi u ovom periodu. Sve do [[1982.]] godine, tek je nekolicina zemalja izvan Europe i Južne Amerike prošla prvi krug natjecanja: * {{flagicon|SAD|1912}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] – polufinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.]] * {{NogRep|KUB}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.]] * {{NogRep|SJK}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.]] * {{NogRep|MEX}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.]] === Ekspanzija na 32 momčadi === Broj sudionika završenog turnira povećan je na 24 reprezentacije [[1982.]] godine,<ref>[[#glanville|Glanville]], str. 238</ref> a onda i na 32 reprezentacije [[1998.]] godine,<ref>[[#glanville|Glanville]], str. 359</ref> omogućivši tako većem broju reprezentacija iz [[Afrika|Afrike]], [[Azija|Azije]] i [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]] sudjelovanje u završnici. Od te su ekspanzije reprezentacije iz tih regija postizale sve bolje rezultate, a dobar dio njih je došao i do četvrtfinala ili dalje: * {{NogRep|MEX}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.]] * {{NogRep|KAM}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.]] * {{NogRep|SEN}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]] * {{flagicon|SAD}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]] * {{NogRep|JKO}} – četvrto mjesto, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]] * {{NogRep|GAN}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.]] * {{NogRep|KOS}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.]] * {{NogRep|MAR}} – četvrto mjesto, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.]] No, unatoč ekspanziji, reprezentacije iz Europe i Južne Amerike nastavile su dominirati turnirom, tako da su [[1994.]], [[1998.]], [[2006.]] i [[2018.]] godine samo navedene reprezentacije došle do četvrtfinala, a još uvijek one ostaju jedine koje su igrale finalni susret Svjetskog prvenstva. Ukupno 200 reprezentacija igralo je kvalifikacije za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]], njih 198 je uradilo isto za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.]], dok su se za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.]] godine pokušale kvalificirati 204 reprezentacije.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/news/newsid=122766/index.html |title=Record number of 204 teams enter preliminary competition |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2014-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141023103110/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/news/newsid=122766/index.html |dead-url=yes }}</ref> Rekord od 210 reprezentacija realiziran je tokom kvalifikacija za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] godine.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=2507253/index.html|title=Road to Russia with new milestone|publisher=FIFA.com|date=15 January 2015|access-date=2018-07-16|archive-date=2015-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150321054553/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=2507253/index.html|dead-url=yes}}</ref> === Korupcijski skandal === {{main|Korupcijski skandal u FIFA-i 2015.}} [[File:Blatter.png|280px|thumb|left|Dugogodišnji čelnik FIFA-e, Švicarac [[Sepp Blatter]], viđen je kao glavni odgovorni za [[Korupcijski skandal u FIFA-i 2015.|veliki korupcijski skandal]] koji je izbio [[2015.]] godine. Iako osobno nije optužen, smatralo se da su njegova politika i vođenje FIFA-e uvelike doprinijeli ovakvom raspletu događaja, posebice po pitanju kontroverzi oko izbora domaćina prvenstva [[2022.]] godine. Afera je za posljedicu imala Blatterovo odstupanje s čelnog mjesta FIFA-e.]] Reputacija FIFA-e, a posebice Svjetskog prvenstva, dobila je veliki udarac sredinom [[2015.]] godine, kada je izbio [[Korupcijski skandal u FIFA-i 2015.|veliki korupcijski skandal]] koji je rezultirao optužnicama za mito, prijevaru i pranje novca s ciljem namještanja ponuda za FIFA-ina natjecanja,<ref>{{cite news |last=No byline |date=3 December 2015 |title=The FIFA Investigation, Explained |url=https://www.nytimes.com/2015/12/04/sports/soccer/fifa-investigation.html?ribbon-ad-idx=5&rref=sports/soccer&module=ArrowsNav&contentCollection=Soccer&action=swipe&region=FixedRight&pgtype=article |newspaper=New York Times |location=New York, NY, USA |access-date=3 December 2015}}</ref> uz tezu da su FIFA-ini čelnici u periodu od 24 godine primili više od $150,000,000 mita. Krajem svibnja iste godine, američko [[Ministarstvo pravde Sjedinjenih Država|Ministarstvo pravde]] objavilo je optužnicu od ukupno 47 točaka za reketarenje, lančanu prijevaru i pranje novca protiv 14 osoba. Od tog je trenutka uhapšeno nekoliko desetaka FIFA-inih dužnosnika, posebice u svibnju i prosincu.<ref>{{cite web |url=http://edition.cnn.com/2015/05/27/football/fifa-corruption-charges-justice-department/ |title=FIFA corruption probe targets 'World Cup of fraud,' IRS chief says|last1=McLaughlin |first1=Eliott C. |last2=Botelho |first2=Greg |date=28 May 2015 |website=CNN |publisher=Cable News Network. Turner Broadcasting System, Inc. |access-date=3 December 2015}}</ref> Do kraja svibnja [[2015.]] godine, ukupno devet FIFA-inih čelnika i pet sportskih djelatnika je već bilo optuženo za korupciju. U to doba, predsjednik FIFA-e, [[Sepp Blatter]], javno objavljuje kako će u veljači [[2016.]] godine odstupiti sa svoje pozicije.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/34991874 |title=Fifa crisis: US charges 16 more officials after earlier Zurich arrests |date=4 December 2015 |publisher=BBC News}}</ref> Dana [[4. lipnja]] [[2015.]] godine, bivši nogometni djelatnik, [[Chuck Blazer]], priznao je pred [[FBI]]-jem i švicarskim vlastima da je nekoliko članova Izvšnog odbora FIFA-e, uključujući i njega samoga, primilo mito za promociju prvenstava [[1998.]] i [[2010.]] godine.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/sepp-blatter/11647665/Sepp-Blatter-FBI-investigation-live.html|title=Blazer: Bribes accepted for 1998 and 2010 World Cups - Telegraph|date=3 June 2015|work=Telegraph.co.uk}}</ref> Dana [[10. lipnja]] [[2015.]], švicarske vlasti uzele su računalne podatke iz ureda Seppa Blattera. Istoga dana, FIFA je odgodila izbor domaćina [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Svjetskog prvenstva 2026.]] godine u svjetlu optužni za namještene izbore za prvenstva [[2018.]] i [[2022.]] godine. Tadašnji glavni tajnik FIFA-e, [[Jérôme Valcke]], izjavio je: "''Zbog aktualne situacije, smatram da bi bilo smiješno započinjati ikakav postupak izbora u ovom trenutku."''<ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33078284 | title=Fifa World Cup 2026 bidding process delayed | publisher=[[BBC Sport]] | date=10 June 2015 | accessdate=10 June 2015}}</ref> Dana [[28. listopada]] [[2015.]] godine, Blatter i njegov potpredsjednik te jedan od glavnih kandidata za njegova nasljednika, [[Michel Platini]], suspendirani su na 90 dana; obojica su u medijima tvrdili kako nisu krivi za optužbe koje im se stavljaju na teret.<ref>{{cite web |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/blatter-platini-suspended-1.3262043 |title=Sepp Blatter, Michel Platini handed 90-day FIFA suspensions |last=Associated Press |date=8 October 2015 |website=CBC Sports |publisher=CBC/Radio Canada |access-date=3 December 2015}}</ref> Dana [[3. prosinca]] [[2015.]] godine, dva potpredsjednika FIFA-e su uhapšena zbog primanja mita u istom hotelu u [[Zürich]] u kojem su u svibnju iste godine ohapšena još sedmorica FIFA-inih dužnosnika.<ref>{{cite news |last=Ruiz |first=Rebecca |date=3 December 2015 |title=FIFA Corruption: Top Officials Arrested at Zurich Hotel |url=https://www.nytimes.com/2015/12/03/sports/fifa-scandal-arrests-in-switzerland.html |newspaper=New York Times |location=New York, USA |access-date=3 December 2015}}</ref> Istoga dana, objavljeno je novih 16 optužnica.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/34991874 |title=Fifa crisis: US charges 16 more officials after earlier Zurich arrests |last=no byline |date=3 December 2015 |website=BBC Sport |publisher=BBC |access-date=3 December 2015}}</ref> Cjelokupni skandal bio je veliki udarac za FIFA-u, koja je godinama bila meta kritika zbog navodnih optužni za korupciju. Brojni djelatnici su uhapšeni i/ili podnijeli ostavke, a najznačajnija posljedica svakako je bio odlazak Seppa Blattera, kojega je naslijedio [[Gianni Infantino]], koji je proveo brojne reforme u FIFA-i.<ref>{{cite news |last=Broden |first=Sam |date=26 February 2016 |title=Gianni Infantino To Lead FIFA Into New Era |url=https://www.nytimes.com/2016/02/27/sports/soccer/gianni-infantino-is-elected-fifa-president.html |newspaper=The New York Times |accessdate=26 February 2016}}</ref> Izbor za domaćina prvenstva [[2026.]] godine proveden je tek [[2018.]] godine, kada su domaćinstvo dobile [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Države]]. === Ekspanzija na 48 momčadi === U listopadu [[2013.]] godine, Sepp Blatter je govorio kako namjerava [[Karipska fudbalska unija|Karipskoj nogometnoj uniji]] osigurati jedno mjesto na Svjetskom prvenstvu.<ref>{{cite web|last=Whittaker|first=James|title=Caribbean pro league can work|url=http://www.compasscayman.com/caycompass/2013/10/23/Caribbean-pro-league-can-work/|publisher=CompassCayman.com|accessdate=28 October 2013|location=Cayman Islands|date=23 October 2013|archivedate=2013-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029200646/http://www.compasscayman.com/caycompass/2013/10/23/Caribbean-pro-league-can-work/|deadurl=yes}}</ref> U izdanju časopisa ''FIFA Weekly'' od [[25. listopada]] [[2013.]] godine, Blatter je napisao: "''Iz čisto sportske perspektive, volio bih da se globalizacija konačno shvati ozbiljno te da afričke i azijske nacionalne reprezentacije steknu status kojeg zaslužuju na FIFA Svjetskom prvenstvu. Ne može biti da europske i južnoameričke reprezentacije polažu pravo na većinu mjesta na Svjetskom prvenstvu."''<ref>{{cite web|last=Blatter|first=Sepp|title=A level playing field for Africa!|url=https://www.fifa.com/mm//Document/AF-Magazine/FIFAWeekly/02/20/44/47/TheFIFAWeekly1_EN_Neutral.PDF|publisher=FIFA Weekly|accessdate=28 October 2013|page=29|format=PDF|date=25 October 2013|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305074752/http://www.fifa.com/mm//Document/AF-Magazine/FIFAWeekly/02/20/44/47/TheFIFAWeekly1_EN_Neutral.PDF|dead-url=yes}}</ref> Ovakva dva komentara mnogi su protumačili kao prazna obećanja usred kampanje za reizbor koju je vodio Blatter.<ref>{{cite web|last=Morley|first=Gary|title=Sepp Blatter calls for more African nations at World Cup finals|url=http://edition.cnn.com/2013/10/25/sport/football/sepp-blatter-fifa-africa-football/index.html|publisher=CNN|accessdate=28 October 2013|date=25 October 2013}}</ref> Nakon objave ovog magazina, Blatterov presumirani protukandidat za čelno mjesto FIFA-e, predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]], izjavio je kako on, ako bude izabran, namjerava povećati broj sudionica na 40, odnosno za osam reprezentacija. Platini je objasnio kako bi jedno mjesto dao [[UEFA]]-i, po dva [[AFC|Aziji]] i [[Confédération Africaine de Football|Africi]], dok bi se dva mjesta rasporedila između [[CONCACAF]]-a i [[CONMEBOL]]-a, a jedno bi mjesto bilo zagarantirano za [[OFC|Oceaniju]].<ref name="times-28-oct-2013">{{cite web|last=Dickinson|first=Matt|title=Michel Platini sets out his plan for the new world order|url=http://www.thetimes.co.uk/tto/sport/football/international/article3906279.ece|publisher=The Times|accessdate=28 October 2013|date=28 October 2013}}</ref> Platini je bio jasan oko svojih razloga za proširenje: "''[Svjetsko prvenstvo] nije temeljeno na kvaliteti reprezentacija jer na Svjetskom prvenstvu nemate 32 najbolje ekipe... ali, to je dobar kompromis... to je politička stvar, tako da zašto ne bismo imali više Afrikanaca? Natjecanje je tu da ujedini sve ljude iz cijelog svijeta. Ako ne date mogućnost nastupa, nema napretka."''<ref name="times-28-oct-2013"/> U listopadu [[2016.]], novoizabrani predsjednik [[Gianni Infantino]] je dao svoju podršku ideji da se za prvenstvo [[2026.]] godine broj reprezentacija proširi na 48.<ref>[https://www.theguardian.com/football/2016/oct/03/world-cup-expand-48-teams-fifa-gianni-infantino-suggests World Cup could expand to 48 teams, Fifa’s Gianni Infantino suggests] - The Guardian, 3 October 2016</ref> Dana [[10. siječnja]] [[2017.]] godine, FIFA je službeno objavila da će završni turnir za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.]] godine imati 48 reprezentacija.<ref>{{cite web |url=http://www.spiegel.de/sport/fussball/fifa-beschliesst-fussball-wm-mit-48-mannschaften-a-1129295.html |title=Ab 2026: 48 Teams - Fifa vergrößert die WM |first= |last= |publisher=SPIEGEL ONLINE}}</ref> == Trofej == {{glavni|Trofej FIFA Svjetskog prvenstva}} {{Multiple image|direction=vertical|align=right|image1=|image2=Germany players celebrate winning the 2014 FIFA World Cup.jpg|width=250|caption1=Britanska kraljica [[Elizabeta II.|Elizabeth II.]] uručuje [[Trofej Julesa Rimeta]] engleskom kapetanu [[Bobby Moore|Bobbyju Mooreu]], nakon engleskog slavlja na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|Svjetskom prvenstvu 1966.]] godine.|caption2=[[Njemačka nogometna reprezentacija]] podiže [[Trofej FIFA Svjetskog prvenstva]] nakon slavlja na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|Svjetskom prvenstvu 2014.]] godine u [[Brazil]]u.}} Od [[1930.]] do [[1970.]] godine, pobjednik FIFA Svjetskog prvenstva dobivao je [[Trofej Julesa Rimeta]]. Inicijalno znan kao Svjetski kup ([[engleski]]: ''World Cup'' / [[francuski]]: ''Coupe du Monde''), trofej je [[1946.]] godine preimenovan u čast [[Jules Rimet|Julesa Rimeta]], predsjednika FIFA-e, koji je inicirao nastanak prvenstva. Kada je [[Brazil]] [[1970.]] godine po treći put postao prvak, dobili su pravo da trajno zadrže trofej u svom vlasništvu. Muzej je bio izložen u središtu [[Brazilska nogometna konfederacija|Brazilske nogometne konfederacije]] u [[Rio de Janeiro|Riju de Janeiru]], odakle je [[1983.]] godine ukraden (bio je to drugi put, nakon [[1966.]] godine, da je trofej ukraden); trofej nikada nije pronađen te se vjeruje kako je rastaljen i prodan od strane lopova.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa-world-cup/jules-rimet-cup.html |title=Jules Rimet Cup |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2015-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429120856/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa-world-cup/jules-rimet-cup.html |dead-url=yes }}</ref> Nakon [[1970.]] godine, dizajniran je novi pehar, znan kao [[Trofej FIFA Svjetskog prvenstva]]. FIFA-ini stručnjaci iz sedam zemalja pregledali su i ocijenili 53 predložena modela, konačno se odlučivši za dizajn talijanskog kipara [[Silvio Gazzaniga|Silvija Gazzanige]]. Novi trofej visok je 36 cm, izrađen je od čistog, 18-[[karat]]nog zlata i ima masu od 6.175 kg.<ref name="Trophy">{{cite news |title=FIFA World Cup™ Trophy |url=https://www.fifa.com/about-fifa/marketing/brand/trophy.html |agency=FIFA.com |date=24 June 2018 |access-date=2018-07-17 |archive-date=2019-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190515112308/https://www.fifa.com/about-fifa/marketing/brand/trophy.html |dead-url=yes }}</ref> Baza sadrži dva sloja od poludragog [[malahit]]a, dok se na podnožju nalazi popis osvajača prvenstva po godinama, od [[1974.]] godine.<ref name="Trophy"/> Gazzaniga je ovako napisao trofej: "''Linije iskaču iz baze, uzdižući se u spirale, rastežući se kako bi primile svijet. Iz osobitih tenzija kompaktnog tijela skulpture izdižu se dva sportaša u uzbudljivom trenutku pobjede."''<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa-world-cup/trophy.html |title=FIFA World Cup Trophy |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2015-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150628014947/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa-world-cup/trophy.html |dead-url=yes }}</ref> Novi trofej ne daje se pobjedniku u trajno vlasništvo. Pobjednici prvenstva drže pehar samo do završetka slavlja nakon finalne utakmice. Nakon toga, uručuje im se pozlaćena replika od bronce, dok zlatni original ostaje u vlasništvu [[FIFA]]-e.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/marketingtv/marketing/fifaassets/trophy.html |title=FIFA Assets – Trophy |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=19 November 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071104165903/http://www.fifa.com/aboutfifa/marketingtv/marketing/fifaassets/trophy.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate=4 November 2007}}</ref> Trenutno, svi članovi najbolje plasiranih reprezentacija (igrači, treneri, stručni tim) dobivaju medalje sa znakom trofeja; pobjednici zlatne, drugoplasirani srebrne, a trećeplasirani brončane. Na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstvu 2002.]] godine, četvrtoplasirana reprezentacija [[Južnokorejska nogometna reprezentacija|Južne Koreje]] također je dobila medalje. Do [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|prvenstva 1978.]], medalje su dobivali samo igrači koji su u trenutku završetka finalne i utakmice za treće mjesto bili u igri, dakle samo njih jedanaest. U studenom [[2007.]], FIFA je objavila kako će svi sudionici nagrađenih reprezentacija od [[1930.]] do [[1974.]] godine retroaktivno dobiti medalje.<ref name="espnheroes">{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=484715&cc=4716 |title=122 forgotten heroes get World Cup medals |work=ESPNSoccernet.com |publisher=[[ESPN]] |date=25 November 2007 |access-date=2018-07-17 |archivedate=2012-10-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121020074058/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=484715&cc=4716 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/8093891.stm |title=World Cup 1966 winners honoured |publisher=BBC Sport |date=10 June 2009}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.mirror.co.uk/news/top-stories/2009/06/11/greavsie-gets-66-medal-115875-21431367/ |title=Jimmy Greaves finally gets his 1966 World Cup medal |work=Mirror.co.uk |publisher=MGN}}</ref> == Format natjecanja == === Kvalifikacije === {{glavni|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo}} [[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo]] održavaju se od turnira [[1934.]] godine; jedini turnir za kojeg kvalifikacije nisu održane bio je onaj [[1930.]] godine. Održavaju se u šest kontinentalnih zona ([[Confédération Africaine de Football|Afrika]], [[AFC|Azija]], [[CONCACAF|Sjeverna i Srednja Amerika te Karibi]], [[CONMEBOL|Južna Amerika]], [[OFC|Oceanija]] i [[UEFA|Europa]]), a nadziru ih kontinentalne federacije. Broj kvalificiranih momčadi po kontinentima određuje FIFA nekoliko godina unaprijed, najčešće temeljem relativnih odnosa snaga reprezentacija iz pojedinih konfederacija. Proces kvalifikacija može početi gotovo tri godine prije završnoga turnira i trajati preko dvije godine. Format koji se koristi razlikuje se između konfederacija. Najčešće se dogodi da su jedno ili dva mjesta rezervirana za pobjednike interkontinentalnog play-offa; primjerice, pobjednik oceanijskih kvalifikacija i petoplasirana azijska momčad su međusobno igrali za plasman na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.]] godine.<ref>{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/print?id=468907&type=story&cc= |title=2010 World Cup Qualifying |work=ESPNSoccernet.com |publisher=ESPN |date=26 November 2009 |accessdate=23 December 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216151218/http://soccernet.espn.go.com/print?id=468907&type=story&cc= |archivedate=16 December 2008 }}</ref> Od 1938. godine, domaćin natjecanja automatski se kvalificira za završno natjecanje, a do [[2002.]] godine pobjednik prijašnjega turnira također je imao zajamčeno mjesto na idućem natjecanju, što je značilo da je [[Brazil]], pobjednik prvenstva 2002. godine, bio prvi branitelj naslova koji je morao odraditi kvalifikacije za naredno prvenstvo.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/75/fs-201_19a_fwc-prel-history.pdf |title=History of the FIFA World Cup Preliminary Competition (by year) |format=PDF |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100614212731/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/75/fs-201_19a_fwc-prel-history.pdf |archivedate=14 June 2010 }}</ref> === Završni turnir === Trenutačno se na završnom turniru natječu 32 reprezentacije, koje u zemlji domaćinu igraju turnir u trajanju otprilike mjesec dana. Turnir se igra u dvije faze: grupna faza, u kojoj sudjeluju sve reprezentacije, te faza na izbacivanje (''knockout'' faza), u kojoj sudjeluju najbolje plasirane momčadi iz grupne faze.<ref name="FIFAformat">{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_04e_fwc_formats_slots_8821.pdf |title=Formats of the FIFA World Cup final competitions 1930–2010 |work=FIFA.com |accessdate=1 January 2008 |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |archive-date=2011-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615092125/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_04e_fwc_formats_slots_8821.pdf |dead-url=yes }}</ref> Od [[2026.]] godine, broj reprezentacija povećat će se na 48. U fazi po skupinama, momčadi se natječu u osam skupina koje se sastoje od po četiri momčadi. Skupine se određuju nekoliko mjeseci prije početka završnoga turnira. Osam momčadi, uključujući domaćina, postavljeno je za nositelje temeljem njihova plasmana na [[FIFA-ina rang lista|FIFA-inoj rang listi]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/82/40/89/fs-201_12a_fwc-seededteams.pdf |title=FIFA World Cup: seeded teams 1930–2010 |format=PDF |publisher=Fédération Internationale de Football Association |work=FIFA.com |accessdate=12 May 2014 |archive-date=2014-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140708201409/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/82/40/89/fs-201_12a_fwc-seededteams.pdf |dead-url=yes }}</ref> Ostale reprezentacije razvrstane su u tri jakosne skupine, najčešće prema geografskom kriteriju. Inicijalno su skupine ždrijebane nasumično, ali se [[FIFA]] od [[1998.]] godine pobrinula da ni u jednoj skupini ne bude više od dvije europske momčadi niti više od jedne momčadi iz ostalih konfederacija.<ref>Ranije, zbog manjeg broja reprezentacija u završnici i većeg broja europskih sudionica iste, bilo je nekoliko slučajeva s po tri europske zemlje u istoj skupini, npr. [[1986.]] ([[Njemačka nogometna reprezentacija|Zapadna Njemačka]], [[Škotska nogometna reprezentacija|Škotska]] i [[Danska nogometna reprezentacija|Danska]]), [[1990.]] ([[Talijanska nogometna reprezentacija|Italija]], [[Čehoslovačka nogometna reprezentacija|Čehoslovačka]] i [[Austrijska nogometna reprezentacija|Austrija]]) i [[1994.]] ([[Talijanska nogometna reprezentacija|Italija]], [[Irska nogometna reprezentacija|Irska]] i [[Norveška nogometna reprezentacija|Norveška]]). ({{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_10e-fwcdraw-history_52560.pdf |title=History of the World Cup Final Draw |format=PDF |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 May 2014 |archive-date=2009-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091123034518/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_10e-fwcdraw-history_52560.pdf |dead-url=yes }})</ref> U svakoj skupini, momčadi igraju s preostale tri jednom, što svakoj reprezentaciji osigurava barem tri utakmice na završnom turniru; ukupno šest utakmica odigrava se u svakoj skupini. Posljednje utakmice u skupinama odigravaju se u isto vrijeme tako da se izbjegne možebitno namještanje rezultata ili kalkuliranje.<ref>Ova praksa uspostavljena je od [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|Svjetskog prvenstva 1986.]] godine. U nekim ranijim slučajevima, primjerice utakmici [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]] 6:0 [[Peruanska nogometna reprezentacija|Peru]] iz [[1978.]] godine, odnosno [[Njemačka nogometna reprezentacija|Zapadna Njemačka]] [[Zapadna Njemačka – Austrija (grupna faza FIFA Svjetskog prvenstva 1982.)|1:0]] [[Austrijska nogometna reprezentacija|Austrija]] iz [[1982.]] godine, reprezentacije koje su igrale drugu utakmicu posljednjeg kola grupne faze imale su, kako se uobičajeno smatra, nepoštenu prednost znajući rezultat prethodne utakmice i tako su mogle namjestiti vlastiti rezultat kako bi ishod bio najpovoljniji za njih. ({{cite news |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/1978-world-cup-a-first-title-for-argentina-1.816202 |title=1978 Argentina |publisher=CBC}}; {{cite news |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/1982-world-cup-rossi-to-the-resuce-for-italy-1.793678 |title=1982 Spain |publisher=CBC}})</ref> Dvije momčadi s najviše bodova nastavljaju natjecanje utakmicama osmine finala. Od [[1994.]] godine, pobjednicima se dodjeljuju tri boda, za remi po jedan bod objema momčadima, a za poraz se ne dobije nijedan bod; ranije, za pobjedu su se dobivala dva boda. U slučaju da su dvije ili više momčadi, nakon sve tri odigrane utakmice, izjednačene po bodovima, FIFA je odredila kriterije temeljem kojih se određuje njihov plasman u skupini, a oni su sljedeći:<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/Regulations/uefaorg/Regulations/01/87/54/21/1875421_DOWNLOAD.pdf|title=Regulations - 2018 FIFA World Cup Russia |format=PDF |page=43 |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=24 June 2018 }}</ref> # Bolja ukupna gol razlika u skupini # Veći broj ukupno postignutih golova u skupini # Ako i nakon primjene ovih kriterija reprezentacije budu izjednačene, njihov će plasman biti određen temeljem sljedećih kriterija: ## Veći broj bodova u međusobnim susretima ## Bolja gol razlika u međusobnim susretima ## Veći broj postignutih golova u međusobnim susretima ## Fair Play bodovi, određeni prema broju žutih i crvenih kartona u grupnoj fazi: ### Žuti karton: minus 1 bod ### Indirektni crveni karton (posljedica drugog žutog kartona): minus 3 boda ### Direktni crveni karton: minus 4 boda ### Žuti karton i direktni crveni karton: minus 5 bodova # Ako i nakon primjene gore navedenih kriterija reprezentacije budu izjednačene, njihov plasman bit će određen nasumičnim ždrijebom Faza na izbacivanje ili eliminacijski dio (''knockout'' faza) započinje nakon što svaka momčad odigra tri utakmice u svojoj skupini. Prve dvije momčadi svake od osam skupina napreduju u osminu finala, u kojoj se sastaju pobjednici skupina protiv drugoplasirane momčadi neke druge skupine. Nakon osmine finala dolazi četvrtfinale, a nastavlja se polufinalima. Borbe za medalje završavaju utakmicom za treće mjesto koje igraju poraženi polufinalisti, te finalom, koje je ujedno i posljednja utakmica turnira.<ref name="FIFAformat" /> U slučaju da u 90 minuta nema pobjednika u fazi na izbacivanje, reprezentacije igraju dva produžetka u trajanju od 15 minuta, a ako ni nakon toga ne bude pobjednika, reprezentacije izvode jedanaesterce dok se ne odredi pobjednik. Dana [[10. siječnja]] [[2017.]] godine, [[FIFA]] je za [[2026.]] godinu odobrila novi format s 48 reprezentacija, koje će biti raspoređene u 16 grupa po tri reprezentacije.<ref>{{cite news |first=Stephen |last=Turner |url=http://www.skysports.com/football/news/11095/10723865/fifa-council-votes-in-favour-of-48-team-world-cup-from-2026 |title=FIFA approves 48-team World Cup |work=[[Sky Sports News]] |date=10 January 2017 |accessdate=10 January 2017}}</ref> U eliminacijsku fazu ići će po dvije reprezentacije iz svake grupe, a ista će od tada započinjati od šesnaestine finala i nastavljati se do finala. == Izbor domaćina == {{main|Domaćini FIFA Svjetskih prvenstava}} [[File:World cup hosts.png|thumb|500px|Mapa koja prikazuje domaćinstva FIFA Svjetskih prvenstava od [[1930.]] do [[2022.]] godine.]] Prva domaćinstva svjetskih prvenstava dodjeljivana su članicama na FIFA-inim kongresima. Odabiranje država koje bi ugostile prvenstva bilo je redovito kontroverzno zbog međusobne udaljenosti i trotjednog putovanja brodom između Južne Amerike i Europe, dva kontinenta koja su bila središta nogometa u svijetu. Odabir [[Urugvaj]]a za prvoga domaćina svjetskoga prvenstva, primjerice, za posljedicu je imalo nastupanje samo četiri europske momčadi.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/history/newsid_1632000/1632201.stm |title=Uruguay 1930 |publisher=BBC Sport |date=11 April 2002 |accessdate=13 May 2006}}</ref> Sljedeća dva prvenstva održala su se u Europi, što je ovaj put dovelo do masovnog bojkota američkih reprezentacija, a sukob je eskalirao [[1938.]] godine kada su sve američke momčadi, osim [[Brazil]]a i [[Kuba|Kube]], bojkotirale prvenstvo iz protesta jer su pretpostavljale kako će se domaćinstvo redovito mijenjati među zemljama.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/history/newsid_1632000/1632206.stm |title=France 1938 |publisher=BBC Sport |date=17 April 2002 |accessdate=13 May 2006}}</ref> Nakon [[Svjetsko prvenstvo u nogometu - Švedska 1958.|prvenstva 1958. godine u Švedskoj]], s ciljem izbjegavanja novih incidenata i bojkota, FIFA je započela s praksom rotacije domaćinstava između Amerika i Europe, što je prakticiran zaključno s [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|prvenstvom 1998.]] godine u [[Francuska|Francuskoj]]. [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]] godine održano je u [[Azija|Aziji]], u [[Južna Koreja|Južnoj Koreji]] i [[Japan]]u, što je prvi put da je azijski kontinent dobio domaćinstvo, ali i prvi put da su dvije zemlje zajednički organizirale turnir.<ref>{{cite web |url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/2002/world_cup/news/2002/06/03/au_asia_rb/ |title=Asia takes World Cup center stage |date=3 June 2002 |publisher=CNN |accessdate=1 January 2008 |archive-date=2013-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401144059/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/2002/world_cup/news/2002/06/03/au_asia_rb/ }}</ref> [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|Prvenstvo 2010.]] godine održano je u [[Južnoafrička Republika|Južnoafričkoj Republici]], što je bio prvi put da je [[Afrika]] dobila domaćinstvo. Kada je [[2014.]] godine [[Brazil]] dobio domaćinstvo prvenstva, bio je to prvi put u historiji da su dva uzastopna prvenstva održana izvan Europe te prvi put nakon [[1978.]] da je prvenstvo održano u [[Južna Amerika|Južnoj Americi]].<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/7068848.stm |title=Brazil will stage 2014 World Cup |date=10 October 2007 |publisher=BBC Sport |accessdate=1 January 2008}}</ref> Danas, domaćina odabire FIFA-in Izvršni odbor. Glasuje se na način da svaki član Odbora daje jedan glas jednoj od kandidatura. Ukoliko u prvom krugu glasovanja nema kandidature s natpolovičnom većinom, ide se u sljedeći krug, s tim da kandidatura s najmanje glasova u prvom krugu otpada iz daljnjeg izbora. Glasovanje se tako ponavlja sve dok jedna kandidatura ne dobije natpolovičnu većinu. Kada FIFA odabere kandidaturu, domaćinu šalje dokument, Sporazum o domaćinstvu, u kojem se objašnjavaju svi potrebni koraci i naglašavaju potrebe za održavanje prvenstva. Nogometni savez odabranoga domaćina šalje potvrdu i jamstvo da će odraditi sve radove u roku, a FIFA svakih nekoliko mjeseci šalje inspekcije koje provjeravaju stanje radova i napredak domaćina. Odluka o domaćinu prvenstva donosi se čak šest ili sedam godina prije toga prvenstva. Međutim, bilo je slučajeva kada su domaćini dvaju uzastopnih prvenstava izabrani na istoj sjednici Odbora, poput onih za prvenstva [[2018.]] i [[2022.]], koja su otišla [[Rusija|Rusiji]] i [[Katar]]u; Rusija je tako postala prva istočnoeuropska zemlja koja je dobila domaćinstvo, a Katar prva arapska i bliskoistočna zemlja.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/dec/02/england-russia-win-2018-world-cup|title=England beaten as Russia win 2018 World Cup bid|date=2 December 2010|work=The Guardian |location=London |accessdate=8 September 2017|first=Owen|last=Gibson}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/dec/02/qatar-win-2022-world-cup-bid|title=Qatar win 2022 World Cup bid|date=2 December 2010|work=The Guardian |location=London |accessdate=8 September 2017|first=Jamie|last=Jackson}}</ref> FIFA je za prvenstva [[2010.]] i [[2014.]] godine uvela politiku rotacije domaćinstva među kontinentima, koja je omogućila da samo zemlja iz pojedinog kontinenta ([[Afrika]] za [[2010.]], [[Južna Amerika]] za [[2014.]]) bude domaćin; ta politika bila je posljedica kontroverznog izbora [[Njemačka|Njemačke]] za domaćina [[2006.]] godine ispred Južnoafričke Republike. Ipak, politika je ukinuta odmah nakon prvenstva [[2014.]] godine tako da se bilo koja zemlja, osim ona iz konfederacija koje su bile domaćini prethodna dva turnira, može prijaviti za domaćinstvo.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=625122/index.html |title=Rotation ends in 2018 |publisher=Fédération Internationale de Football Association |work=FIFA.com |date=29 October 2007 |accessdate=30 March 2013 |archive-date=2014-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012185520/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=625122/index.html |dead-url=yes }}</ref> Ovo je uvedeno djelomično kako bi se izbjegla situacija s izbora za prvenstvo [[2014.]] godine, kada je [[Brazil]] ostao kao jedini kandidat.<ref>Collett, Mike (30 October 2007), [https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-world-brazil-idUKL3026608120071030 “Brazil officially named 2014 World Cup hosts”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180704215911/https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-world-brazil-idUKL3026608120071030 |date=2018-07-04 }}. Reuters. Retrieved 6 July 2018</ref> [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.]] godine održat će se u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Državama]], što će biti prvi put u historiji da su tri zemlje zajednički organizirale prvenstvo.<ref name="World Cup26">{{cite news |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |accessdate=13 June 2018 |agency=BBC Sport|date=13 June 2018}}</ref> S ukupno 48 reprezentacija i 80 utakmica, bit će to najveće prvenstvo u historiji. Kanada i Meksiko će organizirati po 10 utakmica svaka, dok će se čak 60 utakmica odigrati u Sjedinjenim Državama, uključujući sve utakmice od četvrtfinala nadalje.<ref name="World Cup26"/> === Uspjesi domaćina === {{main|Rezultati domaćina na FIFA Svjetskim prvenstvima}} Šest od osam reprezentacija koje su osvajale titulu svjetskog prvaka to su ostvarile, barem jednom, kao domaćini; izuzetak su tek [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]], koji je [[1950.]] godine kao domaćin izgubio [[Maracanazo|odlučujuću utakmicu protiv Urugvaja]], dok je [[2014.]] godine [[Mineirazo|poražen u polufinalu od Njemačke]], te [[Španjolska nogometna reprezentacija|Španjolska]], koja je [[1982.]] godine došla do drugog kruga. [[Engleska nogometna reprezentacija|Engleska]] je [[1966.]] godine kao domaćin osvojila svoj jedini naslov prvaka svijeta. [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]] ([[1930.]]), [[Talijanska nogometna reprezentacija|Italija]] ([[1934.]]), [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]] ([[1978.]]) i [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]] ([[1998.]]) su svoje prve naslove osvajali kao domaćini, ali su kasnije ponovo bili svjetski prvaci, dok je [[Njemačka nogometna reprezentacija|Njemačka]] ([[1974.]]) svoj drugi naslov prvaka svijeta osvojila kao domaćin.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2010/8684839.stm "World Cup 1974 - West Germany win on home soil"]. BBC. Retrieved 2 December 2017</ref> Druge su reprezentacije također bile uspješne kao domaćini, često ostvarujući svoje najbolje rezultate upravo na tim turnirima. [[Švicarska nogometna reprezentacija|Švicarska]] je [[1954.]] godine došla do četvrtfinala, [[Švedska nogometna reprezentacija|Švedska]] je [[1958.]] godine bila druga, [[Čileanska nogometna reprezentacija|Čile]] je osvojio treće mjesto [[1962.]], [[Meksička nogometna reprezentacija|Meksiko]] je u oba navrata ([[1970.]] i [[1986.]]) došao do četvrtfinala, [[Južnokorejska nogometna reprezentacija|Južna Koreja]] je [[2002.]] godine senzacionalno osvojila četvrto mjesto, dok je [[Ruska nogometna reprezentacija|Rusija]] [[2018.]] godine došla do četvrtfinala, što je bio njihov najbolji rezultat od raspada [[SSSR|Sovjetskog Saveza]]. Zasad, [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Južnoafričke Republike|Južnoafrička Republika]] je [[2010.]] godine postala prva i jedina reprezentacija koja, kao domaćin, nije prošla grupnu fazu.<ref>Bevan, Chris. [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2010/matches/match_34/default.stm "France 1-2 South Africa"]. BBC. Retrieved 2 December 2017</ref> Situacija izgleda ovako: {| class="wikitable" width="60%" |- ! width="5%"| Godina ! width="15%"| Domaćin ! width="15%"| Plasman ! width="15%"| Najbolji plasman<br><small>(van domaćinstva)</small> |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1930.]] | {{flag|Urugvaj}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1934.]] | {{flag|Italija|1861}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1938.]] | {{flagicon|FRA|1830}} [[Francuska]] | {{center|8. mjesto (četvrtfinale)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1950.]] | {{flag|Brazil|1889a}} | {{center|2. mjesto (drugi krug)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1954.]] | {{flag|Švicarska|size=16px}} | {{center|8. mjesto (četvrtfinale)}} | {{center|6. mjesto (prvi krug)}} |- ! [[1958.]] | {{flag|Švedska}} | {{center|2. mjesto (finale)}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} |- ! [[1962.]] | {{flag|Čile}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} | {{center|5. mjesto (prvi krug)}} |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|4. mjesto (polufinale)}} |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{center|6. mjesto (četvrtfinale)}} | {{center|10. mjesto (osmina finala)}} |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{center|12. mjesto (drugi krug)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{center|6. mjesto (četvrtfinale)}} | {{center|10. mjesto (osmina finala)}} |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{center|3. mjesto (polufinale)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{center|14. mjesto (osmina finala)}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- !rowspan="2"| [[2002.]] | {{flag|Japan}} | {{center|9. mjesto (osmina finala)}} | {{center|9. mjesto (osmina finala)}} |- | {{flag|Južna Koreja}} | {{center|4. mjesto (polufinale)}} | {{center|15. mjesto (osmina finala)}} |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{center|20. mjesto (prvi krug)}} | {{center|26. mjesto (šesnaestina finala)}} |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{center|4. mjesto (polufinale)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{center|8. mjesto (četvrtfinale)}} | {{center|18. mjesto (prvi krug)}} |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{center|32. mjesto (prvi krug)}} | {{center|41. mjesto (prvi krug)}} |- !rowspan="3"| [[2026.]] | {{flag|Kanada}} | {{center|14. mjesto (osmina finala)}} | {{center|24. mjesto (prvi krug)}} |- | {{flag|Meksiko}} | {{center|9. mjesto (osmina finala)}} | {{center|10. mjesto (osmina finala)}} |- | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{center|12. mjesto (osmina finala)}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} |- |- !rowspan="6"| [[2030.]] | {{flag|Maroko}} | {{N/A|TBD}} | {{center|4. mjesto (polufinale)}} |- | {{flag|Španjolska}} | {{N/A|TBD}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- | {{flag|Portugal}} | {{N/A|TBD}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} |- | ''{{flag|Argentina}}'' | {{N/A|TBD}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- | ''{{flag|Paragvaj}}'' | {{N/A|TBD}} | {{center|8. mjesto (četvrtfinale)}} |- | ''{{flag|Urugvaj}}'' | {{N/A|TBD}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[2034.]] | {{flag|Saudijska Arabija}} | {{N/A|TBD}} | {{center|12. mjesto (osmina finala)}} |} == Mediji i promocija== [[File:Coca cola world cup 2002.jpg|thumb|220px|Promotivne boce [[Coca-Cola|Coca-Cole]] za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]] godine u [[Japan]]u i [[Južna Koreja|Južnoj Koreji]].]] FIFA Svjetsko prvenstvo se od [[1954.]] godine prenosi na televiziji i danas je najgledaniji sportski događaj na svijetu. Kumulativna gledanost [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|Svjetskog prvenstva 2006.]] godine u [[Njemačka|Njemačkoj]] bila čak 26,290,000,000;<ref name="2006coverage"/> finalnu utakmicu gledalo je čak 715,100,000 ljudi, što je brojka koja odgovara devetini ukupne svjetske populacije. Sam ždrijeb za isto prvenstvo gledalo je čak 300,000,000 ljudi.<ref>{{cite web |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation|ABC Sport]] |url=http://www.abc.net.au/sport/content/200512/s1528128.htm |title=Socceroos face major challenge: Hiddink |date=10 December 2005 |accessdate=13 May 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060430001531/http://www.abc.net.au/sport/content/200512/s1528128.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate=30 April 2006}}</ref> Zbog svoje popularnosti, FIFA Svjetsko prvenstvo privlači velik broj sponzora, poput [[Coca-Cola|Coca-Cole]], [[McDonald's]]a i [[Adidas]]a, koji je zadužen za službene lopte prvenstva.<ref>{{cite web|url=http://footballs.fifa.com/Football-Facts/FIFA-World-Cup-Footballs|title=The Footballs during the FIFA World Cup|work=Football Facts|publisher=[[FIFA]]|accessdate=6 July 2018|archive-date=2013-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20131128080230/http://footballs.fifa.com/Football-Facts/FIFA-World-Cup-Footballs|dead-url=yes}}</ref> Za ove tvrtke, ali i brojne druge, činjenica sponzorstva uvelike utječe na njihove globalne brendove. Ovdje se posebno ističe Coca-Cola, koja za svako prvenstvo lansira veliku, globalnu markentinšku kampanju, a od [[2010.]] godine odabire i himne prvenstava, poput [[K'naan]]ove "[[Wavin' Flag]]" za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|prvenstvo 2010.]] ili pjesme "[[Colors (pjesma Jasona Derula)|Colors]]" [[Jason Derulo|Jasona Derula]] za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|prvenstvo 2018.]] godine. Osim sponzora, zemlja domaćin također u pravilu ostvaruje višemilijunski profit tokom mjesec dana prvenstva, ali i sama [[FIFA]], koje je, primjerice, za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|prvenstvo 2014.]] godine uprihodila čak $4,800,000,000.<ref>{{cite news|title=FIFA Financial Report 2014: Frequently Asked Questions|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2015/m=3/news=fifa-financial-report-2014-frequently-asked-questions-2568090.html|agency=FIFA.com|date=9 December 2017|access-date=2018-07-18|archive-date=2018-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618203300/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2015/m=3/news=fifa-financial-report-2014-frequently-asked-questions-2568090.html|dead-url=yes}}</ref> Postoje studije koje impliciraju kako Svjetsko prvenstvo u pravilu ima značajan utjecaj na stopu nataliteta, odnos između muške i ženske novorođene djece te na broj srčanih udara u zemljama koje sudjeluju na prvenstvu.<ref>{{cite news|last1=Brachfeld|first1=Aaron|title=World Cup affects sex ratio in newborns|url=http://lokareview.blogspot.com/2015/11/world-cup-affects-sex-ratio-in-newborns.html|accessdate=24 November 2015|work=the Loka Review|issue=November 2015|publisher=Loka Hatha Yoga|date=2 December 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=Masukume|first1=Gwinyai|title=Possible Effect of the World Cup on Births|url=http://www.improbable.com/2015/11/05/possible-effect-of-the-world-cup-on-births/|website=Improbable Research|publisher=Harvard University|accessdate=2 December 2015}}</ref> === Maskote === {{main|Maskote FIFA Svjetskih prvenstava}} [[File:PAN-TUN (32).jpg|thumb|220px|Vuk [[Zabivaka]], maskota [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|FIFA Svjetskog prvenstva 2018.]] godine.]] Praksa predstavljanja [[maskota|maskotā]] na FIFA Svjetskim prvenstvima započela je [[1966.]] godine, kada je za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|Svjetsko prvenstvo u Engleskoj]] dizajniran [[World Cup Willie]], prva maskota u historiji tog natjecanja. Od te godine, svako je prvenstvo imalo svoju maskotu, koja na određeni način predstavlja neku karakteristiku (flora, fauna, folklor, odjeća, ...) zemlje domaćina.<ref>{{cite web|last=Kasprzak |first=Emma |url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-18430665 |title=BBC News - World Cup Willie's sporting mascot legacy |publisher=Bbc.co.uk |date=2012-06-15 |accessdate=2012-07-04}}</ref> Maskote su sljedeće: {| class="wikitable" |- ! Godina ! Domaćin ! Maskota ! Lik/Opis |- ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | [[World Cup Willie]] | Antropomorfni [[lav]] (''Panthera leo'') |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | [[Juanito (maskota)|Juanito]] | Stilizirani dječak sa [[sombrero]]m, odjeven u meksički dres |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | [[Tip i Tap]] | Dva stilizirana dječaka u njemačkim dresovima |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | [[Gauchito]] | Stilizirani dječak, [[gaučo]], odjeven u argentinske boje |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | [[Naranjito]] | Antropomorfna [[naranča]] (''Citrus aurantium'') |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | [[Pique (maskota)|Pique]] | Antropomorfna [[jalapeño paprika|jalapeño papričica]] (''Capsicum annuum'') sa [[sombrero]]m |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | [[Ciao (maskota)|Ciao]] | Antropomorfni lik od štapića s nogometnom loptom umjesto glave |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | [[Striker (maskota)|Striker]] | Antropomorfni [[pas]] (''Canis lupus familiaris'') |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | [[Footix]] | Antropomorfni [[pijetao]] (''Gallus gallus domesticus'') |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}}<br>{{flag|Južna Koreja}} | [[Ato, Kaz i Nik]] | Računalno generirana futuristička stvorenja nazvana Spheriksi |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | [[Goleo i Pille]] | Antropomorfni [[lav]] (''Panthera leo'') i nogometna lopta koja govori |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | [[Zakumi]] | Antropomofrni [[leopard]] (''Panthera pardus'') |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | [[Fuleco]] | Antropomofrni [[brazilski tropasni pasanac]] (''Tolypeutes tricinctus'') |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | [[Zabivaka]] | Antropomorfni [[Vuk|sivi vuk]] (''Canis lupus'') |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | [[Laʼeeb]] | Lebdeća bijela antropomorfna [[gutra]] |- ! rowspan=3| [[2026.]] | {{flag|Kanada}} | [[Maple, Zayu i Clutch|Maple]] | Antropomorfni [[los]] (''Alces alces'') |- | {{flag|Meksiko}} | [[Maple, Zayu i Clutch|Zayu]] | Antropomorfni [[jaguar]] (''Panthera onc'') |- | {{flag|Sjedinjene Države}} | [[Maple, Zayu i Clutch|Clutch]] | Antropomorfni [[bjeloglavi orao]] (''Haliaeetus leucocephalus'') |- ! rowspan=3| [[2030.]] | {{flag|Maroko}} | rowspan="3" colspan="2" {{N/A|TBD}} |- | {{flag|Portugal}} |- | {{flag|Španjolska}} |- ! [[2034.]] | {{flag|Saudijska Arabija}} | colspan="2" {{N/A|TBD}} |} == Rezultati == === Pregled svih dosadašnjih prvenstava === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size: 90%; width:100%" |- !rowspan="2" width=5%|Godina !rowspan="2" width=12%|Domaćin !colspan="3" width=31%|Finale !colspan="3" width=31%|Utakmica za 3. mjesto |- !width=12%|Pobjednik !width=7%|Rezultat !width=12%|Drugoplasirani !width=12%|Trećeplasirani !width=7%|Rezultat !width=12%|Četvrtoplasirani |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|1930.]] | style="text-align:left;"| {{flag|Urugvaj}} | '''{{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Urugvaja|Urugvaj]]''' | '''4:2''' | {{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]] | {{flagicon|SAD|1912|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] | {{refn|Službena utakmica za treće mjesto na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|Svjetskom prvenstvu 1930.]] godine nikada nije odigrana; Sjedinjene Države i Jugoslavija su izgubile u polufinalu. FIFA danas službeno priznaje Sjedinjene Države kao trećeplasiranu reprezentaciju, a Jugoslaviju kao četvrtoplasiranu, temeljem ukupnog rezultata tih reprezentacija na turniru.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/uruguay1930/index.html |title=1930 FIFA World Cup |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=5 March 2009 |archive-date=2015-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101225754/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/uruguay1930/index.html |dead-url=yes }}</ref>|group="bilj."}} | {{flagicon|Kraljevina Jugoslavija|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kraljevine Jugoslavije|Jugoslavija]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Italija|1861}} | '''{{flagicon|ITA|1861|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]]''' | '''2:1'''<br>(produžeci) | {{flagicon|ČSSR|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Čehoslovačke|Čehoslovačka]] | {{flagicon|NJE|empire|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] | '''3:2''' | {{flagicon|AUT|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Austrije|Austrija]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|1938.]] |style="text-align:left;"| {{flagicon|FRA|1830}} [[Francuska]] | '''{{flagicon|ITA|1861|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]]''' | '''4:2''' | {{flagicon|MAĐ|1920|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Mađarske|Mađarska]] | {{flagicon|BRA|1889a|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] | '''4:2''' | {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Švedske|Švedska]] |- style="background: #fcd3c7;" | ''[[1942.]]'' | rowspan=2 colspan=7 | ''Prvenstva su otkazana zbog [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]'' |- style="background: #fcd3c7;" | ''[[1946.]]'' |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|1950.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Brazil|1889a}} | '''{{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija|Urugvaj]]''' | {{refn|Službena finalna utakmica [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|Svjetskog prvenstva 1950.]] godine nikada nije odigrana.<ref name="wc1950">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/brazil1950/index.html |title=1950 FIFA World Cup |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=5 March 2009 |archive-date=2013-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131220191844/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/brazil1950/index.html |dead-url=yes }}</ref> Pobjednik turnira određen je u drugom krugu u grupnom sustavu gdje su četiri reprezentacije (Urugvaj, Brazil, Švedska i Španjolska) igrale međusobno. Igrom slučaja, jedna od dvije posljednje utakmice turnira igrala se između prvoplasirane i drugoplasirane reprezentacije, tako da se [[Maracanazo|urugvajska pobjeda od 2:1 nad Brazilom]] često smatra neslužbenim finalom Svjetskog prvenstva 1950.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_09a_wc-finals_alltime_8864.pdf |title=FIFA World Cup Finals since 1930 |format=PDF |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=5 March 2009 |archive-date=2019-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503182206/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_09a_wc-finals_alltime_8864.pdf |dead-url=yes }}</ref> Također, utakmica između dvije lošije plasirane reprezentacije, koja se igrala istovremeno kad i prethodna utakmica, može se smatrati ogledom za treće mjesto, gdje su Šveđani pobjedom od 3:1 nad Španjolskom osigurali treće mjesto na turniru.|group="bilj."|name="wc1950"}} | {{flagicon|BRA|1889a|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] | {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Švedske|Švedska]] | <ref group="bilj." name="wc1950" /> | {{flagicon|ŠPA|1945|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Španjolske|Španjolska]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Švicarska}} | '''{{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]]''' | '''[[Finale FIFA Svjetskog prvenstva 1954.|3:2]]''' | {{flagicon|MAĐ|1949|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Mađarske|Mađarska]] | {{flagicon|AUT|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Austrije|Austrija]] | '''3:1''' | {{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija|Urugvaj]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Švedska}} | '''{{flagicon|BRA|1889a|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]]''' | '''5:2''' | {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Švedske|Švedska]] | {{flagicon|FRA|1958|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] | '''6:3''' | {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Čile}} | {{flagicon|BRA|1960|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] | '''3:1''' | {{flagicon|ČSSR|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Čehoslovačke|Čehoslovačka]] | {{flagicon|ČIL|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Čilea|Čile]] | '''1:0''' | {{flagicon|SFRJ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija SFR Jugoslavije|SFR Jugoslavija]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Engleska}} | '''{{flagicon|ENG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Engleske|Engleska]]''' | '''4:2'''<br>(produžeci) | {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | {{flagicon|POR|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Portugala|Portugal]] | '''2:1''' | {{flagicon|SSSR|1955|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sovjetskog Saveza|Sovjetski Savez]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Meksiko}} | '''{{flagicon|BRA|1968|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]]''' | '''4:1''' | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]] | {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | '''1:0''' | {{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija|Urugvaj]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Zapadna Njemačka}} | '''{{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]]''' | '''[[Nizozemska – Zapadna Njemačka (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1974.)|2:1]]''' | {{flagicon|NIZ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]] | {{flagicon|POLJ|1928|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Poljske|Poljska]] | '''1:0''' | {{flagicon|BRA|1968|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Argentina}} | '''{{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]]''' | '''3:1'''<br>(produžeci) | {{flagicon|NIZ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]] | {{flagicon|BRA|1968|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] | '''2:1''' | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Španjolska}} | '''{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]]''' | '''3:1''' | {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | {{flagicon|POLJ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Poljske|Poljska]] | '''3:2''' | {{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Meksiko}} | '''{{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]]''' | '''3:2''' | {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | {{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] | '''4:2'''<br>(produžeci) | {{flagicon|BEL|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Belgije|Belgija]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]] |style="text-align:left;"| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | '''{{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]]''' | '''1:0''' | {{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]] | '''2:1''' | {{flagicon|ENG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Engleske|Engleska]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Sjedinjene Države}} | '''{{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]]''' | '''0:0'''<br>('''3:2''', pen.) | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]] | {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Švedske|Švedska]] | '''4:0''' | {{flagicon|BUG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Bugarske|Bugarska]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Francuska|1976}} | '''{{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]]''' | '''[[Brazil – Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1998.)|3:0]]''' | {{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] | {{flagicon|HRV|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Hrvatske|Hrvatska]] | '''2:1''' | {{flagicon|NIZ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Japan}}<br>{{flag|Južna Koreja}} | '''{{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]]''' | '''2:0''' | {{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] | {{flagicon|TUR|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Turske|Turska]] | '''3:2''' | {{flagicon|JKO|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Južne Koreje|Južna Koreja]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Njemačka}} | '''{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]]''' | [[Italija – Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2006.)|'''1:1'''<br>('''5:3''', pen.)]] | {{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] | {{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] | '''3:1''' | {{flagicon|POR|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Portugala|Portugal]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]] |style="text-align:left;"| {{nowrap|{{flag|Južna Afrika}}}} | '''{{flagicon|ŠPA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Španjolske|Španjolska]]''' | '''1:0'''<br>(produžeci) | {{flagicon|NIZ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]] | {{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] | '''3:2''' | {{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija|Urugvaj]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Brazil}} | '''{{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]]''' | '''1:0'''<br>(produžeci) | {{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]] | {{flagicon|NIZ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]] | '''3:0''' | {{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Rusija}} | '''{{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]]''' | '''[[Francuska – Hrvatska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2018.)|4:2]]''' | {{flagicon|HRV|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Hrvatske|Hrvatska]] | {{flagicon|BEL|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Belgije|Belgija]] | '''2:0''' | {{flagicon|ENG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Engleske|Engleska]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Katar}} | '''{{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]]''' | '''3:3'''<br>('''4:2''', pen.) | {{flagicon|FRA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] | {{flagicon|HRV|size=30px}}<br>[[Fudbalska reprezentacija Hrvatske|Hrvatska]] | '''2:1''' | {{flagicon|MAR|size=30px}}<br>[[Fudbalska reprezentacija Maroka|Maroko]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Kanada}}<br>{{flag|Meksiko}}<br>{{flag|Sjedinjene Države}} | | | | | | |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2030.|2030.]]{{refn|[[FIFA]] je u listopadu [[2023.]] godine odlučila kako će jedina pristigla kandidatura, ona [[Maroko|Maroka]], [[Portugal]]a i [[Španjolska|Španjolske]], biti prihvaćena za organizaciju Prvenstva 2030. godine. Međutim, kako se radi o proslavi stote obljetnice natjecanja, dogovoreno je i da će [[Argentina]], [[Paragvaj]] i [[Urugvaj]] organizirati, svaki po jednu, utakmice prvenstva, koje će biti otvoreno na stadionu [[Estadio Centenario|Centenario]] u [[Montevideo|Montevideu]], gdje je odigrana prva utakmica u historiji prvenstava.<ref name="wc2030">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-takes-key-decisions-on-fifa-world-cup-tm-editions-in-2030-and-2034 |title=FIFA Council takes key decisions on FIFA World Cup™ editions in 2030 and 2034 |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=5.10.2023 }}</ref>|group="bilj."}} |style="text-align:left;"| <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; {{#ifeq:{{lc:{{{small|}}}}}|yes|font-size:80%;}}">{{flag|Maroko}}<br>{{flag|Portugal}}<br>{{nowrap|{{flag|Španjolska}}}}<br>''{{flag|Argentina}}''<br>''{{flag|Paragvaj}}''<br>''{{flag|Urugvaj}}''</div> | | | | | | |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2034.|2034.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Saudijska Arabija}} | | | | | | |} ;Bilješke <references group="bilj."/> === Uspješnost reprezentacija === Od [[1930.]] godine, ukupno je 79 reprezntacija [[Nastupi reprezentacija na FIFA Svjetskim prvenstvima|barem jednom nastupilo u završnici]] turnira. Od njih 79, osam reprezentacija je osvajalo titulu svjetskog prvaka barem jednom, dodavajući zvjezdice iznad svojih grbova za svaku osvojenu titulu; izuzetak ovdje je [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]], koji ima četiri zvjezdice, a samo dva naslova prvaka, međutim je dobio dozvolu [[FIFA]]-e za korištenje dodatnih zvjezdica jer je [[1924.]] i [[1928.]] godine bio olimpijski prvak, a FIFA je ta dva natjecanja priznala kao ''[[de facto]]'' Svjetska prvenstva. S pet titula prvaka, [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] je najuspješnija reprezentacija u historiji turnira te jedina reprezentacija koja je sudjelovala na svim završnicama (21).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/associations/association=bra/index.html |title=Brazil |publisher=Fédération Internationale de Football Association |work=FIFA.com |accessdate=12 May 2014 |archive-date=2018-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019135509/https://www.fifa.com/associations/association=bra/index.html |dead-url=yes }}</ref> Brazil je također bio prva reprezentacija koja je svjetski prvak postala treći ([[1970.]]), četvrti ([[1994.]]) i peti ([[2002.]]) put. [[Talijanska nogometna reprezentacija|Italija]] ([[1934.]] i [[1938.]]) i Brazil ([[1954.]] i [[1958.]]) su jedine momčadi koje su uspješno obranile titulu prvaka. [[Njemačka nogometna reprezentacija|Zapadna Njemačka]] ([[1982]]. – [[1990.]]) i Brazil ([[1994.]] – [[2002.]]) su jedine reprezentacije koje su tri puta za redom igrale finale Svjetskog prvenstva. Njemačka je najuspješnija momčad po broju polufinalnih nastupa (13), ukupno osvojenih medalja (12) i odigranih finala (8). [[File:World cup countries best results and hosts.PNG|thumb|upright=2.5|center|Mapa koja prikazuje najbolje rezultate na Svjetskim prvenstvima po reprezentacijama]] ==== Pregled najuspješnijih reprezentacija ==== {| class="wikitable sortable" |- ! Rang ! Reprezentacija !scope="col" style="background-color:gold;" | Prvoplasirani !scope="col" style="background-color:silver;" | Drugoplasirani !scope="col" style="background-color:#cc9966;" | Trećeplasirani !scope="col" style="background-color:#BFD7FF;" | Četvrtoplasirani |- ! 1 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|BRA}} |bgcolor=#FFF68F|5 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|1950.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|1938.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]]{{sup|D}})}} |- ! 2 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|NJE}}{{sup|a}} |bgcolor=#FFF68F|4 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]])}} |4 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]])}} |4 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]])}} |- ! 3 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|ITA}} |bgcolor=#FFF68F|4 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|1938.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]]{{sup|D}})}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]])}} |- ! 4 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|ARG}} |bgcolor=#FFF68F|3 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]])}} |3 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|1930.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]])}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |- ! 5 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|FRA}} |bgcolor=#FFF68F|2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]])}} |- ! 6 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|URU}} |bgcolor=#FFF68F|2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|1930.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|1950.]])}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |3 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]])}} |- ! 7 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|ENG}} |bgcolor=#FFF68F|1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]]{{sup|D}})}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]])}} |- ! 8 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|ŠPA|ime=Španjolska}} |bgcolor=#FFF68F|1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]])}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|1950.]])}} |- ! 9 |{{NogRep|NIZ}} |{{N/a|}} |3 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]])}} |- !rowspan=2 | 10 |''{{NogRep|ČSSR}}''{{sup|b}} |{{N/a|}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]])}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |- |{{NogRep|MAĐ}} |{{N/a|}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|1938.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]])}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |- ! 12 |{{NogRep|ŠVE}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]]{{sup|D}})}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|1950.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|1938.]])}} |- ! 13 |{{NogRep|HRV}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]])}} |{{N/a|}} |- ! 14 |{{NogRep|POL}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]])}} |{{N/a|}} |- !rowspan=3 | 15 |{{NogRep|AUT}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]])}} |- |{{NogRep|POR}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]])}} |- |{{NogRep|BEL}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]])}} |- !rowspan=3| 18 |{{NogRep|SAD}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|1930.]])}} |{{N/a|}} |- |{{NogRep|ČIL}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]]{{sup|D}})}} |{{N/a|}} |- |{{NogRep|TUR}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]])}} |{{N/a|}} |- ! 21 |''{{NogRep|Kraljevina Jugoslavija|ime=Kraljevina Jugoslavija}} / {{NogRep|SFRJ}}''{{sup|b}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|1930.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]])}} |- !rowspan="4"| 22 |''{{NogRep|SSSR}}''{{sup|b}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]])}} |- |{{NogRep|BUG}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]])}} |- |{{NogRep|JKO}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]]{{sup|D}})}} |- |{{NogRep|MAR}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]])}} |- |} '''Bilješke:''' {{small| : {{sup|a}} Uključuje medalje koje je osvojila [[Fudbalska reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] ([[1954.]] – [[1990.]]). : {{sup|b}} [[Fudbalska reprezentacija Sovjetskog Saveza|Sovjetski Savez]] (od [[1992.]]), [[Fudbalska reprezentacija Čehoslovačke|Čehoslovačka]] (od [[1993.]]) i [[Fudbalska reprezentacija Kraljevine Jugoslavije|Kraljevina Jugoslavija]]/[[Fudbalska reprezentacija SFR Jugoslavije|SFR Jugoslavija]] (od [[1992.]]) više ne postoje. : {{sup|D}} Navedena zemlja bila je domaćin te godine. }} === Najveći uspjesi po kontinentalnim zonama === Do danas, finale Svjetskog prvenstva igrale su samo reprezentacije iz [[UEFA]]-e ([[Europa]]) i [[CONMEBOL]]-a ([[Južna Amerika]]). Europske reprezentacije osvojile su 12 naslova, a južnoameričke deset. Samo su tri reprezentacije izvan ovih kontinentalnih federacija ikada igrale polufinale – [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] ([[CONCACAF]]) na prvenstvu [[1930.]] godine, [[Južnokorejska nogometna reprezentacija|Južna Koreja]] ([[AFC]]) na prvenstvu [[2002.]] godine te [[Fudbalska reprezentacija Maroka|Maroko]] ([[CAF]]) na prvenstvu [[2022.]] godine. Najveći uspjesi [[Afrika|afričkih]] momčadi do [[2022.]] godine bili su su četvrtfinalni susreti – [[Kamerunska nogometna reprezentacija|Kamerun]] na prvenstvu [[1990.]], [[Senegalska nogometna reprezentacija|Senegal]] na prvenstvu [[2002.]] i [[Ganska nogometna reprezentacija|Gana]] na prvenstvu [[2010.]] godine. Samo je jedna [[oceanija|oceanijska]] reprezentacija, [[Australska nogometna reprezentacija|Australija]] na prvenstvu [[2006.]] godine, prošla u drugi krug natjecanja.<ref>Australija se za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.]] godine kvalificirala kao članica [[OFC]]-a. Međutim, [[1. siječnja]] [[2006.]] godine, napustili su OFC i postali članica [[AFC]]-a.</ref> [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]], [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]], [[Španjolska nogometna reprezentacija|Španjolska]] i [[Njemačka nogometna reprezentacija|Njemačka]] su jedine reprezentacije koje su naslov prvaka osvajale izvan svojih kontinentalnih zona. Brazil je bio uspješan u [[Europa|Europi]] ([[1958.]]), [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Americi]] ([[1970.]] i [[1994.]]) i [[Azija|Aziji]] ([[2002.]]); Argentina dva od svoja tri naslova osvojila u Sjevernoj Americi ([[1986.]]) i Aziji ([[2022.]]), a Španjolska je prvak postala u [[Afrika|Africi]] ([[2010.]]). Njemačka je [[2014.]] godine postala prva reprezentacija koja je pobijedila u Amerikama, točnije u [[Južna Amerika|Južnoj Americi]]. U samo pet slučajeva su reprezentacije iz iste kontinentalne zone osvajale uzastopna prvenstva, a od [[2006.]] do [[2018.]] godine se prvi put dogodilo da su četiri uzastopna prvenstva osvojena od strane reprezentacija s istog kontinenta. [[Talijanska nogometna reprezentacija|Italija]] i Brazil su uspješno obranili svoje titule [[1938.]], odnosno [[1962.]] godine, dok je pobjeda Italije [[2006.]] godine pokrenula niz europskih trijumfa – Španjolska [[2010.]], Njemačka [[2014.]] i [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]] [[2018.]] godine. {| class="wikitable" style="text-align:center" width="60%" |+ Tablica uspješnosti reprezentacija po kontinentalnim zonama |- ! scope="row" | Konfederacija ! scope="col" |[[AFC]] ! scope="col" |[[Confédération Africaine de Football|CAF]] ! scope="col" |[[CONCACAF]] ! scope="col" |[[CONMEBOL]] ! scope="col" |[[OFC]] ! scope="col" |[[UEFA]] ! scope="col" | Ukupno |- ! Momčadi | 43 || 49 || 46 || 89 || 4 || 258 ! 489 |- ! Top 16 | 9 || 11 || 15 || 37 || 1 || 98 ! 172 |- ! Top 8 | 2 || 4 || 5 || 36 || 0 || 105 ! 152 |- ! Top 4 | 1 || 1 || 1 || 23 || 0 || 62 ! 88 |- ! Top 2 | 0 || 0 || 0 || 15 || 0 || 29 ! 44 |- style="border-top:3px solid green" | style="background: #9acdff" | '''Četvrti''' || 1 || 1 || 0 || 5 || 0 || 16 || 23 |- | style="background: #cc9966" | '''Treći''' || 0 || 0 || 1 || 3 || 0 || 19 || 23 |- | style="background: silver" | '''Drugi''' || 0 || 0 || 0 || 5 || 0 || 17 || 22 |- | style="background: gold" | '''Prvi''' || 0 || 0 || 0 || 10 || 0 || 12 || 22 |} == Nagrade == {{glavni|Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva}} [[File:Kylian Mbappé and Luka Modrić receive the award for the best young player and best player in the 2018 World Cup respectively.jpg|thumb|300px|Hrvatski reprezentativac [[Luka Modrić]] (lijevo) i francuski reprezentativac [[Kylian Mbappé]] (desno) s nagradama za najboljeg igrača ([[Zlatna lopta]]) i najboljeg mladog igrača na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|Svjetskom prvenstvu 2018.]] godine.]] Po završetku svakog FIFA Svjetskog prvenstva, [[FIFA]] dodjeljuje nekoliko nagrada igračima i reprezentacijama koji su se na određeni način istaknuli u nekoj od kategorija. Trenutno se nagrade dodjeljuju u pet kategorija po završetku turnira, dok se nagrada za '''igrača utakmice''' dodjeljuje tokom turnira. Aktivne kategorije su: * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Zlatna lopta|Zlatna lopta]]''', koja se dodjeljuje najboljem igraču turnira od [[1982.]] godine; * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Zlatna kopačka|Zlatna kopačka]]''', koja se dodjeljuje najboljem strijelcu turnira od [[1982.]] godine; * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Zlatna rukavica|Zlatna rukavica]]''', koja se dodjeljuje najboljem golmanu turnira od [[1994.]] godine; * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]]''', koja se dodjeljuje za najboljeg igrača koji je do početka kalendarske godine imao najviše 21 godinu od [[2006.]] godine; * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#FIFA Fair Play trofej|FIFA Fair Play trofej]]''', koji se od [[1970.]] godine dodjeljuje reprezentaciji koja je u drugi krug ušla s najmanje disiplinskih mjera. U periodu od [[1994.]] do [[2006.]] postojale su još dvije, danas ukinute, nagrade: * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Najzanimljivija ekipa|Najzanimljivija ekipa]]''', uručena reprezentaciji koja je najviše zabavljala publiku tokom prvenstva, a koju je izabirala publika kroz javnu anketu; * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Najbolja momčad|Najbolja momčad]]''', zapravo idealna momčad sastavljena od najboljih igrača turnira, a koju je odabirao tehnički odbor. == Rekordi i statistike == {{main|Rekordi FIFA Svjetskih prvenstava}} Ukupno tri igrača dijele rekord za nastup na [[Spisak igrača koji su nastupili na više FIFA Svjetskih prvenstava|najviše pojedinačnih prvenstava]] – meksički golman [[Guillermo Ochoa]], portugalski reprezentativac [[Cristiano Ronaldo]] te argentinski reprezentativac [[Lionel Messi]] – svi koji su nastupili na šest prvenstava u periodu od [[2006.]] do [[2026.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C00EFD8103AF933A25752C1A96F958260 |title=Matthaus Is the Latest MetroStars Savior |work=New York Times |last=Yannis |first=Alex |date=10 November 1999 |accessdate=23 December 2007}}</ref> Messi je odigrao i najviše utakmica na Svjetskim prvenstvima, njih ukupno 31. Messi je također i najbolji strijelac u historiji Svjetskih prvenstava s 21 postignutim golom. Raniji [[Miroslav Klose|Kloseov]] rekord od 16 golova prestigao je na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Svjetskom prvenstvu 2026.]] godine. Na istom prvenstvu, Klosea je na treće mjesto poslao i [[Kylian Mbappé]], koji je trenutno na drugom mjestu s 19 golova.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/teams/brazil/5112982.stm |title=Ronaldo's riposte |publisher=BBC Sport |date=27 June 2006 |last=Chowdhury |first=Saj |accessdate=23 December 2007}}</ref> [[Just Fontaine]], koji ima 13 golova, drži rekord za najviše postignutih golova na jednom prvenstvu – upravo 13; sve svoje golove, Fontaine je postigao na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|Svjetskom prvenstvu 1958.]] godine.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/france/newsid_1752000/1752740.stm |title=Goal machine was Just superb |publisher=BBC Sport |date=4 April 2002 |accessdate=23 December 2007}}</ref> [[Cristiano Ronaldo]] jedini je igrač koji je postigao gol na čak šest različitih prvenstava, jednom više od Messija. Brazilac [[Mário Zagallo]], Nijemac [[Franz Beckenbauer]] i Francuz [[Didier Deschamps]] su jedine osobe koje su osvajale prvenstvo i kao igrač, i kao treneri; Zagallo je kao igrač bio prvak [[1958.]] i [[1962.]] te [[1970.]] kao trener,<ref>{{cite news |last=Hughes |first=Rob |date=11 March 1998 |url=http://www.iht.com/articles/1998/03/11/soccer.t_7.php |title=No Alternative to Victory for National Coach : 150 Million Brazilians Keep Heat on Zagalo |work=International Herald Tribune |accessdate=31 December 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226063509/http://www.iht.com/articles/1998/03/11/soccer.t_7.php <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 26 February 2008}}</ref> Beckenbauer je kao igrač osvojio prvenstvo [[1954.]], a kao trener ono [[1990.]],<ref>{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/archive/worldcup/editorial/legends_beckenbauer.html |title=World Cup Legends – Franz Beckenbauer |work=ESPNSoccernet.com |publisher=ESPN |last=Brewin |first=John |date=21 December 2001 |accessdate=31 December 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091119134454/http://soccernet.espn.go.com/archive/worldcup/editorial/legends_beckenbauer.html |archivedate=19 November 2009}}</ref> dok je Deschamps kao igrač svjetski prvak postao [[1998.]], a kao trener [[2018.]] godine.<ref>{{cite web|url=https://www.dailystar.co.uk/sport/football/716604/world-cup-final-2018-Didier-Deschamps-makes-history-France-Croatia|title=France boss Didier Deschamps makes history with World Cup final victory over Croatia|author=Cross, Jeremy|publisher=Daily Star|date=15 July 2018|accessdate=15 July 2018}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Beckenbauer i Deschamps su ujedno bili i kapetani svojih reprezentacija kada su osvajali prvenstva kao igrači. Talijan [[Vittorio Pozzo]] je jedini izbornik s dva naslova svjetskog prvaka ([[1934.]] i [[1938.]]).<ref>{{cite news |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/1938-world-cup-italy-repeats-as-champions-1.853724 |title=1938 World Cup: Italy repeats as champions |publisher=CBC |date=21 November 2009|accessdate=12 July 2014}}</ref> Dosad, svi izbornici koji su postali svjetski prvaci su bili državljani zemalja koje su trenirali.<ref>{{cite news|title=The Curse of the Foreign-Born Coach|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704366504575278893868082062|work=Wall Street Journal|date=13 May 2018}}</ref> === Najbolji strijelci === {{main|Najbolji strijelci FIFA Svjetskih prvenstava}} {{small|'''Napomena:''' Ovaj popis sadrži samo igrače koji su postigli 10 i više golova; za potpuniju listu strijelaca, vidjeti glavni članak}} [[File:Lionel Messi 20180626.jpg|thumb|250px|Argentinski reprezentativac [[Lionel Messi]] prestigao je [[2026.]] godine [[Miroslav Klose|Miroslava Klosea]] kao najbolji strijelac, postigavši ukupno 21 golom.]] [[File:Hakan.jpg|220px|thumb|Turski reprezentativac [[Hakan Şükür]] drži rekord za najbrži gol u završnici Svjetskih prvenstava, postignut nakon samo 11 sekundi utakimce za treće mjesto protiv [[Južnokoresja nogometna reprezentacija|Južne Koreje]], [[2002.]] godine.]] {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Rang !Igrač !Reprezentacija !Gol. !Uta. !Prvenstva |- !1 |align=left| '''[[Lionel Messi]]''' |align=left| '''{{NogRep|ARG}}''' |'''21''' |'''33''' |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] |- !2 |align=left| [[Kylian Mbappé]] |align=left| {{NogRep|FRA}} |'''20''' |21 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] |- !3 |align=left|[[Miroslav Klose]] |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''16''' |24 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] |- !4 |align=left| [[Ronaldo]] |align=left| {{NogRep|BRA}} |'''15''' |19 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]] |- !rowspan=2|5 |align=left| [[Gerd Müller]] |align=left| {{NogRep|ZNJE}} |rowspan=2|'''14''' |13 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]] |- |align=left| [[Harry Kane]] |align=left| {{NogRep|ENG}} |18 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] |- ! 7 |align=left| [[Just Fontaine]] |align=left| {{NogRep|Francuska|1958}} |'''13''' |6 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]] |- !8 |align=left| [[Pelé]] |align=left| {{NogRep|BRA|1889a}} |'''12''' |14 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]] |- !rowspan=3|9 |align=left| [[Sándor Kocsis]] |align=left| {{NogRep|MAĐ|1949}} |rowspan=3|'''11''' |5 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]] |- |align=left| [[Jürgen Klinsmann]] |align=left| {{NogRep|ZNJE}} / {{NogRep|NJE}} |17 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]] |- |align=left| [[Cristiano Ronaldo]] |align=left| {{NogRep|POR}} |27 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] |- !rowspan=6|12 |align=left| [[Helmut Rahn]] |align=left| {{NogRep|ZNJE}} |rowspan=6|'''10''' |10 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]] |- |align=left| [[Gary Lineker]] |align=left| {{NogRep|ENG}} |12 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]] |- |align=left| [[Gabriel Batistuta]] |align=left| {{NogRep|ARG}} |12 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]] |- |align=left| [[Teófilo Cubillas]] |align=left| {{NogRep|PER}} |13 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]] |- |align=left| [[Thomas Müller]] |align=left| {{NogRep|NJE}} |16 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] |- |align=left| [[Grzegorz Lato]] |align=left| {{NogRep|POLJ|1928}} |20 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]] |} === Najbrži golovi === {| class="wikitable" width="65%" |- !Prvenstvo !Vrijeme<br /><small>(u sekundama)</small> !Igrač !Reprezentacija !Protivnik |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]] |align=center|11 |[[Hakan Şükür]] |{{NogRep|TUR}} |{{NogRep|JKO|1997}} |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]] |align=center|16 |[[Václav Mašek]] |{{NogRep|ČSR}} |{{NogRep|MEX|1934}} |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]] |align=center|23 |[[Pak Sŭng-jin]] |{{NogRep|SJK}} |{{NogRep|POR}} |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]] |align=center|24 |[[Ernst Lehner]] |{{NogRep|NJE|1933}} |{{NogRep|AUT}} |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]] |align=center|27 |[[Bryan Robson]] |{{NogRep|ENG}} |{{NogRep|FRA|1976}} |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] |align=center|30 |[[Clint Dempsey]] |{{NogRep|SAD}} |{{NogRep|GAN}} |} === Kapetani i izbornici svjetskih prvaka === {| class="wikitable" width="65%" |- ! Prvenstvo ! Reprezentacija ! Kapetan ! Izbornik |- ! [[1930.]] | {{NogRep|URU}} | [[José Nasazzi]] | {{flagicon|URU}} [[Alberto Suppici]] |- ! [[1934.]] | {{NogRep|ITA|1861}} | [[Gianpiero Combi]] | {{flagicon|ITA|1861}} [[Vittorio Pozzo]] |- ! [[1938.]] | {{NogRep|ITA|1861}} | [[Giuseppe Meazza]] | {{flagicon|ITA|1861}} [[Vittorio Pozzo]] |- ! [[1950.]] | {{NogRep|URU}} | [[Obdulio Varela]] | {{flagicon|URU}} [[Juan López Fontana]] |- ! [[1954.]] | {{NogRep|ZNJE}} | [[Fritz Walter]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Sepp Herberger]] |- ! [[1958.]] | {{NogRep|BRA|1889a}} | [[Hilderaldo Bellini]] | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Vicente Feola]] |- ! [[1962.]] | {{NogRep|BRA|1960}} | [[Mauro Ramos|Mauro]] | {{flagicon|BRA|1960}} [[Aymoré Moreira]] |- ! [[1966.]] | {{NogRep|ENG}} | [[Bobby Moore]] | {{flagicon|ENG}} [[Alf Ramsey]] |- ! [[1970.]] | {{NogRep|BRA|1968}} | [[Carlos Alberto Torres|Carlos Alberto]] | {{flagicon|BRA|1968}} [[Mário Zagallo]] |- ! [[1974.]] | {{NogRep|ZNJE}} | [[Franz Beckenbauer]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Helmut Schön]] |- ! [[1978.]] | {{NogRep|ARG}} | [[Daniel Passarella]] | {{flagicon|ARG}} [[César Luis Menotti]] |- ! [[1982.]] | {{NogRep|ITA|1946}} | [[Dino Zoff]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Enzo Bearzot]] |- ! [[1986.]] | {{NogRep|ARG}} | [[Diego Maradona]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Bilardo]] |- ! [[1990.]] | {{NogRep|ZNJE}} | [[Lothar Matthäus]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] |- ! [[1994.]] | {{NogRep|BRA}} | [[Dunga]] | {{flagicon|BRA}} [[Carlos Alberto Parreira]] |- ! [[1998.]] | {{NogRep|FRA|1976}} | [[Didier Deschamps]] | {{flagicon|FRA|1976}} [[Aimé Jacquet]] |- ! [[2002.]] | {{NogRep|BRA}} | [[Cafu]] | {{flagicon|BRA}} [[Luiz Felipe Scolari]] |- ! [[2006.]] | {{NogRep|ITA|2003}} | [[Fabio Cannavaro]] | {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Marcello Lippi]] |- ! [[2010.]] | {{NogRep|ŠPA|ime=Španjolska}} | [[Iker Casillas]] | {{flagicon|ŠPA}} [[Vicente del Bosque]] |- ! [[2014.]] | {{NogRep|NJE}} | [[Philipp Lahm]] | {{flagicon|NJE}} [[Joachim Löw]] |- ! [[2018.]] | {{NogRep|FRA|1976}} | [[Hugo Lloris]] | {{flagicon|FRA|1976}} [[Didier Deschamps]] |- ! [[2022.]] | {{NogRep|ARG}} | [[Lionel Messi]] | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Scaloni]] |- ! [[2026.]] | colspan=3 {{N/A|TBD}} |} == Povezano == {{Commons category|FIFA World Cup}} * [[Spisak finala FIFA Svjetskih prvenstava]] * [[Suci FIFA Svjetskih prvenstava]] * [[Nastupi reprezentacija na FIFA Svjetskim prvenstvima]] * [[FIFA U-20 Svjetsko prvenstvo]] * [[FIFA U-17 Svjetsko prvenstvo]] * [[FIFA Klupsko svjetsko prvenstvo]] * [[FIFA Svjetsko prvenstvo za žene]] * [[FIFA Svjetsko prvenstvo u nogometu na pijesku]] * [[FIFA Svjetsko prvenstvo u futsalu]] * [[FIFA Kup konfederacija]] == Izvori == {{izvori|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{cite book |last=Glanville |first=Brian| title=The Story of the World Cup |url=https://archive.org/details/storyofworldcup0000glan_v6n8 |publisher=Faber |year=2005 |isbn=0-571-22944-1 |ref=glanville}} {{refend}} == Vanjske veze == * {{Official website}} * [https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/index.html Previous FIFA World Cups] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150609003426/https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/index.html |date=2015-06-09 }} {{svjetsko prvenstvo u nogometu}} {{Međunarodni fudbal}} {{Osvajači Svjetskih nogometnih prvenstava}} {{Authority control}} {{Izabran}} [[Kategorija:Svjetska prvenstva]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo| ]] [[Kategorija:FIFA]] 27wivzgs57c7dfktph8x6x0k3f7eu79 0 10344 42655529 42519783 2026-07-15T20:58:04Z Kreyzi808 343120 42655529 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje}} {{Nogometni klub | ime kluba = OFK Beograd | slika =Beograd.png | puno ime = Omladinski fudbalski klub Beograd | nadimak = Romantičari | godina osnivanja = 25. marta 1945. (kao Metalac) | igralište = [[Omladinski stadion]], [[Karaburma]], [[Beograd]] | kapacitet stadiona = 19.100 | direktor = Balša Terzić (g. d.) | trener = [[Simo Krunić]]<ref>{{cite news|url=https://www.zurnal.rs/scc/clanak/145742/fudbal/ostale-lige/ofk-beograd-ima-novog-trenera|title=ОФК Београд има новог тренера|publisher=Спортски журнал|date=16. 1. 2023|accessdate=17. 1. 2023}}</ref> | liga = [[Prva liga Srbije (nogomet)|Prva liga Srbije]] | sezona = 2023./24. | plasman = 1. | trenutačna sezona = 2023./24. | igrači = | pattern_la1= | pattern_b1=_3whitestripes | pattern_ra1= | pattern_sh1=_white_stripes | pattern_so1=_whitetop | leftarm1=2447D5 | body1=2447D5 | rightarm1=2447D5 | shorts1=2447D5 | socks1=2447D5 | pattern_la2= | pattern_b2=_adidas_piping_gold | pattern_ra2= | pattern_so2= | leftarm2=000000 | body2=000000 | rightarm2=000000 | shorts2=000000 | socks2=000000| }} '''OFK Beograd''' je [[fudbal]]ski klub iz [[Beograd]]a. Trenutno nastupa u [[Prva liga Srbije (fudbal)|Prvoj ligi Srbije]]. Bio je dugogodišnji prvoligaš i osvajač [[Kup Jugoslavije u fudbalu|kupa SFRJ]]. == Historija kluba == OFK-a je beogradski fudbalski tim vezan za gradsku četvrt [[Karaburma]] ([[Opština Palilula (Beograd)|Palilula]]), igra na [[Omladinski stadion|Omladinskom Stadionu]] s kapacitetom od 20.000 gledatelja. Klub se smatra naslednik Beogradskog sportskog kluba ('''''BSK''''') osnovanog [[1911]]. koji je u [[1930-e|1930-im]] osvojio pet naslova prvaka Kraljevine Jugoslavije i jedan Kup Jugoslavije. Godine 1945. je preimenovan u ''Metalac'', da bi 1950. godine vratio ime BSK, a od godine 1957. do danas je poznat kao OFK Beograd. Najvažniji rezultati u historiji kluba su pet osvojenih titula prvaka [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] (1931, 1933, 1935, 1936, 1939) te četiri osvojena [[Kup maršala Tita|kupa SFRJ]] (1953, 1955, 1962, 1966). Godine 1963. je igrao u polufinalu [[UEFA Kup pobjednika kupova|Kupa pobednika kupova]] sa [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenhamom]]. === BSK === [[Datoteka:Bsk1927.jpg|thumb|left|300px|Sastav BSK-a iz 1927.]] Beogradski sportski klub ('''''BSK''''') koji je osnovan [[6. 7.|6. jula]] [[1911.]] godine, kada je održana je osnivačka skupština i izabrana uprava: predsednik Andre Jović, potpredsednici Danilo Stojanović i Jevrem Pantelić i sekretar Dušan Milošević. Prva pravila kluba potvrđena su [[1. 9.|1. septembra]] [[1911.]] Prvo BSK-ovo igralište na tadašnjem Trkalištu, mestu gde su danas tehnički fakulteti i hotel Metropol,{{efn|{{coor dms|44|48|24.6|N|20|28|22.9|E|type:landmark|display=inline}}.}} je uz zalaganje članova kluba uređeno i pripremljeno za utakmice. Prvu utakmicu BSK je odigrao 13. oktobra 1911. sa kragujevačkom Šumadijom i pobedio 8:1. Među prvim igračima bio je i Miloš Ekert koji je do tada igrao za [[Srpski mač]], on je predložio ime Beogradski sportski klub, a bio je i blagajnik kluba. Zbog gradnje tehničkih fakulteta klub je morao da napusti stadion na Trkalištu i da pređe na [[Topčidersko brdo]]. BSK je na tom mestu 1929. godine podigao moderan stadion sa tribinama za oko 30.000 gledalaca. U to vreme najveći gradski rival BSK je bila [[SK Jugoslavija]], koja je svoj stadion napravila nešto niže, tamo gde je danas [[Stadion Rajko Mitić|stadion Crvene zvezde]]. Najveći rivali u domaćem prvenstvu su pored FK Jugoslavije bili zagrebački klubovi [[1. HŠK Građanski|Građanski]], [[NK HAŠK Zagreb|HAŠK]], [[HŠK Concordia|Concordia]], te splitski [[HNK Hajduk Split|Hajduk]]. Ovi klubovi su zajedno sa BSK–om bili svi prvaci države između 1923. i 1940. godine u periodu kada je odigrano 17 fudbalskih prvenstava u Kraljevini Jugoslaviji. BSK je u tom periodu osvojio pet titula. BSK je bio ravnopravan igrajući i uglavnom pobeđujući u prijateljskim utakmicama i najpoznatije evropske klubove. Klub je se ugasio tokom [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije]]. Dvadesetog oktobra [[1944.]] Beograd je video Nemcima leđa. Dva meseca posle toga BSK se prvi put pominje u štampi – zakazao je klupsku konferenciju za 21. decembar radi izbora radnog odbora kluba. Već naredne godine dva najtrofejnija i najuspešnija fudbalska kluba sa početka 20. veka u Srbiji, BSK i SK Jugoslavija, odlukom novih komunističkih vlasti prestaju da postoje, a sa formiranjem kreću: FK Partizan i FK Crvena zvezda. === Metalac === Inicijativni odbor za osnivanje kluba '''''Metalac''''' se sastao u februaru 1945. godine, a činili su ga [[Božidar Jeremić]] iz [[Industrija motora Rakovica|Industrije motora Rakovica]], [[Dušan Ćorković]], sekretar Centralne uprave sindikata metalaca, bivši igrači BSK-a i reprezentativci [[Sava Marinković]], [[Milorad Arsenijević]] i mnogi drugi.<ref name="zec" /> Dana 25. marta 1945. godine formira se tim sindikata metalaca FK Metalac i date su mu prostorije predratnog FK Jadran. Osnovano je i Fiskulturno društvo Metalac, sa svojih sedam sekcija — fudbalskom, rvačkom, košarkaškom, rukometnom, hokejaškom, biciklističkom i atletskom. Kasnije je ukinuta rvačka i hokejaška, a dosta nakon toga uključena teniska i šahovska sekcija. [[Josip Broz Tito]] je proglašen za počasnog predsednika kluba, koji je preko svog izaslanika prihvatio poziv i društvu u lično ime predao vredan novčani poklon.<ref name="zec" /><ref name="bukvar">{{cite book |last1=Миловановић |first1=Мирослав |title=Наш плави буквар |date=2011 |publisher=Клуб пријатеља ОФК Београда 1994. |location=Београд |isbn=978-86-914827-0-1}}</ref> OFK Beograd je do 1957. godina imao iste boje dresova kao predratni BSK (tamnoplavo - svetloplava kombinacija), imao dosta sličan grb i nosio njegovo ime - BSK (1950 — 1957) sve do promene u današnje ime. Iste godine kad je osnovan, Metalac postaje [[Prvenstvo Beogradskog podsaveza 1945.|prvak Beograda]] (liga od 6 timova), a u odlučujućoj utakmici igrao je nerešeno sa [[FK Crvena zvezda|Crvenom zvezdom]], što je bilo dovoljno za prvo mesto. Metalac uzima redovno učešće u šampionatima nove države koje se igra od sezone [[Prva savezna liga Jugoslavije u fudbalu 1946/47.|1946/47]]. Od [[90-e|90-ih]] godina 20. veka OFK Beograd se poziva na tradiciju, godinu osnivanja, istoriju i titule BSK iako je BSK ugašen par meseci nakon osnivanja Metalca.<ref name="zec">{{cite book |last1=Zec |first1=Dejan |title=Početak izgradnje socijalističkog sporta u Srbiji 1944-1945. godine}}</ref><ref name="raki">{{cite web |title=Milan Raki Aranđelović - intervju |url=http://ofkbeograd.net/2/2018/09/20/milan-raki-aranđelović/ |website=ofkbeograd.net |access-date=27. 6. 2022 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="cvetković">{{cite web |last1=Cvetković |first1=Ivan |title=Tumačenje osnivanja OFK Beograda |url=https://www.politika.rs/scc/clanak/190684/Vek-OFK-Beograda-prevara-veka |website=politika.rs |access-date=27. 6. 2022}}</ref> Cela zbrka je nastala jer je visoki državni komunistički funkcioner [[Vladimir Dedijer]] iz čiste želje kao predratni navijač BSK-a pokušao da ga revitalizuje tako što je izvršio prvo fuziju Metalca i FD Beograda a potom dao ime BSK i promenio boje dresova. Zbrka je možda nastala i iz komunističke klime koja je bila tada kada su u nemogućnosti da nađu klub za sebe predratni igrači i funkcionera BSK-a se ustalili u Metalcu pokušavajući da revitalizuju uspomene (npr. Moša Marjanović ili Mikica Arsenijević) i sa oduševljenjem prihvatili Dedijerov potez.<ref>[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/sportske-price/Vek-OFK-Beograda--prevara-veka.lt.html Prava istina o nastanku OFK-a Beograda]</ref> === BSK/OSD === Nakon što su se neki manji klubovi, poput Električne centrale i Beograda,<ref name="raki" /><ref name="cvetković" /> fuzionisali sa Metalcem, na vanrednoj skupštini kluba, [[22. jula]] [[1950]]. godine,<ref name="bukvar" /> doneta je odluka da se promeni ime kluba. Razlog tome je najviše bio taj da bi se otvorila vrata široj omladini, a ne samo predstavnicima metalske struke.<ref name="cvetković" /><ref name="bfs">{{cite book |title=Monografija 50 godina Beogradskog fudbalskog saveza |date=1973 |publisher=Fudbalski savez Beograda}}</ref>. Zahvaljujući Vladimiru Dedijeru, vraćeno je ime BSK,<ref>{{cite book |last1=Dedijer |first1=Vladimir |title=Radost i tuga fudbala |date=1981 |publisher=Mladost |location=Zagreb}}</ref> a mnogi su bili skeptici da li će vlast dopustiti da se to ime ponovo nosi. [[Vladimir Dedijer]] je na to rekao da je BSK „baš lepo ime“ i da ne vidi problem u tome, te je vraćeno ime BSK.<ref name="bukvar" /> Klub je po svemu podsećao na istoimeni klub od pre rata i tamnoplavo-svetloplava boja dresova se ne menja, a grb je sličan onom predratnom. [[Datoteka:Aleksandar Panić e Vojo Todorović 1953.jpg|thumb|right|275px|Aleksandar Panić i Vojo Todorović 1953.]] Pod tim imenom klub osvaja svoja prva dva trofeja u nacionalnom kupu i to [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1953.|1953]]. i [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1955.|1955]]. godine, kada je pobeđen splitski [[HNK Hajduk Split|Hajduk]] u oba navrata rezultatom 2:0. Sezone 1954/55. klub je bio [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1954/55.|vicešampion Jugoslavije]], sa 2 boda manje od Hajduka. U tom periodu i omladinci 1951. godine postaju prvaci Jugoslavije. Stanoje Jocić je bio prvi strelac prvenstva [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1952.|1952]], a [[Predrag Marković (fudbaler)|Predrag Pop Marković]] deli prvo mesto u listi strelaca lige [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1954/55.|sezone 1954/55]], kada je klub bio vicešampion. Zanimljivost je da je drugi tim BSK-a stigao do osmine finala [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1951.|kupa 1951. godine]], kada je prvi tim ispao u prvom kolu. Tih godina su se isticali i ostali upamćeni brojni igrači kao što su [[Dragiša Filipović]], [[Aleksandar Panić]], [[Sreten Davidović]], [[Lazar Tasić]], [[Zdravko Juričko]], [[Vasilije Šijaković]], [[Sava Antić]], [[Predrag Marković (fudbaler)|Predrag Pop Marković]], [[Petar Radenković]], [[Tomislav Kaloperović]], [[Stanoje Jocić]], [[Živko Josić]] i drugi. === OFK === Klub je u drugoj polovini 1950-ih godina bio u teškoj finansijskoj krizi i pred bankrotom.<ref name="raki" /> U međuvremenu, u [[JSD Partizan|Partizanu]] su se sukobili generali i članovi [[UDBA]]-e, gde su generali odneli pobedu, a članovi UDBA-e, na čelu sa [[Životije Srba Savić|Srbom Savićem]], napustili klub.<ref name="raki" /> Ti članovi UDBA-e su prvo preuzeli nižerazrednu [[TSK Šumadija|TSK Šumadiju]], a potom prešli u BSK. Tako je došlo do fuzije BSK-a i TSK Šumadije, a predlog je bio da klub promeni ime u „BSK Šumadija”, što ipak nije prošlo jer je zvučalo nacionalistički.<ref name="bukvar" /><ref name="raki" /><ref name="miša">{{cite web |title=Колумна Мише Крстића |url=http://ofkbeograd.net/2/%d0%be%d1%84%d0%ba-%d0%b1%d0%b5%d0%be%d0%b3%d1%80%d0%b0%d0%b4/%d0%ba%d0%be%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%bd%d0%b0-%d0%bc%d0%b8%d1%88%d0%b5-%d0%ba%d1%80%d1%81%d1%82%d0%b8%d1%9b%d0%b0/ |website=ofkbeograd.net |access-date=27. 6. 2022 |archive-date=2024-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418211636/http://ofkbeograd.net/2/%D0%BE%D1%84%D0%BA-%D0%B1%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4/%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%B5-%D0%BA%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0/ }}</ref> Na kraju, klub je nazvan OFK Beograd (Omladinski fudbalski klub Beograd), kako je i predložio [[Mišo Pavićević]] na upravnom odboru. Osnivačka skupština održana je u sali [[Ustanova kulture „Vlada Divljan”|radničkog univerziteta „Braća Stamenković”]], [[26. novembar|26. novembra]] [[1957]]. godine.<ref name="bukvar" /><ref name="raki" /> Ime OFK Beograd je izabrano i da bi klub dobio svoj stadion — [[Omladinski stadion|Omladinski]], jer pre toga BSK nije imao svoj stadion, već je igrao uglavnom na tadašnjem stadionu [[FK Crvena zvezda|Crvene zvezde]], a potom i na [[Stadion Partizana|stadionu Partizana]] kada Zvezdin stadion nije ispunjavao uslove Prve lige.<ref name="miša" /> Boje kluba su promenjene u plavo-bele. === Najuspešniji period OFK-a === Odmah nakon promene imena, OFK Beograd je ispao u [[Druga savezna liga Jugoslavije u fudbalu|Drugu ligu]] sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1957/58.|1957/58.]] Odmah iduće sezone se vraća u Prvu ligu, a ubrzo nastaje najuspešniji period OFK Beograda, koji je trajao tokom [[1960-e|1960-ih]] do polovine [[1970-e|1970-ih]]. U tom periodu, zbog atraktivne igre igrači OFK-a dobijaju nadimak „romantičari”. Već [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1961/62.|1962.]] godine pobedom od 4:1 u finalu nad subotičkim [[FK Spartak Subotica|Spartakom]] osvojen je još jedan trofej kupa, sa 2 gola [[Sava Antić|Antića]] i po jedan [[Srđan Čebinac|Srđana Čebinca]] i [[Spasoje Samardžić|Samardžića]]. Naredne sezone, OFK je učestvovao u 2 evropska takmičenja: [[Intertoto kup]]u (koji tad nije bio pod okriljem [[UEFA]]) i [[Kup pobednika kupova u fudbalu|Kupu pobednika kupova]]. U Intertoto kupu te [[Intertoto kup 1962/63.|sezone]] je stigao do četvrtfinala, gde je pre toga bio prvi u grupi sa [[FK Bajern Minhen|Bajern Minhenom]], [[FK Fajenord|Fajenordom]] i [[FK Vičenca|Vičencom]]. U [[Kup pobednika kupova u fudbalu 1962/63.|Kupu pobednika kupova]] je stigao do polufinala takmičenja. Pre polufinala plavo-beli su eliminisali [[Istočna Nemačka|istočnonemački]] klub [[FK Halešer|Hemi Hale]], a zatim severnoirski [[FK Portadaun|Portadaun]] i u četvrtfinalu [[italija]]nski [[FK Napoli|Napoli]]. Nakon pobede 2:0 u [[Beograd]]u i poraza 3:1 u [[Napulj]]u, odigrana je majstorica u [[Marselj]]u, gde je OFK trijumfovao sa 3:1 i tako se plasirao u polufinale takmičenja. U polufinalu je igrao sa [[Engleska|engleskim]] [[FK Totenhem|Totenhemom]], koji je predvodio [[Džimi Grivs]] (koji je isključen na utakmici u Beogradu). OFK je izgubio u oba duela, u Beogradu 2:1 i u [[London]]u 3:1, ali je i pored poraza dobio priznanje od Totenhema za dobar otpor.<ref name="paja">{{cite web |title=INTERVJU, PAJA SAMARDŽIĆ: Kako su me Krcun i udbaši vodili u Zvezdu |url=https://www.ekspres.net/sport/intervju-paja-samardzic-kako-su-me-krcun-i-udbasi-vodili-u-zvezdu |website=ekspres.net |access-date=2. 7. 2022 |archive-date=20. 12. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220091817/https://www.ekspres.net/sport/intervju-paja-samardzic-kako-su-me-krcun-i-udbasi-vodili-u-zvezdu |url-status=unfit }}</ref> [[Datoteka:Tekma OFK Beograd - NK Maribor (2).jpg|thumb|right|300px|OFK Beograd protiv [[NK Maribor]]a 1968.: [[Bogdan Pirc|Pirc]] i [[Milan Arnejčič|Arnejčič]] u golu u posljednjim minutama utakmice. [[Herbert Vabič|Vabič]] intervenira ispred [[Slobodan Santrač|Santrača]].]] Sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1963/64.|1963/64.]] OFK je završio kao drugoplasirani u Prvoj ligi, sa 3 boda iza Crvene zvezde. Po mnogima je OFK-u oduzeta titula te sezone, kako ne se bi razbila tradicija uzimanja titule od strane „velike četvorke”.<ref name="raki" /><ref name="paja" /> Iste sezone OFK je igrao i u [[Kup sajamskih gradova 1963/64.|Kupu sajamskih gradova]], gde je ispao u prvom kolu od [[FK Juventus|Juventusa]]. Prvu utakmicu je dobio Juventus rezultatom 2:1, OFK je istim rezultatom pobedio u revanšu u Beogradu, pa se igrala majstorica. Za mesto odigravanja majstorice je izabran [[Trst]], gde je Juventus pobedio 1:0 i tako prošao dalje. Sezone 1965/66. je četvrti put osvojen [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1965/66.|Kup Jugoslavije]], pobedom u čuvenom finalu nad [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamom iz Zagreba]] rezultatom 6:2. Po dva gola su postigli članovi „tria S”: [[Josip Skoblar|Skoblar]], [[Spasoje Samardžić|Samardžić]] i [[Slobodan Santrač|Santrač]]. Zanimljivo je da je na toj utakmici Dinamo po mnogima bio bolji rival, ali je OFK-u „svaki šut ušao u gol”.<ref>{{cite journal |title=Sve je ušlo - sećanja 26. maj 1966. |journal=Sport |date=2006. |page=32}}</ref> Nakon tog uspeha je nastupio kratak period slabijih rezultata zbog odlaska mnogih igrača, koji je prekinut dolaskom [[Miloš Milutinović|Miloša Milutinovića]], i nešto kasnije, [[Dragoslav Šekularac|Dragoslava Šekularca]], dva velika tadašnja fudbalska asa u poznijim igračkim godinama. U periodu kada su Milutinović i Šekularac činili tandem, Omladinski stadion je redovno popunjen.<ref name="miša" /><ref>{{cite web |last1=Остојић |first1=Александар |title=Успон и пад ОФК Београда |url=https://www.maxbetsport.rs/uspon-i-pad-ofk-beograda-244653/ |website=maxbetsport.rs |access-date=5. 7. 2022 |archive-date=05. 07. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705232835/https://www.maxbetsport.rs/uspon-i-pad-ofk-beograda-244653/ |url-status= }}</ref> [[Slobodan Santrač]] je bio prvi strelac prvenstva sezona [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1967/68.|1967/68]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1969/70.|1969/70]] (delio prvo mesto sa [[Dušan Bajević|Dušanom Bajevićem]] iz [[FK Velež|Veleža]]), [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1971/72.|1971/72.]] (kada je sa 33 gola osvojio bronzanu kopačku Evrope) i [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1972/73.|1972/73.]] (delio prvo mesto sa [[Vojin Lazarević|Vojinom Lazarevićem]] iz Crvene zvezde). U prvenstvu je postigao 186 golova u dresu OFK Beograda, a ukupno 218 golova, što ga čini rekorderom po broju golova u Prvenstvu Jugoslavije (i Srbije). Prve polovine 1970-ih su donele novu generaciju plavo-belih, koju su, između ostalih, činili: [[Ilija Petković]], [[Dragoslav Stepanović]], [[Petar Borota]], [[Bogdan Turudija]] i drugi, a iz starije generacije ostali su [[Slobodan Santrač]] i [[Stojan Vukašinović]]. OFK u prvenstvu završava svaku sezonu u vrhu tabele, te 3 sezone zaredom igra u [[Kup UEFA|Kupu UEFA]]. Najdalje je stigao u sezoni [[Kup UEFA 1972/73.|1972/73]], drugoj sezoni u takmičenju po redu. OFK je u prvom kolu eliminisao [[FK Dukla Prag|Duklu iz Praga]], zatim je ponovo bio bolji od Fajenorda, koji je 2 godine pre toga postao [[Liga šampiona 1969/70.|šampion Evrope]], a sezonu nakon te i osvojio [[Kup UEFA 1973/74.|Kup UEFA]]. U trećem kolu je savladan [[FK Beroe|Beroe iz Stare Zagore]], a u četvrtfinalu je usledilo ispadanje od [[FK Tvente|Tventea]]. Iako je prvi meč kod kuće dobijen 3:2 u revanšu je OFK poražen 2:0. Zanimljivost je da je 1973. godine OFK osvojio prijateljski turnir Trofej grada [[Granada|Granade]], pobedom nad [[urugvaj]]skim [[FK Penjarol|Penjarolom]] u finalu 4:0. Takođe je zanimljivo da je pehar bio težak 92 kilograma, pa je zbog teškoća da se pehar unese u avion rastaven na delove i sklopljen u Beogradu.<ref name="bukvar" /> === Slabiji rezultati === [[Datoteka:Feyenoord tegen OFK-Belgrado 4-3, Europacup III, Bestanddeelnr 925-9764.jpg|thumb|right|325px|25. oktobar 1972.: Feyenoord Rotterdam – OFK 4-3.]] U drugoj polovini 1970-ih su nastupili slabiji rezultati kluba, a po drugi put u istoriji klub je ispao u Drugu ligu sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1978/79.|1978/79]]. Klub se se iduće sezone odmah vratio u Prvu ligu, sledeći put je ispao sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1982/83.|1982/83]], a ponovo nakon brzog povratka je ispao sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1985/86.|1985/86]], nakon čega je ostao u Drugoj ligi sve do raspada [[SFRJ]]. Zanimljivo je da je klub iste sezone došao do [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1985/86.|polufinala Kupa Jugoslavije]], gde je ispao od [[FK Velež|Veleža]]. I pored slabijeg perioda, za klub su igrali talentovani igrači kao što su [[Zoran Lončar (fudbaler)|Zoran Lončar]], [[Nebojša Vučićević]], [[Gordan Petrić]], koji je kao član OFK-a sa [[Fudbalska reprezentacija Jugoslavije do 20 godina|reprezentacijom]] bio [[Svetsko prvenstvo u fudbalu do 20 godina|svetski šampion u uzrastu do 20 godina]], i drugi. U sezoni 1990/91. OFK je stigao do polufinala Kupa, gde je ispao od Crvene zvezde, a [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1991/92.|naredne sezone]] klub je ušao u Prvu ligu. Te sezone nisu učestvovali klubovi iz [[SR Slovenija|Slovenije]] i [[SR Hrvatska|Hrvatske]], a klubovi iz [[SR Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]], osim [[FK Borac Banja Luka|Borca iz Banja Luke]], su završili takmičenje ranije. OFK je, pod vođstvom legende kluba Ilije Petkovića, bio 4. na tabeli i izborio učešće u Kupu UEFA sledeće sezone, u kom nije učestvovao zbog sankcija. Ni 1990-e nisu dale izrazitog poboljšanja u rezultatima OFK-a. Pritom je i Prva liga SRJ bila organizovana na čudan način, bila je podeljena na Prvu A i Prvu B ligu, gde su klubovi nakon polusezona mogli da ispadaju i ulaze u Prvu B ligu, odnosno Prvu A ligu. OFK je u sezoni [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 1993/94.|1993/94.]] na polusezoni izborio Prvu A ligu i u njoj, u drugoj polusezoni, završio 4. na tabeli. Ponovo zbog sankcija klub nije mogao da igra u evropskim takmičenjima. Ovakav sistem je potrajao do sezone [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 1997/98.|1997/98]], gde je Prva B liga bila drugi rang jugoslovenskog fudbala, a te sezone se OFK takmičio upravo u Prvoj B ligi. Nakon te sezone, klubovi su se takmičili u jedinstvenoj Prvoj ligi. === Povratak na fudbalsku scenu === Sezone 1997/98. OFK je igrao Prvu B ligu, tada drugi rang jugoslovenskog fudbala. Na čelo kluba dolazi [[Zvezdan Terzić]], koji je proveo 10 godina u klubu. OFK se odmah iste sezone vratio u Prvu ligu i postaje standardan prvoligaš, a sezone [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 2000/01.|2000/01.]] OFK je završio 5. na tabeli, a [[Petar Divić]] je bio najbolji strelac prvenstva sa 27 golova. [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 2002/03.|Sezone 2002/03.]] OFK završava 3. u prvenstvu, nakon čega je izboreno mesto u Intertoto kupu. Time je OFK izborio mesto u nekom evropskom takmičenju posle 29 godina, a u Intertoto kupu je te godine ispao u drugom kolu od [[Češka republika|češkog]] [[FK Slovacko|Sinota]]. Naredne [[Prva liga Srbije i Crne Gore u fudbalu 2003/04.|sezone]] OFK završava kao 4. na tabeli, te opet obezbeđuje učešće u Intertoto kupu. U Intertoto kupu stiže do polufinala takmičenja, gde ispada od [[FK Atletiko Madrid|Atletiko Madrida]]. Sezone [[Prva liga Srbije i Crne Gore u fudbalu 2004/05.|2004/05.]] klub ponavlja uspeh u Prvoj ligi, a obezbeđuje mesto u kvalifikacijama za [[Kup UEFA 2005/06.|Kup UEFA]], gde ispada od [[FK Lokomotiva Plovdiv|Lokomotive Plovdiv]]. Godine [[2005]]. klub je oborio svjetski rekord kada je pristao prodati braniča [[Slobodan Rajković|Slobodana Rajkovića]] [[Chelsea F.C.|Chelseaju]] za 3,5 miliona funti (5,1 miliona eura), što je bila rekordna naknada za igrače ispod 18 godina starosti. [[Datoteka:Duško Tošić - SV Werder Bremen (1).jpg|thumb|right|125px|[[Duško Tošić]]]] Naredne sezone u [[Kup Srbije i Crne Gore u fudbalu 2005/06.|Kupu Srbije i Crne Gore]] dolazi do finala, gde nakon vođstva od 2:0 protiv Crvene zvezde, ipak nakon produžetaka gubi 4:2. Time su izborene kvalifikacije za [[Kup UEFA 2006/07.|Kup UEFA]], gde protiv [[FK Okser|Oksera]] nakon pobede u Beogradu 1:0, u revanšu je bilo 2:1 do 82. minuta, i onda je Okser postigao 3 gola i sa pobedom od 5:1 otišao dalje. Sezone [[Kup Srbije u fudbalu 2007/08.|2007/08.]] klub je došao do polufinala Kupa Srbije, gde je ispao od [[FK Zemun|Zemuna]], a naredne [[Superliga Srbije u fudbalu 2008/09.|sezone]] je klub u poslednjem kolu izborio opstanak u ligi. Već naredne [[Superliga Srbije u fudbalu 2009/10.|sezone]] klub dolazi do trećeg mesta u [[Superliga Srbije u fudbalu 2009/10.|Superligi]] i do polufinala [[Kup Srbije u fudbalu 2009/10.|Kupa Srbije]], gde ispada od Crvene zvezde. Izborene su kvalifikacije za [[UEFA Liga Evrope 2010/11.|Ligu Evrope]], gde je nakon izbacivanja [[FK Torpedo Žodino|Torpedo Žodina]], klub ispao od [[FK Galatasaraj|Galatasaraja]]. Nakon prvog meča u [[Istanbul]]u, koji se nakon vođstva Galatasaraja od 2:0 završio 2:2, usledio je poraz u Beogradu od 5:1. Takođe, omladinci OFK Beograda su bili šampioni Srbije 2008. i 2009. godine.<ref>{{cite web |title=Osvajači Omladinske Lige |url=http://www.srpskistadioni.in.rs/omladinskaliga/istorija_omladinske_lige.html |website=srpskistadioni.in.rs |access-date=8. 7. 2022}}</ref> Klub je, pozivajući se na istoriju BSK-a, 2011. godine proslavio vek postojanja kluba.<ref>{{cite web |title=OFK Beograd proslavlja vek postojanja |url=https://sport.blic.rs/fudbal/domaci-fudbal/ofk-beograd-proslavlja-vek-postojanja/45jjfb5 |website=sport.blic.rs |accessdate=23. 6. 2019}}</ref> OFK je dve sezone zaredom došao do polufinala Kupa Srbije, [[Kup Srbije u fudbalu 2012/13.|2012/13.]] i [[Kup Srbije u fudbalu 2013/14.|2013/14.]] Prvi put je OFK, nakon izbacivanja Crvene zvezde u četvrtfinalu pobedom od 3:1 u gostima, ispao od [[FK Vojvodina|Vojvodine]], a drugi put od [[FK Jagodina|Jagodine]]. U ovom periodu, u kome se klub stabilizovao, su se istakli mnogi igrači: [[Petar Divić]], [[Ognjen Koroman]], [[Saša Stevanović (fudbaler)|Saša Stevanović]], [[Miljan Mrdaković]], [[Marko Baša]], [[Đorđe Jokić]], [[Duško Tošić]], [[Branislav Ivanović]], [[Aleksandar Kolarov]], [[Radiša Ilić]] i drugi. === Finansijska kriza i ispadanje u treći rang === U prvom kolu sezone [[Superliga Srbije u fudbalu 2015/16.|2015/16.]] OFK je, kao domaćin na stadionu Obilića, odigrao utakmicu protiv Crvene zvezde. Nakon vođstva od 2:0 posle prvog poluvremena, nakon preokreta OFK je izgubio 6:2. Zbog sumnje u regularnost ove utakmice, gde se sumnjalo i da je lično Zvezdan Terzić, tada kao direktor Crvene zvezde, ulazio u svlačionicu OFK-a, Više javno tužilaštvo u Beogradu je ispitavalo slučaj.<ref>{{cite web |title=Predaja romantičarima naređena u pauzi? |url=https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:558709-Predaja-romanticarima-naredjena-u-pauzi |website=novosti.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Tužilaštvo ispituje utakmicu OFK Beograd - Crvena zvezda |url=https://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/Fudbal/1984679/Tužilaštvo ispituje utakmicu OFK Beograd - Crvena zvezda.html |website=rts.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> Zbog ovog slučaja su poljuljani odnosi i u upravi kluba,<ref>{{cite web |title=Član uprave proziva predsednika: OFK radi u dogovoru sa Terzićem! |url=https://www.kurir.rs/sport/fudbal/1871669/clan-uprave-proziva-predsednika-ofk-radi-u-dogovoru-sa-terzicem |website=kurir.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> a takođe su se i navijači bunili protiv uprave i bojkotovali utakmice.<ref>{{cite web |title=Navijači OFK Beograda: Nećemo da budemo filijala! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a817393/Blue-Union-Uprava-napolje-nismo-filijala.html |website=mondo.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> Nakon završetka istrage tužilaštvo je zaključilo da nema dokaza o nameštanju utakmice.<ref>{{cite web |title=Tužilaštvo bez dokaza o nameštanju mečeva u Super ligi |url=https://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/Fudbal/2190212/Tužilaštvo bez dokaza o nameštanju mečeva u Super ligi.html |website=rts.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> Na kraju sezone, OFK je nakon 19 godina ispao u drugi rang. Naredne [[Prva liga Srbije u fudbalu 2016/17.|sezone]], OFK je kao poslednjeplasirani tim ispao iz Prve lige Srbije (drugog ranga), sa samo 3 pobede u sezoni. Tako je klub, prvi put u istoriji, igrao treći rang sezone [[Srpska liga Beograd 2017/18.|2017/18]]. Razlog drastičnog slabljenja rezultata i teške finansijske krize mnogi vide i u samom Zvezdanu Terziću, koji je u klubu bio u periodu 1997-2005 i 2012-2014.<ref>{{cite web |title=Iz vremena „romantike“ ostali samo dugovi |url=https://www.danas.rs/sport/iz-vremena-romantike-ostali-samo-dugovi/ |website=danas.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> U trećem rangu, tj. Srpskoj ligi Beograd, u prvoj sezoni osvojeno je 3. mesto, a sledeće [[Srpska liga Beograd 2018/19.|sezone]] 5. mesto. U sezoni 2018/19. godine na [[Stadion Čukaričkog|stadionu Čukaričkog]], OFK Beograd je pobedom nad [[FK Radnički Novi Beograd|Radničkim sa Novog Beograda]] osvojio Kup [[FSS]] na teritoriji [[Fudbalski savez Beograda|FSB]], ili skraćeno Kup Beograda. Nakon regularnog dela bilo je bez golova, ali romantičari su bili bolji nakon penala 4:2.<ref>{{cite web |title=Čista romantika: OFK Beograd osvojio Kup Beograda! |url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/cista-romantika-ofk-beograd-osvojio-kup-beograda/328468 |website=mozzartsport.com |accessdate=23. 6. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703021324/http://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/cista-romantika-ofk-beograd-osvojio-kup-beograda/328468 |archive-date=03. 07. 2019 |url-status=dead }}</ref> == Stadion == [[Datoteka:Ofk Belgrade stadion.OFK.jpg|thumb|right|175px|[[Omladinski stadion]]]] OFK tradicionalno igra na [[Omladinski stadion|Omladinskom stadionu]], izgrađenom i otvorenom [[1957.]] godine i koji se nalazi u beogradskoj gradskoj četvrti [[Karaburma|Karaburmi]]. Stadion ima kapacitet od 19.100 gledalaca, od kojih je 11.381 sedeće. Značajni radovi na renoviranju završeni su [[2000.]] godine. Stadion koriste i drugi klubovi u kompleksu OSD Beograd za druge sportove, kao i za koncerte i razne događaje. OFK Beograd je prvu utakmicu na ovom stadionu odigrao 24. avgusta 1957. protiv Budućnosti iz Podgorice sa pobedom od 3:1. == Uspjesi == {| class="wikitable" style="width:60%;" |- ! colspan="2" style="width:25%; background:#039;"|<span style="color: white">Takmičenje</span> ! style="width:5%; background:#039;"| <span style="color: white">Broj</span> ! style="width:30%; background:#039;"| <span style="color: white">Godina</span> |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"|<span style="color: white">'''Nacionalno prvenstvo - 5 ''' |- style="background:#fff;" | rowspan = 3|<small>'''[[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu|Prvenstvo Kraljevine Jugoslavije]]'''</small> <br/><small>'''[[Prva savezna liga|Prva savezna liga SFR Jugoslavije]]'''</small> || '''Prvak''' || align=center|'''5''' || [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1931.|1930/31]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1933.|1932/33]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1935.|1934/35]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1936.|1935/36]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1938/39.|1938/39]]. |- style="background:#fff;" |Drugi || align=center| 6 || [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1927.|1927]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1929.|1929]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1937/38.|1937/38]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1939/40.|1939/40]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1954/55.|1954/55.]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1963/64.|1963/64.]] |- style="background:#fff;" |Treći || align=center| 4 || [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1928.|1928]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1936/37.|1936/37.]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1971/72.|1971/72.]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1972/73.|1972/73.]] |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"| <span style="color: white">'''Nacionalni kup - 1''' |- style="background:#fff;" | rowspan = 2|'''[[Kup Jugoslavije u fudbalu|Kup Kraljevine Jugoslavije]]''' || '''Pobednik''' || align=center|'''1''' || 1934. |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center| 0 || / |- | rowspan = 2|'''[[Kup maršala Tita]]''' || '''Pobednik''' || align=center|'''4''' || 1953., 1955., 1961/62., 1965/66. |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center| 0 || / |- | rowspan = 2|'''[[Kup Srbije i Crne Gore u fudbalu|Kup Srbije i Crne Gore]]''' || '''Pobednik''' || align=center|'''0''' || – |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center| 1 || [[Kup Srbije i Crne Gore u fudbalu 2005/06.|2005/06.]] |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"| <span style="color: white">'''Ostala nacionalna takmičenja'''</span> |- style="background:#fff;" | rowspan = 2| '''[[Prvenstvo Beogradskog podsaveza u fudbalu|Prvenstvo Beogradskog podsaveza]]''' || '''Prvak''' || align=center| '''6''' || [[Prvenstvo Beogradskog podsaveza 1920.|1920]], [[Prvenstvo Beogradskog podsaveza 1921.|1921]], 1926/27, 1928/29, 1929/30, 1933/34. |- style="background:#fff;" |Drugi || align=center|6|| 1922/23, 1923/24, 1924/25, 1925/26, 1927/28, 1931/32. |- style="background:#fff;" | rowspan = 2| '''[[Nezvanična prvenstva Srbije u fudbalu|Prvenstvo Srbije (1939-1944)]]''' || '''Prvak''' || align=center| '''4''' || [[Srpska liga u fudbalu 1939/40.|1939/40]], [[Srpska liga u fudbalu 1940/41.|1940/41]], [[Srpska liga u fudbalu 1942/43.|1942/43]], [[Srpska liga u fudbalu 1943/44.|1943/44.]] |- style="background:#fff;" |Drugi || align=center| 1 || [[Srpska liga u fudbalu 1941/42.|1941/42.]] |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"| <span style="color: white">'''Kontinentalna takmičenja'''</span> |- style="background:#fff;" | rowspan = 3| '''[[Mitropa kup]]'''<br /><small>Srednjoeuropski kup</small> || Pobednik || align=center| 0 || / |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center|0|| / |- style="background:#fff;" |Polufinale || align=center|2|| 1939, 1940. |- style="background:#fff;" | rowspan = 3| '''[[UEFA Kup pobjednika kupova|Kup pobjednika kupova]]'''|| Pobednik || align=center| 0 || / |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center|0|| / |- style="background:#fff;" |Polufinale || align=center|1|| [[UEFA Kup pobjednika kupova 1962/63.|1962/63.]] |- style="background:#fff;" | rowspan = 3| '''[[UEFA Intertoto kup|Intertoto kup]]'''|| Pobednik || align=center| 0 || / |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center|0|| / |- style="background:#fff;" |Polufinale || align=center|1|| [[UEFA Intertoto kup 2004.|2004.]] |} == Najpoznatiji igrači OFK Beograda == {| |- valign=top | * {{flagicon|SRB}} [[Miodrag Jovanović (fudbaler)|Miodrag Jovanović]] * {{flagicon|SRB}} [[Sava Antić]] * {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Panić]] * {{flagicon|SRB}} [[Petar Radenković]] * {{flagicon|SRB}} [[Predrag Marković (fudbaler)|Predrag Marković]] * {{flagicon|SRB}} [[Tomislav Kaloperović]] * {{flagicon|SRB}} [[Stanoje Jocić]] * {{flagicon|SRB}} [[Vasilije Šijaković]] * {{flagicon|SRB}} [[Josip Skoblar]] * {{flagicon|SRB}} [[Spasoje Samardžić]] * {{flagicon|SRB}} [[Dragan Gugleta]] | * {{flagicon|SRB}} [[Blagomir Krivokuća]] * {{flagicon|SRB}} [[Sreten Banović]] * {{flagicon|SRB}} [[Slobodan Santrač]] * {{flagicon|SRB}} [[Miloš Milutinović]] * {{flagicon|SRB}} [[Dragoslav Šekularac]] * {{flagicon|SRB}} [[Ilija Petković]] * {{flagicon|SRB}} [[Ninoslav Zec]] * {{flagicon|SRB}} [[Petar Borota]] * {{flagicon|SRB}} [[Bogdan Turudija]] * {{flagicon|SRB}} [[Dragoslav Stepanović]] | * {{flagicon|SRB}} [[Božidar Milenković]] * {{flagicon|SRB}} [[Nebojša Vučićević]] * {{flagicon|SRB}} [[Zoran Lončar (fudbaler)|Zoran Lončar]] * {{flagicon|SRB}} [[Saša Ćurčić]] * {{flagicon|SRB}} [[Petar Divić]] * {{flagicon|SRB}} [[Marko Baša]] * {{flagicon|SRB}} [[Duško Tošić]] * {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Kolarov]] * {{flagicon|SRB}} [[Branislav Ivanović]] * {{flagicon|SRB}} [[Radiša Ilić]] * {{flagicon|SRB}} [[Zvezdan Terzić]] |} ===Bivši poznati igrači=== [[Datoteka:Spelers van OFK-Belgrado op Schiphol, ivm Europacup I wedstrijd tegen Feyenoo, Bestanddeelnr 925-9692.jpg|thumb|right|325px|[[Slobodan Santrač]], [[Ilija Petković]] i [[Dragoslav Stepanović]] pred utakmicu sa [[Feyenoord Rotterdam|Fajenordom]] u [[Roterdam]]u (1972).]] '''1911–1945 :'''{{efn|Prvenstvo {{flagicon|Kraljevina Srbija}} K. Srbije (do 1918), {{flagicon|Kraljevina Jugoslavija}} Kraljevine SHS i K. Jugoslavije (1918–1945).}}<br> {{Div col|colwidth=24em}} * '''[[Predrag Antić]]''' * [[Milorad Arsenijević]] * {{flagicon|SFRJ}}{{flagicon|Francuska}} [[Ivan Bek]] * [[Radivoj Božić]] * [[Vojin Božović]] * [[Branislav Dimitrijević]] * [[Milorad Dragićević]] * [[Prvoslav Dragičević]] * [[Ernest Dubac]] * [[Ljubiša Đorđević]] * [[Franjo Glaser]] * [[Svetislav Glišović]] * [[Vlastimir Golubičić]] * [[Đura Horvatinović]] * [[Ivan Jazbinšek]] * '''[[Miodrag Jovanović (fudbaler rođen 1922)|Miodrag Jovanović]]''' * [[Bruno Knežević]] * [[Andreja Kojić]] * [[Gustav Lechner]] * [[Petar Manola]] * [[Blagoje Marjanović]] * [[Nikola Marjanović]] * [[Frane Matošić]] * [[Dušan Milošević]] * [[Milorad Mitrović (1908-1993)|Milorad Mitrović]] * [[Srđan Mrkušić]] * [[Joška Nikolić]] * [[Milorad Nikolić]] * [[Vlastimir Petković]] * {{flagicon|Slovačka|1938}} [[Ján Podhradský]] * [[Đorđe Popović]] * {{flagicon|Rumunija}} [[Svetozar Popović]] * [[Branimir Porobić]] * [[Anton Puhar]] * [[Predrag Radovanović]] * [[Janko Rodin]] * [[Nikola Simić (fudbaler rođen 1897)|Nikola Simić]] * [[Kuzman Sotirović]] * [[Ivan Stevović]] * [[Đorđe Stoiljković]] * [[Dragan Stošić]] * [[Slavko Šurdonja]] * [[Aleksandar Tirnanić]] * [[Dragomir Tošić]] * [[Svetislav Valjarević]] * [[Dragoslav Virić]] * [[Đorđe Vujadinović]] * [[Dobrivoje Zečević]] * {{flagicon|Mađarska|1940}} [[Sándor Nemes]] * {{flagicon|Mađarska|1940}} [[Lajos Senfeld Tusko]] * {{flagicon|Kraljevina Italija}} [[Otmar Gazzari]] * {{flagicon|Rumunija}} [[Rudolf Wetzer]] {{div col end}} '''Od 1945. do danas :'''{{efn|Prvenstvo {{flagicon|SFR Jugoslavija}} SFR Jugoslavije (1945–1992), {{flagicon|SR Jugoslavija}} SR Jugoslavije, Srbije i Crne Gore (1992–2006), {{flagicon|Srbija}} Srbije (2006 – do danas).}} {{Div col|colwidth=15em}} * [[Nikola Aksentijević]] * [[Komnen Andrić]] * [[Sava Antić]] * [[Nemanja Antonov]] * {{flagicon|Uganda}} [[Khalid Aucho]] * [[Radojko Avramović]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Daniel Avramovski]] * [[Stefan Babović]] * [[Miloš Bajalica]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Aleksandar Bajevski]] * [[Branko Baković]] * {{flagicon|Crna Gora}} '''[[Sreten Banović]]''' * {{flagicon|Crna Gora}} '''[[Marko Baša]]''' * [[Marko Batinica]] * {{flagicon|Ekvador}} [[Augusto Batioja]] * [[Slobodan Batričević]] * [[Nemanja Belaković]] * {{flagicon|Čile}} [[Mario Berrios]] * '''[[Petar Borota]]''' * {{flagicon|Crna Gora}} [[Vladimir Božović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Vojin Božović]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Aleksandar Bratić]] * [[Predrag Brzaković]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Zoran Bubalo]] * [[Zdravko Bukarica]] * {{flagicon|Australija}} [[Branko Buljević]] * [[Ognjen Čančarević]] * [[Aleksandar Čavrić]] * [[Srđan Čebinac]] * [[Nikola Cuckić]] * [[Stefan Čupić]] * '''[[Saša Ćurčić]]''' * [[Dušan Cvetković]] * [[Zoran Dakić]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Nikola Damjanac]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Dario Damjanović]] * [[Sreten Davidović]] * [[Aleksa Denković]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Filip Despotovski]] * [[Ljuba Dimić]] * [[Željko Dimitrov]] * '''[[Petar Divić]]''' * {{flagicon|Crna Gora}} [[Ardian Đokaj]] * [[Nebojša Đorđević (fudbaler)|Nebojša Đorđević]] * [[Dejan Dražić]] * [[Nikša Đujić]] * [[Duško Đurišić]] * [[Borko Duronjić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Miodrag Džudović]] * {{flagicon|Kazahstan}} [[Nenad Erić]] * [[Miloš Filipović]] * [[Milan Gajić]] * [[Momčilo Gavrić (fudbaler)|Momčilo Gavrić]] * [[Damjan Gojkov]] * [[Petar Golubović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Petar Grbić]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Boban Grnčarov]] * [[Vanja Grubač]] * '''[[Dragan Gugleta]]''' * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Mustafa Hodžić]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Faruk Hujdurović]] * [[Nikola Ignjatijević]] * [[Aleksandar Ignjovski]] * '''[[Radiša Ilić]]''' * '''[[Branislav Ivanović]]''' * {{flagicon|Australija}} [[Milan Ivanović]] * [[Đorđe Ivelja]] * [[Stefan Janković]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Petar Jelić]] * [[Aleksandar Ješić]] * [[Nenad Jestrović]] * [[Aleksandar Jevtić]] * '''[[Stanoje Jocić]]''' * [[Đorđe Jokić]] * [[Živko Josić]] * [[Ivica Jovanović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Vladimir Jovović]] * [[Mirsad "Mirza" Kahrović|Mirsad Kahrović]] * '''[[Tomislav Kaloperović]]''' * [[Andrija Kaluđerović]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Đorđe Kamber]] * {{flagicon|Latvija}} [[Oļegs Karavajevs]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Mladen Kašćelan]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Ivan Kecojević]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Hristijan Kirovski]] * [[Dušan Kljajić]] * [[Srđa Knežević]] * [[Viborg Koceić]] * [[Miloš Kolaković]] * '''[[Aleksandar Kolarov]]''' * [[Ognjen Koroman]] * [[Miloš Kostić]] * [[Slobodan Krčmarević]] * {{flagicon|Hrvatska}} [[Sergije Krešić]] * '''[[Blagomir Krivokuća]]''' * [[Srboljub Krivokuća]] * [[Bojan Krkić]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Simo Krunić]] * [[Stevica Kuzmanovski]] * [[Branko Lazarević]] * {{flagicon|Brazil}} [[Leandro Netto de Macedo|Leandro Netto]] * [[Zlatko Liščević]] * '''[[Zoran Lončar (fudbaler)|Zoran Lončar]]''' * [[Dušan Lukić]] * [[Milan Majstorović]] * [[Dragoljub Marić]] * [[Rodoljub Marjanović]] * [[Dragan Marković]] * '''[[Predrag Marković]]''' * [[Saša Marković]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Bojan Markovski]] * [[Zoran Martinović]] * [[Filip Matović]] * [[Slobodan Mešanović]] * [[Mihalj Mesaroš]] * [[Dragan Mihajlović]] * [[Miloš Mijić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Nemanja Mijušković]] * [[Nikola Mikić]] * '''[[Božidar Milenković]]''' * [[Nemanja Milić]] * [[Petar Milić]] * [[Stojan Milošev]] * [[Miroslav Milovanović]] * [[Milovan Milović]] * [[Luka Milunović]] * [[Milorad Milutinović]] * '''[[Miloš Milutinović]]''' * {{flagicon|Novi Zeland}} [[Adam Mitchell (footballer, born 1996|Adam Mitchell]] * {{flagicon|SAD}} [[Ilija Mitić]] * [[Krsto Mitrović]] * [[Miljan Mrdaković]] * [[Mitar Mrkela]] * [[Slavoljub Muslin]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Nemanja Nikolić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Mitar Novaković]] * [[Ajazdin Nuhi]] * {{flagicon|Kamerun}} [[Aboubakar Oumarou]] * [[Aleksandar Paločević]] * '''[[Aleksandar Panić]]''' * {{flagicon|Makedonija}} [[Angelko Panov]] * [[Marko Pavlovski]] * [[Aleksandar Pejović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Milorad Peković]] * [[Dušan Petković (fudbaler rođen 1974)|Dušan Petković]] * '''[[Ilija Petković]]''' * [[Gordan Petrić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Saša Petrović]] * [[Mihajlo Pjanović]] * [[Bogdan Planić]] * [[Petar Puača]] * [[Dušan Purać]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Milan Purović]] * '''[[Petar Radenković]]''' * [[Miodrag Radošević]] * [[Aleksandar Radovanović]] * [[Filip Rajevac]] * [[Slobodan Rajković]] * [[Đorđe Rakić]] * [[Darko Ramovš]] * [[Milan Rodić]] * [[Ivan Rogač]] * {{flagicon|Litvanija}} [[Kęstutis Ruzgys]] * '''[[Spasoje Samardžić]]''' * '''[[Slobodan Santrač]]''' * [[Bojan Šaranov]] * [[Milan Savić]] * '''[[Dragoslav Šekularac]]''' * [[Đorđe Serpak]] * '''[[Vasilije Šijaković]]''' * [[Aleksandar Simić (fudbaler)|Aleksandar Simić]] * [[Marko Simić]] * [[Uroš Sinđić]] * [[Marko Šiškov]] * {{flagicon|Hrvatska}} '''[[Josip Skoblar]]''' * [[Miljan Škrbić]] * {{flagicon|KIP}} [[Milenko Špoljarić]] * [[Dragoslav Sredojević]] * [[Dragan Stančić]] * [[Aleksandar Stanisavljević]] * [[Aleksandar Stanojević]] * [[Vladeta Starčević]] * '''[[Dragoslav Stepanović]]''' * [[Miodrag Stevanović]] * [[Saša Stevanović]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Ostoja Stjepanović]] * [[Marinko Stojaković]] * [[Dane Stojanović]] * [[Milan Stojanović]] * {{flagicon|Azerbejdžan}} [[Branimir Subašić]] * [[Lazar Tasić]] * '''[[Zvezdan Terzić]]''' * [[Dragan Tomić]] * [[Predrag Tomić]] * '''[[Duško Tošić]]''' * [[Lazar Tripković]] * '''[[Bogdan Turudija]]''' * {{flagicon|Australija}} [[Doug Utjesenovic]] * [[Zoran Vekić]] * [[Nebojša Veljković]] * {{flagicon|Malta}} [[Nenad Veselji]] * [[Vukašin Vraneš]] * '''[[Nebojša Vučićević]]''' * [[Nemanja Vučićević]] * [[Stojan Vukašinović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Ivan Vuković]] * {{flagicon|Brazil}} [[William Artur de Oliveira|William]] * [[Saša Zdjelar]] * '''[[Ninoslav Zec]]''' * [[Zoran Zekić]] * [[Goran Zelenović]] * [[Miloš Zlatković]] {{div col end}} == Trenutačni tȋm == {{collapse top|title= Sastav OFK Beograda iz sezone 2023/24.}} {{updated|3. oktobra 2023.}}<ref>{{en}} {{cite web|title=PRVI TIM: SRPSKA LIGA "BEOGRAD" 2022/23 |url=https://ofkbeograd.co.rs/index.php?tip=players&show=all|accessdate=3. oktobra 2023}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=CG|pos=GK|name= Balša Popović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Aleksandar Đermanović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Mateja Mrkela }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Nenad Stanković }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Ognjen Mimović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Srđan Nikolić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Nikola Vujadinović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Saša Marković }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Tomislav Todorović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Admir Ademi }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Ognjen Ilić }} {{Fs mid}} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Nemanja Ivanović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Marko Stanković }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Nikola Knežević }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Nikola Mituljkić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Jovan Mituljkić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Luka Mićić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Filip Kasalica }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Andrija Kaluđerović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Nikola Milinović }} {{Fs player|no=|nat=BiH|pos=FW|name= Aleksandar Kahvić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Dejan Georgijević }} {{Fs end}} {{collapse bottom}} == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} {{commonscat|OFK Beograd}} == Vanjske veze == * [http://www.ofkbeograd.co.rs/ OFK Beograd] — ''Zvanična spletna stranica kluba'' * [http://www.ofkbeograd.net/ Nezvanična klupska prezentacija – klub prijatelja OFK Beograda] * [http://www.blueunionbelgrade.com Navijači OFK Beograda] {{1.Jugoslavenska nogometna liga}} {{Meridijan Superliga}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Fudbalski klubovi u Srbiji]] [[Kategorija:Sportski klubovi u Beogradu]] li7yhipa1ihseu4eylv3r2ki8bjygp1 42655530 42655529 2026-07-15T20:59:03Z Kreyzi808 343120 42655530 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje}} {{Nogometni klub | ime kluba = OFK Beograd | slika = Beograd.png | puno ime = Omladinski fudbalski klub Beograd | nadimak = Romantičari | godina osnivanja = 25. marta 1945. (kao Metalac) | igralište = [[Omladinski stadion]], [[Karaburma]], [[Beograd]] | kapacitet stadiona = 19.100 | direktor = Balša Terzić (g. d.) | trener = [[Simo Krunić]]<ref>{{cite news|url=https://www.zurnal.rs/scc/clanak/145742/fudbal/ostale-lige/ofk-beograd-ima-novog-trenera|title=ОФК Београд има новог тренера|publisher=Спортски журнал|date=16. 1. 2023|accessdate=17. 1. 2023}}</ref> | liga = [[Prva liga Srbije (nogomet)|Prva liga Srbije]] | sezona = 2023./24. | plasman = 1. | trenutačna sezona = 2023./24. | igrači = | pattern_la1= | pattern_b1=_3whitestripes | pattern_ra1= | pattern_sh1=_white_stripes | pattern_so1=_whitetop | leftarm1=2447D5 | body1=2447D5 | rightarm1=2447D5 | shorts1=2447D5 | socks1=2447D5 | pattern_la2= | pattern_b2=_adidas_piping_gold | pattern_ra2= | pattern_so2= | leftarm2=000000 | body2=000000 | rightarm2=000000 | shorts2=000000 | socks2=000000| }} '''OFK Beograd''' je [[fudbal]]ski klub iz [[Beograd]]a. Trenutno nastupa u [[Prva liga Srbije (fudbal)|Prvoj ligi Srbije]]. Bio je dugogodišnji prvoligaš i osvajač [[Kup Jugoslavije u fudbalu|kupa SFRJ]]. == Historija kluba == OFK-a je beogradski fudbalski tim vezan za gradsku četvrt [[Karaburma]] ([[Opština Palilula (Beograd)|Palilula]]), igra na [[Omladinski stadion|Omladinskom Stadionu]] s kapacitetom od 20.000 gledatelja. Klub se smatra naslednik Beogradskog sportskog kluba ('''''BSK''''') osnovanog [[1911]]. koji je u [[1930-e|1930-im]] osvojio pet naslova prvaka Kraljevine Jugoslavije i jedan Kup Jugoslavije. Godine 1945. je preimenovan u ''Metalac'', da bi 1950. godine vratio ime BSK, a od godine 1957. do danas je poznat kao OFK Beograd. Najvažniji rezultati u historiji kluba su pet osvojenih titula prvaka [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] (1931, 1933, 1935, 1936, 1939) te četiri osvojena [[Kup maršala Tita|kupa SFRJ]] (1953, 1955, 1962, 1966). Godine 1963. je igrao u polufinalu [[UEFA Kup pobjednika kupova|Kupa pobednika kupova]] sa [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenhamom]]. === BSK === [[Datoteka:Bsk1927.jpg|thumb|left|300px|Sastav BSK-a iz 1927.]] Beogradski sportski klub ('''''BSK''''') koji je osnovan [[6. 7.|6. jula]] [[1911.]] godine, kada je održana je osnivačka skupština i izabrana uprava: predsednik Andre Jović, potpredsednici Danilo Stojanović i Jevrem Pantelić i sekretar Dušan Milošević. Prva pravila kluba potvrđena su [[1. 9.|1. septembra]] [[1911.]] Prvo BSK-ovo igralište na tadašnjem Trkalištu, mestu gde su danas tehnički fakulteti i hotel Metropol,{{efn|{{coor dms|44|48|24.6|N|20|28|22.9|E|type:landmark|display=inline}}.}} je uz zalaganje članova kluba uređeno i pripremljeno za utakmice. Prvu utakmicu BSK je odigrao 13. oktobra 1911. sa kragujevačkom Šumadijom i pobedio 8:1. Među prvim igračima bio je i Miloš Ekert koji je do tada igrao za [[Srpski mač]], on je predložio ime Beogradski sportski klub, a bio je i blagajnik kluba. Zbog gradnje tehničkih fakulteta klub je morao da napusti stadion na Trkalištu i da pređe na [[Topčidersko brdo]]. BSK je na tom mestu 1929. godine podigao moderan stadion sa tribinama za oko 30.000 gledalaca. U to vreme najveći gradski rival BSK je bila [[SK Jugoslavija]], koja je svoj stadion napravila nešto niže, tamo gde je danas [[Stadion Rajko Mitić|stadion Crvene zvezde]]. Najveći rivali u domaćem prvenstvu su pored FK Jugoslavije bili zagrebački klubovi [[1. HŠK Građanski|Građanski]], [[NK HAŠK Zagreb|HAŠK]], [[HŠK Concordia|Concordia]], te splitski [[HNK Hajduk Split|Hajduk]]. Ovi klubovi su zajedno sa BSK–om bili svi prvaci države između 1923. i 1940. godine u periodu kada je odigrano 17 fudbalskih prvenstava u Kraljevini Jugoslaviji. BSK je u tom periodu osvojio pet titula. BSK je bio ravnopravan igrajući i uglavnom pobeđujući u prijateljskim utakmicama i najpoznatije evropske klubove. Klub je se ugasio tokom [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije]]. Dvadesetog oktobra [[1944.]] Beograd je video Nemcima leđa. Dva meseca posle toga BSK se prvi put pominje u štampi – zakazao je klupsku konferenciju za 21. decembar radi izbora radnog odbora kluba. Već naredne godine dva najtrofejnija i najuspešnija fudbalska kluba sa početka 20. veka u Srbiji, BSK i SK Jugoslavija, odlukom novih komunističkih vlasti prestaju da postoje, a sa formiranjem kreću: FK Partizan i FK Crvena zvezda. === Metalac === Inicijativni odbor za osnivanje kluba '''''Metalac''''' se sastao u februaru 1945. godine, a činili su ga [[Božidar Jeremić]] iz [[Industrija motora Rakovica|Industrije motora Rakovica]], [[Dušan Ćorković]], sekretar Centralne uprave sindikata metalaca, bivši igrači BSK-a i reprezentativci [[Sava Marinković]], [[Milorad Arsenijević]] i mnogi drugi.<ref name="zec" /> Dana 25. marta 1945. godine formira se tim sindikata metalaca FK Metalac i date su mu prostorije predratnog FK Jadran. Osnovano je i Fiskulturno društvo Metalac, sa svojih sedam sekcija — fudbalskom, rvačkom, košarkaškom, rukometnom, hokejaškom, biciklističkom i atletskom. Kasnije je ukinuta rvačka i hokejaška, a dosta nakon toga uključena teniska i šahovska sekcija. [[Josip Broz Tito]] je proglašen za počasnog predsednika kluba, koji je preko svog izaslanika prihvatio poziv i društvu u lično ime predao vredan novčani poklon.<ref name="zec" /><ref name="bukvar">{{cite book |last1=Миловановић |first1=Мирослав |title=Наш плави буквар |date=2011 |publisher=Клуб пријатеља ОФК Београда 1994. |location=Београд |isbn=978-86-914827-0-1}}</ref> OFK Beograd je do 1957. godina imao iste boje dresova kao predratni BSK (tamnoplavo - svetloplava kombinacija), imao dosta sličan grb i nosio njegovo ime - BSK (1950 — 1957) sve do promene u današnje ime. Iste godine kad je osnovan, Metalac postaje [[Prvenstvo Beogradskog podsaveza 1945.|prvak Beograda]] (liga od 6 timova), a u odlučujućoj utakmici igrao je nerešeno sa [[FK Crvena zvezda|Crvenom zvezdom]], što je bilo dovoljno za prvo mesto. Metalac uzima redovno učešće u šampionatima nove države koje se igra od sezone [[Prva savezna liga Jugoslavije u fudbalu 1946/47.|1946/47]]. Od [[90-e|90-ih]] godina 20. veka OFK Beograd se poziva na tradiciju, godinu osnivanja, istoriju i titule BSK iako je BSK ugašen par meseci nakon osnivanja Metalca.<ref name="zec">{{cite book |last1=Zec |first1=Dejan |title=Početak izgradnje socijalističkog sporta u Srbiji 1944-1945. godine}}</ref><ref name="raki">{{cite web |title=Milan Raki Aranđelović - intervju |url=http://ofkbeograd.net/2/2018/09/20/milan-raki-aranđelović/ |website=ofkbeograd.net |access-date=27. 6. 2022 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="cvetković">{{cite web |last1=Cvetković |first1=Ivan |title=Tumačenje osnivanja OFK Beograda |url=https://www.politika.rs/scc/clanak/190684/Vek-OFK-Beograda-prevara-veka |website=politika.rs |access-date=27. 6. 2022}}</ref> Cela zbrka je nastala jer je visoki državni komunistički funkcioner [[Vladimir Dedijer]] iz čiste želje kao predratni navijač BSK-a pokušao da ga revitalizuje tako što je izvršio prvo fuziju Metalca i FD Beograda a potom dao ime BSK i promenio boje dresova. Zbrka je možda nastala i iz komunističke klime koja je bila tada kada su u nemogućnosti da nađu klub za sebe predratni igrači i funkcionera BSK-a se ustalili u Metalcu pokušavajući da revitalizuju uspomene (npr. Moša Marjanović ili Mikica Arsenijević) i sa oduševljenjem prihvatili Dedijerov potez.<ref>[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/sportske-price/Vek-OFK-Beograda--prevara-veka.lt.html Prava istina o nastanku OFK-a Beograda]</ref> === BSK/OSD === Nakon što su se neki manji klubovi, poput Električne centrale i Beograda,<ref name="raki" /><ref name="cvetković" /> fuzionisali sa Metalcem, na vanrednoj skupštini kluba, [[22. jula]] [[1950]]. godine,<ref name="bukvar" /> doneta je odluka da se promeni ime kluba. Razlog tome je najviše bio taj da bi se otvorila vrata široj omladini, a ne samo predstavnicima metalske struke.<ref name="cvetković" /><ref name="bfs">{{cite book |title=Monografija 50 godina Beogradskog fudbalskog saveza |date=1973 |publisher=Fudbalski savez Beograda}}</ref>. Zahvaljujući Vladimiru Dedijeru, vraćeno je ime BSK,<ref>{{cite book |last1=Dedijer |first1=Vladimir |title=Radost i tuga fudbala |date=1981 |publisher=Mladost |location=Zagreb}}</ref> a mnogi su bili skeptici da li će vlast dopustiti da se to ime ponovo nosi. [[Vladimir Dedijer]] je na to rekao da je BSK „baš lepo ime“ i da ne vidi problem u tome, te je vraćeno ime BSK.<ref name="bukvar" /> Klub je po svemu podsećao na istoimeni klub od pre rata i tamnoplavo-svetloplava boja dresova se ne menja, a grb je sličan onom predratnom. [[Datoteka:Aleksandar Panić e Vojo Todorović 1953.jpg|thumb|right|275px|Aleksandar Panić i Vojo Todorović 1953.]] Pod tim imenom klub osvaja svoja prva dva trofeja u nacionalnom kupu i to [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1953.|1953]]. i [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1955.|1955]]. godine, kada je pobeđen splitski [[HNK Hajduk Split|Hajduk]] u oba navrata rezultatom 2:0. Sezone 1954/55. klub je bio [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1954/55.|vicešampion Jugoslavije]], sa 2 boda manje od Hajduka. U tom periodu i omladinci 1951. godine postaju prvaci Jugoslavije. Stanoje Jocić je bio prvi strelac prvenstva [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1952.|1952]], a [[Predrag Marković (fudbaler)|Predrag Pop Marković]] deli prvo mesto u listi strelaca lige [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1954/55.|sezone 1954/55]], kada je klub bio vicešampion. Zanimljivost je da je drugi tim BSK-a stigao do osmine finala [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1951.|kupa 1951. godine]], kada je prvi tim ispao u prvom kolu. Tih godina su se isticali i ostali upamćeni brojni igrači kao što su [[Dragiša Filipović]], [[Aleksandar Panić]], [[Sreten Davidović]], [[Lazar Tasić]], [[Zdravko Juričko]], [[Vasilije Šijaković]], [[Sava Antić]], [[Predrag Marković (fudbaler)|Predrag Pop Marković]], [[Petar Radenković]], [[Tomislav Kaloperović]], [[Stanoje Jocić]], [[Živko Josić]] i drugi. === OFK === Klub je u drugoj polovini 1950-ih godina bio u teškoj finansijskoj krizi i pred bankrotom.<ref name="raki" /> U međuvremenu, u [[JSD Partizan|Partizanu]] su se sukobili generali i članovi [[UDBA]]-e, gde su generali odneli pobedu, a članovi UDBA-e, na čelu sa [[Životije Srba Savić|Srbom Savićem]], napustili klub.<ref name="raki" /> Ti članovi UDBA-e su prvo preuzeli nižerazrednu [[TSK Šumadija|TSK Šumadiju]], a potom prešli u BSK. Tako je došlo do fuzije BSK-a i TSK Šumadije, a predlog je bio da klub promeni ime u „BSK Šumadija”, što ipak nije prošlo jer je zvučalo nacionalistički.<ref name="bukvar" /><ref name="raki" /><ref name="miša">{{cite web |title=Колумна Мише Крстића |url=http://ofkbeograd.net/2/%d0%be%d1%84%d0%ba-%d0%b1%d0%b5%d0%be%d0%b3%d1%80%d0%b0%d0%b4/%d0%ba%d0%be%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%bd%d0%b0-%d0%bc%d0%b8%d1%88%d0%b5-%d0%ba%d1%80%d1%81%d1%82%d0%b8%d1%9b%d0%b0/ |website=ofkbeograd.net |access-date=27. 6. 2022 |archive-date=2024-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418211636/http://ofkbeograd.net/2/%D0%BE%D1%84%D0%BA-%D0%B1%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4/%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%B5-%D0%BA%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0/ }}</ref> Na kraju, klub je nazvan OFK Beograd (Omladinski fudbalski klub Beograd), kako je i predložio [[Mišo Pavićević]] na upravnom odboru. Osnivačka skupština održana je u sali [[Ustanova kulture „Vlada Divljan”|radničkog univerziteta „Braća Stamenković”]], [[26. novembar|26. novembra]] [[1957]]. godine.<ref name="bukvar" /><ref name="raki" /> Ime OFK Beograd je izabrano i da bi klub dobio svoj stadion — [[Omladinski stadion|Omladinski]], jer pre toga BSK nije imao svoj stadion, već je igrao uglavnom na tadašnjem stadionu [[FK Crvena zvezda|Crvene zvezde]], a potom i na [[Stadion Partizana|stadionu Partizana]] kada Zvezdin stadion nije ispunjavao uslove Prve lige.<ref name="miša" /> Boje kluba su promenjene u plavo-bele. === Najuspešniji period OFK-a === Odmah nakon promene imena, OFK Beograd je ispao u [[Druga savezna liga Jugoslavije u fudbalu|Drugu ligu]] sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1957/58.|1957/58.]] Odmah iduće sezone se vraća u Prvu ligu, a ubrzo nastaje najuspešniji period OFK Beograda, koji je trajao tokom [[1960-e|1960-ih]] do polovine [[1970-e|1970-ih]]. U tom periodu, zbog atraktivne igre igrači OFK-a dobijaju nadimak „romantičari”. Već [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1961/62.|1962.]] godine pobedom od 4:1 u finalu nad subotičkim [[FK Spartak Subotica|Spartakom]] osvojen je još jedan trofej kupa, sa 2 gola [[Sava Antić|Antića]] i po jedan [[Srđan Čebinac|Srđana Čebinca]] i [[Spasoje Samardžić|Samardžića]]. Naredne sezone, OFK je učestvovao u 2 evropska takmičenja: [[Intertoto kup]]u (koji tad nije bio pod okriljem [[UEFA]]) i [[Kup pobednika kupova u fudbalu|Kupu pobednika kupova]]. U Intertoto kupu te [[Intertoto kup 1962/63.|sezone]] je stigao do četvrtfinala, gde je pre toga bio prvi u grupi sa [[FK Bajern Minhen|Bajern Minhenom]], [[FK Fajenord|Fajenordom]] i [[FK Vičenca|Vičencom]]. U [[Kup pobednika kupova u fudbalu 1962/63.|Kupu pobednika kupova]] je stigao do polufinala takmičenja. Pre polufinala plavo-beli su eliminisali [[Istočna Nemačka|istočnonemački]] klub [[FK Halešer|Hemi Hale]], a zatim severnoirski [[FK Portadaun|Portadaun]] i u četvrtfinalu [[italija]]nski [[FK Napoli|Napoli]]. Nakon pobede 2:0 u [[Beograd]]u i poraza 3:1 u [[Napulj]]u, odigrana je majstorica u [[Marselj]]u, gde je OFK trijumfovao sa 3:1 i tako se plasirao u polufinale takmičenja. U polufinalu je igrao sa [[Engleska|engleskim]] [[FK Totenhem|Totenhemom]], koji je predvodio [[Džimi Grivs]] (koji je isključen na utakmici u Beogradu). OFK je izgubio u oba duela, u Beogradu 2:1 i u [[London]]u 3:1, ali je i pored poraza dobio priznanje od Totenhema za dobar otpor.<ref name="paja">{{cite web |title=INTERVJU, PAJA SAMARDŽIĆ: Kako su me Krcun i udbaši vodili u Zvezdu |url=https://www.ekspres.net/sport/intervju-paja-samardzic-kako-su-me-krcun-i-udbasi-vodili-u-zvezdu |website=ekspres.net |access-date=2. 7. 2022 |archive-date=20. 12. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220091817/https://www.ekspres.net/sport/intervju-paja-samardzic-kako-su-me-krcun-i-udbasi-vodili-u-zvezdu |url-status=unfit }}</ref> [[Datoteka:Tekma OFK Beograd - NK Maribor (2).jpg|thumb|right|300px|OFK Beograd protiv [[NK Maribor]]a 1968.: [[Bogdan Pirc|Pirc]] i [[Milan Arnejčič|Arnejčič]] u golu u posljednjim minutama utakmice. [[Herbert Vabič|Vabič]] intervenira ispred [[Slobodan Santrač|Santrača]].]] Sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1963/64.|1963/64.]] OFK je završio kao drugoplasirani u Prvoj ligi, sa 3 boda iza Crvene zvezde. Po mnogima je OFK-u oduzeta titula te sezone, kako ne se bi razbila tradicija uzimanja titule od strane „velike četvorke”.<ref name="raki" /><ref name="paja" /> Iste sezone OFK je igrao i u [[Kup sajamskih gradova 1963/64.|Kupu sajamskih gradova]], gde je ispao u prvom kolu od [[FK Juventus|Juventusa]]. Prvu utakmicu je dobio Juventus rezultatom 2:1, OFK je istim rezultatom pobedio u revanšu u Beogradu, pa se igrala majstorica. Za mesto odigravanja majstorice je izabran [[Trst]], gde je Juventus pobedio 1:0 i tako prošao dalje. Sezone 1965/66. je četvrti put osvojen [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1965/66.|Kup Jugoslavije]], pobedom u čuvenom finalu nad [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamom iz Zagreba]] rezultatom 6:2. Po dva gola su postigli članovi „tria S”: [[Josip Skoblar|Skoblar]], [[Spasoje Samardžić|Samardžić]] i [[Slobodan Santrač|Santrač]]. Zanimljivo je da je na toj utakmici Dinamo po mnogima bio bolji rival, ali je OFK-u „svaki šut ušao u gol”.<ref>{{cite journal |title=Sve je ušlo - sećanja 26. maj 1966. |journal=Sport |date=2006. |page=32}}</ref> Nakon tog uspeha je nastupio kratak period slabijih rezultata zbog odlaska mnogih igrača, koji je prekinut dolaskom [[Miloš Milutinović|Miloša Milutinovića]], i nešto kasnije, [[Dragoslav Šekularac|Dragoslava Šekularca]], dva velika tadašnja fudbalska asa u poznijim igračkim godinama. U periodu kada su Milutinović i Šekularac činili tandem, Omladinski stadion je redovno popunjen.<ref name="miša" /><ref>{{cite web |last1=Остојић |first1=Александар |title=Успон и пад ОФК Београда |url=https://www.maxbetsport.rs/uspon-i-pad-ofk-beograda-244653/ |website=maxbetsport.rs |access-date=5. 7. 2022 |archive-date=05. 07. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705232835/https://www.maxbetsport.rs/uspon-i-pad-ofk-beograda-244653/ |url-status= }}</ref> [[Slobodan Santrač]] je bio prvi strelac prvenstva sezona [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1967/68.|1967/68]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1969/70.|1969/70]] (delio prvo mesto sa [[Dušan Bajević|Dušanom Bajevićem]] iz [[FK Velež|Veleža]]), [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1971/72.|1971/72.]] (kada je sa 33 gola osvojio bronzanu kopačku Evrope) i [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1972/73.|1972/73.]] (delio prvo mesto sa [[Vojin Lazarević|Vojinom Lazarevićem]] iz Crvene zvezde). U prvenstvu je postigao 186 golova u dresu OFK Beograda, a ukupno 218 golova, što ga čini rekorderom po broju golova u Prvenstvu Jugoslavije (i Srbije). Prve polovine 1970-ih su donele novu generaciju plavo-belih, koju su, između ostalih, činili: [[Ilija Petković]], [[Dragoslav Stepanović]], [[Petar Borota]], [[Bogdan Turudija]] i drugi, a iz starije generacije ostali su [[Slobodan Santrač]] i [[Stojan Vukašinović]]. OFK u prvenstvu završava svaku sezonu u vrhu tabele, te 3 sezone zaredom igra u [[Kup UEFA|Kupu UEFA]]. Najdalje je stigao u sezoni [[Kup UEFA 1972/73.|1972/73]], drugoj sezoni u takmičenju po redu. OFK je u prvom kolu eliminisao [[FK Dukla Prag|Duklu iz Praga]], zatim je ponovo bio bolji od Fajenorda, koji je 2 godine pre toga postao [[Liga šampiona 1969/70.|šampion Evrope]], a sezonu nakon te i osvojio [[Kup UEFA 1973/74.|Kup UEFA]]. U trećem kolu je savladan [[FK Beroe|Beroe iz Stare Zagore]], a u četvrtfinalu je usledilo ispadanje od [[FK Tvente|Tventea]]. Iako je prvi meč kod kuće dobijen 3:2 u revanšu je OFK poražen 2:0. Zanimljivost je da je 1973. godine OFK osvojio prijateljski turnir Trofej grada [[Granada|Granade]], pobedom nad [[urugvaj]]skim [[FK Penjarol|Penjarolom]] u finalu 4:0. Takođe je zanimljivo da je pehar bio težak 92 kilograma, pa je zbog teškoća da se pehar unese u avion rastaven na delove i sklopljen u Beogradu.<ref name="bukvar" /> === Slabiji rezultati === [[Datoteka:Feyenoord tegen OFK-Belgrado 4-3, Europacup III, Bestanddeelnr 925-9764.jpg|thumb|right|325px|25. oktobar 1972.: Feyenoord Rotterdam – OFK 4-3.]] U drugoj polovini 1970-ih su nastupili slabiji rezultati kluba, a po drugi put u istoriji klub je ispao u Drugu ligu sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1978/79.|1978/79]]. Klub se se iduće sezone odmah vratio u Prvu ligu, sledeći put je ispao sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1982/83.|1982/83]], a ponovo nakon brzog povratka je ispao sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1985/86.|1985/86]], nakon čega je ostao u Drugoj ligi sve do raspada [[SFRJ]]. Zanimljivo je da je klub iste sezone došao do [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1985/86.|polufinala Kupa Jugoslavije]], gde je ispao od [[FK Velež|Veleža]]. I pored slabijeg perioda, za klub su igrali talentovani igrači kao što su [[Zoran Lončar (fudbaler)|Zoran Lončar]], [[Nebojša Vučićević]], [[Gordan Petrić]], koji je kao član OFK-a sa [[Fudbalska reprezentacija Jugoslavije do 20 godina|reprezentacijom]] bio [[Svetsko prvenstvo u fudbalu do 20 godina|svetski šampion u uzrastu do 20 godina]], i drugi. U sezoni 1990/91. OFK je stigao do polufinala Kupa, gde je ispao od Crvene zvezde, a [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1991/92.|naredne sezone]] klub je ušao u Prvu ligu. Te sezone nisu učestvovali klubovi iz [[SR Slovenija|Slovenije]] i [[SR Hrvatska|Hrvatske]], a klubovi iz [[SR Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]], osim [[FK Borac Banja Luka|Borca iz Banja Luke]], su završili takmičenje ranije. OFK je, pod vođstvom legende kluba Ilije Petkovića, bio 4. na tabeli i izborio učešće u Kupu UEFA sledeće sezone, u kom nije učestvovao zbog sankcija. Ni 1990-e nisu dale izrazitog poboljšanja u rezultatima OFK-a. Pritom je i Prva liga SRJ bila organizovana na čudan način, bila je podeljena na Prvu A i Prvu B ligu, gde su klubovi nakon polusezona mogli da ispadaju i ulaze u Prvu B ligu, odnosno Prvu A ligu. OFK je u sezoni [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 1993/94.|1993/94.]] na polusezoni izborio Prvu A ligu i u njoj, u drugoj polusezoni, završio 4. na tabeli. Ponovo zbog sankcija klub nije mogao da igra u evropskim takmičenjima. Ovakav sistem je potrajao do sezone [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 1997/98.|1997/98]], gde je Prva B liga bila drugi rang jugoslovenskog fudbala, a te sezone se OFK takmičio upravo u Prvoj B ligi. Nakon te sezone, klubovi su se takmičili u jedinstvenoj Prvoj ligi. === Povratak na fudbalsku scenu === Sezone 1997/98. OFK je igrao Prvu B ligu, tada drugi rang jugoslovenskog fudbala. Na čelo kluba dolazi [[Zvezdan Terzić]], koji je proveo 10 godina u klubu. OFK se odmah iste sezone vratio u Prvu ligu i postaje standardan prvoligaš, a sezone [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 2000/01.|2000/01.]] OFK je završio 5. na tabeli, a [[Petar Divić]] je bio najbolji strelac prvenstva sa 27 golova. [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 2002/03.|Sezone 2002/03.]] OFK završava 3. u prvenstvu, nakon čega je izboreno mesto u Intertoto kupu. Time je OFK izborio mesto u nekom evropskom takmičenju posle 29 godina, a u Intertoto kupu je te godine ispao u drugom kolu od [[Češka republika|češkog]] [[FK Slovacko|Sinota]]. Naredne [[Prva liga Srbije i Crne Gore u fudbalu 2003/04.|sezone]] OFK završava kao 4. na tabeli, te opet obezbeđuje učešće u Intertoto kupu. U Intertoto kupu stiže do polufinala takmičenja, gde ispada od [[FK Atletiko Madrid|Atletiko Madrida]]. Sezone [[Prva liga Srbije i Crne Gore u fudbalu 2004/05.|2004/05.]] klub ponavlja uspeh u Prvoj ligi, a obezbeđuje mesto u kvalifikacijama za [[Kup UEFA 2005/06.|Kup UEFA]], gde ispada od [[FK Lokomotiva Plovdiv|Lokomotive Plovdiv]]. Godine [[2005]]. klub je oborio svjetski rekord kada je pristao prodati braniča [[Slobodan Rajković|Slobodana Rajkovića]] [[Chelsea F.C.|Chelseaju]] za 3,5 miliona funti (5,1 miliona eura), što je bila rekordna naknada za igrače ispod 18 godina starosti. [[Datoteka:Duško Tošić - SV Werder Bremen (1).jpg|thumb|right|125px|[[Duško Tošić]]]] Naredne sezone u [[Kup Srbije i Crne Gore u fudbalu 2005/06.|Kupu Srbije i Crne Gore]] dolazi do finala, gde nakon vođstva od 2:0 protiv Crvene zvezde, ipak nakon produžetaka gubi 4:2. Time su izborene kvalifikacije za [[Kup UEFA 2006/07.|Kup UEFA]], gde protiv [[FK Okser|Oksera]] nakon pobede u Beogradu 1:0, u revanšu je bilo 2:1 do 82. minuta, i onda je Okser postigao 3 gola i sa pobedom od 5:1 otišao dalje. Sezone [[Kup Srbije u fudbalu 2007/08.|2007/08.]] klub je došao do polufinala Kupa Srbije, gde je ispao od [[FK Zemun|Zemuna]], a naredne [[Superliga Srbije u fudbalu 2008/09.|sezone]] je klub u poslednjem kolu izborio opstanak u ligi. Već naredne [[Superliga Srbije u fudbalu 2009/10.|sezone]] klub dolazi do trećeg mesta u [[Superliga Srbije u fudbalu 2009/10.|Superligi]] i do polufinala [[Kup Srbije u fudbalu 2009/10.|Kupa Srbije]], gde ispada od Crvene zvezde. Izborene su kvalifikacije za [[UEFA Liga Evrope 2010/11.|Ligu Evrope]], gde je nakon izbacivanja [[FK Torpedo Žodino|Torpedo Žodina]], klub ispao od [[FK Galatasaraj|Galatasaraja]]. Nakon prvog meča u [[Istanbul]]u, koji se nakon vođstva Galatasaraja od 2:0 završio 2:2, usledio je poraz u Beogradu od 5:1. Takođe, omladinci OFK Beograda su bili šampioni Srbije 2008. i 2009. godine.<ref>{{cite web |title=Osvajači Omladinske Lige |url=http://www.srpskistadioni.in.rs/omladinskaliga/istorija_omladinske_lige.html |website=srpskistadioni.in.rs |access-date=8. 7. 2022}}</ref> Klub je, pozivajući se na istoriju BSK-a, 2011. godine proslavio vek postojanja kluba.<ref>{{cite web |title=OFK Beograd proslavlja vek postojanja |url=https://sport.blic.rs/fudbal/domaci-fudbal/ofk-beograd-proslavlja-vek-postojanja/45jjfb5 |website=sport.blic.rs |accessdate=23. 6. 2019}}</ref> OFK je dve sezone zaredom došao do polufinala Kupa Srbije, [[Kup Srbije u fudbalu 2012/13.|2012/13.]] i [[Kup Srbije u fudbalu 2013/14.|2013/14.]] Prvi put je OFK, nakon izbacivanja Crvene zvezde u četvrtfinalu pobedom od 3:1 u gostima, ispao od [[FK Vojvodina|Vojvodine]], a drugi put od [[FK Jagodina|Jagodine]]. U ovom periodu, u kome se klub stabilizovao, su se istakli mnogi igrači: [[Petar Divić]], [[Ognjen Koroman]], [[Saša Stevanović (fudbaler)|Saša Stevanović]], [[Miljan Mrdaković]], [[Marko Baša]], [[Đorđe Jokić]], [[Duško Tošić]], [[Branislav Ivanović]], [[Aleksandar Kolarov]], [[Radiša Ilić]] i drugi. === Finansijska kriza i ispadanje u treći rang === U prvom kolu sezone [[Superliga Srbije u fudbalu 2015/16.|2015/16.]] OFK je, kao domaćin na stadionu Obilića, odigrao utakmicu protiv Crvene zvezde. Nakon vođstva od 2:0 posle prvog poluvremena, nakon preokreta OFK je izgubio 6:2. Zbog sumnje u regularnost ove utakmice, gde se sumnjalo i da je lično Zvezdan Terzić, tada kao direktor Crvene zvezde, ulazio u svlačionicu OFK-a, Više javno tužilaštvo u Beogradu je ispitavalo slučaj.<ref>{{cite web |title=Predaja romantičarima naređena u pauzi? |url=https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:558709-Predaja-romanticarima-naredjena-u-pauzi |website=novosti.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Tužilaštvo ispituje utakmicu OFK Beograd - Crvena zvezda |url=https://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/Fudbal/1984679/Tužilaštvo ispituje utakmicu OFK Beograd - Crvena zvezda.html |website=rts.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> Zbog ovog slučaja su poljuljani odnosi i u upravi kluba,<ref>{{cite web |title=Član uprave proziva predsednika: OFK radi u dogovoru sa Terzićem! |url=https://www.kurir.rs/sport/fudbal/1871669/clan-uprave-proziva-predsednika-ofk-radi-u-dogovoru-sa-terzicem |website=kurir.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> a takođe su se i navijači bunili protiv uprave i bojkotovali utakmice.<ref>{{cite web |title=Navijači OFK Beograda: Nećemo da budemo filijala! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a817393/Blue-Union-Uprava-napolje-nismo-filijala.html |website=mondo.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> Nakon završetka istrage tužilaštvo je zaključilo da nema dokaza o nameštanju utakmice.<ref>{{cite web |title=Tužilaštvo bez dokaza o nameštanju mečeva u Super ligi |url=https://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/Fudbal/2190212/Tužilaštvo bez dokaza o nameštanju mečeva u Super ligi.html |website=rts.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> Na kraju sezone, OFK je nakon 19 godina ispao u drugi rang. Naredne [[Prva liga Srbije u fudbalu 2016/17.|sezone]], OFK je kao poslednjeplasirani tim ispao iz Prve lige Srbije (drugog ranga), sa samo 3 pobede u sezoni. Tako je klub, prvi put u istoriji, igrao treći rang sezone [[Srpska liga Beograd 2017/18.|2017/18]]. Razlog drastičnog slabljenja rezultata i teške finansijske krize mnogi vide i u samom Zvezdanu Terziću, koji je u klubu bio u periodu 1997-2005 i 2012-2014.<ref>{{cite web |title=Iz vremena „romantike“ ostali samo dugovi |url=https://www.danas.rs/sport/iz-vremena-romantike-ostali-samo-dugovi/ |website=danas.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> U trećem rangu, tj. Srpskoj ligi Beograd, u prvoj sezoni osvojeno je 3. mesto, a sledeće [[Srpska liga Beograd 2018/19.|sezone]] 5. mesto. U sezoni 2018/19. godine na [[Stadion Čukaričkog|stadionu Čukaričkog]], OFK Beograd je pobedom nad [[FK Radnički Novi Beograd|Radničkim sa Novog Beograda]] osvojio Kup [[FSS]] na teritoriji [[Fudbalski savez Beograda|FSB]], ili skraćeno Kup Beograda. Nakon regularnog dela bilo je bez golova, ali romantičari su bili bolji nakon penala 4:2.<ref>{{cite web |title=Čista romantika: OFK Beograd osvojio Kup Beograda! |url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/cista-romantika-ofk-beograd-osvojio-kup-beograda/328468 |website=mozzartsport.com |accessdate=23. 6. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703021324/http://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/cista-romantika-ofk-beograd-osvojio-kup-beograda/328468 |archive-date=03. 07. 2019 |url-status=dead }}</ref> == Stadion == [[Datoteka:Ofk Belgrade stadion.OFK.jpg|thumb|right|175px|[[Omladinski stadion]]]] OFK tradicionalno igra na [[Omladinski stadion|Omladinskom stadionu]], izgrađenom i otvorenom [[1957.]] godine i koji se nalazi u beogradskoj gradskoj četvrti [[Karaburma|Karaburmi]]. Stadion ima kapacitet od 19.100 gledalaca, od kojih je 11.381 sedeće. Značajni radovi na renoviranju završeni su [[2000.]] godine. Stadion koriste i drugi klubovi u kompleksu OSD Beograd za druge sportove, kao i za koncerte i razne događaje. OFK Beograd je prvu utakmicu na ovom stadionu odigrao 24. avgusta 1957. protiv Budućnosti iz Podgorice sa pobedom od 3:1. == Uspjesi == {| class="wikitable" style="width:60%;" |- ! colspan="2" style="width:25%; background:#039;"|<span style="color: white">Takmičenje</span> ! style="width:5%; background:#039;"| <span style="color: white">Broj</span> ! style="width:30%; background:#039;"| <span style="color: white">Godina</span> |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"|<span style="color: white">'''Nacionalno prvenstvo - 5 ''' |- style="background:#fff;" | rowspan = 3|<small>'''[[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu|Prvenstvo Kraljevine Jugoslavije]]'''</small> <br/><small>'''[[Prva savezna liga|Prva savezna liga SFR Jugoslavije]]'''</small> || '''Prvak''' || align=center|'''5''' || [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1931.|1930/31]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1933.|1932/33]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1935.|1934/35]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1936.|1935/36]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1938/39.|1938/39]]. |- style="background:#fff;" |Drugi || align=center| 6 || [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1927.|1927]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1929.|1929]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1937/38.|1937/38]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1939/40.|1939/40]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1954/55.|1954/55.]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1963/64.|1963/64.]] |- style="background:#fff;" |Treći || align=center| 4 || [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1928.|1928]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1936/37.|1936/37.]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1971/72.|1971/72.]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1972/73.|1972/73.]] |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"| <span style="color: white">'''Nacionalni kup - 1''' |- style="background:#fff;" | rowspan = 2|'''[[Kup Jugoslavije u fudbalu|Kup Kraljevine Jugoslavije]]''' || '''Pobednik''' || align=center|'''1''' || 1934. |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center| 0 || / |- | rowspan = 2|'''[[Kup maršala Tita]]''' || '''Pobednik''' || align=center|'''4''' || 1953., 1955., 1961/62., 1965/66. |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center| 0 || / |- | rowspan = 2|'''[[Kup Srbije i Crne Gore u fudbalu|Kup Srbije i Crne Gore]]''' || '''Pobednik''' || align=center|'''0''' || – |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center| 1 || [[Kup Srbije i Crne Gore u fudbalu 2005/06.|2005/06.]] |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"| <span style="color: white">'''Ostala nacionalna takmičenja'''</span> |- style="background:#fff;" | rowspan = 2| '''[[Prvenstvo Beogradskog podsaveza u fudbalu|Prvenstvo Beogradskog podsaveza]]''' || '''Prvak''' || align=center| '''6''' || [[Prvenstvo Beogradskog podsaveza 1920.|1920]], [[Prvenstvo Beogradskog podsaveza 1921.|1921]], 1926/27, 1928/29, 1929/30, 1933/34. |- style="background:#fff;" |Drugi || align=center|6|| 1922/23, 1923/24, 1924/25, 1925/26, 1927/28, 1931/32. |- style="background:#fff;" | rowspan = 2| '''[[Nezvanična prvenstva Srbije u fudbalu|Prvenstvo Srbije (1939-1944)]]''' || '''Prvak''' || align=center| '''4''' || [[Srpska liga u fudbalu 1939/40.|1939/40]], [[Srpska liga u fudbalu 1940/41.|1940/41]], [[Srpska liga u fudbalu 1942/43.|1942/43]], [[Srpska liga u fudbalu 1943/44.|1943/44.]] |- style="background:#fff;" |Drugi || align=center| 1 || [[Srpska liga u fudbalu 1941/42.|1941/42.]] |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"| <span style="color: white">'''Kontinentalna takmičenja'''</span> |- style="background:#fff;" | rowspan = 3| '''[[Mitropa kup]]'''<br /><small>Srednjoeuropski kup</small> || Pobednik || align=center| 0 || / |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center|0|| / |- style="background:#fff;" |Polufinale || align=center|2|| 1939, 1940. |- style="background:#fff;" | rowspan = 3| '''[[UEFA Kup pobjednika kupova|Kup pobjednika kupova]]'''|| Pobednik || align=center| 0 || / |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center|0|| / |- style="background:#fff;" |Polufinale || align=center|1|| [[UEFA Kup pobjednika kupova 1962/63.|1962/63.]] |- style="background:#fff;" | rowspan = 3| '''[[UEFA Intertoto kup|Intertoto kup]]'''|| Pobednik || align=center| 0 || / |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center|0|| / |- style="background:#fff;" |Polufinale || align=center|1|| [[UEFA Intertoto kup 2004.|2004.]] |} == Najpoznatiji igrači OFK Beograda == {| |- valign=top | * {{flagicon|SRB}} [[Miodrag Jovanović (fudbaler)|Miodrag Jovanović]] * {{flagicon|SRB}} [[Sava Antić]] * {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Panić]] * {{flagicon|SRB}} [[Petar Radenković]] * {{flagicon|SRB}} [[Predrag Marković (fudbaler)|Predrag Marković]] * {{flagicon|SRB}} [[Tomislav Kaloperović]] * {{flagicon|SRB}} [[Stanoje Jocić]] * {{flagicon|SRB}} [[Vasilije Šijaković]] * {{flagicon|SRB}} [[Josip Skoblar]] * {{flagicon|SRB}} [[Spasoje Samardžić]] * {{flagicon|SRB}} [[Dragan Gugleta]] | * {{flagicon|SRB}} [[Blagomir Krivokuća]] * {{flagicon|SRB}} [[Sreten Banović]] * {{flagicon|SRB}} [[Slobodan Santrač]] * {{flagicon|SRB}} [[Miloš Milutinović]] * {{flagicon|SRB}} [[Dragoslav Šekularac]] * {{flagicon|SRB}} [[Ilija Petković]] * {{flagicon|SRB}} [[Ninoslav Zec]] * {{flagicon|SRB}} [[Petar Borota]] * {{flagicon|SRB}} [[Bogdan Turudija]] * {{flagicon|SRB}} [[Dragoslav Stepanović]] | * {{flagicon|SRB}} [[Božidar Milenković]] * {{flagicon|SRB}} [[Nebojša Vučićević]] * {{flagicon|SRB}} [[Zoran Lončar (fudbaler)|Zoran Lončar]] * {{flagicon|SRB}} [[Saša Ćurčić]] * {{flagicon|SRB}} [[Petar Divić]] * {{flagicon|SRB}} [[Marko Baša]] * {{flagicon|SRB}} [[Duško Tošić]] * {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Kolarov]] * {{flagicon|SRB}} [[Branislav Ivanović]] * {{flagicon|SRB}} [[Radiša Ilić]] * {{flagicon|SRB}} [[Zvezdan Terzić]] |} ===Bivši poznati igrači=== [[Datoteka:Spelers van OFK-Belgrado op Schiphol, ivm Europacup I wedstrijd tegen Feyenoo, Bestanddeelnr 925-9692.jpg|thumb|right|325px|[[Slobodan Santrač]], [[Ilija Petković]] i [[Dragoslav Stepanović]] pred utakmicu sa [[Feyenoord Rotterdam|Fajenordom]] u [[Roterdam]]u (1972).]] '''1911–1945 :'''{{efn|Prvenstvo {{flagicon|Kraljevina Srbija}} K. Srbije (do 1918), {{flagicon|Kraljevina Jugoslavija}} Kraljevine SHS i K. Jugoslavije (1918–1945).}}<br> {{Div col|colwidth=24em}} * '''[[Predrag Antić]]''' * [[Milorad Arsenijević]] * {{flagicon|SFRJ}}{{flagicon|Francuska}} [[Ivan Bek]] * [[Radivoj Božić]] * [[Vojin Božović]] * [[Branislav Dimitrijević]] * [[Milorad Dragićević]] * [[Prvoslav Dragičević]] * [[Ernest Dubac]] * [[Ljubiša Đorđević]] * [[Franjo Glaser]] * [[Svetislav Glišović]] * [[Vlastimir Golubičić]] * [[Đura Horvatinović]] * [[Ivan Jazbinšek]] * '''[[Miodrag Jovanović (fudbaler rođen 1922)|Miodrag Jovanović]]''' * [[Bruno Knežević]] * [[Andreja Kojić]] * [[Gustav Lechner]] * [[Petar Manola]] * [[Blagoje Marjanović]] * [[Nikola Marjanović]] * [[Frane Matošić]] * [[Dušan Milošević]] * [[Milorad Mitrović (1908-1993)|Milorad Mitrović]] * [[Srđan Mrkušić]] * [[Joška Nikolić]] * [[Milorad Nikolić]] * [[Vlastimir Petković]] * {{flagicon|Slovačka|1938}} [[Ján Podhradský]] * [[Đorđe Popović]] * {{flagicon|Rumunija}} [[Svetozar Popović]] * [[Branimir Porobić]] * [[Anton Puhar]] * [[Predrag Radovanović]] * [[Janko Rodin]] * [[Nikola Simić (fudbaler rođen 1897)|Nikola Simić]] * [[Kuzman Sotirović]] * [[Ivan Stevović]] * [[Đorđe Stoiljković]] * [[Dragan Stošić]] * [[Slavko Šurdonja]] * [[Aleksandar Tirnanić]] * [[Dragomir Tošić]] * [[Svetislav Valjarević]] * [[Dragoslav Virić]] * [[Đorđe Vujadinović]] * [[Dobrivoje Zečević]] * {{flagicon|Mađarska|1940}} [[Sándor Nemes]] * {{flagicon|Mađarska|1940}} [[Lajos Senfeld Tusko]] * {{flagicon|Kraljevina Italija}} [[Otmar Gazzari]] * {{flagicon|Rumunija}} [[Rudolf Wetzer]] {{div col end}} '''Od 1945. do danas :'''{{efn|Prvenstvo {{flagicon|SFR Jugoslavija}} SFR Jugoslavije (1945–1992), {{flagicon|SR Jugoslavija}} SR Jugoslavije, Srbije i Crne Gore (1992–2006), {{flagicon|Srbija}} Srbije (2006 – do danas).}} {{Div col|colwidth=15em}} * [[Nikola Aksentijević]] * [[Komnen Andrić]] * [[Sava Antić]] * [[Nemanja Antonov]] * {{flagicon|Uganda}} [[Khalid Aucho]] * [[Radojko Avramović]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Daniel Avramovski]] * [[Stefan Babović]] * [[Miloš Bajalica]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Aleksandar Bajevski]] * [[Branko Baković]] * {{flagicon|Crna Gora}} '''[[Sreten Banović]]''' * {{flagicon|Crna Gora}} '''[[Marko Baša]]''' * [[Marko Batinica]] * {{flagicon|Ekvador}} [[Augusto Batioja]] * [[Slobodan Batričević]] * [[Nemanja Belaković]] * {{flagicon|Čile}} [[Mario Berrios]] * '''[[Petar Borota]]''' * {{flagicon|Crna Gora}} [[Vladimir Božović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Vojin Božović]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Aleksandar Bratić]] * [[Predrag Brzaković]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Zoran Bubalo]] * [[Zdravko Bukarica]] * {{flagicon|Australija}} [[Branko Buljević]] * [[Ognjen Čančarević]] * [[Aleksandar Čavrić]] * [[Srđan Čebinac]] * [[Nikola Cuckić]] * [[Stefan Čupić]] * '''[[Saša Ćurčić]]''' * [[Dušan Cvetković]] * [[Zoran Dakić]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Nikola Damjanac]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Dario Damjanović]] * [[Sreten Davidović]] * [[Aleksa Denković]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Filip Despotovski]] * [[Ljuba Dimić]] * [[Željko Dimitrov]] * '''[[Petar Divić]]''' * {{flagicon|Crna Gora}} [[Ardian Đokaj]] * [[Nebojša Đorđević (fudbaler)|Nebojša Đorđević]] * [[Dejan Dražić]] * [[Nikša Đujić]] * [[Duško Đurišić]] * [[Borko Duronjić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Miodrag Džudović]] * {{flagicon|Kazahstan}} [[Nenad Erić]] * [[Miloš Filipović]] * [[Milan Gajić]] * [[Momčilo Gavrić (fudbaler)|Momčilo Gavrić]] * [[Damjan Gojkov]] * [[Petar Golubović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Petar Grbić]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Boban Grnčarov]] * [[Vanja Grubač]] * '''[[Dragan Gugleta]]''' * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Mustafa Hodžić]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Faruk Hujdurović]] * [[Nikola Ignjatijević]] * [[Aleksandar Ignjovski]] * '''[[Radiša Ilić]]''' * '''[[Branislav Ivanović]]''' * {{flagicon|Australija}} [[Milan Ivanović]] * [[Đorđe Ivelja]] * [[Stefan Janković]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Petar Jelić]] * [[Aleksandar Ješić]] * [[Nenad Jestrović]] * [[Aleksandar Jevtić]] * '''[[Stanoje Jocić]]''' * [[Đorđe Jokić]] * [[Živko Josić]] * [[Ivica Jovanović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Vladimir Jovović]] * [[Mirsad "Mirza" Kahrović|Mirsad Kahrović]] * '''[[Tomislav Kaloperović]]''' * [[Andrija Kaluđerović]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Đorđe Kamber]] * {{flagicon|Latvija}} [[Oļegs Karavajevs]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Mladen Kašćelan]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Ivan Kecojević]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Hristijan Kirovski]] * [[Dušan Kljajić]] * [[Srđa Knežević]] * [[Viborg Koceić]] * [[Miloš Kolaković]] * '''[[Aleksandar Kolarov]]''' * [[Ognjen Koroman]] * [[Miloš Kostić]] * [[Slobodan Krčmarević]] * {{flagicon|Hrvatska}} [[Sergije Krešić]] * '''[[Blagomir Krivokuća]]''' * [[Srboljub Krivokuća]] * [[Bojan Krkić]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Simo Krunić]] * [[Stevica Kuzmanovski]] * [[Branko Lazarević]] * {{flagicon|Brazil}} [[Leandro Netto de Macedo|Leandro Netto]] * [[Zlatko Liščević]] * '''[[Zoran Lončar (fudbaler)|Zoran Lončar]]''' * [[Dušan Lukić]] * [[Milan Majstorović]] * [[Dragoljub Marić]] * [[Rodoljub Marjanović]] * [[Dragan Marković]] * '''[[Predrag Marković]]''' * [[Saša Marković]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Bojan Markovski]] * [[Zoran Martinović]] * [[Filip Matović]] * [[Slobodan Mešanović]] * [[Mihalj Mesaroš]] * [[Dragan Mihajlović]] * [[Miloš Mijić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Nemanja Mijušković]] * [[Nikola Mikić]] * '''[[Božidar Milenković]]''' * [[Nemanja Milić]] * [[Petar Milić]] * [[Stojan Milošev]] * [[Miroslav Milovanović]] * [[Milovan Milović]] * [[Luka Milunović]] * [[Milorad Milutinović]] * '''[[Miloš Milutinović]]''' * {{flagicon|Novi Zeland}} [[Adam Mitchell (footballer, born 1996|Adam Mitchell]] * {{flagicon|SAD}} [[Ilija Mitić]] * [[Krsto Mitrović]] * [[Miljan Mrdaković]] * [[Mitar Mrkela]] * [[Slavoljub Muslin]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Nemanja Nikolić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Mitar Novaković]] * [[Ajazdin Nuhi]] * {{flagicon|Kamerun}} [[Aboubakar Oumarou]] * [[Aleksandar Paločević]] * '''[[Aleksandar Panić]]''' * {{flagicon|Makedonija}} [[Angelko Panov]] * [[Marko Pavlovski]] * [[Aleksandar Pejović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Milorad Peković]] * [[Dušan Petković (fudbaler rođen 1974)|Dušan Petković]] * '''[[Ilija Petković]]''' * [[Gordan Petrić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Saša Petrović]] * [[Mihajlo Pjanović]] * [[Bogdan Planić]] * [[Petar Puača]] * [[Dušan Purać]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Milan Purović]] * '''[[Petar Radenković]]''' * [[Miodrag Radošević]] * [[Aleksandar Radovanović]] * [[Filip Rajevac]] * [[Slobodan Rajković]] * [[Đorđe Rakić]] * [[Darko Ramovš]] * [[Milan Rodić]] * [[Ivan Rogač]] * {{flagicon|Litvanija}} [[Kęstutis Ruzgys]] * '''[[Spasoje Samardžić]]''' * '''[[Slobodan Santrač]]''' * [[Bojan Šaranov]] * [[Milan Savić]] * '''[[Dragoslav Šekularac]]''' * [[Đorđe Serpak]] * '''[[Vasilije Šijaković]]''' * [[Aleksandar Simić (fudbaler)|Aleksandar Simić]] * [[Marko Simić]] * [[Uroš Sinđić]] * [[Marko Šiškov]] * {{flagicon|Hrvatska}} '''[[Josip Skoblar]]''' * [[Miljan Škrbić]] * {{flagicon|KIP}} [[Milenko Špoljarić]] * [[Dragoslav Sredojević]] * [[Dragan Stančić]] * [[Aleksandar Stanisavljević]] * [[Aleksandar Stanojević]] * [[Vladeta Starčević]] * '''[[Dragoslav Stepanović]]''' * [[Miodrag Stevanović]] * [[Saša Stevanović]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Ostoja Stjepanović]] * [[Marinko Stojaković]] * [[Dane Stojanović]] * [[Milan Stojanović]] * {{flagicon|Azerbejdžan}} [[Branimir Subašić]] * [[Lazar Tasić]] * '''[[Zvezdan Terzić]]''' * [[Dragan Tomić]] * [[Predrag Tomić]] * '''[[Duško Tošić]]''' * [[Lazar Tripković]] * '''[[Bogdan Turudija]]''' * {{flagicon|Australija}} [[Doug Utjesenovic]] * [[Zoran Vekić]] * [[Nebojša Veljković]] * {{flagicon|Malta}} [[Nenad Veselji]] * [[Vukašin Vraneš]] * '''[[Nebojša Vučićević]]''' * [[Nemanja Vučićević]] * [[Stojan Vukašinović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Ivan Vuković]] * {{flagicon|Brazil}} [[William Artur de Oliveira|William]] * [[Saša Zdjelar]] * '''[[Ninoslav Zec]]''' * [[Zoran Zekić]] * [[Goran Zelenović]] * [[Miloš Zlatković]] {{div col end}} == Trenutačni tȋm == {{collapse top|title= Sastav OFK Beograda iz sezone 2023/24.}} {{updated|3. oktobra 2023.}}<ref>{{en}} {{cite web|title=PRVI TIM: SRPSKA LIGA "BEOGRAD" 2022/23 |url=https://ofkbeograd.co.rs/index.php?tip=players&show=all|accessdate=3. oktobra 2023}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=CG|pos=GK|name= Balša Popović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Aleksandar Đermanović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Mateja Mrkela }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Nenad Stanković }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Ognjen Mimović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Srđan Nikolić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Nikola Vujadinović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Saša Marković }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Tomislav Todorović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Admir Ademi }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Ognjen Ilić }} {{Fs mid}} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Nemanja Ivanović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Marko Stanković }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Nikola Knežević }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Nikola Mituljkić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Jovan Mituljkić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Luka Mićić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Filip Kasalica }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Andrija Kaluđerović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Nikola Milinović }} {{Fs player|no=|nat=BiH|pos=FW|name= Aleksandar Kahvić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Dejan Georgijević }} {{Fs end}} {{collapse bottom}} == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} {{commonscat|OFK Beograd}} == Vanjske veze == * [http://www.ofkbeograd.co.rs/ OFK Beograd] — ''Zvanična spletna stranica kluba'' * [http://www.ofkbeograd.net/ Nezvanična klupska prezentacija – klub prijatelja OFK Beograda] * [http://www.blueunionbelgrade.com Navijači OFK Beograda] {{1.Jugoslavenska nogometna liga}} {{Meridijan Superliga}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Fudbalski klubovi u Srbiji]] [[Kategorija:Sportski klubovi u Beogradu]] c8tt4pr6j0wo1z951mbk5rpod5419wy 42655531 42655530 2026-07-15T20:59:44Z Kreyzi808 343120 42655531 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje}} {{Nogometni klub | ime kluba = OFK Beograd | slika = [[Datoteka:Beograd.png|200px]] | puno ime = Omladinski fudbalski klub Beograd | nadimak = Romantičari | godina osnivanja = 25. marta 1945. (kao Metalac) | igralište = [[Omladinski stadion]], [[Karaburma]], [[Beograd]] | kapacitet stadiona = 19.100 | direktor = Balša Terzić (g. d.) | trener = [[Simo Krunić]]<ref>{{cite news|url=https://www.zurnal.rs/scc/clanak/145742/fudbal/ostale-lige/ofk-beograd-ima-novog-trenera|title=ОФК Београд има новог тренера|publisher=Спортски журнал|date=16. 1. 2023|accessdate=17. 1. 2023}}</ref> | liga = [[Prva liga Srbije (nogomet)|Prva liga Srbije]] | sezona = 2023./24. | plasman = 1. | trenutačna sezona = 2023./24. | igrači = | pattern_la1= | pattern_b1=_3whitestripes | pattern_ra1= | pattern_sh1=_white_stripes | pattern_so1=_whitetop | leftarm1=2447D5 | body1=2447D5 | rightarm1=2447D5 | shorts1=2447D5 | socks1=2447D5 | pattern_la2= | pattern_b2=_adidas_piping_gold | pattern_ra2= | pattern_so2= | leftarm2=000000 | body2=000000 | rightarm2=000000 | shorts2=000000 | socks2=000000| }} '''OFK Beograd''' je [[fudbal]]ski klub iz [[Beograd]]a. Trenutno nastupa u [[Prva liga Srbije (fudbal)|Prvoj ligi Srbije]]. Bio je dugogodišnji prvoligaš i osvajač [[Kup Jugoslavije u fudbalu|kupa SFRJ]]. == Historija kluba == OFK-a je beogradski fudbalski tim vezan za gradsku četvrt [[Karaburma]] ([[Opština Palilula (Beograd)|Palilula]]), igra na [[Omladinski stadion|Omladinskom Stadionu]] s kapacitetom od 20.000 gledatelja. Klub se smatra naslednik Beogradskog sportskog kluba ('''''BSK''''') osnovanog [[1911]]. koji je u [[1930-e|1930-im]] osvojio pet naslova prvaka Kraljevine Jugoslavije i jedan Kup Jugoslavije. Godine 1945. je preimenovan u ''Metalac'', da bi 1950. godine vratio ime BSK, a od godine 1957. do danas je poznat kao OFK Beograd. Najvažniji rezultati u historiji kluba su pet osvojenih titula prvaka [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] (1931, 1933, 1935, 1936, 1939) te četiri osvojena [[Kup maršala Tita|kupa SFRJ]] (1953, 1955, 1962, 1966). Godine 1963. je igrao u polufinalu [[UEFA Kup pobjednika kupova|Kupa pobednika kupova]] sa [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenhamom]]. === BSK === [[Datoteka:Bsk1927.jpg|thumb|left|300px|Sastav BSK-a iz 1927.]] Beogradski sportski klub ('''''BSK''''') koji je osnovan [[6. 7.|6. jula]] [[1911.]] godine, kada je održana je osnivačka skupština i izabrana uprava: predsednik Andre Jović, potpredsednici Danilo Stojanović i Jevrem Pantelić i sekretar Dušan Milošević. Prva pravila kluba potvrđena su [[1. 9.|1. septembra]] [[1911.]] Prvo BSK-ovo igralište na tadašnjem Trkalištu, mestu gde su danas tehnički fakulteti i hotel Metropol,{{efn|{{coor dms|44|48|24.6|N|20|28|22.9|E|type:landmark|display=inline}}.}} je uz zalaganje članova kluba uređeno i pripremljeno za utakmice. Prvu utakmicu BSK je odigrao 13. oktobra 1911. sa kragujevačkom Šumadijom i pobedio 8:1. Među prvim igračima bio je i Miloš Ekert koji je do tada igrao za [[Srpski mač]], on je predložio ime Beogradski sportski klub, a bio je i blagajnik kluba. Zbog gradnje tehničkih fakulteta klub je morao da napusti stadion na Trkalištu i da pređe na [[Topčidersko brdo]]. BSK je na tom mestu 1929. godine podigao moderan stadion sa tribinama za oko 30.000 gledalaca. U to vreme najveći gradski rival BSK je bila [[SK Jugoslavija]], koja je svoj stadion napravila nešto niže, tamo gde je danas [[Stadion Rajko Mitić|stadion Crvene zvezde]]. Najveći rivali u domaćem prvenstvu su pored FK Jugoslavije bili zagrebački klubovi [[1. HŠK Građanski|Građanski]], [[NK HAŠK Zagreb|HAŠK]], [[HŠK Concordia|Concordia]], te splitski [[HNK Hajduk Split|Hajduk]]. Ovi klubovi su zajedno sa BSK–om bili svi prvaci države između 1923. i 1940. godine u periodu kada je odigrano 17 fudbalskih prvenstava u Kraljevini Jugoslaviji. BSK je u tom periodu osvojio pet titula. BSK je bio ravnopravan igrajući i uglavnom pobeđujući u prijateljskim utakmicama i najpoznatije evropske klubove. Klub je se ugasio tokom [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije]]. Dvadesetog oktobra [[1944.]] Beograd je video Nemcima leđa. Dva meseca posle toga BSK se prvi put pominje u štampi – zakazao je klupsku konferenciju za 21. decembar radi izbora radnog odbora kluba. Već naredne godine dva najtrofejnija i najuspešnija fudbalska kluba sa početka 20. veka u Srbiji, BSK i SK Jugoslavija, odlukom novih komunističkih vlasti prestaju da postoje, a sa formiranjem kreću: FK Partizan i FK Crvena zvezda. === Metalac === Inicijativni odbor za osnivanje kluba '''''Metalac''''' se sastao u februaru 1945. godine, a činili su ga [[Božidar Jeremić]] iz [[Industrija motora Rakovica|Industrije motora Rakovica]], [[Dušan Ćorković]], sekretar Centralne uprave sindikata metalaca, bivši igrači BSK-a i reprezentativci [[Sava Marinković]], [[Milorad Arsenijević]] i mnogi drugi.<ref name="zec" /> Dana 25. marta 1945. godine formira se tim sindikata metalaca FK Metalac i date su mu prostorije predratnog FK Jadran. Osnovano je i Fiskulturno društvo Metalac, sa svojih sedam sekcija — fudbalskom, rvačkom, košarkaškom, rukometnom, hokejaškom, biciklističkom i atletskom. Kasnije je ukinuta rvačka i hokejaška, a dosta nakon toga uključena teniska i šahovska sekcija. [[Josip Broz Tito]] je proglašen za počasnog predsednika kluba, koji je preko svog izaslanika prihvatio poziv i društvu u lično ime predao vredan novčani poklon.<ref name="zec" /><ref name="bukvar">{{cite book |last1=Миловановић |first1=Мирослав |title=Наш плави буквар |date=2011 |publisher=Клуб пријатеља ОФК Београда 1994. |location=Београд |isbn=978-86-914827-0-1}}</ref> OFK Beograd je do 1957. godina imao iste boje dresova kao predratni BSK (tamnoplavo - svetloplava kombinacija), imao dosta sličan grb i nosio njegovo ime - BSK (1950 — 1957) sve do promene u današnje ime. Iste godine kad je osnovan, Metalac postaje [[Prvenstvo Beogradskog podsaveza 1945.|prvak Beograda]] (liga od 6 timova), a u odlučujućoj utakmici igrao je nerešeno sa [[FK Crvena zvezda|Crvenom zvezdom]], što je bilo dovoljno za prvo mesto. Metalac uzima redovno učešće u šampionatima nove države koje se igra od sezone [[Prva savezna liga Jugoslavije u fudbalu 1946/47.|1946/47]]. Od [[90-e|90-ih]] godina 20. veka OFK Beograd se poziva na tradiciju, godinu osnivanja, istoriju i titule BSK iako je BSK ugašen par meseci nakon osnivanja Metalca.<ref name="zec">{{cite book |last1=Zec |first1=Dejan |title=Početak izgradnje socijalističkog sporta u Srbiji 1944-1945. godine}}</ref><ref name="raki">{{cite web |title=Milan Raki Aranđelović - intervju |url=http://ofkbeograd.net/2/2018/09/20/milan-raki-aranđelović/ |website=ofkbeograd.net |access-date=27. 6. 2022 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="cvetković">{{cite web |last1=Cvetković |first1=Ivan |title=Tumačenje osnivanja OFK Beograda |url=https://www.politika.rs/scc/clanak/190684/Vek-OFK-Beograda-prevara-veka |website=politika.rs |access-date=27. 6. 2022}}</ref> Cela zbrka je nastala jer je visoki državni komunistički funkcioner [[Vladimir Dedijer]] iz čiste želje kao predratni navijač BSK-a pokušao da ga revitalizuje tako što je izvršio prvo fuziju Metalca i FD Beograda a potom dao ime BSK i promenio boje dresova. Zbrka je možda nastala i iz komunističke klime koja je bila tada kada su u nemogućnosti da nađu klub za sebe predratni igrači i funkcionera BSK-a se ustalili u Metalcu pokušavajući da revitalizuju uspomene (npr. Moša Marjanović ili Mikica Arsenijević) i sa oduševljenjem prihvatili Dedijerov potez.<ref>[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/sportske-price/Vek-OFK-Beograda--prevara-veka.lt.html Prava istina o nastanku OFK-a Beograda]</ref> === BSK/OSD === Nakon što su se neki manji klubovi, poput Električne centrale i Beograda,<ref name="raki" /><ref name="cvetković" /> fuzionisali sa Metalcem, na vanrednoj skupštini kluba, [[22. jula]] [[1950]]. godine,<ref name="bukvar" /> doneta je odluka da se promeni ime kluba. Razlog tome je najviše bio taj da bi se otvorila vrata široj omladini, a ne samo predstavnicima metalske struke.<ref name="cvetković" /><ref name="bfs">{{cite book |title=Monografija 50 godina Beogradskog fudbalskog saveza |date=1973 |publisher=Fudbalski savez Beograda}}</ref>. Zahvaljujući Vladimiru Dedijeru, vraćeno je ime BSK,<ref>{{cite book |last1=Dedijer |first1=Vladimir |title=Radost i tuga fudbala |date=1981 |publisher=Mladost |location=Zagreb}}</ref> a mnogi su bili skeptici da li će vlast dopustiti da se to ime ponovo nosi. [[Vladimir Dedijer]] je na to rekao da je BSK „baš lepo ime“ i da ne vidi problem u tome, te je vraćeno ime BSK.<ref name="bukvar" /> Klub je po svemu podsećao na istoimeni klub od pre rata i tamnoplavo-svetloplava boja dresova se ne menja, a grb je sličan onom predratnom. [[Datoteka:Aleksandar Panić e Vojo Todorović 1953.jpg|thumb|right|275px|Aleksandar Panić i Vojo Todorović 1953.]] Pod tim imenom klub osvaja svoja prva dva trofeja u nacionalnom kupu i to [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1953.|1953]]. i [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1955.|1955]]. godine, kada je pobeđen splitski [[HNK Hajduk Split|Hajduk]] u oba navrata rezultatom 2:0. Sezone 1954/55. klub je bio [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1954/55.|vicešampion Jugoslavije]], sa 2 boda manje od Hajduka. U tom periodu i omladinci 1951. godine postaju prvaci Jugoslavije. Stanoje Jocić je bio prvi strelac prvenstva [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1952.|1952]], a [[Predrag Marković (fudbaler)|Predrag Pop Marković]] deli prvo mesto u listi strelaca lige [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1954/55.|sezone 1954/55]], kada je klub bio vicešampion. Zanimljivost je da je drugi tim BSK-a stigao do osmine finala [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1951.|kupa 1951. godine]], kada je prvi tim ispao u prvom kolu. Tih godina su se isticali i ostali upamćeni brojni igrači kao što su [[Dragiša Filipović]], [[Aleksandar Panić]], [[Sreten Davidović]], [[Lazar Tasić]], [[Zdravko Juričko]], [[Vasilije Šijaković]], [[Sava Antić]], [[Predrag Marković (fudbaler)|Predrag Pop Marković]], [[Petar Radenković]], [[Tomislav Kaloperović]], [[Stanoje Jocić]], [[Živko Josić]] i drugi. === OFK === Klub je u drugoj polovini 1950-ih godina bio u teškoj finansijskoj krizi i pred bankrotom.<ref name="raki" /> U međuvremenu, u [[JSD Partizan|Partizanu]] su se sukobili generali i članovi [[UDBA]]-e, gde su generali odneli pobedu, a članovi UDBA-e, na čelu sa [[Životije Srba Savić|Srbom Savićem]], napustili klub.<ref name="raki" /> Ti članovi UDBA-e su prvo preuzeli nižerazrednu [[TSK Šumadija|TSK Šumadiju]], a potom prešli u BSK. Tako je došlo do fuzije BSK-a i TSK Šumadije, a predlog je bio da klub promeni ime u „BSK Šumadija”, što ipak nije prošlo jer je zvučalo nacionalistički.<ref name="bukvar" /><ref name="raki" /><ref name="miša">{{cite web |title=Колумна Мише Крстића |url=http://ofkbeograd.net/2/%d0%be%d1%84%d0%ba-%d0%b1%d0%b5%d0%be%d0%b3%d1%80%d0%b0%d0%b4/%d0%ba%d0%be%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%bd%d0%b0-%d0%bc%d0%b8%d1%88%d0%b5-%d0%ba%d1%80%d1%81%d1%82%d0%b8%d1%9b%d0%b0/ |website=ofkbeograd.net |access-date=27. 6. 2022 |archive-date=2024-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418211636/http://ofkbeograd.net/2/%D0%BE%D1%84%D0%BA-%D0%B1%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4/%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%B5-%D0%BA%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0/ }}</ref> Na kraju, klub je nazvan OFK Beograd (Omladinski fudbalski klub Beograd), kako je i predložio [[Mišo Pavićević]] na upravnom odboru. Osnivačka skupština održana je u sali [[Ustanova kulture „Vlada Divljan”|radničkog univerziteta „Braća Stamenković”]], [[26. novembar|26. novembra]] [[1957]]. godine.<ref name="bukvar" /><ref name="raki" /> Ime OFK Beograd je izabrano i da bi klub dobio svoj stadion — [[Omladinski stadion|Omladinski]], jer pre toga BSK nije imao svoj stadion, već je igrao uglavnom na tadašnjem stadionu [[FK Crvena zvezda|Crvene zvezde]], a potom i na [[Stadion Partizana|stadionu Partizana]] kada Zvezdin stadion nije ispunjavao uslove Prve lige.<ref name="miša" /> Boje kluba su promenjene u plavo-bele. === Najuspešniji period OFK-a === Odmah nakon promene imena, OFK Beograd je ispao u [[Druga savezna liga Jugoslavije u fudbalu|Drugu ligu]] sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1957/58.|1957/58.]] Odmah iduće sezone se vraća u Prvu ligu, a ubrzo nastaje najuspešniji period OFK Beograda, koji je trajao tokom [[1960-e|1960-ih]] do polovine [[1970-e|1970-ih]]. U tom periodu, zbog atraktivne igre igrači OFK-a dobijaju nadimak „romantičari”. Već [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1961/62.|1962.]] godine pobedom od 4:1 u finalu nad subotičkim [[FK Spartak Subotica|Spartakom]] osvojen je još jedan trofej kupa, sa 2 gola [[Sava Antić|Antića]] i po jedan [[Srđan Čebinac|Srđana Čebinca]] i [[Spasoje Samardžić|Samardžića]]. Naredne sezone, OFK je učestvovao u 2 evropska takmičenja: [[Intertoto kup]]u (koji tad nije bio pod okriljem [[UEFA]]) i [[Kup pobednika kupova u fudbalu|Kupu pobednika kupova]]. U Intertoto kupu te [[Intertoto kup 1962/63.|sezone]] je stigao do četvrtfinala, gde je pre toga bio prvi u grupi sa [[FK Bajern Minhen|Bajern Minhenom]], [[FK Fajenord|Fajenordom]] i [[FK Vičenca|Vičencom]]. U [[Kup pobednika kupova u fudbalu 1962/63.|Kupu pobednika kupova]] je stigao do polufinala takmičenja. Pre polufinala plavo-beli su eliminisali [[Istočna Nemačka|istočnonemački]] klub [[FK Halešer|Hemi Hale]], a zatim severnoirski [[FK Portadaun|Portadaun]] i u četvrtfinalu [[italija]]nski [[FK Napoli|Napoli]]. Nakon pobede 2:0 u [[Beograd]]u i poraza 3:1 u [[Napulj]]u, odigrana je majstorica u [[Marselj]]u, gde je OFK trijumfovao sa 3:1 i tako se plasirao u polufinale takmičenja. U polufinalu je igrao sa [[Engleska|engleskim]] [[FK Totenhem|Totenhemom]], koji je predvodio [[Džimi Grivs]] (koji je isključen na utakmici u Beogradu). OFK je izgubio u oba duela, u Beogradu 2:1 i u [[London]]u 3:1, ali je i pored poraza dobio priznanje od Totenhema za dobar otpor.<ref name="paja">{{cite web |title=INTERVJU, PAJA SAMARDŽIĆ: Kako su me Krcun i udbaši vodili u Zvezdu |url=https://www.ekspres.net/sport/intervju-paja-samardzic-kako-su-me-krcun-i-udbasi-vodili-u-zvezdu |website=ekspres.net |access-date=2. 7. 2022 |archive-date=20. 12. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220091817/https://www.ekspres.net/sport/intervju-paja-samardzic-kako-su-me-krcun-i-udbasi-vodili-u-zvezdu |url-status=unfit }}</ref> [[Datoteka:Tekma OFK Beograd - NK Maribor (2).jpg|thumb|right|300px|OFK Beograd protiv [[NK Maribor]]a 1968.: [[Bogdan Pirc|Pirc]] i [[Milan Arnejčič|Arnejčič]] u golu u posljednjim minutama utakmice. [[Herbert Vabič|Vabič]] intervenira ispred [[Slobodan Santrač|Santrača]].]] Sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1963/64.|1963/64.]] OFK je završio kao drugoplasirani u Prvoj ligi, sa 3 boda iza Crvene zvezde. Po mnogima je OFK-u oduzeta titula te sezone, kako ne se bi razbila tradicija uzimanja titule od strane „velike četvorke”.<ref name="raki" /><ref name="paja" /> Iste sezone OFK je igrao i u [[Kup sajamskih gradova 1963/64.|Kupu sajamskih gradova]], gde je ispao u prvom kolu od [[FK Juventus|Juventusa]]. Prvu utakmicu je dobio Juventus rezultatom 2:1, OFK je istim rezultatom pobedio u revanšu u Beogradu, pa se igrala majstorica. Za mesto odigravanja majstorice je izabran [[Trst]], gde je Juventus pobedio 1:0 i tako prošao dalje. Sezone 1965/66. je četvrti put osvojen [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1965/66.|Kup Jugoslavije]], pobedom u čuvenom finalu nad [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamom iz Zagreba]] rezultatom 6:2. Po dva gola su postigli članovi „tria S”: [[Josip Skoblar|Skoblar]], [[Spasoje Samardžić|Samardžić]] i [[Slobodan Santrač|Santrač]]. Zanimljivo je da je na toj utakmici Dinamo po mnogima bio bolji rival, ali je OFK-u „svaki šut ušao u gol”.<ref>{{cite journal |title=Sve je ušlo - sećanja 26. maj 1966. |journal=Sport |date=2006. |page=32}}</ref> Nakon tog uspeha je nastupio kratak period slabijih rezultata zbog odlaska mnogih igrača, koji je prekinut dolaskom [[Miloš Milutinović|Miloša Milutinovića]], i nešto kasnije, [[Dragoslav Šekularac|Dragoslava Šekularca]], dva velika tadašnja fudbalska asa u poznijim igračkim godinama. U periodu kada su Milutinović i Šekularac činili tandem, Omladinski stadion je redovno popunjen.<ref name="miša" /><ref>{{cite web |last1=Остојић |first1=Александар |title=Успон и пад ОФК Београда |url=https://www.maxbetsport.rs/uspon-i-pad-ofk-beograda-244653/ |website=maxbetsport.rs |access-date=5. 7. 2022 |archive-date=05. 07. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705232835/https://www.maxbetsport.rs/uspon-i-pad-ofk-beograda-244653/ |url-status= }}</ref> [[Slobodan Santrač]] je bio prvi strelac prvenstva sezona [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1967/68.|1967/68]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1969/70.|1969/70]] (delio prvo mesto sa [[Dušan Bajević|Dušanom Bajevićem]] iz [[FK Velež|Veleža]]), [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1971/72.|1971/72.]] (kada je sa 33 gola osvojio bronzanu kopačku Evrope) i [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1972/73.|1972/73.]] (delio prvo mesto sa [[Vojin Lazarević|Vojinom Lazarevićem]] iz Crvene zvezde). U prvenstvu je postigao 186 golova u dresu OFK Beograda, a ukupno 218 golova, što ga čini rekorderom po broju golova u Prvenstvu Jugoslavije (i Srbije). Prve polovine 1970-ih su donele novu generaciju plavo-belih, koju su, između ostalih, činili: [[Ilija Petković]], [[Dragoslav Stepanović]], [[Petar Borota]], [[Bogdan Turudija]] i drugi, a iz starije generacije ostali su [[Slobodan Santrač]] i [[Stojan Vukašinović]]. OFK u prvenstvu završava svaku sezonu u vrhu tabele, te 3 sezone zaredom igra u [[Kup UEFA|Kupu UEFA]]. Najdalje je stigao u sezoni [[Kup UEFA 1972/73.|1972/73]], drugoj sezoni u takmičenju po redu. OFK je u prvom kolu eliminisao [[FK Dukla Prag|Duklu iz Praga]], zatim je ponovo bio bolji od Fajenorda, koji je 2 godine pre toga postao [[Liga šampiona 1969/70.|šampion Evrope]], a sezonu nakon te i osvojio [[Kup UEFA 1973/74.|Kup UEFA]]. U trećem kolu je savladan [[FK Beroe|Beroe iz Stare Zagore]], a u četvrtfinalu je usledilo ispadanje od [[FK Tvente|Tventea]]. Iako je prvi meč kod kuće dobijen 3:2 u revanšu je OFK poražen 2:0. Zanimljivost je da je 1973. godine OFK osvojio prijateljski turnir Trofej grada [[Granada|Granade]], pobedom nad [[urugvaj]]skim [[FK Penjarol|Penjarolom]] u finalu 4:0. Takođe je zanimljivo da je pehar bio težak 92 kilograma, pa je zbog teškoća da se pehar unese u avion rastaven na delove i sklopljen u Beogradu.<ref name="bukvar" /> === Slabiji rezultati === [[Datoteka:Feyenoord tegen OFK-Belgrado 4-3, Europacup III, Bestanddeelnr 925-9764.jpg|thumb|right|325px|25. oktobar 1972.: Feyenoord Rotterdam – OFK 4-3.]] U drugoj polovini 1970-ih su nastupili slabiji rezultati kluba, a po drugi put u istoriji klub je ispao u Drugu ligu sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1978/79.|1978/79]]. Klub se se iduće sezone odmah vratio u Prvu ligu, sledeći put je ispao sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1982/83.|1982/83]], a ponovo nakon brzog povratka je ispao sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1985/86.|1985/86]], nakon čega je ostao u Drugoj ligi sve do raspada [[SFRJ]]. Zanimljivo je da je klub iste sezone došao do [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1985/86.|polufinala Kupa Jugoslavije]], gde je ispao od [[FK Velež|Veleža]]. I pored slabijeg perioda, za klub su igrali talentovani igrači kao što su [[Zoran Lončar (fudbaler)|Zoran Lončar]], [[Nebojša Vučićević]], [[Gordan Petrić]], koji je kao član OFK-a sa [[Fudbalska reprezentacija Jugoslavije do 20 godina|reprezentacijom]] bio [[Svetsko prvenstvo u fudbalu do 20 godina|svetski šampion u uzrastu do 20 godina]], i drugi. U sezoni 1990/91. OFK je stigao do polufinala Kupa, gde je ispao od Crvene zvezde, a [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1991/92.|naredne sezone]] klub je ušao u Prvu ligu. Te sezone nisu učestvovali klubovi iz [[SR Slovenija|Slovenije]] i [[SR Hrvatska|Hrvatske]], a klubovi iz [[SR Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]], osim [[FK Borac Banja Luka|Borca iz Banja Luke]], su završili takmičenje ranije. OFK je, pod vođstvom legende kluba Ilije Petkovića, bio 4. na tabeli i izborio učešće u Kupu UEFA sledeće sezone, u kom nije učestvovao zbog sankcija. Ni 1990-e nisu dale izrazitog poboljšanja u rezultatima OFK-a. Pritom je i Prva liga SRJ bila organizovana na čudan način, bila je podeljena na Prvu A i Prvu B ligu, gde su klubovi nakon polusezona mogli da ispadaju i ulaze u Prvu B ligu, odnosno Prvu A ligu. OFK je u sezoni [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 1993/94.|1993/94.]] na polusezoni izborio Prvu A ligu i u njoj, u drugoj polusezoni, završio 4. na tabeli. Ponovo zbog sankcija klub nije mogao da igra u evropskim takmičenjima. Ovakav sistem je potrajao do sezone [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 1997/98.|1997/98]], gde je Prva B liga bila drugi rang jugoslovenskog fudbala, a te sezone se OFK takmičio upravo u Prvoj B ligi. Nakon te sezone, klubovi su se takmičili u jedinstvenoj Prvoj ligi. === Povratak na fudbalsku scenu === Sezone 1997/98. OFK je igrao Prvu B ligu, tada drugi rang jugoslovenskog fudbala. Na čelo kluba dolazi [[Zvezdan Terzić]], koji je proveo 10 godina u klubu. OFK se odmah iste sezone vratio u Prvu ligu i postaje standardan prvoligaš, a sezone [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 2000/01.|2000/01.]] OFK je završio 5. na tabeli, a [[Petar Divić]] je bio najbolji strelac prvenstva sa 27 golova. [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 2002/03.|Sezone 2002/03.]] OFK završava 3. u prvenstvu, nakon čega je izboreno mesto u Intertoto kupu. Time je OFK izborio mesto u nekom evropskom takmičenju posle 29 godina, a u Intertoto kupu je te godine ispao u drugom kolu od [[Češka republika|češkog]] [[FK Slovacko|Sinota]]. Naredne [[Prva liga Srbije i Crne Gore u fudbalu 2003/04.|sezone]] OFK završava kao 4. na tabeli, te opet obezbeđuje učešće u Intertoto kupu. U Intertoto kupu stiže do polufinala takmičenja, gde ispada od [[FK Atletiko Madrid|Atletiko Madrida]]. Sezone [[Prva liga Srbije i Crne Gore u fudbalu 2004/05.|2004/05.]] klub ponavlja uspeh u Prvoj ligi, a obezbeđuje mesto u kvalifikacijama za [[Kup UEFA 2005/06.|Kup UEFA]], gde ispada od [[FK Lokomotiva Plovdiv|Lokomotive Plovdiv]]. Godine [[2005]]. klub je oborio svjetski rekord kada je pristao prodati braniča [[Slobodan Rajković|Slobodana Rajkovića]] [[Chelsea F.C.|Chelseaju]] za 3,5 miliona funti (5,1 miliona eura), što je bila rekordna naknada za igrače ispod 18 godina starosti. [[Datoteka:Duško Tošić - SV Werder Bremen (1).jpg|thumb|right|125px|[[Duško Tošić]]]] Naredne sezone u [[Kup Srbije i Crne Gore u fudbalu 2005/06.|Kupu Srbije i Crne Gore]] dolazi do finala, gde nakon vođstva od 2:0 protiv Crvene zvezde, ipak nakon produžetaka gubi 4:2. Time su izborene kvalifikacije za [[Kup UEFA 2006/07.|Kup UEFA]], gde protiv [[FK Okser|Oksera]] nakon pobede u Beogradu 1:0, u revanšu je bilo 2:1 do 82. minuta, i onda je Okser postigao 3 gola i sa pobedom od 5:1 otišao dalje. Sezone [[Kup Srbije u fudbalu 2007/08.|2007/08.]] klub je došao do polufinala Kupa Srbije, gde je ispao od [[FK Zemun|Zemuna]], a naredne [[Superliga Srbije u fudbalu 2008/09.|sezone]] je klub u poslednjem kolu izborio opstanak u ligi. Već naredne [[Superliga Srbije u fudbalu 2009/10.|sezone]] klub dolazi do trećeg mesta u [[Superliga Srbije u fudbalu 2009/10.|Superligi]] i do polufinala [[Kup Srbije u fudbalu 2009/10.|Kupa Srbije]], gde ispada od Crvene zvezde. Izborene su kvalifikacije za [[UEFA Liga Evrope 2010/11.|Ligu Evrope]], gde je nakon izbacivanja [[FK Torpedo Žodino|Torpedo Žodina]], klub ispao od [[FK Galatasaraj|Galatasaraja]]. Nakon prvog meča u [[Istanbul]]u, koji se nakon vođstva Galatasaraja od 2:0 završio 2:2, usledio je poraz u Beogradu od 5:1. Takođe, omladinci OFK Beograda su bili šampioni Srbije 2008. i 2009. godine.<ref>{{cite web |title=Osvajači Omladinske Lige |url=http://www.srpskistadioni.in.rs/omladinskaliga/istorija_omladinske_lige.html |website=srpskistadioni.in.rs |access-date=8. 7. 2022}}</ref> Klub je, pozivajući se na istoriju BSK-a, 2011. godine proslavio vek postojanja kluba.<ref>{{cite web |title=OFK Beograd proslavlja vek postojanja |url=https://sport.blic.rs/fudbal/domaci-fudbal/ofk-beograd-proslavlja-vek-postojanja/45jjfb5 |website=sport.blic.rs |accessdate=23. 6. 2019}}</ref> OFK je dve sezone zaredom došao do polufinala Kupa Srbije, [[Kup Srbije u fudbalu 2012/13.|2012/13.]] i [[Kup Srbije u fudbalu 2013/14.|2013/14.]] Prvi put je OFK, nakon izbacivanja Crvene zvezde u četvrtfinalu pobedom od 3:1 u gostima, ispao od [[FK Vojvodina|Vojvodine]], a drugi put od [[FK Jagodina|Jagodine]]. U ovom periodu, u kome se klub stabilizovao, su se istakli mnogi igrači: [[Petar Divić]], [[Ognjen Koroman]], [[Saša Stevanović (fudbaler)|Saša Stevanović]], [[Miljan Mrdaković]], [[Marko Baša]], [[Đorđe Jokić]], [[Duško Tošić]], [[Branislav Ivanović]], [[Aleksandar Kolarov]], [[Radiša Ilić]] i drugi. === Finansijska kriza i ispadanje u treći rang === U prvom kolu sezone [[Superliga Srbije u fudbalu 2015/16.|2015/16.]] OFK je, kao domaćin na stadionu Obilića, odigrao utakmicu protiv Crvene zvezde. Nakon vođstva od 2:0 posle prvog poluvremena, nakon preokreta OFK je izgubio 6:2. Zbog sumnje u regularnost ove utakmice, gde se sumnjalo i da je lično Zvezdan Terzić, tada kao direktor Crvene zvezde, ulazio u svlačionicu OFK-a, Više javno tužilaštvo u Beogradu je ispitavalo slučaj.<ref>{{cite web |title=Predaja romantičarima naređena u pauzi? |url=https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:558709-Predaja-romanticarima-naredjena-u-pauzi |website=novosti.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Tužilaštvo ispituje utakmicu OFK Beograd - Crvena zvezda |url=https://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/Fudbal/1984679/Tužilaštvo ispituje utakmicu OFK Beograd - Crvena zvezda.html |website=rts.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> Zbog ovog slučaja su poljuljani odnosi i u upravi kluba,<ref>{{cite web |title=Član uprave proziva predsednika: OFK radi u dogovoru sa Terzićem! |url=https://www.kurir.rs/sport/fudbal/1871669/clan-uprave-proziva-predsednika-ofk-radi-u-dogovoru-sa-terzicem |website=kurir.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> a takođe su se i navijači bunili protiv uprave i bojkotovali utakmice.<ref>{{cite web |title=Navijači OFK Beograda: Nećemo da budemo filijala! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a817393/Blue-Union-Uprava-napolje-nismo-filijala.html |website=mondo.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> Nakon završetka istrage tužilaštvo je zaključilo da nema dokaza o nameštanju utakmice.<ref>{{cite web |title=Tužilaštvo bez dokaza o nameštanju mečeva u Super ligi |url=https://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/Fudbal/2190212/Tužilaštvo bez dokaza o nameštanju mečeva u Super ligi.html |website=rts.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> Na kraju sezone, OFK je nakon 19 godina ispao u drugi rang. Naredne [[Prva liga Srbije u fudbalu 2016/17.|sezone]], OFK je kao poslednjeplasirani tim ispao iz Prve lige Srbije (drugog ranga), sa samo 3 pobede u sezoni. Tako je klub, prvi put u istoriji, igrao treći rang sezone [[Srpska liga Beograd 2017/18.|2017/18]]. Razlog drastičnog slabljenja rezultata i teške finansijske krize mnogi vide i u samom Zvezdanu Terziću, koji je u klubu bio u periodu 1997-2005 i 2012-2014.<ref>{{cite web |title=Iz vremena „romantike“ ostali samo dugovi |url=https://www.danas.rs/sport/iz-vremena-romantike-ostali-samo-dugovi/ |website=danas.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> U trećem rangu, tj. Srpskoj ligi Beograd, u prvoj sezoni osvojeno je 3. mesto, a sledeće [[Srpska liga Beograd 2018/19.|sezone]] 5. mesto. U sezoni 2018/19. godine na [[Stadion Čukaričkog|stadionu Čukaričkog]], OFK Beograd je pobedom nad [[FK Radnički Novi Beograd|Radničkim sa Novog Beograda]] osvojio Kup [[FSS]] na teritoriji [[Fudbalski savez Beograda|FSB]], ili skraćeno Kup Beograda. Nakon regularnog dela bilo je bez golova, ali romantičari su bili bolji nakon penala 4:2.<ref>{{cite web |title=Čista romantika: OFK Beograd osvojio Kup Beograda! |url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/cista-romantika-ofk-beograd-osvojio-kup-beograda/328468 |website=mozzartsport.com |accessdate=23. 6. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703021324/http://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/cista-romantika-ofk-beograd-osvojio-kup-beograda/328468 |archive-date=03. 07. 2019 |url-status=dead }}</ref> == Stadion == [[Datoteka:Ofk Belgrade stadion.OFK.jpg|thumb|right|175px|[[Omladinski stadion]]]] OFK tradicionalno igra na [[Omladinski stadion|Omladinskom stadionu]], izgrađenom i otvorenom [[1957.]] godine i koji se nalazi u beogradskoj gradskoj četvrti [[Karaburma|Karaburmi]]. Stadion ima kapacitet od 19.100 gledalaca, od kojih je 11.381 sedeće. Značajni radovi na renoviranju završeni su [[2000.]] godine. Stadion koriste i drugi klubovi u kompleksu OSD Beograd za druge sportove, kao i za koncerte i razne događaje. OFK Beograd je prvu utakmicu na ovom stadionu odigrao 24. avgusta 1957. protiv Budućnosti iz Podgorice sa pobedom od 3:1. == Uspjesi == {| class="wikitable" style="width:60%;" |- ! colspan="2" style="width:25%; background:#039;"|<span style="color: white">Takmičenje</span> ! style="width:5%; background:#039;"| <span style="color: white">Broj</span> ! style="width:30%; background:#039;"| <span style="color: white">Godina</span> |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"|<span style="color: white">'''Nacionalno prvenstvo - 5 ''' |- style="background:#fff;" | rowspan = 3|<small>'''[[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu|Prvenstvo Kraljevine Jugoslavije]]'''</small> <br/><small>'''[[Prva savezna liga|Prva savezna liga SFR Jugoslavije]]'''</small> || '''Prvak''' || align=center|'''5''' || [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1931.|1930/31]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1933.|1932/33]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1935.|1934/35]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1936.|1935/36]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1938/39.|1938/39]]. |- style="background:#fff;" |Drugi || align=center| 6 || [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1927.|1927]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1929.|1929]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1937/38.|1937/38]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1939/40.|1939/40]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1954/55.|1954/55.]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1963/64.|1963/64.]] |- style="background:#fff;" |Treći || align=center| 4 || [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1928.|1928]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1936/37.|1936/37.]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1971/72.|1971/72.]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1972/73.|1972/73.]] |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"| <span style="color: white">'''Nacionalni kup - 1''' |- style="background:#fff;" | rowspan = 2|'''[[Kup Jugoslavije u fudbalu|Kup Kraljevine Jugoslavije]]''' || '''Pobednik''' || align=center|'''1''' || 1934. |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center| 0 || / |- | rowspan = 2|'''[[Kup maršala Tita]]''' || '''Pobednik''' || align=center|'''4''' || 1953., 1955., 1961/62., 1965/66. |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center| 0 || / |- | rowspan = 2|'''[[Kup Srbije i Crne Gore u fudbalu|Kup Srbije i Crne Gore]]''' || '''Pobednik''' || align=center|'''0''' || – |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center| 1 || [[Kup Srbije i Crne Gore u fudbalu 2005/06.|2005/06.]] |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"| <span style="color: white">'''Ostala nacionalna takmičenja'''</span> |- style="background:#fff;" | rowspan = 2| '''[[Prvenstvo Beogradskog podsaveza u fudbalu|Prvenstvo Beogradskog podsaveza]]''' || '''Prvak''' || align=center| '''6''' || [[Prvenstvo Beogradskog podsaveza 1920.|1920]], [[Prvenstvo Beogradskog podsaveza 1921.|1921]], 1926/27, 1928/29, 1929/30, 1933/34. |- style="background:#fff;" |Drugi || align=center|6|| 1922/23, 1923/24, 1924/25, 1925/26, 1927/28, 1931/32. |- style="background:#fff;" | rowspan = 2| '''[[Nezvanična prvenstva Srbije u fudbalu|Prvenstvo Srbije (1939-1944)]]''' || '''Prvak''' || align=center| '''4''' || [[Srpska liga u fudbalu 1939/40.|1939/40]], [[Srpska liga u fudbalu 1940/41.|1940/41]], [[Srpska liga u fudbalu 1942/43.|1942/43]], [[Srpska liga u fudbalu 1943/44.|1943/44.]] |- style="background:#fff;" |Drugi || align=center| 1 || [[Srpska liga u fudbalu 1941/42.|1941/42.]] |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"| <span style="color: white">'''Kontinentalna takmičenja'''</span> |- style="background:#fff;" | rowspan = 3| '''[[Mitropa kup]]'''<br /><small>Srednjoeuropski kup</small> || Pobednik || align=center| 0 || / |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center|0|| / |- style="background:#fff;" |Polufinale || align=center|2|| 1939, 1940. |- style="background:#fff;" | rowspan = 3| '''[[UEFA Kup pobjednika kupova|Kup pobjednika kupova]]'''|| Pobednik || align=center| 0 || / |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center|0|| / |- style="background:#fff;" |Polufinale || align=center|1|| [[UEFA Kup pobjednika kupova 1962/63.|1962/63.]] |- style="background:#fff;" | rowspan = 3| '''[[UEFA Intertoto kup|Intertoto kup]]'''|| Pobednik || align=center| 0 || / |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center|0|| / |- style="background:#fff;" |Polufinale || align=center|1|| [[UEFA Intertoto kup 2004.|2004.]] |} == Najpoznatiji igrači OFK Beograda == {| |- valign=top | * {{flagicon|SRB}} [[Miodrag Jovanović (fudbaler)|Miodrag Jovanović]] * {{flagicon|SRB}} [[Sava Antić]] * {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Panić]] * {{flagicon|SRB}} [[Petar Radenković]] * {{flagicon|SRB}} [[Predrag Marković (fudbaler)|Predrag Marković]] * {{flagicon|SRB}} [[Tomislav Kaloperović]] * {{flagicon|SRB}} [[Stanoje Jocić]] * {{flagicon|SRB}} [[Vasilije Šijaković]] * {{flagicon|SRB}} [[Josip Skoblar]] * {{flagicon|SRB}} [[Spasoje Samardžić]] * {{flagicon|SRB}} [[Dragan Gugleta]] | * {{flagicon|SRB}} [[Blagomir Krivokuća]] * {{flagicon|SRB}} [[Sreten Banović]] * {{flagicon|SRB}} [[Slobodan Santrač]] * {{flagicon|SRB}} [[Miloš Milutinović]] * {{flagicon|SRB}} [[Dragoslav Šekularac]] * {{flagicon|SRB}} [[Ilija Petković]] * {{flagicon|SRB}} [[Ninoslav Zec]] * {{flagicon|SRB}} [[Petar Borota]] * {{flagicon|SRB}} [[Bogdan Turudija]] * {{flagicon|SRB}} [[Dragoslav Stepanović]] | * {{flagicon|SRB}} [[Božidar Milenković]] * {{flagicon|SRB}} [[Nebojša Vučićević]] * {{flagicon|SRB}} [[Zoran Lončar (fudbaler)|Zoran Lončar]] * {{flagicon|SRB}} [[Saša Ćurčić]] * {{flagicon|SRB}} [[Petar Divić]] * {{flagicon|SRB}} [[Marko Baša]] * {{flagicon|SRB}} [[Duško Tošić]] * {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Kolarov]] * {{flagicon|SRB}} [[Branislav Ivanović]] * {{flagicon|SRB}} [[Radiša Ilić]] * {{flagicon|SRB}} [[Zvezdan Terzić]] |} ===Bivši poznati igrači=== [[Datoteka:Spelers van OFK-Belgrado op Schiphol, ivm Europacup I wedstrijd tegen Feyenoo, Bestanddeelnr 925-9692.jpg|thumb|right|325px|[[Slobodan Santrač]], [[Ilija Petković]] i [[Dragoslav Stepanović]] pred utakmicu sa [[Feyenoord Rotterdam|Fajenordom]] u [[Roterdam]]u (1972).]] '''1911–1945 :'''{{efn|Prvenstvo {{flagicon|Kraljevina Srbija}} K. Srbije (do 1918), {{flagicon|Kraljevina Jugoslavija}} Kraljevine SHS i K. Jugoslavije (1918–1945).}}<br> {{Div col|colwidth=24em}} * '''[[Predrag Antić]]''' * [[Milorad Arsenijević]] * {{flagicon|SFRJ}}{{flagicon|Francuska}} [[Ivan Bek]] * [[Radivoj Božić]] * [[Vojin Božović]] * [[Branislav Dimitrijević]] * [[Milorad Dragićević]] * [[Prvoslav Dragičević]] * [[Ernest Dubac]] * [[Ljubiša Đorđević]] * [[Franjo Glaser]] * [[Svetislav Glišović]] * [[Vlastimir Golubičić]] * [[Đura Horvatinović]] * [[Ivan Jazbinšek]] * '''[[Miodrag Jovanović (fudbaler rođen 1922)|Miodrag Jovanović]]''' * [[Bruno Knežević]] * [[Andreja Kojić]] * [[Gustav Lechner]] * [[Petar Manola]] * [[Blagoje Marjanović]] * [[Nikola Marjanović]] * [[Frane Matošić]] * [[Dušan Milošević]] * [[Milorad Mitrović (1908-1993)|Milorad Mitrović]] * [[Srđan Mrkušić]] * [[Joška Nikolić]] * [[Milorad Nikolić]] * [[Vlastimir Petković]] * {{flagicon|Slovačka|1938}} [[Ján Podhradský]] * [[Đorđe Popović]] * {{flagicon|Rumunija}} [[Svetozar Popović]] * [[Branimir Porobić]] * [[Anton Puhar]] * [[Predrag Radovanović]] * [[Janko Rodin]] * [[Nikola Simić (fudbaler rođen 1897)|Nikola Simić]] * [[Kuzman Sotirović]] * [[Ivan Stevović]] * [[Đorđe Stoiljković]] * [[Dragan Stošić]] * [[Slavko Šurdonja]] * [[Aleksandar Tirnanić]] * [[Dragomir Tošić]] * [[Svetislav Valjarević]] * [[Dragoslav Virić]] * [[Đorđe Vujadinović]] * [[Dobrivoje Zečević]] * {{flagicon|Mađarska|1940}} [[Sándor Nemes]] * {{flagicon|Mađarska|1940}} [[Lajos Senfeld Tusko]] * {{flagicon|Kraljevina Italija}} [[Otmar Gazzari]] * {{flagicon|Rumunija}} [[Rudolf Wetzer]] {{div col end}} '''Od 1945. do danas :'''{{efn|Prvenstvo {{flagicon|SFR Jugoslavija}} SFR Jugoslavije (1945–1992), {{flagicon|SR Jugoslavija}} SR Jugoslavije, Srbije i Crne Gore (1992–2006), {{flagicon|Srbija}} Srbije (2006 – do danas).}} {{Div col|colwidth=15em}} * [[Nikola Aksentijević]] * [[Komnen Andrić]] * [[Sava Antić]] * [[Nemanja Antonov]] * {{flagicon|Uganda}} [[Khalid Aucho]] * [[Radojko Avramović]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Daniel Avramovski]] * [[Stefan Babović]] * [[Miloš Bajalica]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Aleksandar Bajevski]] * [[Branko Baković]] * {{flagicon|Crna Gora}} '''[[Sreten Banović]]''' * {{flagicon|Crna Gora}} '''[[Marko Baša]]''' * [[Marko Batinica]] * {{flagicon|Ekvador}} [[Augusto Batioja]] * [[Slobodan Batričević]] * [[Nemanja Belaković]] * {{flagicon|Čile}} [[Mario Berrios]] * '''[[Petar Borota]]''' * {{flagicon|Crna Gora}} [[Vladimir Božović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Vojin Božović]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Aleksandar Bratić]] * [[Predrag Brzaković]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Zoran Bubalo]] * [[Zdravko Bukarica]] * {{flagicon|Australija}} [[Branko Buljević]] * [[Ognjen Čančarević]] * [[Aleksandar Čavrić]] * [[Srđan Čebinac]] * [[Nikola Cuckić]] * [[Stefan Čupić]] * '''[[Saša Ćurčić]]''' * [[Dušan Cvetković]] * [[Zoran Dakić]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Nikola Damjanac]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Dario Damjanović]] * [[Sreten Davidović]] * [[Aleksa Denković]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Filip Despotovski]] * [[Ljuba Dimić]] * [[Željko Dimitrov]] * '''[[Petar Divić]]''' * {{flagicon|Crna Gora}} [[Ardian Đokaj]] * [[Nebojša Đorđević (fudbaler)|Nebojša Đorđević]] * [[Dejan Dražić]] * [[Nikša Đujić]] * [[Duško Đurišić]] * [[Borko Duronjić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Miodrag Džudović]] * {{flagicon|Kazahstan}} [[Nenad Erić]] * [[Miloš Filipović]] * [[Milan Gajić]] * [[Momčilo Gavrić (fudbaler)|Momčilo Gavrić]] * [[Damjan Gojkov]] * [[Petar Golubović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Petar Grbić]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Boban Grnčarov]] * [[Vanja Grubač]] * '''[[Dragan Gugleta]]''' * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Mustafa Hodžić]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Faruk Hujdurović]] * [[Nikola Ignjatijević]] * [[Aleksandar Ignjovski]] * '''[[Radiša Ilić]]''' * '''[[Branislav Ivanović]]''' * {{flagicon|Australija}} [[Milan Ivanović]] * [[Đorđe Ivelja]] * [[Stefan Janković]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Petar Jelić]] * [[Aleksandar Ješić]] * [[Nenad Jestrović]] * [[Aleksandar Jevtić]] * '''[[Stanoje Jocić]]''' * [[Đorđe Jokić]] * [[Živko Josić]] * [[Ivica Jovanović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Vladimir Jovović]] * [[Mirsad "Mirza" Kahrović|Mirsad Kahrović]] * '''[[Tomislav Kaloperović]]''' * [[Andrija Kaluđerović]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Đorđe Kamber]] * {{flagicon|Latvija}} [[Oļegs Karavajevs]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Mladen Kašćelan]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Ivan Kecojević]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Hristijan Kirovski]] * [[Dušan Kljajić]] * [[Srđa Knežević]] * [[Viborg Koceić]] * [[Miloš Kolaković]] * '''[[Aleksandar Kolarov]]''' * [[Ognjen Koroman]] * [[Miloš Kostić]] * [[Slobodan Krčmarević]] * {{flagicon|Hrvatska}} [[Sergije Krešić]] * '''[[Blagomir Krivokuća]]''' * [[Srboljub Krivokuća]] * [[Bojan Krkić]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Simo Krunić]] * [[Stevica Kuzmanovski]] * [[Branko Lazarević]] * {{flagicon|Brazil}} [[Leandro Netto de Macedo|Leandro Netto]] * [[Zlatko Liščević]] * '''[[Zoran Lončar (fudbaler)|Zoran Lončar]]''' * [[Dušan Lukić]] * [[Milan Majstorović]] * [[Dragoljub Marić]] * [[Rodoljub Marjanović]] * [[Dragan Marković]] * '''[[Predrag Marković]]''' * [[Saša Marković]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Bojan Markovski]] * [[Zoran Martinović]] * [[Filip Matović]] * [[Slobodan Mešanović]] * [[Mihalj Mesaroš]] * [[Dragan Mihajlović]] * [[Miloš Mijić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Nemanja Mijušković]] * [[Nikola Mikić]] * '''[[Božidar Milenković]]''' * [[Nemanja Milić]] * [[Petar Milić]] * [[Stojan Milošev]] * [[Miroslav Milovanović]] * [[Milovan Milović]] * [[Luka Milunović]] * [[Milorad Milutinović]] * '''[[Miloš Milutinović]]''' * {{flagicon|Novi Zeland}} [[Adam Mitchell (footballer, born 1996|Adam Mitchell]] * {{flagicon|SAD}} [[Ilija Mitić]] * [[Krsto Mitrović]] * [[Miljan Mrdaković]] * [[Mitar Mrkela]] * [[Slavoljub Muslin]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Nemanja Nikolić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Mitar Novaković]] * [[Ajazdin Nuhi]] * {{flagicon|Kamerun}} [[Aboubakar Oumarou]] * [[Aleksandar Paločević]] * '''[[Aleksandar Panić]]''' * {{flagicon|Makedonija}} [[Angelko Panov]] * [[Marko Pavlovski]] * [[Aleksandar Pejović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Milorad Peković]] * [[Dušan Petković (fudbaler rođen 1974)|Dušan Petković]] * '''[[Ilija Petković]]''' * [[Gordan Petrić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Saša Petrović]] * [[Mihajlo Pjanović]] * [[Bogdan Planić]] * [[Petar Puača]] * [[Dušan Purać]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Milan Purović]] * '''[[Petar Radenković]]''' * [[Miodrag Radošević]] * [[Aleksandar Radovanović]] * [[Filip Rajevac]] * [[Slobodan Rajković]] * [[Đorđe Rakić]] * [[Darko Ramovš]] * [[Milan Rodić]] * [[Ivan Rogač]] * {{flagicon|Litvanija}} [[Kęstutis Ruzgys]] * '''[[Spasoje Samardžić]]''' * '''[[Slobodan Santrač]]''' * [[Bojan Šaranov]] * [[Milan Savić]] * '''[[Dragoslav Šekularac]]''' * [[Đorđe Serpak]] * '''[[Vasilije Šijaković]]''' * [[Aleksandar Simić (fudbaler)|Aleksandar Simić]] * [[Marko Simić]] * [[Uroš Sinđić]] * [[Marko Šiškov]] * {{flagicon|Hrvatska}} '''[[Josip Skoblar]]''' * [[Miljan Škrbić]] * {{flagicon|KIP}} [[Milenko Špoljarić]] * [[Dragoslav Sredojević]] * [[Dragan Stančić]] * [[Aleksandar Stanisavljević]] * [[Aleksandar Stanojević]] * [[Vladeta Starčević]] * '''[[Dragoslav Stepanović]]''' * [[Miodrag Stevanović]] * [[Saša Stevanović]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Ostoja Stjepanović]] * [[Marinko Stojaković]] * [[Dane Stojanović]] * [[Milan Stojanović]] * {{flagicon|Azerbejdžan}} [[Branimir Subašić]] * [[Lazar Tasić]] * '''[[Zvezdan Terzić]]''' * [[Dragan Tomić]] * [[Predrag Tomić]] * '''[[Duško Tošić]]''' * [[Lazar Tripković]] * '''[[Bogdan Turudija]]''' * {{flagicon|Australija}} [[Doug Utjesenovic]] * [[Zoran Vekić]] * [[Nebojša Veljković]] * {{flagicon|Malta}} [[Nenad Veselji]] * [[Vukašin Vraneš]] * '''[[Nebojša Vučićević]]''' * [[Nemanja Vučićević]] * [[Stojan Vukašinović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Ivan Vuković]] * {{flagicon|Brazil}} [[William Artur de Oliveira|William]] * [[Saša Zdjelar]] * '''[[Ninoslav Zec]]''' * [[Zoran Zekić]] * [[Goran Zelenović]] * [[Miloš Zlatković]] {{div col end}} == Trenutačni tȋm == {{collapse top|title= Sastav OFK Beograda iz sezone 2023/24.}} {{updated|3. oktobra 2023.}}<ref>{{en}} {{cite web|title=PRVI TIM: SRPSKA LIGA "BEOGRAD" 2022/23 |url=https://ofkbeograd.co.rs/index.php?tip=players&show=all|accessdate=3. oktobra 2023}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=CG|pos=GK|name= Balša Popović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Aleksandar Đermanović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Mateja Mrkela }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Nenad Stanković }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Ognjen Mimović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Srđan Nikolić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Nikola Vujadinović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Saša Marković }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Tomislav Todorović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Admir Ademi }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Ognjen Ilić }} {{Fs mid}} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Nemanja Ivanović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Marko Stanković }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Nikola Knežević }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Nikola Mituljkić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Jovan Mituljkić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Luka Mićić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Filip Kasalica }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Andrija Kaluđerović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Nikola Milinović }} {{Fs player|no=|nat=BiH|pos=FW|name= Aleksandar Kahvić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Dejan Georgijević }} {{Fs end}} {{collapse bottom}} == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} {{commonscat|OFK Beograd}} == Vanjske veze == * [http://www.ofkbeograd.co.rs/ OFK Beograd] — ''Zvanična spletna stranica kluba'' * [http://www.ofkbeograd.net/ Nezvanična klupska prezentacija – klub prijatelja OFK Beograda] * [http://www.blueunionbelgrade.com Navijači OFK Beograda] {{1.Jugoslavenska nogometna liga}} {{Meridijan Superliga}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Fudbalski klubovi u Srbiji]] [[Kategorija:Sportski klubovi u Beogradu]] 1oq0qnkeoky6topp2z8ct8crcixbl1k 42655532 42655531 2026-07-15T21:02:28Z Kreyzi808 343120 42655532 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje}} {{Nogometni klub | ime kluba = OFK Beograd | slika = [[Datoteka:Beograd.png|200px]] | puno ime = Omladinski fudbalski klub Beograd | nadimak = Romantičari | godina osnivanja = 25. marta 1945. (kao Metalac) | igralište = [[Omladinski stadion]], [[Karaburma]], [[Beograd]] | kapacitet stadiona = 19.100 | direktor = Balša Terzić (g. d.) | trener = [[Simo Krunić]]<ref>{{cite news|url=https://www.zurnal.rs/scc/clanak/145742/fudbal/ostale-lige/ofk-beograd-ima-novog-trenera|title=ОФК Београд има новог тренера|publisher=Спортски журнал|date=16. 1. 2023|accessdate=17. 1. 2023}}</ref> | liga = [[Prva liga Srbije (nogomet)|Prva liga Srbije]] | sezona = 2023./24. | plasman = 1. | trenutačna sezona = 2023./24. | igrači = | pattern_la1= | pattern_b1=_3whitestripes | pattern_ra1= | pattern_sh1=_white_stripes | pattern_so1=_whitetop | leftarm1=2447D5 | body1=2447D5 | rightarm1=2447D5 | shorts1=2447D5 | socks1=2447D5 | pattern_la2= | pattern_b2=_adidas_piping_gold | pattern_ra2= | pattern_so2= | leftarm2=000000 | body2=000000 | rightarm2=000000 | shorts2=000000 | socks2=000000| }} '''OFK Beograd''' je [[fudbal]]ski klub iz [[Beograd]]a. Trenutno nastupa u [[:sr:Прва_лига_Србије_у_фудбалу|Prvoj ligi Srbije]]. Bio je dugogodišnji prvoligaš i osvajač [[:sr:Куп_Југославије_у_фудбалу|kupa SFRJ]]. == Historija kluba == OFK-a je beogradski fudbalski tim vezan za gradsku četvrt [[Karaburma]] ([[Opština Palilula (Beograd)|Palilula]]), igra na [[Omladinski stadion|Omladinskom Stadionu]] s kapacitetom od 20.000 gledatelja. Klub se smatra naslednik Beogradskog sportskog kluba ('''''BSK''''') osnovanog [[1911]]. koji je u [[1930-e|1930-im]] osvojio pet naslova prvaka Kraljevine Jugoslavije i jedan Kup Jugoslavije. Godine 1945. je preimenovan u ''Metalac'', da bi 1950. godine vratio ime BSK, a od godine 1957. do danas je poznat kao OFK Beograd. Najvažniji rezultati u historiji kluba su pet osvojenih titula prvaka [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] (1931, 1933, 1935, 1936, 1939) te četiri osvojena [[Kup maršala Tita|kupa SFRJ]] (1953, 1955, 1962, 1966). Godine 1963. je igrao u polufinalu [[UEFA Kup pobjednika kupova|Kupa pobednika kupova]] sa [[:sr:ФК_Тотенхем_хотспур|Tottenhamom]]. === BSK === [[Datoteka:Bsk1927.jpg|thumb|left|300px|Sastav BSK-a iz 1927.]] Beogradski sportski klub ('''''BSK''''') koji je osnovan [[6. 7.|6. jula]] [[1911.]] godine, kada je održana je osnivačka skupština i izabrana uprava: predsednik Andre Jović, potpredsednici Danilo Stojanović i Jevrem Pantelić i sekretar Dušan Milošević. Prva pravila kluba potvrđena su [[1. 9.|1. septembra]] [[1911.]] Prvo BSK-ovo igralište na tadašnjem Trkalištu, mestu gde su danas tehnički fakulteti i hotel Metropol,{{efn|{{coor dms|44|48|24.6|N|20|28|22.9|E|type:landmark|display=inline}}.}} je uz zalaganje članova kluba uređeno i pripremljeno za utakmice. Prvu utakmicu BSK je odigrao 13. oktobra 1911. sa kragujevačkom Šumadijom i pobedio 8:1. Među prvim igračima bio je i Miloš Ekert koji je do tada igrao za [[Srpski mač]], on je predložio ime Beogradski sportski klub, a bio je i blagajnik kluba. Zbog gradnje tehničkih fakulteta klub je morao da napusti stadion na Trkalištu i da pređe na [[Topčidersko brdo]]. BSK je na tom mestu 1929. godine podigao moderan stadion sa tribinama za oko 30.000 gledalaca. U to vreme najveći gradski rival BSK je bila [[SK Jugoslavija]], koja je svoj stadion napravila nešto niže, tamo gde je danas [[Stadion Rajko Mitić|stadion Crvene zvezde]]. Najveći rivali u domaćem prvenstvu su pored FK Jugoslavije bili zagrebački klubovi [[1. HŠK Građanski|Građanski]], [[NK HAŠK Zagreb|HAŠK]], [[HŠK Concordia|Concordia]], te splitski [[HNK Hajduk Split|Hajduk]]. Ovi klubovi su zajedno sa BSK–om bili svi prvaci države između 1923. i 1940. godine u periodu kada je odigrano 17 fudbalskih prvenstava u Kraljevini Jugoslaviji. BSK je u tom periodu osvojio pet titula. BSK je bio ravnopravan igrajući i uglavnom pobeđujući u prijateljskim utakmicama i najpoznatije evropske klubove. Klub je se ugasio tokom [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije]]. Dvadesetog oktobra [[1944.]] Beograd je video Nemcima leđa. Dva meseca posle toga BSK se prvi put pominje u štampi – zakazao je klupsku konferenciju za 21. decembar radi izbora radnog odbora kluba. Već naredne godine dva najtrofejnija i najuspešnija fudbalska kluba sa početka 20. veka u Srbiji, BSK i SK Jugoslavija, odlukom novih komunističkih vlasti prestaju da postoje, a sa formiranjem kreću: FK Partizan i FK Crvena zvezda. === Metalac === Inicijativni odbor za osnivanje kluba '''''Metalac''''' se sastao u februaru 1945. godine, a činili su ga [[Božidar Jeremić]] iz [[Industrija motora Rakovica|Industrije motora Rakovica]], [[Dušan Ćorković]], sekretar Centralne uprave sindikata metalaca, bivši igrači BSK-a i reprezentativci [[Sava Marinković]], [[Milorad Arsenijević]] i mnogi drugi.<ref name="zec" /> Dana 25. marta 1945. godine formira se tim sindikata metalaca FK Metalac i date su mu prostorije predratnog FK Jadran. Osnovano je i Fiskulturno društvo Metalac, sa svojih sedam sekcija — fudbalskom, rvačkom, košarkaškom, rukometnom, hokejaškom, biciklističkom i atletskom. Kasnije je ukinuta rvačka i hokejaška, a dosta nakon toga uključena teniska i šahovska sekcija. [[Josip Broz Tito]] je proglašen za počasnog predsednika kluba, koji je preko svog izaslanika prihvatio poziv i društvu u lično ime predao vredan novčani poklon.<ref name="zec" /><ref name="bukvar">{{cite book |last1=Миловановић |first1=Мирослав |title=Наш плави буквар |date=2011 |publisher=Клуб пријатеља ОФК Београда 1994. |location=Београд |isbn=978-86-914827-0-1}}</ref> OFK Beograd je do 1957. godina imao iste boje dresova kao predratni BSK (tamnoplavo - svetloplava kombinacija), imao dosta sličan grb i nosio njegovo ime - BSK (1950 — 1957) sve do promene u današnje ime. Iste godine kad je osnovan, Metalac postaje [[Prvenstvo Beogradskog podsaveza 1945.|prvak Beograda]] (liga od 6 timova), a u odlučujućoj utakmici igrao je nerešeno sa [[FK Crvena zvezda|Crvenom zvezdom]], što je bilo dovoljno za prvo mesto. Metalac uzima redovno učešće u šampionatima nove države koje se igra od sezone [[Prva savezna liga Jugoslavije u fudbalu 1946/47.|1946/47]]. Od [[90-e|90-ih]] godina 20. veka OFK Beograd se poziva na tradiciju, godinu osnivanja, istoriju i titule BSK iako je BSK ugašen par meseci nakon osnivanja Metalca.<ref name="zec">{{cite book |last1=Zec |first1=Dejan |title=Početak izgradnje socijalističkog sporta u Srbiji 1944-1945. godine}}</ref><ref name="raki">{{cite web |title=Milan Raki Aranđelović - intervju |url=http://ofkbeograd.net/2/2018/09/20/milan-raki-aranđelović/ |website=ofkbeograd.net |access-date=27. 6. 2022 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="cvetković">{{cite web |last1=Cvetković |first1=Ivan |title=Tumačenje osnivanja OFK Beograda |url=https://www.politika.rs/scc/clanak/190684/Vek-OFK-Beograda-prevara-veka |website=politika.rs |access-date=27. 6. 2022}}</ref> Cela zbrka je nastala jer je visoki državni komunistički funkcioner [[Vladimir Dedijer]] iz čiste želje kao predratni navijač BSK-a pokušao da ga revitalizuje tako što je izvršio prvo fuziju Metalca i FD Beograda a potom dao ime BSK i promenio boje dresova. Zbrka je možda nastala i iz komunističke klime koja je bila tada kada su u nemogućnosti da nađu klub za sebe predratni igrači i funkcionera BSK-a se ustalili u Metalcu pokušavajući da revitalizuju uspomene (npr. Moša Marjanović ili Mikica Arsenijević) i sa oduševljenjem prihvatili Dedijerov potez.<ref>[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/sportske-price/Vek-OFK-Beograda--prevara-veka.lt.html Prava istina o nastanku OFK-a Beograda]</ref> === BSK/OSD === Nakon što su se neki manji klubovi, poput Električne centrale i Beograda,<ref name="raki" /><ref name="cvetković" /> fuzionisali sa Metalcem, na vanrednoj skupštini kluba, [[22. jula]] [[1950]]. godine,<ref name="bukvar" /> doneta je odluka da se promeni ime kluba. Razlog tome je najviše bio taj da bi se otvorila vrata široj omladini, a ne samo predstavnicima metalske struke.<ref name="cvetković" /><ref name="bfs">{{cite book |title=Monografija 50 godina Beogradskog fudbalskog saveza |date=1973 |publisher=Fudbalski savez Beograda}}</ref>. Zahvaljujući Vladimiru Dedijeru, vraćeno je ime BSK,<ref>{{cite book |last1=Dedijer |first1=Vladimir |title=Radost i tuga fudbala |date=1981 |publisher=Mladost |location=Zagreb}}</ref> a mnogi su bili skeptici da li će vlast dopustiti da se to ime ponovo nosi. [[Vladimir Dedijer]] je na to rekao da je BSK „baš lepo ime“ i da ne vidi problem u tome, te je vraćeno ime BSK.<ref name="bukvar" /> Klub je po svemu podsećao na istoimeni klub od pre rata i tamnoplavo-svetloplava boja dresova se ne menja, a grb je sličan onom predratnom. [[Datoteka:Aleksandar Panić e Vojo Todorović 1953.jpg|thumb|right|275px|Aleksandar Panić i Vojo Todorović 1953.]] Pod tim imenom klub osvaja svoja prva dva trofeja u nacionalnom kupu i to [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1953.|1953]]. i [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1955.|1955]]. godine, kada je pobeđen splitski [[HNK Hajduk Split|Hajduk]] u oba navrata rezultatom 2:0. Sezone 1954/55. klub je bio [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1954/55.|vicešampion Jugoslavije]], sa 2 boda manje od Hajduka. U tom periodu i omladinci 1951. godine postaju prvaci Jugoslavije. Stanoje Jocić je bio prvi strelac prvenstva [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1952.|1952]], a [[Predrag Marković (fudbaler)|Predrag Pop Marković]] deli prvo mesto u listi strelaca lige [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1954/55.|sezone 1954/55]], kada je klub bio vicešampion. Zanimljivost je da je drugi tim BSK-a stigao do osmine finala [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1951.|kupa 1951. godine]], kada je prvi tim ispao u prvom kolu. Tih godina su se isticali i ostali upamćeni brojni igrači kao što su [[Dragiša Filipović]], [[Aleksandar Panić]], [[Sreten Davidović]], [[Lazar Tasić]], [[Zdravko Juričko]], [[Vasilije Šijaković]], [[Sava Antić]], [[Predrag Marković (fudbaler)|Predrag Pop Marković]], [[Petar Radenković]], [[Tomislav Kaloperović]], [[Stanoje Jocić]], [[Živko Josić]] i drugi. === OFK === Klub je u drugoj polovini 1950-ih godina bio u teškoj finansijskoj krizi i pred bankrotom.<ref name="raki" /> U međuvremenu, u [[JSD Partizan|Partizanu]] su se sukobili generali i članovi [[UDBA]]-e, gde su generali odneli pobedu, a članovi UDBA-e, na čelu sa [[Životije Srba Savić|Srbom Savićem]], napustili klub.<ref name="raki" /> Ti članovi UDBA-e su prvo preuzeli nižerazrednu [[TSK Šumadija|TSK Šumadiju]], a potom prešli u BSK. Tako je došlo do fuzije BSK-a i TSK Šumadije, a predlog je bio da klub promeni ime u „BSK Šumadija”, što ipak nije prošlo jer je zvučalo nacionalistički.<ref name="bukvar" /><ref name="raki" /><ref name="miša">{{cite web |title=Колумна Мише Крстића |url=http://ofkbeograd.net/2/%d0%be%d1%84%d0%ba-%d0%b1%d0%b5%d0%be%d0%b3%d1%80%d0%b0%d0%b4/%d0%ba%d0%be%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%bd%d0%b0-%d0%bc%d0%b8%d1%88%d0%b5-%d0%ba%d1%80%d1%81%d1%82%d0%b8%d1%9b%d0%b0/ |website=ofkbeograd.net |access-date=27. 6. 2022 |archive-date=2024-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418211636/http://ofkbeograd.net/2/%D0%BE%D1%84%D0%BA-%D0%B1%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4/%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%B5-%D0%BA%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0/ }}</ref> Na kraju, klub je nazvan OFK Beograd (Omladinski fudbalski klub Beograd), kako je i predložio [[Mišo Pavićević]] na upravnom odboru. Osnivačka skupština održana je u sali [[Ustanova kulture „Vlada Divljan”|radničkog univerziteta „Braća Stamenković”]], [[26. novembar|26. novembra]] [[1957]]. godine.<ref name="bukvar" /><ref name="raki" /> Ime OFK Beograd je izabrano i da bi klub dobio svoj stadion — [[Omladinski stadion|Omladinski]], jer pre toga BSK nije imao svoj stadion, već je igrao uglavnom na tadašnjem stadionu [[FK Crvena zvezda|Crvene zvezde]], a potom i na [[Stadion Partizana|stadionu Partizana]] kada Zvezdin stadion nije ispunjavao uslove Prve lige.<ref name="miša" /> Boje kluba su promenjene u plavo-bele. === Najuspešniji period OFK-a === Odmah nakon promene imena, OFK Beograd je ispao u [[Druga savezna liga Jugoslavije u fudbalu|Drugu ligu]] sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1957/58.|1957/58.]] Odmah iduće sezone se vraća u Prvu ligu, a ubrzo nastaje najuspešniji period OFK Beograda, koji je trajao tokom [[1960-e|1960-ih]] do polovine [[1970-e|1970-ih]]. U tom periodu, zbog atraktivne igre igrači OFK-a dobijaju nadimak „romantičari”. Već [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1961/62.|1962.]] godine pobedom od 4:1 u finalu nad subotičkim [[FK Spartak Subotica|Spartakom]] osvojen je još jedan trofej kupa, sa 2 gola [[Sava Antić|Antića]] i po jedan [[Srđan Čebinac|Srđana Čebinca]] i [[Spasoje Samardžić|Samardžića]]. Naredne sezone, OFK je učestvovao u 2 evropska takmičenja: [[Intertoto kup]]u (koji tad nije bio pod okriljem [[UEFA]]) i [[Kup pobednika kupova u fudbalu|Kupu pobednika kupova]]. U Intertoto kupu te [[Intertoto kup 1962/63.|sezone]] je stigao do četvrtfinala, gde je pre toga bio prvi u grupi sa [[FK Bajern Minhen|Bajern Minhenom]], [[FK Fajenord|Fajenordom]] i [[FK Vičenca|Vičencom]]. U [[Kup pobednika kupova u fudbalu 1962/63.|Kupu pobednika kupova]] je stigao do polufinala takmičenja. Pre polufinala plavo-beli su eliminisali [[Istočna Nemačka|istočnonemački]] klub [[FK Halešer|Hemi Hale]], a zatim severnoirski [[FK Portadaun|Portadaun]] i u četvrtfinalu [[italija]]nski [[FK Napoli|Napoli]]. Nakon pobede 2:0 u [[Beograd]]u i poraza 3:1 u [[Napulj]]u, odigrana je majstorica u [[Marselj]]u, gde je OFK trijumfovao sa 3:1 i tako se plasirao u polufinale takmičenja. U polufinalu je igrao sa [[Engleska|engleskim]] [[FK Totenhem|Totenhemom]], koji je predvodio [[Džimi Grivs]] (koji je isključen na utakmici u Beogradu). OFK je izgubio u oba duela, u Beogradu 2:1 i u [[London]]u 3:1, ali je i pored poraza dobio priznanje od Totenhema za dobar otpor.<ref name="paja">{{cite web |title=INTERVJU, PAJA SAMARDŽIĆ: Kako su me Krcun i udbaši vodili u Zvezdu |url=https://www.ekspres.net/sport/intervju-paja-samardzic-kako-su-me-krcun-i-udbasi-vodili-u-zvezdu |website=ekspres.net |access-date=2. 7. 2022 |archive-date=20. 12. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220091817/https://www.ekspres.net/sport/intervju-paja-samardzic-kako-su-me-krcun-i-udbasi-vodili-u-zvezdu |url-status=unfit }}</ref> [[Datoteka:Tekma OFK Beograd - NK Maribor (2).jpg|thumb|right|300px|OFK Beograd protiv [[NK Maribor]]a 1968.: [[Bogdan Pirc|Pirc]] i [[Milan Arnejčič|Arnejčič]] u golu u posljednjim minutama utakmice. [[Herbert Vabič|Vabič]] intervenira ispred [[Slobodan Santrač|Santrača]].]] Sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1963/64.|1963/64.]] OFK je završio kao drugoplasirani u Prvoj ligi, sa 3 boda iza Crvene zvezde. Po mnogima je OFK-u oduzeta titula te sezone, kako ne se bi razbila tradicija uzimanja titule od strane „velike četvorke”.<ref name="raki" /><ref name="paja" /> Iste sezone OFK je igrao i u [[Kup sajamskih gradova 1963/64.|Kupu sajamskih gradova]], gde je ispao u prvom kolu od [[FK Juventus|Juventusa]]. Prvu utakmicu je dobio Juventus rezultatom 2:1, OFK je istim rezultatom pobedio u revanšu u Beogradu, pa se igrala majstorica. Za mesto odigravanja majstorice je izabran [[Trst]], gde je Juventus pobedio 1:0 i tako prošao dalje. Sezone 1965/66. je četvrti put osvojen [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1965/66.|Kup Jugoslavije]], pobedom u čuvenom finalu nad [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamom iz Zagreba]] rezultatom 6:2. Po dva gola su postigli članovi „tria S”: [[Josip Skoblar|Skoblar]], [[Spasoje Samardžić|Samardžić]] i [[Slobodan Santrač|Santrač]]. Zanimljivo je da je na toj utakmici Dinamo po mnogima bio bolji rival, ali je OFK-u „svaki šut ušao u gol”.<ref>{{cite journal |title=Sve je ušlo - sećanja 26. maj 1966. |journal=Sport |date=2006. |page=32}}</ref> Nakon tog uspeha je nastupio kratak period slabijih rezultata zbog odlaska mnogih igrača, koji je prekinut dolaskom [[Miloš Milutinović|Miloša Milutinovića]], i nešto kasnije, [[Dragoslav Šekularac|Dragoslava Šekularca]], dva velika tadašnja fudbalska asa u poznijim igračkim godinama. U periodu kada su Milutinović i Šekularac činili tandem, Omladinski stadion je redovno popunjen.<ref name="miša" /><ref>{{cite web |last1=Остојић |first1=Александар |title=Успон и пад ОФК Београда |url=https://www.maxbetsport.rs/uspon-i-pad-ofk-beograda-244653/ |website=maxbetsport.rs |access-date=5. 7. 2022 |archive-date=05. 07. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705232835/https://www.maxbetsport.rs/uspon-i-pad-ofk-beograda-244653/ |url-status= }}</ref> [[Slobodan Santrač]] je bio prvi strelac prvenstva sezona [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1967/68.|1967/68]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1969/70.|1969/70]] (delio prvo mesto sa [[Dušan Bajević|Dušanom Bajevićem]] iz [[FK Velež|Veleža]]), [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1971/72.|1971/72.]] (kada je sa 33 gola osvojio bronzanu kopačku Evrope) i [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1972/73.|1972/73.]] (delio prvo mesto sa [[Vojin Lazarević|Vojinom Lazarevićem]] iz Crvene zvezde). U prvenstvu je postigao 186 golova u dresu OFK Beograda, a ukupno 218 golova, što ga čini rekorderom po broju golova u Prvenstvu Jugoslavije (i Srbije). Prve polovine 1970-ih su donele novu generaciju plavo-belih, koju su, između ostalih, činili: [[Ilija Petković]], [[Dragoslav Stepanović]], [[Petar Borota]], [[Bogdan Turudija]] i drugi, a iz starije generacije ostali su [[Slobodan Santrač]] i [[Stojan Vukašinović]]. OFK u prvenstvu završava svaku sezonu u vrhu tabele, te 3 sezone zaredom igra u [[Kup UEFA|Kupu UEFA]]. Najdalje je stigao u sezoni [[Kup UEFA 1972/73.|1972/73]], drugoj sezoni u takmičenju po redu. OFK je u prvom kolu eliminisao [[FK Dukla Prag|Duklu iz Praga]], zatim je ponovo bio bolji od Fajenorda, koji je 2 godine pre toga postao [[Liga šampiona 1969/70.|šampion Evrope]], a sezonu nakon te i osvojio [[Kup UEFA 1973/74.|Kup UEFA]]. U trećem kolu je savladan [[FK Beroe|Beroe iz Stare Zagore]], a u četvrtfinalu je usledilo ispadanje od [[FK Tvente|Tventea]]. Iako je prvi meč kod kuće dobijen 3:2 u revanšu je OFK poražen 2:0. Zanimljivost je da je 1973. godine OFK osvojio prijateljski turnir Trofej grada [[Granada|Granade]], pobedom nad [[urugvaj]]skim [[FK Penjarol|Penjarolom]] u finalu 4:0. Takođe je zanimljivo da je pehar bio težak 92 kilograma, pa je zbog teškoća da se pehar unese u avion rastaven na delove i sklopljen u Beogradu.<ref name="bukvar" /> === Slabiji rezultati === [[Datoteka:Feyenoord tegen OFK-Belgrado 4-3, Europacup III, Bestanddeelnr 925-9764.jpg|thumb|right|325px|25. oktobar 1972.: Feyenoord Rotterdam – OFK 4-3.]] U drugoj polovini 1970-ih su nastupili slabiji rezultati kluba, a po drugi put u istoriji klub je ispao u Drugu ligu sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1978/79.|1978/79]]. Klub se se iduće sezone odmah vratio u Prvu ligu, sledeći put je ispao sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1982/83.|1982/83]], a ponovo nakon brzog povratka je ispao sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1985/86.|1985/86]], nakon čega je ostao u Drugoj ligi sve do raspada [[SFRJ]]. Zanimljivo je da je klub iste sezone došao do [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1985/86.|polufinala Kupa Jugoslavije]], gde je ispao od [[FK Velež|Veleža]]. I pored slabijeg perioda, za klub su igrali talentovani igrači kao što su [[Zoran Lončar (fudbaler)|Zoran Lončar]], [[Nebojša Vučićević]], [[Gordan Petrić]], koji je kao član OFK-a sa [[Fudbalska reprezentacija Jugoslavije do 20 godina|reprezentacijom]] bio [[Svetsko prvenstvo u fudbalu do 20 godina|svetski šampion u uzrastu do 20 godina]], i drugi. U sezoni 1990/91. OFK je stigao do polufinala Kupa, gde je ispao od Crvene zvezde, a [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1991/92.|naredne sezone]] klub je ušao u Prvu ligu. Te sezone nisu učestvovali klubovi iz [[SR Slovenija|Slovenije]] i [[SR Hrvatska|Hrvatske]], a klubovi iz [[SR Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]], osim [[FK Borac Banja Luka|Borca iz Banja Luke]], su završili takmičenje ranije. OFK je, pod vođstvom legende kluba Ilije Petkovića, bio 4. na tabeli i izborio učešće u Kupu UEFA sledeće sezone, u kom nije učestvovao zbog sankcija. Ni 1990-e nisu dale izrazitog poboljšanja u rezultatima OFK-a. Pritom je i Prva liga SRJ bila organizovana na čudan način, bila je podeljena na Prvu A i Prvu B ligu, gde su klubovi nakon polusezona mogli da ispadaju i ulaze u Prvu B ligu, odnosno Prvu A ligu. OFK je u sezoni [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 1993/94.|1993/94.]] na polusezoni izborio Prvu A ligu i u njoj, u drugoj polusezoni, završio 4. na tabeli. Ponovo zbog sankcija klub nije mogao da igra u evropskim takmičenjima. Ovakav sistem je potrajao do sezone [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 1997/98.|1997/98]], gde je Prva B liga bila drugi rang jugoslovenskog fudbala, a te sezone se OFK takmičio upravo u Prvoj B ligi. Nakon te sezone, klubovi su se takmičili u jedinstvenoj Prvoj ligi. === Povratak na fudbalsku scenu === Sezone 1997/98. OFK je igrao Prvu B ligu, tada drugi rang jugoslovenskog fudbala. Na čelo kluba dolazi [[Zvezdan Terzić]], koji je proveo 10 godina u klubu. OFK se odmah iste sezone vratio u Prvu ligu i postaje standardan prvoligaš, a sezone [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 2000/01.|2000/01.]] OFK je završio 5. na tabeli, a [[Petar Divić]] je bio najbolji strelac prvenstva sa 27 golova. [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 2002/03.|Sezone 2002/03.]] OFK završava 3. u prvenstvu, nakon čega je izboreno mesto u Intertoto kupu. Time je OFK izborio mesto u nekom evropskom takmičenju posle 29 godina, a u Intertoto kupu je te godine ispao u drugom kolu od [[Češka republika|češkog]] [[FK Slovacko|Sinota]]. Naredne [[Prva liga Srbije i Crne Gore u fudbalu 2003/04.|sezone]] OFK završava kao 4. na tabeli, te opet obezbeđuje učešće u Intertoto kupu. U Intertoto kupu stiže do polufinala takmičenja, gde ispada od [[FK Atletiko Madrid|Atletiko Madrida]]. Sezone [[Prva liga Srbije i Crne Gore u fudbalu 2004/05.|2004/05.]] klub ponavlja uspeh u Prvoj ligi, a obezbeđuje mesto u kvalifikacijama za [[Kup UEFA 2005/06.|Kup UEFA]], gde ispada od [[FK Lokomotiva Plovdiv|Lokomotive Plovdiv]]. Godine [[2005]]. klub je oborio svjetski rekord kada je pristao prodati braniča [[Slobodan Rajković|Slobodana Rajkovića]] [[Chelsea F.C.|Chelseaju]] za 3,5 miliona funti (5,1 miliona eura), što je bila rekordna naknada za igrače ispod 18 godina starosti. [[Datoteka:Duško Tošić - SV Werder Bremen (1).jpg|thumb|right|125px|[[Duško Tošić]]]] Naredne sezone u [[Kup Srbije i Crne Gore u fudbalu 2005/06.|Kupu Srbije i Crne Gore]] dolazi do finala, gde nakon vođstva od 2:0 protiv Crvene zvezde, ipak nakon produžetaka gubi 4:2. Time su izborene kvalifikacije za [[Kup UEFA 2006/07.|Kup UEFA]], gde protiv [[FK Okser|Oksera]] nakon pobede u Beogradu 1:0, u revanšu je bilo 2:1 do 82. minuta, i onda je Okser postigao 3 gola i sa pobedom od 5:1 otišao dalje. Sezone [[Kup Srbije u fudbalu 2007/08.|2007/08.]] klub je došao do polufinala Kupa Srbije, gde je ispao od [[FK Zemun|Zemuna]], a naredne [[Superliga Srbije u fudbalu 2008/09.|sezone]] je klub u poslednjem kolu izborio opstanak u ligi. Već naredne [[Superliga Srbije u fudbalu 2009/10.|sezone]] klub dolazi do trećeg mesta u [[Superliga Srbije u fudbalu 2009/10.|Superligi]] i do polufinala [[Kup Srbije u fudbalu 2009/10.|Kupa Srbije]], gde ispada od Crvene zvezde. Izborene su kvalifikacije za [[UEFA Liga Evrope 2010/11.|Ligu Evrope]], gde je nakon izbacivanja [[FK Torpedo Žodino|Torpedo Žodina]], klub ispao od [[FK Galatasaraj|Galatasaraja]]. Nakon prvog meča u [[Istanbul]]u, koji se nakon vođstva Galatasaraja od 2:0 završio 2:2, usledio je poraz u Beogradu od 5:1. Takođe, omladinci OFK Beograda su bili šampioni Srbije 2008. i 2009. godine.<ref>{{cite web |title=Osvajači Omladinske Lige |url=http://www.srpskistadioni.in.rs/omladinskaliga/istorija_omladinske_lige.html |website=srpskistadioni.in.rs |access-date=8. 7. 2022}}</ref> Klub je, pozivajući se na istoriju BSK-a, 2011. godine proslavio vek postojanja kluba.<ref>{{cite web |title=OFK Beograd proslavlja vek postojanja |url=https://sport.blic.rs/fudbal/domaci-fudbal/ofk-beograd-proslavlja-vek-postojanja/45jjfb5 |website=sport.blic.rs |accessdate=23. 6. 2019}}</ref> OFK je dve sezone zaredom došao do polufinala Kupa Srbije, [[Kup Srbije u fudbalu 2012/13.|2012/13.]] i [[Kup Srbije u fudbalu 2013/14.|2013/14.]] Prvi put je OFK, nakon izbacivanja Crvene zvezde u četvrtfinalu pobedom od 3:1 u gostima, ispao od [[FK Vojvodina|Vojvodine]], a drugi put od [[FK Jagodina|Jagodine]]. U ovom periodu, u kome se klub stabilizovao, su se istakli mnogi igrači: [[Petar Divić]], [[Ognjen Koroman]], [[Saša Stevanović (fudbaler)|Saša Stevanović]], [[Miljan Mrdaković]], [[Marko Baša]], [[Đorđe Jokić]], [[Duško Tošić]], [[Branislav Ivanović]], [[Aleksandar Kolarov]], [[Radiša Ilić]] i drugi. === Finansijska kriza i ispadanje u treći rang === U prvom kolu sezone [[Superliga Srbije u fudbalu 2015/16.|2015/16.]] OFK je, kao domaćin na stadionu Obilića, odigrao utakmicu protiv Crvene zvezde. Nakon vođstva od 2:0 posle prvog poluvremena, nakon preokreta OFK je izgubio 6:2. Zbog sumnje u regularnost ove utakmice, gde se sumnjalo i da je lično Zvezdan Terzić, tada kao direktor Crvene zvezde, ulazio u svlačionicu OFK-a, Više javno tužilaštvo u Beogradu je ispitavalo slučaj.<ref>{{cite web |title=Predaja romantičarima naređena u pauzi? |url=https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:558709-Predaja-romanticarima-naredjena-u-pauzi |website=novosti.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Tužilaštvo ispituje utakmicu OFK Beograd - Crvena zvezda |url=https://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/Fudbal/1984679/Tužilaštvo ispituje utakmicu OFK Beograd - Crvena zvezda.html |website=rts.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> Zbog ovog slučaja su poljuljani odnosi i u upravi kluba,<ref>{{cite web |title=Član uprave proziva predsednika: OFK radi u dogovoru sa Terzićem! |url=https://www.kurir.rs/sport/fudbal/1871669/clan-uprave-proziva-predsednika-ofk-radi-u-dogovoru-sa-terzicem |website=kurir.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> a takođe su se i navijači bunili protiv uprave i bojkotovali utakmice.<ref>{{cite web |title=Navijači OFK Beograda: Nećemo da budemo filijala! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a817393/Blue-Union-Uprava-napolje-nismo-filijala.html |website=mondo.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> Nakon završetka istrage tužilaštvo je zaključilo da nema dokaza o nameštanju utakmice.<ref>{{cite web |title=Tužilaštvo bez dokaza o nameštanju mečeva u Super ligi |url=https://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/Fudbal/2190212/Tužilaštvo bez dokaza o nameštanju mečeva u Super ligi.html |website=rts.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> Na kraju sezone, OFK je nakon 19 godina ispao u drugi rang. Naredne [[Prva liga Srbije u fudbalu 2016/17.|sezone]], OFK je kao poslednjeplasirani tim ispao iz Prve lige Srbije (drugog ranga), sa samo 3 pobede u sezoni. Tako je klub, prvi put u istoriji, igrao treći rang sezone [[Srpska liga Beograd 2017/18.|2017/18]]. Razlog drastičnog slabljenja rezultata i teške finansijske krize mnogi vide i u samom Zvezdanu Terziću, koji je u klubu bio u periodu 1997-2005 i 2012-2014.<ref>{{cite web |title=Iz vremena „romantike“ ostali samo dugovi |url=https://www.danas.rs/sport/iz-vremena-romantike-ostali-samo-dugovi/ |website=danas.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> U trećem rangu, tj. Srpskoj ligi Beograd, u prvoj sezoni osvojeno je 3. mesto, a sledeće [[Srpska liga Beograd 2018/19.|sezone]] 5. mesto. U sezoni 2018/19. godine na [[Stadion Čukaričkog|stadionu Čukaričkog]], OFK Beograd je pobedom nad [[FK Radnički Novi Beograd|Radničkim sa Novog Beograda]] osvojio Kup [[FSS]] na teritoriji [[Fudbalski savez Beograda|FSB]], ili skraćeno Kup Beograda. Nakon regularnog dela bilo je bez golova, ali romantičari su bili bolji nakon penala 4:2.<ref>{{cite web |title=Čista romantika: OFK Beograd osvojio Kup Beograda! |url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/cista-romantika-ofk-beograd-osvojio-kup-beograda/328468 |website=mozzartsport.com |accessdate=23. 6. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703021324/http://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/cista-romantika-ofk-beograd-osvojio-kup-beograda/328468 |archive-date=03. 07. 2019 |url-status=dead }}</ref> == Stadion == [[Datoteka:Ofk Belgrade stadion.OFK.jpg|thumb|right|175px|[[Omladinski stadion]]]] OFK tradicionalno igra na [[Omladinski stadion|Omladinskom stadionu]], izgrađenom i otvorenom [[1957.]] godine i koji se nalazi u beogradskoj gradskoj četvrti [[Karaburma|Karaburmi]]. Stadion ima kapacitet od 19.100 gledalaca, od kojih je 11.381 sedeće. Značajni radovi na renoviranju završeni su [[2000.]] godine. Stadion koriste i drugi klubovi u kompleksu OSD Beograd za druge sportove, kao i za koncerte i razne događaje. OFK Beograd je prvu utakmicu na ovom stadionu odigrao 24. avgusta 1957. protiv Budućnosti iz Podgorice sa pobedom od 3:1. == Uspjesi == {| class="wikitable" style="width:60%;" |- ! colspan="2" style="width:25%; background:#039;"|<span style="color: white">Takmičenje</span> ! style="width:5%; background:#039;"| <span style="color: white">Broj</span> ! style="width:30%; background:#039;"| <span style="color: white">Godina</span> |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"|<span style="color: white">'''Nacionalno prvenstvo - 5 ''' |- style="background:#fff;" | rowspan = 3|<small>'''[[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu|Prvenstvo Kraljevine Jugoslavije]]'''</small> <br/><small>'''[[Prva savezna liga|Prva savezna liga SFR Jugoslavije]]'''</small> || '''Prvak''' || align=center|'''5''' || [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1931.|1930/31]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1933.|1932/33]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1935.|1934/35]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1936.|1935/36]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1938/39.|1938/39]]. |- style="background:#fff;" |Drugi || align=center| 6 || [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1927.|1927]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1929.|1929]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1937/38.|1937/38]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1939/40.|1939/40]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1954/55.|1954/55.]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1963/64.|1963/64.]] |- style="background:#fff;" |Treći || align=center| 4 || [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1928.|1928]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1936/37.|1936/37.]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1971/72.|1971/72.]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1972/73.|1972/73.]] |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"| <span style="color: white">'''Nacionalni kup - 1''' |- style="background:#fff;" | rowspan = 2|'''[[Kup Jugoslavije u fudbalu|Kup Kraljevine Jugoslavije]]''' || '''Pobednik''' || align=center|'''1''' || 1934. |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center| 0 || / |- | rowspan = 2|'''[[Kup maršala Tita]]''' || '''Pobednik''' || align=center|'''4''' || 1953., 1955., 1961/62., 1965/66. |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center| 0 || / |- | rowspan = 2|'''[[Kup Srbije i Crne Gore u fudbalu|Kup Srbije i Crne Gore]]''' || '''Pobednik''' || align=center|'''0''' || – |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center| 1 || [[Kup Srbije i Crne Gore u fudbalu 2005/06.|2005/06.]] |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"| <span style="color: white">'''Ostala nacionalna takmičenja'''</span> |- style="background:#fff;" | rowspan = 2| '''[[Prvenstvo Beogradskog podsaveza u fudbalu|Prvenstvo Beogradskog podsaveza]]''' || '''Prvak''' || align=center| '''6''' || [[Prvenstvo Beogradskog podsaveza 1920.|1920]], [[Prvenstvo Beogradskog podsaveza 1921.|1921]], 1926/27, 1928/29, 1929/30, 1933/34. |- style="background:#fff;" |Drugi || align=center|6|| 1922/23, 1923/24, 1924/25, 1925/26, 1927/28, 1931/32. |- style="background:#fff;" | rowspan = 2| '''[[Nezvanična prvenstva Srbije u fudbalu|Prvenstvo Srbije (1939-1944)]]''' || '''Prvak''' || align=center| '''4''' || [[Srpska liga u fudbalu 1939/40.|1939/40]], [[Srpska liga u fudbalu 1940/41.|1940/41]], [[Srpska liga u fudbalu 1942/43.|1942/43]], [[Srpska liga u fudbalu 1943/44.|1943/44.]] |- style="background:#fff;" |Drugi || align=center| 1 || [[Srpska liga u fudbalu 1941/42.|1941/42.]] |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"| <span style="color: white">'''Kontinentalna takmičenja'''</span> |- style="background:#fff;" | rowspan = 3| '''[[Mitropa kup]]'''<br /><small>Srednjoeuropski kup</small> || Pobednik || align=center| 0 || / |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center|0|| / |- style="background:#fff;" |Polufinale || align=center|2|| 1939, 1940. |- style="background:#fff;" | rowspan = 3| '''[[UEFA Kup pobjednika kupova|Kup pobjednika kupova]]'''|| Pobednik || align=center| 0 || / |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center|0|| / |- style="background:#fff;" |Polufinale || align=center|1|| [[UEFA Kup pobjednika kupova 1962/63.|1962/63.]] |- style="background:#fff;" | rowspan = 3| '''[[UEFA Intertoto kup|Intertoto kup]]'''|| Pobednik || align=center| 0 || / |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center|0|| / |- style="background:#fff;" |Polufinale || align=center|1|| [[UEFA Intertoto kup 2004.|2004.]] |} == Najpoznatiji igrači OFK Beograda == {| |- valign=top | * {{flagicon|SRB}} [[Miodrag Jovanović (fudbaler)|Miodrag Jovanović]] * {{flagicon|SRB}} [[Sava Antić]] * {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Panić]] * {{flagicon|SRB}} [[Petar Radenković]] * {{flagicon|SRB}} [[Predrag Marković (fudbaler)|Predrag Marković]] * {{flagicon|SRB}} [[Tomislav Kaloperović]] * {{flagicon|SRB}} [[Stanoje Jocić]] * {{flagicon|SRB}} [[Vasilije Šijaković]] * {{flagicon|SRB}} [[Josip Skoblar]] * {{flagicon|SRB}} [[Spasoje Samardžić]] * {{flagicon|SRB}} [[Dragan Gugleta]] | * {{flagicon|SRB}} [[Blagomir Krivokuća]] * {{flagicon|SRB}} [[Sreten Banović]] * {{flagicon|SRB}} [[Slobodan Santrač]] * {{flagicon|SRB}} [[Miloš Milutinović]] * {{flagicon|SRB}} [[Dragoslav Šekularac]] * {{flagicon|SRB}} [[Ilija Petković]] * {{flagicon|SRB}} [[Ninoslav Zec]] * {{flagicon|SRB}} [[Petar Borota]] * {{flagicon|SRB}} [[Bogdan Turudija]] * {{flagicon|SRB}} [[Dragoslav Stepanović]] | * {{flagicon|SRB}} [[Božidar Milenković]] * {{flagicon|SRB}} [[Nebojša Vučićević]] * {{flagicon|SRB}} [[Zoran Lončar (fudbaler)|Zoran Lončar]] * {{flagicon|SRB}} [[Saša Ćurčić]] * {{flagicon|SRB}} [[Petar Divić]] * {{flagicon|SRB}} [[Marko Baša]] * {{flagicon|SRB}} [[Duško Tošić]] * {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Kolarov]] * {{flagicon|SRB}} [[Branislav Ivanović]] * {{flagicon|SRB}} [[Radiša Ilić]] * {{flagicon|SRB}} [[Zvezdan Terzić]] |} ===Bivši poznati igrači=== [[Datoteka:Spelers van OFK-Belgrado op Schiphol, ivm Europacup I wedstrijd tegen Feyenoo, Bestanddeelnr 925-9692.jpg|thumb|right|325px|[[Slobodan Santrač]], [[Ilija Petković]] i [[Dragoslav Stepanović]] pred utakmicu sa [[Feyenoord Rotterdam|Fajenordom]] u [[Roterdam]]u (1972).]] '''1911–1945 :'''{{efn|Prvenstvo {{flagicon|Kraljevina Srbija}} K. Srbije (do 1918), {{flagicon|Kraljevina Jugoslavija}} Kraljevine SHS i K. Jugoslavije (1918–1945).}}<br> {{Div col|colwidth=24em}} * '''[[Predrag Antić]]''' * [[Milorad Arsenijević]] * {{flagicon|SFRJ}}{{flagicon|Francuska}} [[Ivan Bek]] * [[Radivoj Božić]] * [[Vojin Božović]] * [[Branislav Dimitrijević]] * [[Milorad Dragićević]] * [[Prvoslav Dragičević]] * [[Ernest Dubac]] * [[Ljubiša Đorđević]] * [[Franjo Glaser]] * [[Svetislav Glišović]] * [[Vlastimir Golubičić]] * [[Đura Horvatinović]] * [[Ivan Jazbinšek]] * '''[[Miodrag Jovanović (fudbaler rođen 1922)|Miodrag Jovanović]]''' * [[Bruno Knežević]] * [[Andreja Kojić]] * [[Gustav Lechner]] * [[Petar Manola]] * [[Blagoje Marjanović]] * [[Nikola Marjanović]] * [[Frane Matošić]] * [[Dušan Milošević]] * [[Milorad Mitrović (1908-1993)|Milorad Mitrović]] * [[Srđan Mrkušić]] * [[Joška Nikolić]] * [[Milorad Nikolić]] * [[Vlastimir Petković]] * {{flagicon|Slovačka|1938}} [[Ján Podhradský]] * [[Đorđe Popović]] * {{flagicon|Rumunija}} [[Svetozar Popović]] * [[Branimir Porobić]] * [[Anton Puhar]] * [[Predrag Radovanović]] * [[Janko Rodin]] * [[Nikola Simić (fudbaler rođen 1897)|Nikola Simić]] * [[Kuzman Sotirović]] * [[Ivan Stevović]] * [[Đorđe Stoiljković]] * [[Dragan Stošić]] * [[Slavko Šurdonja]] * [[Aleksandar Tirnanić]] * [[Dragomir Tošić]] * [[Svetislav Valjarević]] * [[Dragoslav Virić]] * [[Đorđe Vujadinović]] * [[Dobrivoje Zečević]] * {{flagicon|Mađarska|1940}} [[Sándor Nemes]] * {{flagicon|Mađarska|1940}} [[Lajos Senfeld Tusko]] * {{flagicon|Kraljevina Italija}} [[Otmar Gazzari]] * {{flagicon|Rumunija}} [[Rudolf Wetzer]] {{div col end}} '''Od 1945. do danas :'''{{efn|Prvenstvo {{flagicon|SFR Jugoslavija}} SFR Jugoslavije (1945–1992), {{flagicon|SR Jugoslavija}} SR Jugoslavije, Srbije i Crne Gore (1992–2006), {{flagicon|Srbija}} Srbije (2006 – do danas).}} {{Div col|colwidth=15em}} * [[Nikola Aksentijević]] * [[Komnen Andrić]] * [[Sava Antić]] * [[Nemanja Antonov]] * {{flagicon|Uganda}} [[Khalid Aucho]] * [[Radojko Avramović]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Daniel Avramovski]] * [[Stefan Babović]] * [[Miloš Bajalica]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Aleksandar Bajevski]] * [[Branko Baković]] * {{flagicon|Crna Gora}} '''[[Sreten Banović]]''' * {{flagicon|Crna Gora}} '''[[Marko Baša]]''' * [[Marko Batinica]] * {{flagicon|Ekvador}} [[Augusto Batioja]] * [[Slobodan Batričević]] * [[Nemanja Belaković]] * {{flagicon|Čile}} [[Mario Berrios]] * '''[[Petar Borota]]''' * {{flagicon|Crna Gora}} [[Vladimir Božović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Vojin Božović]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Aleksandar Bratić]] * [[Predrag Brzaković]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Zoran Bubalo]] * [[Zdravko Bukarica]] * {{flagicon|Australija}} [[Branko Buljević]] * [[Ognjen Čančarević]] * [[Aleksandar Čavrić]] * [[Srđan Čebinac]] * [[Nikola Cuckić]] * [[Stefan Čupić]] * '''[[Saša Ćurčić]]''' * [[Dušan Cvetković]] * [[Zoran Dakić]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Nikola Damjanac]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Dario Damjanović]] * [[Sreten Davidović]] * [[Aleksa Denković]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Filip Despotovski]] * [[Ljuba Dimić]] * [[Željko Dimitrov]] * '''[[Petar Divić]]''' * {{flagicon|Crna Gora}} [[Ardian Đokaj]] * [[Nebojša Đorđević (fudbaler)|Nebojša Đorđević]] * [[Dejan Dražić]] * [[Nikša Đujić]] * [[Duško Đurišić]] * [[Borko Duronjić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Miodrag Džudović]] * {{flagicon|Kazahstan}} [[Nenad Erić]] * [[Miloš Filipović]] * [[Milan Gajić]] * [[Momčilo Gavrić (fudbaler)|Momčilo Gavrić]] * [[Damjan Gojkov]] * [[Petar Golubović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Petar Grbić]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Boban Grnčarov]] * [[Vanja Grubač]] * '''[[Dragan Gugleta]]''' * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Mustafa Hodžić]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Faruk Hujdurović]] * [[Nikola Ignjatijević]] * [[Aleksandar Ignjovski]] * '''[[Radiša Ilić]]''' * '''[[Branislav Ivanović]]''' * {{flagicon|Australija}} [[Milan Ivanović]] * [[Đorđe Ivelja]] * [[Stefan Janković]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Petar Jelić]] * [[Aleksandar Ješić]] * [[Nenad Jestrović]] * [[Aleksandar Jevtić]] * '''[[Stanoje Jocić]]''' * [[Đorđe Jokić]] * [[Živko Josić]] * [[Ivica Jovanović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Vladimir Jovović]] * [[Mirsad "Mirza" Kahrović|Mirsad Kahrović]] * '''[[Tomislav Kaloperović]]''' * [[Andrija Kaluđerović]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Đorđe Kamber]] * {{flagicon|Latvija}} [[Oļegs Karavajevs]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Mladen Kašćelan]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Ivan Kecojević]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Hristijan Kirovski]] * [[Dušan Kljajić]] * [[Srđa Knežević]] * [[Viborg Koceić]] * [[Miloš Kolaković]] * '''[[Aleksandar Kolarov]]''' * [[Ognjen Koroman]] * [[Miloš Kostić]] * [[Slobodan Krčmarević]] * {{flagicon|Hrvatska}} [[Sergije Krešić]] * '''[[Blagomir Krivokuća]]''' * [[Srboljub Krivokuća]] * [[Bojan Krkić]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Simo Krunić]] * [[Stevica Kuzmanovski]] * [[Branko Lazarević]] * {{flagicon|Brazil}} [[Leandro Netto de Macedo|Leandro Netto]] * [[Zlatko Liščević]] * '''[[Zoran Lončar (fudbaler)|Zoran Lončar]]''' * [[Dušan Lukić]] * [[Milan Majstorović]] * [[Dragoljub Marić]] * [[Rodoljub Marjanović]] * [[Dragan Marković]] * '''[[Predrag Marković]]''' * [[Saša Marković]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Bojan Markovski]] * [[Zoran Martinović]] * [[Filip Matović]] * [[Slobodan Mešanović]] * [[Mihalj Mesaroš]] * [[Dragan Mihajlović]] * [[Miloš Mijić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Nemanja Mijušković]] * [[Nikola Mikić]] * '''[[Božidar Milenković]]''' * [[Nemanja Milić]] * [[Petar Milić]] * [[Stojan Milošev]] * [[Miroslav Milovanović]] * [[Milovan Milović]] * [[Luka Milunović]] * [[Milorad Milutinović]] * '''[[Miloš Milutinović]]''' * {{flagicon|Novi Zeland}} [[Adam Mitchell (footballer, born 1996|Adam Mitchell]] * {{flagicon|SAD}} [[Ilija Mitić]] * [[Krsto Mitrović]] * [[Miljan Mrdaković]] * [[Mitar Mrkela]] * [[Slavoljub Muslin]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Nemanja Nikolić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Mitar Novaković]] * [[Ajazdin Nuhi]] * {{flagicon|Kamerun}} [[Aboubakar Oumarou]] * [[Aleksandar Paločević]] * '''[[Aleksandar Panić]]''' * {{flagicon|Makedonija}} [[Angelko Panov]] * [[Marko Pavlovski]] * [[Aleksandar Pejović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Milorad Peković]] * [[Dušan Petković (fudbaler rođen 1974)|Dušan Petković]] * '''[[Ilija Petković]]''' * [[Gordan Petrić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Saša Petrović]] * [[Mihajlo Pjanović]] * [[Bogdan Planić]] * [[Petar Puača]] * [[Dušan Purać]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Milan Purović]] * '''[[Petar Radenković]]''' * [[Miodrag Radošević]] * [[Aleksandar Radovanović]] * [[Filip Rajevac]] * [[Slobodan Rajković]] * [[Đorđe Rakić]] * [[Darko Ramovš]] * [[Milan Rodić]] * [[Ivan Rogač]] * {{flagicon|Litvanija}} [[Kęstutis Ruzgys]] * '''[[Spasoje Samardžić]]''' * '''[[Slobodan Santrač]]''' * [[Bojan Šaranov]] * [[Milan Savić]] * '''[[Dragoslav Šekularac]]''' * [[Đorđe Serpak]] * '''[[Vasilije Šijaković]]''' * [[Aleksandar Simić (fudbaler)|Aleksandar Simić]] * [[Marko Simić]] * [[Uroš Sinđić]] * [[Marko Šiškov]] * {{flagicon|Hrvatska}} '''[[Josip Skoblar]]''' * [[Miljan Škrbić]] * {{flagicon|KIP}} [[Milenko Špoljarić]] * [[Dragoslav Sredojević]] * [[Dragan Stančić]] * [[Aleksandar Stanisavljević]] * [[Aleksandar Stanojević]] * [[Vladeta Starčević]] * '''[[Dragoslav Stepanović]]''' * [[Miodrag Stevanović]] * [[Saša Stevanović]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Ostoja Stjepanović]] * [[Marinko Stojaković]] * [[Dane Stojanović]] * [[Milan Stojanović]] * {{flagicon|Azerbejdžan}} [[Branimir Subašić]] * [[Lazar Tasić]] * '''[[Zvezdan Terzić]]''' * [[Dragan Tomić]] * [[Predrag Tomić]] * '''[[Duško Tošić]]''' * [[Lazar Tripković]] * '''[[Bogdan Turudija]]''' * {{flagicon|Australija}} [[Doug Utjesenovic]] * [[Zoran Vekić]] * [[Nebojša Veljković]] * {{flagicon|Malta}} [[Nenad Veselji]] * [[Vukašin Vraneš]] * '''[[Nebojša Vučićević]]''' * [[Nemanja Vučićević]] * [[Stojan Vukašinović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Ivan Vuković]] * {{flagicon|Brazil}} [[William Artur de Oliveira|William]] * [[Saša Zdjelar]] * '''[[Ninoslav Zec]]''' * [[Zoran Zekić]] * [[Goran Zelenović]] * [[Miloš Zlatković]] {{div col end}} == Trenutačni tȋm == {{collapse top|title= Sastav OFK Beograda iz sezone 2023/24.}} {{updated|3. oktobra 2023.}}<ref>{{en}} {{cite web|title=PRVI TIM: SRPSKA LIGA "BEOGRAD" 2022/23 |url=https://ofkbeograd.co.rs/index.php?tip=players&show=all|accessdate=3. oktobra 2023}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=CG|pos=GK|name= Balša Popović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Aleksandar Đermanović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Mateja Mrkela }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Nenad Stanković }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Ognjen Mimović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Srđan Nikolić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Nikola Vujadinović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Saša Marković }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Tomislav Todorović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Admir Ademi }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Ognjen Ilić }} {{Fs mid}} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Nemanja Ivanović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Marko Stanković }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Nikola Knežević }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Nikola Mituljkić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Jovan Mituljkić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Luka Mićić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Filip Kasalica }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Andrija Kaluđerović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Nikola Milinović }} {{Fs player|no=|nat=BiH|pos=FW|name= Aleksandar Kahvić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Dejan Georgijević }} {{Fs end}} {{collapse bottom}} == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} {{commonscat|OFK Beograd}} == Vanjske veze == * [http://www.ofkbeograd.co.rs/ OFK Beograd] — ''Zvanična spletna stranica kluba'' * [http://www.ofkbeograd.net/ Nezvanična klupska prezentacija – klub prijatelja OFK Beograda] * [http://www.blueunionbelgrade.com Navijači OFK Beograda] {{1.Jugoslavenska nogometna liga}} {{Meridijan Superliga}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Fudbalski klubovi u Srbiji]] [[Kategorija:Sportski klubovi u Beogradu]] 6gbjl6riq7mur6ka30uwwn5rsabwls0 42655546 42655532 2026-07-15T21:38:31Z Kreyzi808 343120 42655546 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje}} {{Nogometni klub | ime kluba = OFK Beograd | slika = | puno ime = Omladinski fudbalski klub Beograd | nadimak = Romantičari | godina osnivanja = 25. marta 1945. (kao Metalac) | igralište = [[Omladinski stadion]], [[Karaburma]], [[Beograd]] | kapacitet stadiona = 19.100 | direktor = Balša Terzić (g. d.) | trener = [[Simo Krunić]]<ref>{{cite news|url=https://www.zurnal.rs/scc/clanak/145742/fudbal/ostale-lige/ofk-beograd-ima-novog-trenera|title=ОФК Београд има новог тренера|publisher=Спортски журнал|date=16. 1. 2023|accessdate=17. 1. 2023}}</ref> | liga = [[Prva liga Srbije (nogomet)|Prva liga Srbije]] | sezona = 2023./24. | plasman = 1. | trenutačna sezona = 2023./24. | igrači = | pattern_la1= | pattern_b1=_3whitestripes | pattern_ra1= | pattern_sh1=_white_stripes | pattern_so1=_whitetop | leftarm1=2447D5 | body1=2447D5 | rightarm1=2447D5 | shorts1=2447D5 | socks1=2447D5 | pattern_la2= | pattern_b2=_adidas_piping_gold | pattern_ra2= | pattern_so2= | leftarm2=000000 | body2=000000 | rightarm2=000000 | shorts2=000000 | socks2=000000| }} '''OFK Beograd''' je [[fudbal]]ski klub iz [[Beograd]]a. Trenutno nastupa u [[:sr:Прва_лига_Србије_у_фудбалу|Prvoj ligi Srbije]]. Bio je dugogodišnji prvoligaš i osvajač [[:sr:Куп_Југославије_у_фудбалу|kupa SFRJ]]. == Historija kluba == OFK-a je beogradski fudbalski tim vezan za gradsku četvrt [[Karaburma]] ([[Opština Palilula (Beograd)|Palilula]]), igra na [[Omladinski stadion|Omladinskom Stadionu]] s kapacitetom od 20.000 gledatelja. Klub se smatra naslednik Beogradskog sportskog kluba ('''''BSK''''') osnovanog [[1911]]. koji je u [[1930-e|1930-im]] osvojio pet naslova prvaka Kraljevine Jugoslavije i jedan Kup Jugoslavije. Godine 1945. je preimenovan u ''Metalac'', da bi 1950. godine vratio ime BSK, a od godine 1957. do danas je poznat kao OFK Beograd. Najvažniji rezultati u historiji kluba su pet osvojenih titula prvaka [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] (1931, 1933, 1935, 1936, 1939) te četiri osvojena [[Kup maršala Tita|kupa SFRJ]] (1953, 1955, 1962, 1966). Godine 1963. je igrao u polufinalu [[UEFA Kup pobjednika kupova|Kupa pobednika kupova]] sa [[:sr:ФК_Тотенхем_хотспур|Tottenhamom]]. === BSK === [[Datoteka:Bsk1927.jpg|thumb|left|300px|Sastav BSK-a iz 1927.]] Beogradski sportski klub ('''''BSK''''') koji je osnovan [[6. 7.|6. jula]] [[1911.]] godine, kada je održana je osnivačka skupština i izabrana uprava: predsednik Andre Jović, potpredsednici Danilo Stojanović i Jevrem Pantelić i sekretar Dušan Milošević. Prva pravila kluba potvrđena su [[1. 9.|1. septembra]] [[1911.]] Prvo BSK-ovo igralište na tadašnjem Trkalištu, mestu gde su danas tehnički fakulteti i hotel Metropol,{{efn|{{coor dms|44|48|24.6|N|20|28|22.9|E|type:landmark|display=inline}}.}} je uz zalaganje članova kluba uređeno i pripremljeno za utakmice. Prvu utakmicu BSK je odigrao 13. oktobra 1911. sa kragujevačkom Šumadijom i pobedio 8:1. Među prvim igračima bio je i Miloš Ekert koji je do tada igrao za [[Srpski mač]], on je predložio ime Beogradski sportski klub, a bio je i blagajnik kluba. Zbog gradnje tehničkih fakulteta klub je morao da napusti stadion na Trkalištu i da pređe na [[Topčidersko brdo]]. BSK je na tom mestu 1929. godine podigao moderan stadion sa tribinama za oko 30.000 gledalaca. U to vreme najveći gradski rival BSK je bila [[SK Jugoslavija]], koja je svoj stadion napravila nešto niže, tamo gde je danas [[Stadion Rajko Mitić|stadion Crvene zvezde]]. Najveći rivali u domaćem prvenstvu su pored FK Jugoslavije bili zagrebački klubovi [[1. HŠK Građanski|Građanski]], [[NK HAŠK Zagreb|HAŠK]], [[HŠK Concordia|Concordia]], te splitski [[HNK Hajduk Split|Hajduk]]. Ovi klubovi su zajedno sa BSK–om bili svi prvaci države između 1923. i 1940. godine u periodu kada je odigrano 17 fudbalskih prvenstava u Kraljevini Jugoslaviji. BSK je u tom periodu osvojio pet titula. BSK je bio ravnopravan igrajući i uglavnom pobeđujući u prijateljskim utakmicama i najpoznatije evropske klubove. Klub je se ugasio tokom [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije]]. Dvadesetog oktobra [[1944.]] Beograd je video Nemcima leđa. Dva meseca posle toga BSK se prvi put pominje u štampi – zakazao je klupsku konferenciju za 21. decembar radi izbora radnog odbora kluba. Već naredne godine dva najtrofejnija i najuspešnija fudbalska kluba sa početka 20. veka u Srbiji, BSK i SK Jugoslavija, odlukom novih komunističkih vlasti prestaju da postoje, a sa formiranjem kreću: FK Partizan i FK Crvena zvezda. === Metalac === Inicijativni odbor za osnivanje kluba '''''Metalac''''' se sastao u februaru 1945. godine, a činili su ga [[Božidar Jeremić]] iz [[Industrija motora Rakovica|Industrije motora Rakovica]], [[Dušan Ćorković]], sekretar Centralne uprave sindikata metalaca, bivši igrači BSK-a i reprezentativci [[Sava Marinković]], [[Milorad Arsenijević]] i mnogi drugi.<ref name="zec" /> Dana 25. marta 1945. godine formira se tim sindikata metalaca FK Metalac i date su mu prostorije predratnog FK Jadran. Osnovano je i Fiskulturno društvo Metalac, sa svojih sedam sekcija — fudbalskom, rvačkom, košarkaškom, rukometnom, hokejaškom, biciklističkom i atletskom. Kasnije je ukinuta rvačka i hokejaška, a dosta nakon toga uključena teniska i šahovska sekcija. [[Josip Broz Tito]] je proglašen za počasnog predsednika kluba, koji je preko svog izaslanika prihvatio poziv i društvu u lično ime predao vredan novčani poklon.<ref name="zec" /><ref name="bukvar">{{cite book |last1=Миловановић |first1=Мирослав |title=Наш плави буквар |date=2011 |publisher=Клуб пријатеља ОФК Београда 1994. |location=Београд |isbn=978-86-914827-0-1}}</ref> OFK Beograd je do 1957. godina imao iste boje dresova kao predratni BSK (tamnoplavo - svetloplava kombinacija), imao dosta sličan grb i nosio njegovo ime - BSK (1950 — 1957) sve do promene u današnje ime. Iste godine kad je osnovan, Metalac postaje [[Prvenstvo Beogradskog podsaveza 1945.|prvak Beograda]] (liga od 6 timova), a u odlučujućoj utakmici igrao je nerešeno sa [[FK Crvena zvezda|Crvenom zvezdom]], što je bilo dovoljno za prvo mesto. Metalac uzima redovno učešće u šampionatima nove države koje se igra od sezone [[Prva savezna liga Jugoslavije u fudbalu 1946/47.|1946/47]]. Od [[90-e|90-ih]] godina 20. veka OFK Beograd se poziva na tradiciju, godinu osnivanja, istoriju i titule BSK iako je BSK ugašen par meseci nakon osnivanja Metalca.<ref name="zec">{{cite book |last1=Zec |first1=Dejan |title=Početak izgradnje socijalističkog sporta u Srbiji 1944-1945. godine}}</ref><ref name="raki">{{cite web |title=Milan Raki Aranđelović - intervju |url=http://ofkbeograd.net/2/2018/09/20/milan-raki-aranđelović/ |website=ofkbeograd.net |access-date=27. 6. 2022 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="cvetković">{{cite web |last1=Cvetković |first1=Ivan |title=Tumačenje osnivanja OFK Beograda |url=https://www.politika.rs/scc/clanak/190684/Vek-OFK-Beograda-prevara-veka |website=politika.rs |access-date=27. 6. 2022}}</ref> Cela zbrka je nastala jer je visoki državni komunistički funkcioner [[Vladimir Dedijer]] iz čiste želje kao predratni navijač BSK-a pokušao da ga revitalizuje tako što je izvršio prvo fuziju Metalca i FD Beograda a potom dao ime BSK i promenio boje dresova. Zbrka je možda nastala i iz komunističke klime koja je bila tada kada su u nemogućnosti da nađu klub za sebe predratni igrači i funkcionera BSK-a se ustalili u Metalcu pokušavajući da revitalizuju uspomene (npr. Moša Marjanović ili Mikica Arsenijević) i sa oduševljenjem prihvatili Dedijerov potez.<ref>[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/sportske-price/Vek-OFK-Beograda--prevara-veka.lt.html Prava istina o nastanku OFK-a Beograda]</ref> === BSK/OSD === Nakon što su se neki manji klubovi, poput Električne centrale i Beograda,<ref name="raki" /><ref name="cvetković" /> fuzionisali sa Metalcem, na vanrednoj skupštini kluba, [[22. jula]] [[1950]]. godine,<ref name="bukvar" /> doneta je odluka da se promeni ime kluba. Razlog tome je najviše bio taj da bi se otvorila vrata široj omladini, a ne samo predstavnicima metalske struke.<ref name="cvetković" /><ref name="bfs">{{cite book |title=Monografija 50 godina Beogradskog fudbalskog saveza |date=1973 |publisher=Fudbalski savez Beograda}}</ref>. Zahvaljujući Vladimiru Dedijeru, vraćeno je ime BSK,<ref>{{cite book |last1=Dedijer |first1=Vladimir |title=Radost i tuga fudbala |date=1981 |publisher=Mladost |location=Zagreb}}</ref> a mnogi su bili skeptici da li će vlast dopustiti da se to ime ponovo nosi. [[Vladimir Dedijer]] je na to rekao da je BSK „baš lepo ime“ i da ne vidi problem u tome, te je vraćeno ime BSK.<ref name="bukvar" /> Klub je po svemu podsećao na istoimeni klub od pre rata i tamnoplavo-svetloplava boja dresova se ne menja, a grb je sličan onom predratnom. [[Datoteka:Aleksandar Panić e Vojo Todorović 1953.jpg|thumb|right|275px|Aleksandar Panić i Vojo Todorović 1953.]] Pod tim imenom klub osvaja svoja prva dva trofeja u nacionalnom kupu i to [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1953.|1953]]. i [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1955.|1955]]. godine, kada je pobeđen splitski [[HNK Hajduk Split|Hajduk]] u oba navrata rezultatom 2:0. Sezone 1954/55. klub je bio [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1954/55.|vicešampion Jugoslavije]], sa 2 boda manje od Hajduka. U tom periodu i omladinci 1951. godine postaju prvaci Jugoslavije. Stanoje Jocić je bio prvi strelac prvenstva [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1952.|1952]], a [[Predrag Marković (fudbaler)|Predrag Pop Marković]] deli prvo mesto u listi strelaca lige [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1954/55.|sezone 1954/55]], kada je klub bio vicešampion. Zanimljivost je da je drugi tim BSK-a stigao do osmine finala [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1951.|kupa 1951. godine]], kada je prvi tim ispao u prvom kolu. Tih godina su se isticali i ostali upamćeni brojni igrači kao što su [[Dragiša Filipović]], [[Aleksandar Panić]], [[Sreten Davidović]], [[Lazar Tasić]], [[Zdravko Juričko]], [[Vasilije Šijaković]], [[Sava Antić]], [[Predrag Marković (fudbaler)|Predrag Pop Marković]], [[Petar Radenković]], [[Tomislav Kaloperović]], [[Stanoje Jocić]], [[Živko Josić]] i drugi. === OFK === Klub je u drugoj polovini 1950-ih godina bio u teškoj finansijskoj krizi i pred bankrotom.<ref name="raki" /> U međuvremenu, u [[JSD Partizan|Partizanu]] su se sukobili generali i članovi [[UDBA]]-e, gde su generali odneli pobedu, a članovi UDBA-e, na čelu sa [[Životije Srba Savić|Srbom Savićem]], napustili klub.<ref name="raki" /> Ti članovi UDBA-e su prvo preuzeli nižerazrednu [[TSK Šumadija|TSK Šumadiju]], a potom prešli u BSK. Tako je došlo do fuzije BSK-a i TSK Šumadije, a predlog je bio da klub promeni ime u „BSK Šumadija”, što ipak nije prošlo jer je zvučalo nacionalistički.<ref name="bukvar" /><ref name="raki" /><ref name="miša">{{cite web |title=Колумна Мише Крстића |url=http://ofkbeograd.net/2/%d0%be%d1%84%d0%ba-%d0%b1%d0%b5%d0%be%d0%b3%d1%80%d0%b0%d0%b4/%d0%ba%d0%be%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%bd%d0%b0-%d0%bc%d0%b8%d1%88%d0%b5-%d0%ba%d1%80%d1%81%d1%82%d0%b8%d1%9b%d0%b0/ |website=ofkbeograd.net |access-date=27. 6. 2022 |archive-date=2024-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418211636/http://ofkbeograd.net/2/%D0%BE%D1%84%D0%BA-%D0%B1%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4/%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%B5-%D0%BA%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0/ }}</ref> Na kraju, klub je nazvan OFK Beograd (Omladinski fudbalski klub Beograd), kako je i predložio [[Mišo Pavićević]] na upravnom odboru. Osnivačka skupština održana je u sali [[Ustanova kulture „Vlada Divljan”|radničkog univerziteta „Braća Stamenković”]], [[26. novembar|26. novembra]] [[1957]]. godine.<ref name="bukvar" /><ref name="raki" /> Ime OFK Beograd je izabrano i da bi klub dobio svoj stadion — [[Omladinski stadion|Omladinski]], jer pre toga BSK nije imao svoj stadion, već je igrao uglavnom na tadašnjem stadionu [[FK Crvena zvezda|Crvene zvezde]], a potom i na [[Stadion Partizana|stadionu Partizana]] kada Zvezdin stadion nije ispunjavao uslove Prve lige.<ref name="miša" /> Boje kluba su promenjene u plavo-bele. === Najuspešniji period OFK-a === Odmah nakon promene imena, OFK Beograd je ispao u [[Druga savezna liga Jugoslavije u fudbalu|Drugu ligu]] sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1957/58.|1957/58.]] Odmah iduće sezone se vraća u Prvu ligu, a ubrzo nastaje najuspešniji period OFK Beograda, koji je trajao tokom [[1960-e|1960-ih]] do polovine [[1970-e|1970-ih]]. U tom periodu, zbog atraktivne igre igrači OFK-a dobijaju nadimak „romantičari”. Već [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1961/62.|1962.]] godine pobedom od 4:1 u finalu nad subotičkim [[FK Spartak Subotica|Spartakom]] osvojen je još jedan trofej kupa, sa 2 gola [[Sava Antić|Antića]] i po jedan [[Srđan Čebinac|Srđana Čebinca]] i [[Spasoje Samardžić|Samardžića]]. Naredne sezone, OFK je učestvovao u 2 evropska takmičenja: [[Intertoto kup]]u (koji tad nije bio pod okriljem [[UEFA]]) i [[Kup pobednika kupova u fudbalu|Kupu pobednika kupova]]. U Intertoto kupu te [[Intertoto kup 1962/63.|sezone]] je stigao do četvrtfinala, gde je pre toga bio prvi u grupi sa [[FK Bajern Minhen|Bajern Minhenom]], [[FK Fajenord|Fajenordom]] i [[FK Vičenca|Vičencom]]. U [[Kup pobednika kupova u fudbalu 1962/63.|Kupu pobednika kupova]] je stigao do polufinala takmičenja. Pre polufinala plavo-beli su eliminisali [[Istočna Nemačka|istočnonemački]] klub [[FK Halešer|Hemi Hale]], a zatim severnoirski [[FK Portadaun|Portadaun]] i u četvrtfinalu [[italija]]nski [[FK Napoli|Napoli]]. Nakon pobede 2:0 u [[Beograd]]u i poraza 3:1 u [[Napulj]]u, odigrana je majstorica u [[Marselj]]u, gde je OFK trijumfovao sa 3:1 i tako se plasirao u polufinale takmičenja. U polufinalu je igrao sa [[Engleska|engleskim]] [[FK Totenhem|Totenhemom]], koji je predvodio [[Džimi Grivs]] (koji je isključen na utakmici u Beogradu). OFK je izgubio u oba duela, u Beogradu 2:1 i u [[London]]u 3:1, ali je i pored poraza dobio priznanje od Totenhema za dobar otpor.<ref name="paja">{{cite web |title=INTERVJU, PAJA SAMARDŽIĆ: Kako su me Krcun i udbaši vodili u Zvezdu |url=https://www.ekspres.net/sport/intervju-paja-samardzic-kako-su-me-krcun-i-udbasi-vodili-u-zvezdu |website=ekspres.net |access-date=2. 7. 2022 |archive-date=20. 12. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220091817/https://www.ekspres.net/sport/intervju-paja-samardzic-kako-su-me-krcun-i-udbasi-vodili-u-zvezdu |url-status=unfit }}</ref> [[Datoteka:Tekma OFK Beograd - NK Maribor (2).jpg|thumb|right|300px|OFK Beograd protiv [[NK Maribor]]a 1968.: [[Bogdan Pirc|Pirc]] i [[Milan Arnejčič|Arnejčič]] u golu u posljednjim minutama utakmice. [[Herbert Vabič|Vabič]] intervenira ispred [[Slobodan Santrač|Santrača]].]] Sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1963/64.|1963/64.]] OFK je završio kao drugoplasirani u Prvoj ligi, sa 3 boda iza Crvene zvezde. Po mnogima je OFK-u oduzeta titula te sezone, kako ne se bi razbila tradicija uzimanja titule od strane „velike četvorke”.<ref name="raki" /><ref name="paja" /> Iste sezone OFK je igrao i u [[Kup sajamskih gradova 1963/64.|Kupu sajamskih gradova]], gde je ispao u prvom kolu od [[FK Juventus|Juventusa]]. Prvu utakmicu je dobio Juventus rezultatom 2:1, OFK je istim rezultatom pobedio u revanšu u Beogradu, pa se igrala majstorica. Za mesto odigravanja majstorice je izabran [[Trst]], gde je Juventus pobedio 1:0 i tako prošao dalje. Sezone 1965/66. je četvrti put osvojen [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1965/66.|Kup Jugoslavije]], pobedom u čuvenom finalu nad [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamom iz Zagreba]] rezultatom 6:2. Po dva gola su postigli članovi „tria S”: [[Josip Skoblar|Skoblar]], [[Spasoje Samardžić|Samardžić]] i [[Slobodan Santrač|Santrač]]. Zanimljivo je da je na toj utakmici Dinamo po mnogima bio bolji rival, ali je OFK-u „svaki šut ušao u gol”.<ref>{{cite journal |title=Sve je ušlo - sećanja 26. maj 1966. |journal=Sport |date=2006. |page=32}}</ref> Nakon tog uspeha je nastupio kratak period slabijih rezultata zbog odlaska mnogih igrača, koji je prekinut dolaskom [[Miloš Milutinović|Miloša Milutinovića]], i nešto kasnije, [[Dragoslav Šekularac|Dragoslava Šekularca]], dva velika tadašnja fudbalska asa u poznijim igračkim godinama. U periodu kada su Milutinović i Šekularac činili tandem, Omladinski stadion je redovno popunjen.<ref name="miša" /><ref>{{cite web |last1=Остојић |first1=Александар |title=Успон и пад ОФК Београда |url=https://www.maxbetsport.rs/uspon-i-pad-ofk-beograda-244653/ |website=maxbetsport.rs |access-date=5. 7. 2022 |archive-date=05. 07. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705232835/https://www.maxbetsport.rs/uspon-i-pad-ofk-beograda-244653/ |url-status= }}</ref> [[Slobodan Santrač]] je bio prvi strelac prvenstva sezona [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1967/68.|1967/68]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1969/70.|1969/70]] (delio prvo mesto sa [[Dušan Bajević|Dušanom Bajevićem]] iz [[FK Velež|Veleža]]), [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1971/72.|1971/72.]] (kada je sa 33 gola osvojio bronzanu kopačku Evrope) i [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1972/73.|1972/73.]] (delio prvo mesto sa [[Vojin Lazarević|Vojinom Lazarevićem]] iz Crvene zvezde). U prvenstvu je postigao 186 golova u dresu OFK Beograda, a ukupno 218 golova, što ga čini rekorderom po broju golova u Prvenstvu Jugoslavije (i Srbije). Prve polovine 1970-ih su donele novu generaciju plavo-belih, koju su, između ostalih, činili: [[Ilija Petković]], [[Dragoslav Stepanović]], [[Petar Borota]], [[Bogdan Turudija]] i drugi, a iz starije generacije ostali su [[Slobodan Santrač]] i [[Stojan Vukašinović]]. OFK u prvenstvu završava svaku sezonu u vrhu tabele, te 3 sezone zaredom igra u [[Kup UEFA|Kupu UEFA]]. Najdalje je stigao u sezoni [[Kup UEFA 1972/73.|1972/73]], drugoj sezoni u takmičenju po redu. OFK je u prvom kolu eliminisao [[FK Dukla Prag|Duklu iz Praga]], zatim je ponovo bio bolji od Fajenorda, koji je 2 godine pre toga postao [[Liga šampiona 1969/70.|šampion Evrope]], a sezonu nakon te i osvojio [[Kup UEFA 1973/74.|Kup UEFA]]. U trećem kolu je savladan [[FK Beroe|Beroe iz Stare Zagore]], a u četvrtfinalu je usledilo ispadanje od [[FK Tvente|Tventea]]. Iako je prvi meč kod kuće dobijen 3:2 u revanšu je OFK poražen 2:0. Zanimljivost je da je 1973. godine OFK osvojio prijateljski turnir Trofej grada [[Granada|Granade]], pobedom nad [[urugvaj]]skim [[FK Penjarol|Penjarolom]] u finalu 4:0. Takođe je zanimljivo da je pehar bio težak 92 kilograma, pa je zbog teškoća da se pehar unese u avion rastaven na delove i sklopljen u Beogradu.<ref name="bukvar" /> === Slabiji rezultati === [[Datoteka:Feyenoord tegen OFK-Belgrado 4-3, Europacup III, Bestanddeelnr 925-9764.jpg|thumb|right|325px|25. oktobar 1972.: Feyenoord Rotterdam – OFK 4-3.]] U drugoj polovini 1970-ih su nastupili slabiji rezultati kluba, a po drugi put u istoriji klub je ispao u Drugu ligu sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1978/79.|1978/79]]. Klub se se iduće sezone odmah vratio u Prvu ligu, sledeći put je ispao sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1982/83.|1982/83]], a ponovo nakon brzog povratka je ispao sezone [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1985/86.|1985/86]], nakon čega je ostao u Drugoj ligi sve do raspada [[SFRJ]]. Zanimljivo je da je klub iste sezone došao do [[Kup Jugoslavije u fudbalu 1985/86.|polufinala Kupa Jugoslavije]], gde je ispao od [[FK Velež|Veleža]]. I pored slabijeg perioda, za klub su igrali talentovani igrači kao što su [[Zoran Lončar (fudbaler)|Zoran Lončar]], [[Nebojša Vučićević]], [[Gordan Petrić]], koji je kao član OFK-a sa [[Fudbalska reprezentacija Jugoslavije do 20 godina|reprezentacijom]] bio [[Svetsko prvenstvo u fudbalu do 20 godina|svetski šampion u uzrastu do 20 godina]], i drugi. U sezoni 1990/91. OFK je stigao do polufinala Kupa, gde je ispao od Crvene zvezde, a [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1991/92.|naredne sezone]] klub je ušao u Prvu ligu. Te sezone nisu učestvovali klubovi iz [[SR Slovenija|Slovenije]] i [[SR Hrvatska|Hrvatske]], a klubovi iz [[SR Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]], osim [[FK Borac Banja Luka|Borca iz Banja Luke]], su završili takmičenje ranije. OFK je, pod vođstvom legende kluba Ilije Petkovića, bio 4. na tabeli i izborio učešće u Kupu UEFA sledeće sezone, u kom nije učestvovao zbog sankcija. Ni 1990-e nisu dale izrazitog poboljšanja u rezultatima OFK-a. Pritom je i Prva liga SRJ bila organizovana na čudan način, bila je podeljena na Prvu A i Prvu B ligu, gde su klubovi nakon polusezona mogli da ispadaju i ulaze u Prvu B ligu, odnosno Prvu A ligu. OFK je u sezoni [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 1993/94.|1993/94.]] na polusezoni izborio Prvu A ligu i u njoj, u drugoj polusezoni, završio 4. na tabeli. Ponovo zbog sankcija klub nije mogao da igra u evropskim takmičenjima. Ovakav sistem je potrajao do sezone [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 1997/98.|1997/98]], gde je Prva B liga bila drugi rang jugoslovenskog fudbala, a te sezone se OFK takmičio upravo u Prvoj B ligi. Nakon te sezone, klubovi su se takmičili u jedinstvenoj Prvoj ligi. === Povratak na fudbalsku scenu === Sezone 1997/98. OFK je igrao Prvu B ligu, tada drugi rang jugoslovenskog fudbala. Na čelo kluba dolazi [[Zvezdan Terzić]], koji je proveo 10 godina u klubu. OFK se odmah iste sezone vratio u Prvu ligu i postaje standardan prvoligaš, a sezone [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 2000/01.|2000/01.]] OFK je završio 5. na tabeli, a [[Petar Divić]] je bio najbolji strelac prvenstva sa 27 golova. [[Prva liga SR Jugoslavije u fudbalu 2002/03.|Sezone 2002/03.]] OFK završava 3. u prvenstvu, nakon čega je izboreno mesto u Intertoto kupu. Time je OFK izborio mesto u nekom evropskom takmičenju posle 29 godina, a u Intertoto kupu je te godine ispao u drugom kolu od [[Češka republika|češkog]] [[FK Slovacko|Sinota]]. Naredne [[Prva liga Srbije i Crne Gore u fudbalu 2003/04.|sezone]] OFK završava kao 4. na tabeli, te opet obezbeđuje učešće u Intertoto kupu. U Intertoto kupu stiže do polufinala takmičenja, gde ispada od [[FK Atletiko Madrid|Atletiko Madrida]]. Sezone [[Prva liga Srbije i Crne Gore u fudbalu 2004/05.|2004/05.]] klub ponavlja uspeh u Prvoj ligi, a obezbeđuje mesto u kvalifikacijama za [[Kup UEFA 2005/06.|Kup UEFA]], gde ispada od [[FK Lokomotiva Plovdiv|Lokomotive Plovdiv]]. Godine [[2005]]. klub je oborio svjetski rekord kada je pristao prodati braniča [[Slobodan Rajković|Slobodana Rajkovića]] [[Chelsea F.C.|Chelseaju]] za 3,5 miliona funti (5,1 miliona eura), što je bila rekordna naknada za igrače ispod 18 godina starosti. [[Datoteka:Duško Tošić - SV Werder Bremen (1).jpg|thumb|right|125px|[[Duško Tošić]]]] Naredne sezone u [[Kup Srbije i Crne Gore u fudbalu 2005/06.|Kupu Srbije i Crne Gore]] dolazi do finala, gde nakon vođstva od 2:0 protiv Crvene zvezde, ipak nakon produžetaka gubi 4:2. Time su izborene kvalifikacije za [[Kup UEFA 2006/07.|Kup UEFA]], gde protiv [[FK Okser|Oksera]] nakon pobede u Beogradu 1:0, u revanšu je bilo 2:1 do 82. minuta, i onda je Okser postigao 3 gola i sa pobedom od 5:1 otišao dalje. Sezone [[Kup Srbije u fudbalu 2007/08.|2007/08.]] klub je došao do polufinala Kupa Srbije, gde je ispao od [[FK Zemun|Zemuna]], a naredne [[Superliga Srbije u fudbalu 2008/09.|sezone]] je klub u poslednjem kolu izborio opstanak u ligi. Već naredne [[Superliga Srbije u fudbalu 2009/10.|sezone]] klub dolazi do trećeg mesta u [[Superliga Srbije u fudbalu 2009/10.|Superligi]] i do polufinala [[Kup Srbije u fudbalu 2009/10.|Kupa Srbije]], gde ispada od Crvene zvezde. Izborene su kvalifikacije za [[UEFA Liga Evrope 2010/11.|Ligu Evrope]], gde je nakon izbacivanja [[FK Torpedo Žodino|Torpedo Žodina]], klub ispao od [[FK Galatasaraj|Galatasaraja]]. Nakon prvog meča u [[Istanbul]]u, koji se nakon vođstva Galatasaraja od 2:0 završio 2:2, usledio je poraz u Beogradu od 5:1. Takođe, omladinci OFK Beograda su bili šampioni Srbije 2008. i 2009. godine.<ref>{{cite web |title=Osvajači Omladinske Lige |url=http://www.srpskistadioni.in.rs/omladinskaliga/istorija_omladinske_lige.html |website=srpskistadioni.in.rs |access-date=8. 7. 2022}}</ref> Klub je, pozivajući se na istoriju BSK-a, 2011. godine proslavio vek postojanja kluba.<ref>{{cite web |title=OFK Beograd proslavlja vek postojanja |url=https://sport.blic.rs/fudbal/domaci-fudbal/ofk-beograd-proslavlja-vek-postojanja/45jjfb5 |website=sport.blic.rs |accessdate=23. 6. 2019}}</ref> OFK je dve sezone zaredom došao do polufinala Kupa Srbije, [[Kup Srbije u fudbalu 2012/13.|2012/13.]] i [[Kup Srbije u fudbalu 2013/14.|2013/14.]] Prvi put je OFK, nakon izbacivanja Crvene zvezde u četvrtfinalu pobedom od 3:1 u gostima, ispao od [[FK Vojvodina|Vojvodine]], a drugi put od [[FK Jagodina|Jagodine]]. U ovom periodu, u kome se klub stabilizovao, su se istakli mnogi igrači: [[Petar Divić]], [[Ognjen Koroman]], [[Saša Stevanović (fudbaler)|Saša Stevanović]], [[Miljan Mrdaković]], [[Marko Baša]], [[Đorđe Jokić]], [[Duško Tošić]], [[Branislav Ivanović]], [[Aleksandar Kolarov]], [[Radiša Ilić]] i drugi. === Finansijska kriza i ispadanje u treći rang === U prvom kolu sezone [[Superliga Srbije u fudbalu 2015/16.|2015/16.]] OFK je, kao domaćin na stadionu Obilića, odigrao utakmicu protiv Crvene zvezde. Nakon vođstva od 2:0 posle prvog poluvremena, nakon preokreta OFK je izgubio 6:2. Zbog sumnje u regularnost ove utakmice, gde se sumnjalo i da je lično Zvezdan Terzić, tada kao direktor Crvene zvezde, ulazio u svlačionicu OFK-a, Više javno tužilaštvo u Beogradu je ispitavalo slučaj.<ref>{{cite web |title=Predaja romantičarima naređena u pauzi? |url=https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:558709-Predaja-romanticarima-naredjena-u-pauzi |website=novosti.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Tužilaštvo ispituje utakmicu OFK Beograd - Crvena zvezda |url=https://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/Fudbal/1984679/Tužilaštvo ispituje utakmicu OFK Beograd - Crvena zvezda.html |website=rts.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> Zbog ovog slučaja su poljuljani odnosi i u upravi kluba,<ref>{{cite web |title=Član uprave proziva predsednika: OFK radi u dogovoru sa Terzićem! |url=https://www.kurir.rs/sport/fudbal/1871669/clan-uprave-proziva-predsednika-ofk-radi-u-dogovoru-sa-terzicem |website=kurir.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> a takođe su se i navijači bunili protiv uprave i bojkotovali utakmice.<ref>{{cite web |title=Navijači OFK Beograda: Nećemo da budemo filijala! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a817393/Blue-Union-Uprava-napolje-nismo-filijala.html |website=mondo.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> Nakon završetka istrage tužilaštvo je zaključilo da nema dokaza o nameštanju utakmice.<ref>{{cite web |title=Tužilaštvo bez dokaza o nameštanju mečeva u Super ligi |url=https://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/Fudbal/2190212/Tužilaštvo bez dokaza o nameštanju mečeva u Super ligi.html |website=rts.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> Na kraju sezone, OFK je nakon 19 godina ispao u drugi rang. Naredne [[Prva liga Srbije u fudbalu 2016/17.|sezone]], OFK je kao poslednjeplasirani tim ispao iz Prve lige Srbije (drugog ranga), sa samo 3 pobede u sezoni. Tako je klub, prvi put u istoriji, igrao treći rang sezone [[Srpska liga Beograd 2017/18.|2017/18]]. Razlog drastičnog slabljenja rezultata i teške finansijske krize mnogi vide i u samom Zvezdanu Terziću, koji je u klubu bio u periodu 1997-2005 i 2012-2014.<ref>{{cite web |title=Iz vremena „romantike“ ostali samo dugovi |url=https://www.danas.rs/sport/iz-vremena-romantike-ostali-samo-dugovi/ |website=danas.rs |access-date=9. 7. 2022}}</ref> U trećem rangu, tj. Srpskoj ligi Beograd, u prvoj sezoni osvojeno je 3. mesto, a sledeće [[Srpska liga Beograd 2018/19.|sezone]] 5. mesto. U sezoni 2018/19. godine na [[Stadion Čukaričkog|stadionu Čukaričkog]], OFK Beograd je pobedom nad [[FK Radnički Novi Beograd|Radničkim sa Novog Beograda]] osvojio Kup [[FSS]] na teritoriji [[Fudbalski savez Beograda|FSB]], ili skraćeno Kup Beograda. Nakon regularnog dela bilo je bez golova, ali romantičari su bili bolji nakon penala 4:2.<ref>{{cite web |title=Čista romantika: OFK Beograd osvojio Kup Beograda! |url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/cista-romantika-ofk-beograd-osvojio-kup-beograda/328468 |website=mozzartsport.com |accessdate=23. 6. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703021324/http://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/cista-romantika-ofk-beograd-osvojio-kup-beograda/328468 |archive-date=03. 07. 2019 |url-status=dead }}</ref> == Stadion == [[Datoteka:Ofk Belgrade stadion.OFK.jpg|thumb|right|175px|[[Omladinski stadion]]]] OFK tradicionalno igra na [[Omladinski stadion|Omladinskom stadionu]], izgrađenom i otvorenom [[1957.]] godine i koji se nalazi u beogradskoj gradskoj četvrti [[Karaburma|Karaburmi]]. Stadion ima kapacitet od 19.100 gledalaca, od kojih je 11.381 sedeće. Značajni radovi na renoviranju završeni su [[2000.]] godine. Stadion koriste i drugi klubovi u kompleksu OSD Beograd za druge sportove, kao i za koncerte i razne događaje. OFK Beograd je prvu utakmicu na ovom stadionu odigrao 24. avgusta 1957. protiv Budućnosti iz Podgorice sa pobedom od 3:1. == Uspjesi == {| class="wikitable" style="width:60%;" |- ! colspan="2" style="width:25%; background:#039;"|<span style="color: white">Takmičenje</span> ! style="width:5%; background:#039;"| <span style="color: white">Broj</span> ! style="width:30%; background:#039;"| <span style="color: white">Godina</span> |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"|<span style="color: white">'''Nacionalno prvenstvo - 5 ''' |- style="background:#fff;" | rowspan = 3|<small>'''[[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu|Prvenstvo Kraljevine Jugoslavije]]'''</small> <br/><small>'''[[Prva savezna liga|Prva savezna liga SFR Jugoslavije]]'''</small> || '''Prvak''' || align=center|'''5''' || [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1931.|1930/31]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1933.|1932/33]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1935.|1934/35]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1936.|1935/36]], [[prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1938/39.|1938/39]]. |- style="background:#fff;" |Drugi || align=center| 6 || [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1927.|1927]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1929.|1929]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1937/38.|1937/38]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1939/40.|1939/40]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1954/55.|1954/55.]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1963/64.|1963/64.]] |- style="background:#fff;" |Treći || align=center| 4 || [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1928.|1928]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1936/37.|1936/37.]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1971/72.|1971/72.]], [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1972/73.|1972/73.]] |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"| <span style="color: white">'''Nacionalni kup - 1''' |- style="background:#fff;" | rowspan = 2|'''[[Kup Jugoslavije u fudbalu|Kup Kraljevine Jugoslavije]]''' || '''Pobednik''' || align=center|'''1''' || 1934. |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center| 0 || / |- | rowspan = 2|'''[[Kup maršala Tita]]''' || '''Pobednik''' || align=center|'''4''' || 1953., 1955., 1961/62., 1965/66. |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center| 0 || / |- | rowspan = 2|'''[[Kup Srbije i Crne Gore u fudbalu|Kup Srbije i Crne Gore]]''' || '''Pobednik''' || align=center|'''0''' || – |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center| 1 || [[Kup Srbije i Crne Gore u fudbalu 2005/06.|2005/06.]] |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"| <span style="color: white">'''Ostala nacionalna takmičenja'''</span> |- style="background:#fff;" | rowspan = 2| '''[[Prvenstvo Beogradskog podsaveza u fudbalu|Prvenstvo Beogradskog podsaveza]]''' || '''Prvak''' || align=center| '''6''' || [[Prvenstvo Beogradskog podsaveza 1920.|1920]], [[Prvenstvo Beogradskog podsaveza 1921.|1921]], 1926/27, 1928/29, 1929/30, 1933/34. |- style="background:#fff;" |Drugi || align=center|6|| 1922/23, 1923/24, 1924/25, 1925/26, 1927/28, 1931/32. |- style="background:#fff;" | rowspan = 2| '''[[Nezvanična prvenstva Srbije u fudbalu|Prvenstvo Srbije (1939-1944)]]''' || '''Prvak''' || align=center| '''4''' || [[Srpska liga u fudbalu 1939/40.|1939/40]], [[Srpska liga u fudbalu 1940/41.|1940/41]], [[Srpska liga u fudbalu 1942/43.|1942/43]], [[Srpska liga u fudbalu 1943/44.|1943/44.]] |- style="background:#fff;" |Drugi || align=center| 1 || [[Srpska liga u fudbalu 1941/42.|1941/42.]] |- ! colspan="6" style="background:#1560BD;"| <span style="color: white">'''Kontinentalna takmičenja'''</span> |- style="background:#fff;" | rowspan = 3| '''[[Mitropa kup]]'''<br /><small>Srednjoeuropski kup</small> || Pobednik || align=center| 0 || / |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center|0|| / |- style="background:#fff;" |Polufinale || align=center|2|| 1939, 1940. |- style="background:#fff;" | rowspan = 3| '''[[UEFA Kup pobjednika kupova|Kup pobjednika kupova]]'''|| Pobednik || align=center| 0 || / |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center|0|| / |- style="background:#fff;" |Polufinale || align=center|1|| [[UEFA Kup pobjednika kupova 1962/63.|1962/63.]] |- style="background:#fff;" | rowspan = 3| '''[[UEFA Intertoto kup|Intertoto kup]]'''|| Pobednik || align=center| 0 || / |- style="background:#fff;" |Finalista || align=center|0|| / |- style="background:#fff;" |Polufinale || align=center|1|| [[UEFA Intertoto kup 2004.|2004.]] |} == Najpoznatiji igrači OFK Beograda == {| |- valign=top | * {{flagicon|SRB}} [[Miodrag Jovanović (fudbaler)|Miodrag Jovanović]] * {{flagicon|SRB}} [[Sava Antić]] * {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Panić]] * {{flagicon|SRB}} [[Petar Radenković]] * {{flagicon|SRB}} [[Predrag Marković (fudbaler)|Predrag Marković]] * {{flagicon|SRB}} [[Tomislav Kaloperović]] * {{flagicon|SRB}} [[Stanoje Jocić]] * {{flagicon|SRB}} [[Vasilije Šijaković]] * {{flagicon|SRB}} [[Josip Skoblar]] * {{flagicon|SRB}} [[Spasoje Samardžić]] * {{flagicon|SRB}} [[Dragan Gugleta]] | * {{flagicon|SRB}} [[Blagomir Krivokuća]] * {{flagicon|SRB}} [[Sreten Banović]] * {{flagicon|SRB}} [[Slobodan Santrač]] * {{flagicon|SRB}} [[Miloš Milutinović]] * {{flagicon|SRB}} [[Dragoslav Šekularac]] * {{flagicon|SRB}} [[Ilija Petković]] * {{flagicon|SRB}} [[Ninoslav Zec]] * {{flagicon|SRB}} [[Petar Borota]] * {{flagicon|SRB}} [[Bogdan Turudija]] * {{flagicon|SRB}} [[Dragoslav Stepanović]] | * {{flagicon|SRB}} [[Božidar Milenković]] * {{flagicon|SRB}} [[Nebojša Vučićević]] * {{flagicon|SRB}} [[Zoran Lončar (fudbaler)|Zoran Lončar]] * {{flagicon|SRB}} [[Saša Ćurčić]] * {{flagicon|SRB}} [[Petar Divić]] * {{flagicon|SRB}} [[Marko Baša]] * {{flagicon|SRB}} [[Duško Tošić]] * {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Kolarov]] * {{flagicon|SRB}} [[Branislav Ivanović]] * {{flagicon|SRB}} [[Radiša Ilić]] * {{flagicon|SRB}} [[Zvezdan Terzić]] |} ===Bivši poznati igrači=== [[Datoteka:Spelers van OFK-Belgrado op Schiphol, ivm Europacup I wedstrijd tegen Feyenoo, Bestanddeelnr 925-9692.jpg|thumb|right|325px|[[Slobodan Santrač]], [[Ilija Petković]] i [[Dragoslav Stepanović]] pred utakmicu sa [[Feyenoord Rotterdam|Fajenordom]] u [[Roterdam]]u (1972).]] '''1911–1945 :'''{{efn|Prvenstvo {{flagicon|Kraljevina Srbija}} K. Srbije (do 1918), {{flagicon|Kraljevina Jugoslavija}} Kraljevine SHS i K. Jugoslavije (1918–1945).}}<br> {{Div col|colwidth=24em}} * '''[[Predrag Antić]]''' * [[Milorad Arsenijević]] * {{flagicon|SFRJ}}{{flagicon|Francuska}} [[Ivan Bek]] * [[Radivoj Božić]] * [[Vojin Božović]] * [[Branislav Dimitrijević]] * [[Milorad Dragićević]] * [[Prvoslav Dragičević]] * [[Ernest Dubac]] * [[Ljubiša Đorđević]] * [[Franjo Glaser]] * [[Svetislav Glišović]] * [[Vlastimir Golubičić]] * [[Đura Horvatinović]] * [[Ivan Jazbinšek]] * '''[[Miodrag Jovanović (fudbaler rođen 1922)|Miodrag Jovanović]]''' * [[Bruno Knežević]] * [[Andreja Kojić]] * [[Gustav Lechner]] * [[Petar Manola]] * [[Blagoje Marjanović]] * [[Nikola Marjanović]] * [[Frane Matošić]] * [[Dušan Milošević]] * [[Milorad Mitrović (1908-1993)|Milorad Mitrović]] * [[Srđan Mrkušić]] * [[Joška Nikolić]] * [[Milorad Nikolić]] * [[Vlastimir Petković]] * {{flagicon|Slovačka|1938}} [[Ján Podhradský]] * [[Đorđe Popović]] * {{flagicon|Rumunija}} [[Svetozar Popović]] * [[Branimir Porobić]] * [[Anton Puhar]] * [[Predrag Radovanović]] * [[Janko Rodin]] * [[Nikola Simić (fudbaler rođen 1897)|Nikola Simić]] * [[Kuzman Sotirović]] * [[Ivan Stevović]] * [[Đorđe Stoiljković]] * [[Dragan Stošić]] * [[Slavko Šurdonja]] * [[Aleksandar Tirnanić]] * [[Dragomir Tošić]] * [[Svetislav Valjarević]] * [[Dragoslav Virić]] * [[Đorđe Vujadinović]] * [[Dobrivoje Zečević]] * {{flagicon|Mađarska|1940}} [[Sándor Nemes]] * {{flagicon|Mađarska|1940}} [[Lajos Senfeld Tusko]] * {{flagicon|Kraljevina Italija}} [[Otmar Gazzari]] * {{flagicon|Rumunija}} [[Rudolf Wetzer]] {{div col end}} '''Od 1945. do danas :'''{{efn|Prvenstvo {{flagicon|SFR Jugoslavija}} SFR Jugoslavije (1945–1992), {{flagicon|SR Jugoslavija}} SR Jugoslavije, Srbije i Crne Gore (1992–2006), {{flagicon|Srbija}} Srbije (2006 – do danas).}} {{Div col|colwidth=15em}} * [[Nikola Aksentijević]] * [[Komnen Andrić]] * [[Sava Antić]] * [[Nemanja Antonov]] * {{flagicon|Uganda}} [[Khalid Aucho]] * [[Radojko Avramović]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Daniel Avramovski]] * [[Stefan Babović]] * [[Miloš Bajalica]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Aleksandar Bajevski]] * [[Branko Baković]] * {{flagicon|Crna Gora}} '''[[Sreten Banović]]''' * {{flagicon|Crna Gora}} '''[[Marko Baša]]''' * [[Marko Batinica]] * {{flagicon|Ekvador}} [[Augusto Batioja]] * [[Slobodan Batričević]] * [[Nemanja Belaković]] * {{flagicon|Čile}} [[Mario Berrios]] * '''[[Petar Borota]]''' * {{flagicon|Crna Gora}} [[Vladimir Božović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Vojin Božović]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Aleksandar Bratić]] * [[Predrag Brzaković]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Zoran Bubalo]] * [[Zdravko Bukarica]] * {{flagicon|Australija}} [[Branko Buljević]] * [[Ognjen Čančarević]] * [[Aleksandar Čavrić]] * [[Srđan Čebinac]] * [[Nikola Cuckić]] * [[Stefan Čupić]] * '''[[Saša Ćurčić]]''' * [[Dušan Cvetković]] * [[Zoran Dakić]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Nikola Damjanac]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Dario Damjanović]] * [[Sreten Davidović]] * [[Aleksa Denković]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Filip Despotovski]] * [[Ljuba Dimić]] * [[Željko Dimitrov]] * '''[[Petar Divić]]''' * {{flagicon|Crna Gora}} [[Ardian Đokaj]] * [[Nebojša Đorđević (fudbaler)|Nebojša Đorđević]] * [[Dejan Dražić]] * [[Nikša Đujić]] * [[Duško Đurišić]] * [[Borko Duronjić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Miodrag Džudović]] * {{flagicon|Kazahstan}} [[Nenad Erić]] * [[Miloš Filipović]] * [[Milan Gajić]] * [[Momčilo Gavrić (fudbaler)|Momčilo Gavrić]] * [[Damjan Gojkov]] * [[Petar Golubović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Petar Grbić]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Boban Grnčarov]] * [[Vanja Grubač]] * '''[[Dragan Gugleta]]''' * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Mustafa Hodžić]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Faruk Hujdurović]] * [[Nikola Ignjatijević]] * [[Aleksandar Ignjovski]] * '''[[Radiša Ilić]]''' * '''[[Branislav Ivanović]]''' * {{flagicon|Australija}} [[Milan Ivanović]] * [[Đorđe Ivelja]] * [[Stefan Janković]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Petar Jelić]] * [[Aleksandar Ješić]] * [[Nenad Jestrović]] * [[Aleksandar Jevtić]] * '''[[Stanoje Jocić]]''' * [[Đorđe Jokić]] * [[Živko Josić]] * [[Ivica Jovanović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Vladimir Jovović]] * [[Mirsad "Mirza" Kahrović|Mirsad Kahrović]] * '''[[Tomislav Kaloperović]]''' * [[Andrija Kaluđerović]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Đorđe Kamber]] * {{flagicon|Latvija}} [[Oļegs Karavajevs]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Mladen Kašćelan]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Ivan Kecojević]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Hristijan Kirovski]] * [[Dušan Kljajić]] * [[Srđa Knežević]] * [[Viborg Koceić]] * [[Miloš Kolaković]] * '''[[Aleksandar Kolarov]]''' * [[Ognjen Koroman]] * [[Miloš Kostić]] * [[Slobodan Krčmarević]] * {{flagicon|Hrvatska}} [[Sergije Krešić]] * '''[[Blagomir Krivokuća]]''' * [[Srboljub Krivokuća]] * [[Bojan Krkić]] * {{flagicon|Bosna i Hercegovina}} [[Simo Krunić]] * [[Stevica Kuzmanovski]] * [[Branko Lazarević]] * {{flagicon|Brazil}} [[Leandro Netto de Macedo|Leandro Netto]] * [[Zlatko Liščević]] * '''[[Zoran Lončar (fudbaler)|Zoran Lončar]]''' * [[Dušan Lukić]] * [[Milan Majstorović]] * [[Dragoljub Marić]] * [[Rodoljub Marjanović]] * [[Dragan Marković]] * '''[[Predrag Marković]]''' * [[Saša Marković]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Bojan Markovski]] * [[Zoran Martinović]] * [[Filip Matović]] * [[Slobodan Mešanović]] * [[Mihalj Mesaroš]] * [[Dragan Mihajlović]] * [[Miloš Mijić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Nemanja Mijušković]] * [[Nikola Mikić]] * '''[[Božidar Milenković]]''' * [[Nemanja Milić]] * [[Petar Milić]] * [[Stojan Milošev]] * [[Miroslav Milovanović]] * [[Milovan Milović]] * [[Luka Milunović]] * [[Milorad Milutinović]] * '''[[Miloš Milutinović]]''' * {{flagicon|Novi Zeland}} [[Adam Mitchell (footballer, born 1996|Adam Mitchell]] * {{flagicon|SAD}} [[Ilija Mitić]] * [[Krsto Mitrović]] * [[Miljan Mrdaković]] * [[Mitar Mrkela]] * [[Slavoljub Muslin]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Nemanja Nikolić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Mitar Novaković]] * [[Ajazdin Nuhi]] * {{flagicon|Kamerun}} [[Aboubakar Oumarou]] * [[Aleksandar Paločević]] * '''[[Aleksandar Panić]]''' * {{flagicon|Makedonija}} [[Angelko Panov]] * [[Marko Pavlovski]] * [[Aleksandar Pejović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Milorad Peković]] * [[Dušan Petković (fudbaler rođen 1974)|Dušan Petković]] * '''[[Ilija Petković]]''' * [[Gordan Petrić]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Saša Petrović]] * [[Mihajlo Pjanović]] * [[Bogdan Planić]] * [[Petar Puača]] * [[Dušan Purać]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Milan Purović]] * '''[[Petar Radenković]]''' * [[Miodrag Radošević]] * [[Aleksandar Radovanović]] * [[Filip Rajevac]] * [[Slobodan Rajković]] * [[Đorđe Rakić]] * [[Darko Ramovš]] * [[Milan Rodić]] * [[Ivan Rogač]] * {{flagicon|Litvanija}} [[Kęstutis Ruzgys]] * '''[[Spasoje Samardžić]]''' * '''[[Slobodan Santrač]]''' * [[Bojan Šaranov]] * [[Milan Savić]] * '''[[Dragoslav Šekularac]]''' * [[Đorđe Serpak]] * '''[[Vasilije Šijaković]]''' * [[Aleksandar Simić (fudbaler)|Aleksandar Simić]] * [[Marko Simić]] * [[Uroš Sinđić]] * [[Marko Šiškov]] * {{flagicon|Hrvatska}} '''[[Josip Skoblar]]''' * [[Miljan Škrbić]] * {{flagicon|KIP}} [[Milenko Špoljarić]] * [[Dragoslav Sredojević]] * [[Dragan Stančić]] * [[Aleksandar Stanisavljević]] * [[Aleksandar Stanojević]] * [[Vladeta Starčević]] * '''[[Dragoslav Stepanović]]''' * [[Miodrag Stevanović]] * [[Saša Stevanović]] * {{flagicon|Makedonija}} [[Ostoja Stjepanović]] * [[Marinko Stojaković]] * [[Dane Stojanović]] * [[Milan Stojanović]] * {{flagicon|Azerbejdžan}} [[Branimir Subašić]] * [[Lazar Tasić]] * '''[[Zvezdan Terzić]]''' * [[Dragan Tomić]] * [[Predrag Tomić]] * '''[[Duško Tošić]]''' * [[Lazar Tripković]] * '''[[Bogdan Turudija]]''' * {{flagicon|Australija}} [[Doug Utjesenovic]] * [[Zoran Vekić]] * [[Nebojša Veljković]] * {{flagicon|Malta}} [[Nenad Veselji]] * [[Vukašin Vraneš]] * '''[[Nebojša Vučićević]]''' * [[Nemanja Vučićević]] * [[Stojan Vukašinović]] * {{flagicon|Crna Gora}} [[Ivan Vuković]] * {{flagicon|Brazil}} [[William Artur de Oliveira|William]] * [[Saša Zdjelar]] * '''[[Ninoslav Zec]]''' * [[Zoran Zekić]] * [[Goran Zelenović]] * [[Miloš Zlatković]] {{div col end}} == Trenutačni tȋm == {{collapse top|title= Sastav OFK Beograda iz sezone 2023/24.}} {{updated|3. oktobra 2023.}}<ref>{{en}} {{cite web|title=PRVI TIM: SRPSKA LIGA "BEOGRAD" 2022/23 |url=https://ofkbeograd.co.rs/index.php?tip=players&show=all|accessdate=3. oktobra 2023}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=CG|pos=GK|name= Balša Popović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Aleksandar Đermanović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Mateja Mrkela }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Nenad Stanković }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Ognjen Mimović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Srđan Nikolić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=DF|name= Nikola Vujadinović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Saša Marković }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Tomislav Todorović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Admir Ademi }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Ognjen Ilić }} {{Fs mid}} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Nemanja Ivanović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Marko Stanković }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Nikola Knežević }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Nikola Mituljkić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=MF|name= Jovan Mituljkić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Luka Mićić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Filip Kasalica }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Andrija Kaluđerović }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Nikola Milinović }} {{Fs player|no=|nat=BiH|pos=FW|name= Aleksandar Kahvić }} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=FW|name= Dejan Georgijević }} {{Fs end}} {{collapse bottom}} == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} {{commonscat|OFK Beograd}} == Vanjske veze == * [http://www.ofkbeograd.co.rs/ OFK Beograd] — ''Zvanična spletna stranica kluba'' * [http://www.ofkbeograd.net/ Nezvanična klupska prezentacija – klub prijatelja OFK Beograda] * [http://www.blueunionbelgrade.com Navijači OFK Beograda] {{1.Jugoslavenska nogometna liga}} {{Meridijan Superliga}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Fudbalski klubovi u Srbiji]] [[Kategorija:Sportski klubovi u Beogradu]] 3wj7mdt96pvginxp65llt1nmf8ssu2r 0 12158 42655362 42492340 2026-07-15T13:12:39Z ~2026-39894-07 375099 Ispravio sam uvredu jednog korisnika na grad. 42655362 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Srbiji |mesto=Bečej |slika=Óbecse Városháza.JPG |opis_slike=Gradska kuća u Bečeju |grb= |pokrajina=Vojvodina |okrug=Južnobački |opština=Bečej |nadm visina=84 |populacija={{decrease}} 23895 |površina=226,7 |gustina=114 |poštanski kod=21220<br />21221 |pozivni broj=021 |registarska oznaka = BČ / BČ |gšir=45.618 |gduž=20.035 }} '''Bečej'' ([[ćirilica]]: ''Бечеј'', [[Mađarski jezik|mađarski]]: ''Óbecse'', [[Rusinski jezik|rusinski]]: ''Бечеј'', [[nemački jezik|njemački]]: ''Altbetsche'') je gradić i sjedište istoimene [[Opština Bečej|opštine]] u [[Južnobački okrug|Južnobačkom okrugu]] [[Vojvodina|Vojvodine]] u [[Srbija|Srbiji]]. Grad ima 25.774 stanovnika, a opština Bečej 40.987 stanovnika. == Geografija == Na desnoj obali [[Tisa|Tise]] je od davnina veliko naselje, panonskog tipa, jedan od najvećih u Potisju, privredno, društveno i kulturno središte ovog dela [[Vojvodina|Vojvodine]] - Bečej. U opštini Bečej su: [[Bačko Petrovo Selo]], [[Bačko Gradište]], [[Radičević (Bečej)|Radičević]] i naselje [[Mileševo]]. Bečej je na pogodnom geografskom položaju, na raskršću železničkih i drumskih puteva, na veštačkim kanalima i reci Tisi. == Historija == Bečej, na [[Bačka|bačkoj]] strani, nekada Stari Bečej, nastao je iz Tvrđave na adi [[Tisa|Tise]], koja je spajala naselja na levoj i desnoj obali reke. Na teritoriji današnje opštine, prilikom arheoloških iskopavanja, nađeni su predmeti iz ranijih epoha ljudskog društva. Na osnovu do sada obavljenih istraživalja i nađenog materijala, zna se da je ovo područje bilo naseljeno od pet milenijuma pne., odnosno od starijeg neolita. Na mestu današnjeg grada i u njegovoj okolini život se odvijao kroz gotovo sve praistorijske kulture i periode. Nađena su naselja iz [[neolit]]a, [[bakarno doba|eneolita]], [[brončano doba|bronzanog doba]] kao i naselja [[željezno doba|gvozdenog doba]], sve do istorijskog perioda. Početkom nove ere teritoriju su nastanili [[Sarmati]]. Tokom [[Velika seoba naroda|Velike seobe naroda]] kroz ovu teritoriju su naseljvala mnoga plemena zadržavajući se duže ili kraće na jednom mestu ostavljajući kuće i grobove. Najbrojnije ostatke iz tog perioda ostavili su [[Avari]] između 6. i 9. veka koji su u grobovima svojih pokojnika često ostavljali bogate priloge. Bečej se prvi put pominje [[1091]]. godine. Kao utvrđenje Bečej se spominje 1238.g kada je ugarski kralj [[Bela IV]] svojom darovnicom poklonio Bečej u posed kaluđerima krstašima iz Stolnog Beograda. Severno od Bečeja nalazilo se naselje Perlek, koje je zaživelo još u 11.-12. veku. Prema turskim tefterima pominje se kao naselje još 1650. godine, ali je 1698. godine bez stanovnika. Arheološkim iskopavanjem u ovom naselju nađen je čitav niz objekata: poluukopane zemunice, silosi, otpadne jame, bunari i rovovi. Najlepši predmeti koji su nađeni na ovom lokalitetu nalaze se danas u holu fabrike „Karbo-Dioksid“,koja se posle privatizacije zove [[Linde]], gde je napravljena mala izložba. U [[15. vijek|15. veku]] bio je posed [[srpska Despotovina|srpskog despota]] [[Đurađ Branković|Đurađa Brankovića]]. Do sredine 16. veka Bečej je promenio desetak feudalnih gospodara u okviru feudalne [[Ugarska|ugarske]]. [[Otomansko Carstvo|Turski]] vezir [[Mehmed-paša Sokolović]] osvaja ga 1551. i pod turskom vlašću ostaje doo 1687.godine. Nakon velikog austrijsko-turskog rata krajem [[17. vijek|XVII veka]], [[Velika seoba Srba|Velike seobe Srba]] pod [[Arsenije III Crnojević|Arsenijem III Čarnojevićem]] i sklapanja [[Karlovački mir|mira]] u [[Sremski Karlovci|Sremskim Karlovcima]] [[1699]]. ova teritorija dolazi u austrijsku vlast. Da bi osigurala svoje carstvo od upada Turaka, austrijska vlada duž novih granica je osnovala Potisko–pomorišku vojnu granicu. Od [[1702]]. do [[1751]]. grad je pripadao Potisko-pomoriškoj vojnoj granici [[Habsburška Monarhija|Habzburške monarhije]]. [[Datoteka:District of potisje en.png|thumb|left|170px|Mapa Potiskog distrikta]] Posle Austrijsko-turskoga rata iz 1717. i sklapanja [[Požarevački mir|mira]] u [[Požarevac|Požarevcu]] iste godine, [[Turska]] je izgubila [[Banat]], a samim tim prestaje potreba postojanje Potiske granice. Tadašnje županjske vlasti tražile ukidanje privilegije graničara, čemu su se ovi žestoko suprostavljaju. Nakon ukidanja ovog dela Vojne granice, mnogi [[Srbi]] koji su živeli u gradu odlaze u [[Rusija|Rusiju]]. Da bi umirila graničare, austrijska vlada je 1751. osnovala Potisko-krunski distrikt sa sedištem u Bečeju. Distrikt je postojao od [[1751]]. do [[1848]]. Troje privilegija je dato distriktu [[1759]], [[1774]]. i [[1800]]. Prva privilegija distriktu je definisala status njegove autonomije, dok je druga dozvolila [[Mađari]]ma da se nasele u distriktu. U periodu koji je sledio Mađari su zamenili Srbe kao većinski narod u gradu. U to vreme dolazi do povećanja broja stanovnika, tako po popisu iz 1820. u njemu živi 8.357 stanovnika. Prema popisu iz [[1910]]., stanovništvo Bečeja je brojalo 54.275 lica, od kojih je 30.465 govorilo [[mađarski jezik|mađarskim]], a 22.821 [[srpski jezik|srpskim jezikom]]. U njemu bilo četrnaest potiskih opština. U periodu od blizu jednog veka postojanja distrikta u Bečeju se razvilo zanatstvo, trgovina i druge privredne i društvene delatnosti i on postaje politički i kulturni centar srednjeg Potisja. Bečej će u sastavu austro-ugarske carevine ostati do kraja [[Prvi svjetski rat|Prvog svetskog rata]] [[1918]], kada ovo krajevi ulaze u sastav Kraljevine Srbije, odnosno [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]]. Između dva svetska rata u nasteje teška industrija Bečeju sa oko 1500 radnika i taj broj se neće značajnije menjati. Posle [[Drugi svjetski rat|Drugog svetskog rata]], Bečej je i dalje sresko mesto sve do 1955. kada je pripojen vrbaškom, a te godine prelazi u novosadski srez, do 1966. kada su ukinuti srezovi. Godine 1955. Mileševo i Radičević ulaze u sastav opštine Bečej, a [[1960]]. i [[Bačko Gradište]] i [[Bačko Petrovo Selo]]. Takva administartivna podela postoji i danas. == Demografija Bečeja == Prema popisu iz 2022. ukupan broj stanovnika u opštini Bečej – 30.681 (Muškarci – 15.026; Žene – 15.655). U gradskoj sredini živi 19.492 stanovnika, a u seoskoj sredini 11.189. ''Nacionalna pripadnost:'' * Srbi 12.996 * Mađari 12.482 * Albanci 68 * Bošnjaci 13 * Bugari 4 * Bunjevci 7 * Vlasi 1 * Goranci 9 * Jugosloveni 240 * Makedonci 36 * Muslimani 47 * Nemci 15 * Romi 877 * Rumuni 18 * Rusi 46 * Rusini 20 * Slovaci 22 * Slovenci 10 * Ukrajinci 8 * Hrvati 176 * Crnogorci 41 * Ostali 93 * Regionalna pripadnost 129 * Nisu se izjasnili 1.858 * Nepoznato 1.465 Prema popisu iz [[2002]]. u Bečeju žive : * [[Mađari]] = 11.725 (45.49%) * [[Srbi]] = 11.197 (43.44%) * ostali. == Kultura == [[Datoteka:Becej 002.JPG|thumb|desno|250px|Pravoslavna crkva u Bečeju]] [[Datoteka:Obecse1.jpg|thumb|desno|250px|Katolička crkva u Bečeju]] U naselju su zanimljivi arhitektonski spomenici i monumentalne crkve. Prva pravoslavna crkva u Bečeju podignuta je 1774. godine, ali je spaljena 1849. godine. [http://www.pravoslavlje.nl/foto_crkve/crkva_svetog_georgija_becej.htm Hram Svetog velikomučenika Georgija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110909123407/http://www.pravoslavlje.nl/foto_crkve/crkva_svetog_georgija_becej.htm |date=2011-09-09 }} građena je u stilu kasnog klasicizma, dok su tri tornja, kao simbol Svetog trojstva, rađena u baroknom stilu. Gradnja crkve počela je 1851. godine. Glavni majstor bio je Andrija Šmaus, a njegov pomoćnik Mita Somborski iz Bečeja. Završena je septembra 1858. godine. [[Ikonostas]] Crkve svetog Georgija krase 63 ikone. Rađen je u baroknom stilu. Završio ga je bečki majstor Kistner 1868. godine, a pozlatu ikonostasa je radio bečki umetnik Jarai. Same ikone je radio [[Uroš Predić|Uroša Predić]] od 1889. godine do 1893. godine. U centru naselja je veliki Spomenik slobodi ([[Kristina Vitkijević Plavska]]), obeležje revolucionarne borbe stanovnika ovog grada u [[Drugi svjetski rat|Drugom svetskom ratu]]. U Bačkom Petrovom Selu je znamenit ikonostas, rad [[Teodor Ilić Češljar|Teodora Ilića Češljara]]. Nedaleko od Bečeja nalazi se dvorac koji je pripadao porodici Dunđerski koji su bili zemljoposednici, a koji je sada preuređen u hotel i restoran pod imenom Fantast, koji se nalazi u vlasništvu poljoprivrednog kombinata [[PIK Bečej]]. U kapeli pored dvorca nalaze se ikonostasi Uroša Predića. === Kultura i kulturna događanja === Kulturna delatnost opštine odvija se preko pet organizacija: Narodne biblioteke, Gradskog pozorišta, Gradskog muzeja, Istorijskog arhiva i Muzičke škole "Petar Konjović". == Kulturno-istorijski spomenici == <!--[[Datoteka:Óbecse Városháza.JPG|Gradska kuća u Bečeju|thumb|desno|200px]]--> Bečej je naselje, grad star više od 900 godina. U njemu se nalaze brojni kulturno-istorijski spomenici. U samom centru grada svojom monumentalnošću se izdvaja srpska pravoslavna crkva. Podignuta je 1858. godine, a rađena je u vizantijskom stilu. U crkvi se naročito ističe visoki ikonostas sa [[klasicizam|klasicističko]]-[[romantizam|romantičarskim]] dekoracijama i sa 63 ikone, koje je radio poznati akademski slikar [[Uroš Predić]]. U centru naselja, grada je i katolička crkva koja je svoj sadašnji oblik dobila 1830. godine.To je jednobrodna građevina, polukružne apside na severu, izdužene osnove i sa zvonikom na čeonoj starni. Poseduje dve oltarske slike poznatog mađarskog slikara [[Mor Tan|Mora Tana]], rođenog [[1828]]. godine u Bečeju. Trgom dominira i spratna zgrada opštine iz [[1881]]. godine, a uz nju se nalazi zadužbina baronice [[Eufemija Jović|Eufemije Jović]] iz [[1894]]. godine, koje je izgrađena u [[secesija|secesionističkom]] stilu. Dve zgrade od [[1902]]. godine čine jednu celinu, tako da se fasada Skupštine opštine Bečej prema trgu proteže u dužini od preko 60 metara. Trg okružuju i nekadašnja osnovna škola (danas srednja mašinska) iz [[1861]]. godine, spratna zgrada bivšeg hotela „Central“ (sada Gradsko pozorište i srednja Ekonomsko- trgovačka škola),zgrada štamparije „[[Proletarijat|Proleter]]“ (bivša Potiska štedionica), kancelarije „[[Fadip]]-a“ (nekada Ajfelova, zatim Komaromijeva kuća iz 1901. godine) i kuća [[Bogdan Dunđerski|Bogdana Dunđerskog]] iz [[1904]]. godine. Vredno pažnje predstavlja i ustava na ušću [[Veliki bački kanal|Velikog bačkog kanala]] u Tisu. Brana je rađena po planovima Hajnca Alberta, tehničkog direktora kanala, u periodu od [[1895]]. do [[1900]]. godine. Postoji verovatnoća da je konstrukcija ovog objekta izašla iz [[Gustave Eiffel|Ajfelove]] radionice. Šlajzovi su urađeni na električni pogon. Struju za njihov rad proizvodila je hidrocentrala koja je napravljena neposredno pored njih. Ova ustava je bila jedna od najsavremenijih u svetu u to vreme. == Obrazovanje == Prema istorijskim podacima prva srpska osnovna škola osnovana je u Bečeju [[1703]]. godine, a mađarska [[1765]] godine. Dečje zabavište na mađarskom jeziku osnovano je [[1881]]. godine, a na srpskom jeziku [[1887]]. godine. Prva srednja škola je zanatska koja počinje sa radom [[1883]]. godine, dok [[1913]]. godine. U Bečeju se od specijalna škola za decu zaostalu u razvoju, niža muzička škola, gimnazija, ekonomska-trgovačka škola i mašinska škola. == Privreda == U opštini je najrazvijrnija [[poljoprivreda]]. Najveće organizacije su poljoprivredno-industrijski kombinat i metalna industrija. U okolini Bečeja su bogata [[lov]]išta i poznata izletišta, čarde na Tisi, a u samom gradu je [[Bečejska banja]] ([[1904]]) - Centar za rehabilitaciju. Grad i opština Bečej svoj razvoj najviše duguju tipičnim ravničarskim bogatstvima: plodnoj zemlji, vodnom fondu, zemnom gasu i izvorima termalne vode. Otuda je poljoprivreda (na 44000 -{ha}- izuzetno kvalitetne zemlje) zauzela prvo mesto u privrednom usponu opštine Bečej. Povoljni klimatski uslovi, blizina reke Tise, kanala [[Kanal Dunav – Tisa – Dunav|Dunav-Tisa-Dunav]] i tradicionalna naklonjenost stanovništva ka poljoprivredi utisnuli su svoj specifični pečat. Kao logična posledica prirodnih i socio-kulturnih potencijala razvija se i agroindustrijski kompleks koji čini temelj ukupne industrijske proizvodnje.Tu se prvenstveno misli na [[PIK Bečej]] (Poljoprivredno- industrijski kombinat), koji se osim ratarstava i stočarstva bavi i preradom povrća i voća u svojoj radnoj jedinici „[[Flora-Bečej]]“, doradom semena. Preradom soje se bavi nadaleko čuvena fabrika „[[Sojaprotein]]“. == Sport == Sport u Bečeju ima dugu tradiciju. Društvo biciklista osnovano davne [[1872]]. godine, a Streljačko društvo [[1878]]. godine. Ta sportska društva nisu bila slična današnjim, ali je njihova veličina u tome što su postavili temelj sportskoj aktivnosti koja se kasnije nastavlja kroz razvoj velikog broja sportova. To su pre svega gimnastika, atletika, plivanje, veslanje,vaterpolo itd. U Bečej je u leto [[1911]]. godina doneta prva fudbalska lopta, kada je počeo da se igra fudbal. Danas u opštini deluju 32 kluba, od kojih se neki nalaze i u saveznim ligama. Sa najznačajnijim rezultatima i najdužom tradicijom u ligaškom takmičenju izdvajaju se vaterpolisti, fudbaleri, teniseri, košarkašice, košarkaši i rukometaši. Bečej je poznat po velikom uspehu vaterpolo kluba [[VK Bečej|Bečej]] koji je [[2000]]. godine bio pobednik na turniru fajnal fora koji je održan u Bečeju i time su vaterpolisti Bečeja postali prvaci Evrope. [[FK Bečej]] je [[1994]]. godine bio član prve savezne lige. U okviru Aerokluba "Bečej" deluje zmajarska sekcija čiji su članovi postigli najbolje rezultate u ovom atraktivnom sportu na prostoru Državne zajednice SCG. Na devet održanih Državnih prvenstava osvojili su pet prvih mesta, jednom bili drugi i dva puta treći. Najtrofejniji zmajar SCG je Dušan Zahar koji je četiri puta uzastopno bio prvak SCG, jednom bio drugi i dva puta treći. Prvo mesto je osvojio i Đurić Radomir. Oni su bili i jedini učesnici iz SR Jugoslavije na Prvim svetskim vazduhoplovnim igrama koje su održane u Turskoj 1997. godine i zauzeli 12. mesto. Posebno značajan za razvitak sporta je Omladinski sportski centar, gde se najviše i odvija sportski život. == Turizam == Značajno bogatstvo ovog grada predstavljaju termalne vode. Zahvaljujući njima u Bečeju od [[1904]]. godine postoji Gradsko kupatilo, danas [[Jodna banja]]. U njenoj neposrednoj blizini nalazi se [[Omladinski sportski centar]] sa zatvorenim i otvorenim olimpijskim bazenom, Goranski park i rasadnik i hotel "[[Bela lađa]]" koji zajedno čine izuzetan kompleks za posetioce u neposrednoj blizini izletišta na [[Tisi]]. Na udaljenosti od oko 12 kilometara od Bečeja u pravcu puta Bečej-[[Bačka Topola]] nalazi se dvorac koji je dvadesetih godina [[19. vijek|19. veka]] izgradio poznati veleposednik [[Bogdan Dunđerski]]. Danas je on preuređen u hotel "[[Fantast]]" visoke B kategorije. U neposrednoj blizini se nalazi i kapela. Ikonostas na kapeli, freske na zidu i mozaik nad ulazom je delo akademskog slikara Uroša Predića. Čitav kompleks se nalazi u sastavu PIK Bečej. Tu se nalazi i poznata ergela čije usluge turisti mogu koristiti. Izvanredni su i tereni za lovni turizam. Teritorijom opštine protiče reka Tisa, a tu je i Veliki bački kanal, [[Beljanska bara]] kao i niz manjih kanala bogatih ribom što sve omogućava veliki izvor za ljubitelje ribolova. "Ribnjak Bečej", koji se nalazi između Bečeja i Bačkog Gradišta, pruža dobre terene za sportski ribolov, a u njegovom sastavu nalazi se riblji restoran. Zvanični sajt Turističke organizacije Bečej, na kojem se nalaze korisne informacije za turiste #REDIRECT [[www.tobecej.com]] == Politika == Rezultati izbora 11. maja 2008. godine: # Mađarska koalicija - Ištvan Pastor - 6.366 glasova- 29.63% - 13 mandata # Pokret za Bečej - Dušan Jovanović- 3.859 glasova - 22,22% - 8 mandata ,2010. godine kolektivno pristupili Demokratskoj stranci # Za evropsku opštinu Bečej - Boris Tadić - 3.646 glasova- 16,97% - 7 mandata # Koalicija Srpska sloga za Bečej - SRS - DSS - NS - Dragan Živkov Džaja - 3.236 glasova- 15.06% - 6 mandata # Kao Jedna Kuća - 1.128 glasova- 5.25% - 2 mandata, 2010. godine su pristupili Vojvođanskoj partiji # Lista za našu opštinu - Koalicija PUPS i GG Uspešni ljudi - Milovanov Živko Braca - 756 glasova - 3.25% # Liberalno demokratska partija - Stari Bečej - Novi ljudi - Čedomir Jovanović - 732 glasa- 3.41% # Pokret za preokret - Jovan Ječanski Jole - 673 glasa- 3.13% # Socijalistička partija Srbije - dr Zora Apić - 627 glasova- 2.92% Skupština opštine Bečej, broji 36 odbornika, po stranačkom sastavu: * Savez vojvođanskih Mađara - 6 odbornika * Srpska radikalna stranka - 4 odbornika * Demokratska zajednica vojvođanskih Mađara - 5 odbornika * Demokratska stranka - 14 odbornika, sa odbornicima bivšeg Pokreta za Bečej - Dušan Jovanović i G17 Plus * Vojvođanska partija (bivši odbornici stranke Kao Jedna Kuća)sada Ujedinjeni regioni Srbije (URS) - 2 odbornika * Demokratska stranka vojvođanskih Mađara - 2 odbornika * Liga socijaldemokrata Vojvodine - 1 odbornik * Demokratska stranka Srbije - 1 odbornik * Nova Srbija - 1 odbornik Lokalnu vlast čine: Demokratska stranka, Savez vojvođanskih Mađara, Demokratska stranka vojvođanskih Mađara i Liga socijaldemokrata Vojvodine. Predsednik Skupštine opštine Bečej je Dušan Jovanović (DS-PzB) koji je u prošlom periodu bio Predsednik opštine. Sekretar Skupštine opštine je Dragica Skakić (PzB - DS). Predsednik Opštine je Knezi Peter (SVM), dok je njegov zamenik Budislav Medurić (DS). Članovi Opštinskog veća su: dr Ric Đerđ (SVM - zdravstvo i socijalna zaštita), Ačai Ištvan (SVM - mesne zajednice i civilne organizacije), Varnju Ilona (DSVM - obrazovanje i kultura), Dušan Radivojević (PzB, danas SVM - privreda i investicije), Boja Andraš (DS-PzB, a sada SVM - poljoprivreda), Marjan Radičević (G17 Plus, danas DS - Nacionalno investiciono planiranje) i Šandor Pal - Paja (LSV, a sada SVM - međunacionalni odnosi i odnosi sa verskim zajednicama) i Dragan Mesaroš (DS - mala i srednja preduzeća). Zaštitnik građana (tzv. Ombudsman) opštine Bečej je Deli Čaba. U maju 2010. godine odbornici Pokreta za Bečej su se priključili Demokratskoj stranci, potom su isto to i učinila i dva odbornika G17 Plus, te je time Demokratska stranka postala najjača stranka u lokalnom parlamentu, ali su marginalizovani u Opštinskom veću, jer u njemu SVM ima znatnu većinu. == Poznati Bečejci == * [[Janika Balaž]] (1925-1988), muzičar koji je odrastao u Bečeju; * [[Károly Than|Karolj Tan]] (1834-1908), hemičar; * [[Mór Than|Mor Tan]] (1828-1899), slikar; * [[Miloš Šarčev]] (r. 1964), bodibilder; * [[Csaba Szilágyi]] (r. 1990), plivač; * [[Tanja Banjanin]] (r. 1969), pevačica. * [[Borislava Perić]] (r. 1972), osvajačica srebrne medalje na Paraolimpijskim igrama u Pekingu i evropska prvakinja; * [[Mirko Blažević]] (?), vaterpolo trener; * [[Vilmoš Zavarko]] (r. 1988), kuglaš; * [[Daniel Pinter]] (r. 1977), pravnik, aktivista, glumac; * [[Nikola Aleksić]] (1808-1873), umetnik; * [[Zoran Cilinšek]] (r. 1976), fudbaler; * [[Andor Deli]] (r. 1977), političar; * [[Ferenc Fazekas]] (r. 1958), katolički sveštenik, biskup Subotice; * [[Andrea Galgó Ferenci]] (r. 1973), političarka; * [[Jasmina Ilić (košarkašica)|Jasmina Ilić]] (r. 1985), košarkašica; * [[Bertalan Zsótér]] (1906-1980), strelac; * [[Dobrivoje Živkov]] (1929-1998), fudbaler; * [[Dejan Perić]] (r. 1970), rukometaš; * [[Porfirije (patrijarh srpski)|Patrijarh Porfirije]] (r. 1961), sveštenik i poglavar Srpske Pravoslavne Crkve; * [[Sándor Páll]] (1954-2010), političar, prevodilac, književnik, profesor na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu; * [[Lajos Palágyi]] (1866-1933), književnik; * [[Emery Reves]] (1904-1981), pisac, novinar i književni agent, pre svega Vinstona Čerčila i drugih istaknutih evropskih državnika; * [[Arpad Simonyik]] (r. 1940), kanoista; * [[Stevan V. Popović]] (1845-1918), kulturni pregalnik u Austrougarskoj i dugogodišnji upravnik budimpeštanskog Tekelijanuma; * [[Zoran Subotički]] (r. 1960), političar; * [[Dejan Terzić]] (r. 1987), kanoista; * [[Marko Tomićević]] (r. 1990), kanoista; * [[Nevenka Urbanova]] (1909-2007), glumica; * [[Branka Veselinović]] (1918-2023), glumica; * [[Patrijarh srpski Vikentije|Patrijarh Vikentije II]] (1890-1958), sveštenik i poglavar Srpske Pravoslavne Crkve; * [[Sima Milovanov]] (1923-2002), fudbaler; * [[Aleksandar Maćašev]] (r. 1971), umetnik; * [[Julka Hlapec Đorđević]] (1882-1969), spisateljica, feministkinja, kritičarka, aktivistkinja, filozofkinja, prevodilac; * [[Aljoša Josić]] (1921-2011), arhitekt; * [[Ivan Ivanić]] (1867-1935), diplomata Kraljevine Srbije, putopisac i etnograf; == Vanjske veze == {{Commonscat|Bečej}} * [http://www.becej.rs Službena stranica Opštine Bečej] * [http://www.becejski-mozaik.co.rs/ Bečejski mozaik - Najstarije bečejske novine] * [http://www.mojbecej.rs Portal MojBečej] * [http://www.bum-becej.org Bečejsko udruženje mladih] * [http://www.becejskidani.co.rs Bečejski dani] {{Gradovi u Srbiji}} [[Kategorija:Bečej| ]] [[Kategorija:Gradovi u Srbiji]] [[Kategorija:Gradovi u Vojvodini]] [[Kategorija:Opština Bečej]] miju3by1w6ir7sjop1wy2kwgteokx6v 0 12306 42655878 42586180 2026-07-16T11:12:12Z ~2026-39959-27 375354 /* Značajne osobe */ 42655878 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Srbiji |mesto=Sremska Mitrovica |slika=The view to New Orthodox Church and neighborhood.jpg |opis_slike= |okrug= |opština= |nadm visina= |populacija= |poštanski kod= |pozivni broj= |registarska oznaka= |gšir= |gduž= }} '''Sremska Mitrovica''' ([[Rusinski jezik|rusinski]]: ''Сримска Митровица'', [[Hrvatski jezik|hrvatski]]: ''Srijemska Mitrovica'', [[Mađarski jezik|mađarski]]: ''Szávaszentdemeter'', [[Njemački jezik|njemački]]: ''Syrmisch Mitrowitz'', [[Latinski jezik|latinski]]: ''[[Sirmium]]'') je grad koji se nalazi u autonomnoj pokrajini [[Vojvodina|Vojvodini]] odnosno [[Srbija|Srbiji]] na 44.98° North, 19.61° East. Godine [[2002]]. grad je ukupno imao 39.041, dok je opština Sremsnka Mitrovica imala 85.605 stanovnika. Predstavlja administrativno središte [[Sremski okrug|Sremskog okruga]]. == Položaj grada i veze sa okolinom == [[Datoteka:The corridor E70 near Sremska Mitrovica.jpg|mini|250px|levo|Auto-put E-70 evropskog značaja prolazi severnim obodom grada]] Grad se nalazi u severozapadnom delu [[Srbija|Srbije]] i jugozapadnom delu [[Vojvodina|Vojvodine]], na kontaktu triju različitih morfoloških celina: [[Srem|sremske ravnice]], [[Mačva|mačvanske ravnice]] i [[Fruška gora|fruškogorskog pobrđa]]. Sremska Mitrovica ima [[geografske koordinate|geografski položaj]] na 44 stepeni i 58 minuta severne [[Geografska širina|geografske širine]] i 19 stepeni 36 minuta istočne [[Geografska dužina|geografske dužine]] i prostire se po južnom obodu sremske lesne terase i na aluvijalnoj ravni leve obale reke [[Sava (reka)|Save]], na prosečnoj [[apsolutna visina|nadmorskoj visini]] od 82 m. Gradsko naselje zapravo je konurbacija tri naselja: Sremske Mitrovice kao centralne urbane celine, susedne [[Mačvanska Mitrovica|Mačvanske Mitrovice]] na desnoj obali Save i najvećeg sela po broju stanovnika u Srbiji, [[Laćarak|Laćarka]], na zapadu. Grad se nalazi na veoma povoljnom mestu, svega 75&nbsp;km od glavnog grada zemlje, [[Beograd]]a, sa kojim ga vezuje [[evropski put E70|auto-put E-70]] evropskog značaja. Sa Beogradom je grad povezan i jedinom dvokolosečnom prugom u državi. Od pokrajinskog sedišta, [[Novi Sad|Novog Sada]], udaljen je 50&nbsp;km. Od granice sa republikom [[Hrvatska|Hrvatskom]] grad je udaljen 35&nbsp;km. Po ovome je Sremska Mitrovica najbliža Zapadu od svih okružnih središta naše zemlje. Položaj u bližoj okolini, takođe je povoljan budući da je grad nastao na „najtanjem“ delu [[Srem]]a, na mestu gde su kopneni putevi koji vode sa [[Balkansko poluostrvo|Balkana]] i Beograda na istoku ka današnjoj [[Hrvatska|Hrvatskoj]] na zapadu najbliži vodenim putevima (reci [[Sava (reka)|Savi]]). Ovi putevi ovde prave saobraćajno čvorište. Pored toga mesto Sremske Mitrovice je povoljno, jer je ovo mesto na Savi gde je ona najbliža [[Fruška gora|Fruškoj gori]]. Takođe, grad je obrazovan na mestu gde je [[Sava (reka)|savska]] obala najpristupačnija. U prošlosti su delovi istočno i zapadno od grada bili izuzetno močvarni i teško pristupačni, pa je ovo mesto bilo pogodno za prelazak preko reke i upravu nad njom u ovom delu toka. Ova okolnost je bila i bitna sa stanovišta odbrane, jer su okolne močvare bile i „prirodni bedem“ u ratnim vremenima. == Historija == Sremska Mitrovica je jedan od najstarijih gradova u [[Evropa|Evropi]]. Arheolozi su otkrili tragove organizovanog života od pre sedam hiljada godina. [[Rimljani]] su osvojili [[Sirmijum]] krajem prvog veka stare ere. Grad raste vrtoglavom brzinom i u 1. veku nove ere stiče najviši gradski rang- postao je Kolonija rimskih građana i dobija izuzetan vojnički i strateški značaj. U njemu se pripremaju ratne ekspedicije careva [[Trajan]]a, [[Marko Aurelije|Marka Aurelija]], [[Klaudije II|Klaudija II]]. Od sredine trećeg veka [[Sirmijum]] je postao ekonomsko središte čitave [[Panonija|Panonije]], te je dao Carstvu nekoliko velikih ljudi. U njemu ili okolini rođeni su carevi [[Decije Trajan]], [[Aurelijan]], [[Prob]] i [[Maksimilijan]], svi romanizovani [[Iliri]]-domoroci. [[Sirmijum]] je bio za vlade [[Rimljani|Rimljana]] i jedna je od četiri prestonice carstva ([[Rim]] - [[Milano]] - [[Nikomedija]] - [[Sirmijum]]). Najpoznatiji istoričar IV veka, [[Amijan Marcelin]], nazvao je [[Sirmijum]] "slavnom i mnogoljudnom majkom gradova". Grad je bio metropola [[Panonija|Panonije]] i [[Ilirik]]a, ranohrišćanski centar sa brojnim episkopima i mučenicima.U doba najvećeg procvata [[Sirmijum]]a, u III i IV veku, ovde je postojala velika kovnica zlatnog i ostalog novca, raskošna carska palata, sa vodovodom i termama, hipodromom, pozorištem i anfiteatrom, forumom i drugim važnim građevinama. Do sada je otkriveno osam ranohrišćanskih hramova, od kojih su najpoznatiji oni posvećeni [[Sveti Irinej|Sv. Irineju]], [[Sveti Dimitrije|Sv.Dimitriju]] i [[Sveti Sinerot|Sv. Sinerotu]]. U doba najvećeg progona [[Hrišćani|Hrišćana]], 304. godine, na jednom od savskih mostova pogubljeni su prvi episkop [[Sirmijum]]a [[Irinej]], i njegov đakon Dimitrije. Posle 313., [[Sirmijum]] postaje važan crkveni hrišćanski centar. Tokom IV veka ovde je održano nekoliko opšterimskih crkvenih sabora, na kojima su donošene poznate sirmiumske formule, potvrđivano a zatim osuđivano arijansko učenje. Krajem IV veka grad je došao pod vlast [[Istočni Goti|Istočnih Gota]], da bi 441. godine praktično nestao u [[Huni|hunskom]] pokolju i velikom požaru. U Sirmijumu su se potom smenjivali razni vladari, da bi se 582. predao [[Avari]]ma, a preživeli stanovnici emigrirali u [[Dalmacija|Dalmaciju]]. 1180. godine grad je pripojen [[Ugarska|Ugarskoj]]. [[Vizantija]] je više puta bezupešno pokušavala da ga osvoji. Posle toga, na ruševinama Sirmijuma, nikao je novi srednjovekovni grad-[[Civitas Sancti Demetrii]], tj. [[Grad Svetog Dimitrija]] ili na srpskom [[Dimitrovica]], prema [[Sveti Dimitrije|Sv. Dimitriju]], zaštitniku grada i istoimenom manastiru oko koga je novo naselje i počelo da se širi. U 15. i 16. veku česta su razaranja od strane [[Turci|Turaka]], da bi [[1526]]. godine grad pao pod tursku vlast. Tada je počeo razvoj Mitrovice kao turske kasabe. [[1688]]. godine austrijska vojska je ušla u [[Srem]] i posle velikih razaranja [[Požarevački mir|Požarevačkim mirom]] grad, u međuvremenu potpuno razoren, ulazi u sastav [[Habsburška monarhija|Habsburške monarhije]]. Od 15 do 18 veka brojni Srbi iz [[Srbija|Srbije]] su se doselili u [[Srem]], bežeći od turskog terora. U to vreme su podignuti čuveni [[fruškogorski manastiri]]. U doba [[Vojna granica|Vojne granice]] Mitrovica je postala važno vojno i građansko naselje, a zatim i [[slobodan kraljevski grad]] sa punom autonomijom. Godine 1881. dobila je prvog opštinskog načelnika, [[Ćira Pl. Milekić|Ćiru pl. Milekića]], Gradsko zastupništvo, pravo na pečat i grb... Kroz dugu istoriju Sremska Mitrovica dobila je oblike savremenog ekonomskog i kulturnog središta ovog dela [[Vojvodina|Vojvodine]]. Sačuvani monumentalni istorijski spomenici govore o značaju grada u periodu vladavine [[Rimljani|Rimljana]] ovim krajevima. U bogatom Muzeju Srema čuvaju se autentični dokazi različitih materijalnih kultura u životu čoveka na ovom tlu. Sremska Mitrovica se urbanistički razvila u XVIII i XIX veku, na pogodnom goegrafskom položaju, kraj glavnih puteva, u blizini [[Fruška Gora|Fruške gore]] i na obalama reke [[Sava|Save]]. U [[drugi svetski rat|drugom svetskom ratu]] Sremska Mitrovica se nalazila u sastavu [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisne Države Hrvatske]] (NDH). Samo u nekoliko nedelja na početku 1942., [[ustaše]] su pored gradskog pravoslavnog groblja ubile više od 3500 ljudi, dok se ukupne žrtve fašističkog terora u ovom području procenjuju na preko 7000 nevino ubijenih ljudi i oko 1500 boraca. Grad su (u toku operacije probijanja ''Sremskog fronta'') od fašističkih vlasti oslobodile jedinice NOVJ i POJ, kao i motorizovane i oklopne jedinice sovjetske ''Crvene Armije'' 1. novembra 1944. Taj se datum uzima kao početak savremenog razvoja i istorije grada. == Kultura == [[Datoteka:Sremska mitrovica mz.png|thumb|250px|Mesne zajednice u Sremskoj Mitrovici]] Muzej Srema, Galerija Lazara Vozarevića, Gradska biblioteka Gligorije Vozarević, Pozorište Dobrica Milutinović, Ustanova za kulturu Sirmiumart, [[Istorijski arhiv Srem]], vaspitno-obrazovne organizacije, čine osnovu od značaja za kulturni život ovog kraja. Sremska Mitrovica je i "muzej pod otvorenim nebom" u kome su ostaci antičke rimske prestonice, građevine stare arhitekture XVIII i XIX veka i spomen-park, delo jednog od najpoznatijih jugoslovenskih arhitekti posleratnog spomeničkog graditeljstva [[Bogdan Bogdanović|Bogdana Bogdanovića]], kao i Spomen-groblje za preko 3500 rodoljuba i boraca za slobodu koje su fašistički zločinci (predvođeni zloglasnim ustaškim komandantom grada Viktorom Tomićem) ubili u toku [[1942]]. godine. Veoma vredni spomenici predstavljaju deo svetske kulturne baštine, a neki od njih, kao sunčani sat, jedinstveni su u svetu. Od postojećih škola u gradu, najdužu tradiciju ima Gimnazija koja je osnovana 1838. godine. == Privreda == Sremska Mitrovica je industrijski grad s poljoprivrednim kombinatom, industrijskom klanicom (Mitros, u stecaju) i fabrikom konzervi, fabrikom za preradu celuloze i papira (Matroz, zatvorena i prodata, novi vlasnik predvidja otvaranje pogona za reciklazu aluminijuma), fabrikom šećera /zatvorena/, mlekarom, mlinsko-pekarskom industrijom i vodoprivrednom organizacijom. Povezana je savremenim putevima i železničkom prugom sa nizom mesta u Vojvodini i [[Srbija|Srbiji]]. U blizini grada su poznata izletišta i odmarališta na Fruškoj gori ([[Ležimir]] , [[Letenka]]) i [[Bara Zasavica]]. Sremska Mitrovica je takođe poznata po kazneno popravnom zavodu u kojem su za vreme [[Kraljevina SHS|Kraljevine Jugoslavije]] bili utamničeni [[KPJ|komunisti]]. Odatle je sredinom [[1941]]. organizovan veliki beg, koji je poslužio kao zaplet filma ''Stići pre svitanja''. Nakon drugog svetskog rata u Sremskoj Mitrovici, u doba [[SFRJ]], su bili smešteni zatvorenici-strani državljani, što je svojevremeno poslužilo kao zaplet za jednu epizodu stripa ''[[Modesty Blaise]]''. == Demografija == [[Datoteka:Sremska mitrovica mz.png|mini|250p|Mesne zajednice u Sremskoj Mitrovici]] {{main|Demografska istorija Sremske Mitrovice}} U naselju Sremska Mitrovica živi 31748 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 39,5 godina (38,0 kod muškaraca i 40,9 kod žena). U naselju ima 14213 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,75. Ovo naselje je uglavnom naseljeno [[Srbi]]ma (prema popisu iz [[2002]]. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika. {| style="width:50%; background:none;" |- | style="width:50%; vertical-align:top; border:1px solid gray;"| <!-- ============================================================================================= POČETAK GRAFIKA ===============================================================================================--> <center> :''Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka'' {| |- | style="padding: 0;" | <timeline> ImageSize = width:250 height:200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:1940 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1940 PlotData = bar:46900 color:gray1 width:1 from:start till:end bar:31266 color:gray1 from:start till:end bar:15633 color:gray1 from:start till:end bar:0 color:gray1 LineData = layer:front points:(62,67)(77,76) color:blue width:2 points:(77,76)(100,95) color:blue width:2 points:(100,95)(128,135) color:blue width:2 points:(128,135)(157,156) color:blue width:2 points:(157,156)(185,160) color:blue width:2 points:(185,160)(217,161) color:blue width:2 </timeline> |} </center> <!-- ============================================================================================= KRAJ GRAFIKA ===============================================================================================--> | style="width:50%;"| {{Popis |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 9}}</ref> |p1948=13183 |p1953=15456 |p1961=20790 |p1971=31986 |p1981=37628 |p1991=38834 |p1991n=38239 |p2002s=40163 |p2002=39084 }} |} {{Grafikon postoci |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 1}}</ref> |širina=300px |naslov=Etnički sastav prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] |pozadina=#ddd |pozicija=left |šipke= {{Vrsta sa postotkom|[[Srbi]]|yellow|31127|79.64}} {{Vrsta sa postotkom|[[Hrvati]]|blue|2130|5.44}} {{Vrsta sa postotkom|[[Jugosloveni]]|red|961|2.45}} {{Vrsta sa postotkom|[[Panonski Rusini|Rusini]]|green|620|1.58}} {{Vrsta sa postotkom|[[Mađari]]|orange|524|1.34}} {{Vrsta sa postotkom|[[Ukrajinci]]|cyan|404|1.03}} {{Vrsta sa postotkom|[[Slovaci]]|magenta|186|0.47}} {{Vrsta sa postotkom|[[Crnogorci]]|black|185|0.47}} {{Vrsta sa postotkom|[[Romi]]|gray|184|0.47}} {{Vrsta sa postotkom|[[Makedonci]]|pink|116|0.29}} {{Vrsta sa postotkom|[[Nemci]]|navy|60|0.15}} {{Vrsta sa postotkom|[[Muslimani]]|silver|60|0.15}} {{Vrsta sa postotkom|[[Slovenci]]|purple|58|0.14}} {{Vrsta sa postotkom|[[Albanci]]|yellow|40|0.10}} {{Vrsta sa postotkom|[[Česi]]|blue|34|0.08}} {{Vrsta sa postotkom|[[Rusi]]|red|20|0.05}} {{Vrsta sa postotkom|[[Rumuni]]|green|13|0.03}} {{Vrsta sa postotkom|[[Bugari]]|orange|12|0.03}} {{Vrsta sa postotkom|[[Bunjevci]]|cyan|9|0.02}} {{Vrsta sa postotkom|[[Goranci]]|magenta|6|0.01}} {{Vrsta sa postotkom|[[Bošnjaci]]|black|2|0.00}} {{Vrsta sa postotkom|[[Vlasi (Srbija)|Vlasi]]|gray|1|0.00}} {{Vrsta sa postotkom|nepoznato|pink|1303|3.33}} }} {{Grafikon piramida |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 2}}</ref> |širina=300px |naslov= |pozadina=#eee |levo2=m |desno2=ž |šipke levo desno= {{Vrsta levo desno|?|gray|122|5.67|5.81|125}} {{Vrsta levo desno|80+|gray|157|7.30|18.34|394}} {{Vrsta levo desno|75-79|gray|295|13.73|28.44|611}} {{Vrsta levo desno|70-74|gray|626|29.14|43.29|930}} {{Vrsta levo desno|65-69|gray|979|45.57|56.93|1223}} {{Vrsta levo desno|60-64|gray|1231|57.30|63.54|1365}} {{Vrsta levo desno|55-59|gray|943|43.90|54.09|1162}} {{Vrsta levo desno|50-54|gray|1472|68.52|76.39|1641}} {{Vrsta levo desno|45-49|gray|1647|76.67|83.33|1790}} {{Vrsta levo desno|40-44|gray|1330|61.91|71.97|1546}} {{Vrsta levo desno|35-39|gray|1458|67.87|65.40|1405}} {{Vrsta levo desno|30-34|gray|1263|58.79|61.40|1319}} {{Vrsta levo desno|25-29|gray|1412|65.73|63.64|1367}} {{Vrsta levo desno|20-24|gray|1475|68.66|65.50|1407}} {{Vrsta levo desno|15-19|gray|1267|58.98|58.28|1252}} {{Vrsta levo desno|10-14|gray|1144|53.25|50.93|1094}} {{Vrsta levo desno|5-9|gray|974|45.34|44.59|958}} {{Vrsta levo desno|0-4|gray|880|40.96|38.17|820}} |prosekm=38.0 |prosekž=40.9 }} {{DomaćinstvaNaseljaSrbija|4572|4837|6712|10203|12627|13294|14213|2975|3698|3194|3171|760|311|79|14|4|7|2.75}} {{BrakNaseljaSrbija|15677|4585|9798|582|640|72|17537|3564|9965|2812|1150|46}} {{ZanimanjaNaseljaSrbija|7520|527|1|5|2482|257|411|851|133|544|5783|256|-|2|1302|64|100|972|145|192|13303|783|1|7|3784|321|511|1823|278|736|78|127|776|187|280|193|-|-|668|200|138|447|575|883|179|4|-|324|278|265|1223|762|1163|372|4|-|992}} == Značajne osobe == * [[Branislav Ivanović]], fudbaler * [[Borislav Bogdanović]], poznati slikar ,njegov sin Peter Bogdanovich (Petar Bogdanović) je poznati američki filmski režiser i oskarovac * [[Dragiša Đorđić]], sportski radnik * [[Jelena Krmpotić-Nemanić]], hrvatski lekar, anatomkinja i akademkinja * [[Dragana Tomašević]], atletičarka * [[Stevica Radenković]], sportski radnik * [[Vedran Samac]], atletičar * [[Predrag Kovačić]], arhitekta i likovni umjetnik * [[Ognjen Filipović]], kajakaš * [[Zvonimir Pillauer]], filatelist == Povezano == * [[Opština Sremska Mitrovica]] == Vanjske veze == {{portal|Srbija}} {{commonscat|Sremska Mitrovica}} * [http://www.sremskamitrovica.org.rs Zvanična prezentacije grada] * [http://www.ozon.rs Ozon Media] * [http://www.pscpinki.org.rs/ Poslovno sportski centar Pinki] * [http://www.sremskenovine.co.rs/ Sremske novine] * [http://sremportal.info/ Srem Portal]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Gradovi u Srbiji}} {{Grad Sremska Mitrovica}} [[Kategorija:Naselja u Vojvodini]] [[Kategorija:Sremska Mitrovica]] edo1493aq51lcjrbfhciqk97zci125h 0 20165 42655361 42552334 2026-07-15T13:07:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655361 wikitext text/x-wiki {{Infokutija operativni sistem |naziv = Debian GNU/Linux |logo = [[Datoteka:Debian-OpenLogo.svg|center|200px]] |screenshot = [[Datoteka:Debian-8-desktop-background.png|300px|Debian]] |opis = Debian 4 desktop |website = [http://debian.org/ www.debian.org] |razvijatelj = Debian |skupina = [[Linux]] |izvorni model = |zadnja stabilna verzija = 10.3 |datum izdavanja stabilne verzije = [[8. 2.|8. februar]] [[2020]]. |kernel = Monolitni |korisnički interfejs = Tekstualni (''shell'')/Grafički ([[KDE]])/([[GNOME]]) |licenca = [[Slobodni softver]] |radno stanje = Razvija se |platforme = [[i386]], [[AMD64]], [[PowerPC]], [[68k]], [[SPARC]], [[DEC Alpha|Alpha]], [[ARM arhitektura|ARM]], [[MIPS arhitektura|MIPS]] [[PA-RISC family|HPPA]], [[IBM eServer zSeries|S390]], [[IA-64]] |metoda nadogradnje = |upravljanje paketima = DEB }} '''Debian''' je [[1993]]. nastao kao [[Linux]] distribucija koja sadrži isključivo [[GNU|slobodni softver]]. Konfigurisan je za 11 različitih [[računarska arhitektura|arhitektura]]. Pored [http://www.apt-get.org/ APT-get] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140211162509/http://www.apt-get.org/ |date=2014-02-11 }}, sistema za instaliranje i ažuriranje ({{en|update}}) [[softver]]a, Debian sadrži i mnoge alate za sigurnosne aspekte sistema i njegovo uređenje. Najviše služi kao distribucija za prave programere i nudi pregršt aplikacija. Debian je potpuno demokratski organizovan, u rukama zajednice, i sve odluke se donose u javnosti. Sredinom septembra [[2006]]. Debian zapada u probleme po pitanju finansiranja, te sada [http://www.dunc-tank.org Dunc-Tank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107110838/http://www.dunc-tank.org/ |date=2007-01-07 }} uzima novac od sponzora na račun Debiana. Korisnici Debiana su uglavnom entuzijasti i eksperti za Linux, jer je administracija u poređenju sa nekim drugim distribucijama dosta komplikovana. U međuvremenu su uprave grada [[Minhen]]a i grada [[Beč]]a otkazali ugovore sa [[Microsoft]] kompanijom i prelaze na Linux sisteme koji su bazirani na Debian distribuciji. == Verzije == Ispod možete vidjeti listu svih do sada objavljenih verzija Debian [[operativni sistem|operativnog sistema]]: * 10.0 - '''Buster''', izdat [[6. 7.|6.7.]] [[2019]]. * 9.0 - '''Stretch''', izdat [[17. 6.|17.6.]] [[2017]]. *8.0 - '''Jessie''', izdat [[25. 4.|25.4.]] [[2015]]. * 7.0 - '''Wheezy''', izdat [[4. 5.|4.5.]] [[2013]]. * 6.0 - '''Squeeze''', izdat [[6. 2.|6.2.]] [[2011]]. * 5.0 - '''Lenny''', izdat [[14. 2.|14.2.]] [[2009]]. * 4.0 - '''Etch''', izdat [[8. 4.|8.4.]] [[2007]]. * 3.1 – '''Sarge''', izdat [[6. 6.|6.6.]] [[2005]] * 3.0 – '''woody''', izdat [[19. 7.|19.7.]] [[2002]] * 2.2 – '''potato''', izdat [[15. 8.|15.8.]] [[2000]] * 2.1 – '''slink''', izdat [[9. 3.|9.3.]] [[1999]] * 2.0 – '''hamm''', izdat [[24. 6.|24.6.]] [[1998]] * 1.3 – '''bo''', izdat [[2. 6.|2.6.]] [[1997]] * 1.2 – '''rex''', izdat [[12. 12.|12.12.]] [[1996]] * 1.1 – '''buzz''', izdat [[17. 6.|17.6.]] [[1996]] == Historija i razvoj == Debian Projekt je započet [[1993]]. g., kada je Ian Murdock poslao otvoreni poziv softverskim razvijateljima ({{en|maintainers}}) da doprinesu kompletnoj i dosljednoj softverskoj distribuciji baziranoj na relativno novom Linux kernelu. Ta relativno mala grupa entuzijasta posvećenih svom zadatku, koju je u početku finansirala [[Free Software Foundation]] i na koju je utjecala [[GNU]] filozofija, je tokom godina narasla na organizaciju od oko 1000 ''Debian Razvijatelja''. == Filozofija rada == Debian programeri su uključeni u raznolike aktivnosti, uključujući uređivanje [http://www.debian.org/ WWW] i [ftp://ftp.debian.org/ FTP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060831143455/http://ftp.debian.org/ |date=2006-08-31 }} servera, grafički dizajn, legalnu analizu softverskih licenci, pisanje dokumentacije, i, naravno, održavanje softverskih paketa. U interesu komuniciranja filozofije i privlačenja razvijatelja koji vjeruju u principe koji su bit Debiana, Debian Projekt je objavio brojne dokumente koji opisuju njihove vrijednosti i služe kao vodiči objašnjenju Debian programera: * [http://www.debian.org/social_contract Debianov društveni ugovor] izražava Debianove obaveze prema zajednici slobodnog softvera. Svako tko pristane poštovati Debianov društveni ugovor može [http://www.debian.org/doc/maint-guide/ postati održavatelj]. Svaki održavatelj može u Debian uvesti nove programe --- ako oni zadovoljavaju kriterije slobode, a paket slijedi standarde kvalitete. * [http://www.debian.org/social_contract#guidelines Debianovi vodiči slobodnog softvera] jasno i sažeto izražavaju Debianove kriterije slobodnog softvera. Ovo je vrlo uticajan dokument u pokretu slobodnog softvera i čini osnovu za [http://opensource.org/osd.html Open Source Free Software Guidelines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060924131853/http://www.opensource.org/osd.html |date=2006-09-24 }}. * [http://www.debian.org/doc/debian-policy/ Debian Policy Manual] je opširna specifikacija standarda kvalitete Debian Projekta. Debian razvijatelji su također uključeni u brojne druge projekte; neki su specifični za Debian, drugi uključuju neke ili sve članove Linux zajednice. Neki primjeri su: * [http://www.linuxbase.org/ Linux Standard Base] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031002023316/http://www.linuxbase.org/ |date=2003-10-02 }} (LSB) je projekt kojem je cilj standardizacija osnovnog GNU/Linux sistema, koja će omogućiti vanjskim softverskim i hardverskim razvijateljima da lagano dizajniraju upravljačke i razne druge programe za Linux općenito, nego za specifičnu GNU/Linux distribuciju. * [http://www.pathname.com/fhs/ Filesystem Hierarchy Standard] (FHS) je pokušaj standardiziranja dizajna Linux datotečnog sistema ({{en|file system}}). FHS će omogućiti softverskim razvijateljima da koncentriraju svoje napore u dizajniranje programa, bez brige o tome kako će se paket instalirati u različitim GNU/Linux distribucijama. * [http://www.debian.org/devel/debian-jr/ Debian Jr.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060821151821/http://www.debian.org/devel/debian-jr/ |date=2006-08-21 }} je interni projekt, s ciljem da osigura da Debian ima nešto ponuditi najmlađim korisnicima. == Vanjske veze == * [http://www.debian.org Službena stranica] {{Simboli jezika|en|Engleski}} * [http://planet.debian.org/ Planet Debian] - blogovi Debian programera {{Simboli jezika|en|Engleski}} * [http://forums.debian.net/ Forum Debian korisnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060226040315/http://forums.debian.net/ |date=2006-02-26 }} {{Simboli jezika|en|Engleski}} * [http://www.debianhelp.org/ Debian Help] - Wiki, forumi i blogovi {{Simboli jezika|en|Engleski}} * [http://wiki.debian.org/ Službeni Debian Wiki] {{Simboli jezika|en|Engleski}} * [http://www.netliving.com/ Debian Virtual Machine! (kompletan imidž)] {{Simboli jezika|en|Engleski}} * [http://www.thoughtpolice.co.uk/vmware/ Debian Sarge, minimalna (netinstall) verzija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060822195801/http://www.thoughtpolice.co.uk/vmware/ |date=2006-08-22 }} {{Simboli jezika|en|Engleski}} * [http://osvids.com/linclips/files/page7-1024-pop.html Debian 3.1 r1 - video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311074139/http://osvids.com/linclips/files/page7-1024-pop.html |date=2007-03-11 }} {{Simboli jezika|en|Engleski}} * [http://forum.linux.org.ba/viewforum.php?id=18 Debina podsekcija na forumu ULK BiH] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061031155957/http://forum.linux.org.ba/viewforum.php?id=18 |date=2006-10-31 }} {{Simboli jezika|bs|Bosanski}} * [http://www.debian-world.com Debian World] - Forum u potpunosti posvećen Debian-u {{Simboli jezika|hr|Hrvatski}} {{Commonscat|Debian}} {{Linux-distro}} [[Kategorija:Linux distribucije]] [[Kategorija:Linux]] 4kyfll23nhtodr87p7y2p1bhtaq17nt 0 30932 42655732 42477782 2026-07-16T06:24:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655732 wikitext text/x-wiki {{V. također|Apoteka}} [[Datoteka:PharmacistsMortar.svg|Tarionik sa pistilom|thumb|[[Tarionik sa pistilom]], međunarodno prihvaćen [[simbol]] farmaceutske [[profesija|profesije]]]] '''Farmacija''' ({{jez-gr|φάρμακον, pharmakon}}, [[lijek|lek]]) je [[zdravstvena struka]] koja povezuje [[medicina|medicinske]] i [[kemija|hemijske]] nauke, čiji je cilj da obezbedi bezbedno i efikasno korišćenje [[lekovita sredstva|lekovitih sredstava]]. Opseg farmaceutske delatnosti uključuje tradicionalne uloge pripreme i izdavanje lekova, ali i savremene oblasti u vezi sa [[briga o pacijentu|brigom o pacijentima]], uključujući [[klinika|kliničke]] usluge, proveru bezbednosti i efikasnosti lekova i obezbeđivanje informacija o lekovima. [[Farmaceut]]i su, stoga, stručnjaci za [[terapija|terapiju]] lekovima i profesionalci uključeni u primarnu [[zdravstvena zaštita|zdravstvenu zaštitu]] koji optimizuju upotrebu lekova radi osiguranja pozitivnog po pacijenta ishoda lečenja. Reč farmacija se u nekim [[zemlja (planet)|zemljama]] koristi i kao ime za [[apoteka|apoteku]]. == Discipline == [[Datoteka:42-aspetti di vita quotidiana, medicine,Taccuino Sanitatis, .jpg|thumb|250px|Apoteka, [[tacuinum sanitatis]] casanatensis (14. vek)]] Farmacija se može podeliti na 3 primarne discipline: * [[Farmaceutska tehnologija]] * [[Farmaceutska hemija]] i [[farmakognozija]] * [[Primenjena farmacija]] <!-- Pharmacy practice, videti engleski članak, ne mogu da nađem bolji prevod --> Granice između ovih disciplina i srodnih nauka, kao što je [[biohemija]] nisu uvek precizne, i često u istraživanjima učestvuju timovi sastavljeni od stručnjaka iz različitih oblasti. [[Farmakologija]] se ponekad smatra četvrtom farmaceutskom disciplinom. Mada je farmakologija suštinska za studije farmacije, ona nije specifična za farmaciju, pa se češće smatra poljem širih nauka od farmacije. <!-- Ovaj pasus je prilično amerocentričan, ne predstavlja „opšteudski pogled“ pa ga ne bih ni ubacivao Other specializations in pharmacy practice recognized by the Board of Pharmaceutical Specialties include: cardiovascular, [[infectious disease]], [[oncology]], pharmacotherapy, nuclear, [[nutrition]], and [[psychiatry]].<ref> Board of Pharmaceutical Specialties, [http://www.bpsweb.org/03_Specialties_Current.html, Current Specialties]</ref> The [[Commission for Certification in Geriatric Pharmacy]] certifies pharmacists in geriatric pharmacy practice. The [[American Board of Applied Toxicology]] certifies pharmacists and other medical professionals in applied [[toxicology]]. --> == Farmaceuti == {{Poseban članak|Farmaceut}} '''Farmaceuti''' su [[visoko obrazovanje|visokoobrazovani]] i obučeni zdravstveni radnici koji obavljaju različite poslove radi obezbeđivanja optimalnih rezultata lečenja za svoje pacijnte. Farmaceuti mogu posedovati apoteku u kojoj i rade. Međunarodno udruženje farmaceuta je [[FIP]] – ''Fédération Internationale Pharmaceutique''. Na nacionalnom nivou organizovani su u strukovne organizacije poput [http://www.rpsgb.org.uk/ Kraljevskog udrženja farmaceuta Velike Britanije], [http://www.guild.org.au Farmaceutske gilde Australije] ili [http://www.aphanet.org/ Američke farmaceutske asocijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041220035549/http://www.aphanet.org/ |date=2004-12-20 }}. U Srbiji je obavezno članstvo u [http://www.farmkom.rs/no_access/index.php Farmaceutskoj komori Srbije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303135448/http://www.farmkom.rs/no_access/index.php |date=2009-03-03 }} za sve farmaceute koji rade kao zdravstveni radnici, a pored Komore postoji i [http://www.farmacija.org/ Farmaceutsko društvo Srbije] u kome je članstvo dobrovoljno. Farmaceutska udruženja mogu biti i zadužena za izdavanje odgovarajućih [[licenca|licenci]] (npr. Kraljevsko farmaceutsko društvo Velike Britanije ili Farmaceutska komora Srbije). == Istorija farmacije == === Islamska farmacija === {{Poseban članak|Islamska medicina}} Prve apoteke otvorili su [[muslimani|muslimanski]] farmaceuti u [[Bagdad]]u 745. godine<ref name=Hadzovic>S. Hadzovic (1997). "Pharmacy and the great contribution of Arab-Islamic science to its development", ''Medicinski Arhiv'' '''51''' (1-2), p. 47-50.</ref><!--, dok su prve apotekarske radnje u engleskom postoji razlika, u „apotekarskim radnjama“ su se pružale i različite mediinske usluge takođe otvorili muslimani<ref>Sharif Kaf al-Ghazal, ''Jounal of the International Society for the History of Islamic Medicine'', 2004 (3), pp. 3-9 [8].</ref> -->. Napredak koji su ostvarili muslimanski [[hemičar]]i u [[botanika|botanici]] i [[kemija|hemiji]] omogućio je [[islamski lekari|islamskim lekarima]] razvoj farmakologije. Tako je, na primer, [[Razi|Muhammad ibn Zakarīya Rāzi]] (865-915), promovisao upotrebu hemijskih jedinjenja u medicinske svrhe. [[Abu al-Qasim al-Zahrawi]] (936-1013) je bio pionir u pripremanju lekova [[sublimacija|sublimacijom]] i [[destilacija|destilacijom]]. NJegov ''Liber servitoris'' je posebno značajan jer sadrži recepte i objašnjava kako se spravljaju osnovne lekovite supstance od kojih su se kasnije pravili složeni lekovi koji su bili u opštoj upotrebi. [[Ibn Sahl]] je prvi lekar koji je inicirao pravljenje [[farmakopeja|farmakopeje]], opisujući veliki broj lekovitih supstanci. [[Abu-Rajhan Biruni|Al-Biruni]] (973-1050) je napisao jednu od najvažnijih islamskih farmakopeja pod nazivom ''Kitab al-Saydalah'' (''Knjiga lekova''), gde je dao detaljne podatke o osobinama lekova i istakao značaj farmacije i ulogu i dužnosti farmaceuta. [[Ibn Sina]] (Avicena) je opisao najmanje 700 lekovitih preparata, njihove osobine, način delovanja i [[indikacija|indikacije]]. U svom ''[[Kanon medicine|Kanonu medicine]]'' posvetio je jednu [[knjiga|knjigu]] jednokomponentnim lekovima. Radovi al-Maridini-ja i Ibn al-Wafid-a su zbog svog značaja imali preko pedeset izdanja na [[latinski jezik|latinskom]] pod naslovom ''De Medicinis universalibus et particularibus'' (''O opštim i specijalnim lekovima'') i ''Medicamentis simplicibus'' (''Jednostavni lekovi''). [[Petar iz Abana]] (1250-1316) je preveo i dopunio rad al-Maridini-ja pod naslovom ''De Veneris''. Al-Muwaffaq-ov doprinos je bio takođe pionirski. Živeo je u desetom veku i napisao ''Osnove pravih osobina lekova'', između ostalog opisujući [[Arsen#jedinjenja arsena|oksid arsena]], a bio je familijaran i sa [[silikatna kiselina|silikatnom kiselinom]]. Razlikovao je [[natrijum karbonat]] i [[kalijum karbonat]], upozoravao na toksično dejstvo jedinjenja [[bakar|bakra]] (naročito [[bakar sulfat]]a) i [[olovo|olova]]. Kao kuriozitet, pisao je i o upotrebi destilacije morske vode za dobijanje vode za piće<ref>Levey M. (1973), ‘ Early Arabic Pharmacology’, E. J. Brill; Leiden.</ref>. === Kineska farmacija === {{Poseban članak|Kineska farmacija}} '''Farmacija u Kini''' ima drevne korene, i razvila se iz [[kineska alhemija|kineske alhemije]]. Šenong je prvi koji je testirao stotine biljaka da bi proverio njihova lekovita svojstva (veruje se da ih je proveravao na sebi), čime je započeo razvoj '''tradicionalne kineske medicine'''. Najpoznatije delo koje mu se pripisuje je ''Klasične biljke božanskog ratara'' ({{jez-en|The Divine Farmer's Herb-Root Classic}}). Ovo delo se smatra prvom kineskom farmakopejom, i uključuje 365 lekova dobijenih iz [[minerali|minerala]], [[biljka|biljaka]] i [[životinje|životinja]]. === Japanska farmacija === U drevnom Japanu su osobe analogne današnjem farmaceutu bile visoko poštovane. Mesto farmaceuta u društvu je bilo određeno odgovarajućim kodovima, a rang pri kraljevskom dvoru se nije menjao od [[japan#Srednjovekovno doba|prehaijanskog perioda]] (794) do [[Revolucija Meidži|Meiđi obnove]] (1868). U ovoj visoko stabilnoj hijerarhiji farmaceuti (pa čak i pomoćnici farmaceuta) bili su vrednovani iznad ostalih zdravstvenih radnika uključujući i lekare i [[akupunktura|akupunkturiste]], pa čak i lične kraljeve lekare<ref>Titsingh, Isaac. (1834) ''Annales des empereurs du japon,'' p. 434.</ref> == Tipovi farmaceutske delatnosti == Farmaceuti rade na različitim poljima uključujući apoteke, bolnice, staračke domove, farmaceutsku industriju i regulatorne agencije. === Apoteka === {{Poseban članak|Apoteka}} [[Datoteka:NatMuseum.Ravenna.jpg|thumb|right|225px|[[Italija]]nska apoteka iz 19. veka]] [[Datoteka:Selvvalg.jpg|thumb|right|225px|Savremena apoteka u [[Norveška|Norveškoj]]]] [[Datoteka:Pharmacy Morid.JPG|thumb|300px|Savremena apoteka u [[Prag]]u]] '''Apoteka''' je radno mesto većine farmaceuta. U apotekama farmaceuti, pored uloge zdravstvenog radnika, imaju i ulogu [[prodavac|prodavca]], u čemu se ogleda [[dihotomija]] farmaceutske struke. Apoteka se sastoji od dela za prodaju, skladištenje i magistralnu izradu lekova, a danas sve češće imaju i poseban deo za konsultaciju sa pacijentima. Odgovarajući zakoni propisuju uslove skladištenja, obavezne natpise, opremu i sl. Ranije je bila praksa da farmaceut radi na izradi i izdavanju lekova, dok se danas ti poslovi prepuštaju [[farmaceutski tehničar|farmaceutskim tehničarima]] a farmaceuti provode više vremena komunikaciji sa pacijentima. U apoteci mora biti prisutan kvalifikovani farmaceut tokom čitavog radnog vremena. U nekim zemljama i vlasnik apoteke mora biti registrovani farmaceut, dok u zemljama gde ovo nije slučaj apotekarska odeljenja imaju i supermarketi i ostali oblici maloprodaje. S druge strane, većina apoteka je danas proširila svoj asortiman sa lekova na [[kozmetika|kozmetiku]], [[dijetetski suplementi|dijetetske proizvode]], [[zdrava hrana|zdravu hranu]] i slične srodne proizvode. === Bolničke apoteke === Apoteke koje su u sklopu [[bolnica]] značajno se razlikuju od javnih apoteka. Dok farmaceuti u javnim apotekama imaju više problema oko organizacije posla i odnosa sa kupcima/pacijentima, dotle farmaceuti u bolničkim apotekama imaju kompleksnije zadatke koji se odnose na lekove za kliničko lečenje. Zbog složenosti lekova u bolničkom lečenju, uključujući posebne indikacije, efektivnost, režim doziranja, interakcije, i [[komplijansa|odnos pacijenta prema lečenju]], mnogi farmaceuti završavaju [[specijalističke studije]] da bi radili kao bolnički farmaceuti. Bolničke apoteke se po pravilu nalaze u okviru bolnica, i skladište veće količine lekova (i specifičnije lekove) nego javne apoteke. Bolnički farmaceuti (i farmaceutski tehničari) izrađuju sterilne farmaceutske oblike, uključujći preparate za [[otalna parenteralna ishrana|totalnu parenteralnu ishranu]], i druge preparate za intravensku primenu. Ovaj proces pored stručnog osoblja zahteva i adekvatne uslove i obezbeđenje kvaliteta. Zbog toga neke bolnice imaju posebne ugovore sa specijalizovanim kompanijama koje ispunjavaju sva tri navedena uslova. === Klinička farmacija === {{Poseban članak|Klinička farmacija}} '''Klinički farmaceut''' obezbeuje direktnu farmaceutsku negu pacijentima koja optmizuje upotrebu lekova i promoviše zdravlje, dobrobit i prevenciju bolesti<ref name=autogenerated1>American College of Clinical Pharmacy, [http://www.accp.com/clinical_pharmacy.php Clinical Pharmacy Defined] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070704035001/http://www.accp.com/clinical_pharmacy.php |date=2007-07-04 }}</ref>. Klinička farmacija je započela u bolnicama, ali je danas uključena u sve segmente zdravstvene nege. Klinički farmaceuti tesno sarađuju sa lekarima i drugim zdravstvenim radnicima ([[kirurgija|hirurzima]], [[medicinska sestra|sestrama]]…), i sastavni su deo integralnog pristupa brizi o pacijentima. === Galenska farmacija === {{Poseban članak|Galenska farmacija}} '''Galenska farmacija''' prestavlja izradu novih lekovitih oblika. Npr., ako proizvođač prodaje svoj lek samo u obliku tableta, a pacijent ima problema sa gutanjem, moguće je napraviti takav preparat u obliku [[lilihip|lizalice]]. Galenska izrada u okviru apoteke i za pojedinačnog pacijenta (po lekaskom receptu) se naziva '''magistralna izrada'''. === Konsultantska farmacija === {{Poseban članak|Konsultantska farmacija}} '''Konsultantska farmacija''' se fokusira na prilagođavanje režima doziranja umesto na samo izdavanje lekova. Konsultantski farmaceuti mahom rade u [[starački dom|staračkim domovima]], ali ih je sve više i u drugim institucijama<ref>American Society of Consultant Pharmacists, [http://www.ascp.com/about/ascpfactsheet.cfm Frequently Asked Questions]</ref>. Tradicionalno su konsultantski farmaceuti bili samostalni preduzetnici, ali danas u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim državama]] rade i za velike kompanije koje se bave farmaceutski menamentom. Kako konsultantski farmaceuti sve više rade direktno sa pacijentima (jer stariji pacijenti koji koriste veliki broj različitih lekova ne prelaze u staračke domove), konsultantski farmaceuti se vraćaju samostalnom poslu. Neke javne apoteke zapošljavaju konsultantske farmaceute ili nude sopstvene konsultantske usluge. === Internet farmacija === {{Poseban članak|Internet farmacija}} Oko [[2000]]. godine je počela ekspanzija '''[[Internet]] apoteka''' širom sveta. Veliki broj ovakvih apoteka je sličan javnim apotekama, štaviše mnoge Internet apoteke su zapravo Internet strane realnih apoteka, koje svoje usluge nude pacijentima na mreži i onima koji dođu lično. Glavna razlika je u načinu na koji se traži i dostavlja lek. Neki kupci smatraju posetu Internet apoteci privatnijom i zgodnijom od odlaska u pravu apoteku, gde bi drugi kupci mogli da vide koje oni lekove uzimaju. Internet apoteke se i preporučuju nekim pacijentima (naročito ležećim) od strane njihovih lekara. Dok većina Internet apoteka zahteva validan recept za lekove koji se izdaju samo na recept, neke Internet apoteke ne zahtevaju recept. Kupci koji žele da izbegnu ''neprijatnosti'' odlaska kod lekara ili žele da kupe lekove koje im lekar ne bi prepisao, koriste usluge takvih Internet apoteka. Ovakva praksa se ocenjuje kao loša, jer se smatra da samo lekar može da pouzdano odmeri kontraindikacije, rizik/korist odnos i uopšte da li neki bolesnik zaista treba da dobije odeđeni lek. Posebno brine lakoća sa kojom osobe (naročito [[omladina]]) mogu doći do kontrolisanih lekova bez odgovarajućeg recepta. Postoje slučajevi gde lekar izdaje ''elektronski recept'' putem Interneta „pacijentu“ koga nikada nije video. Da bi u Sjedinjenim Državama recept za kontrolisane supstance bio važeći mora ga izdati lekar sa licencom, za odgovarajuću dijagnozu u legitimnom doktor-pacijent odnosu. Ostavljeno je pojedinačnim državama da definišu validan lekar-pacijent odnos. Od apoteka se zahteva provera ispravnosti recepta. Otvorenost tržišta omogućuje da stanovnici zemalja sa skupljim lekovima kupuju lekove u Internet apotekama regitrovanim u zemljama sa nižim cenama. Tako mnogi Amerikanci kupuju lekove od Internet prodavnica registrovanih u [[Kanada|Kanadi]], [[Izrael]]u, [[Indija|Indiji]] ili [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Velikoj Britaniji]]. Mada je uvoz zabranjen od strane [[Agencija za hranu i lekove|Agencije za hranu i lekove]] SAD, ova zabrana se primenjuje na kompanije – uvoznike, a ne na potrošače. Nema podataka da je ijedan Amerikanac bio kažnjen zbog kupovine kanadskih lekova za koje je imao odgovarajući recept. === Veterinarske apoteke === '''Veterinarske apoteke''' mogu potpadati pod kategoriju bolničke ili maloprodajne apoteke. Imaju različite vrste i različite jačine lekova, radi zadovoljenja potreba lečenja životinja. Zbog posebnih potreba životinja i propisa za veterinarsku medicinu, veterinarske apoteke su često odvojene od običnih apoteka. === Radiofarmaceutika === {{Poseban članak|Radiofarmaceutika}} Glavna oblast '''radiofarmaceutike''' je spravljanje radioaktivnih preparata ([[radiofarmaceutici]]) za dijagnostičke testove i lečenje. Farmaceuti u ovoj oblasti prolaze posebnu obuku za rad sa [[radioaktivnost|radioaktivnim]] materijalima i po pravilu ne rade neposredno sa pacijentima. === Vojna farmacija === {{Poseban članak|Vojna farmacija}} Uslovi rada u '''vojnoj farmaciji''' u potpunosti se razliku u odnosu na civilni sektor. Na zapadu većinu poslova koje inače obavlja farmaceut preuzimaju farmaceutski tehničari. === Farmakoinformatika === {{Poseban članak|Farmakoinformatika}} '''Farmakoinformatika''' predstavlja kombinaciju farmaceutske prakse i primenjene [[informatika|informatike]]. Farmakoinformatičari rade u različitim farmaceutskim poljima, kao i u informatičkim odeljenjima zdravstvenih ustanova ili u odeljenjima za podršku zdravstvenom sektoru informatičkih kompanija. Kao specijalizovana disciplina, farmakoinformatika se ubrzano razvija da bi zadovoljila potrebe velikih nacionalnih i internacionalnih zdravtveno-informatičkih [[projekat]]a. Farmaceuti koji rade u farmakoinformatičkom sektoru su posebno edukovani za učešće u razvoju, implementaciji i optimizaciji sistema za medicinski menadžment. == Sporna pitanja == === Odvajanje prepisivanja i izdavanja lekova === Mnogi pravni sistemi zahtevaju razdvajanje prepisivanja i izdavanja lekova. Ovi pravni sistemi postavljaju i zahtev da ''jedino'' farmaceuti mogu građane snabdevati lekovima, i da ne mogu biti udruženi sa lekarima. Američka lekarska asocijacija dozvoljava lekarima da daju pacijentima lekove u ordinaciji sve dok ne zloupotrebljavaju pacijente, pri čemu pacijent može odbiti da primi lek u ordinaciji i tražiti recept kako bi podigao lek u apoteci<ref>American Association of State Compensation Insurance Funds, [http://www.aascif.org/public/jul_aug_sep06/drugs.htm Prepackaged Drugs in Workers' Compensation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180815114612/http://www.aascif.org/public/jul_aug_sep06/drugs.htm |date=2018-08-15 }}</ref>. Druge zemlje, naročito i [[Azija|Aziji]] ([[Narodna Republika Kina|Kina]], [[Malezija]], [[Singapur]]), dozvoljavaju lekarima izdavanje lekova i farmaceutska praksa je često integrisana sa lekarskom (posebno u tradicionalnoj [[kineska medicina|kineskoj medicini]]). U Kanadi je uobičajeno da su klinika i apoteka smeštene zajedno i da imaju istog vlasnika, ali dobijaju odvojene dozvole za rad. Razlog za razdvajanje prepisivanja i izdavanja lekova leži u potencijalnom sukobu interesa. U suprotnom bi lekar postavio što više dijagnoza kako bi prodao što više lekova, što se direktno kosi sa interesima pacijenta i ciljem da se izbegne nepotrebno lečenje gde god je to moguće. Dok je u nekim zemljama kampanja za razdvajanje već dala rezultate (npr. u [[Koreja|Koreji]]), dotle u drugim zemljama (kao u Maleziji) lekarski lobi predstavlja jaku smetnju ovakvom razdvajanju. === Budućnost farmacije === U [[decenija]]ma pred nama očekuje se da će farmaceuti biti jače integrisani u zdravstveni sistem. Umesto prostog izdavanja lekova, farmaceuti će biti plaćeni za učešće u nezi pacijenata<ref>American College of Clinical Pharmacy, [https://web.archive.org/web/20030418235157/http://www.accp.com/position/pos029.pdf Evidence of the Economic Benefit of Clinical Pharmacy Services: 1996–2000]</ref>. Do ovog pomaka je već došlo u nekim zemljama; tako farmaceute u [[Australija|Australiji]] plaća vlada za reviziju kućnih lekova. U [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Velikoj Britaniji]] farmaceuti mogu nakon doškolovavanja prepisivati lekove. Kao i u Australiji, vlada ih plaća i za revizije lekova koje građani koriste. U SAD farmaceutska nega ima rastući uticaj na farmaceutsku praksu<ref name=autogenerated1 />. Štaviše, zvanje doktora farmacije je sada obavezno za obavljanje apotekarske prakse i mnogi farmaceuti završavaju jednogodišnje ili dvogodišnje kurseve nakon dipomiranja. I farmaceuti-konsultanti koji su ranije po pravilu radili u staračkim domovima sada prelaze na direktan rad sa pacijentima, pod imenom „farmaceutska nega starijih“<ref>American Society of Consultant Pharmacists, [http://www.ascp.com/consumers/what/ What is a Senior Care Pharmacist?]</ref>. == Povezano == <!-{Portal|Pharmacy and Pharmacology}-> * [[Apoteka]] * [[Klinička farmacija]] * [[Konsultantska farmacija]] * [[Zvanja u farmaciji]] * [[Bolnička farmacija]] * [[Spisak farmaceutskih organizacija]] * [[Radiofarmaceutika]] * [[Internet farmacija]] * [[Farmaceutska kompanija]] * [[Industrijska farmacija]] * [[Kozmetologija]] * [[Farmakogenetika]] * [[Farmakognozija]] * [[Farmakologija]] * [[Farmakoekonomija]] * [[Farmakoinformatika]] == Simboli == Simboli koji se najčešće povezuju sa farmacijom razlikuju se od zemlje do zemlje i obuhvataju [[tarionik i pistil]], oznaku za [[recept (farmacija)|recept]], [[Higija|Higijinu]] čašu ili zeleni [[grčki krst]] <center> <gallery> Datoteka:Pharmacy_Green_Cross2.png|Zeleni [[grčki krst]] Datoteka:PharmacistsMortar.svg|Tarionik sa pistilom File:Rx_symbol_border.svg|Simbol recepta Datoteka:Pharmacy Germany.jpg|Stilizovano „A“ u upotrebi u [[Nemačka|Nemačkoj]] Datoteka:Caduceus.svg|[[Kaducej]] (pogrešno korićen) Datoteka:Asclepius staff.svg|[[Asklepije|Eskulapov]] štap Datoteka:Red Hanging Show Globe2.jpg‎|Viseća grudva </gallery> </center> == Reference == {{reflist|2}} == Izvori == * {{ja icon}} Asai,T. (1985). ''Nyokan Tūkai''. Tokyo: Kōdan-Sha. * {{fr icon}} Titsingh, Isaac, ed. (1834). Hayashi Gahō, 1652, ''Nipon o daï itsi ran; ou, Annales des empereurs du Japon.'' Paris: Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland.[http://books.google.com/books?id=18oNAAAAIAAJ&dq=nipon+o+dai+itsi+ran ...Kliknite na link za punu digitalnu verziju knjige (na francuskom)] == Vanjske veze == {{Commonscat|Pharmacy}} <!-- {{Wiktionary|Farmacija}} --> * [http://www.ubka.uni-karlsruhe.de/pharm/pharmaziegeschichte/index-e.html Navigator History of Pharmacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051102083751/http://www.ubka.uni-karlsruhe.de/pharm/pharmaziegeschichte/index-e.html |date=2005-11-02 }} Kolekcija internet izvora o istoriji farmacije. * [http://www.rpsgb.org.uk/members/museum/mussheet.htm RPSGB Museum Information Sheets] Ilustrovane informacije o predmetima iz istorije farmacije. * [http://home.swipnet.se/PharmHist/Lankar/lankar_en.html History of Pharmacy Web Pages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120210025434/http://home.swipnet.se/PharmHist/Lankar/lankar_en.html |date=2012-02-10 }} Perboova istorija farmacije. * [http://www.drugstoremuseum.com Soderlund Pharmacy Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190718085803/http://drugstoremuseum.com/ |date=2019-07-18 }} Informacije o istoriji američkih apoteka. * [http://www.lloydlibrary.org/ The Lloyd Library] Biblioteka botaničkih, medicinskih, farmaceutskih i srodnih knjiga i časopisa. * [http://www.aihp.org American Institute of the History of Pharmacy] Američki institut za istoriju farmacije. === Ostalo == = * [http://www.rphrus.com Rph are us] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100413174142/http://rphrus.com/ |date=2010-04-13 }} Interaktivna mreža farmaceuta i studenata farmacije – [[chat|četovi]], [[blog]]ovi, [[forum]]i i sl. * [http://www.pharmaclips.com Pharmaclips] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126065456/http://www.pharmaclips.com/ |date=2018-11-26 }} Portal sa informacijama o medicini i lekovima. * [http://www.pharmweb.net PharmWeb] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304122110/http://www.pharmweb.net/ |date=2010-03-04 }} Farmaceutske informacije. * [http://www.pharmacy.org/ The Virtual Library of Pharmacy] Obiman indeks podataka u vezi sa farmacijom, uključujući informacije o poslovima, farmaceutskim fakultetima i kompanijama, udruženjima i konferencijama. * [http://www.pharmacistsletter.com Pharmacist's Letter] Nepristrasne informacije zasnovane na istraživanjima o novostima iz [[farmakoterapija|farmakoterapije]] [[Kategorija:Problemi]] [[Kategorija:Farmacija| ]] 9437ufltx5192qk3am9nmhv9rkzw9oj 0 31632 42655736 42606234 2026-07-16T06:33:29Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655736 wikitext text/x-wiki '''''Father Knows Best''''' je bio popularni [[sjedinjene Američke Države|američki]] [[radio]] i [[televizija|televizijski]] [[sitcom]] [[1950-e|1950-ih]] poznat po tome što je portretirao idealiziranu viziju života tadašnje američke srednje klase. Tvorac sitcoma je bio Ed James, pisac koji je [[20. 12.|20.12.]] [[1948]] stvorio ''audicijsku ploču'', svojevrsni pilot-projekt za tadašnje radio-stanice. Osam mjeseci kasnije - 25.8. 1949. serija se počela emitirati na radio-programu [[NBC Radio|NBC]]-ja. Glavni je junak serije bio Jim Anderson, agent osiguravajućeg društva General Insurance čija je porodica živjela negdje na [[Srednji Zapad|Srednjem Zapadu]]. Stalni likovi su bili njegova supruga Margaret, najstarija kći Betty, sin Bud i najmlađa kći Kathy. Tumač glavne uloge bio je poznati glumac [[Robert Young (glumac)|Robert Young]]. [[3. 10.|3.10.]] [[1954]]. serija se prebacila na televiziju i počela emitirati na [[CBS]]-u. Od originalne radio-postave jedino je Robert Young ponovio svoju ulogu. Serija, koju je producirala filmska tvrtka [[Screen Gems]], je doživjela ogroman uspjeh i emitirala se šest sezona. Posljednja epizoda je emitirana [[17. 9.|17.9.]] [[1960]]. Snimanje je, usprkos velikoj gledanosti, obustavljeno jer se Young htio posvetiti novim projektima. == Likovi i glumačka postava u TV-seriji == * Jim Anderson - [[Robert Young (glumac)|Robert Young]] * Margaret Anderson - [[Jane Wyatt]] * Betty "Princess" Anderson - [[Elinor Donahue]] * James "Bud" Anderson, Jr. - [[Billy Gray]] * Kathy "Kitten" Anderson - [[Lauren Chapin]] == ''Father Knows Best'' u kasnijim godinama == ''Father Knows Best'' je uživao enormnu popularnost 1950-ih, ali je u kasnijim godinama postao predmetom žestokih kritika zbog idealiziranog prikaza života američke porodice, odnosno promoviranja [[patrijarhalnost|patrijarhalnih]] i [[konzervativizam|konzervativnih]] društvenih vrijednosti. Te su kritike postale pogotovo žestoke nakon burnih društvenih promjena 1960-ih. Mnogi [[baby boomer]]i su upravo tu seriju navodili kao oličenje svega protiv čega su se bunili, odnosno svega što bi suvremeno američko i svjetsko društvo trebalo odbaciti. Usprkos tome, serija uživa popularnost u dijelu publike. [[Paramount Pictures]] je najavio kako će [[2008]]. godine snimiti filmsku verziju s [[Tim Allen|Timom Allenom]] u glavnoj ulozi. == Vanjske veze == * [http://www.vintageradioshows.com/welcome/father_knows_best_otr.html Father Knows Best: American Icon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510213208/http://www.vintageradioshows.com/welcome/father_knows_best_otr.html |date=2012-05-10 }} * [http://www.freeotrshows.com/otr/f/Father_Knows_Best.html Free OTR: ''Father Knows Best'' radio shows (91 episodes)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927212706/http://www.freeotrshows.com/otr/f/Father_Knows_Best.html |date=2007-09-27 }} * [http://www.museum.tv/archives/etv/F/htmlF/fatherknows/fatherknows.htm Museum of Broadcast Communications: ''Father Knows Best''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826232909/http://www.museum.tv/archives/etv/F/htmlF/fatherknows/fatherknows.htm |date=2013-08-26 }} {{TVSvijek|1954|1960|Father Knows Best}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Američke radioserije]] [[Kategorija:Sitkomi]] [[Kategorija:Serije nagrađene nagradom Emmy za režiju humorističke serije]] [[Kategorija:Serije nagrađene nagradom Emmy za najbolju glavnu glumicu u humorističkoj seriji]] p8g4cqlnlylga63bofoox3jcaw45f7l 0 31841 42655402 42606450 2026-07-15T14:29:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655402 wikitext text/x-wiki {{naslov u kurzivu}} {{Infokutija TV | naziv_emisije = Desperate Housewives | slika = [[Datoteka:Desperate Housewives Logo.svg|250px]] | žanr = [[dramedija]]<br />[[kriminalistički žanr|kriminalistička]] serija | slika_format = ([[Standard-definition television|SDTV]]),<br />[[576i]] ([[Standard-definition television|SDTV]]) [[Channel 4]] i [[E4 (channel)|E4]] <br />[[720px]] ([[High-definition television|HDTV]]) [[ABC HD]], <br />[[1080i]] ([[High-definition television|HDTV]]) [[Channel 4 HD]] | zemlja = {{flag|Sjedinjene Države}} | jezik = English | mreža = [[American Broadcasting Company|ABC]] | audio_format = 5.1-kanalni [[surround sound]] | kamera = [[jedna kamera]] | početak = {{Start date|2004|10|3|df=y}} | kraj = {{End date|2012|5|13|df=y}} | kreator = [[Marc Cherry]] | nastupaju = [[Teri Hatcher]]<br />[[Felicity Huffman]]<br />[[Marcia Cross]]<br />[[Eva Longoria]]<br />[[Nicollette Sheridan]]<br />[[Steven Culp]]<br />[[Ricardo Antonio Chavira]]<br />[[Mark Moses]]<br />[[Andrea Bowen]]<br />[[Jesse Metcalfe]]<br />[[Cody Kasch]]<br />[[Doug Savant]]<br />[[Alfre Woodard]]<br />[[Richard Burgi]]<br />[[Kyle MacLachlan]]<br />[[Dana Delany]]<br />[[Neal McDonough]]<br />[[Shawn Pyfrom]]<br />[[Drea de Matteo]]<br />[[Maiara Walsh]]<br />[[Vanessa L. Williams|Vanessa Williams]]<br />[[Jonathan Cake]]<br />[[Charles Mesure]]<br />[[Madison De La Garza]]<br />[[Kathryn Joosten]]<br />[[Kevin Rahm]]<br />[[Tuc Watkins]]<br />[[James Denton]] | naracija = [[Brenda Strong]] | kompozitor_uvodne_teme = [[Danny Elfman]] | kompozitor = [[Steve Bartek]]<br />[[Stewart Copeland]]<br />[[Steve Jablonsky]] | urednik_sinopsisa = [[Kevin Etten]] (sezona 1)<br />[[Jenna Bans]] & [[Josh Senter]] (sezone 2–3) <br />[[Dahvi Waller]] (sezona 3) | br_sezona = 8 | br_epizoda = 180<!-- (as of May 15, 2011) --> | lista_epizoda = Popis epizoda Desperate Housewives | izvršni_producent = Marc Cherry<br />[[Tom Spezialy]] (sezone 1–2)<br />[[Michael Edelstein]] (sezone 1–2)<br />[[Joe Keenan (pisac)|Joe Keenan]] (sezona 3)<br />[[George W. Perkins (televizijski producent)|George W. Perkins]] (sezone 3–4)<br />[[Bob Daily]] (sezona 4) <br />[[John Pardee]] & [[Joey Murphy]] (sezona 4)<br />[[Kevin Murphy (scenarist)|Kevin Murphy]] (ko-izvršni)<br />[[Chris Black (scenarist)|Chris Black]] (ko-izvršni, sezona 2)<br />[[Larry Shaw (režiser)|Larry Shaw]] (ko-izvršni, sezona 3)<br />[[David Grossman (režiser)|David Grossman]] (ko-izvršni, sezona 3) | kompanija = Cherry Alley Productions<br />[[Cherry Productions]]<br />[[ABC Studios|Touchstone Television/ABC Studios]] | srodno = ''[[Amas de Casa Desesperadas]] Argentina'' (2006–2007),<br />''[[Amas de Casa Desesperadas]] Urugvaj-Kolumbija'' (2007–),<br />''[[Amas de Casa Desesperadas]] SAD'' (2008) | website = http://abc.go.com/shows/desperate-housewives }} '''''Očajne kućanice''''' ({{jez-en|Desperate Housewives}}) su [[Sjedinjene Američke Države|američka]] serija, autora Marca Cherryja, koja je počela s prikazivanjem na američkoj televiziji ABC u [[septembar|septembru]] [[2004]]. U ulici "Wisteria Lane", u malom gradiću Fairview-u u predgrađu, serija prati živote šest kućanica i misterije koje se odvijaju oko njih. Stil serije kombinira elemente misterije, [[drama|drame]], i najviše [[komedija|komedije]]. Cherry je ponudio seriju mnogim vodećim američkim TV kućama, uključujući HBO, CBS, NBC i Fox; no svaka ga je odbila. Nakon nekoliko manjih izmjena Cherry je ponudio seriju ABC-ju i ABC je kupio seriju, i napravio je nekoliko izmjena u glumačkoj postavi. Serija je bila ogroman hit, pogotovo po gledanosti, i odmah napravila termin "Desperate Housewives" kulturalni fenomen po celom svetu. Pre "Kućanica", najveći hit po gledanosti na ABC-ju je bila je američka verzija kviza "Tko želi biti milionaš". Uz Kućanice, veliku popularnost je stekla i serija "Izgubljeni" koja se takođe prikazuje na ABC-ju. U Bosni i Hercegovini, obje serije se mogu pratiti na [[Mreža Plus|Mreži Plus]]. Od početka prikazivanja ženski časopisi širom svijeta dobili su zahvalnu temu, neprestano su pisali o glavnim glumicama serije, pogotovoj o Evi Longoriji. Širom svijeta su se TV kuće otimale za "Kućanice", i sada se serija prikazuje širom svijeta. '''Slogan:''' ''Svatko ima malo prljavog rublja.'' == Radnja i likovi == :''Glavni članak: [[Popis likova serije Kućanice]]'' Serija počinje samoubistvom Mary Alice Young (Brenda Strong), koja je narator u slijedećim epizodama. Njeno samoubistvo ostavlja iza sebe misteriju koja ima veze sa njenim mužen Paulom (Mark Moses), njenim sinom Zachom, i sa misterioznom kutijom za igračke koju je Paul iskopao iz porodičnog bazena, i nakon nekoliko epizoda otkriveno je da sadrži skelet mrtve žene. Priča se razvija kroz njene četiri prijateljice i susjetke. Svaka ima svoju priču koja joj daje obilježje "očajne" kućanice: samohrana majka Susan Mayer ([[Teri Hatcher]]) pokušava naći ljubav, perfekcionistkinja Bree Van De Kamp ([[Marcia Cross]]), majka dvoje tinejdžera, bori se sa smrću svog muža, Lynnette Scavo ([[Felicity Huffman]]) se nakon godina ostajanja kod kuće sa četvero "nemoguće" djece napokon vraća na posao, i Gabrielle Solis (Eva Longoria), bivši model sa piste, nakon što je prevarila svog muža, Carlosa (Ricardo Antonio Chavira), sa njihovim vrtlarom, sada je trudna i ne zna ko je otac bebe. Sa svog mjesta na nebu, Mary Alice sada vidi bolje i više nego što je vidjela kad je bila živa, te je odlučila podijeliti sve slatke tajne svog susjedstva s nama. == Glumačka postava == === Glavni glumci === * [[Marcia Cross]] - Bree Van De Kamp * [[Felicity Huffman]] - Lynette Scavo * [[Teri Hatcher]] - Susan Mayer * [[Eva Longoria]] - Gabrielle Solis * [[Nicolette Sheridan]] - Edie Britt * Alfre Woodard - Betty Applewhite (Sezona 2 - ) ''gost u 1. sezoni'' * Ricardo Antonio Chavira - Carlos Solis * Mark Moses - Paul Young * Andrea Bowen - Julie Mayer * [[Doug Savant]] - Tom Scavo (Sezona 2 -) ''gost u 1. sezoni'' * Steven Culp - Rex Van De Kamp (Season 1) ''gost inače'' * Cody Kasch - Zach Young * [[Richard Burgi]] - Karl Mayer (Sezona 2 - ) ''gost u 1. sezoni'' * Brenda Strong - Mary Alice Young * [[James Denton]] - Mike Delfino * Jesse Metcalfe - John Rowland (Sezona 1) ''gost inače'' * Shawn Pyfrom - Andrew Van De Kamp (Sezona 2 - ) ''gost u 1. sezoni'' * Joy Lauren - Danielle Van De Kamp (Sezona 2 - ) ''gost u 1. sezoni'' * Roger Bart - George Williams (Sezona 2 - ) ''gost u 1. sezoni'' * Mehcad Brooks - Matthew Applewhite (Season 2 - ) ''gost u 1. sezoni'' * Zane Huett - Parker Scavo (Sezona 2 - ) ''gost u 1. sezoni'' * Shane Kinsman - Porter Scavo (Sezona 2 - ) ''gost u 1. sezoni'' * Brent Kinsman - Preston Scavo (Sezona 2 - ) ''gost u 1. sezoni'' === Gosti === * Jesse Metcalfe - John Rowland (Sezona 2 - ) (2 epizode) * Harriet Sansom Harris - Felicia Tilman (10 epizoda) * Christine Estabrook - Martha Huber (9 epizoda) * Richard Roundtree - Jerry Shaw (7 epizoda) * Lucille Soong - Yao Lin (7 epizoda) * Lupe Ontiveros - Juanita Solis (6 epizoda) * Ryan Carnes - Justin (5 epizoda) * Bob Gunton - Noah Taylor (5 epizoda) * Lesley Ann Warren - Sophie Bremmer (4 epizode) * Pat Crawford Brown - Ida Greenberg (4 epizode) * Sam Lloyd - Dr. Albert Goldfine (4 epizode) * Melinda McGraw - Annabel Foster (3 epizode) * Emily Christine - Ashley Bukowski (3 epizode) * Marla Sokoloff - Claire (3 epizode) * Sharon Lawrence - Maisy Gibbons (3 epizode) * Terry Bozeman - Dr. Craig (3 epizode) * Jolie Jenkins - Dierdre Taylor (3 epizode) * Heather Stephens - Kendra Taylor (2 epizode) * Bob Newhart - Morty (2 epizode) * Shirley Knight - Phyllis Van De Kamp (Season 2 - ) (2 epizode) * Kathryn Joosten - Karen McClusky (2 epizode) * [[Joely Fisher]] - Nina Fletcher (Season 2 - ) (4 epizode) == Epizode == ''Za spisak epizoda pogledajte'': [[Spisak epizoda serije Desperate Housewives]] == Nagrade i nominacije == '''American Cinema Editor's Nagrade''' 2005 - Nominacija - Najbolje uređena jednosatna televizijska serija - "Pilot" '''Art Director's Guild Nagrade''' 2005 - '''Pobjeda''' - Single Camera Television Series - "Ah, But Underneath" '''BMI Film i TV Nagrade''' 2005 - '''Pobjeda''' - BMI TV Music Award '''Banff Television Festival''' 2005 - '''Pobjeda''' - Best Continuing serija - "Pilot" '''Costume Designer's Guild Nagrade''' 2005 - Nominacija - Excellence za Costume Design za Television (Contemporary) - Episodes 3-12 '''Director's Guild of America Nagrade''' 2005 - Nominacija - Outstanding Directorial Achievement u komičnoj seriji' - "Pilot" 2005 - Nominacija - Outstanding Directorial Achievement u komičnoj seriji' - "Pretty Little Picture" '''Emmy Nagrade''' 2005 - Nominacija - Najbolja komična serija - "Pilot"; "Who's That Woman"; "Running To Stand Still"; "Anything You Can Do"; "Suspicious Minds"; "Everyday A Little Death" 2005 - Nominacija - Najbolja glavna glumica u komičnoj seriji - Marcia Cross ("Running To Stand Still") 2005 - Nominacija - Najbolja glavna glumica u komičnoj seriji - Teri Hatcher ("Move On") 2005 - '''Pobjeda''' - Najbolja glavna glumica u komičnoj seriji - Felicity Huffman ("Pilot") 2005 - Nominacija - Outstanding Writing za komičnu seriju - "Pilot" 2005 - '''Pobjeda''' - Najbolja režija za komičnu seriju - "Pilot" 2005 - '''Pobjeda''' - Izvrsna Guest glumica u komičnoj seriji - Kathryn Joosten (Gđa. McClusky) 2005 - Nominacija - Outstanding Guest glumica u komičnoj seriji - Lupe Ontiveros (Juanita Solis) 2005 - '''Pobjeda''' - Izvrsna glumačka postava za komičnu seriju 2005 - Nominacija - Outstanding Costumes za seriju - "Suspicious Minds" 2005 - Nominacija - Outstanding Main Title Design 2005 - '''Pobjeda''' - Outstanding Main Title Theme Music 2005 - '''Pobjeda''' - Outstanding Single-Camera Picture Editing za komičnu seriju - "Pilot" 2005 - Nominacija - Outstanding Single-Camera Picture Editing za komičnu seriju - "Pretty Little Picture" 2005 - Nominacija - Outstanding Art režija za Single-Camera seriju - "Suspicious Minds" '''Dodjela Zlatnih Globusa''' 2005 - '''Pobjeda''' - Najbolja Television komična serija 2005 - Nominacija - Najbolja glumica u komičnoj seriji - Marcia Cross 2005 - '''Pobjeda''' - Najbolja glumica u komičnoj seriji - Teri Hatcher 2005 - Nominacija - Najbolja glumica u komičnoj seriji - Felicity Huffman 2005 - Nominacija - Najbolja glumica u sporednoj ulozi u seriji, mini-seriji ili pravljenoj za televizijski film - Nicollette Sheridan '''Golden Satellite Awards''' 2005 - '''Pobjeda''' - Best Television komična serija 2005 - Nominacija - Najbolja glumica u komičnoj seriji - Marcia Cross 2005 - Nominacija - Najbolja glumica u komičnoj seriji - Teri Hatcher 2005 - Nominacija - Najbolja glumica u komičnoj seriji - Felicity Huffman '''Imagen Foundation Awards''' 2005 - Nominacija - Najbolja Television glumica - Eva Longoria '''Motion Picture Sound Editor's Awards''' 2005 - Nominacija - Best Sound Editing u Television Episodic - "Running To Stand Still" '''People's Choice Nagrade''' 2005 - '''Pobjeda''' - Favorite New Television Drama '''Prism Awards''' 2005 - Nominacija - Performans u komičnoj seriji - Felicity Huffman '''Screen Actors Guild Nagrade''' 2005 - '''Pobjeda''' - Outstanding Performans by an Ensemble u komičnoj seriji - Main Title Cast Members 2005 - '''Pobjeda''' - Outstanding Performans glumice u komičnoj seriji - Teri Hatcher '''Teen Choice Nagrade''' 2005 - Nominacija - Choice TV komična serija 2005 - Nominacija - Choice TV glumac u komediji - Jesse Metcalfe 2005 - Nominacija - Choice TV glumica u komediji - Eva Longoria 2005 - '''Pobjeda''' - Choice TV Breakout Show 2005 - '''Pobjeda''' - Choice TV Breakout glumac - Jesse Metcalfe 2005 - '''Pobjeda''' - Choice TV Breakout glumica - Eva Longoria 2005 - '''Pobjeda''' - Choice V-Cast '''Television Critics Association Nagrade''' 2005 - '''Pobjeda''' - Program godine 2005 - Nominacija - Outstanding uspjeh u komediji 2005 - Nominacija - Individualni uspjeh u komediji - Marcia Cross 2005 - Nominacija - Individualni uspjeh u komediji - Teri Hatcher 2005 - Nominacija - Izvrstan novi program godine '''Young Artist Nagrade''' 2005 - Nominacija - Najbolja glavna mlađa glumica u komičnoj ili dramskoj seriji - Andrea Bowen 2005 - Nominacija - Najbolji sporedni mlađi glumac u komičnoj ili dramskoj seriji - Cody Kasch 2005 - '''Pobjeda''' - Best Young glumac Age Ten or Younger u komičnoj ili dramskoj seriji - Zane Huett == Zanimljivosti == * U originalnoj prvoj epizodi, Mary Alice Young je igrala Sheryl Lee; Vrtlara John-a igrao je Kyle Searles; i Rexa Van De Kampa igrao je Michael Reilly Burke. Lee je zamijenjena sa glumicom Brendom Strong, scene iz prve epizode su ponovo odigrane, a ostale je nastavila strong; obije glumice su i prije igrale glavne uloge kao mrtvih žena, Strong na seriji ''Everwood'', a Lee u seriji ''Twin Peaks''. * Špica serije sadržava odlomke iz poznatih slikarskih djela, uključujući "Adam i Eva", portret čovjeka i žene koji se drže za ruke "Arnolfini" J. V. Ayck-a i Campbellova konzerva supe, Andya Warhola. Također, i manje poznati poster Dicka Williamsa, "Am I Proud!" (na slici). * Svaki naslov epizode iz prve sezone (osim ''Pilot-a'', prve epizode), a sada i druge sezone, je ime neke pjesme, većinu njih od Stephen Sodheim-a: one uključuju: ''Every Day a Little Death'', ''You Could Drive A Person Crazy'' i ''The Ladies Who Lunch''. * *Kućanice su vladarice televizijskog etera! Novom sezonom potukle su vlastiti rekord od prije godinu dana, kada su osvojile svijet. Dokazale su to već prvom epizodom s nestrpljenjem očekivane druge sezone serije, koju je gledalo nevjerovatnih 28,2 miliona Amerikanaca. Prvi nastavak druge sezone emitiran je u Americi 25. septembra na ABC-ju i ostvario prosječnu gledanost od 28,2 miliona gledalaca, što je gotovo 10 miliona više od serije koja se našla na drugom mjestu gledanosti. Novi nastavci Kućanica, koje uskoro možemo pratiti na Mreži Plus, nastavljaju s pričom tamo gdje je u prvoj sezoni i stala. Rex je umro, u susjedstvo se doselila nova obitelj s Betty (Alfre Woodard), još jednom kućanicom punom tajni, a Edieina kuća, koju je spalila Susan, gotovo je pri kraju. 'Kućanice' su prodane u 130 zemalja svijeta u kojima obaraju rekorde gledanosti nacionalnih TV postaja. U Australiji su 'Kućanice' najgledanija nova serija u historiji televizije, u Velikoj Britaniji najgledanija američka serija u posljednjih 10 godina, a nose i titulu serije za koju zna cijeli svijet. * Više izvora sa interneta i štampe je tvrdilo da su [[Madonna (pjevačica)|Madonna]], [[Britney Spears]], [[Oprah Winfrey]] i Miranda Richardson (Richardson, je zapravo bila u razmatranju, ali je ona odbila ulogu engleske dadilje) izrazile interes da učestvuju u seriji, ali mnogi misle da se to neće nikada desiti, jer producenti serije ne žele "velika imena" koja bi skrenula pažnju sa serije. ** Opaska: Oprah Winfrey je učestvovala u jednoj epizodi Očajnih kućanica, koja je samo prikazana u specijalnoj epizodi [[Oprah Winfrey Show]]-a. * Objavljeno je kako će trenutno najpopularnija serija na svijetu, dobiti novu susjetku s kojom će Wisteria Lane postati još živahnija. Ekipi "Kućanica" će se pridružiti Emmyjem i Zlatnim globusom ovjenčana glumica Alfre Woodard. Time će postati prva Afro-Amerikanka stalno angažirana u vodećoj postavi showa. Kevin Murphy, jedan od producenata "Kućanica" izjavio je kako je Woodard među najboljim glumicama svoje generacije i kako je čast imati je u ovom showu. Njezina uloga predstavljena je tokom posljednjih epizoda prve sezone. Stalna članica ekipe, postaće na jesen. Glumiće naizgled "normalnu", veoma religioznu, autoritativnu samohranu majku Betty koja se doselila u Wisteria Lane usred noći i u podrumu skriva tajnu... Alfre Woodard je ovo prva televizijska uloga od 1980. godine. * Serija je je osvojila 6 Emmya ove godine. Emmy za njabolju glumicu otišao je Felicity Huffman koja glumi Lynette. Ipak, Kućanice nisu dobile Emmya za najbolju seriju, Emmy je otišao seriji "Svi Vole Raymonda" koja se nakon 9 godina prikazivanja završila. == Detalji produkcije == * Produkcija: Touchstone Television * Greator by: [[Marc Cherry]] * Kompozitor muzike špice: Danny Elfman === Početak prikazivanja serije u BiH i susjednim državama === * [[Bosna i Hercegovina]]: 5. septembra [[2005]]. na Mreži Plus kao ''Očajne kućanice''.Početkom septembra [[2007]] na Mreži Plus ( ATV) počeće emitiranje treće sezone.Trenutno se reprizira druga sezona. * [[Hrvatska]]: 17. februar [[2005]]. na [[Nova TV|Novoj TV]] kao ''Kućanice''; od sezone 2007/2008. na [[RTL Televizija|RTL Televiziji]] * [[Srbija i Crna Gora]]: 27. septembra [[2005]]. na RTV Pink-u kao ''Očajne domaćice''.Na TV Pinku se trnutno emituje druga sezona.TV pink je počela emitovanje prve sezone 27.09.[[2005]]. u terminu utorkom od 22:00, ali je samo nakon par epizoda promenila termin u kasne sate iza ponoci, a slicno je i uradila sa drugom sezonom, koja iz nedeljnog termina u 20:00 prebacena u 23:45. RTS je najavila da početkom oktobra 2008. počinje emitiranje svih dosad snimljenih epizoda u terminu u kojem će publika biti budna. * [[Makedonija]]: 2. oktombra [[2005]]. na A1 Televizij-u kao ''Очајни Домаќинки''. == Vanjske veze == {{Commonscat|Desperate Housewives}} * [http://abc.go.com/primetime/desperate ABC: ''Desperate Housewives''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051003225940/http://abc.go.com/primetime/desperate/ |date=2005-10-03 }} * [http://www.desperatefans.org Desperatefans.org huge fansite with photogallery, downloads, fanfiction and a board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922072658/http://desperatefans.org/ |date=2020-09-22 }} * [http://getdesperate.com Get Desperate! The newest news, spoilers and reviews] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001164431/http://www.getdesperate.com/ |date=2009-10-01 }} * [http://www.desperatehousewives-fr.com Desperate Housewives] * [http://www.desperate-housewives-france.com Desperate Housewives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190415202407/http://www.desperate-housewives-france.com/ |date=2019-04-15 }} * [http://www.suburban.hostrocket.com Desperate Housewives (fansite media downloads)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081022235022/http://suburban.hostrocket.com/ |date=2008-10-22 }} {{Desperate Housewives}} {{Zlatni globus TV komedija}} {{Tinejdžerski izbor za novu TV seriju}} {{TVSvijek|2004|2012}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Desperate Housewives| ]] [[Kategorija:Američke TV serije]] [[Kategorija:Serije nagrađene nagradom Emmy za režiju humorističke serije]] [[Kategorija:Serije nagrađene nagradom Emmy za najbolju glavnu glumicu u humorističkoj seriji]] [[Kategorija:Serije nagrađene Zlatnim globusom za najbolju seriju - komedija ili mjuzikl]] 2sf69yh33zcme6enmi6p0ox6i7x2jro 10 41119 42655384 41239910 2026-07-15T14:03:26Z Edgar Allan Poe 29250 42655384 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Mayotte | genitiv = Mayottea | flag alias = Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg | flag alias-local = Flag of Mayotte (local).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | altvar = {{{altvar|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = local | redir1 = MYT | redir2 = Majot | related1 = Francuska </noinclude> }} lakqfamzbarp0l4rpllqed6qpoaevha 10 41168 42655385 40949507 2026-07-15T14:06:42Z Edgar Allan Poe 29250 42655385 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Somaliland | genitiv = Somalilanda | flag alias = Flag of Somaliland.svg | flag alias-1991 = Flag of Somaliland until 1996.svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} | altlink = {{{altlink|}}} <noinclude> | var1 = 1991 | redir1 = Somalilend | related1 = Somalija </noinclude> }} tp6hkiuovtj3l59gqf795dncedbr2lj 0 43786 42655712 42439490 2026-07-16T05:27:36Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655712 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Ex-Steffi_(Squat)_1.jpg|thumb|200px]] [[Datoteka:Ex-Steffi_(Squat)_2.jpg|thumb|200px]] '''Eks-Štefi''' (nem: ''Ex-Steffi'') je bio jedini skvot, autonomni centar u [[Karlsruhe|Karlsrueu]] ([[Nemačka]]), koji se nalazio pored glavne železničke stanice. Istorija [[skvotiranje|skvota]] Štefi počinje još [[1990]]. sa zauzimanjem prostora u centru Karlsruha. Do [[1997]]. autonomni centar je bio smešten u Štefanien ulici (nem: ''Stephanienstrasse'') i zvao se Štefi (Steffi). Posle iseljenja starog prostora, “štefijaneri” su se preselili u prostor pored glavne železničke stanice u prostorije nekadašnje železničarske menze, a naziv skvota su promenili u eks-Štefi. Posle naloga za iseljenje, pred sudom su se izborili za odlaganje do [[1. 2.|1. februara]] [[2006]]. a sa gradom je sklopljen ugovor da će ih ostaviti na miru do tada ali da plaćaju kiriju. U prostoru je obično živelo oko 20 mladih ljudi, a plaćali su kiriju 3.000 eura mesečno. Kuća je služila kao socijalni centar, gde su održavane žurke, svirke, projekcije filmova, politička dešavanja i omladinski kafe. Sva dešavanja su bila nekomercijalna i za ljude koji nemaju finansijskih sredstava. Oko 20.000 ljudi godišnje je učestovalo u [[kultura|kulturnom]] životu skvota. Kada je ugovor istekao, posle 1. februara [[2006]]. je kuća ponovo okupirana, a grad je tražio da se iseli. [[30. 3.|30. marta]] je došao dan iseljenja, a 50-ak ljudi se protivilo tome, na barikadama. Iseljenje taj dan nije uspelo, pa je par dana kasnije, [[6. 4.|6. aprila]], došla [[policija]] sa vodenim topovima i preko krova ušla u kuću. Kuća je iseljena i i srušena ubrzo posle toga. == Vanjske veze == * [http://www.exsteffi.de/ Sajt eks-Štefi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061117110039/http://www.exsteffi.de/ |date=2006-11-17 }} (na nemačkom) * [http://ka.stadtwiki.net/Ex-Steffi Stranica eks-Štefi na karlsruškoj viki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070304185317/http://ka.stadtwiki.net/Ex-Steffi |date=2007-03-04 }} (sa slikama) {{skvotovi}} [[Kategorija:Skvotovi]] crcaezu36wr6jtbbd4lbag0ojll9vuz 0 45245 42655573 42637150 2026-07-15T23:45:29Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655573 wikitext text/x-wiki {{Nogometni klub | bg = | tekst = | ime kluba = Eintracht Frankfurt | puno ime = Eintracht Frankfurt eingetragener Verein | slika = | boje = {{color box|#000000}} {{color box|#FF0000}} | mjesto = [[Frankfurt na Majni]] | savez = [[Fudbalski savez Njemačke|DFB]] | liga = [[Njemačka nogometna Bundesliga|Bundesliga]] | godina osnivanja = {{Birth date and age|1899|03|8|df=y}} | godina raspuštanja = | nadimak = „SGE” ili „Adler” | igralište = [[Deutsche Bank Park]]<br />(prije: ''Waldstadion'') | kapacitet stadiona = 59.500 | direktor = {{flagicon|Nemačka}} [[Mathias Beck]] | trener = {{flagicon|AUT}} [[Adi Hütter]] | nastupi = | golovi = | kapetan = {{flagicon|Nemačka}} [[Robin Koch]] | sezona = 2024/25. | plasman = 3. | trenutačna sezona = 2025./26. | liga1 = | liga1N = | liga2 = | liga2N = | liga3 = | liga3N = | nacionalni kup1 = | nacionalni kup1N = | nacionalni kup2 = | nacionalni kup2N = | nacionalni kup3 = | nacionalni kup3N = | nacionalni kup4 = | nacionalni kup4N = | nacionalni kup5 = | nacionalni kup5N = | LP = | EL = | IT = | KPK = | SK = | IK = | ALP = | AK = | CALP = | KK = | ASK = | CLP = | CL = | CS = | RCS = | OCL = | SKP = | pattern_la1 = _frankfurt2627h | pattern_b1 = _frankfurt2627h | pattern_ra1 = _frankfurt2627h | pattern_sh1 = _frankfurt2627h | pattern_so1 = _frankfurt2627hl | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Eintracht Frankfurt''' je profesionalni [[fudbal]]ski klub iz [[Frankfurt na Majni]] u [[Hessen]]u u [[Nemačka]]. Jedan su od najstarijih klubova u Njemačkoj. Riječ „Eintracht”<ref>[https://www.duden.de/rechtschreibung/Eintracht Eintracht], dudenonline, prist. 23. 7. 2024.]</ref> na [[njemački|njemačkom]] znači sloga. == Historija == [[Datoteka:Spielszene Karlsruher FV gegen Eintracht Frankfurt in der Oberliga Sued.jpg|left|thumb|300px|Utakmica između [[Karlsruher FV]]a i Eintracht Frankfurta iz [[1946]].]] U razdoblju od [[1899.]] do [[1927.]] godine u [[Frankfurt na Majni|Frankfurtu]] je nastalo nekoliko klubova, koji su spajani i razdvajani. Za prvog među njima smatra se ''Frankfurter Fußball-Club Viktoria von 1899'', osnovan [[8. 3.|8. marta]] [[1899]]. U [[maj]]u [[1911.]] klubu je pridružen ''Frankfurter Fußball-Club Kickers von 1899'' te je promjenjeno ime u ''Frankfurter FV (Kickers-Viktoria)''. Svoje današnje ime ''Eintracht'' je dobio [[1920]], kada je spojen s ''Frankfurter Turngemeinde von 1861'', stvorivši tako ''TuS Eintracht Frankfurt von 1861''. U konačnom obliku fudbalski klub Eintrach Frankfurt je bio formiran tek [[1967.]] godine. Daleko najjači u [[Hesen]]u, Eintracht nikada nije imao previše uspeha na državnoj razini, ne ostvarivši nikakav značajniji uspeh prije [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. U poslijeratnoj Njemačkoj „Orlovi” su osvojili dva prvenstva južne zone - [[1953.]] i [[1959.]] godine. Poslije drugog od njih odigrali su dobro i u play-off grupi, pa su za titulu igrali sa lokalnim rivalom [[Kickers Offenbach|Kickersom]] iz [[Offenbach]]a. Uzbudljivi finalni okršaj [[28. jun]]a u [[Berlin]]u završen je pobedom Eintrachta poslije produžetka od 5{{nbsp}}:{{nbsp}}3 i jedinom titulom u povijesti kluba. U povijesti europskog fudbala, Eintracht je se upisao sljedeće godine, kao učesnik najatraktivnijeg finala u historiji [[UEFA Liga prvaka|Ligi prvaka]]. [[Alfredo di Stefano]] i [[Ferenc Puškaš]] dali su njemačkom prvaku sve golove u pobedi 7{{nbsp}}:{{nbsp}}3 na [[Hampden Park]]u. [[Datoteka:Europacup III FC Utrecht tegen Eintracht Frankfurt 2-1, Bestanddeelnr 931-1009.jpg|thumb|left|285px|Utrecht protiv Eintrachta 2:1, 1980.]] Kada je [[1963.]] osnovana [[Njemačka nogometna Bundesliga|Bundesliga]], Eintracht je bio jedan od šesnaest njenih članova i to će ostati neprekidno u prva 33 šampionata. Za to vrijeme klub je osvojio niz trofeja u [[DFB-Pokal|Kupu Nemačke]] - [[1974]], [[1975]], [[1981]], [[1988]], i [[2018.]] godine. Najveći uspeh je ostvaren [[1980.]] godine, kada je Eintracht osvojio [[UEFA Europska liga|Kup UEFA]]. Te sezone u polufinalu su igrale četiri njemačke ekipe, a Eintracht je pobedio [[FC Bayern München|Bayern]] i [[Borussia Mönchengladbach|Borussiju iz Mönchengladbacha]]. Najbliže novoj tituli Eintracht je bio [[1992.]] godine, kada je za [[VfB Stuttgart|Stuttgartom]] zaostao dva boda na kraju sezone, ali nikada u Bundesligi nije završio na prve dvije pozicije. Od tada je Eintracht konstantni putnik iz prve u drugu ligu i nazad. Fudbalski klub je postao akcionarsko društvo [[1. jul]]a [[2000]]. godine. Vode ga tri člana poslovodnog odbora, na čelu sa predsjednikom Heribertom Bruchhagenom, bivšim igračem [[FC Gütersloh|Gütersloha]] (1969—1982). Poslovodni odbor nadzire osmočlani nadzorni odbor na čelu sa Herbertom Beckerom, predstavnikom glavnog Eintrachtovog sponzora ''Fraporta'' ([[aerodrom Frankfurt]]). == Klupski uspjesi == === Domaći uspjesi === [[Njemačka nogometna prvenstva|Prvenstvo Zapadne Njemačke]]: * Prvak (1): 1959. [[Njemačka nogometna prvenstva|Prvenstvo Njemačke]]: * Drugi (1): 1932. [[2. njemačka nogometna Bundesliga|2. Bundesliga]]: * Prvak (1): 1998. * Drugi (1): 2012. [[DFB-Pokal|Njemački kup (DFB-Pokal)]]: * Prvak (5): 1974., 1975., 1981., 1988., 2018. * Finalist (4): 1964., 2006., 2017., 2023. === Regionalna natjecanja === {{Div col|colwidth=24em}} * [[Oberliga Süd]] ** prvak: 1953., 1959. ** drugoplasirani: 1954., 1961., 1962. * [[Prvenstvo Južne Njemačke]] ** prvak: 1930., 1932. ** doprvak: 1913., 1914., 1931. * [[Nordkreis Liga]] ** prvak: 1912., 1913., 1914. * [[Kreisliga Nordmain]] ** prvak: 1920., 1921. ** doprvak: 1922. * [[Bezirksliga Main-Hessen]] ** prvak: 1928., 1929., 1930., 1931., 1932. ** doprvak: 1933. * [[Gauliga Südwest/Mainhessen]] ** prvak: 1938. ** doprvak: 1937. * [[Kup Hessena]] ** pobjednik: 1946., 1969. {{Div col end}} === Europski uspjesi === [[UEFA Liga prvaka|Kup prvaka]] * Finalist (1): [[Kup prvaka 1959/60.|1959/60.]] ([[Finale Kupa prvaka 1960.|finale]]) [[Kup UEFA]]/[[UEFA Europska liga]]: * Prvak (2): [[Kup UEFA 1979/80.|1979/80.]], [[UEFA Europska liga 2021./22.|2021./22.]] [[UEFA Intertoto kup|Intertoto kup]]: * Prvak (1): [[Intertoto kup 1966/67.|1966/67.]] [[Kup Alpa]]: * Prvak (1): [[Kup Alpa 1967.|1967.]] == Trenutni sastav == Ažurirano: 29. travanj/april 2026.<ref>{{cite web |url=https://profis.eintracht.de/2025-2026/kader/ |title=Eintracht Frankfurt |website=eintracht.de |publisher=Eintracht Frankfurt |accessdate=29. 04. 2025. }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=2|nat=GER|pos=DF|name=[[Elias Baum]]}} {{Fs player|no=3|nat=BEL|pos=DF|name=[[Arthur Theate]]}} {{Fs player|no=4|nat=GER|pos=DF|name=[[Robin Koch]]}} {{Fs player|no=5|nat=SUI|pos=MF|name=[[Aurèle Amenda]]}} {{Fs player|no=6|nat=DEN|pos=MF|name=[[Oscar Højlund]]}} {{Fs player|no=7|nat=GER|pos=MF|name=[[Ansgar Knauff]]}} {{Fs player|no=8|nat=ALG|pos=MF|name=[[Farès Chaïbi]]}} {{Fs player|no=9|nat=GER|pos=FW|name=[[Jonathan Burkardt]]}} {{Fs player|no=11|nat=GER|pos=FW|name=[[Younes Ebnoutalib]]}} {{Fs player|no=13|nat=DEN|pos=DF|name=[[Rasmus Kristensen]]}} {{Fs player|no=15|nat=TUN|pos=MF|name=[[Ellyes Skhiri]]}} {{Fs player|no=16|nat=SWE|pos=MF|name=[[Hugo Larsson]]}} {{Fs player|no=18|nat=GER|pos=MF|name=[[Mahmoud Dahoud]]}} {{Fs player|no=19|nat=FRA|pos=MF|name=[[Jean-Mattéo Bahoya]]}} {{Fs player|no=20|nat=JPN|pos=MF|name=[[Ritsu Doan]]}} {{Fs player|no=21|nat=GER|pos=DF|name=[[Nathaniel Brown]]}} {{Fs player|no=22|nat=USA|pos=DF|name=[[Timothy Chandler]]}} {{Fs player|no=23|nat=GER|pos=GK|name=[[Michael Zetterer]]}} {{Fs player|no=25|nat=FRA|pos=FW|name=[[Arnaud Kalimuendo]]}} {{Fs player|no=26|nat=JPN|pos=MF|name=[[Keita Kosugi]]}} {{fs mid}} {{Fs player|no=27|nat=GER|pos=MF|name=[[Mario Götze]]}} {{Fs player|no=29|nat=MAR|pos=FW|name=[[Ayoube Amaimouni]]}} {{Fs player|no=30|nat=BEL|pos=MF|name=[[Michy Batshuayi]]}} {{Fs player|no=31|nat=SWE|pos=MF|name=[[Love Arrhov]]}} {{Fs player|no=33|nat=GER|pos=GK|name=[[Jens Grahl]]}} {{Fs player|no=34|nat=GER|pos=DF|name=[[Nnamdi Collins]]}} {{Fs player|no=37|nat=GER|pos=MF|name=Jeremiaha Maluze}} {{Fs player|no=38|nat=GER|pos=MF|name=[[Ebu Bekir Is]]}} {{Fs player|no=39|nat=GER|pos=GK|name=[[Amil Šiljević]]}} {{Fs player|no=40|nat=Brazil|pos=GK|name=[[Kauã Santos]]}} {{Fs player|no=41|nat=MLI|pos=DF|name=Fousseny Doumbia}} {{Fs player|no=42|nat=TUR|pos=MF|name=[[Can Uzun]]}} {{Fs player|no=44|nat=ECU|pos=DF|name=Davis Bautista}} {{Fs player|no=45|nat=USA|pos=MF|name=Marvin Dills}} {{Fs player|no=48|nat=ESP|pos=FW|name=Junior Awusi}} {{Fs player|no=49|nat=ESP|pos=DF|name=Derek Boakye Osei}} {{Fs player|no=50|nat=GER|pos=FW|name=Alessandro Gaul Souza}} {{Fs player|no=53|nat=GER|pos=FW|name=[[Alexander Staff]]}} <!-- {{Fs player|no=|nat=FRA|pos=MF|name=[[Éric Junior Dina Ebimbe]]}} {{Fs player|no=|nat=HUN|pos=MF|name=[[Noah Fenyő]]}} {{Fs player|no=|nat=GER|pos=MF|name=[[Noel Futkeu]]}} {{Fs player|no=|nat=HUN|pos=MF|name=[[Krisztián Lisztes]]}} {{Fs player|no=|nat=GER|pos=FW|name=[[Jessic Ngankam]]}} {{Fs player|no=|nat=FRA|pos=DF|name=[[Niels Nkounkou]]}} {{Fs player|no=|nat=CRO|pos=DF|name=[[Hrvoje Smolčić]]}} {{Fs player|no=|nat=ALB|pos=GK|name=[[Simon Simoni]]}} {{Fs player|no=|nat=CIV|pos=MF|name=[[Elye Wahi]]}} On loan until July 2026 --> {{Fs end}} == Treneri == {{Div col|colwidth=24em}} * 1963/64 – [[Paul Oßwald|Oßwald]], [[Ivica Horvat|Horvat]] * 1964/65 – [[Ivica Horvat|Horvat]] * 1965/66 – [[Elek Schwartz|Schwartz]] * 1966/67 – [[Elek Schwartz|Schwartz]] * 1967/68 – [[Elek Schwartz|Schwartz]] * 1968/69 – [[Erich Ribbeck|Ribbeck]] * 1969/70 – [[Erich Ribbeck|Ribbeck]] * 1970/71 – [[Erich Ribbeck|Ribbeck]] * 1971/72 – [[Erich Ribbeck|Ribbeck]] * 1972/73 – [[Erich Ribbeck|Ribbeck]] * 1973/74 – [[Dietrich Weise|Weise]] * 1974/75 – [[Dietrich Weise|Weise]] * 1975/76 – [[Dietrich Weise|Weise]] * 1976/77 – [[Hans-Dieter Roos|Roos]], [[Gyula Lóránt|Lóránt]] * 1977/78 – [[Gyula Lóránt|Lóránt]], [[Dettmar Cramer|Cramer]] * 1978/79 – [[Otto Knefler|Knefler]], [[Friedel Rausch|Rausch]] * 1979/80 – [[Friedel Rausch|Rausch]] * 1980/81 – [[Lothar Buchmann|Buchmann]] * 1981/82 – [[Lothar Buchmann|Buchmann]] * 1982/83 – [[Helmut Senekowitsch|Senekowitsch]], [[Branko Zebec|Zebec]] * 1983/84 – [[Branko Zebec|Zebec]], [[Dietrich Weise|Weise]] * 1984/85 – [[Dietrich Weise|Weise]] * 1985/86 – [[Dietrich Weise|Weise]] * 1986/87 – [[Dietrich Weise|Weise]], [[Timo Zahnleiter|Zahnleiter]] * 1987/88 – [[Karl-Heinz Feldkamp|Feldkamp]] * 1988/89 – [[Karl-Heinz Feldkamp|Feldkamp]], [[Pál Csernai|Csernai]], [[Jörg Berger|Berger]] * 1989/90 – [[Jörg Berger|Berger]] * 1990/91 – [[Jörg Berger|Berger]], [[Dragoslav Stepanović|Stepanović]] * 1991/92 – [[Dragoslav Stepanović|Stepanović]] * 1992/93 – [[Dragoslav Stepanović|Stepanović]], [[Horst Heese|Heese]] * 1993/94 – [[Klaus Toppmöller|Toppmöller]], [[Karl-Heinz Körbel|Körbel]] * 1994/95 – [[Jupp Heynckes|Heynckes]], [[Karl-Heinz Körbel|Körbel]] * 1995/96 – [[Karl-Heinz Körbel|Körbel]], [[Dragoslav Stepanović|Stepanović]] * 1996/97 – [[Dragoslav Stepanović|Stepanović]], [[Horst Ehrmantraut|Ehrmantraut]] * 1997/98 – [[Horst Ehrmantraut|Ehrmantraut]] * 1998/99 – [[Horst Ehrmantraut|Ehrmantraut]], [[Bernhard Lippert|Lippert]], [[Reinhold Fanz|Fanz]], [[Jörg Berger|Berger]] * 1999/00 – [[Jörg Berger|Berger]], [[Felix Magath|Magath]] * 2000/01 – [[Felix Magath|Magath]], [[Rolf Dohmen|Dohmen]], [[Friedel Rausch|Rausch]] * 2001/02 – [[Martin Andermatt|Andermatt]], [[Armin Kraaz|Kraaz]] * 2002/03 – [[Willi Reimann|Reimann]] * 2003/04 – [[Willi Reimann|Reimann]] * 2004/05 – [[Friedhelm Funkel|Funkel]] * 2005/06 – [[Friedhelm Funkel|Funkel]] * 2006/07 – [[Friedhelm Funkel|Funkel]] * 2007/08 – [[Friedhelm Funkel|Funkel]] * 2008/09 – [[Friedhelm Funkel|Funkel]] * 2009/10 – [[Michael Skibbe|Skibbe]] * 2010/11 – [[Michael Skibbe|Skibbe]], [[Christoph Daum|Daum]] * 2011/12 – [[Armin Veh|Veh]] * 2012/13 – [[Armin Veh|Veh]] * 2013/14 – [[Armin Veh|Veh]] * 2014/15 – [[Thomas Schaaf|Schaaf]] * 2015/16 – [[Armin Veh|Veh]], [[Niko Kovač|Kovač]] * 2016/17 – [[Niko Kovač|Kovač]] * 2017/18 – [[Niko Kovač|Kovač]] * 2018/19 – [[Adi Hütter|Hütter]] * 2019/20 – [[Adi Hütter|Hütter]] * 2020/21 – [[Adi Hütter|Hütter]] * 2021/22 – [[Oliver Glasner|Glasner]] * 2022/23 – [[Oliver Glasner|Glasner]] * 2023/24 – [[Dino Toppmöller|Toppmöller]] * 2024/25 – [[Dino Toppmöller|Toppmöller]] * 2025/26 – [[Dino Toppmöller|Toppmöller]], [[Dennis Schmitt|Schmitt]] & [[Alexander Meier|Meier]], [[Albert Riera|Riera]] * 2026/27 – [[Adi Hütter]] {{Div col end}} == Najpoznatiji igrači == {{Div col|colwidth=24em}} * {{flagicon|Turska}} [[Halil Altıntop]] * {{flagicon|Norveška}} [[Jørn Andersen‎]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Michael Aničić]] * {{flagicon|Brazil}} [[Anderson Bamba]] * {{flagicon|Njemačka}} {{flagicon|Gana}} [[Kevin-Prince Boateng]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Ronny Borchers]] * {{flagicon|Brazil}} [[Caio (fudbaler, 1986)|Kaio]] * {{flagicon|KOR}} [[Cha Bum-kun]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Hans-Walter Eigenbrodt]] * {{flagicon|Francuska}} [[Hugo Ekitike]] * {{flagicon|Švicarska}} [[Gelson Fernandes]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Michael Fink (fudbaler)|Michael Fink]] * {{flagicon|Norveška}} [[Jan Åge Fjørtoft]] * {{flagicon|Srbija}} [[Mijat Gaćinović‎]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Maurizio Gaudino‎]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Jürgen Grabowski]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Mario Götze‎]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Hermann Höfer]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Bernd Hölzenbein]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Harald Karger]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Andreas Köpke‎]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Charly Körbel]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Richard Kress]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Dieter Lindner (fudbaler)|Dieter Lindner]] * {{flagicon|Grčka}} [[Nikos Liberopoulos]] * {{flagicon|Danska}} [[Jesper Lindstrøm]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Werner Lorant]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Joachim Löw‎]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Egon Loy]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Friedel Lutz]] * {{flagicon|Iran}} [[Mehdi Mahdavikia‎]] * {{flagicon|Egipat}} [[Omar Marmoush]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Erich Meier]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Andreas Möller]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Norbert Nachtweih]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Willi Neuberger]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Bernd Nickel]] * {{flagicon|Nigerija}} [[Jay-Jay Okocha‎]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Jürgen Pahl]] * {{flagicon|Austrija}} [[Bruno Pezzey]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Alfred Pfaff]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Uwe Rahn]] * {{flagicon|Hrvatska}} [[Ante Rebić‎]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Erwin Stein (fudbaler)|Erwin Stein]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Dieter Stinka]] * {{flagicon|Japan}} [[Naohiro Takahara‎]] * {{flagicon|Izrael}} [[Taleb Tawatha]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Dino Toppmöller]]‎ * {{flagicon|Njemačka}} [[Wolfgang Trapp]] * {{flagicon|Njemačka}} [[Hans Weilbächer]] {{Div col end}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Eintracht Frankfurt}} * [https://www.eintracht.de/ Zvanična stranica kluba] * [http://www.sge4ever.de/ Fanklub sge4ever.de] * [http://www.eintracht-stats.de/ eintracht-stats.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080615015515/http://www.eintracht-stats.de/ |date=2008-06-15 }} * [http://www.eintracht-archiv.de/ eintracht-archiv.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100329201943/http://www.eintracht-archiv.de/ |date=2010-03-29 }} {{Fußball-Bundesliga}} {{Pobjednici UEFA Europske lige}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Fudbalski klubovi u Njemačkoj]] [[Kategorija:Sport u Njemačkoj]] e9h1vibxz94osdmbi3z1lfef8wuuojb 0 47530 42655589 42653811 2026-07-16T01:30:46Z SrpskiAnonimac 101643 SrpskiAnonimac premješta stranicu [[Min (razvrstavanje)]] na [[Min]] 42653811 wikitext text/x-wiki '''Min''' može označavati: * [[Min (mitologija)]], egipatski bog plodnosti. * [[MiN]], američka kompanija za njegu kose. * [[Menes]], rani egipatski faraon. * [[Minuth]], u judaizmu. * [[Min]], prezime u [[Južna Koreja|Južnoj Koreji]]. * skraćenica za ** [[minimum]] *** [[Globalni minimum]] u matematici ** [[minut]] ** [[Minnesota]], država u SAD ** ISO 639-2 kod za[[Minangkabau jezik]] kineski (闽) * [[Fujian]], provincija Kine se često krati na Mǐn i piše 闽. ** [[Min (lingvistika)]], kategorija kineskog jezika koji se govori u Fujianu i drugdje ** [[Min (Deset Kraljevstava)]], kraljevstvo u suvremenom Fujianu u vrijeme Peroda Pet Dinastija i Deset kraljevstava ** [[Rijeka Min (Fujian)]] Mín (岷) * Mín je naziv za mjesta u kineskoj provinciji Sečuan. ** [[Rijeka Min (Sečuan)]] ** [[Minshan]] gorje u [[Sichuan|Sečuanu]] popularna kultura * [[Min Farshaw]], lik u ''Wheel of Time'', ciklusu fantasy romana Roberta Jordana. == Povezano == * [[MIN]] * [[Mina]] * [[Okrug Min]] {{Razvrstavanje}} su8epbj26ippmal52kxko67yanbs4yy 0 50988 42655872 41806522 2026-07-16T10:51:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655872 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija | ime = Françoise Barré-Sinoussi | slika = Françoise_Barré-Sinoussi-press_conference_Dec_06th,_2008-1.jpg | širina_slike = 250px | opis = | ime_po_rođenju = | datum_rođenja = {{Birth date and age|1947|7|30|df=y}} | mjesto_rođenja = [[Pariz]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | prebivalište = | državljanstvo = [[Francuska]] | zanimanje = biolog, virolog, univerzitetski profesor, istraživač | roditelji = }} '''Françoise Barré-Sinoussi''' ([[Pariz]], [[30. 7.]] [[1947]]. - ) je [[francuska]] [[virolog]]inja i [[nobelovka]]. Radila je u ekipi istraživača na [[Pasteurov institut|Pasteurovom institutu]] koji je godine 1983. otkrio [[virus]] [[HIV]]. Zajedno s [[Luc Montagnier|Lucom Montagnierom]] i [[Harald zur Hausen|Haraldom zur Hausenom]] je godine [[2008]]. dobila [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu]].<ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2008/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2008]. Nobelprize.org. Pridobljeno 6.10.2008.</ref> == Fiktivni portreti == U filmu ''[[And the Band Played On]]'' je njen lik tumačila [[Nathalie Baye]]. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Françoise Barré-Sinoussi}} * [https://web.archive.org/web/20081009043903/http://www.monstersandcritics.com/news/europe/news/article_1435029.php/PROFILE_Luc_Montagnier_Francoise_Barre-Sinoussi_-_AIDS_pioneers_ PROFILE: Luc Montagnier, Francoise Barre-Sinoussi - AIDS pioneers] {{SiJez|en}} {{authority control}} {{biog-stub}} {{Lifetime|1947|ŽIVO|Barré-Sinoussi, Françoise}} [[Kategorija:Biolozi]] [[Kategorija:Dobitnici Nobelove nagrade za fiziologiju ili medicinu]] [[Kategorija:AIDS]] 1cmzjig3n91f1u7kie1fevrkwd2v0rp 0 53463 42655539 42653345 2026-07-15T21:27:44Z Alekol 2231 /* Septembar/Rujan */ 42655539 wikitext text/x-wiki {{Godina nav}} {{Godina u drugim kalendarima|2009}} Godina '''2009''' ('''[[Rimski brojevi|MMIX]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u četvrtak]]. Označena je kao: * Međunarodna godina astronomije * Međunarodna godina prirodnih vlakana __NOTOC__ == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Slovačka]] uvela [[euro]] (30,1260 [[Slovačka kruna|kruna]]); * 1. 1. - Francuska preuzela od Hrvatske predsedavanje [[Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija|Vijećem sigurnosti UN]]; * 1. 1. - Češka preuzela predsedavanje EU od Francuske; * 1. 1. - U [[Norveška|Norveškoj]] dozvoljeno sklapanje istopolnih brakova, usvajanje dece u istim, kao i veštačka oplodnja za žene u istopolnim brakovima; * 1. 1. - U Hrvatskoj stupio na snagu zakon o suzbijanju diskriminacije. * [[2. 1.]] - Dve eksplozije u [[Kosovska Mitrovica|Kosovskoj Mitrovici]], šest povređenih. * 2. 1. - [[Šrilankanski građanski rat]]: vojska ulazi u glavni grad Tamilskih tigrova Kilinoči. Zatim 9-tog zauzimaju i Slonovski prelaz i 25-tog Mulaitivu, poslednje uporište Tigrova, ali borbe se nastavljaju u džunglama. * [[3. 1.]] - [[Rat u Gazi 2008.-2009.]]: Izrael započinje kopnenu invaziju. * 3. 1. - Počinje prvo izdanje [[Reli Dakar|Relija Dakar]] u Južnoj Americi (do 2019). * 3. 1. - "[[Satoshi Nakamoto]]" generiše prvi blok lanca (→ [[blockchain]]) mreže [[Bitcoin]]a. * [[7. 1.]] - [[Rusko-ukrajinski gasni sporovi]]: prekinuta sva isporuka ruskog gasa preko [[Ukrajina|Ukrajine]] - Gasna kriza traje do [[19. 1.]], pogađa više evropskih zemalja. * [[8. 1.]] - U Splitu podignute optužnice protiv petorice zbog zločina u [[Lora (Split)|Lori]]. * 8. 1. - Banka Engleske spušta kamatnu stopu na 1,5%, najniže u 315 godina istorije (u martu će biti 0,5%<ref>[https://www.bankofengland.co.uk/boeapps/database/Bank-Rate.asp Official Bank Rate history]. bankofengland.co.uk</ref>). * [[9. 1.]] - Časopis ''The Banker'' proglasio guvernera [[Hrvatska narodna banka|HNB]] [[Željko Rohatinski|Željka Rohatinskog]] za najboljeg guvernera na svetu u [[2008]]. * [[15. 1.]] - "Čudo na Hadsonu": [[US Airways let 1549]] se spustio na reku Hadson u Njujorku, svi putnici evakuisani. * [[16. 1.]] - [[1. 2.]] - [[Datoteka:Handball pictogram.svg|25px]] [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2009.]]: Francuska 1, Hrvatska 2, Srbija 8. * [[17. 1.]] - [[Izrael]] proglasio kraj napada na [[Pojas Gaze]]. [[Datoteka:US President Barack Obama taking his Oath of Office - 2009Jan20.jpg|thumb|left|Inauguracija [[Barack Obama|Baracka Obame]]]] * [[20. 1.]] - Inauguracija [[sjedinjene Američke Države|američkog]] predsjednika [[Barack Obama|Baracka Obame]]. Potpredsednik je [[Joe Biden]], državni sekretar [[Hillary Clinton]] (do 2013). * 20. 1. - U [[Rijeka|Rijeci]] pronađen najveći [[mozaik]] u Hrvatskoj, ostatak [[rana hrišćanska umetnost|ranokršćanske]] bazilike iz 4. ili 5. stoljeća. * [[22. 1.]] - Predsednik Srbije [[Boris Tadić]] uputio protest generalnim sekretarima [[NATO]] i [[Ujedinjeni narodi|UN]] zbog formiranja [[Kosovske bezbednosne snage|Kosovskih bezbednosnih snaga]]. * 22. 1. - [[Miladin Kovačević]], koji se u SAD tereti zbog nanošenja teških telesnih povreda, posetio Skupštinu Srbije u pratnji poslanika [[Srpska radikalna stranka|SRS]]. * [[23. 1.]] - [[Miroslav Lajčak]] podneo ostavku na mesto Visokog predstavnika [[Evropska unija|EU]] u [[Bosna i Hercegovina|BiH]]. * [[24. 1.]] - Dve eksplozije u Kosovskoj Mitrovici, bez povređenih. * [[26. 1.]] - [[Islandska finansijska kriza (2008-2011)]]: premijer Geir Haarde daje ostavku nakon 14 nedelja protesta i iz zdravstvenih razloga; od 1. februara mu sledi [[Jóhanna Sigurðardóttir]] (do 2013), prva otvorena lezbejka na čelu neke vlade. * 26. 1. - Nova faza građanskog rata u Somaliji, pošto su se etiopske snage povukle početkom meseca: islamisti iz [[Al-Shabaab]]a zauzimaju grad [[Baidoa]]. Prelazna federalna vlada u Mogadišu je na ivici pada, krajem meseca predsednik postaje Šarif Šeih Ahmed, nekadašnji predsednik [[Savez islamskih sudova|Saveza islamskih sudova]]. * 27. 1. - 21-godišnji ruski vojnik Aleksandar Glukov dezertirao iz svoje jedinice u [[Južna Osetija|Južneoj Osetiji]] i prešao na jug Gruzije, navodeći da mu je bilo dosta vojne službe u tom području.<ref>{{cite web|author=Ellen Barry|date=27.1. 2009|title=Tensions Flare as Russian Soldier Seeks Asylum in Georgia| url=http://www.nytimes.com/2009/01/28/world/europe/28georgia.html|publisher=New York Times}}</ref> * [[30. 1.]] - Srbija počela da primenjuje Prelazni trgovinski sporazum sa [[Evropska unija|EU]]. === Februar/Veljača === [[Datoteka:Sarajevo Railway-Station 2011-10-01 (4).jpg|mini|250px|[[Avaz Twist Tower]] (desno)]] * [[1. 2.]] - [[Patrijarh moskovski Kiril]] ustoličen kao novi poglavar [[Ruska pravoslavna crkva|Ruske pravoslavne crkve]]. * [[3. 2.]] - Folk pevač [[Aca Lukas]] lakše ranjen u pucnjavi na Novom Beogradu; * 3. 2. - Federalni sud Australije odbio žalbu [[Dragan Vasiljković|Kapetana Dragana]] na izručenje Hrvatskoj (ali vidi [[#Septembar/Rujan|4. sept/ruj.]]). * 3. 2. - Najviše snega u Velikoj Britaniji od 1991. * [[7. 2.]] - [[Datoteka:Banner of the Qulla Suyu.svg|35px|Zastava Wiphala, druga bolivijska zastava]] Novi [[Ustav Bolivije]]: Republika [[Bolivija]] postaje Plurinacionalna Država Bolivija - domorodački narodi imaju pravo na samoupravu i autonomiju (kozvanična zastava [[Wiphala]] je usvojena u avgustu). * 7. 2. - Požari Crne subote: nakon rekordnih temperatura u [[Melbourne]]-u (46&nbsp;°C) počinju najsmrtonosniji šumski požari u Australiji, sa 209 žrtava. * [[8. 2.]] - U mađarskom gradu [[Vesprem]]u, huligani ubili rumunjskog rukometnog reprezentativca [[Marian Cozma|Mariana Cozmu]], a teško su ranili hrvatskog rukometnog reprezentativca [[Ivan Pešić|Ivana Pešića]] i srpskog rukometnog reprezentativca [[Žarko Šešum|Žarka Šešuma]]. * [[9. 2.]] - [[Svetska zdravstvena organizacija|SZO]] objavila da je u [[Zimbabve]]u od [[kolera|kolere]] obolelo 69.000 osoba. * [[10. 2.]] - [[Gazprom]] Njeft preuzeo 51% kapitala [[Naftna industrija Srbije|NIS]], za šta je uplatio 400 miliona eura. * [[11. 2.]] - Privremeno prekinuto suđenje [[Vojislav Šešelj|Vojislavu Šešelju]] u Hagu. * 11. 2. - Lider opozicije [[Morgan Tsvangirai]] postaje premijer [[Zimbabve]]a (do [[2013]]) na osnovu prošlogodišnjeg sporazuma sa predsednikom [[Robert Mugabe|Mugabeom]]. * [[15. 2.]] - Gen-ppuk. [[Miloje Miletić]] novi načelnik generalštaba Vojske Srbije nakon [[Zdravko Ponoš|Zdravka Ponoša]]. * [[16. 2.]] - Ustavni referendum u [[Venezuela|Venezueli]]: 55% za ukidanje ograničenja broja mandata. * [[17. 2.]] - Preds. Obama je potpisao Zakon o američkom oporavku i reinvesticiji, ekonomski stimulus od oko 800 milijardi dolara. * [[19. 2.]] - Srpska vlada u tajnosti odlučila da će platiti 900.000 dolara odštete porodici Brajana Štajnhauera, za čije je premlaćivanje optužen [[Miladin Kovačević]] (što će objaviti "[[Borba (novine)|Borba]]"). * 19. 2. - Dan nakon što je Obamina administracija objavila Plan za priuštivost i stabilnost kućevlasnika, za pomoć u izbegavanju ovrha, urednik CNBC Rick Santelli ga kritikuje i predlaže "čajanku" u Čikagu. Već za dan-dva se organizuje više sajtova sa temom [[Pokret Čajanke|Pokreta Čajanke]]. * [[20. 2.]] - [[Rusija]] ukinula vize građanima Srbije. * [[22. 2.]] - [[81. dodjela Oscara]]: najbolji film ''[[Slumdog Millionaire]]'', ukupno osam nagrada od 10 nominacija, ''[[The Curious Case of Benjamin Button (film)|The Curious Case of Benjamin Button]]'' tri od 13, ''[[The Dark Knight]]'' i ''[[Milk (film)|Milk]]'' po dve od po osam nominacija. * [[24. 2.]] - [[Vlade Divac]] izabran za predsednika [[Olimpijski komitet Srbije|Olimpijskog komiteta Srbije]]. * [[25. 2.]] - Deset stražara Okružnog zatvora u Beogradu suspendovano zbog propusta - u ćeliji [[Milorad Ulemek Legija|Legije]] pronađen plastični pištolj. * 25 - 26. 2. - Pobuna Bangladeških strelaca: ubili su 57 oficira i 17 civila pre nego što su se predali. * [[26. 2.]] - Presude [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Haškog tribunala]] u vezi optužbi za ratne zločine na [[Kosovo|Kosovu]] [[1999]].: [[Milan Milutinović]] oslobođen, [[Nikola Šainović]], [[Nebojša Pavković]] i [[Sreten Lukić]] na po 22 godine, [[Vladimir Lazarević]] i [[Dragoljub Ojdanić]] na po 15 godina (Šainović i Lazarević oslobođeni 2015.). * [[27. 2.]] - U 40 gradova SAD je održana "Čikaška [[Pokret Čajanke|Čajanka]]". === Mart/Ožujak === * 1/[[2. 3.]] - [[Joao Bernardo Viera]], predsjednik [[Gvineja Bisau|Gvineje Bisao]] ubijen prilikom napada vojske na predsjedničku palaču, nekoliko sati nakon što je u eksploziji poginuo načelnik generalštaba Batista Tagme Na Waie; * 2. 3. - U Srbiji usvojen Zakon o oduzimanju imovine stečene kriminalom. * [[3. 3.]] - U Srbiji rehabilitovana glumica [[Žanka Stokić]]; * 3. 3. - U Beogradu osuđena "saobraćajna mafija" (prevare sa naplatom odštete za saobraćajne udese). * 3. 3. - U pakistanskom [[Lahore]]u napadnut autobus sa [[kriket]]ašima iz [[Šri Lanka|Šri Lanke]], poginulo 6 policajaca i dva civila. * [[4. 3.]] - [[Međunarodni krivični sud]] izdao nalog za hapšenje [[Omar al-Bashir|Omara al-Bashira]], predsjednika [[Sudan]]a. * [[5. 3.]] - [[Michael Jackson]] najavljuje niz koncerata ''This Is It'' u Londonu, počevši od jula. * [[7. 3.]] - [[NASA]] je započela [[Misija Kepler|misiju Kepler]], s ciljem potrage za [[planeta]]ma van Sunčevog sistema. * [[9. 3.]] - [[Nata Mesarević]] v. d. predsednica Vrhovnog suda Srbije. * 9. 3. - [[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones IA]] se zatvorio na 6.547,05 - najniže od 1997. i pad sa preko 14.000 u 2007. Do kraja godine se oporavlja na preko 10.000 (u narednim godinama generalno raste, 2026. je došao do 50.000). * [[11. 3.]] - [[Valentin Inzko]] imenovan za specijalnog predstavnika [[Evropska unija|EU]] u [[Bosna i Hercegovina|BiH]]; * 11. 3. - 17-godišnji Thomas Kreschmer ubio 17 osoba u njemačkom gradu [[Winnenden]]u. * [[12. 3.]] - Presude za zločin na [[Masakr na Ovčari|Ovčari]] (od 18 optuženih, 5 oslobođeno, ostali 5 do 20 godina robije; nova presuda 2017.). * [[13. 3.]] - U drugostepenom procesu oslobođen zbog nedostatka dokaza Fljorim Ejupi, prethodno osuđen na 40 godina zbog miniranja "Nišekspresovog" autobusa kod Podujeva 2001. (poginulo 12 Srba). [[Datoteka:NoviBeograd-CK.jpg|150px|mini|[[Poslovni centar Ušće]] u Beogradu, bivši "CK"]] * [[17. 3.]] - Na [[Madagaskar]]u vojska [[puč|državnim udarom]] svrgava predsjednik [[Marc Ravalomanana|Marca Ravalomananu]] i na njegovo mjesto postavlja dotadašnjeg opozicijskog čelnika [[Andy Rajoelina|Andyja Rajoleinu]] (do 2014. i 2019-25); * 17. 3. - [[Momčilo Krajišnik]] u Hagu pravosnažno osuđen na 20 godina zbog zločina nad Muslimanima 1992. (pušten [[2013]]). * [[23. 3.]] - Časna sestra [[Amadeja Pavlović]] posmrtno je dobila priznanje kao [[:Dodatak:Popis hrvatskih pravednika među narodima|Pravednica među narodima]] za spašavanje jedne [[jevreji|židovske]] djevojčice. * [[25. 3.]] - Dogovor Srbije i [[Međunarodni monetarni fond|MMF]] o tri milijarde eura kredita Srbiji u naredne dve godine; * 25. 3. - Od posledica aktiviranja bombe koja je bila postavljena na ulazna vrata, poginula Radica Lukić, supruga sudije za prekršaje iz [[Knjaževac|Knjaževca]]. * [[26. 3.]] - U Srbiji usvojen Zakon protiv diskriminacije, kome su se verske zajednice protivile zbog prava osoba manjinskih seksualnih orijentacija. * 27 - 29. 3. - Između Libije i Italije, potonuo je jedan brod a dva su nestala, sa možda 500 migranata. Jedan je spasen sa 350 ljudi. * [[29. 3.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Montenegro.svg|22px|Crna Gora]] [[Izbori za poslanike Skupštine Crne Gore 2009.]]: apsolutnu većinu osvojila koalicija okupljena oko premijera [[Milo Đukanović|Mila Đukanovića]]; * 29. 3. - U [[Zagreb]]u je svečano proslavljeno dovršenje obnove [[Crkva sv. Marka u Zagrebu|Crkve sv. Marka]], koje je započeto prije 25 godina. * [[30. 3.]] - U [[kragujevac|kragujevačkoj]] "[[Zastava (fabrika)|Zastavi]]" sklopljen prvi [[Fiat Punto]]. * [[31. 3.]] - [[Narodna skupština Republike Srbije]] otpočela zasedanje u renoviranoj sali [[Dom Narodne skupštine Republike Srbije|Doma narodne skupštine]] (bivša Savezna skupština); * 31. 3. - U Beogradu otvoren tržni centar "[[Poslovni centar Ušće|Ušće]]" površine 130.000 kvm. * 31. 3. - [[Benjamin Netanjahu]] je po drugi put premijer Izraela (do 2021). === April/Travanj === [[Datoteka:2009 G-20 London Summit - 4342568178.jpg|mini|250px|Lideri [[G20]]]] * [[1. 4.]] - {{flagicon|NATO}} [[Hrvatska]] i [[Albanija]] zvanično postale članice [[NATO]]-a; * 1. 4. - Specijalno tužilaštvo u Srbiji podiglo optužnicu protiv gradonačelnika [[Zrenjanin]]a, [[Goran Knežević|Gorana Kneževića]], i još 21 osobe, zbog krivičnog dela zločinačkog udruživanja, zloupotrebe službenog položaja, primanja mita, i davanja mita (Knežević oslobođen odgovornosti [[2010]]). * 1. 4. - Švedski parlament je usvojio novi zakon o braku koji je spolno neutralan, a stupa na snagu [[1. 5.]] * 1. 4. - Nevladine organizacije u Srbiji podnele prijavu protiv [[Dobrica Ćosić|Dobrice Ćosića]] zbog "izazivanja nacionalne, rasne i verske mržnje" na osnovu citata iz njegove knjige ''Vreme zmija–Pišćevi zapisi 1999-2000'' - usledila rasprava u javnosti. * 1. 4. - Slučaj [[Miladin Kovačević|Miladina Kovačevića]] prepušten srpskom pravosuđu. * [[2. 4.]] - Londonski samit [[G20]]: u principu dogovoreno 1.100 milijardi dolara za razne programe stabilnosti i oporavka. * [[5. 4.]] - [[Severna Koreja]] lansira satelit [[Kwangmyŏngsŏng-2]] (Zvezda vodilja 2), što izaziva osudu iz međunarodne zajednice. * 5. 4. - [[Gjorge Ivanov]] (VMRO-DPMNE) izabran je za predsednika Makedonije (do 2019). * 5. 4. - Na izborima u [[Moldova|Moldovi]], [[Vladimir Voronin|Voroninovi]] komunisti treći put zaredom dobijaju apsolutnu većinu. Narednih dana dolazi do [[Politička kriza u Moldaviji 2009.|krize i nereda]]; pošto nema većine za novog predsednika, novi izbori su održani u julu. [[Datoteka:L'Aquila eathquake prefettura.jpg|mini|220px|Zemljotres u Akvili]] * [[6. 4.]] - Razorni zemljotres pogodio grad [[L'Aquila|Akvilu]] u Italiji, blizu 300 mrtvih. * [[7. 4.]] - U [[Zagreb]]u je održana svečanost podizanja [[Zastava NATO-a|NATO-ve zastave]] ispred zgrade [[Ministarstvo obrane Republike Hrvatske|MORH]]-a. * [[8. 4.]] - [[Somalski pirati]] oteli američki brod ''[[MV Maersk Alabama]]'', mornarica ga oslobodila četiri dana kasnije (→ film ''[[Captain Phillips (film)|Captain Phillips]]'' iz 2013. i mema "I am the captain now"). * [[14. 4.]] - Dan nakon što je SB UN osudio neuspelo lansiranje satelita, Severna Koreja objavljuje da napušta razgovore Šest strana i nastavlja nuklearni program. * [[17. 4.]] - Puštena je u promet dionica [[Autocesta A5|autoceste A5]] od [[Osijek]]a do [[Đakovo|Đakova]] dužine 32,5 [[kilometar]]a. * 17. 4. - Suđenje ''[[The Pirate Bay]]''-u u Švedskoj: četvorica su osuđena na po godinu dana zatvora, globa i odštete iznose 3,5 miliona dolara. * [[21. 4.]] - Međunarodnom sudu pravde podneske u postupku za utvrđivanje legalnosti proglašenja nezavisnosti [[Kosovo|Kosova i Metohije]] podnijelo je ukupno 35 zemalja članica [[Ujedinjeni narodi|UN]]-a. * 21. 4. - [[UNESCO]] pokrenuo [[Svetska digitalna biblioteka|Svetsku digitalnu biblioteku]]. * [[24. 4.]] - Štrajkač Zoran Bulatović u Novom Pazaru odsekao sebi prst; * 24. 4. - [[Dobrivoje Tanasijević]] (''Dan Tana'') podneo ostavku na dužnost predsednika [[FK Crvena zvezda]]. * [[25. 4.]] - [[Misija vladavine prava Evropske unije na Kosovu|EULEKS]] snage intervenisale suzavcem kako bi sprečile sukob Srba i Albanaca u Brđanima (severna Mitrovica). * [[26. 4.]] - U [[Rijeka|Rijeci]] se održala akcija [[Homo si teć]], jedno od najvećih humanitarno-[[sport]]skih događanja u [[Hrvatska|Hrvatskoj]]. * [[27. 4.]] - Uhapšen [[Sreten Jocić]] zbog sumnje da je umešan u ubistvo [[Ivo Pukanić|Ive Pukanića]] i [[Niko Franjić|Nike Franjića]] 23. okt/list. 2008.; * 27. 4. - U [[Podgorica|Podgorici]] osuđen Damir Mandić na 30 godina zbog ubistva [[Duško Jovanović|Duška Jovanovića]], urednika "[[Dan (novine)|Dana]]"; * april - EU naređuje Francuskoj, Španiji, Irskoj i Grčkoj da smanje budžetski deficit. * [[29. 4.]] - [[Pandemija svinjske influence 2009.]]: pošto se bolest širi u Meksiku i SAD, [[WHO|Svetska zdravstvena organizacija]] proglašava vanrednu situaciju od međunarodnog značaja. * [[30. 4.]] - Kriza automobilske industrije: [[Chrysler]] prijavljuje bankrot s ciljem reorganizacije. U junu nastaje Chrysler Group. === Maj/Svibanj === [[Datoteka:City of Capitals 10th March 2013.JPG|mini|200px|''[[City of Capitals]]'' u Moskvi, najviša zgrada u Evropi do 2012.]] * [[4. 5.]] - Amerikanac ušao na imanje [[Aung San Suu Kyi]], dve nedelje pre kraja njenog kućnog pritvora - u avgustu dobija još 18 meseci. * [[5. 5.]] - [[Veselin Šljivančanin]] pravosnažno osuđen u Hagu zbog zločina u [[Vukovar]]u 1991. na 17 godina (povećano sa 5, sledeće godine smanjeno na 10, pušten 2011.). * [[6. 5.]] - [[Damir Dokić]], otac teniserke [[Jelena Dokić|Jelene]], priveden zbog pretnji australijskoj ambasadorki (osuđen na 15 meseci [[11. 6.]]). * [[7. 5.]] - Prvi sastanak [[Istočno partnerstvo|Istočnog partnerstva]], inicijative EU i nekoliko istočnoevropskih zemalja. * 7. 5. - [[Europska središnja banka]] smanjuje kamatu na 1%, uvodi [[kvantitativno popuštanje]] od 60 milijardi eura. Banka Engleske spušta na 0,5% i 50 milijardi funti popuštanja. * [[8. 5.]] - [[Branimir Glavaš]] osuđen u Zagrebu na 10 godina zbog zločina nad Srbima 1991, istog dana pobegao u BiH. * [[8. 5.|8]] - [[10. 5.]] - [[Datoteka:Karate pictogram.svg|25px]] U [[Zagreb]]u je održano Europsko prvenstvo u [[karate]]u, hrvatski predstavnici izborili su se za šest medalja (5 pojedinačno - 3 zlatne - [[Petra Volf]], [[Jelena Kovačević]] i [[Danil Domdjoni]] i 2 brončane - [[Ana Marija Čelan]] i [[Mirna Šenjug]] te ekipno ženske predstavnice također broncu). * [[9. 5.]] - Nakon 18 dana štrajka glađu, radnici firme "Prvi partizan" iz [[Kragujevac|Kragujevca]] prekinuli štrajk nakon što je potpisan sporazum koji im garantuje povezivanje radnog staža i isplatu otpremnina. * 9. 5. - [[Jacob Zuma]] je predsednik Južne Afrike (do 2018). * [[10. 5.]] - [[Novak Đoković]] osvojio Otvoreno prvenstvo Srbije u tenisu, pobedivši u finalu Poljaka Lukasa Kubota sa 2:0 u setovima. * [[13. 5.]] - Završeni izbori u Indiji, glasalo je 417/716 miliona glasača. Vladajući [[Indijski nacionalni kongres]] povećava broj mandata, [[Manmohan Singh]] ostaje premijer do 2014. * [[15. 5.]] - Ruski [[Gazprom|Gasprom]] potpisao sporazume sa gasnim kompanijama Srbije, [[Bugarska|Bugarske]] i [[Grčka|Grčke]] za izgradnju gasovoda "[[Južni tok]]". * 12 - [[16. 5.]] - [[Eurosong 2009]] u Moskvi: pobedio [[Alexander Rybak]] iz Norveške (''Fairytale''), [[Regina]] iz BiH 9. ("Bistra voda"), [[Igor Cukrov]] i [[Andrea Šušnjara]] iz Hrvatske 18. ("Lijepa Tena"). * [[17. 5.]] - U [[Hrvatska|Republici Hrvatskoj]] su održani [[Lokalni i područni (regionalni) izbori u Hrvatskoj|lokalni i područni izbori]], prvi od osamostaljenja u kojima su [[Načelnik|načelnici]], [[Gradonačelnik|gradonačelnici]] i [[župan]]i bili birani neposredno. * 17. 5. - [[Oslobodilački tigrovi Tamilskog Elama|Tamilski tigrovi]] priznali poraz na [[Šri Lanka|Sri Lanci]] - kraj [[Šrilankanski građanski rat|građanskog rata]] započetog [[1983]]. * [[18. 5.]] - Crnogorski predsednik [[Filip Vujanović]] u poseti Srbiji (prvi put od priznanja Kosova). * [[19. 5.|19]] - [[21. 5.]] - Potpreds. SAD [[Joe Biden]] u poseti regionu: BiH 19., Beograd [[20. 5.|20.]], Kosovo 21. maja; vladika Artemije nije hteo dati blagoslov za posetu [[Manastir Visoki Dečani|Visokim Dečanima]], što je Sabor [[Srpska pravoslavna crkva|SPC]] poništio. * [[20. 5.]] - U Irskoj je objavljen izveštaj Komisije za ispitivanje zlostavljanja dece: od oko 25.000 dece u institucijama od 1914, žalilo se 1.500. * [[21. 5.]] - Dragan Marić, privatnik iz [[Valjevo|Valjeva]], sa dve bombe ušao u [[Predsedništvo Srbije]] preteći da će ih aktivirati ukoliko Vlada Srbije ne potpiše sa njim ugovor o vansudskom poravnanju. Nakon višečasovnih pregovora, Marića su jake policijske snage uspele da razoružaju i uhapse; * 21. 5. - Afera oko maltretiranja narkomana koji se leče u centru "[[Manastir Crna reka|Crna Reka]]" u Srbiji. * [[25. 5.]] - Severna Koreja izveštava da je izvela drugu nuklearnu probu. * [[26. 5.]] - [[Vladan Lukić]] izabran za predsednika FK Crvena zvezda (do 2012). === Jun/Juni/Lipanj === * [[1. 6.]] - [[Air France let 447]]: avion Rio de Žaneiro - Pariz se srušio u Atlantski okean. * 1. 6. - [[General Motors]] prijavljuje bankrot - sledi reorganizacija. [[Datoteka:Female mammoth Vika from Serbia.jpg|160px|mini|[[Stepski mamut]] Vika iz [[Viminacijum]]a]] * [[3. 6.]] - Kod [[Kostolac|Kostolca]] i Carskog mauzoleja pronađen skelet [[mamut]]a. * [[4. 6.]] - [[Barack Obama]] drži govor u Kairu "Novi početak". * [[4. 6.|4]] - [[7. 6.]] - Na izborima za [[Evropski parlament]] pobijedila [[Evropska narodna partija]] (EPP). * [[4. 6.]] - Na [[Cetinje]] se sastali šefovi država jugoistočne Evrope na samitu "Raznolikost kulturne baštine - upravljanje i kulturna promocija". * [[8. 6.]] - Umro [[gabon]]ski predsednik [[Omar Bongo]], na vlasti od [[1967]]. U oktobru, nakon izbora, nasleđuje ga sin [[Ali Bongo]] (do puča 2023). * 8. 6. - Predstavljen iPhone 3GS, treća generacija [[iPhone]]a. * [[10. 6.]] - Milo Đukanović po šesti put izabran za premijera Crne Gore. * 10. 6. - Bosanska televizija prikazuje kućne snimke [[Ratko Mladić|Ratka Mladića]]. * 10. 6. - U Srbiji ukinute vize za [[Rusija|Rusiju]]. * [[11. 6.]] - SZO proglašava [[Pandemija svinjske influence 2009.|pandemiju svinjske influence]]. * [[12. 6.]] - Na [[iran]]skim predsedničkim izborima reizabran [[Mahmud Ahmadinežad]]. Dolazi do [[Iranski protesti 2009.|protesta]] pristalica opozicionog kandidata [[Mir-Hossein Mousavi]]ja. [[Datoteka:Michael Jackson Cannescropped.jpg|thumb|150px|† [[Michael Jackson]]]] * [[15. 6.]] - Ministri spoljnih poslova zemalja članica Evropske unije postigli u Luksemburgu dogovor i izneli preporuku da se građanima Srbije i ostalih zemalja zapadnog Balkana ukinu vize za putovanje u države članice EU. * [[18. 6.]] - U [[Novi Sad|Novom Sadu]] počeo Samit šefova država centralne Evrope. * [[20. 6.]] - Otvoren je [[Akropoljski muzej]]. * [[21. 6.]] - [[Grenland]] preuzima kontrolu nad policijom, sudstvom i prirodnim resursima; [[Grenlandski jezik|grenlandski]] postaje jedini zvanični jezik. * [[23. 6.]] - U [[Bugarska|Bugarskoj]], na osnovu Interpolove poternice, uhapšen [[Agim Čeku]], bivši kosovski premijer i komandant [[Oslobodilačka vojska Kosova|OVK]] (ubrzo pušten). * [[25. 6.]] - u Los Anđelesu, od posledica srčanog udara, umro je [[Michael Jackson]]. * [[28. 6.]] - Ustavna kriza u [[Honduras]]u: Vrhovni sud naredio smenu predsednika [[Manuel Zelaya|Zelaye]] zbog njegove namere da sazove glasanje o promeni ustava - vojska ga proterala iz zemlje. * 28. 6. - [[Stephen Hawking]] priredio žurku za putnike kroz vreme u Cambridgeu: niko nije došao. * [[29. 6.]] - [[Bernie Madoff]] je osuđen na 150 godina zatvora za najveću piramidalnu šemu u istoriji. * [[30. 6.]] - [[Rat u Iraku]]: Američke trupe zvanično su predale kontrolu nad gradovima i suverenost nad Irakom domaćim vlastima i povukle se u izolovane baze. Time je zvanično okončana šestogodišnja okupacija, koja je otpočela invazijom 2003. godine. godine. Definitivno povlačenje je najavljeno za 2011. godinu (ipak, patrolirali su ulicama [[Mosul]]a još nekoliko meseci, zbog zategnute situacije). === Jul/Juli/Srpanj === * [[1. 7.]] - [[Ivo Sanader]] iznenada podnosi ostavku na mjesto premijera Hrvatske i predsjednika [[Hrvatska demokratska zajednica|HDZ]] i kaže da se povlači iz politike; * 1. 7. - [[12. 7.]] - [[Letnja univerzijada 2009.]] u Beogradu. * [[2. 7.]] - Poznati srpski glumac, [[Žarko Laušević]], uhapšen u Sjedinjenim Američkim Državama zbog boravka u toj zemlji bez posedovanja emigrantske vize. * [[3. 7.]] - Vođa [[novi Pazar|novopazarskih]] [[vehabizam|vehabija]] [[Senad Ramović]] osuđen na 13 godina zbog terorizma i nedozvoljenog držanja oružja i eksploziva. [[Datoteka:Jadranka Kosor 2009 crop.jpg|thumb|150px|[[Jadranka Kosor]], premijer RH 2009-2011.]] * [[5. 7.]] - Izbori u [[Bugarska|Bugarskoj]] donose promenu vlasti: nova partija [[Građani za evropski razvoj Bugarske|GERB]] nadmašila [[Bugarska socijalistička partija|socijaliste]] premijera [[Sergej Stanišev|Staniševa]]. [[Bojko Borisov]] je prvi put premijer do 2013. * 5. 7. - Neredi u [[Ürümqi]]ju, [[Ujguri]] napadaju [[Han]] Kineze, oko 200 mrtvih. * [[6. 7.]] - [[Jadranka Kosor]] izabrana za predsednicu Vlade Hrvatske. * [[7. 7.]] - U blizini [[Batajnica|Batajnice]], srušio se [[Mikoyan MiG-29 'Fulcrum'|MiG 29]] Vojske Srbije, i tom prilikom poginuli su pilot Rade Ranđelović i vojnik Milan Ulemek. * [[8. 7.]] - [[Nezavisno udruženje novinara Srbije|NUNS]] podneo krivične prijave protiv osoba u raznim televizijama i novinama za sprovođenje "ratnohuškačke propagande" krajem '80-tih i početkom '90-tih. * [[9. 7.]] - Napad na [[žandarmerija|žandarmeriju]] kod Lučana ([[Bujanovac]], Srbija) - povređena dva žandarma. * [[13. 7.]] - U [[Ankara|Ankari]] potpisan dogovor o izgradnji [[gasovod Nabuko|gasovoda Nabuko]] (plan napušten 2013). * [[14. 7.]] - Dve osobe povređene od eksplozije bombe u [[Preševo|Preševu]]. * [[15. 7.]] - Samit [[Pokret nesvrstanih zemalja|Pokreta nesvrstanih zemalja]] u [[Šarm el Šeik]]u, [[Egipat]]. * [[16. 7.]] - U saobraćajnoj nesreći kod [[Luksor]]a poginulo devet srpskih državljana. * 16. 7. - [[Island]] aplicirao za članstvo u [[EU]] (nova vlada odustala 2013.). * [[17. 7.]] - [[2. 8.]] - [[Svetsko prvenstvo u vodenim sportovima 2009.]] u Rimu: [[Milorad Čavić]] zlatna i srebrna medalja, [[Nađa Higl]] zlatna, vaterpolo reprezentacija Srbije zlatna i vaterpolo reprezentacija Hrvatske bronzana medalja. * [[20. 7.]] - Braća [[Milan Lukić|Milan]] i [[Sredoje Lukić]] osuđeni u Hagu na doživotnu odn. 30 godina zbog zločina nad Muslimanima u [[Višegrad]]u 1992-94. * [[24. 7.]] - U železničkoj nesreći kod [[Split]]a poginulo šest putnika; * 24. 7. - Lider Srpske radikalne stranke, [[Vojislav Šešelj]], osuđen na 15 meseci zatvora pred [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Haškim tribunalom]] zbog nepoštovanja suda. * 26 - 29. 7. - Sukob [[Nigerija|nigerijskih]] vlasti i [[Boko Haram]]a u više severoistočnih država - oko 1.000 mrtvih, većinom u [[Maiduguri]]ju. Osnivač BH, Muhamed Jusuf, ubijen je 30-tog. * [[29. 7.]] - [[Siniša Vučinić]] (osnivač "Srpskog četničkog pokreta Republike Srpske") pretio novinaru [[Miloš Vasić|Milošu Vasiću]] i poslaniku [[Žarko Korać|Žarku Koraću]]. * 29. 7. - Novi izbori u [[Moldova|Moldovi]]: komunisti ostaju najjači, ali izgubili su apsolutnu većinu. Četiri partije će osnovati Alijansu za evropske integracije, na vlasti do 2013. === Avgust/August/Kolovoz === * [[1. 8.]] - [[Anders Fogh Rasmussen]] stupio na dužnost generalnog sekretara [[NATO]]; * 1. 8. - [[Datoteka:Water polo pictogram.svg|25px]]: Vaterpolo reprezentacija Srbije postala prvak sveta na SP održanom u Rimu, Hrvatska 3, Crna Gora 9; [[Vanja Udovičić]] je MVP a [[Filip Filipović (vaterpolista)|Filip Filipović]] najbolji strelac. * [[7. 8.]] - Tajfun Morakot odnosi 500 života na [[Tajvan]]u. * [[14. 8.]] - Teretni brod [[MV Arctic Sea]], izgubljen oko [[30. 7.]] na putu iz Finske u Alžir, lociran blizu [[Zelenortska Republika|Zelenog rta]]. * 14. 8. - Velika Britanija ukinula samoupravu na [[Turks i Caicos Otoci]]ma zbog ministarske korupcije (vraćena 2012.). * [[19. 8.]] - Nekoliko napada auto bombama i minobacačima u Bagdadu, stradalo je oko 100 ljudi. * [[20. 8.]] - Libijac [[Abdelbaset Ali Mohmed Al Megrahi]], osuđen za uništenje [[Pan Am Flight 103|Pan Am-ovog aviona]] iznad Lokerbija [[1988]], pušten iz Škotske na slobodu iz razloga samilosti (umro 2012). * [[24. 8.]] - [[Madonna]] održala koncert u Beogradu. * [[25. 8.]] - [[anarhizam|Anarhistička]] organizacija "Crni Ilija" preuzela odgovornost za bacanje dva [[Molotovljev koktel|Molotovljeva koktela]] na ambasadu Grčke, 4. septembra uhapšeno nekoliko anarhista. * [[30. 8.]] - Izbori u Japanu: opoziciona [[Demokratska partija Japana|Demokratska partija]] ubedljivo pobeđuje [[Liberalna demokratska partija (Japan)|liberal demokrate]]. [[Yukio Hatoyama]] će biti premijer manje od godinu dana, demokrate ostaju na vlasti do 2012. * [[31. 8.]] - Skupština Srbije usvojila predlog kontroverznog Zakona o informisanju koji predviđa visoke novčane kazne za medije, uprkos mnogim kritikama. === Septembar/Rujan === * [[1. 9.]] - U Eurozoni počinje izbacivanje iz upotrebe sijalica [[žarulja]], počevši od mlečnih, kao i bistrih (jačih) od 100 W. * [[3. 9.]] - U fabrici municije "[[Prvi partizan]]" u [[Užice|Užicu]] poginulo sedam radnika od eksplozije, proglašena jednodnevna žalost. * 3. 9. - Novi neredi u [[Ürümqi]], glavnom gradu kineskog [[Xinjiang]]a nakon što su stotine ljudi prijavili da su ubodeni hipodermičkim iglama. * [[4. 9.]] - Iz zatvora u Australiji pušten [[Dragan Vasiljković|Kapetan Dragan]] (Dragan Vasiljković), zbog sumnje u pošteno suđenje u Hrvatskoj (ipak izručen 2015, pušten 2020). * 4. 9. - Udar kod Kunduza u Afganistanu: američki avioni, na nemački poziv, gađaju dve cisterne s gorivom koje su ukrali talibani - gine i preko 100 civila. * [[5. 9.]] - U [[Ohridsko jezero|Ohridskom jezeru]] se udavilo 22 bugarskih turista. * [[8. 9.]] - Na [[Pale|Palama]], u prisustvu predsednika Srbije [[Boris Tadić|Borisa Tadića]], otvorena OŠ "Srbija". * [[9. 9.]] - Kvalifikacije za Južnu Afriku: Srbija-Francuska 1:1, BiH-Turska 1:1, Engleska-Hrvatska 5:1, [[Zadar]]ski srednjoškolci u [[Prag]]u napali [[beograd]]ske gimnazijalce. * [[11. 9.]] - Premijeri Pahor i Kosor dogovorili u Ljubljani da će Slovenija deblokirati proces [[Pristupanje Hrvatske Evropskoj uniji|pristupanja Hrvatske Evropskoj uniji]] a Hrvatska pristaje na međunarodnu arbitražu za granični spor. * 11. 9. - [[Misija vladavine prava Evropske unije na Kosovu|Euleks]] i MUP Srbije potpisali sporazum o tehničkoj saradnji. * [[12. 9.]] - [[Pokret Čajanke]]: "Marš poreskih obveznika na Washington" * [[14. 9.]] - [[Florence Hartmann]] kažnjena zbog nepoštovanja [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|ICTY]]-ja, jer je objavila da je sud prikrio one delove dokumenata u vezi sa umešanošću Srbije u [[rat u Bosni i Hercegovini|rat u BiH]]. * 14. 9. - U američkoj operaciji u Somaliji ubijen je lider [[Al-Shabaab]]a Saleh Ali Saleh Nabhan * [[17. 9.]] - U Beogradu huligani [[Ubistvo Brisa Tatona|pretukli Francuza Brisa Tatona]] - umro [[29. 9.]], sutradan dan žalosti u Beogradu. * [[19. 9.]] - Iz bezbednosnih razloga otkazana sutrašnja [[Povorka ponosa]] u Beogradu. * [[28. 9.]] - [[Ilija Jurišić]] osuđen u Beogradu na 12 godina zbog napada na [[Tuzlanska kolona|Tuzlansku kolonu]] [[1992]]. * 28. 9. - U [[Gvineja|Gvineji]] poginulo 157 demonstranata protiv [[Moussa Dadis Camara|Camarine]] vojne hunte. * [[29. 9.]] - Zemljotres u [[Samoa]]nskim ostrvima magnitude 8,1 praćen cunamijem, 189 poginulih. * [[30. 9.]] - Kengur ukraden iz beogradskog zoo-vrta pobegao i završio pod kolima. === Oktobar/Listopad === * [[2. 10.]] - Irci iz drugog puta podržali [[Lisabonski ugovor]]. * [[4. 10.]] - [[Nogometni izgredi Široki Brijeg-Sarajevo]], poginuo jedan navijač. * 4. 10. - Vanredni parlamentarni izbori u [[Grčka|Grčkoj]]: ubedljiva pobeda [[Panhelenski socijalistički pokret|PASOK]]-a [[Georgios Papandreou Mlađi|Georgiosa Papandreoua]] nad nepopularnim [[Kostas Karamanlis|Kostasom Karamanlisom]] iz [[Nova demokratija|Nove demokratije]] - Papandreou premijer do 2011. * [[6. 10.]] - Ukradena spomen-ploča [[Slavko Ćuruvija|Slavku Ćuruviji]]. * [[10. 10.]] - [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Reprezentacija Srbije]] pobedom od 5:0 nad Rumunijom obezbedila prvo mesto u grupi i direktan plasman na Svetsko prvenstvo [[svjetski kup FIFA 2010|u Južnoj Africi]] 2010. * [[15. 10.]] - [[Bosna i Hercegovina]] primljena u [[Vijeće Sigurnosti]] kao privremeni član; * 15. 10. - Zvaničnom početku gradnje [[Autocesta Bar-Boljare|Autoceste Bar-Boljare]] prisustvuju premijeri Srbije ([[Mirko Cvetković]]), Crne Gore ([[Milo Đukanović]]) i Hrvatske ([[Jadranka Kosor]]) (ništa od toga). * 15. 10. - Akcija "Balkanski ratnik" srpske [[BIA]] i američke [[DEA]]: na brodu blizu [[Urugvaj]]a zaplenjeno 2170&nbsp;kg [[kokain]]a, uhapšeni i srpski državljani. Za organizaciju pošiljke je osumnjičen [[Darko Šarić]]. Prazninu će popuniti Škaljarski klan iz Kotora (Kavački klan se odvaja 2014).<ref>[https://www.krik.rs/rat-balkanskog-podzemlja-ubistva-veze-u-policiji-i-u-vrhu-drzave/ Rat balkanskog podzemlja: Ubistva, veze u policiji i u vrhu države]. krik.rs 05.05.2020.</ref> * [[20. 10.]] - Poseta [[Dmitrij Medvedev|Dmitrija Medvedeva]] Beogradu. * [[21. 10.]] - U okolini [[Kraljevo|Kraljeva]] prva žrtva [[novi grip|novog gripa]] u Srbiji. * [[23. 10.]] - Petnaest kosovskih Albanaca se udavilo u [[Tisa|Tisi]], na granici Srbije i Mađarske; * 23. 10. - Završena gradnja [[Avalski toranj|Avalskog tornja]]. * [[24. 10.]] - Izbio požar u KBC "Dragiša Mišović" u Beogradu, velika materijalna šteta. * [[27. 10.]] - [[Biljana Plavšić]] puštena na slobodu posle odslužene 2/3 kazne. * [[31. 10.]] - U velikoj akciji policije Srbije (operacija "Morava"), u kojoj je učestvovalo oko 2000 policajaca, širom zemlje pohapšeno oko 500 narkodilera. === Novembar/Studeni === * [[1. 11.]] - [[Bill Clinton|Bil Klinton]] prisustvovao otkrivanju svog spomenika u [[Priština|Prištini]], u bulevaru nazvanom po njemu. * [[4. 11.]] - Premijeri Hrvatske i Slovenije [[Jadranka Kosor]] i [[Borut Pahor]] potpisali u Stokholmu arbitražni sporazum o rešavanju graničnog spora. * [[11. 11.]] - Ministar zdravlja Republike Srbije, [[Tomica Milosavljević]], proglasio epidemiju novog virusa [[AH1N1]] na teritoriji cele Srbije. * [[12. 11.]] - Penzionisani general [[Vojska Republike Srpske|VRS]] [[Dragomir Milošević]] pravosnažno osuđen na 29 godina zbog zločina nad civilima u [[Sarajevo|Sarajevu]] 1994-95. * [[15. 11.]] - Lokalni izbori na [[Kosovo|Kosovu]], vlada Srbije poziva Srbe da ne izlaze na izbore. [[Datoteka:Matematička gimnazija - Mathematical Gymnasium Belgrade - MGB - Patriarch Pavle - 4.jpg|thumb|200px|† [[Patrijarh srpski Pavle]]]] * [[19. 11.]] - Sahrani srpskog [[patrijarh srpski Pavle|patrijarha Pavla]] (umro [[15. 11.]], nakon čega je proglašeno tri dana žalosti) prisustvuje nekoliko stotina hiljada ljudi. * [[23. 11.]] - Svečano otvorena vojna baza "Jug" kod [[Bujanovac|Bujanovca]] u Srbiji. * [[24. 11.]] - [[Milorad Ulemek Legija|Milorad Ulemek]] i [[Zvezdan Jovanović]] pravosnažno osuđeni na po 40 godina zbog ubistva [[Zoran Đinđić|Zorana Đinđića]] 2003. * 24. 11. - [[Provala sigurnosti na državnoj večeri SAD 2009]], prilikom koje tri nepozvana gosta dolaze u [[Bijela kuća|Bijelu kuću]] na primanje u počast indijskog premijera [[Manmohan Singh|Manmohana Singha]] te se pred kamerama rukuju s predsjednikom Obamom. * [[25. 11.]] - Vlada [[Dubai]]a objavila odlaganje isplate dugovanja investicione kompanije "Dubai World", što izaziva potres na berzama. * 25. 11. - Glasači [[Sveti Vincent i Grenadini|Svetog Vincenta i Grenadina]] na referendumu odbacili prijedlog za uvođenje republike umjesto [[Monarhija Svetog Vincenta i Grenadina|monarhije]]. * [[27. 11.]] - Prvi izveštaj državne revizije o budžetu u Srbiji. * [[30. 11.]] - Skupština Srbije usvojila Statut AP [[Vojvodina|Vojvodine]] kao i prateći Zakon o prenosu nadležnosti. * 30. 11. - Denominacija [[severnokorejski von|severnokorejskog vona]] (skidanje dve nule), uz rok od svega sedam dana i ograničenu količinu novca koja se može promeniti, izaziva paniku u [[Demokratska Narodna Republika Koreja|Severnoj Koreji]]. * 30. 11. - Grčka vlada objavila da radi na ispravljanju "nedostatka kredibiliteta" na finansijskim tržištima. === Decembar/Prosinac === [[Datoteka:Msu-museum-contemporary-art-zagreb.jpg|mini|[[Muzej suvremene umjetnosti]] u Zagrebu]] * [[1. 12.]] - {{flagicon|Evropa}} Stupio na snagu [[Lisabonski ugovor]]. * 1. 12. - Počela rasprava o zakonitosti proglašenja nezavisnosti [[Kosovo|Kosova]] pred [[Međunarodni sud pravde|Međunarodnim sudom pravde]] u Hagu. * 1. 12. - [[Herman Van Rompuy]] postao prvi trajni predsjednik [[Evropsko vijeće|Evropskog vijeća]]. * [[3. 12.]] - Prvi deo emisije "(Ne)moć države" u okviru serijala "Insajder" na TV [[B92]] o kriminalnim dosijeima navijačkih vođa - autorka [[Brankica Stanković]] zatim izložena pretnjama smrću. * 3. 12. - Vojni lider Gvineje [[Moussa Dadis Camara]] ranjen u pokušaju ubistva, nakon čega napušta zemlju. * [[4. 12.]] - Tjednik "[[Novosti (Hrvatska)|Novosti]]" Srpskog narodnog vijeća ulazi u javnu prodaju. * [[7. 12.]] - Evropska unija odblokirala primenu Prelaznog trgovinskog sporazuma sa Srbijom. * 7. 12. - U Kopenhagenu počela konferencija [[Ujedinjeni narodi|UN]] o klimi. * [[10. 12.]] - U Srbiji stupio na snagu novi Zakon o saobraćaju. * 10. 12. - U Grčkoj objavljeno da je dug zemlje dostigao 300 milijardi eura, najviše u modernoj istoriji (113% GDP-a, mada Eurozona dozvoljava samo 60%) - počinje degradiranje rejtinga. * [[12. 12.]] - Otvoren [[Muzej suvremene umjetnosti]] u Zagrebu. [[Datoteka:SchengenAgreement map.svg|thumb|180px|[[Schengenski sporazum|Šengen]]]] * [[13. 12.]] - Obnovljena železnička linija [[Beograd]]-[[Sarajevo]], prekinuta [[1992]]. * [[14. 12.]] - Skupština [[Vojvodina|Vojvodine]] proglasila novi [[statut Vojvodine|statut]]. * [[16. 12.]] - [[Nauru]] priznao [[Južna Osetija|Južnu Osetiju]], prethodnog dana i [[Abhazija|Abhaziju]], nakon što je u aprilu 2008. priznao Kosovo - prvi takav slučaj. * [[17. 12.]] - Reizbor sudija u Srbiji (deo reforme sudstva). * [[19. 12.]] - Ukinute vize za zemlje [[Schengenski sporazum|Šengenskog sporazuma]] građanima Srbije (sa izuzetkom Kosova i nosioca [plavog] pasoša SRJ), [[Makedonija|Makedonije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. * [[22. 12.]] - Presuđeno u slučaju [[Sejdić i Finci protiv Bosne i Hercegovine]]. * 22. 12. - Srbija u [[Stockholm|Stokholmu]] predala zahtev za kandidaturu u EU. * [[24. 12.]] - Papa [[Benedikt XVI]] srušen od strane mentalno nestabilne žene prilikom ponoćne mise u Rimu. * [[27. 12.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Croatia.svg|20px]] Prvi krug [[Predsjednički izbori u Hrvatskoj 2009|predsjedničkih izbora]] u [[Hrvatska|Hrvatskoj]], u drugi krug odlaze [[Ivo Josipović]] ([[Socijaldemokratska partija Hrvatske|SDP]]) i [[Milan Bandić]] (nezavisni). == Rođenja == {{glavni članak|:Kategorija: Rođeni 2008.}} == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija: Umrli 2008.}} === Januar/Siječanj === * [[4. 1.]] - [[Ivan Gubijan]], hrvatski atletičar (*[[1923]].) * [[9. 1.]] - [[Ljubica Sokić]], srpska slikarka (*[[1914]]). * [[12. 1.]] - Ranko Trbojević, arhitekta (* [[1927]]) * 12. 1. - Branko Savić, prvi fotoreporter Tanjuga (* [[1915]]) * [[14. 1.]] - [[Ricardo Montalbán]], meksički glumac (* [[1920]]) * 14. 1. - [[Dušan Džamonja]], hrvatski kipar (* [[1928]]) * 14. 1. - [[Petar Anđelović]], hrvatski franjevac, provincijal Bosne Srebrene (* [[1937]].) * [[16. 1.]]- [[Bogdan Tirnanić]], srpski novinar (*1941). * [[17. 1.]] - [[Tomislav Crnković]], hrvatski nogometaš (* [[1929]].) * [[20. 1.]] - [[Zvonimir Petričević]] Đimi, arhitekta i košarkaš-reprezentativac (* [[1940]]) * [[22. 1.]] - [[Zvonimir Skerl]], dirigent, pijanista, trombonista, kompozitor (* [[1934]]) * [[25. 1.]] - Đorđe Lazin, prof. Pravnog fakulteta u Beogradu (* [[1950]]) * [[26. 1.]] - [[Radoslav Radivojević]], reditelj, upravnik Pozorišta "Bora Stanković" u Vranju (* [[1943]]) * [[27. 1.]] - [[John Updike]], američki književnik (* [[1932]]) * 27. 1. - Dušan Ivković - Džigi Bau, bokser, urbana legenda (* [[1938]]) * [[29. 1.]] - [[Ivo Škarić]], hrvatski jezikoslovac (* [[1933]].) * 29. 1. - Aleksandar Veselinović, solista Beogradske opere (* [[1931]]) * [[30. 1.]] - Branimir Ristić, doajen srpske onkologije (* [[1933]]) === Februar/Veljača === * [[1. 2.]] - [[Ferdinand Radovan]], hrvatski operni pjevač (* [[1938]].) * [[3. 2.]] - Amfilohije Živković, arhimandrit manastira Jasenovac (* [[1971]]) * [[4. 2.]] - [[Novak Roganović]], srpski fudbaler (* [[1932]]) * [[5. 2.]] - Radisav Bata Gvozdenović, srpski sportski novinar (* [[1939]]) * [[6. 2.]] - [[James Whitmore]], američki glumac (*[[1921]]) * 6. 2. - [[Borislav Popović]], operski reditelj (* [[1931]]) * [[7. 2.]] - [[Zlatibor Petrović]], prof. Veterinarskog fak. u Beogradu, akademik (* [[1921]]) * [[8. 2.]] - [[Marian Cozma]], rumunjski rukometaš (* [[1982]].) * [[9. 2.]] - [[Milan Antić]], profesor i dekan Mašinskog fak. u Bg. (* [[1924]]) * [[10. 2.]] - [[Gavra Mačejin]], prvi gensek. Šahovskog saveza Jugoslavije (* [[1918]]) * [[12. 2.]] - [[Mirko Bulović]], srpski glumac (*[[1930]]) * [[22. 2.]] - [[Milutin Čolić]], jedan od osnivača [[FEST]]-a (*[[1919]]) * 22. 2. - [[Milan Brujić]], književnik, novinar, scenarista (* [[1937]]) * [[25. 2.]] - [[Philip Jose Farmer]], američki SF pisac (*1918.) * [[26. 2.]] - [[Đuro Damjanović]], književnik (* [[1945]]) * [[27. 2.]] - [[Slobodan Habić]], kompozitor, muz. pisac, ured. Redakcije ozbiljne muzike RTV Bg. (* [[1922]]) === Mart/Ožujak === * [[2. 3.]] - [[Joao Bernardo Vieira]], predsjednik Gvineje Bisao (*1939.) * [[5. 3.]] - [[Mile Stanković]], pozorišni glumac (* [[1950]]) * [[7. 3.]] - [[Jelica Bjeli]]-Hadžić, glumica (* [[1922]]) * [[8. 3.]] - [[Mara Janković]], pop i džez pevačica (* [[1926]]) * [[11. 3.]] - [[Senad Beganović]], fudbaler (* [[1961]]) * [[15. 3.]] - [[Ron Silver]], američki glumac i politički aktivist (*1946.) * 15. 3. - [[Egon Fekete]], srpski lingvista (* [[1931]]) * [[16. 3.]] - [[Boris Mutić]], hrvatski sportski novinar (*1939.) * [[18. 3.]] - [[Natasha Richardson]], engleska glumica (*1963.) * [[20. 3.]] - [[Vladimir Savčić Čobi]], srpski muzičar (*1948) * [[28. 3.]] - [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar (* [[1943]]) * 28. 3. - [[Aleksandar Dolgij]], arhitekta i majstor umetničke fotografije (* [[1931]]) * [[29. 3.]] - [[Petar Birčanin]], motociklista, petostruki državni prvak (* [[1987]]) * [[31. 3.]] - [[Boško Karanović]], slikar i grafičar, utemeljivač moderne srpske grafike (* [[1924]]) === April/Travanj === * [[1. 4.]] - [[Nedeljko Deretić]], fotoreporter Tanjuga (* [[1950]]) * [[6. 4.]] - [[Petar Marinković]], bivši gen. sekretar Teniskog saveza Jugoslavije (* 1939) * [[7. 4.]] - [[Irena Grickat-Radulović]], leksikograf, srpski akademik (* [[1922]]) * [[11. 4.]] - Vukosava Đurić, internista-kardiolog, utemeljivač beogradske kardiološke škole (* 1920) * [[15. 4.]] - [[Radivoje Grbić]], specijalista interne medicine, dekan Medicinskog fakulteta BU (* [[1935]]) * [[17. 4.]] - Branislav Živković, novinar i urednik novosadskog "Dnevnika" * 17. 4. - [[Jane Bahtijarević]], bokser niškog "Radničkog", reprezentativac (* [[1946]]) * [[19. 4.]] - [[J. G. Ballard]], književnik (* [[1930]]) * [[22. 4.]] - [[Jack Cardiff]], kinematograf i režiser (* [[1914]]) * [[23. 4.]] - [[Vera Crnobori]], novinarka (* [[1925]]) === Maj/Svibanj === * [[6. 5.]] - [[Leon Davičo]], novinar, osnivač i gl. urednik Politike Ekspres, službenik UNESCO, UNICEF i UNHCR (* [[1926]]) * [[12. 5.]] - [[Mladen Srbinović]], srpski slikar, akademik (* [[1925]]) * [[14. 5.]] - [[Aleksandar Fotez]], TV reditelj (* [[1951]]) * 14. 5. - Rajko Ruvidić, prof. Medicinskog fakulteta u Bg. (* [[1920]]) * [[15. 5.]] - Bojan Selimović, novinar i direktor Studija B (* [[1946]]) * [[26. 5.]] - [[Danijel Marušić]], hrvatski redatelj (* [[1931]].) === Jun/Lipanj === * [[1. 6.]] - [[Dmitar Šegrt]], srpski političar i privrednik (* [[1953]]) * [[3. 6.]] - [[David Carradine]], glumac (* [[1936]]) * [[5. 6.]] - [[Branislav Kovačević]], istoričar i akademik (*[[1933]]) * [[6. 6.]] - [[Zoran Purešević]], novinar (* [[1958]]) * [[8. 6.]] - [[Omar Bongo]], predsednik Gabona od 1967. (*[[1935]]) * [[9. 6.]] - [[Zvonimir Berković]], hrvatski filmski scenarist i redatelj, dramaturg, kritičar i esejist (* [[1928]].) * 9. 6. - [[Srdan Kovačević]], crnogorski akademski vajar (*[[1933]]) * [[14. 6.]] - [[Dragoš Ivanović]], novinar (*[[1928]]) * [[15. 6.]] - [[Vladimir Bebić]], hrvatski političar (*1946.) * [[17. 6.]] - [[Ralf Dahrendorf]], sociolog, politikolog (* [[1929]]) * [[19. 6.]] - [[Dalibor Brozović]], hrvatski akademik, jezikoslovac, političar (* [[1927]].) * [[24. 6.]] - [[Olja Ivanjicki]], srpska slikarka (*1931) * [[25. 6.]] - [[Farrah Fawcett]], američka glumica (* [[1947]].) * 25. 6. - [[Michael Jackson]], američki pop pjevač (*1958.) * 25. 6. - [[Yasmine (pevačica)|Yasmine]], belgijska pevačica (* [[1972]]) === Jul/Srpanj === * [[1. 7.]] - [[Karl Malden]], američki glumac (* [[1912]]) * [[6. 7.]] - [[Robert McNamara]], bivši sekretar odbrane SAD (* [[1916]]) * [[10. 7.]] - [[Jovan Ervačinović]], vajar (* [[1929]]) * [[12. 7.]] - [[Darko Glavan]], hrvatski povjesničar umjetnosti, glazbeni kritičar (* [[1951]]) * [[14. 7.]] - [[Dagmar Stojanović Videnović]], slikar i scenograf (* [[1943]]) * [[16. 7.]] - [[Andrija Mikeš]], sarajevski onkolog (* [[1918]]) * [[17. 7.]] - [[Walter Cronkite]], američki novinar i TV-voditelj (*[[1916]]) * 17. 7. - [[Leszek Kołakowski]], filozof (* [[1927]]) * [[20. 7.]] - [[Petar Šobajić]], filmski producent (* [[1924]]) * 20. 7. - [[Jovan Milošević]], maš. inženjer, gen. dir. RTB Bor, pred. opštine (* [[1931]]) * [[21. 7.]] - [[Dušan Kvapil]], lektor i prof. Filol. fak. u Bg. (* [[1934]]) * [[23. 7.]] - [[Pavle Todorović]], dir. Gradskog zavoda za javno zdravlje u Bg. (* [[1939]]) * [[26. 7.]] - [[Vladimir Puhalo]], hrvatski glumac (* [[1947]].) * [[31. 7.]] - [[Bobby Robson]], engleski nogometaš i trener (* [[1933]]) === Avgust/Kolovoz === * [[1. 8.]] - [[Borka Vučić]], srpska bankarka (* [[1926]]) * 1. 8. - [[Corazon Aquino]], bivša predsjednica Filipina (* [[1933]]) * [[6. 8.]] - [[Savka Dabčević-Kučar]], hrvatska političarka i ekonomistica (* [[1923]]) * [[7. 8.]] - [[Danko Popović]], srpski književnik (* [[1928]]) * [[13. 8.]] - [[Kosta Kilibarda]], crnogorski vajar (* [[1942]]) * 13. 8. - [[Les Paul]], muzički pronalazač (* [[1915]]) * [[16. 8.]] - [[Celestin Sardelić]], hrvatski političar (* [[1944]]) * [[22. 8.]] - [[Ratko Nikić]], novinar i urednik Radio Beograda (* [[1948]]) * [[25. 8.]] - [[Ted Kennedy]], američki političar (* [[1932]]) * [[26. 8.]] - [[Aleksandar Jovanović]], arheolog, profesor FF u Bg. (* [[1947]]) === Septembar/Rujan === * [[5. 9.]] - [[Vuk Pavlović]], scenarista, dramaturg (* [[1970]]) * [[6. 9.]] - [[Vanja Drach]], hrvatski glumac (* [[1932]]) * 6. 9. - [[Nada Iveljić]], hrvatska književnica (* [[1931]]) * [[8. 9.]] - [[Mike Bongiorno]], italijanski TV-voditelj (* [[1924]]) * [[9. 9.]] - [[Miroslav Sukdolak]], filmski i TV snimatelj (* [[1930]]) * [[12. 9.]] - [[Živorad Lazić]], novinar, književnik i scenarista (* [[1933]]) * 12. 9. - [[Norman Borlaug]], američki agronom, pokretač "Zelene revolucije" i dobitnik Nobelove nagrade za mir (* [[1914]]) * [[14. 9.]] - [[Patrick Swayze]], američki glumac (*[[1952]]) * [[16. 9.]] - [[Aleksandar Sekulić]], književnik (* [[1937]]) * [[18. 9.]] - [[Jelena Ječmenica]], operska pevačica (* [[1928]]) * 18. 9. - [[Irving Kristol]], "kum neokonzervativizma" (* [[1920]]) * [[19. 9.]] - [[Dušan Kanazir]], lekar, biolog, akademik (* [[1921]]) * 19. 9. - [[Kapitalina Erić]], glumica (* [[1919]]) * [[20. 9.]] - [[Dejan Krstović]], pozorišni reditelj (* [[1965]]) * 22.9.- Mladen Pavković, hrvatski novinar i publicist (*1951) * [[23. 9.]] - [[Ertuğrul Osman]], 43. glava Osmanove kuće (* [[1912]]) * [[29. 9.]] - [[Pavel Popovič]], kosmonaut (* [[1930]]) === Oktobar/Listopad === * [[5. 10.]] - [[Izrailj Geljfand]], matematičar (* [[1913]]) * [[13. 10.]] - [[Ivan Đuranec]], hrvatski rukometaš (* [[1942]].) * 13. 10. - [[Konstantin Babić]], srpski kompozitor (* [[1927]]) * [[21. 10.]] - [[Bogdan Kršić]], slikar, grafičar, profesor FPU u Bg. (* [[1932]]) * 21. 10. - [[Ženi Lebl]] (Jovanka Lebl), novinarka, književnica, istoričarka (* [[1927]]) * 21. 10. - [[Ivan Radojičić]], urednik i voditelj Beograda 202 (* [[1970]]) * [[30. 10.]] - [[Claude Lévi-Strauss]], antropolog (* [[1908]]) === Novembar/Studeni === * [[2. 11.]] - [[Dušan Beleslin]], direktor Instituta za farmakologiju u Bg. (* 1931) * [[8. 11.]] - [[Vitalij Ginzburg]], fizičar nobelovac (* [[1916]]) * [[10. 11.]] - [[Robert Enke]], njemački nogometaš (* [[1977]].) * 10. 11. - [[Dušan Dančuo]], pevač starogradske muzike (* [[1922]]) * 10. 11. - [[Slobodan Momčilović]] Moča, doajen sportskog novinarstva (* [[1944]]) * [[11. 11.]] - [[Novica Urošević]], folk kompozitor, aranžer, producent (* [[1945]]) * [[13. 11.]] - [[Ljubica Vrsajkov]]-Sivčev, operska pevačica, primadona Bg. opere (* 1926) * [[14. 11.]] - [[Sima Ćirković]], srpski istoričar (* [[1929]]) * [[15. 11.]] - [[Patrijarh srpski Pavle|Patrijarh Pavle]], poglavar [[Srpska pravoslavna crkva|Srpske pravoslavne crkve]] (* [[1914]].) * [[21. 11.]] - Kosara [[Kosa Bokšan]] - Omčikus, srpska slikarka (* [[1925]]) * [[23. 11.]] - [[Vedran Šamanović]], hrvatski snimatelj, redatelj i fotograf (* [[1968]].) * [[25. 11.]] - [[Josip Gucmirtl]], hrvatski nogometaš (* 1942) * [[28. 11.]] - [[Vujica Rešin Tucić]], književnik, urednik, dramaturg (* [[1941]]) * 28. 11. - [[Milan Bulajić]], diplomata, publicista, osnivač Muzeja žrtava genocida (* [[1928]]) * [[29. 11.]] - [[Dragomir Brajković]], književnik, novinar (* [[1947]]) * [[30. 11.]] - [[Milorad Pavić]], srpski pisac (* [[1929]].) * 30. 11. - [[Milan Babić (pevač)|Milan Babić]], srpski pevač narodne muzike (* [[1944]]) === Decembar/Prosinac === * [[2. 12.]] - [[Vjekoslav Šutej]], hrvatski dirigent (* [[1951]].) * 2. 12. - [[Nenad Žilić]], slikar (* [[1957]]) * 2. 12. - [[Pavle Stefanović]], pevač narodne muzike (* [[1925]]) * [[5. 12.]] - [[Gordana Bogojević Kovačević]], srpska košarkašica (* [[1974]]) * [[14. 12.]] - [[Miodrag Jovanović (fudbaler)|Miodrag Jovanović]] - Minda, srpski fudbaler (* [[1922]]) * 14. 12. - [[Milka Lukić]], srpska glumica (* [[1936]]) * [[16. 12.]] - [[Jegor Gajdar]], ruski političar i ekonomista (* [[1956]]) * [[17. 12.]] - [[Jovan Sekulić]], istoričar, osnivač Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda (* [[1921]]) * 17. 12. - [[Dušan Jakšić]], glumac i pevač (* [[1927]]) * [[18. 12.]] - [[Oskar Danon]], jugoslovenski dirigent i kompozitor (*[[1913]]) * [[20. 12.]] - [[Brittany Murphy]], američka glumica (* [[1977]]) * [[25. 12.]] - [[Radovan Ivšić]], hrvatski pjesnik, pisac, dramatik, prevoditelj, esejist i nadrealist (* [[1921]].) * [[31. 12.]] - [[Radomir Vučić]], koreograf, prvak i direktor Baleta N.P. u Beogradu (* [[1948]]) == Nobelove nagrade == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Charles K. Kao]] (revolucionarna dostignuća u vezi prenosa svetlosti u [[Optičko vlakno|vlaknima]] radi [[Fiberoptička komunikacija|fiberoptičke komunikacije]]), [[Willard S. Boyle]] i [[George E. Smith]] (pronalazak [[CCD senzor]]a) * [[nobelova nagrada za hemiju|'''Kemija''']]: [[Venkatraman Ramakrishnan]], [[Thomas A. Steitz]] i [[Ada E. Yonath]] (proučavanje strukture i funkcije [[ribozom]]a) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Elizabeth H. Blackburn]], [[Carolyn W. Greider]] i [[Jack W. Szostak]] (otkriće kako [[Telomera|telomeri]] i enzim [[telomeraza]] štite [[hromozom]]e) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Herta Müller]] (koncetracijom poezije i otvorenošću proze prikazuje pejzaž obespravljenih) * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Barack Obama]] (vanredni napori za ojačanje međunarodne diplomatije i saradnje među narodima) * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|'''Ekonomija''']]: [[Elinor Ostrom]] (analiza ekonomske uprave, naročito zajedničkih dobara [[:en:Common-pool resource|CPR]]) i [[Oliver E. Williamson]] (analiza ekonomske uprave, naročito [[Teorija firme|granica firme]]) == Vidi takođe: == [[Popis godina|Godišnji kalendar]] == Reference == {{reference}} === Literatura === * [http://www.arhiv.rs/img/hd/2009.html Hronologija događaja 2009] (Srbija), Medijski arhiv Ebart {{commonscat|2009}} [[Kategorija:2009.]] gr4w7mxb79mgtk643erdn281qvmhydt 42655547 42655539 2026-07-15T21:57:43Z Alekol 2231 /* April/Travanj */ 42655547 wikitext text/x-wiki {{Godina nav}} {{Godina u drugim kalendarima|2009}} Godina '''2009''' ('''[[Rimski brojevi|MMIX]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u četvrtak]]. Označena je kao: * Međunarodna godina astronomije * Međunarodna godina prirodnih vlakana __NOTOC__ == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Slovačka]] uvela [[euro]] (30,1260 [[Slovačka kruna|kruna]]); * 1. 1. - Francuska preuzela od Hrvatske predsedavanje [[Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija|Vijećem sigurnosti UN]]; * 1. 1. - Češka preuzela predsedavanje EU od Francuske; * 1. 1. - U [[Norveška|Norveškoj]] dozvoljeno sklapanje istopolnih brakova, usvajanje dece u istim, kao i veštačka oplodnja za žene u istopolnim brakovima; * 1. 1. - U Hrvatskoj stupio na snagu zakon o suzbijanju diskriminacije. * [[2. 1.]] - Dve eksplozije u [[Kosovska Mitrovica|Kosovskoj Mitrovici]], šest povređenih. * 2. 1. - [[Šrilankanski građanski rat]]: vojska ulazi u glavni grad Tamilskih tigrova Kilinoči. Zatim 9-tog zauzimaju i Slonovski prelaz i 25-tog Mulaitivu, poslednje uporište Tigrova, ali borbe se nastavljaju u džunglama. * [[3. 1.]] - [[Rat u Gazi 2008.-2009.]]: Izrael započinje kopnenu invaziju. * 3. 1. - Počinje prvo izdanje [[Reli Dakar|Relija Dakar]] u Južnoj Americi (do 2019). * 3. 1. - "[[Satoshi Nakamoto]]" generiše prvi blok lanca (→ [[blockchain]]) mreže [[Bitcoin]]a. * [[7. 1.]] - [[Rusko-ukrajinski gasni sporovi]]: prekinuta sva isporuka ruskog gasa preko [[Ukrajina|Ukrajine]] - Gasna kriza traje do [[19. 1.]], pogađa više evropskih zemalja. * [[8. 1.]] - U Splitu podignute optužnice protiv petorice zbog zločina u [[Lora (Split)|Lori]]. * 8. 1. - Banka Engleske spušta kamatnu stopu na 1,5%, najniže u 315 godina istorije (u martu će biti 0,5%<ref>[https://www.bankofengland.co.uk/boeapps/database/Bank-Rate.asp Official Bank Rate history]. bankofengland.co.uk</ref>). * [[9. 1.]] - Časopis ''The Banker'' proglasio guvernera [[Hrvatska narodna banka|HNB]] [[Željko Rohatinski|Željka Rohatinskog]] za najboljeg guvernera na svetu u [[2008]]. * [[15. 1.]] - "Čudo na Hadsonu": [[US Airways let 1549]] se spustio na reku Hadson u Njujorku, svi putnici evakuisani. * [[16. 1.]] - [[1. 2.]] - [[Datoteka:Handball pictogram.svg|25px]] [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2009.]]: Francuska 1, Hrvatska 2, Srbija 8. * [[17. 1.]] - [[Izrael]] proglasio kraj napada na [[Pojas Gaze]]. [[Datoteka:US President Barack Obama taking his Oath of Office - 2009Jan20.jpg|thumb|left|Inauguracija [[Barack Obama|Baracka Obame]]]] * [[20. 1.]] - Inauguracija [[sjedinjene Američke Države|američkog]] predsjednika [[Barack Obama|Baracka Obame]]. Potpredsednik je [[Joe Biden]], državni sekretar [[Hillary Clinton]] (do 2013). * 20. 1. - U [[Rijeka|Rijeci]] pronađen najveći [[mozaik]] u Hrvatskoj, ostatak [[rana hrišćanska umetnost|ranokršćanske]] bazilike iz 4. ili 5. stoljeća. * [[22. 1.]] - Predsednik Srbije [[Boris Tadić]] uputio protest generalnim sekretarima [[NATO]] i [[Ujedinjeni narodi|UN]] zbog formiranja [[Kosovske bezbednosne snage|Kosovskih bezbednosnih snaga]]. * 22. 1. - [[Miladin Kovačević]], koji se u SAD tereti zbog nanošenja teških telesnih povreda, posetio Skupštinu Srbije u pratnji poslanika [[Srpska radikalna stranka|SRS]]. * [[23. 1.]] - [[Miroslav Lajčak]] podneo ostavku na mesto Visokog predstavnika [[Evropska unija|EU]] u [[Bosna i Hercegovina|BiH]]. * [[24. 1.]] - Dve eksplozije u Kosovskoj Mitrovici, bez povređenih. * [[26. 1.]] - [[Islandska finansijska kriza (2008-2011)]]: premijer Geir Haarde daje ostavku nakon 14 nedelja protesta i iz zdravstvenih razloga; od 1. februara mu sledi [[Jóhanna Sigurðardóttir]] (do 2013), prva otvorena lezbejka na čelu neke vlade. * 26. 1. - Nova faza građanskog rata u Somaliji, pošto su se etiopske snage povukle početkom meseca: islamisti iz [[Al-Shabaab]]a zauzimaju grad [[Baidoa]]. Prelazna federalna vlada u Mogadišu je na ivici pada, krajem meseca predsednik postaje Šarif Šeih Ahmed, nekadašnji predsednik [[Savez islamskih sudova|Saveza islamskih sudova]]. * 27. 1. - 21-godišnji ruski vojnik Aleksandar Glukov dezertirao iz svoje jedinice u [[Južna Osetija|Južneoj Osetiji]] i prešao na jug Gruzije, navodeći da mu je bilo dosta vojne službe u tom području.<ref>{{cite web|author=Ellen Barry|date=27.1. 2009|title=Tensions Flare as Russian Soldier Seeks Asylum in Georgia| url=http://www.nytimes.com/2009/01/28/world/europe/28georgia.html|publisher=New York Times}}</ref> * [[30. 1.]] - Srbija počela da primenjuje Prelazni trgovinski sporazum sa [[Evropska unija|EU]]. === Februar/Veljača === [[Datoteka:Sarajevo Railway-Station 2011-10-01 (4).jpg|mini|250px|[[Avaz Twist Tower]] (desno)]] * [[1. 2.]] - [[Patrijarh moskovski Kiril]] ustoličen kao novi poglavar [[Ruska pravoslavna crkva|Ruske pravoslavne crkve]]. * [[3. 2.]] - Folk pevač [[Aca Lukas]] lakše ranjen u pucnjavi na Novom Beogradu; * 3. 2. - Federalni sud Australije odbio žalbu [[Dragan Vasiljković|Kapetana Dragana]] na izručenje Hrvatskoj (ali vidi [[#Septembar/Rujan|4. sept/ruj.]]). * 3. 2. - Najviše snega u Velikoj Britaniji od 1991. * [[7. 2.]] - [[Datoteka:Banner of the Qulla Suyu.svg|35px|Zastava Wiphala, druga bolivijska zastava]] Novi [[Ustav Bolivije]]: Republika [[Bolivija]] postaje Plurinacionalna Država Bolivija - domorodački narodi imaju pravo na samoupravu i autonomiju (kozvanična zastava [[Wiphala]] je usvojena u avgustu). * 7. 2. - Požari Crne subote: nakon rekordnih temperatura u [[Melbourne]]-u (46&nbsp;°C) počinju najsmrtonosniji šumski požari u Australiji, sa 209 žrtava. * [[8. 2.]] - U mađarskom gradu [[Vesprem]]u, huligani ubili rumunjskog rukometnog reprezentativca [[Marian Cozma|Mariana Cozmu]], a teško su ranili hrvatskog rukometnog reprezentativca [[Ivan Pešić|Ivana Pešića]] i srpskog rukometnog reprezentativca [[Žarko Šešum|Žarka Šešuma]]. * [[9. 2.]] - [[Svetska zdravstvena organizacija|SZO]] objavila da je u [[Zimbabve]]u od [[kolera|kolere]] obolelo 69.000 osoba. * [[10. 2.]] - [[Gazprom]] Njeft preuzeo 51% kapitala [[Naftna industrija Srbije|NIS]], za šta je uplatio 400 miliona eura. * [[11. 2.]] - Privremeno prekinuto suđenje [[Vojislav Šešelj|Vojislavu Šešelju]] u Hagu. * 11. 2. - Lider opozicije [[Morgan Tsvangirai]] postaje premijer [[Zimbabve]]a (do [[2013]]) na osnovu prošlogodišnjeg sporazuma sa predsednikom [[Robert Mugabe|Mugabeom]]. * [[15. 2.]] - Gen-ppuk. [[Miloje Miletić]] novi načelnik generalštaba Vojske Srbije nakon [[Zdravko Ponoš|Zdravka Ponoša]]. * [[16. 2.]] - Ustavni referendum u [[Venezuela|Venezueli]]: 55% za ukidanje ograničenja broja mandata. * [[17. 2.]] - Preds. Obama je potpisao Zakon o američkom oporavku i reinvesticiji, ekonomski stimulus od oko 800 milijardi dolara. * [[19. 2.]] - Srpska vlada u tajnosti odlučila da će platiti 900.000 dolara odštete porodici Brajana Štajnhauera, za čije je premlaćivanje optužen [[Miladin Kovačević]] (što će objaviti "[[Borba (novine)|Borba]]"). * 19. 2. - Dan nakon što je Obamina administracija objavila Plan za priuštivost i stabilnost kućevlasnika, za pomoć u izbegavanju ovrha, urednik CNBC Rick Santelli ga kritikuje i predlaže "čajanku" u Čikagu. Već za dan-dva se organizuje više sajtova sa temom [[Pokret Čajanke|Pokreta Čajanke]]. * [[20. 2.]] - [[Rusija]] ukinula vize građanima Srbije. * [[22. 2.]] - [[81. dodjela Oscara]]: najbolji film ''[[Slumdog Millionaire]]'', ukupno osam nagrada od 10 nominacija, ''[[The Curious Case of Benjamin Button (film)|The Curious Case of Benjamin Button]]'' tri od 13, ''[[The Dark Knight]]'' i ''[[Milk (film)|Milk]]'' po dve od po osam nominacija. * [[24. 2.]] - [[Vlade Divac]] izabran za predsednika [[Olimpijski komitet Srbije|Olimpijskog komiteta Srbije]]. * [[25. 2.]] - Deset stražara Okružnog zatvora u Beogradu suspendovano zbog propusta - u ćeliji [[Milorad Ulemek Legija|Legije]] pronađen plastični pištolj. * 25 - 26. 2. - Pobuna Bangladeških strelaca: ubili su 57 oficira i 17 civila pre nego što su se predali. * [[26. 2.]] - Presude [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Haškog tribunala]] u vezi optužbi za ratne zločine na [[Kosovo|Kosovu]] [[1999]].: [[Milan Milutinović]] oslobođen, [[Nikola Šainović]], [[Nebojša Pavković]] i [[Sreten Lukić]] na po 22 godine, [[Vladimir Lazarević]] i [[Dragoljub Ojdanić]] na po 15 godina (Šainović i Lazarević oslobođeni 2015.). * [[27. 2.]] - U 40 gradova SAD je održana "Čikaška [[Pokret Čajanke|Čajanka]]". === Mart/Ožujak === * 1/[[2. 3.]] - [[Joao Bernardo Viera]], predsjednik [[Gvineja Bisau|Gvineje Bisao]] ubijen prilikom napada vojske na predsjedničku palaču, nekoliko sati nakon što je u eksploziji poginuo načelnik generalštaba Batista Tagme Na Waie; * 2. 3. - U Srbiji usvojen Zakon o oduzimanju imovine stečene kriminalom. * [[3. 3.]] - U Srbiji rehabilitovana glumica [[Žanka Stokić]]; * 3. 3. - U Beogradu osuđena "saobraćajna mafija" (prevare sa naplatom odštete za saobraćajne udese). * 3. 3. - U pakistanskom [[Lahore]]u napadnut autobus sa [[kriket]]ašima iz [[Šri Lanka|Šri Lanke]], poginulo 6 policajaca i dva civila. * [[4. 3.]] - [[Međunarodni krivični sud]] izdao nalog za hapšenje [[Omar al-Bashir|Omara al-Bashira]], predsjednika [[Sudan]]a. * [[5. 3.]] - [[Michael Jackson]] najavljuje niz koncerata ''This Is It'' u Londonu, počevši od jula. * [[7. 3.]] - [[NASA]] je započela [[Misija Kepler|misiju Kepler]], s ciljem potrage za [[planeta]]ma van Sunčevog sistema. * [[9. 3.]] - [[Nata Mesarević]] v. d. predsednica Vrhovnog suda Srbije. * 9. 3. - [[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones IA]] se zatvorio na 6.547,05 - najniže od 1997. i pad sa preko 14.000 u 2007. Do kraja godine se oporavlja na preko 10.000 (u narednim godinama generalno raste, 2026. je došao do 50.000). * [[11. 3.]] - [[Valentin Inzko]] imenovan za specijalnog predstavnika [[Evropska unija|EU]] u [[Bosna i Hercegovina|BiH]]; * 11. 3. - 17-godišnji Thomas Kreschmer ubio 17 osoba u njemačkom gradu [[Winnenden]]u. * [[12. 3.]] - Presude za zločin na [[Masakr na Ovčari|Ovčari]] (od 18 optuženih, 5 oslobođeno, ostali 5 do 20 godina robije; nova presuda 2017.). * [[13. 3.]] - U drugostepenom procesu oslobođen zbog nedostatka dokaza Fljorim Ejupi, prethodno osuđen na 40 godina zbog miniranja "Nišekspresovog" autobusa kod Podujeva 2001. (poginulo 12 Srba). [[Datoteka:NoviBeograd-CK.jpg|150px|mini|[[Poslovni centar Ušće]] u Beogradu, bivši "CK"]] * [[17. 3.]] - Na [[Madagaskar]]u vojska [[puč|državnim udarom]] svrgava predsjednik [[Marc Ravalomanana|Marca Ravalomananu]] i na njegovo mjesto postavlja dotadašnjeg opozicijskog čelnika [[Andy Rajoelina|Andyja Rajoleinu]] (do 2014. i 2019-25); * 17. 3. - [[Momčilo Krajišnik]] u Hagu pravosnažno osuđen na 20 godina zbog zločina nad Muslimanima 1992. (pušten [[2013]]). * [[23. 3.]] - Časna sestra [[Amadeja Pavlović]] posmrtno je dobila priznanje kao [[:Dodatak:Popis hrvatskih pravednika među narodima|Pravednica među narodima]] za spašavanje jedne [[jevreji|židovske]] djevojčice. * [[25. 3.]] - Dogovor Srbije i [[Međunarodni monetarni fond|MMF]] o tri milijarde eura kredita Srbiji u naredne dve godine; * 25. 3. - Od posledica aktiviranja bombe koja je bila postavljena na ulazna vrata, poginula Radica Lukić, supruga sudije za prekršaje iz [[Knjaževac|Knjaževca]]. * [[26. 3.]] - U Srbiji usvojen Zakon protiv diskriminacije, kome su se verske zajednice protivile zbog prava osoba manjinskih seksualnih orijentacija. * 27 - 29. 3. - Između Libije i Italije, potonuo je jedan brod a dva su nestala, sa možda 500 migranata. Jedan je spasen sa 350 ljudi. * [[29. 3.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Montenegro.svg|22px|Crna Gora]] [[Izbori za poslanike Skupštine Crne Gore 2009.]]: apsolutnu većinu osvojila koalicija okupljena oko premijera [[Milo Đukanović|Mila Đukanovića]]; * 29. 3. - U [[Zagreb]]u je svečano proslavljeno dovršenje obnove [[Crkva sv. Marka u Zagrebu|Crkve sv. Marka]], koje je započeto prije 25 godina. * [[30. 3.]] - U [[kragujevac|kragujevačkoj]] "[[Zastava (fabrika)|Zastavi]]" sklopljen prvi [[Fiat Punto]]. * [[31. 3.]] - [[Narodna skupština Republike Srbije]] otpočela zasedanje u renoviranoj sali [[Dom Narodne skupštine Republike Srbije|Doma narodne skupštine]] (bivša Savezna skupština); * 31. 3. - U Beogradu otvoren tržni centar "[[Poslovni centar Ušće|Ušće]]" površine 130.000 kvm. * 31. 3. - [[Benjamin Netanjahu]] je po drugi put premijer Izraela (do 2021). === April/Travanj === [[Datoteka:2009 G-20 London Summit - 4342568178.jpg|mini|250px|Lideri [[G20]]]] * [[1. 4.]] - {{flagicon|NATO}} [[Hrvatska]] i [[Albanija]] zvanično postale članice [[NATO]]-a; * 1. 4. - Specijalno tužilaštvo u Srbiji podiglo optužnicu protiv gradonačelnika [[Zrenjanin]]a, [[Goran Knežević|Gorana Kneževića]], i još 21 osobe, zbog krivičnog dela zločinačkog udruživanja, zloupotrebe službenog položaja, primanja mita, i davanja mita (Knežević oslobođen odgovornosti [[2010]]). * 1. 4. - Švedski parlament je usvojio novi zakon o braku koji je spolno neutralan, a stupa na snagu [[1. 5.]] * 1. 4. - Nevladine organizacije u Srbiji podnele prijavu protiv [[Dobrica Ćosić|Dobrice Ćosića]] zbog "izazivanja nacionalne, rasne i verske mržnje" na osnovu citata iz njegove knjige ''Vreme zmija–Pišćevi zapisi 1999-2000'' - usledila rasprava u javnosti. * 1. 4. - Slučaj [[Miladin Kovačević|Miladina Kovačevića]] prepušten srpskom pravosuđu. * [[2. 4.]] - Londonski samit [[G20]]: u principu dogovoreno 1.100 milijardi dolara za razne programe stabilnosti i oporavka. * [[5. 4.]] - [[Severna Koreja]] lansira satelit [[Kwangmyŏngsŏng-2]] (Zvezda vodilja 2), što izaziva osudu iz međunarodne zajednice. * 5. 4. - [[Gjorge Ivanov]] (VMRO-DPMNE) izabran je za predsednika Makedonije (do 2019). * 5. 4. - Na izborima u [[Moldova|Moldovi]], [[Vladimir Voronin|Voroninovi]] komunisti treći put zaredom dobijaju apsolutnu većinu. Narednih dana dolazi do [[Politička kriza u Moldaviji 2009.|krize i nereda]]; pošto nema većine za novog predsednika, novi izbori su održani u julu. [[Datoteka:L'Aquila eathquake prefettura.jpg|mini|220px|Zemljotres u Akvili]] * [[6. 4.]] - Razorni zemljotres pogodio grad [[L'Aquila|Akvilu]] u Italiji, blizu 300 mrtvih. * [[7. 4.]] - U [[Zagreb]]u je održana svečanost podizanja [[Zastava NATO-a|NATO-ve zastave]] ispred zgrade [[Ministarstvo obrane Republike Hrvatske|MORH]]-a. * [[8. 4.]] - [[Somalski pirati]] oteli američki brod ''[[MV Maersk Alabama]]'', mornarica ga oslobodila četiri dana kasnije (→ film ''[[Captain Phillips (film)|Captain Phillips]]'' iz 2013. i mema "I am the captain now"). * [[9. 4.]] - Izmjenjen [[Ustav Sjeverne Koreje]]: više se ne pominje komunizam. * [[14. 4.]] - Dan nakon što je SB UN osudio neuspelo lansiranje satelita, Severna Koreja objavljuje da napušta razgovore Šest strana i nastavlja nuklearni program. * [[17. 4.]] - Puštena je u promet dionica [[Autocesta A5|autoceste A5]] od [[Osijek]]a do [[Đakovo|Đakova]] dužine 32,5 [[kilometar]]a. * 17. 4. - Suđenje ''[[The Pirate Bay]]''-u u Švedskoj: četvorica su osuđena na po godinu dana zatvora, globa i odštete iznose 3,5 miliona dolara. * [[21. 4.]] - Međunarodnom sudu pravde podneske u postupku za utvrđivanje legalnosti proglašenja nezavisnosti [[Kosovo|Kosova i Metohije]] podnijelo je ukupno 35 zemalja članica [[Ujedinjeni narodi|UN]]-a. * 21. 4. - [[UNESCO]] pokrenuo [[Svetska digitalna biblioteka|Svetsku digitalnu biblioteku]]. * [[24. 4.]] - Štrajkač Zoran Bulatović u Novom Pazaru odsekao sebi prst; * 24. 4. - [[Dobrivoje Tanasijević]] (''Dan Tana'') podneo ostavku na dužnost predsednika [[FK Crvena zvezda]]. * [[25. 4.]] - [[Misija vladavine prava Evropske unije na Kosovu|EULEKS]] snage intervenisale suzavcem kako bi sprečile sukob Srba i Albanaca u Brđanima (severna Mitrovica). * [[26. 4.]] - U [[Rijeka|Rijeci]] se održala akcija [[Homo si teć]], jedno od najvećih humanitarno-[[sport]]skih događanja u [[Hrvatska|Hrvatskoj]]. * [[27. 4.]] - Uhapšen [[Sreten Jocić]] zbog sumnje da je umešan u ubistvo [[Ivo Pukanić|Ive Pukanića]] i [[Niko Franjić|Nike Franjića]] 23. okt/list. 2008.; * 27. 4. - U [[Podgorica|Podgorici]] osuđen Damir Mandić na 30 godina zbog ubistva [[Duško Jovanović|Duška Jovanovića]], urednika "[[Dan (novine)|Dana]]"; * april - EU naređuje Francuskoj, Španiji, Irskoj i Grčkoj da smanje budžetski deficit. * [[29. 4.]] - [[Pandemija svinjske influence 2009.]]: pošto se bolest širi u Meksiku i SAD, [[WHO|Svetska zdravstvena organizacija]] proglašava vanrednu situaciju od međunarodnog značaja. * [[30. 4.]] - Kriza automobilske industrije: [[Chrysler]] prijavljuje bankrot s ciljem reorganizacije. U junu nastaje Chrysler Group. === Maj/Svibanj === [[Datoteka:City of Capitals 10th March 2013.JPG|mini|200px|''[[City of Capitals]]'' u Moskvi, najviša zgrada u Evropi do 2012.]] * [[4. 5.]] - Amerikanac ušao na imanje [[Aung San Suu Kyi]], dve nedelje pre kraja njenog kućnog pritvora - u avgustu dobija još 18 meseci. * [[5. 5.]] - [[Veselin Šljivančanin]] pravosnažno osuđen u Hagu zbog zločina u [[Vukovar]]u 1991. na 17 godina (povećano sa 5, sledeće godine smanjeno na 10, pušten 2011.). * [[6. 5.]] - [[Damir Dokić]], otac teniserke [[Jelena Dokić|Jelene]], priveden zbog pretnji australijskoj ambasadorki (osuđen na 15 meseci [[11. 6.]]). * [[7. 5.]] - Prvi sastanak [[Istočno partnerstvo|Istočnog partnerstva]], inicijative EU i nekoliko istočnoevropskih zemalja. * 7. 5. - [[Europska središnja banka]] smanjuje kamatu na 1%, uvodi [[kvantitativno popuštanje]] od 60 milijardi eura. Banka Engleske spušta na 0,5% i 50 milijardi funti popuštanja. * [[8. 5.]] - [[Branimir Glavaš]] osuđen u Zagrebu na 10 godina zbog zločina nad Srbima 1991, istog dana pobegao u BiH. * [[8. 5.|8]] - [[10. 5.]] - [[Datoteka:Karate pictogram.svg|25px]] U [[Zagreb]]u je održano Europsko prvenstvo u [[karate]]u, hrvatski predstavnici izborili su se za šest medalja (5 pojedinačno - 3 zlatne - [[Petra Volf]], [[Jelena Kovačević]] i [[Danil Domdjoni]] i 2 brončane - [[Ana Marija Čelan]] i [[Mirna Šenjug]] te ekipno ženske predstavnice također broncu). * [[9. 5.]] - Nakon 18 dana štrajka glađu, radnici firme "Prvi partizan" iz [[Kragujevac|Kragujevca]] prekinuli štrajk nakon što je potpisan sporazum koji im garantuje povezivanje radnog staža i isplatu otpremnina. * 9. 5. - [[Jacob Zuma]] je predsednik Južne Afrike (do 2018). * [[10. 5.]] - [[Novak Đoković]] osvojio Otvoreno prvenstvo Srbije u tenisu, pobedivši u finalu Poljaka Lukasa Kubota sa 2:0 u setovima. * [[13. 5.]] - Završeni izbori u Indiji, glasalo je 417/716 miliona glasača. Vladajući [[Indijski nacionalni kongres]] povećava broj mandata, [[Manmohan Singh]] ostaje premijer do 2014. * [[15. 5.]] - Ruski [[Gazprom|Gasprom]] potpisao sporazume sa gasnim kompanijama Srbije, [[Bugarska|Bugarske]] i [[Grčka|Grčke]] za izgradnju gasovoda "[[Južni tok]]". * 12 - [[16. 5.]] - [[Eurosong 2009]] u Moskvi: pobedio [[Alexander Rybak]] iz Norveške (''Fairytale''), [[Regina]] iz BiH 9. ("Bistra voda"), [[Igor Cukrov]] i [[Andrea Šušnjara]] iz Hrvatske 18. ("Lijepa Tena"). * [[17. 5.]] - U [[Hrvatska|Republici Hrvatskoj]] su održani [[Lokalni i područni (regionalni) izbori u Hrvatskoj|lokalni i područni izbori]], prvi od osamostaljenja u kojima su [[Načelnik|načelnici]], [[Gradonačelnik|gradonačelnici]] i [[župan]]i bili birani neposredno. * 17. 5. - [[Oslobodilački tigrovi Tamilskog Elama|Tamilski tigrovi]] priznali poraz na [[Šri Lanka|Sri Lanci]] - kraj [[Šrilankanski građanski rat|građanskog rata]] započetog [[1983]]. * [[18. 5.]] - Crnogorski predsednik [[Filip Vujanović]] u poseti Srbiji (prvi put od priznanja Kosova). * [[19. 5.|19]] - [[21. 5.]] - Potpreds. SAD [[Joe Biden]] u poseti regionu: BiH 19., Beograd [[20. 5.|20.]], Kosovo 21. maja; vladika Artemije nije hteo dati blagoslov za posetu [[Manastir Visoki Dečani|Visokim Dečanima]], što je Sabor [[Srpska pravoslavna crkva|SPC]] poništio. * [[20. 5.]] - U Irskoj je objavljen izveštaj Komisije za ispitivanje zlostavljanja dece: od oko 25.000 dece u institucijama od 1914, žalilo se 1.500. * [[21. 5.]] - Dragan Marić, privatnik iz [[Valjevo|Valjeva]], sa dve bombe ušao u [[Predsedništvo Srbije]] preteći da će ih aktivirati ukoliko Vlada Srbije ne potpiše sa njim ugovor o vansudskom poravnanju. Nakon višečasovnih pregovora, Marića su jake policijske snage uspele da razoružaju i uhapse; * 21. 5. - Afera oko maltretiranja narkomana koji se leče u centru "[[Manastir Crna reka|Crna Reka]]" u Srbiji. * [[25. 5.]] - Severna Koreja izveštava da je izvela drugu nuklearnu probu. * [[26. 5.]] - [[Vladan Lukić]] izabran za predsednika FK Crvena zvezda (do 2012). === Jun/Juni/Lipanj === * [[1. 6.]] - [[Air France let 447]]: avion Rio de Žaneiro - Pariz se srušio u Atlantski okean. * 1. 6. - [[General Motors]] prijavljuje bankrot - sledi reorganizacija. [[Datoteka:Female mammoth Vika from Serbia.jpg|160px|mini|[[Stepski mamut]] Vika iz [[Viminacijum]]a]] * [[3. 6.]] - Kod [[Kostolac|Kostolca]] i Carskog mauzoleja pronađen skelet [[mamut]]a. * [[4. 6.]] - [[Barack Obama]] drži govor u Kairu "Novi početak". * [[4. 6.|4]] - [[7. 6.]] - Na izborima za [[Evropski parlament]] pobijedila [[Evropska narodna partija]] (EPP). * [[4. 6.]] - Na [[Cetinje]] se sastali šefovi država jugoistočne Evrope na samitu "Raznolikost kulturne baštine - upravljanje i kulturna promocija". * [[8. 6.]] - Umro [[gabon]]ski predsednik [[Omar Bongo]], na vlasti od [[1967]]. U oktobru, nakon izbora, nasleđuje ga sin [[Ali Bongo]] (do puča 2023). * 8. 6. - Predstavljen iPhone 3GS, treća generacija [[iPhone]]a. * [[10. 6.]] - Milo Đukanović po šesti put izabran za premijera Crne Gore. * 10. 6. - Bosanska televizija prikazuje kućne snimke [[Ratko Mladić|Ratka Mladića]]. * 10. 6. - U Srbiji ukinute vize za [[Rusija|Rusiju]]. * [[11. 6.]] - SZO proglašava [[Pandemija svinjske influence 2009.|pandemiju svinjske influence]]. * [[12. 6.]] - Na [[iran]]skim predsedničkim izborima reizabran [[Mahmud Ahmadinežad]]. Dolazi do [[Iranski protesti 2009.|protesta]] pristalica opozicionog kandidata [[Mir-Hossein Mousavi]]ja. [[Datoteka:Michael Jackson Cannescropped.jpg|thumb|150px|† [[Michael Jackson]]]] * [[15. 6.]] - Ministri spoljnih poslova zemalja članica Evropske unije postigli u Luksemburgu dogovor i izneli preporuku da se građanima Srbije i ostalih zemalja zapadnog Balkana ukinu vize za putovanje u države članice EU. * [[18. 6.]] - U [[Novi Sad|Novom Sadu]] počeo Samit šefova država centralne Evrope. * [[20. 6.]] - Otvoren je [[Akropoljski muzej]]. * [[21. 6.]] - [[Grenland]] preuzima kontrolu nad policijom, sudstvom i prirodnim resursima; [[Grenlandski jezik|grenlandski]] postaje jedini zvanični jezik. * [[23. 6.]] - U [[Bugarska|Bugarskoj]], na osnovu Interpolove poternice, uhapšen [[Agim Čeku]], bivši kosovski premijer i komandant [[Oslobodilačka vojska Kosova|OVK]] (ubrzo pušten). * [[25. 6.]] - u Los Anđelesu, od posledica srčanog udara, umro je [[Michael Jackson]]. * [[28. 6.]] - Ustavna kriza u [[Honduras]]u: Vrhovni sud naredio smenu predsednika [[Manuel Zelaya|Zelaye]] zbog njegove namere da sazove glasanje o promeni ustava - vojska ga proterala iz zemlje. * 28. 6. - [[Stephen Hawking]] priredio žurku za putnike kroz vreme u Cambridgeu: niko nije došao. * [[29. 6.]] - [[Bernie Madoff]] je osuđen na 150 godina zatvora za najveću piramidalnu šemu u istoriji. * [[30. 6.]] - [[Rat u Iraku]]: Američke trupe zvanično su predale kontrolu nad gradovima i suverenost nad Irakom domaćim vlastima i povukle se u izolovane baze. Time je zvanično okončana šestogodišnja okupacija, koja je otpočela invazijom 2003. godine. godine. Definitivno povlačenje je najavljeno za 2011. godinu (ipak, patrolirali su ulicama [[Mosul]]a još nekoliko meseci, zbog zategnute situacije). === Jul/Juli/Srpanj === * [[1. 7.]] - [[Ivo Sanader]] iznenada podnosi ostavku na mjesto premijera Hrvatske i predsjednika [[Hrvatska demokratska zajednica|HDZ]] i kaže da se povlači iz politike; * 1. 7. - [[12. 7.]] - [[Letnja univerzijada 2009.]] u Beogradu. * [[2. 7.]] - Poznati srpski glumac, [[Žarko Laušević]], uhapšen u Sjedinjenim Američkim Državama zbog boravka u toj zemlji bez posedovanja emigrantske vize. * [[3. 7.]] - Vođa [[novi Pazar|novopazarskih]] [[vehabizam|vehabija]] [[Senad Ramović]] osuđen na 13 godina zbog terorizma i nedozvoljenog držanja oružja i eksploziva. [[Datoteka:Jadranka Kosor 2009 crop.jpg|thumb|150px|[[Jadranka Kosor]], premijer RH 2009-2011.]] * [[5. 7.]] - Izbori u [[Bugarska|Bugarskoj]] donose promenu vlasti: nova partija [[Građani za evropski razvoj Bugarske|GERB]] nadmašila [[Bugarska socijalistička partija|socijaliste]] premijera [[Sergej Stanišev|Staniševa]]. [[Bojko Borisov]] je prvi put premijer do 2013. * 5. 7. - Neredi u [[Ürümqi]]ju, [[Ujguri]] napadaju [[Han]] Kineze, oko 200 mrtvih. * [[6. 7.]] - [[Jadranka Kosor]] izabrana za predsednicu Vlade Hrvatske. * [[7. 7.]] - U blizini [[Batajnica|Batajnice]], srušio se [[Mikoyan MiG-29 'Fulcrum'|MiG 29]] Vojske Srbije, i tom prilikom poginuli su pilot Rade Ranđelović i vojnik Milan Ulemek. * [[8. 7.]] - [[Nezavisno udruženje novinara Srbije|NUNS]] podneo krivične prijave protiv osoba u raznim televizijama i novinama za sprovođenje "ratnohuškačke propagande" krajem '80-tih i početkom '90-tih. * [[9. 7.]] - Napad na [[žandarmerija|žandarmeriju]] kod Lučana ([[Bujanovac]], Srbija) - povređena dva žandarma. * [[13. 7.]] - U [[Ankara|Ankari]] potpisan dogovor o izgradnji [[gasovod Nabuko|gasovoda Nabuko]] (plan napušten 2013). * [[14. 7.]] - Dve osobe povređene od eksplozije bombe u [[Preševo|Preševu]]. * [[15. 7.]] - Samit [[Pokret nesvrstanih zemalja|Pokreta nesvrstanih zemalja]] u [[Šarm el Šeik]]u, [[Egipat]]. * [[16. 7.]] - U saobraćajnoj nesreći kod [[Luksor]]a poginulo devet srpskih državljana. * 16. 7. - [[Island]] aplicirao za članstvo u [[EU]] (nova vlada odustala 2013.). * [[17. 7.]] - [[2. 8.]] - [[Svetsko prvenstvo u vodenim sportovima 2009.]] u Rimu: [[Milorad Čavić]] zlatna i srebrna medalja, [[Nađa Higl]] zlatna, vaterpolo reprezentacija Srbije zlatna i vaterpolo reprezentacija Hrvatske bronzana medalja. * [[20. 7.]] - Braća [[Milan Lukić|Milan]] i [[Sredoje Lukić]] osuđeni u Hagu na doživotnu odn. 30 godina zbog zločina nad Muslimanima u [[Višegrad]]u 1992-94. * [[24. 7.]] - U železničkoj nesreći kod [[Split]]a poginulo šest putnika; * 24. 7. - Lider Srpske radikalne stranke, [[Vojislav Šešelj]], osuđen na 15 meseci zatvora pred [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Haškim tribunalom]] zbog nepoštovanja suda. * 26 - 29. 7. - Sukob [[Nigerija|nigerijskih]] vlasti i [[Boko Haram]]a u više severoistočnih država - oko 1.000 mrtvih, većinom u [[Maiduguri]]ju. Osnivač BH, Muhamed Jusuf, ubijen je 30-tog. * [[29. 7.]] - [[Siniša Vučinić]] (osnivač "Srpskog četničkog pokreta Republike Srpske") pretio novinaru [[Miloš Vasić|Milošu Vasiću]] i poslaniku [[Žarko Korać|Žarku Koraću]]. * 29. 7. - Novi izbori u [[Moldova|Moldovi]]: komunisti ostaju najjači, ali izgubili su apsolutnu većinu. Četiri partije će osnovati Alijansu za evropske integracije, na vlasti do 2013. === Avgust/August/Kolovoz === * [[1. 8.]] - [[Anders Fogh Rasmussen]] stupio na dužnost generalnog sekretara [[NATO]]; * 1. 8. - [[Datoteka:Water polo pictogram.svg|25px]]: Vaterpolo reprezentacija Srbije postala prvak sveta na SP održanom u Rimu, Hrvatska 3, Crna Gora 9; [[Vanja Udovičić]] je MVP a [[Filip Filipović (vaterpolista)|Filip Filipović]] najbolji strelac. * [[7. 8.]] - Tajfun Morakot odnosi 500 života na [[Tajvan]]u. * [[14. 8.]] - Teretni brod [[MV Arctic Sea]], izgubljen oko [[30. 7.]] na putu iz Finske u Alžir, lociran blizu [[Zelenortska Republika|Zelenog rta]]. * 14. 8. - Velika Britanija ukinula samoupravu na [[Turks i Caicos Otoci]]ma zbog ministarske korupcije (vraćena 2012.). * [[19. 8.]] - Nekoliko napada auto bombama i minobacačima u Bagdadu, stradalo je oko 100 ljudi. * [[20. 8.]] - Libijac [[Abdelbaset Ali Mohmed Al Megrahi]], osuđen za uništenje [[Pan Am Flight 103|Pan Am-ovog aviona]] iznad Lokerbija [[1988]], pušten iz Škotske na slobodu iz razloga samilosti (umro 2012). * [[24. 8.]] - [[Madonna]] održala koncert u Beogradu. * [[25. 8.]] - [[anarhizam|Anarhistička]] organizacija "Crni Ilija" preuzela odgovornost za bacanje dva [[Molotovljev koktel|Molotovljeva koktela]] na ambasadu Grčke, 4. septembra uhapšeno nekoliko anarhista. * [[30. 8.]] - Izbori u Japanu: opoziciona [[Demokratska partija Japana|Demokratska partija]] ubedljivo pobeđuje [[Liberalna demokratska partija (Japan)|liberal demokrate]]. [[Yukio Hatoyama]] će biti premijer manje od godinu dana, demokrate ostaju na vlasti do 2012. * [[31. 8.]] - Skupština Srbije usvojila predlog kontroverznog Zakona o informisanju koji predviđa visoke novčane kazne za medije, uprkos mnogim kritikama. === Septembar/Rujan === * [[1. 9.]] - U Eurozoni počinje izbacivanje iz upotrebe sijalica [[žarulja]], počevši od mlečnih, kao i bistrih (jačih) od 100 W. * [[3. 9.]] - U fabrici municije "[[Prvi partizan]]" u [[Užice|Užicu]] poginulo sedam radnika od eksplozije, proglašena jednodnevna žalost. * 3. 9. - Novi neredi u [[Ürümqi]], glavnom gradu kineskog [[Xinjiang]]a nakon što su stotine ljudi prijavili da su ubodeni hipodermičkim iglama. * [[4. 9.]] - Iz zatvora u Australiji pušten [[Dragan Vasiljković|Kapetan Dragan]] (Dragan Vasiljković), zbog sumnje u pošteno suđenje u Hrvatskoj (ipak izručen 2015, pušten 2020). * 4. 9. - Udar kod Kunduza u Afganistanu: američki avioni, na nemački poziv, gađaju dve cisterne s gorivom koje su ukrali talibani - gine i preko 100 civila. * [[5. 9.]] - U [[Ohridsko jezero|Ohridskom jezeru]] se udavilo 22 bugarskih turista. * [[8. 9.]] - Na [[Pale|Palama]], u prisustvu predsednika Srbije [[Boris Tadić|Borisa Tadića]], otvorena OŠ "Srbija". * [[9. 9.]] - Kvalifikacije za Južnu Afriku: Srbija-Francuska 1:1, BiH-Turska 1:1, Engleska-Hrvatska 5:1, [[Zadar]]ski srednjoškolci u [[Prag]]u napali [[beograd]]ske gimnazijalce. * [[11. 9.]] - Premijeri Pahor i Kosor dogovorili u Ljubljani da će Slovenija deblokirati proces [[Pristupanje Hrvatske Evropskoj uniji|pristupanja Hrvatske Evropskoj uniji]] a Hrvatska pristaje na međunarodnu arbitražu za granični spor. * 11. 9. - [[Misija vladavine prava Evropske unije na Kosovu|Euleks]] i MUP Srbije potpisali sporazum o tehničkoj saradnji. * [[12. 9.]] - [[Pokret Čajanke]]: "Marš poreskih obveznika na Washington" * [[14. 9.]] - [[Florence Hartmann]] kažnjena zbog nepoštovanja [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|ICTY]]-ja, jer je objavila da je sud prikrio one delove dokumenata u vezi sa umešanošću Srbije u [[rat u Bosni i Hercegovini|rat u BiH]]. * 14. 9. - U američkoj operaciji u Somaliji ubijen je lider [[Al-Shabaab]]a Saleh Ali Saleh Nabhan * [[17. 9.]] - U Beogradu huligani [[Ubistvo Brisa Tatona|pretukli Francuza Brisa Tatona]] - umro [[29. 9.]], sutradan dan žalosti u Beogradu. * [[19. 9.]] - Iz bezbednosnih razloga otkazana sutrašnja [[Povorka ponosa]] u Beogradu. * [[28. 9.]] - [[Ilija Jurišić]] osuđen u Beogradu na 12 godina zbog napada na [[Tuzlanska kolona|Tuzlansku kolonu]] [[1992]]. * 28. 9. - U [[Gvineja|Gvineji]] poginulo 157 demonstranata protiv [[Moussa Dadis Camara|Camarine]] vojne hunte. * [[29. 9.]] - Zemljotres u [[Samoa]]nskim ostrvima magnitude 8,1 praćen cunamijem, 189 poginulih. * [[30. 9.]] - Kengur ukraden iz beogradskog zoo-vrta pobegao i završio pod kolima. === Oktobar/Listopad === * [[2. 10.]] - Irci iz drugog puta podržali [[Lisabonski ugovor]]. * [[4. 10.]] - [[Nogometni izgredi Široki Brijeg-Sarajevo]], poginuo jedan navijač. * 4. 10. - Vanredni parlamentarni izbori u [[Grčka|Grčkoj]]: ubedljiva pobeda [[Panhelenski socijalistički pokret|PASOK]]-a [[Georgios Papandreou Mlađi|Georgiosa Papandreoua]] nad nepopularnim [[Kostas Karamanlis|Kostasom Karamanlisom]] iz [[Nova demokratija|Nove demokratije]] - Papandreou premijer do 2011. * [[6. 10.]] - Ukradena spomen-ploča [[Slavko Ćuruvija|Slavku Ćuruviji]]. * [[10. 10.]] - [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Reprezentacija Srbije]] pobedom od 5:0 nad Rumunijom obezbedila prvo mesto u grupi i direktan plasman na Svetsko prvenstvo [[svjetski kup FIFA 2010|u Južnoj Africi]] 2010. * [[15. 10.]] - [[Bosna i Hercegovina]] primljena u [[Vijeće Sigurnosti]] kao privremeni član; * 15. 10. - Zvaničnom početku gradnje [[Autocesta Bar-Boljare|Autoceste Bar-Boljare]] prisustvuju premijeri Srbije ([[Mirko Cvetković]]), Crne Gore ([[Milo Đukanović]]) i Hrvatske ([[Jadranka Kosor]]) (ništa od toga). * 15. 10. - Akcija "Balkanski ratnik" srpske [[BIA]] i američke [[DEA]]: na brodu blizu [[Urugvaj]]a zaplenjeno 2170&nbsp;kg [[kokain]]a, uhapšeni i srpski državljani. Za organizaciju pošiljke je osumnjičen [[Darko Šarić]]. Prazninu će popuniti Škaljarski klan iz Kotora (Kavački klan se odvaja 2014).<ref>[https://www.krik.rs/rat-balkanskog-podzemlja-ubistva-veze-u-policiji-i-u-vrhu-drzave/ Rat balkanskog podzemlja: Ubistva, veze u policiji i u vrhu države]. krik.rs 05.05.2020.</ref> * [[20. 10.]] - Poseta [[Dmitrij Medvedev|Dmitrija Medvedeva]] Beogradu. * [[21. 10.]] - U okolini [[Kraljevo|Kraljeva]] prva žrtva [[novi grip|novog gripa]] u Srbiji. * [[23. 10.]] - Petnaest kosovskih Albanaca se udavilo u [[Tisa|Tisi]], na granici Srbije i Mađarske; * 23. 10. - Završena gradnja [[Avalski toranj|Avalskog tornja]]. * [[24. 10.]] - Izbio požar u KBC "Dragiša Mišović" u Beogradu, velika materijalna šteta. * [[27. 10.]] - [[Biljana Plavšić]] puštena na slobodu posle odslužene 2/3 kazne. * [[31. 10.]] - U velikoj akciji policije Srbije (operacija "Morava"), u kojoj je učestvovalo oko 2000 policajaca, širom zemlje pohapšeno oko 500 narkodilera. === Novembar/Studeni === * [[1. 11.]] - [[Bill Clinton|Bil Klinton]] prisustvovao otkrivanju svog spomenika u [[Priština|Prištini]], u bulevaru nazvanom po njemu. * [[4. 11.]] - Premijeri Hrvatske i Slovenije [[Jadranka Kosor]] i [[Borut Pahor]] potpisali u Stokholmu arbitražni sporazum o rešavanju graničnog spora. * [[11. 11.]] - Ministar zdravlja Republike Srbije, [[Tomica Milosavljević]], proglasio epidemiju novog virusa [[AH1N1]] na teritoriji cele Srbije. * [[12. 11.]] - Penzionisani general [[Vojska Republike Srpske|VRS]] [[Dragomir Milošević]] pravosnažno osuđen na 29 godina zbog zločina nad civilima u [[Sarajevo|Sarajevu]] 1994-95. * [[15. 11.]] - Lokalni izbori na [[Kosovo|Kosovu]], vlada Srbije poziva Srbe da ne izlaze na izbore. [[Datoteka:Matematička gimnazija - Mathematical Gymnasium Belgrade - MGB - Patriarch Pavle - 4.jpg|thumb|200px|† [[Patrijarh srpski Pavle]]]] * [[19. 11.]] - Sahrani srpskog [[patrijarh srpski Pavle|patrijarha Pavla]] (umro [[15. 11.]], nakon čega je proglašeno tri dana žalosti) prisustvuje nekoliko stotina hiljada ljudi. * [[23. 11.]] - Svečano otvorena vojna baza "Jug" kod [[Bujanovac|Bujanovca]] u Srbiji. * [[24. 11.]] - [[Milorad Ulemek Legija|Milorad Ulemek]] i [[Zvezdan Jovanović]] pravosnažno osuđeni na po 40 godina zbog ubistva [[Zoran Đinđić|Zorana Đinđića]] 2003. * 24. 11. - [[Provala sigurnosti na državnoj večeri SAD 2009]], prilikom koje tri nepozvana gosta dolaze u [[Bijela kuća|Bijelu kuću]] na primanje u počast indijskog premijera [[Manmohan Singh|Manmohana Singha]] te se pred kamerama rukuju s predsjednikom Obamom. * [[25. 11.]] - Vlada [[Dubai]]a objavila odlaganje isplate dugovanja investicione kompanije "Dubai World", što izaziva potres na berzama. * 25. 11. - Glasači [[Sveti Vincent i Grenadini|Svetog Vincenta i Grenadina]] na referendumu odbacili prijedlog za uvođenje republike umjesto [[Monarhija Svetog Vincenta i Grenadina|monarhije]]. * [[27. 11.]] - Prvi izveštaj državne revizije o budžetu u Srbiji. * [[30. 11.]] - Skupština Srbije usvojila Statut AP [[Vojvodina|Vojvodine]] kao i prateći Zakon o prenosu nadležnosti. * 30. 11. - Denominacija [[severnokorejski von|severnokorejskog vona]] (skidanje dve nule), uz rok od svega sedam dana i ograničenu količinu novca koja se može promeniti, izaziva paniku u [[Demokratska Narodna Republika Koreja|Severnoj Koreji]]. * 30. 11. - Grčka vlada objavila da radi na ispravljanju "nedostatka kredibiliteta" na finansijskim tržištima. === Decembar/Prosinac === [[Datoteka:Msu-museum-contemporary-art-zagreb.jpg|mini|[[Muzej suvremene umjetnosti]] u Zagrebu]] * [[1. 12.]] - {{flagicon|Evropa}} Stupio na snagu [[Lisabonski ugovor]]. * 1. 12. - Počela rasprava o zakonitosti proglašenja nezavisnosti [[Kosovo|Kosova]] pred [[Međunarodni sud pravde|Međunarodnim sudom pravde]] u Hagu. * 1. 12. - [[Herman Van Rompuy]] postao prvi trajni predsjednik [[Evropsko vijeće|Evropskog vijeća]]. * [[3. 12.]] - Prvi deo emisije "(Ne)moć države" u okviru serijala "Insajder" na TV [[B92]] o kriminalnim dosijeima navijačkih vođa - autorka [[Brankica Stanković]] zatim izložena pretnjama smrću. * 3. 12. - Vojni lider Gvineje [[Moussa Dadis Camara]] ranjen u pokušaju ubistva, nakon čega napušta zemlju. * [[4. 12.]] - Tjednik "[[Novosti (Hrvatska)|Novosti]]" Srpskog narodnog vijeća ulazi u javnu prodaju. * [[7. 12.]] - Evropska unija odblokirala primenu Prelaznog trgovinskog sporazuma sa Srbijom. * 7. 12. - U Kopenhagenu počela konferencija [[Ujedinjeni narodi|UN]] o klimi. * [[10. 12.]] - U Srbiji stupio na snagu novi Zakon o saobraćaju. * 10. 12. - U Grčkoj objavljeno da je dug zemlje dostigao 300 milijardi eura, najviše u modernoj istoriji (113% GDP-a, mada Eurozona dozvoljava samo 60%) - počinje degradiranje rejtinga. * [[12. 12.]] - Otvoren [[Muzej suvremene umjetnosti]] u Zagrebu. [[Datoteka:SchengenAgreement map.svg|thumb|180px|[[Schengenski sporazum|Šengen]]]] * [[13. 12.]] - Obnovljena železnička linija [[Beograd]]-[[Sarajevo]], prekinuta [[1992]]. * [[14. 12.]] - Skupština [[Vojvodina|Vojvodine]] proglasila novi [[statut Vojvodine|statut]]. * [[16. 12.]] - [[Nauru]] priznao [[Južna Osetija|Južnu Osetiju]], prethodnog dana i [[Abhazija|Abhaziju]], nakon što je u aprilu 2008. priznao Kosovo - prvi takav slučaj. * [[17. 12.]] - Reizbor sudija u Srbiji (deo reforme sudstva). * [[19. 12.]] - Ukinute vize za zemlje [[Schengenski sporazum|Šengenskog sporazuma]] građanima Srbije (sa izuzetkom Kosova i nosioca [plavog] pasoša SRJ), [[Makedonija|Makedonije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. * [[22. 12.]] - Presuđeno u slučaju [[Sejdić i Finci protiv Bosne i Hercegovine]]. * 22. 12. - Srbija u [[Stockholm|Stokholmu]] predala zahtev za kandidaturu u EU. * [[24. 12.]] - Papa [[Benedikt XVI]] srušen od strane mentalno nestabilne žene prilikom ponoćne mise u Rimu. * [[27. 12.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Croatia.svg|20px]] Prvi krug [[Predsjednički izbori u Hrvatskoj 2009|predsjedničkih izbora]] u [[Hrvatska|Hrvatskoj]], u drugi krug odlaze [[Ivo Josipović]] ([[Socijaldemokratska partija Hrvatske|SDP]]) i [[Milan Bandić]] (nezavisni). == Rođenja == {{glavni članak|:Kategorija: Rođeni 2008.}} == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija: Umrli 2008.}} === Januar/Siječanj === * [[4. 1.]] - [[Ivan Gubijan]], hrvatski atletičar (*[[1923]].) * [[9. 1.]] - [[Ljubica Sokić]], srpska slikarka (*[[1914]]). * [[12. 1.]] - Ranko Trbojević, arhitekta (* [[1927]]) * 12. 1. - Branko Savić, prvi fotoreporter Tanjuga (* [[1915]]) * [[14. 1.]] - [[Ricardo Montalbán]], meksički glumac (* [[1920]]) * 14. 1. - [[Dušan Džamonja]], hrvatski kipar (* [[1928]]) * 14. 1. - [[Petar Anđelović]], hrvatski franjevac, provincijal Bosne Srebrene (* [[1937]].) * [[16. 1.]]- [[Bogdan Tirnanić]], srpski novinar (*1941). * [[17. 1.]] - [[Tomislav Crnković]], hrvatski nogometaš (* [[1929]].) * [[20. 1.]] - [[Zvonimir Petričević]] Đimi, arhitekta i košarkaš-reprezentativac (* [[1940]]) * [[22. 1.]] - [[Zvonimir Skerl]], dirigent, pijanista, trombonista, kompozitor (* [[1934]]) * [[25. 1.]] - Đorđe Lazin, prof. Pravnog fakulteta u Beogradu (* [[1950]]) * [[26. 1.]] - [[Radoslav Radivojević]], reditelj, upravnik Pozorišta "Bora Stanković" u Vranju (* [[1943]]) * [[27. 1.]] - [[John Updike]], američki književnik (* [[1932]]) * 27. 1. - Dušan Ivković - Džigi Bau, bokser, urbana legenda (* [[1938]]) * [[29. 1.]] - [[Ivo Škarić]], hrvatski jezikoslovac (* [[1933]].) * 29. 1. - Aleksandar Veselinović, solista Beogradske opere (* [[1931]]) * [[30. 1.]] - Branimir Ristić, doajen srpske onkologije (* [[1933]]) === Februar/Veljača === * [[1. 2.]] - [[Ferdinand Radovan]], hrvatski operni pjevač (* [[1938]].) * [[3. 2.]] - Amfilohije Živković, arhimandrit manastira Jasenovac (* [[1971]]) * [[4. 2.]] - [[Novak Roganović]], srpski fudbaler (* [[1932]]) * [[5. 2.]] - Radisav Bata Gvozdenović, srpski sportski novinar (* [[1939]]) * [[6. 2.]] - [[James Whitmore]], američki glumac (*[[1921]]) * 6. 2. - [[Borislav Popović]], operski reditelj (* [[1931]]) * [[7. 2.]] - [[Zlatibor Petrović]], prof. Veterinarskog fak. u Beogradu, akademik (* [[1921]]) * [[8. 2.]] - [[Marian Cozma]], rumunjski rukometaš (* [[1982]].) * [[9. 2.]] - [[Milan Antić]], profesor i dekan Mašinskog fak. u Bg. (* [[1924]]) * [[10. 2.]] - [[Gavra Mačejin]], prvi gensek. Šahovskog saveza Jugoslavije (* [[1918]]) * [[12. 2.]] - [[Mirko Bulović]], srpski glumac (*[[1930]]) * [[22. 2.]] - [[Milutin Čolić]], jedan od osnivača [[FEST]]-a (*[[1919]]) * 22. 2. - [[Milan Brujić]], književnik, novinar, scenarista (* [[1937]]) * [[25. 2.]] - [[Philip Jose Farmer]], američki SF pisac (*1918.) * [[26. 2.]] - [[Đuro Damjanović]], književnik (* [[1945]]) * [[27. 2.]] - [[Slobodan Habić]], kompozitor, muz. pisac, ured. Redakcije ozbiljne muzike RTV Bg. (* [[1922]]) === Mart/Ožujak === * [[2. 3.]] - [[Joao Bernardo Vieira]], predsjednik Gvineje Bisao (*1939.) * [[5. 3.]] - [[Mile Stanković]], pozorišni glumac (* [[1950]]) * [[7. 3.]] - [[Jelica Bjeli]]-Hadžić, glumica (* [[1922]]) * [[8. 3.]] - [[Mara Janković]], pop i džez pevačica (* [[1926]]) * [[11. 3.]] - [[Senad Beganović]], fudbaler (* [[1961]]) * [[15. 3.]] - [[Ron Silver]], američki glumac i politički aktivist (*1946.) * 15. 3. - [[Egon Fekete]], srpski lingvista (* [[1931]]) * [[16. 3.]] - [[Boris Mutić]], hrvatski sportski novinar (*1939.) * [[18. 3.]] - [[Natasha Richardson]], engleska glumica (*1963.) * [[20. 3.]] - [[Vladimir Savčić Čobi]], srpski muzičar (*1948) * [[28. 3.]] - [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar (* [[1943]]) * 28. 3. - [[Aleksandar Dolgij]], arhitekta i majstor umetničke fotografije (* [[1931]]) * [[29. 3.]] - [[Petar Birčanin]], motociklista, petostruki državni prvak (* [[1987]]) * [[31. 3.]] - [[Boško Karanović]], slikar i grafičar, utemeljivač moderne srpske grafike (* [[1924]]) === April/Travanj === * [[1. 4.]] - [[Nedeljko Deretić]], fotoreporter Tanjuga (* [[1950]]) * [[6. 4.]] - [[Petar Marinković]], bivši gen. sekretar Teniskog saveza Jugoslavije (* 1939) * [[7. 4.]] - [[Irena Grickat-Radulović]], leksikograf, srpski akademik (* [[1922]]) * [[11. 4.]] - Vukosava Đurić, internista-kardiolog, utemeljivač beogradske kardiološke škole (* 1920) * [[15. 4.]] - [[Radivoje Grbić]], specijalista interne medicine, dekan Medicinskog fakulteta BU (* [[1935]]) * [[17. 4.]] - Branislav Živković, novinar i urednik novosadskog "Dnevnika" * 17. 4. - [[Jane Bahtijarević]], bokser niškog "Radničkog", reprezentativac (* [[1946]]) * [[19. 4.]] - [[J. G. Ballard]], književnik (* [[1930]]) * [[22. 4.]] - [[Jack Cardiff]], kinematograf i režiser (* [[1914]]) * [[23. 4.]] - [[Vera Crnobori]], novinarka (* [[1925]]) === Maj/Svibanj === * [[6. 5.]] - [[Leon Davičo]], novinar, osnivač i gl. urednik Politike Ekspres, službenik UNESCO, UNICEF i UNHCR (* [[1926]]) * [[12. 5.]] - [[Mladen Srbinović]], srpski slikar, akademik (* [[1925]]) * [[14. 5.]] - [[Aleksandar Fotez]], TV reditelj (* [[1951]]) * 14. 5. - Rajko Ruvidić, prof. Medicinskog fakulteta u Bg. (* [[1920]]) * [[15. 5.]] - Bojan Selimović, novinar i direktor Studija B (* [[1946]]) * [[26. 5.]] - [[Danijel Marušić]], hrvatski redatelj (* [[1931]].) === Jun/Lipanj === * [[1. 6.]] - [[Dmitar Šegrt]], srpski političar i privrednik (* [[1953]]) * [[3. 6.]] - [[David Carradine]], glumac (* [[1936]]) * [[5. 6.]] - [[Branislav Kovačević]], istoričar i akademik (*[[1933]]) * [[6. 6.]] - [[Zoran Purešević]], novinar (* [[1958]]) * [[8. 6.]] - [[Omar Bongo]], predsednik Gabona od 1967. (*[[1935]]) * [[9. 6.]] - [[Zvonimir Berković]], hrvatski filmski scenarist i redatelj, dramaturg, kritičar i esejist (* [[1928]].) * 9. 6. - [[Srdan Kovačević]], crnogorski akademski vajar (*[[1933]]) * [[14. 6.]] - [[Dragoš Ivanović]], novinar (*[[1928]]) * [[15. 6.]] - [[Vladimir Bebić]], hrvatski političar (*1946.) * [[17. 6.]] - [[Ralf Dahrendorf]], sociolog, politikolog (* [[1929]]) * [[19. 6.]] - [[Dalibor Brozović]], hrvatski akademik, jezikoslovac, političar (* [[1927]].) * [[24. 6.]] - [[Olja Ivanjicki]], srpska slikarka (*1931) * [[25. 6.]] - [[Farrah Fawcett]], američka glumica (* [[1947]].) * 25. 6. - [[Michael Jackson]], američki pop pjevač (*1958.) * 25. 6. - [[Yasmine (pevačica)|Yasmine]], belgijska pevačica (* [[1972]]) === Jul/Srpanj === * [[1. 7.]] - [[Karl Malden]], američki glumac (* [[1912]]) * [[6. 7.]] - [[Robert McNamara]], bivši sekretar odbrane SAD (* [[1916]]) * [[10. 7.]] - [[Jovan Ervačinović]], vajar (* [[1929]]) * [[12. 7.]] - [[Darko Glavan]], hrvatski povjesničar umjetnosti, glazbeni kritičar (* [[1951]]) * [[14. 7.]] - [[Dagmar Stojanović Videnović]], slikar i scenograf (* [[1943]]) * [[16. 7.]] - [[Andrija Mikeš]], sarajevski onkolog (* [[1918]]) * [[17. 7.]] - [[Walter Cronkite]], američki novinar i TV-voditelj (*[[1916]]) * 17. 7. - [[Leszek Kołakowski]], filozof (* [[1927]]) * [[20. 7.]] - [[Petar Šobajić]], filmski producent (* [[1924]]) * 20. 7. - [[Jovan Milošević]], maš. inženjer, gen. dir. RTB Bor, pred. opštine (* [[1931]]) * [[21. 7.]] - [[Dušan Kvapil]], lektor i prof. Filol. fak. u Bg. (* [[1934]]) * [[23. 7.]] - [[Pavle Todorović]], dir. Gradskog zavoda za javno zdravlje u Bg. (* [[1939]]) * [[26. 7.]] - [[Vladimir Puhalo]], hrvatski glumac (* [[1947]].) * [[31. 7.]] - [[Bobby Robson]], engleski nogometaš i trener (* [[1933]]) === Avgust/Kolovoz === * [[1. 8.]] - [[Borka Vučić]], srpska bankarka (* [[1926]]) * 1. 8. - [[Corazon Aquino]], bivša predsjednica Filipina (* [[1933]]) * [[6. 8.]] - [[Savka Dabčević-Kučar]], hrvatska političarka i ekonomistica (* [[1923]]) * [[7. 8.]] - [[Danko Popović]], srpski književnik (* [[1928]]) * [[13. 8.]] - [[Kosta Kilibarda]], crnogorski vajar (* [[1942]]) * 13. 8. - [[Les Paul]], muzički pronalazač (* [[1915]]) * [[16. 8.]] - [[Celestin Sardelić]], hrvatski političar (* [[1944]]) * [[22. 8.]] - [[Ratko Nikić]], novinar i urednik Radio Beograda (* [[1948]]) * [[25. 8.]] - [[Ted Kennedy]], američki političar (* [[1932]]) * [[26. 8.]] - [[Aleksandar Jovanović]], arheolog, profesor FF u Bg. (* [[1947]]) === Septembar/Rujan === * [[5. 9.]] - [[Vuk Pavlović]], scenarista, dramaturg (* [[1970]]) * [[6. 9.]] - [[Vanja Drach]], hrvatski glumac (* [[1932]]) * 6. 9. - [[Nada Iveljić]], hrvatska književnica (* [[1931]]) * [[8. 9.]] - [[Mike Bongiorno]], italijanski TV-voditelj (* [[1924]]) * [[9. 9.]] - [[Miroslav Sukdolak]], filmski i TV snimatelj (* [[1930]]) * [[12. 9.]] - [[Živorad Lazić]], novinar, književnik i scenarista (* [[1933]]) * 12. 9. - [[Norman Borlaug]], američki agronom, pokretač "Zelene revolucije" i dobitnik Nobelove nagrade za mir (* [[1914]]) * [[14. 9.]] - [[Patrick Swayze]], američki glumac (*[[1952]]) * [[16. 9.]] - [[Aleksandar Sekulić]], književnik (* [[1937]]) * [[18. 9.]] - [[Jelena Ječmenica]], operska pevačica (* [[1928]]) * 18. 9. - [[Irving Kristol]], "kum neokonzervativizma" (* [[1920]]) * [[19. 9.]] - [[Dušan Kanazir]], lekar, biolog, akademik (* [[1921]]) * 19. 9. - [[Kapitalina Erić]], glumica (* [[1919]]) * [[20. 9.]] - [[Dejan Krstović]], pozorišni reditelj (* [[1965]]) * 22.9.- Mladen Pavković, hrvatski novinar i publicist (*1951) * [[23. 9.]] - [[Ertuğrul Osman]], 43. glava Osmanove kuće (* [[1912]]) * [[29. 9.]] - [[Pavel Popovič]], kosmonaut (* [[1930]]) === Oktobar/Listopad === * [[5. 10.]] - [[Izrailj Geljfand]], matematičar (* [[1913]]) * [[13. 10.]] - [[Ivan Đuranec]], hrvatski rukometaš (* [[1942]].) * 13. 10. - [[Konstantin Babić]], srpski kompozitor (* [[1927]]) * [[21. 10.]] - [[Bogdan Kršić]], slikar, grafičar, profesor FPU u Bg. (* [[1932]]) * 21. 10. - [[Ženi Lebl]] (Jovanka Lebl), novinarka, književnica, istoričarka (* [[1927]]) * 21. 10. - [[Ivan Radojičić]], urednik i voditelj Beograda 202 (* [[1970]]) * [[30. 10.]] - [[Claude Lévi-Strauss]], antropolog (* [[1908]]) === Novembar/Studeni === * [[2. 11.]] - [[Dušan Beleslin]], direktor Instituta za farmakologiju u Bg. (* 1931) * [[8. 11.]] - [[Vitalij Ginzburg]], fizičar nobelovac (* [[1916]]) * [[10. 11.]] - [[Robert Enke]], njemački nogometaš (* [[1977]].) * 10. 11. - [[Dušan Dančuo]], pevač starogradske muzike (* [[1922]]) * 10. 11. - [[Slobodan Momčilović]] Moča, doajen sportskog novinarstva (* [[1944]]) * [[11. 11.]] - [[Novica Urošević]], folk kompozitor, aranžer, producent (* [[1945]]) * [[13. 11.]] - [[Ljubica Vrsajkov]]-Sivčev, operska pevačica, primadona Bg. opere (* 1926) * [[14. 11.]] - [[Sima Ćirković]], srpski istoričar (* [[1929]]) * [[15. 11.]] - [[Patrijarh srpski Pavle|Patrijarh Pavle]], poglavar [[Srpska pravoslavna crkva|Srpske pravoslavne crkve]] (* [[1914]].) * [[21. 11.]] - Kosara [[Kosa Bokšan]] - Omčikus, srpska slikarka (* [[1925]]) * [[23. 11.]] - [[Vedran Šamanović]], hrvatski snimatelj, redatelj i fotograf (* [[1968]].) * [[25. 11.]] - [[Josip Gucmirtl]], hrvatski nogometaš (* 1942) * [[28. 11.]] - [[Vujica Rešin Tucić]], književnik, urednik, dramaturg (* [[1941]]) * 28. 11. - [[Milan Bulajić]], diplomata, publicista, osnivač Muzeja žrtava genocida (* [[1928]]) * [[29. 11.]] - [[Dragomir Brajković]], književnik, novinar (* [[1947]]) * [[30. 11.]] - [[Milorad Pavić]], srpski pisac (* [[1929]].) * 30. 11. - [[Milan Babić (pevač)|Milan Babić]], srpski pevač narodne muzike (* [[1944]]) === Decembar/Prosinac === * [[2. 12.]] - [[Vjekoslav Šutej]], hrvatski dirigent (* [[1951]].) * 2. 12. - [[Nenad Žilić]], slikar (* [[1957]]) * 2. 12. - [[Pavle Stefanović]], pevač narodne muzike (* [[1925]]) * [[5. 12.]] - [[Gordana Bogojević Kovačević]], srpska košarkašica (* [[1974]]) * [[14. 12.]] - [[Miodrag Jovanović (fudbaler)|Miodrag Jovanović]] - Minda, srpski fudbaler (* [[1922]]) * 14. 12. - [[Milka Lukić]], srpska glumica (* [[1936]]) * [[16. 12.]] - [[Jegor Gajdar]], ruski političar i ekonomista (* [[1956]]) * [[17. 12.]] - [[Jovan Sekulić]], istoričar, osnivač Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda (* [[1921]]) * 17. 12. - [[Dušan Jakšić]], glumac i pevač (* [[1927]]) * [[18. 12.]] - [[Oskar Danon]], jugoslovenski dirigent i kompozitor (*[[1913]]) * [[20. 12.]] - [[Brittany Murphy]], američka glumica (* [[1977]]) * [[25. 12.]] - [[Radovan Ivšić]], hrvatski pjesnik, pisac, dramatik, prevoditelj, esejist i nadrealist (* [[1921]].) * [[31. 12.]] - [[Radomir Vučić]], koreograf, prvak i direktor Baleta N.P. u Beogradu (* [[1948]]) == Nobelove nagrade == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Charles K. Kao]] (revolucionarna dostignuća u vezi prenosa svetlosti u [[Optičko vlakno|vlaknima]] radi [[Fiberoptička komunikacija|fiberoptičke komunikacije]]), [[Willard S. Boyle]] i [[George E. Smith]] (pronalazak [[CCD senzor]]a) * [[nobelova nagrada za hemiju|'''Kemija''']]: [[Venkatraman Ramakrishnan]], [[Thomas A. Steitz]] i [[Ada E. Yonath]] (proučavanje strukture i funkcije [[ribozom]]a) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Elizabeth H. Blackburn]], [[Carolyn W. Greider]] i [[Jack W. Szostak]] (otkriće kako [[Telomera|telomeri]] i enzim [[telomeraza]] štite [[hromozom]]e) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Herta Müller]] (koncetracijom poezije i otvorenošću proze prikazuje pejzaž obespravljenih) * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Barack Obama]] (vanredni napori za ojačanje međunarodne diplomatije i saradnje među narodima) * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|'''Ekonomija''']]: [[Elinor Ostrom]] (analiza ekonomske uprave, naročito zajedničkih dobara [[:en:Common-pool resource|CPR]]) i [[Oliver E. Williamson]] (analiza ekonomske uprave, naročito [[Teorija firme|granica firme]]) == Vidi takođe: == [[Popis godina|Godišnji kalendar]] == Reference == {{reference}} === Literatura === * [http://www.arhiv.rs/img/hd/2009.html Hronologija događaja 2009] (Srbija), Medijski arhiv Ebart {{commonscat|2009}} [[Kategorija:2009.]] 9n3lj4u1swd87ual9tk9uxo32qoqu4s 42655548 42655547 2026-07-15T22:10:57Z Alekol 2231 /* Septembar/Rujan */ 42655548 wikitext text/x-wiki {{Godina nav}} {{Godina u drugim kalendarima|2009}} Godina '''2009''' ('''[[Rimski brojevi|MMIX]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u četvrtak]]. Označena je kao: * Međunarodna godina astronomije * Međunarodna godina prirodnih vlakana __NOTOC__ == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Slovačka]] uvela [[euro]] (30,1260 [[Slovačka kruna|kruna]]); * 1. 1. - Francuska preuzela od Hrvatske predsedavanje [[Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija|Vijećem sigurnosti UN]]; * 1. 1. - Češka preuzela predsedavanje EU od Francuske; * 1. 1. - U [[Norveška|Norveškoj]] dozvoljeno sklapanje istopolnih brakova, usvajanje dece u istim, kao i veštačka oplodnja za žene u istopolnim brakovima; * 1. 1. - U Hrvatskoj stupio na snagu zakon o suzbijanju diskriminacije. * [[2. 1.]] - Dve eksplozije u [[Kosovska Mitrovica|Kosovskoj Mitrovici]], šest povređenih. * 2. 1. - [[Šrilankanski građanski rat]]: vojska ulazi u glavni grad Tamilskih tigrova Kilinoči. Zatim 9-tog zauzimaju i Slonovski prelaz i 25-tog Mulaitivu, poslednje uporište Tigrova, ali borbe se nastavljaju u džunglama. * [[3. 1.]] - [[Rat u Gazi 2008.-2009.]]: Izrael započinje kopnenu invaziju. * 3. 1. - Počinje prvo izdanje [[Reli Dakar|Relija Dakar]] u Južnoj Americi (do 2019). * 3. 1. - "[[Satoshi Nakamoto]]" generiše prvi blok lanca (→ [[blockchain]]) mreže [[Bitcoin]]a. * [[7. 1.]] - [[Rusko-ukrajinski gasni sporovi]]: prekinuta sva isporuka ruskog gasa preko [[Ukrajina|Ukrajine]] - Gasna kriza traje do [[19. 1.]], pogađa više evropskih zemalja. * [[8. 1.]] - U Splitu podignute optužnice protiv petorice zbog zločina u [[Lora (Split)|Lori]]. * 8. 1. - Banka Engleske spušta kamatnu stopu na 1,5%, najniže u 315 godina istorije (u martu će biti 0,5%<ref>[https://www.bankofengland.co.uk/boeapps/database/Bank-Rate.asp Official Bank Rate history]. bankofengland.co.uk</ref>). * [[9. 1.]] - Časopis ''The Banker'' proglasio guvernera [[Hrvatska narodna banka|HNB]] [[Željko Rohatinski|Željka Rohatinskog]] za najboljeg guvernera na svetu u [[2008]]. * [[15. 1.]] - "Čudo na Hadsonu": [[US Airways let 1549]] se spustio na reku Hadson u Njujorku, svi putnici evakuisani. * [[16. 1.]] - [[1. 2.]] - [[Datoteka:Handball pictogram.svg|25px]] [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2009.]]: Francuska 1, Hrvatska 2, Srbija 8. * [[17. 1.]] - [[Izrael]] proglasio kraj napada na [[Pojas Gaze]]. [[Datoteka:US President Barack Obama taking his Oath of Office - 2009Jan20.jpg|thumb|left|Inauguracija [[Barack Obama|Baracka Obame]]]] * [[20. 1.]] - Inauguracija [[sjedinjene Američke Države|američkog]] predsjednika [[Barack Obama|Baracka Obame]]. Potpredsednik je [[Joe Biden]], državni sekretar [[Hillary Clinton]] (do 2013). * 20. 1. - U [[Rijeka|Rijeci]] pronađen najveći [[mozaik]] u Hrvatskoj, ostatak [[rana hrišćanska umetnost|ranokršćanske]] bazilike iz 4. ili 5. stoljeća. * [[22. 1.]] - Predsednik Srbije [[Boris Tadić]] uputio protest generalnim sekretarima [[NATO]] i [[Ujedinjeni narodi|UN]] zbog formiranja [[Kosovske bezbednosne snage|Kosovskih bezbednosnih snaga]]. * 22. 1. - [[Miladin Kovačević]], koji se u SAD tereti zbog nanošenja teških telesnih povreda, posetio Skupštinu Srbije u pratnji poslanika [[Srpska radikalna stranka|SRS]]. * [[23. 1.]] - [[Miroslav Lajčak]] podneo ostavku na mesto Visokog predstavnika [[Evropska unija|EU]] u [[Bosna i Hercegovina|BiH]]. * [[24. 1.]] - Dve eksplozije u Kosovskoj Mitrovici, bez povređenih. * [[26. 1.]] - [[Islandska finansijska kriza (2008-2011)]]: premijer Geir Haarde daje ostavku nakon 14 nedelja protesta i iz zdravstvenih razloga; od 1. februara mu sledi [[Jóhanna Sigurðardóttir]] (do 2013), prva otvorena lezbejka na čelu neke vlade. * 26. 1. - Nova faza građanskog rata u Somaliji, pošto su se etiopske snage povukle početkom meseca: islamisti iz [[Al-Shabaab]]a zauzimaju grad [[Baidoa]]. Prelazna federalna vlada u Mogadišu je na ivici pada, krajem meseca predsednik postaje Šarif Šeih Ahmed, nekadašnji predsednik [[Savez islamskih sudova|Saveza islamskih sudova]]. * 27. 1. - 21-godišnji ruski vojnik Aleksandar Glukov dezertirao iz svoje jedinice u [[Južna Osetija|Južneoj Osetiji]] i prešao na jug Gruzije, navodeći da mu je bilo dosta vojne službe u tom području.<ref>{{cite web|author=Ellen Barry|date=27.1. 2009|title=Tensions Flare as Russian Soldier Seeks Asylum in Georgia| url=http://www.nytimes.com/2009/01/28/world/europe/28georgia.html|publisher=New York Times}}</ref> * [[30. 1.]] - Srbija počela da primenjuje Prelazni trgovinski sporazum sa [[Evropska unija|EU]]. === Februar/Veljača === [[Datoteka:Sarajevo Railway-Station 2011-10-01 (4).jpg|mini|250px|[[Avaz Twist Tower]] (desno)]] * [[1. 2.]] - [[Patrijarh moskovski Kiril]] ustoličen kao novi poglavar [[Ruska pravoslavna crkva|Ruske pravoslavne crkve]]. * [[3. 2.]] - Folk pevač [[Aca Lukas]] lakše ranjen u pucnjavi na Novom Beogradu; * 3. 2. - Federalni sud Australije odbio žalbu [[Dragan Vasiljković|Kapetana Dragana]] na izručenje Hrvatskoj (ali vidi [[#Septembar/Rujan|4. sept/ruj.]]). * 3. 2. - Najviše snega u Velikoj Britaniji od 1991. * [[7. 2.]] - [[Datoteka:Banner of the Qulla Suyu.svg|35px|Zastava Wiphala, druga bolivijska zastava]] Novi [[Ustav Bolivije]]: Republika [[Bolivija]] postaje Plurinacionalna Država Bolivija - domorodački narodi imaju pravo na samoupravu i autonomiju (kozvanična zastava [[Wiphala]] je usvojena u avgustu). * 7. 2. - Požari Crne subote: nakon rekordnih temperatura u [[Melbourne]]-u (46&nbsp;°C) počinju najsmrtonosniji šumski požari u Australiji, sa 209 žrtava. * [[8. 2.]] - U mađarskom gradu [[Vesprem]]u, huligani ubili rumunjskog rukometnog reprezentativca [[Marian Cozma|Mariana Cozmu]], a teško su ranili hrvatskog rukometnog reprezentativca [[Ivan Pešić|Ivana Pešića]] i srpskog rukometnog reprezentativca [[Žarko Šešum|Žarka Šešuma]]. * [[9. 2.]] - [[Svetska zdravstvena organizacija|SZO]] objavila da je u [[Zimbabve]]u od [[kolera|kolere]] obolelo 69.000 osoba. * [[10. 2.]] - [[Gazprom]] Njeft preuzeo 51% kapitala [[Naftna industrija Srbije|NIS]], za šta je uplatio 400 miliona eura. * [[11. 2.]] - Privremeno prekinuto suđenje [[Vojislav Šešelj|Vojislavu Šešelju]] u Hagu. * 11. 2. - Lider opozicije [[Morgan Tsvangirai]] postaje premijer [[Zimbabve]]a (do [[2013]]) na osnovu prošlogodišnjeg sporazuma sa predsednikom [[Robert Mugabe|Mugabeom]]. * [[15. 2.]] - Gen-ppuk. [[Miloje Miletić]] novi načelnik generalštaba Vojske Srbije nakon [[Zdravko Ponoš|Zdravka Ponoša]]. * [[16. 2.]] - Ustavni referendum u [[Venezuela|Venezueli]]: 55% za ukidanje ograničenja broja mandata. * [[17. 2.]] - Preds. Obama je potpisao Zakon o američkom oporavku i reinvesticiji, ekonomski stimulus od oko 800 milijardi dolara. * [[19. 2.]] - Srpska vlada u tajnosti odlučila da će platiti 900.000 dolara odštete porodici Brajana Štajnhauera, za čije je premlaćivanje optužen [[Miladin Kovačević]] (što će objaviti "[[Borba (novine)|Borba]]"). * 19. 2. - Dan nakon što je Obamina administracija objavila Plan za priuštivost i stabilnost kućevlasnika, za pomoć u izbegavanju ovrha, urednik CNBC Rick Santelli ga kritikuje i predlaže "čajanku" u Čikagu. Već za dan-dva se organizuje više sajtova sa temom [[Pokret Čajanke|Pokreta Čajanke]]. * [[20. 2.]] - [[Rusija]] ukinula vize građanima Srbije. * [[22. 2.]] - [[81. dodjela Oscara]]: najbolji film ''[[Slumdog Millionaire]]'', ukupno osam nagrada od 10 nominacija, ''[[The Curious Case of Benjamin Button (film)|The Curious Case of Benjamin Button]]'' tri od 13, ''[[The Dark Knight]]'' i ''[[Milk (film)|Milk]]'' po dve od po osam nominacija. * [[24. 2.]] - [[Vlade Divac]] izabran za predsednika [[Olimpijski komitet Srbije|Olimpijskog komiteta Srbije]]. * [[25. 2.]] - Deset stražara Okružnog zatvora u Beogradu suspendovano zbog propusta - u ćeliji [[Milorad Ulemek Legija|Legije]] pronađen plastični pištolj. * 25 - 26. 2. - Pobuna Bangladeških strelaca: ubili su 57 oficira i 17 civila pre nego što su se predali. * [[26. 2.]] - Presude [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Haškog tribunala]] u vezi optužbi za ratne zločine na [[Kosovo|Kosovu]] [[1999]].: [[Milan Milutinović]] oslobođen, [[Nikola Šainović]], [[Nebojša Pavković]] i [[Sreten Lukić]] na po 22 godine, [[Vladimir Lazarević]] i [[Dragoljub Ojdanić]] na po 15 godina (Šainović i Lazarević oslobođeni 2015.). * [[27. 2.]] - U 40 gradova SAD je održana "Čikaška [[Pokret Čajanke|Čajanka]]". === Mart/Ožujak === * 1/[[2. 3.]] - [[Joao Bernardo Viera]], predsjednik [[Gvineja Bisau|Gvineje Bisao]] ubijen prilikom napada vojske na predsjedničku palaču, nekoliko sati nakon što je u eksploziji poginuo načelnik generalštaba Batista Tagme Na Waie; * 2. 3. - U Srbiji usvojen Zakon o oduzimanju imovine stečene kriminalom. * [[3. 3.]] - U Srbiji rehabilitovana glumica [[Žanka Stokić]]; * 3. 3. - U Beogradu osuđena "saobraćajna mafija" (prevare sa naplatom odštete za saobraćajne udese). * 3. 3. - U pakistanskom [[Lahore]]u napadnut autobus sa [[kriket]]ašima iz [[Šri Lanka|Šri Lanke]], poginulo 6 policajaca i dva civila. * [[4. 3.]] - [[Međunarodni krivični sud]] izdao nalog za hapšenje [[Omar al-Bashir|Omara al-Bashira]], predsjednika [[Sudan]]a. * [[5. 3.]] - [[Michael Jackson]] najavljuje niz koncerata ''This Is It'' u Londonu, počevši od jula. * [[7. 3.]] - [[NASA]] je započela [[Misija Kepler|misiju Kepler]], s ciljem potrage za [[planeta]]ma van Sunčevog sistema. * [[9. 3.]] - [[Nata Mesarević]] v. d. predsednica Vrhovnog suda Srbije. * 9. 3. - [[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones IA]] se zatvorio na 6.547,05 - najniže od 1997. i pad sa preko 14.000 u 2007. Do kraja godine se oporavlja na preko 10.000 (u narednim godinama generalno raste, 2026. je došao do 50.000). * [[11. 3.]] - [[Valentin Inzko]] imenovan za specijalnog predstavnika [[Evropska unija|EU]] u [[Bosna i Hercegovina|BiH]]; * 11. 3. - 17-godišnji Thomas Kreschmer ubio 17 osoba u njemačkom gradu [[Winnenden]]u. * [[12. 3.]] - Presude za zločin na [[Masakr na Ovčari|Ovčari]] (od 18 optuženih, 5 oslobođeno, ostali 5 do 20 godina robije; nova presuda 2017.). * [[13. 3.]] - U drugostepenom procesu oslobođen zbog nedostatka dokaza Fljorim Ejupi, prethodno osuđen na 40 godina zbog miniranja "Nišekspresovog" autobusa kod Podujeva 2001. (poginulo 12 Srba). [[Datoteka:NoviBeograd-CK.jpg|150px|mini|[[Poslovni centar Ušće]] u Beogradu, bivši "CK"]] * [[17. 3.]] - Na [[Madagaskar]]u vojska [[puč|državnim udarom]] svrgava predsjednik [[Marc Ravalomanana|Marca Ravalomananu]] i na njegovo mjesto postavlja dotadašnjeg opozicijskog čelnika [[Andy Rajoelina|Andyja Rajoleinu]] (do 2014. i 2019-25); * 17. 3. - [[Momčilo Krajišnik]] u Hagu pravosnažno osuđen na 20 godina zbog zločina nad Muslimanima 1992. (pušten [[2013]]). * [[23. 3.]] - Časna sestra [[Amadeja Pavlović]] posmrtno je dobila priznanje kao [[:Dodatak:Popis hrvatskih pravednika među narodima|Pravednica među narodima]] za spašavanje jedne [[jevreji|židovske]] djevojčice. * [[25. 3.]] - Dogovor Srbije i [[Međunarodni monetarni fond|MMF]] o tri milijarde eura kredita Srbiji u naredne dve godine; * 25. 3. - Od posledica aktiviranja bombe koja je bila postavljena na ulazna vrata, poginula Radica Lukić, supruga sudije za prekršaje iz [[Knjaževac|Knjaževca]]. * [[26. 3.]] - U Srbiji usvojen Zakon protiv diskriminacije, kome su se verske zajednice protivile zbog prava osoba manjinskih seksualnih orijentacija. * 27 - 29. 3. - Između Libije i Italije, potonuo je jedan brod a dva su nestala, sa možda 500 migranata. Jedan je spasen sa 350 ljudi. * [[29. 3.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Montenegro.svg|22px|Crna Gora]] [[Izbori za poslanike Skupštine Crne Gore 2009.]]: apsolutnu većinu osvojila koalicija okupljena oko premijera [[Milo Đukanović|Mila Đukanovića]]; * 29. 3. - U [[Zagreb]]u je svečano proslavljeno dovršenje obnove [[Crkva sv. Marka u Zagrebu|Crkve sv. Marka]], koje je započeto prije 25 godina. * [[30. 3.]] - U [[kragujevac|kragujevačkoj]] "[[Zastava (fabrika)|Zastavi]]" sklopljen prvi [[Fiat Punto]]. * [[31. 3.]] - [[Narodna skupština Republike Srbije]] otpočela zasedanje u renoviranoj sali [[Dom Narodne skupštine Republike Srbije|Doma narodne skupštine]] (bivša Savezna skupština); * 31. 3. - U Beogradu otvoren tržni centar "[[Poslovni centar Ušće|Ušće]]" površine 130.000 kvm. * 31. 3. - [[Benjamin Netanjahu]] je po drugi put premijer Izraela (do 2021). === April/Travanj === [[Datoteka:2009 G-20 London Summit - 4342568178.jpg|mini|250px|Lideri [[G20]]]] * [[1. 4.]] - {{flagicon|NATO}} [[Hrvatska]] i [[Albanija]] zvanično postale članice [[NATO]]-a; * 1. 4. - Specijalno tužilaštvo u Srbiji podiglo optužnicu protiv gradonačelnika [[Zrenjanin]]a, [[Goran Knežević|Gorana Kneževića]], i još 21 osobe, zbog krivičnog dela zločinačkog udruživanja, zloupotrebe službenog položaja, primanja mita, i davanja mita (Knežević oslobođen odgovornosti [[2010]]). * 1. 4. - Švedski parlament je usvojio novi zakon o braku koji je spolno neutralan, a stupa na snagu [[1. 5.]] * 1. 4. - Nevladine organizacije u Srbiji podnele prijavu protiv [[Dobrica Ćosić|Dobrice Ćosića]] zbog "izazivanja nacionalne, rasne i verske mržnje" na osnovu citata iz njegove knjige ''Vreme zmija–Pišćevi zapisi 1999-2000'' - usledila rasprava u javnosti. * 1. 4. - Slučaj [[Miladin Kovačević|Miladina Kovačevića]] prepušten srpskom pravosuđu. * [[2. 4.]] - Londonski samit [[G20]]: u principu dogovoreno 1.100 milijardi dolara za razne programe stabilnosti i oporavka. * [[5. 4.]] - [[Severna Koreja]] lansira satelit [[Kwangmyŏngsŏng-2]] (Zvezda vodilja 2), što izaziva osudu iz međunarodne zajednice. * 5. 4. - [[Gjorge Ivanov]] (VMRO-DPMNE) izabran je za predsednika Makedonije (do 2019). * 5. 4. - Na izborima u [[Moldova|Moldovi]], [[Vladimir Voronin|Voroninovi]] komunisti treći put zaredom dobijaju apsolutnu većinu. Narednih dana dolazi do [[Politička kriza u Moldaviji 2009.|krize i nereda]]; pošto nema većine za novog predsednika, novi izbori su održani u julu. [[Datoteka:L'Aquila eathquake prefettura.jpg|mini|220px|Zemljotres u Akvili]] * [[6. 4.]] - Razorni zemljotres pogodio grad [[L'Aquila|Akvilu]] u Italiji, blizu 300 mrtvih. * [[7. 4.]] - U [[Zagreb]]u je održana svečanost podizanja [[Zastava NATO-a|NATO-ve zastave]] ispred zgrade [[Ministarstvo obrane Republike Hrvatske|MORH]]-a. * [[8. 4.]] - [[Somalski pirati]] oteli američki brod ''[[MV Maersk Alabama]]'', mornarica ga oslobodila četiri dana kasnije (→ film ''[[Captain Phillips (film)|Captain Phillips]]'' iz 2013. i mema "I am the captain now"). * [[9. 4.]] - Izmjenjen [[Ustav Sjeverne Koreje]]: više se ne pominje komunizam. * [[14. 4.]] - Dan nakon što je SB UN osudio neuspelo lansiranje satelita, Severna Koreja objavljuje da napušta razgovore Šest strana i nastavlja nuklearni program. * [[17. 4.]] - Puštena je u promet dionica [[Autocesta A5|autoceste A5]] od [[Osijek]]a do [[Đakovo|Đakova]] dužine 32,5 [[kilometar]]a. * 17. 4. - Suđenje ''[[The Pirate Bay]]''-u u Švedskoj: četvorica su osuđena na po godinu dana zatvora, globa i odštete iznose 3,5 miliona dolara. * [[21. 4.]] - Međunarodnom sudu pravde podneske u postupku za utvrđivanje legalnosti proglašenja nezavisnosti [[Kosovo|Kosova i Metohije]] podnijelo je ukupno 35 zemalja članica [[Ujedinjeni narodi|UN]]-a. * 21. 4. - [[UNESCO]] pokrenuo [[Svetska digitalna biblioteka|Svetsku digitalnu biblioteku]]. * [[24. 4.]] - Štrajkač Zoran Bulatović u Novom Pazaru odsekao sebi prst; * 24. 4. - [[Dobrivoje Tanasijević]] (''Dan Tana'') podneo ostavku na dužnost predsednika [[FK Crvena zvezda]]. * [[25. 4.]] - [[Misija vladavine prava Evropske unije na Kosovu|EULEKS]] snage intervenisale suzavcem kako bi sprečile sukob Srba i Albanaca u Brđanima (severna Mitrovica). * [[26. 4.]] - U [[Rijeka|Rijeci]] se održala akcija [[Homo si teć]], jedno od najvećih humanitarno-[[sport]]skih događanja u [[Hrvatska|Hrvatskoj]]. * [[27. 4.]] - Uhapšen [[Sreten Jocić]] zbog sumnje da je umešan u ubistvo [[Ivo Pukanić|Ive Pukanića]] i [[Niko Franjić|Nike Franjića]] 23. okt/list. 2008.; * 27. 4. - U [[Podgorica|Podgorici]] osuđen Damir Mandić na 30 godina zbog ubistva [[Duško Jovanović|Duška Jovanovića]], urednika "[[Dan (novine)|Dana]]"; * april - EU naređuje Francuskoj, Španiji, Irskoj i Grčkoj da smanje budžetski deficit. * [[29. 4.]] - [[Pandemija svinjske influence 2009.]]: pošto se bolest širi u Meksiku i SAD, [[WHO|Svetska zdravstvena organizacija]] proglašava vanrednu situaciju od međunarodnog značaja. * [[30. 4.]] - Kriza automobilske industrije: [[Chrysler]] prijavljuje bankrot s ciljem reorganizacije. U junu nastaje Chrysler Group. === Maj/Svibanj === [[Datoteka:City of Capitals 10th March 2013.JPG|mini|200px|''[[City of Capitals]]'' u Moskvi, najviša zgrada u Evropi do 2012.]] * [[4. 5.]] - Amerikanac ušao na imanje [[Aung San Suu Kyi]], dve nedelje pre kraja njenog kućnog pritvora - u avgustu dobija još 18 meseci. * [[5. 5.]] - [[Veselin Šljivančanin]] pravosnažno osuđen u Hagu zbog zločina u [[Vukovar]]u 1991. na 17 godina (povećano sa 5, sledeće godine smanjeno na 10, pušten 2011.). * [[6. 5.]] - [[Damir Dokić]], otac teniserke [[Jelena Dokić|Jelene]], priveden zbog pretnji australijskoj ambasadorki (osuđen na 15 meseci [[11. 6.]]). * [[7. 5.]] - Prvi sastanak [[Istočno partnerstvo|Istočnog partnerstva]], inicijative EU i nekoliko istočnoevropskih zemalja. * 7. 5. - [[Europska središnja banka]] smanjuje kamatu na 1%, uvodi [[kvantitativno popuštanje]] od 60 milijardi eura. Banka Engleske spušta na 0,5% i 50 milijardi funti popuštanja. * [[8. 5.]] - [[Branimir Glavaš]] osuđen u Zagrebu na 10 godina zbog zločina nad Srbima 1991, istog dana pobegao u BiH. * [[8. 5.|8]] - [[10. 5.]] - [[Datoteka:Karate pictogram.svg|25px]] U [[Zagreb]]u je održano Europsko prvenstvo u [[karate]]u, hrvatski predstavnici izborili su se za šest medalja (5 pojedinačno - 3 zlatne - [[Petra Volf]], [[Jelena Kovačević]] i [[Danil Domdjoni]] i 2 brončane - [[Ana Marija Čelan]] i [[Mirna Šenjug]] te ekipno ženske predstavnice također broncu). * [[9. 5.]] - Nakon 18 dana štrajka glađu, radnici firme "Prvi partizan" iz [[Kragujevac|Kragujevca]] prekinuli štrajk nakon što je potpisan sporazum koji im garantuje povezivanje radnog staža i isplatu otpremnina. * 9. 5. - [[Jacob Zuma]] je predsednik Južne Afrike (do 2018). * [[10. 5.]] - [[Novak Đoković]] osvojio Otvoreno prvenstvo Srbije u tenisu, pobedivši u finalu Poljaka Lukasa Kubota sa 2:0 u setovima. * [[13. 5.]] - Završeni izbori u Indiji, glasalo je 417/716 miliona glasača. Vladajući [[Indijski nacionalni kongres]] povećava broj mandata, [[Manmohan Singh]] ostaje premijer do 2014. * [[15. 5.]] - Ruski [[Gazprom|Gasprom]] potpisao sporazume sa gasnim kompanijama Srbije, [[Bugarska|Bugarske]] i [[Grčka|Grčke]] za izgradnju gasovoda "[[Južni tok]]". * 12 - [[16. 5.]] - [[Eurosong 2009]] u Moskvi: pobedio [[Alexander Rybak]] iz Norveške (''Fairytale''), [[Regina]] iz BiH 9. ("Bistra voda"), [[Igor Cukrov]] i [[Andrea Šušnjara]] iz Hrvatske 18. ("Lijepa Tena"). * [[17. 5.]] - U [[Hrvatska|Republici Hrvatskoj]] su održani [[Lokalni i područni (regionalni) izbori u Hrvatskoj|lokalni i područni izbori]], prvi od osamostaljenja u kojima su [[Načelnik|načelnici]], [[Gradonačelnik|gradonačelnici]] i [[župan]]i bili birani neposredno. * 17. 5. - [[Oslobodilački tigrovi Tamilskog Elama|Tamilski tigrovi]] priznali poraz na [[Šri Lanka|Sri Lanci]] - kraj [[Šrilankanski građanski rat|građanskog rata]] započetog [[1983]]. * [[18. 5.]] - Crnogorski predsednik [[Filip Vujanović]] u poseti Srbiji (prvi put od priznanja Kosova). * [[19. 5.|19]] - [[21. 5.]] - Potpreds. SAD [[Joe Biden]] u poseti regionu: BiH 19., Beograd [[20. 5.|20.]], Kosovo 21. maja; vladika Artemije nije hteo dati blagoslov za posetu [[Manastir Visoki Dečani|Visokim Dečanima]], što je Sabor [[Srpska pravoslavna crkva|SPC]] poništio. * [[20. 5.]] - U Irskoj je objavljen izveštaj Komisije za ispitivanje zlostavljanja dece: od oko 25.000 dece u institucijama od 1914, žalilo se 1.500. * [[21. 5.]] - Dragan Marić, privatnik iz [[Valjevo|Valjeva]], sa dve bombe ušao u [[Predsedništvo Srbije]] preteći da će ih aktivirati ukoliko Vlada Srbije ne potpiše sa njim ugovor o vansudskom poravnanju. Nakon višečasovnih pregovora, Marića su jake policijske snage uspele da razoružaju i uhapse; * 21. 5. - Afera oko maltretiranja narkomana koji se leče u centru "[[Manastir Crna reka|Crna Reka]]" u Srbiji. * [[25. 5.]] - Severna Koreja izveštava da je izvela drugu nuklearnu probu. * [[26. 5.]] - [[Vladan Lukić]] izabran za predsednika FK Crvena zvezda (do 2012). === Jun/Juni/Lipanj === * [[1. 6.]] - [[Air France let 447]]: avion Rio de Žaneiro - Pariz se srušio u Atlantski okean. * 1. 6. - [[General Motors]] prijavljuje bankrot - sledi reorganizacija. [[Datoteka:Female mammoth Vika from Serbia.jpg|160px|mini|[[Stepski mamut]] Vika iz [[Viminacijum]]a]] * [[3. 6.]] - Kod [[Kostolac|Kostolca]] i Carskog mauzoleja pronađen skelet [[mamut]]a. * [[4. 6.]] - [[Barack Obama]] drži govor u Kairu "Novi početak". * [[4. 6.|4]] - [[7. 6.]] - Na izborima za [[Evropski parlament]] pobijedila [[Evropska narodna partija]] (EPP). * [[4. 6.]] - Na [[Cetinje]] se sastali šefovi država jugoistočne Evrope na samitu "Raznolikost kulturne baštine - upravljanje i kulturna promocija". * [[8. 6.]] - Umro [[gabon]]ski predsednik [[Omar Bongo]], na vlasti od [[1967]]. U oktobru, nakon izbora, nasleđuje ga sin [[Ali Bongo]] (do puča 2023). * 8. 6. - Predstavljen iPhone 3GS, treća generacija [[iPhone]]a. * [[10. 6.]] - Milo Đukanović po šesti put izabran za premijera Crne Gore. * 10. 6. - Bosanska televizija prikazuje kućne snimke [[Ratko Mladić|Ratka Mladića]]. * 10. 6. - U Srbiji ukinute vize za [[Rusija|Rusiju]]. * [[11. 6.]] - SZO proglašava [[Pandemija svinjske influence 2009.|pandemiju svinjske influence]]. * [[12. 6.]] - Na [[iran]]skim predsedničkim izborima reizabran [[Mahmud Ahmadinežad]]. Dolazi do [[Iranski protesti 2009.|protesta]] pristalica opozicionog kandidata [[Mir-Hossein Mousavi]]ja. [[Datoteka:Michael Jackson Cannescropped.jpg|thumb|150px|† [[Michael Jackson]]]] * [[15. 6.]] - Ministri spoljnih poslova zemalja članica Evropske unije postigli u Luksemburgu dogovor i izneli preporuku da se građanima Srbije i ostalih zemalja zapadnog Balkana ukinu vize za putovanje u države članice EU. * [[18. 6.]] - U [[Novi Sad|Novom Sadu]] počeo Samit šefova država centralne Evrope. * [[20. 6.]] - Otvoren je [[Akropoljski muzej]]. * [[21. 6.]] - [[Grenland]] preuzima kontrolu nad policijom, sudstvom i prirodnim resursima; [[Grenlandski jezik|grenlandski]] postaje jedini zvanični jezik. * [[23. 6.]] - U [[Bugarska|Bugarskoj]], na osnovu Interpolove poternice, uhapšen [[Agim Čeku]], bivši kosovski premijer i komandant [[Oslobodilačka vojska Kosova|OVK]] (ubrzo pušten). * [[25. 6.]] - u Los Anđelesu, od posledica srčanog udara, umro je [[Michael Jackson]]. * [[28. 6.]] - Ustavna kriza u [[Honduras]]u: Vrhovni sud naredio smenu predsednika [[Manuel Zelaya|Zelaye]] zbog njegove namere da sazove glasanje o promeni ustava - vojska ga proterala iz zemlje. * 28. 6. - [[Stephen Hawking]] priredio žurku za putnike kroz vreme u Cambridgeu: niko nije došao. * [[29. 6.]] - [[Bernie Madoff]] je osuđen na 150 godina zatvora za najveću piramidalnu šemu u istoriji. * [[30. 6.]] - [[Rat u Iraku]]: Američke trupe zvanično su predale kontrolu nad gradovima i suverenost nad Irakom domaćim vlastima i povukle se u izolovane baze. Time je zvanično okončana šestogodišnja okupacija, koja je otpočela invazijom 2003. godine. godine. Definitivno povlačenje je najavljeno za 2011. godinu (ipak, patrolirali su ulicama [[Mosul]]a još nekoliko meseci, zbog zategnute situacije). === Jul/Juli/Srpanj === * [[1. 7.]] - [[Ivo Sanader]] iznenada podnosi ostavku na mjesto premijera Hrvatske i predsjednika [[Hrvatska demokratska zajednica|HDZ]] i kaže da se povlači iz politike; * 1. 7. - [[12. 7.]] - [[Letnja univerzijada 2009.]] u Beogradu. * [[2. 7.]] - Poznati srpski glumac, [[Žarko Laušević]], uhapšen u Sjedinjenim Američkim Državama zbog boravka u toj zemlji bez posedovanja emigrantske vize. * [[3. 7.]] - Vođa [[novi Pazar|novopazarskih]] [[vehabizam|vehabija]] [[Senad Ramović]] osuđen na 13 godina zbog terorizma i nedozvoljenog držanja oružja i eksploziva. [[Datoteka:Jadranka Kosor 2009 crop.jpg|thumb|150px|[[Jadranka Kosor]], premijer RH 2009-2011.]] * [[5. 7.]] - Izbori u [[Bugarska|Bugarskoj]] donose promenu vlasti: nova partija [[Građani za evropski razvoj Bugarske|GERB]] nadmašila [[Bugarska socijalistička partija|socijaliste]] premijera [[Sergej Stanišev|Staniševa]]. [[Bojko Borisov]] je prvi put premijer do 2013. * 5. 7. - Neredi u [[Ürümqi]]ju, [[Ujguri]] napadaju [[Han]] Kineze, oko 200 mrtvih. * [[6. 7.]] - [[Jadranka Kosor]] izabrana za predsednicu Vlade Hrvatske. * [[7. 7.]] - U blizini [[Batajnica|Batajnice]], srušio se [[Mikoyan MiG-29 'Fulcrum'|MiG 29]] Vojske Srbije, i tom prilikom poginuli su pilot Rade Ranđelović i vojnik Milan Ulemek. * [[8. 7.]] - [[Nezavisno udruženje novinara Srbije|NUNS]] podneo krivične prijave protiv osoba u raznim televizijama i novinama za sprovođenje "ratnohuškačke propagande" krajem '80-tih i početkom '90-tih. * [[9. 7.]] - Napad na [[žandarmerija|žandarmeriju]] kod Lučana ([[Bujanovac]], Srbija) - povređena dva žandarma. * [[13. 7.]] - U [[Ankara|Ankari]] potpisan dogovor o izgradnji [[gasovod Nabuko|gasovoda Nabuko]] (plan napušten 2013). * [[14. 7.]] - Dve osobe povređene od eksplozije bombe u [[Preševo|Preševu]]. * [[15. 7.]] - Samit [[Pokret nesvrstanih zemalja|Pokreta nesvrstanih zemalja]] u [[Šarm el Šeik]]u, [[Egipat]]. * [[16. 7.]] - U saobraćajnoj nesreći kod [[Luksor]]a poginulo devet srpskih državljana. * 16. 7. - [[Island]] aplicirao za članstvo u [[EU]] (nova vlada odustala 2013.). * [[17. 7.]] - [[2. 8.]] - [[Svetsko prvenstvo u vodenim sportovima 2009.]] u Rimu: [[Milorad Čavić]] zlatna i srebrna medalja, [[Nađa Higl]] zlatna, vaterpolo reprezentacija Srbije zlatna i vaterpolo reprezentacija Hrvatske bronzana medalja. * [[20. 7.]] - Braća [[Milan Lukić|Milan]] i [[Sredoje Lukić]] osuđeni u Hagu na doživotnu odn. 30 godina zbog zločina nad Muslimanima u [[Višegrad]]u 1992-94. * [[24. 7.]] - U železničkoj nesreći kod [[Split]]a poginulo šest putnika; * 24. 7. - Lider Srpske radikalne stranke, [[Vojislav Šešelj]], osuđen na 15 meseci zatvora pred [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Haškim tribunalom]] zbog nepoštovanja suda. * 26 - 29. 7. - Sukob [[Nigerija|nigerijskih]] vlasti i [[Boko Haram]]a u više severoistočnih država - oko 1.000 mrtvih, većinom u [[Maiduguri]]ju. Osnivač BH, Muhamed Jusuf, ubijen je 30-tog. * [[29. 7.]] - [[Siniša Vučinić]] (osnivač "Srpskog četničkog pokreta Republike Srpske") pretio novinaru [[Miloš Vasić|Milošu Vasiću]] i poslaniku [[Žarko Korać|Žarku Koraću]]. * 29. 7. - Novi izbori u [[Moldova|Moldovi]]: komunisti ostaju najjači, ali izgubili su apsolutnu većinu. Četiri partije će osnovati Alijansu za evropske integracije, na vlasti do 2013. === Avgust/August/Kolovoz === * [[1. 8.]] - [[Anders Fogh Rasmussen]] stupio na dužnost generalnog sekretara [[NATO]]; * 1. 8. - [[Datoteka:Water polo pictogram.svg|25px]]: Vaterpolo reprezentacija Srbije postala prvak sveta na SP održanom u Rimu, Hrvatska 3, Crna Gora 9; [[Vanja Udovičić]] je MVP a [[Filip Filipović (vaterpolista)|Filip Filipović]] najbolji strelac. * [[7. 8.]] - Tajfun Morakot odnosi 500 života na [[Tajvan]]u. * [[14. 8.]] - Teretni brod [[MV Arctic Sea]], izgubljen oko [[30. 7.]] na putu iz Finske u Alžir, lociran blizu [[Zelenortska Republika|Zelenog rta]]. * 14. 8. - Velika Britanija ukinula samoupravu na [[Turks i Caicos Otoci]]ma zbog ministarske korupcije (vraćena 2012.). * [[19. 8.]] - Nekoliko napada auto bombama i minobacačima u Bagdadu, stradalo je oko 100 ljudi. * [[20. 8.]] - Libijac [[Abdelbaset Ali Mohmed Al Megrahi]], osuđen za uništenje [[Pan Am Flight 103|Pan Am-ovog aviona]] iznad Lokerbija [[1988]], pušten iz Škotske na slobodu iz razloga samilosti (umro 2012). * [[24. 8.]] - [[Madonna]] održala koncert u Beogradu. * [[25. 8.]] - [[anarhizam|Anarhistička]] organizacija "Crni Ilija" preuzela odgovornost za bacanje dva [[Molotovljev koktel|Molotovljeva koktela]] na ambasadu Grčke, 4. septembra uhapšeno nekoliko anarhista. * [[30. 8.]] - Izbori u Japanu: opoziciona [[Demokratska partija Japana|Demokratska partija]] ubedljivo pobeđuje [[Liberalna demokratska partija (Japan)|liberal demokrate]]. [[Yukio Hatoyama]] će biti premijer manje od godinu dana, demokrate ostaju na vlasti do 2012. * [[31. 8.]] - Skupština Srbije usvojila predlog kontroverznog Zakona o informisanju koji predviđa visoke novčane kazne za medije, uprkos mnogim kritikama. === Septembar/Rujan === * [[1. 9.]] - U Eurozoni počinje izbacivanje iz upotrebe sijalica [[žarulja]], počevši od mlečnih, kao i bistrih (jačih) od 100 W. * [[3. 9.]] - U fabrici municije "[[Prvi partizan]]" u [[Užice|Užicu]] poginulo sedam radnika od eksplozije, proglašena jednodnevna žalost. * 3. 9. - Novi neredi u [[Ürümqi]]ju, glavnom gradu kineskog [[Xinjiang]]a, nakon što su stotine ljudi prijavili da su ubodeni hipodermičkim iglama. * [[4. 9.]] - Iz zatvora u Australiji pušten [[Dragan Vasiljković|Kapetan Dragan]] (Dragan Vasiljković), zbog sumnje u pošteno suđenje u Hrvatskoj (ipak izručen 2015, pušten 2020). * 4. 9. - Udar kod Kunduza u Afganistanu: američki avioni, na nemački poziv, gađaju dve cisterne s gorivom koje su ukrali talibani - gine i preko 100 civila. * [[5. 9.]] - U [[Ohridsko jezero|Ohridskom jezeru]] se udavilo 22 bugarskih turista. * [[8. 9.]] - Na [[Pale|Palama]], u prisustvu predsednika Srbije [[Boris Tadić|Borisa Tadića]], otvorena OŠ "Srbija". * [[9. 9.]] - Kvalifikacije za Južnu Afriku: Srbija-Francuska 1:1, BiH-Turska 1:1, Engleska-Hrvatska 5:1, [[Zadar]]ski srednjoškolci u [[Prag]]u napali [[beograd]]ske gimnazijalce. * [[11. 9.]] - Premijeri Pahor i Kosor dogovorili u Ljubljani da će Slovenija deblokirati proces [[Pristupanje Hrvatske Evropskoj uniji|pristupanja Hrvatske Evropskoj uniji]] a Hrvatska pristaje na međunarodnu arbitražu za granični spor. * 11. 9. - [[Misija vladavine prava Evropske unije na Kosovu|Euleks]] i MUP Srbije potpisali sporazum o tehničkoj saradnji. * [[12. 9.]] - [[Pokret Čajanke]]: "Marš poreskih obveznika na Washington", okupljanja u još nekoliko gradova. * [[14. 9.]] - [[Florence Hartmann]] kažnjena zbog nepoštovanja [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|ICTY]]-ja, jer je objavila da je sud prikrio one delove dokumenata u vezi sa umešanošću Srbije u [[rat u Bosni i Hercegovini|rat u BiH]]. * 14. 9. - U američkoj operaciji u Somaliji ubijen je lider [[Al-Shabaab]]a Saleh Ali Saleh Nabhan * [[17. 9.]] - U Beogradu huligani [[Ubistvo Brisa Tatona|pretukli Francuza Brisa Tatona]] - umire [[29. 9.]], sutradan dan žalosti u Beogradu. * [[19. 9.]] - Iz bezbednosnih razloga otkazana sutrašnja [[Povorka ponosa]] u Beogradu. * [[27. 9.]] - Izbori u Nemačkoj: [[Angela Merkel|Merkelina]] [[CDU]]/[[CSU]] povećava broj mandata, kao i liberali iz FDP. * [[28. 9.]] - [[Ilija Jurišić]] osuđen u Beogradu na 12 godina zbog napada na [[Tuzlanska kolona|Tuzlansku kolonu]] [[1992]] (ponovo 2013, oslobođen optužbe 2016). * 28. 9. - U [[Gvineja|Gvineji]] poginulo 157 demonstranata protiv [[Moussa Dadis Camara|Camarine]] vojne hunte. * [[29. 9.]] - Zemljotres u [[Samoa]]nskim ostrvima magnitude 8,1 praćen cunamijem, 189 poginulih. * [[30. 9.]] - Kengur ukraden iz beogradskog zoo-vrta, pobegao i završio pod kolima. === Oktobar/Listopad === * [[2. 10.]] - Irci iz drugog puta podržali [[Lisabonski ugovor]]. * [[4. 10.]] - [[Nogometni izgredi Široki Brijeg-Sarajevo]], poginuo jedan navijač. * 4. 10. - Vanredni parlamentarni izbori u [[Grčka|Grčkoj]]: ubedljiva pobeda [[Panhelenski socijalistički pokret|PASOK]]-a [[Georgios Papandreou Mlađi|Georgiosa Papandreoua]] nad nepopularnim [[Kostas Karamanlis|Kostasom Karamanlisom]] iz [[Nova demokratija|Nove demokratije]] - Papandreou premijer do 2011. * [[6. 10.]] - Ukradena spomen-ploča [[Slavko Ćuruvija|Slavku Ćuruviji]]. * [[10. 10.]] - [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Reprezentacija Srbije]] pobedom od 5:0 nad Rumunijom obezbedila prvo mesto u grupi i direktan plasman na Svetsko prvenstvo [[svjetski kup FIFA 2010|u Južnoj Africi]] 2010. * [[15. 10.]] - [[Bosna i Hercegovina]] primljena u [[Vijeće Sigurnosti]] kao privremeni član; * 15. 10. - Zvaničnom početku gradnje [[Autocesta Bar-Boljare|Autoceste Bar-Boljare]] prisustvuju premijeri Srbije ([[Mirko Cvetković]]), Crne Gore ([[Milo Đukanović]]) i Hrvatske ([[Jadranka Kosor]]) (ništa od toga). * 15. 10. - Akcija "Balkanski ratnik" srpske [[BIA]] i američke [[DEA]]: na brodu blizu [[Urugvaj]]a zaplenjeno 2170&nbsp;kg [[kokain]]a, uhapšeni i srpski državljani. Za organizaciju pošiljke je osumnjičen [[Darko Šarić]]. Prazninu će popuniti Škaljarski klan iz Kotora (Kavački klan se odvaja 2014).<ref>[https://www.krik.rs/rat-balkanskog-podzemlja-ubistva-veze-u-policiji-i-u-vrhu-drzave/ Rat balkanskog podzemlja: Ubistva, veze u policiji i u vrhu države]. krik.rs 05.05.2020.</ref> * [[20. 10.]] - Poseta [[Dmitrij Medvedev|Dmitrija Medvedeva]] Beogradu. * [[21. 10.]] - U okolini [[Kraljevo|Kraljeva]] prva žrtva [[novi grip|novog gripa]] u Srbiji. * [[23. 10.]] - Petnaest kosovskih Albanaca se udavilo u [[Tisa|Tisi]], na granici Srbije i Mađarske; * 23. 10. - Završena gradnja [[Avalski toranj|Avalskog tornja]]. * [[24. 10.]] - Izbio požar u KBC "Dragiša Mišović" u Beogradu, velika materijalna šteta. * [[27. 10.]] - [[Biljana Plavšić]] puštena na slobodu posle odslužene 2/3 kazne. * [[31. 10.]] - U velikoj akciji policije Srbije (operacija "Morava"), u kojoj je učestvovalo oko 2000 policajaca, širom zemlje pohapšeno oko 500 narkodilera. === Novembar/Studeni === * [[1. 11.]] - [[Bill Clinton|Bil Klinton]] prisustvovao otkrivanju svog spomenika u [[Priština|Prištini]], u bulevaru nazvanom po njemu. * [[4. 11.]] - Premijeri Hrvatske i Slovenije [[Jadranka Kosor]] i [[Borut Pahor]] potpisali u Stokholmu arbitražni sporazum o rešavanju graničnog spora. * [[11. 11.]] - Ministar zdravlja Republike Srbije, [[Tomica Milosavljević]], proglasio epidemiju novog virusa [[AH1N1]] na teritoriji cele Srbije. * [[12. 11.]] - Penzionisani general [[Vojska Republike Srpske|VRS]] [[Dragomir Milošević]] pravosnažno osuđen na 29 godina zbog zločina nad civilima u [[Sarajevo|Sarajevu]] 1994-95. * [[15. 11.]] - Lokalni izbori na [[Kosovo|Kosovu]], vlada Srbije poziva Srbe da ne izlaze na izbore. [[Datoteka:Matematička gimnazija - Mathematical Gymnasium Belgrade - MGB - Patriarch Pavle - 4.jpg|thumb|200px|† [[Patrijarh srpski Pavle]]]] * [[19. 11.]] - Sahrani srpskog [[patrijarh srpski Pavle|patrijarha Pavla]] (umro [[15. 11.]], nakon čega je proglašeno tri dana žalosti) prisustvuje nekoliko stotina hiljada ljudi. * [[23. 11.]] - Svečano otvorena vojna baza "Jug" kod [[Bujanovac|Bujanovca]] u Srbiji. * [[24. 11.]] - [[Milorad Ulemek Legija|Milorad Ulemek]] i [[Zvezdan Jovanović]] pravosnažno osuđeni na po 40 godina zbog ubistva [[Zoran Đinđić|Zorana Đinđića]] 2003. * 24. 11. - [[Provala sigurnosti na državnoj večeri SAD 2009]], prilikom koje tri nepozvana gosta dolaze u [[Bijela kuća|Bijelu kuću]] na primanje u počast indijskog premijera [[Manmohan Singh|Manmohana Singha]] te se pred kamerama rukuju s predsjednikom Obamom. * [[25. 11.]] - Vlada [[Dubai]]a objavila odlaganje isplate dugovanja investicione kompanije "Dubai World", što izaziva potres na berzama. * 25. 11. - Glasači [[Sveti Vincent i Grenadini|Svetog Vincenta i Grenadina]] na referendumu odbacili prijedlog za uvođenje republike umjesto [[Monarhija Svetog Vincenta i Grenadina|monarhije]]. * [[27. 11.]] - Prvi izveštaj državne revizije o budžetu u Srbiji. * [[30. 11.]] - Skupština Srbije usvojila Statut AP [[Vojvodina|Vojvodine]] kao i prateći Zakon o prenosu nadležnosti. * 30. 11. - Denominacija [[severnokorejski von|severnokorejskog vona]] (skidanje dve nule), uz rok od svega sedam dana i ograničenu količinu novca koja se može promeniti, izaziva paniku u [[Demokratska Narodna Republika Koreja|Severnoj Koreji]]. * 30. 11. - Grčka vlada objavila da radi na ispravljanju "nedostatka kredibiliteta" na finansijskim tržištima. === Decembar/Prosinac === [[Datoteka:Msu-museum-contemporary-art-zagreb.jpg|mini|[[Muzej suvremene umjetnosti]] u Zagrebu]] * [[1. 12.]] - {{flagicon|Evropa}} Stupio na snagu [[Lisabonski ugovor]]. * 1. 12. - Počela rasprava o zakonitosti proglašenja nezavisnosti [[Kosovo|Kosova]] pred [[Međunarodni sud pravde|Međunarodnim sudom pravde]] u Hagu. * 1. 12. - [[Herman Van Rompuy]] postao prvi trajni predsjednik [[Evropsko vijeće|Evropskog vijeća]]. * [[3. 12.]] - Prvi deo emisije "(Ne)moć države" u okviru serijala "Insajder" na TV [[B92]] o kriminalnim dosijeima navijačkih vođa - autorka [[Brankica Stanković]] zatim izložena pretnjama smrću. * 3. 12. - Vojni lider Gvineje [[Moussa Dadis Camara]] ranjen u pokušaju ubistva, nakon čega napušta zemlju. * [[4. 12.]] - Tjednik "[[Novosti (Hrvatska)|Novosti]]" Srpskog narodnog vijeća ulazi u javnu prodaju. * [[7. 12.]] - Evropska unija odblokirala primenu Prelaznog trgovinskog sporazuma sa Srbijom. * 7. 12. - U Kopenhagenu počela konferencija [[Ujedinjeni narodi|UN]] o klimi. * [[10. 12.]] - U Srbiji stupio na snagu novi Zakon o saobraćaju. * 10. 12. - U Grčkoj objavljeno da je dug zemlje dostigao 300 milijardi eura, najviše u modernoj istoriji (113% GDP-a, mada Eurozona dozvoljava samo 60%) - počinje degradiranje rejtinga. * [[12. 12.]] - Otvoren [[Muzej suvremene umjetnosti]] u Zagrebu. [[Datoteka:SchengenAgreement map.svg|thumb|180px|[[Schengenski sporazum|Šengen]]]] * [[13. 12.]] - Obnovljena železnička linija [[Beograd]]-[[Sarajevo]], prekinuta [[1992]]. * [[14. 12.]] - Skupština [[Vojvodina|Vojvodine]] proglasila novi [[statut Vojvodine|statut]]. * [[16. 12.]] - [[Nauru]] priznao [[Južna Osetija|Južnu Osetiju]], prethodnog dana i [[Abhazija|Abhaziju]], nakon što je u aprilu 2008. priznao Kosovo - prvi takav slučaj. * [[17. 12.]] - Reizbor sudija u Srbiji (deo reforme sudstva). * [[19. 12.]] - Ukinute vize za zemlje [[Schengenski sporazum|Šengenskog sporazuma]] građanima Srbije (sa izuzetkom Kosova i nosioca [plavog] pasoša SRJ), [[Makedonija|Makedonije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. * [[22. 12.]] - Presuđeno u slučaju [[Sejdić i Finci protiv Bosne i Hercegovine]]. * 22. 12. - Srbija u [[Stockholm|Stokholmu]] predala zahtev za kandidaturu u EU. * [[24. 12.]] - Papa [[Benedikt XVI]] srušen od strane mentalno nestabilne žene prilikom ponoćne mise u Rimu. * [[27. 12.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Croatia.svg|20px]] Prvi krug [[Predsjednički izbori u Hrvatskoj 2009|predsjedničkih izbora]] u [[Hrvatska|Hrvatskoj]], u drugi krug odlaze [[Ivo Josipović]] ([[Socijaldemokratska partija Hrvatske|SDP]]) i [[Milan Bandić]] (nezavisni). == Rođenja == {{glavni članak|:Kategorija: Rođeni 2008.}} == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija: Umrli 2008.}} === Januar/Siječanj === * [[4. 1.]] - [[Ivan Gubijan]], hrvatski atletičar (*[[1923]].) * [[9. 1.]] - [[Ljubica Sokić]], srpska slikarka (*[[1914]]). * [[12. 1.]] - Ranko Trbojević, arhitekta (* [[1927]]) * 12. 1. - Branko Savić, prvi fotoreporter Tanjuga (* [[1915]]) * [[14. 1.]] - [[Ricardo Montalbán]], meksički glumac (* [[1920]]) * 14. 1. - [[Dušan Džamonja]], hrvatski kipar (* [[1928]]) * 14. 1. - [[Petar Anđelović]], hrvatski franjevac, provincijal Bosne Srebrene (* [[1937]].) * [[16. 1.]]- [[Bogdan Tirnanić]], srpski novinar (*1941). * [[17. 1.]] - [[Tomislav Crnković]], hrvatski nogometaš (* [[1929]].) * [[20. 1.]] - [[Zvonimir Petričević]] Đimi, arhitekta i košarkaš-reprezentativac (* [[1940]]) * [[22. 1.]] - [[Zvonimir Skerl]], dirigent, pijanista, trombonista, kompozitor (* [[1934]]) * [[25. 1.]] - Đorđe Lazin, prof. Pravnog fakulteta u Beogradu (* [[1950]]) * [[26. 1.]] - [[Radoslav Radivojević]], reditelj, upravnik Pozorišta "Bora Stanković" u Vranju (* [[1943]]) * [[27. 1.]] - [[John Updike]], američki književnik (* [[1932]]) * 27. 1. - Dušan Ivković - Džigi Bau, bokser, urbana legenda (* [[1938]]) * [[29. 1.]] - [[Ivo Škarić]], hrvatski jezikoslovac (* [[1933]].) * 29. 1. - Aleksandar Veselinović, solista Beogradske opere (* [[1931]]) * [[30. 1.]] - Branimir Ristić, doajen srpske onkologije (* [[1933]]) === Februar/Veljača === * [[1. 2.]] - [[Ferdinand Radovan]], hrvatski operni pjevač (* [[1938]].) * [[3. 2.]] - Amfilohije Živković, arhimandrit manastira Jasenovac (* [[1971]]) * [[4. 2.]] - [[Novak Roganović]], srpski fudbaler (* [[1932]]) * [[5. 2.]] - Radisav Bata Gvozdenović, srpski sportski novinar (* [[1939]]) * [[6. 2.]] - [[James Whitmore]], američki glumac (*[[1921]]) * 6. 2. - [[Borislav Popović]], operski reditelj (* [[1931]]) * [[7. 2.]] - [[Zlatibor Petrović]], prof. Veterinarskog fak. u Beogradu, akademik (* [[1921]]) * [[8. 2.]] - [[Marian Cozma]], rumunjski rukometaš (* [[1982]].) * [[9. 2.]] - [[Milan Antić]], profesor i dekan Mašinskog fak. u Bg. (* [[1924]]) * [[10. 2.]] - [[Gavra Mačejin]], prvi gensek. Šahovskog saveza Jugoslavije (* [[1918]]) * [[12. 2.]] - [[Mirko Bulović]], srpski glumac (*[[1930]]) * [[22. 2.]] - [[Milutin Čolić]], jedan od osnivača [[FEST]]-a (*[[1919]]) * 22. 2. - [[Milan Brujić]], književnik, novinar, scenarista (* [[1937]]) * [[25. 2.]] - [[Philip Jose Farmer]], američki SF pisac (*1918.) * [[26. 2.]] - [[Đuro Damjanović]], književnik (* [[1945]]) * [[27. 2.]] - [[Slobodan Habić]], kompozitor, muz. pisac, ured. Redakcije ozbiljne muzike RTV Bg. (* [[1922]]) === Mart/Ožujak === * [[2. 3.]] - [[Joao Bernardo Vieira]], predsjednik Gvineje Bisao (*1939.) * [[5. 3.]] - [[Mile Stanković]], pozorišni glumac (* [[1950]]) * [[7. 3.]] - [[Jelica Bjeli]]-Hadžić, glumica (* [[1922]]) * [[8. 3.]] - [[Mara Janković]], pop i džez pevačica (* [[1926]]) * [[11. 3.]] - [[Senad Beganović]], fudbaler (* [[1961]]) * [[15. 3.]] - [[Ron Silver]], američki glumac i politički aktivist (*1946.) * 15. 3. - [[Egon Fekete]], srpski lingvista (* [[1931]]) * [[16. 3.]] - [[Boris Mutić]], hrvatski sportski novinar (*1939.) * [[18. 3.]] - [[Natasha Richardson]], engleska glumica (*1963.) * [[20. 3.]] - [[Vladimir Savčić Čobi]], srpski muzičar (*1948) * [[28. 3.]] - [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar (* [[1943]]) * 28. 3. - [[Aleksandar Dolgij]], arhitekta i majstor umetničke fotografije (* [[1931]]) * [[29. 3.]] - [[Petar Birčanin]], motociklista, petostruki državni prvak (* [[1987]]) * [[31. 3.]] - [[Boško Karanović]], slikar i grafičar, utemeljivač moderne srpske grafike (* [[1924]]) === April/Travanj === * [[1. 4.]] - [[Nedeljko Deretić]], fotoreporter Tanjuga (* [[1950]]) * [[6. 4.]] - [[Petar Marinković]], bivši gen. sekretar Teniskog saveza Jugoslavije (* 1939) * [[7. 4.]] - [[Irena Grickat-Radulović]], leksikograf, srpski akademik (* [[1922]]) * [[11. 4.]] - Vukosava Đurić, internista-kardiolog, utemeljivač beogradske kardiološke škole (* 1920) * [[15. 4.]] - [[Radivoje Grbić]], specijalista interne medicine, dekan Medicinskog fakulteta BU (* [[1935]]) * [[17. 4.]] - Branislav Živković, novinar i urednik novosadskog "Dnevnika" * 17. 4. - [[Jane Bahtijarević]], bokser niškog "Radničkog", reprezentativac (* [[1946]]) * [[19. 4.]] - [[J. G. Ballard]], književnik (* [[1930]]) * [[22. 4.]] - [[Jack Cardiff]], kinematograf i režiser (* [[1914]]) * [[23. 4.]] - [[Vera Crnobori]], novinarka (* [[1925]]) === Maj/Svibanj === * [[6. 5.]] - [[Leon Davičo]], novinar, osnivač i gl. urednik Politike Ekspres, službenik UNESCO, UNICEF i UNHCR (* [[1926]]) * [[12. 5.]] - [[Mladen Srbinović]], srpski slikar, akademik (* [[1925]]) * [[14. 5.]] - [[Aleksandar Fotez]], TV reditelj (* [[1951]]) * 14. 5. - Rajko Ruvidić, prof. Medicinskog fakulteta u Bg. (* [[1920]]) * [[15. 5.]] - Bojan Selimović, novinar i direktor Studija B (* [[1946]]) * [[26. 5.]] - [[Danijel Marušić]], hrvatski redatelj (* [[1931]].) === Jun/Lipanj === * [[1. 6.]] - [[Dmitar Šegrt]], srpski političar i privrednik (* [[1953]]) * [[3. 6.]] - [[David Carradine]], glumac (* [[1936]]) * [[5. 6.]] - [[Branislav Kovačević]], istoričar i akademik (*[[1933]]) * [[6. 6.]] - [[Zoran Purešević]], novinar (* [[1958]]) * [[8. 6.]] - [[Omar Bongo]], predsednik Gabona od 1967. (*[[1935]]) * [[9. 6.]] - [[Zvonimir Berković]], hrvatski filmski scenarist i redatelj, dramaturg, kritičar i esejist (* [[1928]].) * 9. 6. - [[Srdan Kovačević]], crnogorski akademski vajar (*[[1933]]) * [[14. 6.]] - [[Dragoš Ivanović]], novinar (*[[1928]]) * [[15. 6.]] - [[Vladimir Bebić]], hrvatski političar (*1946.) * [[17. 6.]] - [[Ralf Dahrendorf]], sociolog, politikolog (* [[1929]]) * [[19. 6.]] - [[Dalibor Brozović]], hrvatski akademik, jezikoslovac, političar (* [[1927]].) * [[24. 6.]] - [[Olja Ivanjicki]], srpska slikarka (*1931) * [[25. 6.]] - [[Farrah Fawcett]], američka glumica (* [[1947]].) * 25. 6. - [[Michael Jackson]], američki pop pjevač (*1958.) * 25. 6. - [[Yasmine (pevačica)|Yasmine]], belgijska pevačica (* [[1972]]) === Jul/Srpanj === * [[1. 7.]] - [[Karl Malden]], američki glumac (* [[1912]]) * [[6. 7.]] - [[Robert McNamara]], bivši sekretar odbrane SAD (* [[1916]]) * [[10. 7.]] - [[Jovan Ervačinović]], vajar (* [[1929]]) * [[12. 7.]] - [[Darko Glavan]], hrvatski povjesničar umjetnosti, glazbeni kritičar (* [[1951]]) * [[14. 7.]] - [[Dagmar Stojanović Videnović]], slikar i scenograf (* [[1943]]) * [[16. 7.]] - [[Andrija Mikeš]], sarajevski onkolog (* [[1918]]) * [[17. 7.]] - [[Walter Cronkite]], američki novinar i TV-voditelj (*[[1916]]) * 17. 7. - [[Leszek Kołakowski]], filozof (* [[1927]]) * [[20. 7.]] - [[Petar Šobajić]], filmski producent (* [[1924]]) * 20. 7. - [[Jovan Milošević]], maš. inženjer, gen. dir. RTB Bor, pred. opštine (* [[1931]]) * [[21. 7.]] - [[Dušan Kvapil]], lektor i prof. Filol. fak. u Bg. (* [[1934]]) * [[23. 7.]] - [[Pavle Todorović]], dir. Gradskog zavoda za javno zdravlje u Bg. (* [[1939]]) * [[26. 7.]] - [[Vladimir Puhalo]], hrvatski glumac (* [[1947]].) * [[31. 7.]] - [[Bobby Robson]], engleski nogometaš i trener (* [[1933]]) === Avgust/Kolovoz === * [[1. 8.]] - [[Borka Vučić]], srpska bankarka (* [[1926]]) * 1. 8. - [[Corazon Aquino]], bivša predsjednica Filipina (* [[1933]]) * [[6. 8.]] - [[Savka Dabčević-Kučar]], hrvatska političarka i ekonomistica (* [[1923]]) * [[7. 8.]] - [[Danko Popović]], srpski književnik (* [[1928]]) * [[13. 8.]] - [[Kosta Kilibarda]], crnogorski vajar (* [[1942]]) * 13. 8. - [[Les Paul]], muzički pronalazač (* [[1915]]) * [[16. 8.]] - [[Celestin Sardelić]], hrvatski političar (* [[1944]]) * [[22. 8.]] - [[Ratko Nikić]], novinar i urednik Radio Beograda (* [[1948]]) * [[25. 8.]] - [[Ted Kennedy]], američki političar (* [[1932]]) * [[26. 8.]] - [[Aleksandar Jovanović]], arheolog, profesor FF u Bg. (* [[1947]]) === Septembar/Rujan === * [[5. 9.]] - [[Vuk Pavlović]], scenarista, dramaturg (* [[1970]]) * [[6. 9.]] - [[Vanja Drach]], hrvatski glumac (* [[1932]]) * 6. 9. - [[Nada Iveljić]], hrvatska književnica (* [[1931]]) * [[8. 9.]] - [[Mike Bongiorno]], italijanski TV-voditelj (* [[1924]]) * [[9. 9.]] - [[Miroslav Sukdolak]], filmski i TV snimatelj (* [[1930]]) * [[12. 9.]] - [[Živorad Lazić]], novinar, književnik i scenarista (* [[1933]]) * 12. 9. - [[Norman Borlaug]], američki agronom, pokretač "Zelene revolucije" i dobitnik Nobelove nagrade za mir (* [[1914]]) * [[14. 9.]] - [[Patrick Swayze]], američki glumac (*[[1952]]) * [[16. 9.]] - [[Aleksandar Sekulić]], književnik (* [[1937]]) * [[18. 9.]] - [[Jelena Ječmenica]], operska pevačica (* [[1928]]) * 18. 9. - [[Irving Kristol]], "kum neokonzervativizma" (* [[1920]]) * [[19. 9.]] - [[Dušan Kanazir]], lekar, biolog, akademik (* [[1921]]) * 19. 9. - [[Kapitalina Erić]], glumica (* [[1919]]) * [[20. 9.]] - [[Dejan Krstović]], pozorišni reditelj (* [[1965]]) * 22.9.- Mladen Pavković, hrvatski novinar i publicist (*1951) * [[23. 9.]] - [[Ertuğrul Osman]], 43. glava Osmanove kuće (* [[1912]]) * [[29. 9.]] - [[Pavel Popovič]], kosmonaut (* [[1930]]) === Oktobar/Listopad === * [[5. 10.]] - [[Izrailj Geljfand]], matematičar (* [[1913]]) * [[13. 10.]] - [[Ivan Đuranec]], hrvatski rukometaš (* [[1942]].) * 13. 10. - [[Konstantin Babić]], srpski kompozitor (* [[1927]]) * [[21. 10.]] - [[Bogdan Kršić]], slikar, grafičar, profesor FPU u Bg. (* [[1932]]) * 21. 10. - [[Ženi Lebl]] (Jovanka Lebl), novinarka, književnica, istoričarka (* [[1927]]) * 21. 10. - [[Ivan Radojičić]], urednik i voditelj Beograda 202 (* [[1970]]) * [[30. 10.]] - [[Claude Lévi-Strauss]], antropolog (* [[1908]]) === Novembar/Studeni === * [[2. 11.]] - [[Dušan Beleslin]], direktor Instituta za farmakologiju u Bg. (* 1931) * [[8. 11.]] - [[Vitalij Ginzburg]], fizičar nobelovac (* [[1916]]) * [[10. 11.]] - [[Robert Enke]], njemački nogometaš (* [[1977]].) * 10. 11. - [[Dušan Dančuo]], pevač starogradske muzike (* [[1922]]) * 10. 11. - [[Slobodan Momčilović]] Moča, doajen sportskog novinarstva (* [[1944]]) * [[11. 11.]] - [[Novica Urošević]], folk kompozitor, aranžer, producent (* [[1945]]) * [[13. 11.]] - [[Ljubica Vrsajkov]]-Sivčev, operska pevačica, primadona Bg. opere (* 1926) * [[14. 11.]] - [[Sima Ćirković]], srpski istoričar (* [[1929]]) * [[15. 11.]] - [[Patrijarh srpski Pavle|Patrijarh Pavle]], poglavar [[Srpska pravoslavna crkva|Srpske pravoslavne crkve]] (* [[1914]].) * [[21. 11.]] - Kosara [[Kosa Bokšan]] - Omčikus, srpska slikarka (* [[1925]]) * [[23. 11.]] - [[Vedran Šamanović]], hrvatski snimatelj, redatelj i fotograf (* [[1968]].) * [[25. 11.]] - [[Josip Gucmirtl]], hrvatski nogometaš (* 1942) * [[28. 11.]] - [[Vujica Rešin Tucić]], književnik, urednik, dramaturg (* [[1941]]) * 28. 11. - [[Milan Bulajić]], diplomata, publicista, osnivač Muzeja žrtava genocida (* [[1928]]) * [[29. 11.]] - [[Dragomir Brajković]], književnik, novinar (* [[1947]]) * [[30. 11.]] - [[Milorad Pavić]], srpski pisac (* [[1929]].) * 30. 11. - [[Milan Babić (pevač)|Milan Babić]], srpski pevač narodne muzike (* [[1944]]) === Decembar/Prosinac === * [[2. 12.]] - [[Vjekoslav Šutej]], hrvatski dirigent (* [[1951]].) * 2. 12. - [[Nenad Žilić]], slikar (* [[1957]]) * 2. 12. - [[Pavle Stefanović]], pevač narodne muzike (* [[1925]]) * [[5. 12.]] - [[Gordana Bogojević Kovačević]], srpska košarkašica (* [[1974]]) * [[14. 12.]] - [[Miodrag Jovanović (fudbaler)|Miodrag Jovanović]] - Minda, srpski fudbaler (* [[1922]]) * 14. 12. - [[Milka Lukić]], srpska glumica (* [[1936]]) * [[16. 12.]] - [[Jegor Gajdar]], ruski političar i ekonomista (* [[1956]]) * [[17. 12.]] - [[Jovan Sekulić]], istoričar, osnivač Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda (* [[1921]]) * 17. 12. - [[Dušan Jakšić]], glumac i pevač (* [[1927]]) * [[18. 12.]] - [[Oskar Danon]], jugoslovenski dirigent i kompozitor (*[[1913]]) * [[20. 12.]] - [[Brittany Murphy]], američka glumica (* [[1977]]) * [[25. 12.]] - [[Radovan Ivšić]], hrvatski pjesnik, pisac, dramatik, prevoditelj, esejist i nadrealist (* [[1921]].) * [[31. 12.]] - [[Radomir Vučić]], koreograf, prvak i direktor Baleta N.P. u Beogradu (* [[1948]]) == Nobelove nagrade == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Charles K. Kao]] (revolucionarna dostignuća u vezi prenosa svetlosti u [[Optičko vlakno|vlaknima]] radi [[Fiberoptička komunikacija|fiberoptičke komunikacije]]), [[Willard S. Boyle]] i [[George E. Smith]] (pronalazak [[CCD senzor]]a) * [[nobelova nagrada za hemiju|'''Kemija''']]: [[Venkatraman Ramakrishnan]], [[Thomas A. Steitz]] i [[Ada E. Yonath]] (proučavanje strukture i funkcije [[ribozom]]a) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Elizabeth H. Blackburn]], [[Carolyn W. Greider]] i [[Jack W. Szostak]] (otkriće kako [[Telomera|telomeri]] i enzim [[telomeraza]] štite [[hromozom]]e) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Herta Müller]] (koncetracijom poezije i otvorenošću proze prikazuje pejzaž obespravljenih) * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Barack Obama]] (vanredni napori za ojačanje međunarodne diplomatije i saradnje među narodima) * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|'''Ekonomija''']]: [[Elinor Ostrom]] (analiza ekonomske uprave, naročito zajedničkih dobara [[:en:Common-pool resource|CPR]]) i [[Oliver E. Williamson]] (analiza ekonomske uprave, naročito [[Teorija firme|granica firme]]) == Vidi takođe: == [[Popis godina|Godišnji kalendar]] == Reference == {{reference}} === Literatura === * [http://www.arhiv.rs/img/hd/2009.html Hronologija događaja 2009] (Srbija), Medijski arhiv Ebart {{commonscat|2009}} [[Kategorija:2009.]] 55a5gwrf4708d1f2tkwldmf5j4ouyvh 0 65166 42655720 42646907 2026-07-16T05:51:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655720 wikitext text/x-wiki <div class="dablink">[[Datoteka:Disambig.svg|20px|Simbol višeznačnosti|link=]] Ovaj članak je o web-sajtu, društvenoj mreži.&#32;&#32;Za kompaniju kao vlasnika prethodno poznatu kao Facebook, Inc., v. [[Meta Platforms]].''</div> <div class="dablink">Ne poistovijetiti sa [[Face book]] ili [[The World Factbook|Factbook]].</div> {{Coord|37.4848|N|122.1484|W|display=title}} {{Infobox Website | ime = Facebook | logo = [[File:Facebook_Logo_(2023).svg|250px]] | screenshot = [[File:Facebook_user_page_(2019).png|250px]] | caption = Profil Marka Zuckerberga <small>(pregled kada se odjavljeno)</small> | url = https://www.facebook.com/ | komercijalan = da | tip = [[servis za društveno umrežavanje]] | jezik = [[C++]], [[PHP]] (kao [[HHVM]]), [[D (programski jezik)|D]] | jezik_prikaza = ''[[Višejezičnost|višejezički]]''<br><div class="mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align: center; font-size: 95%; border:none; padding:0;"> <div style="line-height: 1.6em; font-weight: bold; font-size: 100%; text-align: left;"><div>110 <small>{{nobold|(maj 2022)}}</small></div></div> <ul class="mw-collapsible-content" style="font-size: 105%; margin-top: 0; margin-bottom: 0; line-height: inherit; text-align: left; list-style: none none; margin-left: 0;"><li style="line-height: inherit; margin: 0">afrikanski, albanski, amharski, arapski, armenski, asamski, azerbejdžanski, baskijski, bjeloruski, [[bengalski jezik|bengalski]], bosanski, bretonski, bugarski, burmenski, katalonski, sebuanski, korzikanski, hrvatski, češki, danski, holandski, holandski (België), engleski (UK), engleski (US), estonski, farski, filipinski, finski, francuski (Canada), francuski (France), frizijski, galicijski, gruzijski, njemački, grčki, guaranski, gudžaratski, haićanski kreolski, hausa, hebrejski, [[hindski jezik|hindski]], inupijački, mađarski, islandski, indonežanski, irski, italijanski, japanski, japanski (Kansai), javanski, kanada, kazaški, kmerski, kinjarvanda, korejski, kurdski (Kurmanji), kirgiški, laoski, latvijski, litvanski, makedonski, malagaški, malajski, malajalam, maltežanski, marati, mongolski, nepalski, norveški (bokmal), norveški (nynorsk), orija, pašto, perzijski, poljski, portugalski (Brazil), portugalski (Portugal), pundžabi, rumunski, ruski, sardinijski, srpski, šona, silezijski, pojednostavljeni kineski (China), sinhala, slovački, slovenački, somalski, sorani kurdski, španski, španski (Spain), svahili, švedski, sirijački, tadžički, tamazigt, tamilski, tatarski, telugu, tetunski, tajlandski, tradicionalni kineski (Hong Kong), tradicionalni kineski (Taiwan), turski, ukrajinski, urdu, uzbečki, vijetnamski, velški ili zaza</li></ul> </div> | područje = SAD <small>(2004–danas)</small>;<br>cijeli svijet, osim [[#Cenzura Facebooka|država koje blokiraju]] <small>(2005–danas)</small> | korisnici = [[Datoteka:Green Arrow Up.svg|10px|link=]] 2,45 mlrd. mjesečno <small>(sept. 2019)</small><ref>{{Cite web|url=https://investor.fb.com/investor-news/press-release-details/2019/Facebook-Reports-Third-Quarter-2019-Results/default.aspx|title=Facebook Reports Third Quarter 2019 Results|website=investor.fb.com|language=en-US|accessdate=<!--Sept.-->2019-11-16}}</ref> | registracija = opciono | posednik = [[Meta Platforms]] <small>''(direktor: Mark Zuckerberg)''</small> | autor = [[Mark Zuckerberg]]<br />[[Eduardo Saverin]] | start datum = {{start date and age|2004|2|4|df=y}} | current status = aktivan | alexa_rank = [[Datoteka:Increase2.svg|11px|link=]] 4 <small>(maj 2022)</small><ref>{{Cite web|url=https://www.alexa.com/siteinfo/facebook.com#section_traffic|title=facebook.com Traffic|website=[[Alexa Internet]]|accessdate=2022-05-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220501041736/https://www.alexa.com/siteinfo/facebook.com#section_traffic|archivedate=2022-05-01|deadurl=unfit}}</ref> | napomene = <ref name="Our History">{{cite web|title=Our History|url=https://newsroom.fb.com/company-info/|website=Facebook|accessdate=<!--Sept.-->2018-11-07}}</ref><ref name="alexa">{{cite web|title=Facebook.com Traffic, Demographics and Competitors - Alexa|url=https://www.alexa.com/siteinfo/facebook.com|website=www.alexa.com|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-04|archive-date=2018-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716174519/https://www.alexa.com/siteinfo/facebook.com|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|first=Gavin|last=Clarke|title=Facebook re-write takes PHP to an enterprise past|url=https://www.theregister.co.uk/2010/02/02/facebook_hiphop_unveiled/|website=[[The Register]]|publisher=Situation Publishing|date=<!--Sept.-->2010-02-02|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.drdobbs.com/mobile/facebook-adopts-d-language/240162694|title=Facebook Adopts D Language|last=Bridgwater|first=Adrian|work=Dr Dobb's|location=San Francisco|date=<!--Sept.-->2013-10-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2018/jul/02/facebook-mark-zuckerberg-platform-publisher-lawsuit|title=Is Facebook a publisher? In public it says no, but in court it says yes|first=Sam|last=Levin|date=<!--Sept.-->2018-07-03|via=www.theguardian.com}}</ref> }} [[File:2023_Facebook_icon.svg|thumb|„f” logo Facebooka]] '''Facebook''' je američka [[internet|onlajn]] [[društvena mreža]] i [[servis za društveno umrežavanje]] sa sjedištem u [[Menlo Park, California|Menlo Parku, California]]. Pokreće ga kompanija [[Meta Platforms]], a osnivač je [[Mark Zuckerberg]], sa prijateljima sa [[Harvard College|Koledža Harvard]] [[Eduardo Saverin|Eduardom Saverinom]], [[Andrew McCollum|Andrewom McCollumom]], [[Dustin Moskovitz|Dustinom Moskovitzem]] i [[Chris Hughes|Chrisom Hughesom]]. Osnivači su prvobitno ograničili članstvo na studente Harvarda, a potom i [[Univerzitet Kolumbija|Kolumbije]], [[Univerzitet Stanford|Stanforda]] i [[Univerzitet Jejl|Jejla]]. Članstvo je kasnije prošireno i na ostatak škola [[Liga bršljana|Lige bršljana]], [[Massachusetts Institute of Technology|MIT]] i više obrazovne institucije u oblasti [[Boston]]a, a onda i na druge univerzitete, te na kraju učenike srednjih škola. Od 2006. bilo ko ko je imao više od 13 godina mogao je da postane registrovani korisnik Facebooka, s tim da ovo varira na osnovu lokalnih zakona. Naziv sajta dolazi od imena web-direktorija ''[[face book]]'' koje su bile dostupne studentima američkih univerziteta. Facebooku se može pristupiti sa uređaja spojenih na internet, kao što su [[lični računar|lični kompjuteri]], [[tablet računar|tableti]] i [[pametni telefon|pametni mobiteli]]. Nakon registracije, korisnici mogu da stvore izmjenljive profile i tu otkrivaju informacije o sebi. Mogu da postave tekst, slike i multimedijalni sadržaj, što se dijeli sa drugim korisnicima koji su pristali da budu njihovi '[[prijateljstvo i praćenje|prijatelji]]', ili, sa drugim podešavanjem privatnosti, što se dijeli sa svim čitaocima. Korisnici mogu da koriste ugrađene aplikacije, pridružuju se grupama od zajedničkog interesovanja, kupuju i prodaju na Marketplace-u, te da primaju obavještenja/notifikacije o aktivnostima svojih prijatelja na Facebooku i Facebook stranica koje prate. Facebook je tvrdio da je imao više od 2,3 milijardi aktivnih korisnika decembra 2018.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/facebook-has-2-billion-plus-users-after-15-years-2019-2|title=In 15 years Facebook has amassed 2.3 billion users — more than followers of Christianity|first=Meira|last=Gebel|website=Business Insider}}</ref> Međutim, suočava se s velikim problemom lažnih naloga. Otkriveno je 3 milijarde lažnih naloga u posljednjoj četvrtini 2018. i prvoj četvrtini 2019.<ref name="Sullivan">{{Cite web|url=https://www.fastcompany.com/90354777/facebooks-active-user-problem-how-many-maus-are-fake|title=Facebook catches 3 billion fake accounts, but the ones it misses are the real problem|first=Mark|last=Sullivan|website=Fast Company}}</ref> Mnogi kritičari dovode u pitanje da Facebook uopšte zna koliko stvarnih korisnika ima.<ref name="Sullivan"/><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/01/30/technology/facebook-fake-accounts.html|title=Does Facebook Really Know How Many Fake Accounts It Has?|last=Nicas|first=Jack|date=<!--Sept.-->2019-01-30|work=The New York Times|accessdate=<!--Sept.-->2019-09-20|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.buzzfeednews.com/article/craigsilverman/facebook-fake-accounts-afd|title=Facebook Removed Over 2 Billion Fake Accounts, But The Problem Is Getting Worse|first=Craig|last=Silverman|website=BuzzFeed News}}</ref> Ima istaknutu zastupljenost u medijima, uključujući izvještavanja o kontroverzama. Ovo uglavnom uključuje [[internet privatnost|korisničku privatnost]] (primjer je skandal sa podacima Kembridž Analitike), političku manipulaciju (primjer su Izbori u SAD-u 2016), psihološke efekte kao što su ovisnost i nisko samopoštovanje, te sadržaj koji neki korisnici vide kao problematičan, uključujući [[lažne vijesti]], [[teorija zavjere|teorije zavjere]] i kršenje [[autorska prava|autorskih prava]].<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2018/dec/21/quit-facebook-privacy-scandal-private-messages|title=Is 2019 the year you should finally quit Facebook? &#124; Arwa Mahdawi|first=Arwa|last=Mahdawi|date=<!--Sept.-->2018-12-21|via=www.theguardian.com|newspaper=The Guardian}}</ref> Komentatori su optužili Facebook za potpomaganje širenja lažnih informacija i lažnih vijesti,<ref>{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/facebook-spreads-viral-fake-news-story-about-vaccines-791331|title=Facebook Spreads Viral Fake News Story About Vaccines|first=Kastalia|last=Medrano|website=Newsweek}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fastcompany.com/90301427/a-shockingly-large-majority-of-health-news-shared-on-facebook-is-fake|title=A shockingly large majority of health news shared on Facebook is fake or misleading|first=Rina|last=Raphael|website=Fast Company}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/technology-44809815|title=Facebook will not remove fake news - but will 'demote' it|website=BBC}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.poynter.org/fact-checking/2019/forget-fake-news-stories-false-text-posts-are-getting-massive-engagement-on-facebook/|title=Forget fake news stories. False text posts are getting massive engagement on Facebook.|first=Daniel|last=Funke|website=Poynter}}</ref><ref name=":8"><span class="citation web" >[https://www.indiatoday.in/world/russia-ukraine-war/story/russia-ukraine-war-news-latest-updates-facebook-temporarily-allows-posts-ukraine-war-calling-violence-against-invading-russians-putin-death-1924006-2022-03-11 „Russia-Ukraine war: Facebook temporarily allows posts allowing violent speech against Russian 'invaders'”]<span class="printonly">.&#32;https://www.indiatoday.in/world/russia-ukraine-war/story/russia-ukraine-war-news-latest-updates-facebook-temporarily-allows-posts-ukraine-war-calling-violence-against-invading-russians-putin-death-1924006-2022-03-11</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Russia-Ukraine+war%3A+Facebook+temporarily+allows+posts+allowing+violent+speech+against+Russian+%27invaders%27&rft.atitle=&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.indiatoday.in%2Fworld%2Frussia-ukraine-war%2Fstory%2Frussia-ukraine-war-news-latest-updates-facebook-temporarily-allows-posts-ukraine-war-calling-violence-against-invading-russians-putin-death-1924006-2022-03-11&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref name=":9"><span class="citation web" >[https://thewire.in/tech/facebook-allows-ukraine-war-posts-urging-violence-against-invading-russians-putin „Facebook Allows Ukraine War Posts Urging Violence Against Invading Russians, Putin”]<span class="printonly">.&#32;https://thewire.in/tech/facebook-allows-ukraine-war-posts-urging-violence-against-invading-russians-putin</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+Allows+Ukraine+War+Posts+Urging+Violence+Against+Invading+Russians%2C+Putin&rft.atitle=&rft_id=https%3A%2F%2Fthewire.in%2Ftech%2Ffacebook-allows-ukraine-war-posts-urging-violence-against-invading-russians-putin&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> kao i preuveličavanje broja korisnika u cilju primamljivanja oglašivača.<ref name=useradappeal><span class="citation news" >Claburn,&#32;Thomas&#32;(2018-08-17).&#32;[https://www.theregister.com/2018/08/17/facebook_ad_reach_lawsuit/#:~:text='Made%2Dup%20PR%20numbers',to%20exaggerate%20online%20advertising%20audience&text=Facebook%20brags%20it%20has%20a,than%201.27bn%20fake%20accounts. „Facebook flat-out 'lies' about how many people can see its ads – lawsuit”].&#32;The Register<span class="printonly">.&#32;https://www.theregister.com/2018/08/17/facebook_ad_reach_lawsuit/#:~:text='Made%2Dup%20PR%20numbers',to%20exaggerate%20online%20advertising%20audience&text=Facebook%20brags%20it%20has%20a,than%201.27bn%20fake%20accounts.</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+flat-out+%27lies%27+about+how+many+people+can+see+its+ads+%E2%80%93+lawsuit&rft.atitle=&rft.aulast=Claburn&rft.aufirst=Thomas&rft.au=Claburn%2C%26%2332%3BThomas&rft.date=2018-08-17&rft.pub=The+Register&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.theregister.com%2F2018%2F08%2F17%2Ffacebook_ad_reach_lawsuit%2F%23%3A%7E%3Atext%3D%27Made%252Dup%2520PR%2520numbers%27%2Cto%2520exaggerate%2520online%2520advertising%2520audience%26text%3DFacebook%2520brags%2520it%2520has%2520a%2Cthan%25201.27bn%2520fake%2520accounts.&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Godine 2017, Facebook se udružio sa osobama koje provjeravaju činjenice sa Instituta Pojnter (mreža {{abbr|IFCN|engl. International Fact-Checking Network – Internacionalna mreža za provjeru činjenica}}); oni identifikuju i označe lažni sadržaj, s tim da većina reklama političkih kandidata bude izuzeta iz ovog programa.<ref>{{cite web |last=Hunt |first=Elle |url=https://www.theguardian.com/technology/2017/mar/22/facebook-fact-checking-tool-fake-news |title='Disputed by multiple fact-checkers': Facebook rolls out new alert to combat fake news |date=<!--Sept.-->2017-03-22 |work=The Guardian |accessdate=<!--Sept.-->2019-11-04}}</ref><ref>{{cite web |last=Sherman |first=Amy |url=https://www.politifact.com/truth-o-meter/statements/2019/oct/15/elizabeth-warren/phony-facebook-ad-warren-said-most-tv-networks-wil/ |title=In phony Facebook ad, Warren said most TV networks will refuse ads with a 'lie' but that's wrong |work=Politifact |accessdate=<!--Sept.-->2019-11-04}}</ref> Kritičari programa optužuju Facebook da ne radi dovoljno na uklanjanju lažnih informacija sa svog web-sajta.<ref>{{Cite web|url=https://www.politico.com/story/2019/05/24/facebook-fake-pelosi-video-1472413|title=Facebook on fake Pelosi video: Being 'false' isn't enough for removal|first=Nancy|last=Scola|website=Politico}}</ref> Facebook je najviše preuzimana mobilna aplikacija decenije, od 2010. do 2019, globalno.<ref>{{Cite web|url=https://9to5mac.com/2019/12/16/apps-and-games-of-the-decade/|title=These were the most-downloaded apps and games of the decade|last=Miller|first=Chance|date=<!--Sept.-->2019-12-17|website=9to5Mac|language=en-US|accessdate=<!--Sept.-->2019-12-17}}</ref> <templatestyles src="Template:TOC limit/styles.css" /><div class="toclimit-{{{1|{{{limit|3}}}}}}">__TOC__</div> == Historija == :''Dalje informacije: [[Historija Facebooka]]'' ===2003–2006: <span id="Thefacebook"></span>Thefacebook, Thielova investicija i promjena imena=== Zuckerberg je napravio web-sajt imena „Facemash” 2003. dok je pohađao [[Harvard University|Univerzitet Harvard]]. Sajt se može uporediti sa [[Hot or Not]], a koristio je „slike kompajlirane iz onlajn facebooka devet Kuća, stavljajući dvije jednu do druge istovremeno i pitajući korisnike da odaberu ’vreliju’ osobu”.<ref name="Harvard Crimson on Facemash">{{cite web|first=Katharine A.|last=Kaplan|title=Facemash Creator Survives Ad Board|url=http://www.thecrimson.com/article/2003/11/19/facemash-creator-survives-ad-board-the/|website=[[The Harvard Crimson]]|date=<!--Sept.-->2003-11-19|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-24}}</ref> Facemash je privukao 450 posjetilaca i 22.000 pregleda slika tokom prva četiri sata.<ref name="Fast Company on Zuckerberg">{{cite web|first=Ellen|last=McGirt|title=Facebook's Mark Zuckerberg: Hacker. Dropout. CEO.|url=https://www.fastcompany.com/59441/facebooks-mark-zuckerberg-hacker-dropout-ceo|website=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|publisher=Mansueto Ventures|date=<!--Sept.-->2007-05-01|accessdate=<!--Sept.-->2017-07-04}}</ref> Sajt je poslat na nekoliko grupnih list-servera kampusa, ali je ugašen nekoliko dana kasnije od strane administracije Harvarda. Zuckerberg se suočio sa isključenjem i optužen je za narušavanje sigurnosti, kršenje [[autorska prava|autorskih prava]] i kršenje individualne [[privatnost]]i. Ultimativno, optužbe su odbačene.<ref name="Harvard Crimson on Facemash" /> Zuckerberg je proširio ovaj projekat tog semestra, stvarajući alatku za socijalnu studiju pred finalni ispit iz [[historija umjetnosti|historije umjetnosti]]. Sve umjetničke slike je otpremio na web-sajt, a svaku je pratila i sekcija s komentarima; potom je podijelio sajt sa svojim kolegama-studentima.<ref>{{cite web|first=Jason|last=Kincaid|title=Startup School: An Interview With Mark Zuckerberg|url=https://techcrunch.com/2009/10/24/startup-school-an-interview-with-mark-zuckerberg/|website=[[TechCrunch]]|publisher=[[AOL]]|date=<!--Sept.-->2009-10-24|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-24}}</ref> [[File:Thefacebook.png|thumb|Originalni izgled i ime ''Thefacebook'' (2004); prikazano je lice glumca [[Al Pacino|Ala Pacina]] sa [[binarni brojevi|binarnim brojevima]] kao Facebookov originalni logo, koji je dizajnirao koosnivač Andrew McCollum<ref>{{cite news|url=https://www.businessinsider.com/this-person-was-the-first-face-of-facebook-2011-5|title=This Person Was The First Face of Facebook|last=Shontell|first=Alyson|date=<!--Sept.-->2011-05-16|website=[[Business Insider]]|accessdate=<!--Sept.-->2019-09-10}}</ref>]] ''[[Face book]]'' je studentska direktorija sa slikama i ličnim informacijama.<ref name="Fast Company on Zuckerberg" /> Godine 2003, Harvard je imao samo papirnu verziju<ref>{{Cite news|first=Sarah|last=Phillips|title=A brief history of Facebook|url=https://www.theguardian.com/technology/2007/jul/25/media.newmedia|newspaper=[[The Guardian]]|publisher=[[Guardian Media Group]]|date=<!--Sept.-->2007-07-25|accessdate=<!--Sept.-->2017-07-04}}</ref> uz privatne onlajn direktorije.<ref name="Harvard Crimson on Facemash" /><ref name="Harvard Crimson on Facebook">{{cite web|first=Alan T.|last=Tabak|title=Hundreds Register for New Facebook Website|url=http://www.thecrimson.com/article/2004/2/9/hundreds-register-for-new-facebook-website/|website=[[The Harvard Crimson]]|date=<!--Sept.-->2004-02-09|accessdate=<!--Sept.-->2017-07-04}}</ref> Zuckerberg je rekao za ''Crimson'': „Svako je bio pričao mnogo o univerzalnom face booku pri Harvardu. ... Ja mislim da je to pomalo glupo da je trebalo Univerzitetu više godina da to riješi. Ja to mogu da uradim bolje nego što oni mogu i ja to mogu da uradim za sedmicu.”<ref name="Harvard Crimson on Facebook" /> U januaru 2004, Zuckerberg je isprogramirao novi web-sajt, poznat kao „TheFacebook”, inspirisan ''Crimsonovim'' editorijalom o Facemashu; izjavio je: „Jasno je da je tehnologija potrebna za stvaranje centralizovanog Web-sajta lako dostupna ... benefita je mnogo.” Zuckerberg se sastao sa studentom Harvarda [[Eduardo Saverin|Eduardom Saverinom]] i obojica su pristali da investiraju 1.000 dolara u sajt.<ref>{{cite web|first=Claire|last=Hoffman|title=The Battle For Facebook|url=https://www.rollingstone.com/culture/news/the-battle-for-facebook-20100915|website=[[Rolling Stone]]|publisher=Wenner Media|date=<!--Sept.-->2010-09-15|accessdate=<!--Sept.-->2017-07-04|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226015320/https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-battle-for-facebook-242989/|dead-url=yes}}</ref> Dana 4. februara 2004, Zuckerberg je pokrenuo „TheFacebook”, originalno na URL-u ''thefacebook.com''.<ref>{{cite news|first=Lily|last=Rothman|title=Happy Birthday, Facebook|url=http://time.com/3686124/happy-birthday-facebook/|website=[[Time (magazine)|Time]]|date=<!--Sept.-->2015-02-04|accessdate=<!--Sept.-->2017-07-04}}</ref> Šest dana nakon pokretanja sajta, seniori sa Harvarda [[Cameron Winklevoss]], [[Tyler Winklevoss]] i [[Divya Narendra]] optužili su Zuckerberga da ih je namjerno naveo na to da povjeruju da će im on pomoći da naprave društvenu mrežu pod imenom [[ConnectU|HarvardConnection.com]]. Tvrdili su da je on umjesto toga koristio njihove ideje da napravi suparnički proizvod.<ref>{{cite web|first=Nicholas|last=Carlson|title=In 2004, Mark Zuckerberg Broke Into A Facebook User's Private Email Account|url=http://www.businessinsider.com/how-mark-zuckerberg-hacked-into-the-harvard-crimson-2010-3|website=[[Business Insider]]|publisher=[[Axel Springer SE]]|date=<!--Sept.-->2010-03-05|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> Njih trojica su se požalili ''Crimsonu'' i list je otpočeo istragu. Kasnije su tužili Zuckerberga, pristavši na pogodbu 2008.<ref name="nytb">{{cite news|work=New York Times blog|url=http://bits.blogs.nytimes.com/2008/06/26/judge-ends-facebooks-feud-with-connectu/index.html|date=<!--Sept.-->2008-06-28|title=Judge Ends Facebook's Feud With ConnectU|author=Stone, Brad}}</ref> u iznosu 1,2 miliona [[dionica]] (vrijedne 300 miliona dolara; prvi Facebookov [[Initial public offering|IPO]]).<ref>{{Cite news|first=Dominic|last=Rushe|title=Facebook IPO sees Winklevoss twins heading for $300m fortune|url=https://www.theguardian.com/technology/2012/feb/02/facebook-ipo-winklevoss-300m-fortune|newspaper=[[The Guardian]]|publisher=Guardian Media Group|date=<!--Sept.-->2012-02-02|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> Članstvo je prvobitno ograničeno na studente [[Harvard College|Koledža Harvard]]. Unutar mjesec dana, registrovalo se više od pola preddiplomaca.<ref name="A brief history">{{Cite news|first=Sarah|last=Phillips|title=A brief history of Facebook|url=https://www.theguardian.com/technology/2007/jul/25/media.newmedia|newspaper=[[The Guardian]]|publisher=Guardian Media Group|date=<!--Sept.-->2007-07-25|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> [[Dustin Moskovitz]], [[Andrew McCollum]] i [[Chris Hughes]] pridružili su se Zuckerbergu kako bi pomogli u upravljanju rastom web-sajta.<ref>{{cite web|first=Matt|last=Weinberger|title=33 photos of Facebook's rise from a Harvard dorm room to world domination|url=http://nordic.businessinsider.com/facebook-history-photos-2016-9|website=[[Business Insider]]|publisher=Axel Springer SE|date=<!--Sept.-->2017-09-07|accessdate=<!--Sept.-->2017-12-13}}</ref> U martu 2004, Facebook se proširio na [[Columbia University|Kolumbiju]], [[Stanford University|Stanford]] i [[Yale University|Jejl]].<ref>{{Cite news|title=Facebook: a timeline of the social network|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/facebook/9052743/Facebook-a-timeline-of-the-social-network.html|website=[[The Daily Telegraph]]|publisher=[[Telegraph Media Group]]|date=<!--Sept.-->2012-02-01|accessdate=<!--Sept.-->2017-12-13}}</ref> Potom je postao dostupan svim koledžima [[Liga bršljana|Lige bršljana]], [[Boston University|Univerzitetu Boston]], [[New York University|Univerzitetu Njujork]], [[Massachusetts Institute of Technology|MIT]] i naknadno većini univerziteta u Sjedinjenim Državama i Kanadi.<ref>{{cite news|accessdate=<!--Sept.-->2008-06-13|url=https://www.forbes.com/2006/09/11/facebook-opens-up-cx_rr_0911facebook.html|title=Open Facebook|work=Forbes|location=New York|date=<!--Sept.-->2006-09-11|author=Rosmarin, Rachel}}</ref><ref>{{cite news|url=https://tuftsdaily.com/archives/2004/04/12/online-network-created-by-harvard-students-flourishes/|title=Online network created by Harvard students flourishes|work=[[The Tufts Daily]]|first=Lananh|last=Nguyen|date=<!--Sept.-->2004-04-12|location=Medford, MA|accessdate=<!--Sept.-->2018-11-30}}</ref> Sredinom 2004, koosnivač [[Napster]]a i preduzetnik [[Sean Parker]] – neformalni savjetnik Zuckerberga – postao je predsjednik kompanije.<ref name="NYT_260505">{{cite news|author=Rosen, Ellen|title=Student's Start-Up Draws Attention and $13&nbsp;Million|url=https://www.nytimes.com/2005/05/26/business/26sbiz.html|newspaper=The New York Times|date=<!--Sept.-->2005-05-26|accessdate=<!--Sept.-->2009-05-18}}</ref> U junu 2004, kompanija se preselila u [[Palo Alto, California]].<ref name="timeline">{{Cite press release|accessdate=<!--Sept.-->2008-03-05|url=https://www.facebook.com/press/info.php?timeline|title=Company Timeline|publisher=Facebook|date=<!--Sept.-->2007-01-01}}</ref> Prvu investiciju dobila je kasnije istog mjeseca od osnivača [[PayPal|PayPal-a]] [[Peter Thiel|Petera Thiela]].<ref name="beware">{{cite news|accessdate=<!--Sept.-->2008-04-30|url=http://www.theage.com.au/news/general/beware-facebook/2008/01/18/1200620184398.html?page=fullpage#contentSwap2|title=Why you should beware of Facebook|work=The Age|location=Melbourne|date=<!--Sept.-->2008-01-20}}</ref> Godine 2005, kompanija je izbacila ''the'' iz svog imena nakon što su kupili [[ime domene]] ''facebook.com'' za 200.000 dolara.<ref>{{cite web|first=Christopher|last=Williams|title=Facebook wins Manx battle for face-book.com|url=https://www.theregister.co.uk/2007/10/01/facebook_domain_dispute|website=[[The Register]]|publisher=Situation Publishing|date=<!--Sept.-->2007-10-01|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> Domena je pripadala Korporaciji AboutFace. [[File:MarkZuckerberg-crop.jpg|thumb|left|[[Mark Zuckerberg]], koosnivač Facebooka, u svojoj sobi [[Harvard University|Harvardovog]] internata, 2005]] U maju 2005, [[Accel Partners]] investirao je 12,7 miliona dolara u Facebook, a [[Jim Breyer]]<ref>{{cite news|url=https://www.cnbc.com/id/47387334/Jim_Breyer_via_Accel_Partners|title=Jim Breyer (via Accel Partners)|work=CNBC|date=<!--Sept.-->2012-05-22|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141229120047/http://www.cnbc.com/id/47387334/Jim_Breyer_via_Accel_Partners|archivedate=<!--Sept.-->2014-12-29}}</ref> dao je dodatni milion dolara svog novca. Srednjoškolska verzija sajta pokrenuta je u septembru 2005.<ref>{{cite news|title=Facebook is the go-to Web site for students looking to hook up|work=[[Dayton Daily News]]|location=Ohio|date=<!--Sept.-->2006-08-03|author=Dempsey, Laura}}</ref> Eligibilnost je proširena tako da obuhvata zaposlenike nekoliko kompanija, uključujući [[Apple Inc.]] i [[Microsoft]].<ref>{{cite news|accessdate=<!--Sept.-->2008-03-09|url=http://www.businessweek.com/stories/2006-09-11/facebook-opening-the-doors-wider|title=Facebook: Opening the Doors Wider|work=BusinessWeek|location=New York|date=<!--Sept.-->2006-09-12|author=Lacy, Sarah}}</ref> ===2006–2012: Javni pristup, udruživanje sa Microsoftom i rapidni rast=== U maju 2006, Facebook je zaposlio prvog stažistu, [[Julie Zhuo]].<ref name="fortune.com">{{Cite web|url=https://fortune.com/2014/06/02/tech-star-julie-zhuo/|title=Facebook's Julie Zhuo: She's not just pushing pixels|website=Fortune|language=en|accessdate=<!--Sept.-->2019-10-15}}</ref> Nakon mjesec dana, Zhuo je bila inžinjerka puno radno vrijeme.<ref name="fortune.com"/> Dana 26. septembra 2006, Facebook se otvorio za svakoga sa najmanje 13 godina starosti i validnom [[imejl adresa|imejl adresom]].<ref name="welcome">{{cite web|first=Carolyn|last=Abram|url=http://blog.facebook.com/blog.php?post=2210227130|accessdate=<!--Sept.-->2008-03-08|publisher=The Facebook Blog|title=Welcome to Facebook, everyone|date=<!--Sept.-->2006-09-26}}</ref><ref name="tos">{{cite web|accessdate=<!--Sept.-->2008-03-05|url=https://www.facebook.com/terms.php|title=Terms of Use|publisher=Facebook|date=<!--Sept.-->2007-11-15}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://newsroom.fb.com/news/2006/09/facebook-expansion-enables-more-people-to-connect-with-friends-in-a-trusted-environment/|title=Facebook Expansion Enables More People to Connect with Friends in a Trusted Environment|date=<!--Sept.-->2006-09-26|work=Facebook Newsroom|accessdate = 2016-02-04|via=}}</ref> Do potkraj 2007, Facebook je imao 100.000 stranica na kojima su se promovisale kompanije.<ref>{{cite news|title=Enterprise: Facebook, a Marketer's Friend; Site Offers Platform To Tout Products, Interact With Users|last=Richmond|first=Riva|work=[[Wall Street Journal]]|location=New York|date=<!--Sept.-->2007-11-27|page=B4}}</ref> Stranice organizacija počele su da se prave u maju 2009.<ref>{{cite web|author=Greenstein, Howard|url=http://mashable.com/2009/05/27/facebook-page-vs-group|title=Facebook Pages vs Facebook Groups: What's the Difference?|publisher=Mashable.com|date=<!--Sept.-->2009-05-27|accessdate=<!--Sept.-->2014-08-04}}</ref> Dana 24. oktobra 2007, Microsoft je objavio da je kupio 1,6% dionica Facebooka za 240 miliona dolara, dajući Facebooku ukupnu impliciranu vrijednost od oko 15 milijardi dolara. Microsoftova kupovina je uključivala prava na postavljanje internacionalnih reklama.<ref>{{cite web|title=Microsoft gets a piece of Facebook|url=https://money.cnn.com/2007/10/24/technology/msft_facebook/|website=[[CNNMoney]]|publisher=CNN|date=<!--Sept.-->2007-10-24|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31|archive-date=2021-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119214310/https://money.cnn.com/2007/10/24/technology/msft_facebook/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|first=Doug|last=Sherrets|title=Microsoft invests $240M in Facebook, as Facebook develops ad product|url=https://venturebeat.com/2007/10/24/microsoft-funds-facebook-as-facebook-develops-ad-product/|website=[[VentureBeat]]|date=<!--Sept.-->2007-10-24|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31}}</ref> U oktobru 2008, Facebook je objavio da će se njegovo međunarodno sjedište nalaziti u [[Dublin]]u (Irska).<ref>{{Cite press release|accessdate=<!--Sept.-->2008-11-30|url=https://www.facebook.com/press/releases.php?p=59042|title=Facebook to Establish International Headquarters in Dublin, Ireland|publisher=Facebook|date=<!--Sept.-->2008-10-02}}</ref> U septembru 2009, Facebook je rekao da je imao pozitivan [[protok novca]] prvi put.<ref>{{cite news|url=http://www.cbc.ca/technology/story/2009/09/16/tech-facebook-300-million-users.html|title=Facebook 'cash flow positive,' signs 300M users|work=CBC News|location=Toronto|date=<!--Sept.-->2009-09-16|accessdate=<!--Sept.-->2010-03-23}}</ref> Studija sajta [[Compete.com]] iz januara 2009. rangirala je Facebook kao najviše korišten servis za društveno umrežavanje prema broju mjesečno aktivnih korisnika u svijetu.<ref name="Kazeniac">{{cite news|author=Kazeniac, Andy|title=Social Networks: Facebook Takes Over Top Spot, Twitter Climbs|url=http://blog.compete.com/2009/02/09/facebook-myspace-twitter-social-network/|date=<!--Sept.-->2009-02-09|work=Compete Pulse blog|accessdate=<!--Sept.-->2009-02-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721111825/http://blog.compete.com/2009/02/09/facebook-myspace-twitter-social-network/|archivedate=<!--Sept.-->2011-07-21|deadurl=yes}}</ref> Kompanija je objavila da ima 500 miliona korisnika jula 2010.<ref name="500 million">{{cite web|first=Robin|last=Wauters|title=Zuckerberg Makes It Official: Facebook Hits 500 Million Members|url=https://techcrunch.com/2010/07/21/facebook-500-million/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2010-07-21|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-04}}</ref> Polovina članova sajta koristila ga je dnevno, prosječno 34 minute, dok je 150 miliona korisnika pristupalo sajtu sa mobilnih uređaja. Predstavnik kompanije je rekao da je ova prekretnica „tiha revolucija”.<ref name="Quiet revolution">{{cite web|first=Charles|last=Arthur|first2=Jemima|last2=Kiss|title=Facebook reaches 500 million users|url=https://www.theguardian.com/technology/2010/jul/21/facebook-500-million-users|website=[[The Guardian]]|publisher=Guardian Media Group|date=<!--Sept.-->2010-07-21|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> U novembru 2010, prema [[SecondMarket]] Inc.-u (razmjena za dionice u privatnom vlasništvu), Facebookova vrijednost je bila 41 milijarda dolara. Kompanija je za malo prešla [[eBay]] i postala treća najveća američka web-kompanija, nakon [[Google]]a i sajta [[Amazon.com]].<ref>{{cite news|first=Sophie|last=Curtis|title=Facebook at 10: Zuckerberg hails 'incredible journey'|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/facebook/10614544/Facebook-at-10-Zuckerberg-hails-incredible-journey.html|website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|date=<!--Sept.-->2014-02-03|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31}}</ref><ref>{{cite web|first=Brian|last=Womack|title=Facebook Becomes Third Biggest US Web Company|url=http://www.thejakartaglobe.com/technology/facebook-becomes-third-biggest-us-web-company/406751|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101203081529/http://www.thejakartaglobe.com/technology/facebook-becomes-third-biggest-us-web-company/406751|website=[[Jakarta Globe]]|publisher=[[BeritaSatu Media Holdings]]|date=<!--Sept.-->2010-11-15|archivedate=<!--Sept.-->2010-12-03|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31}}</ref> Dana 15. novembra 2010, Facebook je objavio da je preuzeo ime domene ''fb.com'' od [[American Farm Bureau Federation|AFBF-a]] za neobjavljenu sumu. Dana 11. januara 2011, AFBF je objavio da je u pitanju 8,5 miliona dolara u „prihodu prodaje domene”, što je akviziciju FB.com-a učinilo jednom od deset najvećih prodaja domene u historiji.<ref>{{cite news|url=http://namemon.com/news/1-latest-news/115-fbcom-acquired-by-facebook|title=FB.com acquired by Facebook|date=<!--Sept.-->2011-01-11|work=NameMon News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110204210357/http://namemon.com/news/1-latest-news/115-fbcom-acquired-by-facebook|archivedate=<!--Sept.-->2011-02-04|deadurl=yes}}</ref> U februaru 2011, Facebook je objavio planove da svoje sjedište premjesti u bivši kampus [[Sun Microsystems]]-a u Menlo Parku, California.<ref name="parr_ben_facebooks_new_offices_feb_2011">{{cite web|url=https://mashable.com/2011/02/07/facebook-menlo-park-pics/|title=These Are Facebook's New Offices [PHOTOS]|last=Parr|first=Ben|website=Mashable|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.almanacnews.com/news/2011/02/08/facebook-packs-up-for-menlo-park|title=Facebook packs up for Menlo Park|website=www.almanacnews.com|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-06|last=Brundage|first=Sandy}}</ref> U martu 2011, objavljeno je da Facebook uklanja oko 20.000 profila dnevno zbog kršenja pravila kao u primjerima [[spam]]ovanja, grafičkog sadržaja i korištenja onih nepodobnog godišta; ovo je bio dio napora u poboljšanju sajber sigurnosti.<ref>{{cite news|title=Facebook deletes 20,000 underage profiles daily|url=http://ibnlive.in.com/news/facebook-deletes-20000-underage-profiles-daily/146972-11.html|date=<!--Sept.-->2011-03-24|accessdate=<!--Sept.-->2011-03-24|work=IBN Live|agency=Press Trust of India|location=Noida, Uttar Pradesh|archivedate=2011-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110326053101/http://ibnlive.in.com/news/facebook-deletes-20000-underage-profiles-daily/146972-11.html|deadurl=yes}}</ref> Statistika je pokazala da je Facebook dosegao jedan bilion pregleda stranica u mjesecu junu 2011, čime je postao najposjećeniji web-sajt koji prati [[DoubleClick]].<ref>{{cite web|first=Emil|last=Protalinski|title=Facebook is first with 1 trillion page views, according to Google|url=http://www.zdnet.com/article/facebook-is-first-with-1-trillion-page-views-according-to-google/|website=[[ZDNet]]|publisher=[[CBS Interactive]]|date=<!--Sept.-->2011-08-24|accessdate=<!--Sept.-->2017-07-13}}</ref><ref>{{cite web|first=Kate|last=Solomon|title=Facebook hit 1 trillion page views in June|url=http://www.techradar.com/news/internet/facebook-hit-1-trillion-page-views-in-june-1000147|website=[[TechRadar]]|publisher=[[Future plc]]|date=<!--Sept.-->2011-08-25|accessdate=<!--Sept.-->2017-07-13}}</ref> Prema studiji [[Nielsen Media Research|Nielsena]], Facebook je 2011. postao drugi najposjećeniji web-sajt u SAD-u, poslije [[Google pretraga|Googlea]].<ref>{{Cite news|title=Google and Facebook top 2011's most visited sites in US|url=https://www.bbc.com/news/technology-16356066|date=<!--Sept.-->2012-03-08|accessdate=<!--Sept.-->2017-07-13|work=[[BBC News]]}}</ref><ref>{{cite web|first=Ryan|last=Fleming|title=Google and Facebook top the most visited websites of 2011|url=https://www.digitaltrends.com/web/google-and-facebook-top-the-most-visited-websites-of-2011/|website=[[Digital Trends]]|date=<!--Sept.-->2011-12-29|accessdate=<!--Sept.-->2017-07-13}}</ref> Kina je blokirala Facebook godine 2009.<ref>{{cite web|url=https://techcrunch.com/2009/07/07/china-blocks-access-to-twitter-facebook-after-riots/|title=China Blocks Access To Twitter, Facebook After Riots|last=Wauters|first=Robin|date=<!--Sept.-->2009-07-07|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-15}}</ref> ===2012–2013: IPO, tužbe i milijarda aktivnih korisnika=== :''Dalje informacije: [[IPO Facebooka]]'' U martu 2012, Facebook je objavio otvaranje App Centera, prodavnice koja prodaje aplikacije koje rade preko web-sajta. Prodavnica je bila dostupna za [[iPhone]] i [[Android (operativni sistem)|Android]] uređaje, te mobilne web-korisnike.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-18017379|title=Facebook app store launches amid mobile revenue worries|date=<!--Sept.-->2012-05-10|work=BBC News}}</ref> [[File:Facebook on Nasdaq.jpeg|thumb|Bilbord na zgradi [[Thomson Reuters]]a Facebooku odaje dobrodošlicu NASDAQ-u, maj 2012]] Facebookov [[IPO Facebooka|IPO]] ({{jez-engl|initial public offering}} – inicijalna/prvobitna javna ponuda) desio se 17. maja 2012, pri cijeni dionice od 38 dolara. Kompanija je procijenjena na 104 milijarde dolara, što je najveća valuacija do tog datuma.<ref name="fb-104">{{cite news|authors=Mark Milian and Marcus Chan|title=Facebook's Valuation: What $104 Billion Is Worth|url=https://www.bloomberg.com/slideshow/2012-05-17/facebook-s-valuation-what-104-billion-is-worth.html|accessdate=<!--Sept.-->2014-01-11|newspaper=Bloomberg Technology|date=<!--Sept.-->2012-05-18}}</ref><ref>{{cite web|last=Kerr|first=Dara|title=Facebook stock hits a record high, since IPO|url=http://news.cnet.com/8301-1023_3-57600166-93/facebook-stock-hits-a-record-high-since-ipo/|work=C{{!}}Net News|publisher=C{{!}}Net|accessdate=<!--Sept.-->2013-08-27}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.latimes.com/business/la-fi-facebook-pricing-20120518,0,3426310.story|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120518023059/http://www.latimes.com/business/la-fi-facebook-pricing-20120518%2C0%2C3426310.story|archivedate=<!--Sept.-->2012-05-18|title=Stakes are high on Facebook's first day of trading|author1=Andrew Tangel|author2=Walter Hamilton|date=<!--Sept.-->2012-05-17|work=The Los Angeles Times|accessdate=<!--Sept.-->2012-05-17|deadurl=yes}}</ref> IPO je donio zaradu od 16 milijardi dolara, treća najveća u historiji SAD-a, poslije [[Visa Inc.|Visa Inc.-a]] 2008. i [[AT&T Wireless|AT&T Wireless-a]] 2000.<ref name="NYT517">{{cite news|url=https://dealbook.nytimes.com/2012/05/17/facebook-raises-16-billion-in-i-p-o/?hp|title=Facebook Raises $16 Billion in I.P.O.|author1=Evelyn M. Rusli|date=<!--Sept.-->2012-05-17|work=The New York Times|accessdate=<!--Sept.-->2012-05-17|author2=Peter Eavis}}</ref><ref name="USN517">{{cite news|url=https://www.usnews.com/news/business/articles/2012/05/18/questions-and-answers-on-blockbuster-facebook-ipo-3|title=Questions and answers on blockbuster Facebook IPO|author=Bernard Condon|date=<!--Sept.-->2012-05-17|work=U.S. News|accessdate=<!--Sept.-->2012-05-17|agency=Associated Press}}</ref> Na osnovu prihoda 2012. u iznosu 5 milijardi, Facebook se našao na listi [[Fortune 500]] prvi put u maju 2013, na poziciji 462.<ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/money/business/2013/05/06/facebook-fortune-500-2013/2139223/|title=Facebook squeaks onto the Fortune 500|newspaper=USA Today|date=<!--Sept.-->2013-05-06|accessdate=<!--Sept.-->2013-05-19|first=Matt|last=Krantz}}</ref> Dionice su postavile rekord prvog dana za količinu trgovine IPO-a (460 miliona dionica).<ref>{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/BT-CO-20120518-710783.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120524053446/http://online.wsj.com/article/BT-CO-20120518-710783.html|archivedate=<!--Sept.-->2012-05-24|title=Facebook Sets Record For IPO Trading Volume|date=<!--Sept.-->2012-05-18|work=The Wall Street Journal|accessdate=<!--Sept.-->2012-05-18|deadurl=yes}}</ref> IPO je bio kontroverzan s obzirom na momentalan pad cijena koji je uslijedio,<ref name="yahoo 134021024">[https://web.archive.org/web/20120528230445/https://finance.yahoo.com/news/facebook-shares-fall-valuation-doubts-134021024.html Facebook shares fall valuation doubts]. Yahoo! Finance</ref><ref name="yahoo 134021024" /><ref name="forbes 2012/05/20">[https://www.forbes.com/sites/billsinger/2012/05/20/tepid-honeymoon-of-facebook-and-nasdaq-does-not-deliver-the-big-bang/ Tepid honeymoon of Facebook and NASDAQ does not deliver the big bang]. forbes.com</ref><ref name="yahoo 133648905">{{cite news|url=https://finance.yahoo.com/blogs/daily-ticker/facebook-bankers-secretly-cut-facebook-revenue-estimates-middle-133648905.html|title=Facebook Bankers Secretly Cut Facebook's Revenue Estimates In Middle Of IPO Roadshow|author1=Henry Blodget|date=<!--Sept.-->2012-05-22|work=[[Yahoo! Finance]]|accessdate=<!--Sept.-->2014-12-14}}</ref><ref>[http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2012/05/22/BU3K1OLCV5.DTL Facebook IPO underscores shutting out the masses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120604063228/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2012/05/22/BU3K1OLCV5.DTL |date=2012-06-04 }}. sfgate.com</ref> a bio je i predmet krivičnih tužbi,<ref>{{cite web|title=Listing of Recent Securities Lawsuits Filed Against Facebook|url=https://www.docketalarm.com/search/dockets/?q=facebook+morgan+stanley&f=nos_exact-850+Securities%2FCommodities|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131019163905/https://www.docketalarm.com/search/dockets/?q=facebook+morgan+stanley&f=nos_exact-850+Securities%2FCommodities|archivedate=<!--Sept.-->2013-10-19|deadurl=yes|accessdate=<!--Sept.-->2013-07-19}}</ref> pri čemu su SEC i FINRA pokrenuli istrage.<ref>{{cite news|url=https://finance.yahoo.com/blogs/breakout/fury-over-facebook-ipo-grows-lawsuits-mount-150039330.html|title=Fury Over Facebook IPO Grows, Lawsuits Mount|author1=Matt Nesto|date=<!--Sept.-->2012-05-23|work=[[Yahoo! Finance]]|accessdate=<!--Sept.-->2014-12-14}}</ref> Zuckerberg je objavio na početku oktobra 2012. da je Facebook imao milijardu mjesečno aktivnih korisnika,<ref name="One billion users">{{cite web|first=Aaron|last=Smith|first2=Laurie|last2=Segal|first3=Stacy|last3=Cowley|title=Facebook reaches one billion users|url=https://money.cnn.com/2012/10/04/technology/facebook-billion-users/|website=[[CNN]]|date=<!--Sept.-->2012-10-04|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-04|archive-date=2023-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20231202203723/https://money.cnn.com/2012/10/04/technology/facebook-billion-users/|url-status=dead}}</ref> uključujući 600 miliona mobilnih korisnika, 219 milijardi otpremljenih slika i 140 milijardi prijateljskih veza.<ref name="Billion statistics">{{cite web|first=Daniel|last=Ionescu|title=Facebook rules the social networking world with 1 billion users|url=http://www.pcworld.com/article/2011123/facebook-rules-the-social-networking-world-with-1-billion-users.html|website=[[PC World]]|publisher=[[International Data Group]]|date=<!--Sept.-->2012-10-04|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-04}}</ref> ===2013–2014: Razvoj sajta, A4AI i 10. godišnjica=== Dana 15. januara 2013, Facebook je pokrenuo [[Facebook Graph Search]], koji korisnicima daje „precizan odgovor”, umjesto linka do odgovora prema podacima dostupnim na sajtu.<ref>{{cite news|title=Facebook introduces social search feature|url=https://www.washingtonpost.com/business/technology/facebook-introduces-social-search-feature/2013/01/15/599c6f7e-5f3d-11e2-9940-6fc488f3fecd_story.html|newspaper=The Washington Post|author=Tsukayama, Hayley|date=<!--Sept.-->2013-01-15}}</ref> Facebook je naglasio da će usluga biti „svjesna privatnosti”, dajući povratne rezultate samo iz sadržaja koji su već podijeljeni s korisnikom.<ref>Claburn, Thomas (2013-01-16). [http://www.informationweek.com/security/privacy/meet-facebooks-graph-search-tool/240146350 „Meet Facebook's Graph Search Tool”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130118112042/http://www.informationweek.com/security/privacy/meet-facebooks-graph-search-tool/240146350 |date=2013-01-18 }}. ''Information Week''.</ref> Dana 3. aprila 2013, Facebook je predstavio [[Facebook Home]], sloj korisničkog interfejsa za Android uređaje koji nudi veću integraciju sa sajtom. [[HTC]] je predstavio [[HTC First]], telefon sa predučitanim Home-om.<ref>{{cite web|first=Dan|last=Seifert|title=HTC and Facebook announce the First smartphone with AT&T, arriving April 12th for $99.99|url=https://www.theverge.com/2013/4/4/4182302/htc-and-facebook-announce-the-first-smartphone|website=[[The Verge]]|publisher=[[Vox Media]]|date=<!--Sept.-->2013-04-04|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> Dana 15. aprila 2013, Facebook je objavio savezništvo u preko 19 država sa Nacionalnom asocijacijom državnih tužilaca, radi pružanja informacija tinejdžerima i roditeljima o alatkama za upravljanje profilima društvenog umrežavanja.<ref>{{cite web|first=Ingrid|last=Lunden|title=Facebook Links Up With Attorneys General In 19 U.S. States For Teen Social Networking Safety Program|url=https://techcrunch.com/2013/04/15/facebook-links-up-with-attorneys-general-in-19-u-s-states-for-teen-online-safety-program/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2013-04-15|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> Dana 19. aprila Facebook je modifikovao svoj logo uklanjanjem blijede plave linije na dnu icone „F”. Slovo F se približilo ivici kutije.<ref>{{cite news|author=Murphy, Samantha|url=http://mashable.com/2013/04/19/facebook-logo-update/|title=New Facebook Logo Made Official|work=Mashable|date=<!--Sept.-->2011-11-18|accessdate=<!--Sept.-->2013-04-20}}</ref> Nakon kampanje 100 zastupničkih grupa, Facebook je pristao da ažurira svoju politiku o govoru mržnje. Kampanja je isticala sadržaj koji promoviše [[domaće nasilje]] i [[seksualno nasilje nad ženama]]; 15 reklamnih oglašivača je moralo da se povuče, uključujući Nissan UK, Kuću Burleske i Nationwide UK. Kompanija je prvobitno izjavila da „iako je to možda vulgaran i napadan, neukusan sadržaj sam po sebi ne krši našu politiku”.<ref>{{cite news|title=#FBrape: Will Facebook Heed Open Letter Protesting 'Endorsement Of Rape & Domestic Violence'?|url=http://www.huffingtonpost.co.uk/2013/05/28/fbrape-will-facebook-heed-open-letter-protesting-endorsement-rape-domestic-violence_n_3346520.html|accessdate=<!--Sept.-->2013-05-29|newspaper=The Huffington Post UK|date=<!--Sept.-->2013-05-28|author=Nelson, Sara C.}}</ref> Stupio je na snagu 29. maja.<ref>{{cite web|first=Rory|last=Carroll|title=Facebook gives way to campaign against hate speech on its pages|url=https://www.theguardian.com/technology/2013/may/29/facebook-campaign-violence-against-women|website=[[The Guardian]]|publisher=Guardian Media Group|date=<!--Sept.-->2013-05-29|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> Dana 12. juna, Facebook je objavio da uvodi klikabilne [[hashtag]]ove kako bi pomogao korisnicima da uprate diskusije koje su u trendingu, ili da pretraže šta drugi kažu na neku temu.<ref>{{cite news|url=http://www.techstake.org/2013/06/facebook-introduces-hashtags-to-its-users.html|title=Facebook Introduces Hashtags to its Users|author=Dey, Aditya|work=TechStake-Technology News Blog|date=<!--Sept.-->2013-06-13|accessdate=<!--Sept.-->2013-06-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130614152042/http://www.techstake.org/2013/06/facebook-introduces-hashtags-to-its-users.html|archivedate=<!--Sept.-->2013-06-14|deadurl=yes}}</ref> [[San Mateo County]], California, postao je okrug s najvećom zaradom od rada u državi nakon četvrtog kvartala 2012. zahvaljujući Facebooku. Biro za radnu statistiku izvijestio je da je prosječna plata bila 107% viša nego prethodne godine, 168.000 dolara godišnje, više od 50% veća nego kod sljedećeg visoko rangiranog okruga, [[New York County|New York]] (poznatiji kao Manhattan), sa otprilike 110.000 dolara godišnje.<ref>{{cite news|title=How Facebook's IPO Created the Best-Paid County In America|url=https://blogs.wsj.com/corporate-intelligence/2013/07/02/how-facebooks-ipo-created-the-best-paid-county-in-america/|accessdate=<!--Sept.-->2013-07-04|work=Corporate Intelligence blog|publisher=The Wall Street Journal|date=<!--Sept.-->2013-07-02|author=Thurm, Scott}}</ref> Facebook se pridružio [[The Alliance for Affordable Internet|A4AI-u]] u oktobru, kada je pokrenut. A4AI je koalicija javnih i privatnih organizacija koja uključuje [[Google]], [[Intel]] i Microsoft. Sa ser [[Tim Berners-Lee|Timom Berners-Leejem]] na čelu, A4AI teži ka tome da napravi internet pristupačnijim radi olakšavanja pristupa u dijelovima svijeta u razvoju.<ref>{{cite web|first=Samuel|last=Gibbs|title=Sir Tim Berners-Lee and Google lead coalition for cheaper internet|url=https://www.theguardian.com/technology/2013/oct/07/google-berners-lee-alliance-broadband-africa|website=[[The Guardian]]|publisher=Guardian Media Group|date=<!--Sept.-->2013-10-07|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> Kompanija je proslavila svoju 10. godišnjicu tokom sedmice 3. februara 2014.<ref name="2013 record quarterly results">{{cite web|first=Dominic|last=Rushe|title=Facebook posts record quarterly results and reports $1.5bn profit for 2013|url=https://www.theguardian.com/technology/2014/jan/29/facebook-record-quarterly-results|website=[[The Guardian]]|publisher=Guardian Media Group|date=<!--Sept.-->2014-01-29|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> U januaru 2014, preko milijarda korisnika bila je povezana preko mobilnog uređaja.<ref>{{cite web|last=McDuling|first=John|url=http://qz.com/202349/facebook-mobile-user-base-has-crossed-the-1-billion-threshhold/|title=Facebook's mobile user base has crossed the 1 billion threshold – Quartz|publisher=Qz.com|date=<!--Sept.-->|accessdate=<!--Sept.-->2014-04-24}}</ref> U junu, mobilni Facebook je preuzimao 62% prihoda od reklama, što je povećanje od 21% u odnosu na prethodnu godinu.<ref>{{cite news|author1=Lewis DVorkin|title=Inside Forbes: Mobile Part II, Or 4 More Charts That Offer a Peek Into the Future of Journalism|url=https://www.forbes.com/sites/lewisdvorkin/2014/07/29/inside-forbes-mobile-part-ii-or-4-more-charts-that-offer-a-peak-into-the-future-of-journalism/|website=Forbes|publisher=Forbes LLC|accessdate=<!--Sept.-->2014-08-13|date=<!--Sept.-->2014-07-29}}</ref> Do septembra, Facebookova kapitalizacija tržišta prešla je 200 milijardi.<ref>{{cite news|first=Victor|last=Luckerson|title=Facebook Is Now Worth $200 Billion|url=http://time.com/3305662/facebook-valuation-200-billion/|website=[[Time (magazine)|Time]]|date=<!--Sept.-->2014-09-08|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31}}</ref><ref>{{cite web|first=Paul R.|last=La Monica|title=A lot to 'like': Facebook now worth $200 billion|url=https://money.cnn.com/2014/09/09/investing/facebook-worth-200-billion/|website=[[CNNMoney]]|publisher=CNN|date=<!--Sept.-->2014-09-09|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31|archive-date=2020-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200301180233/https://money.cnn.com/2014/09/09/investing/facebook-worth-200-billion/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Facebook Valuation Tops $200 Billion|url=https://www.bloomberg.com/graphics/infographics/facebook-valuation-tops-200-billion.html|website=[[Bloomberg L.P.]]|date=<!--Sept.-->2014-09-08|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31}}</ref> Zuckerberg je učestvovao u Q&A (pitanja i odgovori) sesiji na Univerzitetu Tsinghua u Pekingu, Kina, 23. oktobra, gdje je pokušao da komunicira na mandarinskom. Zuckerberg je bio domaćin posjete kineskog političara Lua Weija, poznatog kao „car interneta” zbog uticaja na kinesku onlajn politiku, 8. decembra.<ref><span class="citation news" >James Griffiths&#059;&#32;Steven Jiang&#32;(2019-03-26).&#32;[https://www.cnn.com/2019/03/26/asia/lu-wei-china-sentenced-corruption-intl/index.html „Former Chinese internet czar Lu Wei sentenced to 14 years in prison for bribery”]<span class="printonly">.&#32;https://www.cnn.com/2019/03/26/asia/lu-wei-china-sentenced-corruption-intl/index.html</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Former+Chinese+internet+czar+Lu+Wei+sentenced+to+14+years+in+prison+for+bribery&rft.atitle=&rft.aulast=James+Griffiths&rft.au=James+Griffiths&rft.au=Steven+Jiang&rft.date=2019-03-26&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.cnn.com%2F2019%2F03%2F26%2Fasia%2Flu-wei-china-sentenced-corruption-intl%2Findex.html&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation web" >Nikhil Sonnad&#059;&#32;Richard Macauley.&#32;[https://qz.com/532834/mark-zuckerbergs-20-minute-speech-in-clumsy-mandarin-is-his-latest-attempt-to-woo-china/ „Mark Zuckerberg's 20-minute speech in clumsy Mandarin is his latest attempt to woo China”]<span class="printonly">.&#32;https://qz.com/532834/mark-zuckerbergs-20-minute-speech-in-clumsy-mandarin-is-his-latest-attempt-to-woo-china/</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Mark+Zuckerberg%27s+20-minute+speech+in+clumsy+Mandarin+is+his+latest+attempt+to+woo+China&rft.atitle=&rft.aulast=Nikhil+Sonnad&rft.au=Nikhil+Sonnad&rft.au=Richard+Macauley&rft_id=https%3A%2F%2Fqz.com%2F532834%2Fmark-zuckerbergs-20-minute-speech-in-clumsy-mandarin-is-his-latest-attempt-to-woo-china%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation web" >[http://www.theguardian.com/technology/2014/oct/23/facebook-mark-zuckerberg-mandarin-q-and-a-beijing „Mark Zuckerberg speaks Mandarin during Q&A session in China”].&#32;2014-10-23<span class="printonly">.&#32;http://www.theguardian.com/technology/2014/oct/23/facebook-mark-zuckerberg-mandarin-q-and-a-beijing</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Mark+Zuckerberg+speaks+Mandarin+during+Q%26A+session+in+China&rft.atitle=&rft.date=2014-10-23&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Ftechnology%2F2014%2Foct%2F23%2Ffacebook-mark-zuckerberg-mandarin-q-and-a-beijing&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> ===2015–2020: Unapređenje algoritma; lažne vijesti=== Do 21. januara 2015, Facebookov algoritam je revidiran u pokušaju da se filtriraju lažni ili obmanjujući sadržaji, kao što su priče i prevare [[lažne vijesti|lažnih vijesti]]. Oslanjao se na korisnike koji prijave takav post. Facebook je držao da satirički sadržaj ne treba da se uklanja.<ref>{{cite news|first=Alexei|last=Oreskovic|title=Facebook clamps down on fake news stories|url=https://www.reuters.com/article/us-facebook-hoaxes-idUSKBN0KT2C820150120|accessdate=<!--Sept.-->2015-02-04|work=Reuters|date=<!--Sept.-->2015-01-20|archivedate=2015-11-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151114214838/http://www.reuters.com/article/2015/01/20/us-facebook-hoaxes-idUSKBN0KT2C820150120|deadurl=yes}}</ref> Algoritam je optužen za održavanje „[[filter-mjehur]]a”, pri čemu se materijal s kojim se korisnik ne slaže<ref>{{cite journal|title=Exposure to ideologically diverse news and opinion on Facebook|journal=Science|date=<!--Sept.-->2015-06-05|pmid=25953820|pages=1130–1132|volume=348|issue=6239|doi=10.1126/science.aaa1160|first=Eytan|last=Bakshy|first2=Solomon|last2=Messing|first3=Lada A.|last3=Adamic|bibcode=2015Sci...348.1130B |issn = 0036-8075}}</ref> i postovi s malo lajkova deprioritizuju.<ref>{{cite web|title = Facebook Is Hiding Your Friends' Updates From You {{!}} Unicorn Booty|url = https://unicornbooty.com/facebook-is-hiding-your-friends-updates-from-you/|website = Unicorn Booty|accessdate = 2015-11-08|date = 2015-05-28|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151208044342/https://unicornbooty.com/facebook-is-hiding-your-friends-updates-from-you/|archivedate = 2015-12-08|deadurl = yes}}</ref> U novembru, Facebook je produžio roditeljski dopust sa 4 sedmice na 4 mjeseca.<ref>{{cite news|url=http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=shm&sid1=105&oid=001&aid=0008017659|title=페이스북, 전세계 '아빠 출산휴가' 4주→4개월로 확대|last=gong|date=<!--Sept.-->2015-11-28}}</ref> Dana 12. aprila 2016, Zuckerberg je istakao svoju 10-godišnju viziju, koja se oslanja na tri glavna stuba: [[umjetna inteligencija|umjetnu inteligenciju]] (AI), povećanu globalnu uvezanost i virtuelnu/augmentovanu realnost.<ref>{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/story/tech/2016/04/12/zuckerbergs-10-year-plan-expand-facebook-empire/82936814/|title=Zuckerberg unveils 10-year plan to expand Facebook empire, with political tones|work=USA TODAY|accessdate=<!--Sept.-->2016-04-12}}</ref> U junu, Facebook je predstavio Deep Text, AI za procesiranje prirodnog jezika koji uči namjeru korisnika i kontekst na preko 20 jezika.<ref>{{cite news|last=Pandey|first=Avaneesh|date=<!--Sept.-->2016-06-02|title=With 'Near-Human' Level Of Language And Context Comprehension|url=http://www.ibtimes.com/facebook-unveils-deeptext-ai-near-human-level-language-context-comprehension-2377090|newspaper=IB Times|location=|accessdate=<!--Sept.-->2016-06-02}}</ref> U julu, tužba od milijardu dolara podignuta je protiv kompanije zbog optužbi da je navodno dopuštao [[Hamas]]u da ga koristi za izvođenje napada koji su koštali života četvero ljudi.<ref>{{cite web|url=https://www.msn.com/en-us/news/world/facebook-sued-for-dollar1b-for-alleged-use-of-medium-for-terror/ar-BBucrBn?li=BBnbfcL&ocid=mailsignout|title=Facebook Sued for $1B for Alleged Use of Medium for Terror|first=Gwen|last=Ackerman|publisher=Bloomberg L.P.|date=<!--Sept.-->2016-07-11|accessdate=<!--Sept.-->2016-09-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160819093935/http://www.msn.com/en-us/news/world/facebook-sued-for-dollar1b-for-alleged-use-of-medium-for-terror/ar-BBucrBn?li=BBnbfcL&ocid=mailsignout|archivedate=<!--Sept.-->2016-08-19|deadurl=yes}}</ref> Facebook je objavio svoje nacrte Surround 360 kamere na [[GitHub|GitHub-u]] pod [[licenca otvorenog pristupa|otvorenom licencom]].<ref>{{cite web|first=Josh|last=Constine|title=Facebook open sources Surround 360 camera with Ikea-style instructions|url=https://techcrunch.com/2016/07/26/if-you-source-it-they-will-build/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2016-07-26|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> U septembru, osvojio je [[Primetime Emmy|Emmy]] za animirani kratki film ''Henry''.<ref>{{cite web|url=https://www.yahoo.com/tech/facebooks-oculus-wins-emmy-for-its-virtual-reality-short-173213477.html|title=Facebook wins first Emmy for Visual animated short "Henry"|last=|first=|date=<!--Sept.-->2016-09-20|accessdate=<!--Sept.-->2016-09-21}}</ref> U oktobru, Facebook je objavio alatku za komunikaciju na osnovu uplate, pod nazivom [[Facebookov Workplace|Workplace]] (dosl. radno mjesto), koja ima za cilj da „spoji svakoga” na poslu. Korisnici mogu da naprave profile, vide ažuriranja od saradnika u svom news feedu, strimuju videa uživo i učestvuju u sigurnim chatovima u grupama.<ref>{{cite news|last=Hu|first=Howard|url=https://www.forbes.com/sites/howardhyu/2016/10/11/facebooks-workplace-could-replace-all-emails-within-your-company/|title=Facebook's Workplace Could Replace All Emails Within Your Company|work=[[Forbes]]|date=<!--Sept.-->2016-10-11|accessdate=<!--Sept.-->2016-10-11}}</ref> Nakon Predsjedničkih izbora u SAD-u 2016, Facebook je objavio da će se boriti sa lažnim vijestima koristeći osobe za provjeravanje činjenica sa sajtova kao što su [[FactCheck.org]] i [[Associated Press]] (AP), čineći objavljivanje prevara lakšim preko crowdsourcinga, te ometajući finansijske incentive za one koji vrše zloupotrebu.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.wired.com/2016/12/facebook-gets-real-fighting-fake-news/|title=Facebook's Cracking Down on Fake News Starting Today|last=Alba|first=Davey|magazine=[[Wired (magazin)|WIRED]]|accessdate=<!--Sept.-->2016-12-15}}</ref> [[File:Oculus-Rift-CV1-Headset-Front.jpg|thumb|right|[[Oculus VR]] ’headset’<ref name="Kotaku FB">{{cite web|url=http://kotaku.com/facebook-buys-oculus-rift-for-2-billion-1551487939|title=Facebook Buys Oculus Rift For $2 Billion|date=<!--Sept.-->2014-03-25|accessdate=<!--Sept.-->2014-03-25|website=Kotaku.com|last=Plunkett|first=Luke}}</ref>]] Dana 17. januara 2017, Facebookov COO [[Sheryl Sandberg]] planirala je da otvori Stanicu F, za startup inkubator-kampus u Parizu, Francuska.<ref>{{cite web|first=Sam|last=Shead|title=Facebook is planning to open a startup incubator in Paris|url=http://www.businessinsider.com/facebook-launches-startup-incubator-in-station-f-2017-1|website=[[Business Insider]]|publisher=Axel Springer SE|date=<!--Sept.-->2017-01-17|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> U šestomjesečnom ciklusu, Facebook se posvetio radu sa 10–15 startupa zasnovanih na podacima.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.wired.co.uk/article/station-f-facebook-startup-garage-startups|title=More than 100 entrepreneurs sign up to help Facebook and Station F find the best startups|magazine=WIRED|author=Matt Burgess|date=<!--Sept.-->2017-02-01|accessdate=<!--Sept.-->2017-02-08}}</ref> Dana 18. aprila, Facebook je objavio beta pokretanje Facebook Spacesa, na konferenciji developera F8.<ref>{{Cite news|url=https://www.theverge.com/2017/4/18/15332658/facebook-spaces-virtual-reality-oculus-rift-f8-conference-2017|title=Facebook's bold and bizarre VR hangout app is now available for the Oculus Rift|publisher=THE VERGE|author=Nick Statt|date=<!--Sept.-->2017-04-18|accessdate=<!--Sept.-->2017-04-19}}</ref> Facebook Spaces je verzija Facebooka sa virtuelnom realnosti za Oculus VR naočale. U virtuelnom i dijeljenom prostoru, korisnici mogu da pristupaju održavanoj selekciji slika i videa od 360 stepeni koristeći svoj avatar, uz pomoć upravljača. Korisnici mogu da pristupe svojim slikama i videima, pored medija podijeljenih na njihovom news feedu.<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2017/digital/news/facebook-spaces-vr-app-1202033330/|title=A Closer Look at Facebook Spaces, the Company's First Social VR App|work=Variety|author=Janko Roettgers|date=<!--Sept.-->2017-04-18|accessdate=<!--Sept.-->2017-04-19}}</ref> U septembru, Facebook je objavio da će potrošiti i do milijardu dolara na originalne programe za svoju platformu Facebook Watch.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2017/09/08/facebook-plans-to-spend-up-to-1b-on-original-shows-in-2018/|title=Facebook plans to spend up to $1B on original shows in&nbsp;2018|last=Etherington|first=Darrell|work=TechCrunch|accessdate=<!--Sept.-->2018-01-29}}</ref> Dana 16. oktobra, kupio je anonimnu aplikaciju za komplimente [[tbh (aplikacija)|tbh]], stavljajući akcenat na namjeru ostavljanja aplikacije nezavisnom.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2017/10/16/facebook-acquires-anonymous-teen-compliment-app-tbh-will-let-it-run/|title=Facebook acquires anonymous teen compliment app tbh, will let it run|last=Constine|first=Josh|work=TechCrunch|accessdate=<!--Sept.-->2017-10-17}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://uk.businessinsider.com/facebook-buys-tbh-anonymous-app-loved-by-teens-2017-10?r=US&IR=T|title=Facebook has bought tbh, the anonymous app loved by teens|work=Business Insider|accessdate=<!--Sept.-->2017-10-17|archive-date=2018-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180722112346/http://uk.businessinsider.com/facebook-buys-tbh-anonymous-app-loved-by-teens-2017-10?r=US&IR=T}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-10-16/facebook-buys-tbh-app-popular-with-teens-for-anonymous-messaging|title=Facebook Buys TBH App Popular With Teens for Anonymous Messaging|date=<!--Sept.-->2017-10-16|work=Bloomberg.com|accessdate=<!--Sept.-->2017-10-17}}</ref><ref>{{cite web|url=https://tbhtime.com/news/|title=tbh has a new home!|website=tbh|accessdate=<!--Sept.-->2017-10-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171017051329/https://tbhtime.com/news/|archivedate=<!--Sept.-->2017-10-17|deadurl=yes}}</ref> U maju 2018. na [[Facebook F8|F8-u]] kompanija je objavila da će ponuditi svoj servis za upoznavanje. Dionice u konkurentskoj [[Match Group|Match grupi]] pale su za 22%.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-43965204|title=Facebook F8: Zuckerberg's dating service takes on Tinder|work=[[BBC News]]|date=<!--Sept.-->2018-05-02|accessdate=<!--Sept.-->2018-05-02}}</ref> [[Facebook Dating]] uključuje privatne funkcije i prijatelji ne mogu da vide profile svojih prijatelja za upoznavanje.<ref>{{cite news|url=http://www.cbc.ca/news/business/facebook-dating-service-1.4643498|title=Facebook wants to get you a date – CBC News|publisher=}}</ref> U julu, Facebook je tužen u iznosu od 500.000 funti od strane britanskog watchdogsa zbog neuspjeha u odgovoru na zahtjeve za brisanje podataka.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-44785151|title=Facebook faces maximum fine for data misuse|date=<!--Sept.-->2018-07-11|work=BBC News|accessdate=<!--Sept.-->2018-07-11}}</ref> Dana 18. jula, Facebook je uspostavio podružnicu pod imenom Lianshu Science & Technology, u [[Hangzhou]]u, Kina, sa 30 miliona dolara kapitala. Sve njene dionice drži Facebook Hong.<ref>{{cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/news/business/facebook-sets-up-china-subsidiary-10559294|title=Facebook sets up China subsidiary|website=Channel News Asia|date=<!--Sept.-->2018-07-24|access-date=2019-12-15|archive-date=2018-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180725111512/https://www.channelnewsasia.com/news/business/facebook-sets-up-china-subsidiary-10559294|dead-url=yes}}</ref> Odobravanje registracije podružnice potom je povučeno, usljed neslaganja između zvaničnika u provinciji Zhejiang i [[Cyberspace Administration of China|CAC-a]].<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/07/25/business/facebook-china.html|title=China Said to Quickly Withdraw Approval for New Facebook Venture|website=New York Times|date=<!--Sept.-->2018-07-25|first=Paul|last=Mozur}}</ref> Dana 26. jula, Facebook je postao prva kompanija koja je izgubila preko 100 milijardi dolara vrijednosti kapitalizacije tržišta za jedan dan, padom od sa skoro 630 milijardi na 510 milijardi dolara, nakon razočaravajućih rezultata poslovanja.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2018/07/26/facebook-on-pace-for-biggest-one-day-loss-in-value-for-any-company-sin.html|title=Facebook's $100 billion-plus rout is the biggest loss in stock market history|last=Imbert|first=Fred|date=<!--Sept.-->2018-07-26|work=CNBC|accessdate=<!--Sept.-->2018-07-26|last2=Francolla|first2=Gina}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theverge.com/2018/7/26/17619424/facebook-stock-market-decline-largest-ever|title=Facebook's stock market decline is the largest one-day drop in US history|last=Newton|first=Casey|date=<!--Sept.-->2018-07-26|work=The Verge|accessdate=<!--Sept.-->2018-07-26}}</ref> Dana 31. jula, Facebook je rekao da je kompanija obrisala 17 naloga povezanih sa Izborima u SAD-u 2018. Dana 19. septembra, Facebook je objavio da, zbog distrubucije vijesti van SAD-a, pokreće saradnju sa organizacijama za promociju demokratije koje finansira SAD, [[International Republican Institute|IRI-jem]] i [[National Democratic Institute|NDI-jem]], koji su dijelom povezani sa [[Republikanska partija (SAD)|Republikanskom]] tj. [[Demokratska partija (SAD)|Demokratskom]] partijom.<ref name="R91918">{{cite news|author1=Joseph Menn|title=Facebook expands fake election news fight, but falsehoods still rampant|url=https://www.reuters.com/article/us-facebook-elections/facebook-expands-fake-election-news-fight-but-falsehoods-still-rampant-idUSKCN1LZ2XY|accessdate=<!--Sept.-->2018-09-28|work=Reuters|agency=Reuters|date=<!--Sept.-->2018-09-19}}</ref> Preko {{abbr|DFRL-a|engl. Digital Forensic Research Lab – Digitalna forenzička istraživačka laboratorija}} Facebook je udružen sa [[Atlantski savjet|Atlantskim savjetom]], tink-tenkom koji je u afilijaciji sa [[NATO|NATO-om]].<ref name="R91918" /> U novembru, Facebook je pokrenuo pametne displeje brendirane [[Facebook Portal|Portal]] i Portal Plus (Portal+). Podržavaju [[Amazon (kompanija)|Amazon]]ovu uslugu [[Amazon Alexa|Alexa]] (servis inteligentne lične asistencije). Uređaji uključuju funkciju chata preko [[Facebook Messenger]]a.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnet.com/reviews/facebook-portal-plus-preview/|title=Facebook Portal brings Alexa and Messenger video chats to one device|date=<!--Sept.-->2018-10-08|work=CNET|accessdate=<!--Sept.-->2018-11-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.cnet.com/news/facebooks-portal-video-calling-smart-display-hits-stores/|title=You can buy Facebook's Portal smart displays starting today|date=<!--Sept.-->2018-11-07|work=CNET|accessdate=<!--Sept.-->2018-11-10}}</ref> U januaru 2019, otpočeo je 10-godišnji izazov<ref>{{cite web| url=https://www.standard.co.uk/insider/alist/10-year-challenge-facebook-instagram-celebrity-glow-ups-a4039476.html| title=Why everybody's doing the 10 year challenge (with the best so far)| date=<!--Sept.-->2019-01-15}}</ref> u kojem su korisnike pitali da postave [[fotografija|fotografiju]] sebe od 10 godina prije (2009) i recentniju fotografiju.<ref>{{cite web| url=https://www.mirror.co.uk/tech/facebook-10-year-challenge-could-13866672| title=Facebook '10 year challenge' could be used for good and evil thanks to AI| date=<!--Sept.-->2019-01-16}}</ref> Kritikovan zbog svoje uloge u [[Kontroverze oko vakcinacije|kontroverzama oko vakcina]], Facebook je objavio u martu 2019. da će pružiti korisnicima „autoritativne informacije” o temi vakcina.<ref>{{cite news|title=Facebook announces anti-vaxx crackdown, will block ads with vaccine misinformation|author=Graham, Jefferson|date=<!--Sept.-->2019-03-07|accessdate=<!--Sept.-->2019-03-08|url=https://www.usatoday.com/story/tech/talkingtech/2019/03/07/facebook-looks-tackle-vaccine-misinformation/3092719002/|publisher=USA Today (Gannett)}}</ref> Studija u žurnalu ''Vaccine''<ref>{{Cite web|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264410X1931446X|title=Vaccine-related advertising in the Facebook Ad Archive|last=|first=|date=<!--Sept.-->2019-11-13|website=Science Direct|deadurl=no|archiveurl=|archivedate=<!--Sept.-->|accessdate=<!--Sept.-->2019-11-14}}</ref> o reklamama postavljenim tokom tri mjeseca prije toga otkrila je da 54% antivakcinskih reklama na Facebooku postavljaju jedino dvije organizacije koju finansiraju dobro poznati antivakcinski aktivisti.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2019/nov/13/majority-antivaxx-vaccine-ads-facebook-funded-by-two-organizations-study|title=Majority of anti-vaxx ads on Facebook are funded by just two organizations|last=|first=|date=<!--Sept.-->2019-11-14|website=The Guardian|deadurl=no|archiveurl=|archivedate=<!--Sept.-->|accessdate=<!--Sept.-->2019-11-14}}</ref> [[Children's Health Defense|CHD]]/{{abbr|WMP|World Mercury Project}} kojim je predsjedavao [[Robert F. Kennedy Jr.]], uz {{abbr|SMV|Stop Mandatory Vaccinations}}, pokretan od strane učesnika kampanje Larryja Cooka, postavio je 54% reklama. Reklame su uglavnom vodile do nevalidno komercijalnih proizvoda, kao što su prirodni lijekovi i knjige. Dana 14. marta, ''Huffington Post'' je objavio da je Facebookova PR agencija platila nekome da izmijeni stranicu o COO Facebooka Sheryl Sandberg, kao i da doda stranicu za globalnog vođu PR-a, Caryn Marooney.<ref>{{cite news|title=Facebook, Axios And NBC Paid This Guy To Whitewash Wikipedia Pages|author=Feinberg, Askley|date=<!--Sept.-->2019-03-14|accessdate=<!--Sept.-->2019-03-15|url=https://www.huffpost.com/entry/wikipedia-paid-editing-pr-facebook-nbc-axios_n_5c63321be4b03de942967225|work=Huffington Post}}</ref> U martu 2019, počinilac [[Napad na džamije u Christchurchu|Napada na džamije u Christchurchu]] na Novom Zelandu koristio je Facebook da strimuje uživo snimak napada kako se odvijao. Facebooku je trebalo 29 minuta da detektuje lajvstrimovani video, što je osam minuta duže nego što je policiji trebalo da uhapsi napadača. Oko 1,3 miliona kopija videa blokirao je Facebook, ali 300.000 kopija je objavljeno i podijeljeno. Facebook je obećao promjene za svoju platformu; glasnogovornik Simon Dilner rekao je za Radio Novi Zeland da je bolji posao mogao da se uradi. Nekoliko kompanija, uključujući banke ANZ i ASB, zaustavilo je reklamiranje na Facebooku nakon što je kompanija uveliko osuđena od strane javnosti.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2019/mar/24/censor-bans-manifesto-of-christchurch-mosque-shooter|title=Censor bans 'manifesto' of Christchurch mosque shooter|first=Charles|last=Anderson|date=<!--Sept.-->2019-03-24|via=www.theguardian.com}}</ref> Nakon napada, Facebook je počeo da blokira [[bjelački nacionalizam|bjelačke nacionalističke]], [[bjelački supremacizam|bjelačke supremacističke]] i [[bjelački separatizam|bjelačke separatističke]] sadržaje, uz izjavu da ih se nije moglo smisleno razdvojiti. Prethodno, Facebook je samo blokirao pretjerani supremacistički sadržaj. Starija politika je osuđivana od strane grupa za građanska prava, koje su ove pokrete opisali kao funkcionalno indistinktne.<ref name=romm>{{cite news|last=Romm|first=Tony|last2=Dwoskin|first2=Elizabeth|title=Facebook says it will now block white-nationalist, white-separatist posts|url=https://www.washingtonpost.com/technology/2019/03/27/facebook-says-it-will-now-block-white-nationalist-white-separatist-posts/|accessdate=<!--Sept.-->2019-03-28|work=Washington Post|date=<!--Sept.-->2019-03-27|quote=}}</ref><ref>{{cite news|last=O'Sullivan|first=Donie|title=Facebook bans white nationalism two weeks after New Zealand attack|url=https://www.cnn.com/2019/03/27/tech/facebook-white-nationalism-ban/index.html|accessdate=<!--Sept.-->2019-03-28|work=CNN|date=<!--Sept.-->2019-03-27}}</ref> Usljedjeli banovi su napravljeni sredinom aprila 2019, banovanjem nekoliko britanskih [[krajnja desnica|krajnjih desničarskih]] organizacija i povezanih pojedinaca iz Facebooka, kao i banovanjem hvaljenja ili podrške ovakvima.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-47974579|title=Facebook bans far right groups and leaders|date=<!--Sept.-->2019-04-18|accessdate=<!--Sept.-->2019-04-18|website=BBC News}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2019/4/18/18484623/facebook-bans-uk-far-right-groups-leaders-edl-bnp-britain-first|title=Facebook bans UK's biggest far-right organizations, including EDL, BNP, and Britain First|last=Vincent|first=James|date=<!--Sept.-->2019-04-18|website=The Verge|accessdate=<!--Sept.-->2019-04-18}}</ref> [[National Thowheeth Jama'ath|NTJ-ov]] član Moulavi Zahran Hashim, radikalni [[islamizam|islamistički]] [[imam]], vjeruje se da je glavni krivac koji stoji iza [[Bombardovanja na Uskrs u Šri Lanci 2019.|Bombardovanja na Uskrs u Šri Lanci 2019]], propovijedajući na pro-[[Islamska Država Iraka i Levanta|IDIL-ovskom]] nalogu na Facebooku, poznatom kao „Al-Guraba” medija.<ref>{{cite news|title=Sri Lanka bombings 'retaliation' for Christchurch mosque attacks, minister says|url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=12224693|work=NZ Herald|date=<!--Sept.-->2019-04-23|archive-date=2019-04-24|access-date=2019-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190424084016/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=12224693|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Sri Lanka 'bombing mastermind' named as Moulvi Zahran Hashim|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/04/23/sri-lanka-bombing-mastermind-named-moulvi-zahran-hashim/|work=The Daily Telegraph|date=<!--Sept.-->2019-04-23}}</ref> Dana 2. maja 2019. na F8-u, kompanija je objavila svoju novu viziju s taglineom „budućnost je privatna”.<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2019/4/30/18524188/facebook-f8-keynote-mark-zuckerberg-privacy-future-2019|title=Facebook CEO Mark Zuckerberg says the "future is private"|last=Statt|first=Nick|date=<!--Sept.-->2019-04-30|website=The Verge|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-04}}</ref> Redizajn web-sajta i mobilna aplikacija su uvedeni, imenovani „FB5”.<ref>{{Cite web|url=http://social.techcrunch.com/2019/05/01/aspirationbook/|title=Facebook pivots to what it wishes it was|website=TechCrunch|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-04|archive-date=2021-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221205250/https://techcrunch.com/2019/05/01/aspirationbook/|dead-url=yes}}</ref> Na događaju su se takođe iznijeli planovi za unapređenje grupa,<ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/news/powerpost/paloma/the-technology-202/2019/05/01/the-technology-202-facebook-s-new-emphasis-on-groups-could-leave-it-more-vulnerable-to-disinformation/5cc8c0e01ad2e506550b2ec0/|title=Analysis {{!}} The Technology 202: Facebook's new emphasis on groups could leave it more vulnerable to disinformation|website=Washington Post|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-04}}</ref> platforma za upoznavanje,<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2019/may/01/will-facebooks-secret-crush-end-the-unbearable-pain-of-unrequited-love|title=Will Facebook's Secret Crush end the unbearable pain of unrequited love?|last=Hunt|first=Elle|date=<!--Sept.-->2019-05-01|work=The Guardian|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-04|issn=0261-3077}}</ref> end-to-end enkripcija na svojim platformama,<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/04/30/technology/facebook-private-communication-groups.html|title=Facebook Unveils Redesign as It Tries to Move Past Privacy Scandals|last=Isaac|first=Mike|date=<!--Sept.-->2019-04-30|work=The New York Times|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-04|issn=0362-4331}}</ref> te pružanje korisnicima na Messengeru mogućnosti da komuniciraju direktno sa korisnicima [[WhatsApp|WhatsApp-a]] i Instagrama.<ref>{{Cite web|url=https://www.engadget.com/2019/04/30/facebook-f8-keynote-announcements/|title=All the important stuff from Facebook's F8 keynote|website=Engadget|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://social.techcrunch.com/2019/05/02/takeaways-from-f8-and-facebooks-next-phase/|title=Takeaways from F8 and Facebook's next phase|website=TechCrunch|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-04|archive-date=2021-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221205250/https://techcrunch.com/2019/05/02/takeaways-from-f8-and-facebooks-next-phase/|dead-url=yes}}</ref> Dana 31. jula 2019, Facebook je objavio partnerstvo sa [[University of California, San Francisco|Univerzitetom California, San Francisco]], s ciljem stvaranja neinvazivnog, prenosivog uređaja koji ljudima omogućava da pišu jednostavno zamišljajući sebe u razgovoru.<ref>{{cite web|title=Facebook Reality Labs- UCSF working on tech that reads your mind|url=https://previewtech.net/facebook-human-brain-ucsf/|website=Preview Tech|access-date=2019-12-15|archive-date=2019-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190818035757/https://previewtech.net/facebook-human-brain-ucsf/|dead-url=yes}}</ref> Dana 5. septembra 2019, Facebook je pokrenuo [[Facebook Dating]] u SAD-u. Ova nova aplikacija će omogućiti korisnicima da integrišu svoje [[Instagram]] postove u svoje profile za upoznavanje.<ref>{{Cite web|url=http://social.techcrunch.com/2019/09/05/facebook-dating-launches-in-the-u-s-adds-instagram-integration/|title=Facebook Dating launches in the US, adds Instagram integration|website=TechCrunch|language=en-US|accessdate=<!--Sept.-->2019-09-05|archive-date=2021-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221205102/https://techcrunch.com/2019/09/05/facebook-dating-launches-in-the-u-s-adds-instagram-integration/|dead-url=yes}}</ref> [[Facebook News]], koji pruža odabrane priče od organizacija za vijesti, pokrenut je 25. oktobra.<ref>{{cite web|accessdate=<!--Sept.-->2019-10-29|title=Facebook News: App Will Offer Hand-Picked Stories From NPR, Other Outlets|url=https://www.npr.org/2019/10/25/773331294/facebook-news-app-will-offer-hand-picked-stories-from-npr-other-outlets|website=[[NPR]]|first1=Colin|last1=Dwyer|first2=Bill|last2=Chappell}}</ref> Facebookova odluka da uključi krajnji desničarski web-sajt [[Breitbart News]] kao „izvor kojem se može vjerovati”.<ref>{{cite web|first1=Adi|last1=Robertson|accessdate=<!--Sept.-->2019-10-29|title=Mark Zuckerberg is struggling to explain why Breitbart belongs on Facebook News|url=https://www.theverge.com/2019/10/25/20932653/facebook-news-breitbart-mark-zuckerberg-statement-bias|date=<!--Sept.-->2019-10-25|website=[[The Verge]]}}</ref><ref>{{cite web|accessdate=<!--Sept.-->2019-10-29|title=Facebook News Criticized for Including Breitbart as 'Trusted' Source|url=https://www.thewrap.com/facebook-news-criticized-for-including-breitbart-as-trusted-source/|date=<!--Sept.-->2019-10-25|website=[[TheWrap]]|first1=Lindsey|last1=Ellefson|first2=Sean|last2=Burch}}</ref> Dana 17. novembra 2019, podaci o poslovanju banaka za 29.000 zaposlenika Facebooka ukradeni su iz auta radnika s platnim spiskovima. Podaci su bili spremljeni na neenkriptovane hard diskove i uključivali su brojeve bankovnih računa, imena zaposlenika, posljednje četiri cifre njihovih brojeva socijalnog osiguranja, plata, bonusa i glavnice. Kompanija nije shvatila da hard diskovi nedostaju sve do 20. novembra. Facebook je potvrdio da su diskovi sadržavali informacije o zaposlenicima 29. novembra. Zaposlenici nisu obaviješteni o incidentu sve do 13. decembra 2019.<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2019/12/13/21020736/facebook-theft-unencrypted-drives-employee-payroll-security|title=A thief stole unencrypted hard drives filled with 29,000 Facebook employees’ information|last=Lee|first=Dami|date=<!--Sept.-->2019-12-13|website=The Verge|language=en|accessdate=<!--Sept.-->2019-12-14}}</ref> Dana 10. marta 2020, u kompaniji su imenovana dva nova upravnika: Tracey Travis i Nancy Killefer za svoj odbor članova.<ref><span class="citation web" >[https://www.bloombergquint.com/technology/facebook-names-two-new-directors-making-board-40-women „Facebook Names Two New Directors, Making Board 40% Women”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924161337/https://www.bloombergquint.com/technology/facebook-names-two-new-directors-making-board-40-women |date=2020-09-24 }}<span class="printonly">.&#32;https://www.bloombergquint.com/technology/facebook-names-two-new-directors-making-board-40-women {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924161337/https://www.bloombergquint.com/technology/facebook-names-two-new-directors-making-board-40-women |date=2020-09-24 }}</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+Names+Two+New+Directors%2C+Making+Board+40%25+Women&rft.atitle=&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.bloombergquint.com%2Ftechnology%2Ffacebook-names-two-new-directors-making-board-40-women&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> U junu 2020, nekoliko velikih kompanija, uključujući [[Adidas]], [[Aviva|Avivu]], [[The Coca-Cola Company|Coca-Colu]], [[Ford Motor Company|Ford]], [[Hewlett-Packard|HP]], [[InterContinental Hotels Group]], [[Mars, Incorporated|Mars]], [[Starbucks]], [[Target Corporation|Target]] i [[Unilever]], objavilo je da će pauzirati oglašavanja na Facebooku do jula u znak podrške kampanji ''[[Stop Hate For Profit]]'' kojom se tvrdilo da kompanija ne radi dovoljno na uklanjanju sadržaja koji se opisuje kao govor mržnje.<ref><span class="citation news" >Wakefield,&#32;Jane&#32;(2020-06-30).&#32;[https://www.bbc.com/news/technology-53235302 „UK hotel and insurance giants pause Facebook ads”]&#32;(en-GB).&#32;''[[BBC News]]''<span class="printonly">.&#32;https://www.bbc.com/news/technology-53235302</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=UK+hotel+and+insurance+giants+pause+Facebook+ads&rft.jtitle=%5B%5BBBC+News%5D%5D&rft.aulast=Wakefield&rft.aufirst=Jane&rft.au=Wakefield%2C%26%2332%3BJane&rft.date=2020-06-30&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fnews%2Ftechnology-53235302&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> [[BBC]] je istakao da se ovime vjerovatno neće pogoditi kompanija jer veći dio prihoda Facebooka od oglašavanja dolazi od manjih i srednjih preduzeća.<ref><span class="citation news" >Clayton,&#32;James&#32;(2020-06-29).&#32;[https://www.bbc.com/news/technology-53225139 „Could a boycott kill Facebook?”]&#32;(en-GB).&#32;''BBC News''<span class="printonly">.&#32;https://www.bbc.com/news/technology-53225139</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Could+a+boycott+kill+Facebook%3F&rft.jtitle=BBC+News&rft.aulast=Clayton&rft.aufirst=James&rft.au=Clayton%2C%26%2332%3BJames&rft.date=2020-06-29&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fnews%2Ftechnology-53225139&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Dana 14. avgusta 2020, Facebook je počeo da integrira servis direktne razmjene poruka [[Instagram]]a u okviru svoga Messengera, i za [[iOS]] i za Android uređaje. Nakon ažuriranja, ekran s porukom o ažuriranju trebalo je da se pojavi na mobilnoj aplikaciji Instagrama sa sljedećom porukom: „Postoji novi način za pisanje poruka na Instagramu” ({{jez-engl|There's a New Way to Message on Instagram}}); onda je dat spisak dodatnih mogućnosti. Kao dio ažuriranja, uobičajenu DM ikonu u gornjem desnom uglu Instagrama zamjenjuje logo [[Facebook Messenger]]a.<ref><span class="citation web" >[https://www.theverge.com/2020/8/14/21369737/facebook-merging-instagram-messenger-chats-update „Facebook begins merging Instagram and Messenger chats in new update”].&#32;2020-08-14<span class="printonly">.&#32;https://www.theverge.com/2020/8/14/21369737/facebook-merging-instagram-messenger-chats-update</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+begins+merging+Instagram+and+Messenger+chats+in+new+update&rft.atitle=&rft.date=2020-08-14&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.theverge.com%2F2020%2F8%2F14%2F21369737%2Ffacebook-merging-instagram-messenger-chats-update&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Dana 15. septembra 2020, Facebook je pokrenuo naučni informacioni centar o klimi radi promovisanja autoritativnih izjava o [[klimatske promjene|klimatskim promjenama]] i omogućavanja pristupa „činjeničnim i ažuriranim” informacijama na ovom polju. Prisutne su činjenice, brojke i podaci od organizacija, uključujući [[Intergovernmental Panel on Climate Change|Međuvladin panel o klimatskim promjenama]] (IPCC), [[Met Office]], [[UN Environment Programme|UN-ov okolišni program]] (UNEP), [[National Oceanic and Atmospheric Administration|Nacionalnu okeansku i atmosfersku administraciju]] (NOAA) i [[World Meteorological Organization|Svjetsku meteorlošku organizaciju]] (WMO), s relevantnim postovima vijesti.<ref><span class="citation web" >[https://news.sky.com/story/facebook-launches-climate-information-centre-following-california-wildfires-and-misinformation-criticisms-12072342 „Facebook launches climate information centre following California wildfires and misinformation criticisms”]<span class="printonly">.&#32;https://news.sky.com/story/facebook-launches-climate-information-centre-following-california-wildfires-and-misinformation-criticisms-12072342</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+launches+climate+information+centre+following+California+wildfires+and+misinformation+criticisms&rft.atitle=&rft_id=https%3A%2F%2Fnews.sky.com%2Fstory%2Ffacebook-launches-climate-information-centre-following-california-wildfires-and-misinformation-criticisms-12072342&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Nakon [[Predsednički izbori u SAD 2020.|izbora u SAD-u 2020]], Facebook je privremeno smanjio prag ekosistemskog kvaliteta{{pojasniti}} u algoritmu fida vijesti (news feed).<ref><span class="citation news" >Roose,&#32;Kevin&#32;(2020-12-16).&#32;[https://www.nytimes.com/2020/12/16/technology/facebook-reverses-postelection-algorithm-changes-that-boosted-news-from-authoritative-sources „Facebook reverses postelection algorithm changes that boosted news from authoritative sources”].&#32;''[[The New York Times]]''<span class="printonly">.&#32;https://www.nytimes.com/2020/12/16/technology/facebook-reverses-postelection-algorithm-changes-that-boosted-news-from-authoritative-sources</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Facebook+reverses+postelection+algorithm+changes+that+boosted+news+from+authoritative+sources&rft.jtitle=%5B%5BThe+New+York+Times%5D%5D&rft.aulast=Roose&rft.aufirst=Kevin&rft.au=Roose%2C%26%2332%3BKevin&rft.date=2020-12-16&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2020%2F12%2F16%2Ftechnology%2Ffacebook-reverses-postelection-algorithm-changes-that-boosted-news-from-authoritative-sources&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation web" >[https://www.theverge.com/2020/11/24/21612728/facebook-news-feed-us-election-change-mainstream-news-misinformation „acebook tweaked the News Feed to highlight more mainstream news sources after the election”]<span class="printonly">.&#32;https://www.theverge.com/2020/11/24/21612728/facebook-news-feed-us-election-change-mainstream-news-misinformation</span><span class="reference-accessdate">.&#32;Pristupljeno 2020-11-24</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=acebook+tweaked+the+News+Feed+to+highlight+more+mainstream+news+sources+after+the+election&rft.atitle=&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.theverge.com%2F2020%2F11%2F24%2F21612728%2Ffacebook-news-feed-us-election-change-mainstream-news-misinformation&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> ===2020–danas: tužba FTC-a, korp. rebrendiranje, prepoznavanje lica, politika=== [[Federal Trade Commission|Federalna trgovinska komisija]] (FTC), kao i koalicija nekoliko država, tužili su Facebook za ilegalnu monopolizaciju i antitrast. FTC i države tražili su od sudova da primoraju Facebook da proda svoje podružnice [[WhatsApp]] i [[Instagram]].<ref><span class="citation web" >[https://www.ftc.gov/news-events/press-releases/2020/12/ftc-sues-facebook-illegal-monopolization „FTC Sues Facebook for Illegal Monopolization”]&#32;(en).&#32;2020-12-09<span class="printonly">.&#32;https://www.ftc.gov/news-events/press-releases/2020/12/ftc-sues-facebook-illegal-monopolization</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=FTC+Sues+Facebook+for+Illegal+Monopolization&rft.atitle=&rft.date=2020-12-09&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.ftc.gov%2Fnews-events%2Fpress-releases%2F2020%2F12%2Fftc-sues-facebook-illegal-monopolization&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation news" >Canon,&#32;Gabrielle&#32;(2020-12-09).&#32;[https://www.theguardian.com/technology/2020/dec/09/facebook-lawsuit-antitrust-whatsapp-instagram-ftc „Facebook's 'monopoly' must be split up, US and states say in major lawsuits”]&#32;(en-GB).&#32;''The Guardian''.&#32;[[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[//www.worldcat.org/issn/0261-3077 0261-3077]<span class="printonly">.&#32;https://www.theguardian.com/technology/2020/dec/09/facebook-lawsuit-antitrust-whatsapp-instagram-ftc</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Facebook%27s+%27monopoly%27+must+be+split+up%2C+US+and+states+say+in+major+lawsuits&rft.jtitle=The+Guardian&rft.aulast=Canon&rft.aufirst=Gabrielle&rft.au=Canon%2C%26%2332%3BGabrielle&rft.date=2020-12-09&rft.issn=0261-3077&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Ftechnology%2F2020%2Fdec%2F09%2Ffacebook-lawsuit-antitrust-whatsapp-instagram-ftc&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Tužbe je odbacio federalni sudija 28. juna 2021, izjavivši da nema dovoljno dokaza predatih pri utuživanju da se odredi kako je Facebook monopolan u tom momentu; FTC je imao dozvolu da dopuni svoj predmet tako da dodatni dokazi budu prisutni.<ref><span class="citation web" >Kelly,&#32;Makena&#059;&#32;Brandom,&#32;Russell&#32;(2021-06-28).&#32;[https://www.theverge.com/2021/6/28/22554476/ftc-facebook-instagram-antitrust-case-whatsapp-federal-court „Federal court dismisses FTC's bid to unwind Instagram from Facebook”].&#32;''The Verge''<span class="printonly">.&#32;https://www.theverge.com/2021/6/28/22554476/ftc-facebook-instagram-antitrust-case-whatsapp-federal-court</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Federal+court+dismisses+FTC%27s+bid+to+unwind+Instagram+from+Facebook&rft.atitle=The+Verge&rft.aulast=Kelly&rft.aufirst=Makena&rft.au=Kelly%2C%26%2332%3BMakena&rft.au=Brandom%2C%26%2332%3BRussell&rft.date=2021-06-28&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.theverge.com%2F2021%2F6%2F28%2F22554476%2Fftc-facebook-instagram-antitrust-case-whatsapp-federal-court&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> U predmetu s dopunskim dokumentima, avgusta 2021, FTC je tvrdio da je Facebook bio monopol među ličnim društvenim mrežama od 2011, razlikujući aktivnosti Facebooka od onih servisa društvenih medija kao što je [[TikTok]] koji sadržaj emituje bez da neophodno ograniči poruku na namijenjene primaoce.<ref><span class="citation web" >Brandom,&#32;Russell&#059;&#32;Kelly,&#32;Makena&#32;(2021-08-19).&#32;[https://www.theverge.com/2021/8/19/22627032/ftc-facebook-amended-antitrust-complaint-monopoly-instagram-whatsapp „FTC says Facebook has been a monopoly 'since at least 2011' in amended antitrust complaint”].&#32;''The Verge''<span class="printonly">.&#32;https://www.theverge.com/2021/8/19/22627032/ftc-facebook-amended-antitrust-complaint-monopoly-instagram-whatsapp</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=FTC+says+Facebook+has+been+a+monopoly+%27since+at+least+2011%27+in+amended+antitrust+complaint&rft.atitle=The+Verge&rft.aulast=Brandom&rft.aufirst=Russell&rft.au=Brandom%2C%26%2332%3BRussell&rft.au=Kelly%2C%26%2332%3BMakena&rft.date=2021-08-19&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.theverge.com%2F2021%2F8%2F19%2F22627032%2Fftc-facebook-amended-antitrust-complaint-monopoly-instagram-whatsapp&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Kao odgovor na predloženi akt u Australijskom parlamentu za ''[[News Media Bargaining Code]]'' (NMBC), 17. februara 2021, Facebook je blokirao australijske korisnike tako da ne mogu dijeliti ili gledati sadržaj vijesti na platformi, kao i stranice nekih vlada, zajednica, dobrotvornih organizacija, političkih i službi za hitne slučajeve.<ref><span class="citation web" >[https://7news.com.au/lifestyle/health-wellbeing/facebook-blocks-qld-and-sa-health-pages-c-2187836 „Facebook restores health, emergency pages”]&#32;(en).&#32;2021-02-17<span class="printonly">.&#32;https://7news.com.au/lifestyle/health-wellbeing/facebook-blocks-qld-and-sa-health-pages-c-2187836</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+restores+health%2C+emergency+pages&rft.atitle=&rft.date=2021-02-17&rft_id=https%3A%2F%2F7news.com.au%2Flifestyle%2Fhealth-wellbeing%2Ffacebook-blocks-qld-and-sa-health-pages-c-2187836&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Australijska vlada jako je kritikovala ovaj potez, saopštenjem da predstavlja „neizmjernu tržišnu moć ovih digitalnih socijalnih giganata”.<ref><span class="citation news" >[https://www.bbc.com/news/world-australia-56099523 „Facebook blocks Australian users from viewing or sharing news”].&#32;''BBC News''.&#32;2021-02-18<span class="printonly">.&#32;https://www.bbc.com/news/world-australia-56099523</span>.&#32;»immense market power of these digital social giants«</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Facebook+blocks+Australian+users+from+viewing+or+sharing+news&rft.jtitle=BBC+News&rft.date=2021-02-18&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fnews%2Fworld-australia-56099523&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Dana 22. februara, Facebook je rekao da je postigao dogovor sa Vladom Asutralije kojim se vijesti vraćaju australijskim korisnicima predstojećih dana. Kao dio ovog dogovora, Facebook i Google mogu da izbjegnu NMBC usvojen 25. februara ako „postignu komercijalnu pogodbu sa biznisom vijesti osim [NMB]C-a”.<ref><span class="citation book" >[https://parlinfo.aph.gov.au/parlInfo/download/legislation/ems/r6652_ems_2fe103c0-0f60-480b-b878-1c8e96cf51d2/upload_pdf/JC000725.pdf „Treasury Laws Amendment (News Media and Digital Platforms Mandatory Bargaining Code)”]&#32;(en).&#32;''of&thinsp;2021-02-25''.&#32;The Parliament of the Commonwealth of Australia<span class="printonly">.&#32;https://parlinfo.aph.gov.au/parlInfo/download/legislation/ems/r6652_ems_2fe103c0-0f60-480b-b878-1c8e96cf51d2/upload_pdf/JC000725.pdf</span>.&#32;»reach a commercial bargain with a news business outside the Code«</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Treasury+Laws+Amendment+%28News+Media+and+Digital+Platforms+Mandatory+Bargaining+Code%29&rft.atitle=of2021&rft.pub=The+Parliament+of+the+Commonwealth+of+Australia&rft_id=https%3A%2F%2Fparlinfo.aph.gov.au%2FparlInfo%2Fdownload%2Flegislation%2Fems%2Fr6652_ems_2fe103c0-0f60-480b-b878-1c8e96cf51d2%2Fupload_pdf%2FJC000725.pdf&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation news" >Choudhury,&#32;Saheli Roy&#32;(2021-02-22).&#32;[https://www.cnbc.com/2021/02/23/facebook-to-restore-news-pages-for-australian-users-in-coming-days.html „Facebook to restore news pages for Australian users in coming days”].&#32;CNBC<span class="printonly">.&#32;https://www.cnbc.com/2021/02/23/facebook-to-restore-news-pages-for-australian-users-in-coming-days.html</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+to+restore+news+pages+for+Australian+users+in+coming+days&rft.atitle=&rft.aulast=Choudhury&rft.aufirst=Saheli+Roy&rft.au=Choudhury%2C%26%2332%3BSaheli+Roy&rft.date=2021-02-22&rft.pub=CNBC&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.cnbc.com%2F2021%2F02%2F23%2Ffacebook-to-restore-news-pages-for-australian-users-in-coming-days.html&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation news" >Van Boom,&#32;Daniel&#32;(2021-02-22).&#32;[https://www.cnet.com/news/facebook-will-reverse-news-block-in-australia/ „Facebook will reverse news block in Australia”].&#32;CNET<span class="printonly">.&#32;https://www.cnet.com/news/facebook-will-reverse-news-block-in-australia/</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+will+reverse+news+block+in+Australia&rft.atitle=&rft.aulast=Van+Boom&rft.aufirst=Daniel&rft.au=Van+Boom%2C%26%2332%3BDaniel&rft.date=2021-02-22&rft.pub=CNET&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.cnet.com%2Fnews%2Ffacebook-will-reverse-news-block-in-australia%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Facebook je optužen da je uklanjao i [[zabranjivanje u sjeni|zabranjivao u sjeni]] sadržaj koji je favorizovao farmere na protestu u Indiji (2020–21) ili one protiv vlade [[Narendra Modi|Narendre Modija]].<ref><span class="citation news" >[https://www.buzzfeednews.com/article/pranavdixit/protests-indian-farming-facebook „Protests About Indian Farming Reforms Have Reached Facebook's Headquarters”].&#32;''BuzzFeed News''.&#32;2020-12-17<span class="printonly">.&#32;https://www.buzzfeednews.com/article/pranavdixit/protests-indian-farming-facebook</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Protests+About+Indian+Farming+Reforms+Have+Reached+Facebook%27s+Headquarters&rft.jtitle=BuzzFeed+News&rft.date=2020-12-17&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.buzzfeednews.com%2Farticle%2Fpranavdixit%2Fprotests-indian-farming-facebook&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation news" >[https://globalnews.ca/news/7532961/online-censorship-claims-shadow-indian-farmer-solidarity-protests/ „Online censorship claims shadow Indian farmer solidarity protests”].&#32;''[[Global News]]''.&#32;2020-12-19<span class="printonly">.&#32;https://globalnews.ca/news/7532961/online-censorship-claims-shadow-indian-farmer-solidarity-protests/</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Online+censorship+claims+shadow+Indian+farmer+solidarity+protests&rft.jtitle=%5B%5BGlobal+News%5D%5D&rft.date=2020-12-19&rft_id=https%3A%2F%2Fglobalnews.ca%2Fnews%2F7532961%2Fonline-censorship-claims-shadow-indian-farmer-solidarity-protests%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation web" >[https://scroll.in/latest/981912/farmers-protest-page-was-flagged-as-spam-clarifies-facebook-a-day-after-blocking-account „Farmers' protest page was flagged as spam, clarifies Facebook a day after blocking account”].&#32;2020-12-21<span class="printonly">.&#32;https://scroll.in/latest/981912/farmers-protest-page-was-flagged-as-spam-clarifies-facebook-a-day-after-blocking-account</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Farmers%27+protest+page+was+flagged+as+spam%2C+clarifies+Facebook+a+day+after+blocking+account&rft.atitle=&rft.date=2020-12-21&rft_id=https%3A%2F%2Fscroll.in%2Flatest%2F981912%2Ffarmers-protest-page-was-flagged-as-spam-clarifies-facebook-a-day-after-blocking-account&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Zaposlenici Facebooka u Indiji su u riziku da budu uhapšeni.<ref><span class="citation news" >[https://www.businessinsider.com/india-threatens-to-jail-facebook-twitter-workers-over-farmer-protests-2021-3 „India has reportedly threatened to jail Twitter, Facebook, and WhatsApp employees if the firms don't give up data regarding the farmers protests”].&#32;''Business Insider''.&#32;2021-03-05<span class="printonly">.&#32;https://www.businessinsider.com/india-threatens-to-jail-facebook-twitter-workers-over-farmer-protests-2021-3</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=India+has+reportedly+threatened+to+jail+Twitter%2C+Facebook%2C+and+WhatsApp+employees+if+the+firms+don%27t+give+up+data+regarding+the+farmers+protests&rft.jtitle=Business+Insider&rft.date=2021-03-05&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.businessinsider.com%2Findia-threatens-to-jail-facebook-twitter-workers-over-farmer-protests-2021-3&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Dana 27. februara 2021, Facebook je predstavio aplikaciju ’Facebook BARS’ za [[reperi|repere]].<ref><span class="citation web" >[https://gadgets.ndtv.com/apps/news/facebook-bars-app-rap-hip-hop-tiktok-ios-closed-beta-download-npe-2379848 „Facebook Brings Another TikTok-Like App Specifically for Creating Raps”]<span class="printonly">.&#32;https://gadgets.ndtv.com/apps/news/facebook-bars-app-rap-hip-hop-tiktok-ios-closed-beta-download-npe-2379848</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+Brings+Another+TikTok-Like+App+Specifically+for+Creating+Raps&rft.atitle=&rft_id=https%3A%2F%2Fgadgets.ndtv.com%2Fapps%2Fnews%2Ffacebook-bars-app-rap-hip-hop-tiktok-ios-closed-beta-download-npe-2379848&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Dana 29. juna 2021, Facebook je predstavio ’[[Bulletin (servis)|Bulletin]]’ (dosl. bilten), platformu za nezavisne pisce.<ref><span class="citation web" >Brown, Campbell&#32;(2021-06-29).&#32;[https://about.fb.com/news/2021/06/introducing-bulletin-a-platform-for-independent-writers/ „Introducing Bulletin, A Platform for Independent Writers”].&#32;Facebook<span class="printonly">.&#32;https://about.fb.com/news/2021/06/introducing-bulletin-a-platform-for-independent-writers/</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Introducing+Bulletin%2C+A+Platform+for+Independent+Writers&rft.atitle=&rft.aulast=Brown%2C+Campbell&rft.au=Brown%2C+Campbell&rft.date=2021-06-29&rft.pub=Facebook&rft_id=https%3A%2F%2Fabout.fb.com%2Fnews%2F2021%2F06%2Fintroducing-bulletin-a-platform-for-independent-writers%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation web" >[https://www.bulletin.com/home/ „Facebook Bulletin”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210629185521/https://www.bulletin.com/home/ |date=2021-06-29 }}<span class="printonly">.&#32;https://www.bulletin.com/home/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210629185521/https://www.bulletin.com/home/ |date=2021-06-29 }}</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+Bulletin&rft.atitle=&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.bulletin.com%2Fhome%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Za razliku od konkurenata kao što je [[Substack]], Facebook neće uzimati dio pretplatničke naknade od pisaca koji koriste platformu po pokretanju, kao što je [[Malcolm Gladwell]] i [[Mitch Albom]]. Prema riječima autora za polje tehnologije u ''[[The Washington Post|Vašington postu]]'', Willa Oremusa, potez kritikuju oni koji ga vide kao taktičku namjeru Facebooka da prisili ove konkurente da napuste biznis.<ref><span class="citation web" >Oremus, Will&#32;(2021-07-06).&#32;[https://www.washingtonpost.com/technology/2021/07/06/facebook-bulletin-antitrust/ „A classic Silicon Valley tactic – losing money to crush rivals – comes in for scrutiny”]<span class="printonly">.&#32;https://www.washingtonpost.com/technology/2021/07/06/facebook-bulletin-antitrust/</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=A+classic+Silicon+Valley+tactic+%E2%80%93+losing+money+to+crush+rivals+%E2%80%93+comes+in+for+scrutiny&rft.atitle=&rft.aulast=Oremus%2C+Will&rft.au=Oremus%2C+Will&rft.date=2021-07-06&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.washingtonpost.com%2Ftechnology%2F2021%2F07%2F06%2Ffacebook-bulletin-antitrust%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> U oktobru 2021, vlasnička kompanija – Facebook, Inc. – promijenila je naziv u [[Meta Platforms|Meta Platforms, Inc.]] (ili jednostavno „Meta”), pošto mijenja svoj fokus na izgradnju „[[metaverzum]]a”. Ova promjena ne utiče na samo ime servisa društvene mreže Facebook, već je slična nastanku [[Alphabet Inc.|Alphabeta]] kao [[Google]]ove roditeljske kompanije 2015. godine.<ref><span class="citation news" >Dwoskin,&#32;Elizabeth&#32;(2021-10-28).&#32;[https://www.washingtonpost.com/technology/2021/10/28/facebook-meta-name-change/ „Facebook is changing its name to Meta as it focuses on the virtual world”]&#32;(en-US).&#32;''The Washington Post''<span class="printonly">.&#32;https://www.washingtonpost.com/technology/2021/10/28/facebook-meta-name-change/</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Facebook+is+changing+its+name+to+Meta+as+it+focuses+on+the+virtual+world&rft.jtitle=The+Washington+Post&rft.aulast=Dwoskin&rft.aufirst=Elizabeth&rft.au=Dwoskin%2C%26%2332%3BElizabeth&rft.date=2021-10-28&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.washingtonpost.com%2Ftechnology%2F2021%2F10%2F28%2Ffacebook-meta-name-change%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> U novembru 2021, Facebook je izjavio da će prestati sa ciljanjem na reklame zasnovane na podacima o zdravlju, rasi, etnicitetu, političkim vjerovanjima, religiji i seksualnoj orijentaciji. Promjena je od januara i utiče na sve aplikacije u vlasništvu Meta Platformsa.<ref><span class="citation web" >Brodkin,&#32;Jon&#32;(2021-11-10).&#32;[https://arstechnica.com/tech-policy/2021/11/facebook-to-stop-microtargeting-ads-based-on-race-sexual-orientation-and-politics/ „Facebook to stop targeting ads based on race, sexual orientation, and politics”]&#32;(en-US)<span class="printonly">.&#32;https://arstechnica.com/tech-policy/2021/11/facebook-to-stop-microtargeting-ads-based-on-race-sexual-orientation-and-politics/</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+to+stop+targeting+ads+based+on+race%2C+sexual+orientation%2C+and+politics&rft.atitle=&rft.aulast=Brodkin&rft.aufirst=Jon&rft.au=Brodkin%2C%26%2332%3BJon&rft.date=2021-11-10&rft_id=https%3A%2F%2Farstechnica.com%2Ftech-policy%2F2021%2F11%2Ffacebook-to-stop-microtargeting-ads-based-on-race-sexual-orientation-and-politics%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> U februaru 2022, broj dnevno aktivnih korisnika Facebooka opao je prvi put nakon 18-godišnje istorije. Prema stanovištu Facebookove roditeljske kompanije Meta Networks, broj dnevno aktivnih korisnika opao je na 1,929 milijardi tokom tri mjeseca s decembrom kao posljednjim, manje u odnosu na 1,930 milijardi iz prethodnog kvartala. Nadalje, kompanija je upozorila da će rast prihoda biti usporen usljed nadmetanja TikToka i YouTube-a, kao i toga što oglašivači smanjuju troškove.<ref><span class="citation news" >[https://www.bbc.com/news/business-60238565 „Facebook: Daily active users fall for first time in 18-year history”].&#32;''BBC News'': p.&nbsp;1.&#32;2022-02-03<span class="printonly">.&#32;https://www.bbc.com/news/business-60238565</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Facebook%3A+Daily+active+users+fall+for+first+time+in+18-year+history&rft.jtitle=BBC+News&rft.date=2022-02-03&rft.pages=p.%26nbsp%3B1&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fnews%2Fbusiness-60238565&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Dana 10. marta 2022, Facebook je objavio da će privremeno ublažiti pravila radi dopuštanja nasilnog govora protiv „ruskih najezdnika”.<ref><span class="citation web" >[https://www.france24.com/en/live-news/20220311-facebook-eases-rules-to-allow-violent-speech-against-russian-invaders „Facebook eases rules to allow violent speech against 'Russian invaders'”]&#32;(en).&#32;2022-03-11<span class="printonly">.&#32;https://www.france24.com/en/live-news/20220311-facebook-eases-rules-to-allow-violent-speech-against-russian-invaders</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+eases+rules+to+allow+violent+speech+against+%27Russian+invaders%27&rft.atitle=&rft.date=2022-03-11&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.france24.com%2Fen%2Flive-news%2F20220311-facebook-eases-rules-to-allow-violent-speech-against-russian-invaders&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> U Rusiji je potom zabranjen pristup svim metaservisima, uključujući [[Instagram]].<ref><span class="citation web" >[https://www.nytimes.com/2022/03/30/technology/ukraine-russia-facebook-instagram.html „How War in Ukraine Roiled Facebook and Instagram”].&#32;2022-03-30<span class="printonly">.&#32;https://www.nytimes.com/2022/03/30/technology/ukraine-russia-facebook-instagram.html</span><span class="reference-accessdate">.&#32;Pristupljeno 2022-05-05</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=How+War+in+Ukraine+Roiled+Facebook+and+Instagram&rft.atitle=&rft.date=2022-03-30&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2022%2F03%2F30%2Ftechnology%2Fukraine-russia-facebook-instagram.html&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> ====4. oktobar 2021: globalni prekid rada servisa==== Dana 4. oktobra 2021, Facebook je imao najteži prekid rada od 2008. godine. Prekid je bio globalne razmjere, pri čemu su sve Facebookove usluge ugašene, uključujući [[Instagram]] i WhatsApp, i to u oko 15 sati i 39 minuta UTC; bilo je pogođeno otprilike tri milijarde korisnika.<ref><span class="citation web" >Subin,&#32;Samantha&#32;(2021-10-04).&#32;[https://www.cnbc.com/2021/10/04/facebook-instagram-and-whatsapp-are-down.html „Facebook is suffering its worst outage since 2008”]<span class="printonly">.&#32;https://www.cnbc.com/2021/10/04/facebook-instagram-and-whatsapp-are-down.html</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+is+suffering+its+worst+outage+since+2008&rft.atitle=&rft.aulast=Subin&rft.aufirst=Samantha&rft.au=Subin%2C%26%2332%3BSamantha&rft.date=2021-10-04&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.cnbc.com%2F2021%2F10%2F04%2Ffacebook-instagram-and-whatsapp-are-down.html&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation news" >[https://apnews.com/article/facebook-whatsapp-instagram-outage-8b9d3862ed957029e545182a595fdce1 „Facebook, WhatsApp, Instagram suffer worldwide outage”].&#32;[[Associated Press]].&#32;2021-10-04<span class="printonly">.&#32;https://apnews.com/article/facebook-whatsapp-instagram-outage-8b9d3862ed957029e545182a595fdce1</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook%2C+WhatsApp%2C+Instagram+suffer+worldwide+outage&rft.atitle=&rft.date=2021-10-04&rft.series=%5B%5BAssociated+Press%5D%5D&rft_id=https%3A%2F%2Fapnews.com%2Farticle%2Ffacebook-whatsapp-instagram-outage-8b9d3862ed957029e545182a595fdce1&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation news" >Patnaik,&#32;Subrat&#059;&#32;Mathews,&#32;Eva&#32;(2021-10-04).&#32;[http://www.reuters.com/article/facebook-outages-idUSKBN2GU1TV „Facebook, Instagram, WhatsApp hit by global outage”].&#32;''[[Reuters]]''<span class="printonly">.&#32;http://www.reuters.com/article/facebook-outages-idUSKBN2GU1TV</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Facebook%2C+Instagram%2C+WhatsApp+hit+by+global+outage&rft.jtitle=%5B%5BReuters%5D%5D&rft.aulast=Patnaik&rft.aufirst=Subrat&rft.au=Patnaik%2C%26%2332%3BSubrat&rft.au=Mathews%2C%26%2332%3BEva&rft.date=2021-10-04&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.reuters.com%2Farticle%2Ffacebook-outages-idUSKBN2GU1TV&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Stručnjaci za sigurnost identifikovali su problem kao povlačenje [[Border gateway protocol|BGP-a]] svih [[Internet-protokol|IP]] ruta do njihovih [[Domain Name System|DNS servera]] koji su svi tada bili samohostovani.<ref><span class="citation news" >Duffy,&#32;Clare&#059;&#32;Lyngaas,&#32;Sean&#32;(2021-10-04).&#32;[https://www.cnn.com/2021/10/04/tech/facebook-instagram-whatsapp-outage/index.html „Facebook, Instagram, WhatsApp go down”]<span class="printonly">.&#32;https://www.cnn.com/2021/10/04/tech/facebook-instagram-whatsapp-outage/index.html</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook%2C+Instagram%2C+WhatsApp+go+down&rft.atitle=&rft.aulast=Duffy&rft.aufirst=Clare&rft.au=Duffy%2C%26%2332%3BClare&rft.au=Lyngaas%2C%26%2332%3BSean&rft.date=2021-10-04&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.cnn.com%2F2021%2F10%2F04%2Ftech%2Ffacebook-instagram-whatsapp-outage%2Findex.html&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref name=":7" /> Prekid rada je takođe pogodio sve sisteme unutrašnje komunikacije koje koriste zaposlenici Facebooka, što je omelo napore za vraćanje u operabilno stanje.<ref name=":7"><span class="citation web" >Lawler,&#32;Richard&#32;(2021-10-04).&#32;[https://www.theverge.com/2021/10/4/22708989/instagram-facebook-outage-messenger-whatsapp-error „Facebook is down, along with Instagram, WhatsApp, Messenger, and Oculus VR”]<span class="printonly">.&#32;https://www.theverge.com/2021/10/4/22708989/instagram-facebook-outage-messenger-whatsapp-error</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+is+down%2C+along+with+Instagram%2C+WhatsApp%2C+Messenger%2C+and+Oculus+VR&rft.atitle=&rft.aulast=Lawler&rft.aufirst=Richard&rft.au=Lawler%2C%26%2332%3BRichard&rft.date=2021-10-04&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.theverge.com%2F2021%2F10%2F4%2F22708989%2Finstagram-facebook-outage-messenger-whatsapp-error&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> ====Gašenje tehnologije prepoznavanja lica==== Dana 2. novembra 2021, Facebook je objavio da će ugasiti tehnologiju prepoznavanja lica i obrisati podatke preko milijarde korisnika.<ref><span class="citation news" >Metz,&#32;Rachel.&#32;[https://www.cnn.com/2021/11/02/tech/facebook-shuts-down-facial-recognition/index.html „Facebook is shutting down its facial recognition software”]<span class="printonly">.&#32;https://www.cnn.com/2021/11/02/tech/facebook-shuts-down-facial-recognition/index.html</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+is+shutting+down+its+facial+recognition+software&rft.atitle=&rft.aulast=Metz&rft.aufirst=Rachel&rft.au=Metz%2C%26%2332%3BRachel&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.cnn.com%2F2021%2F11%2F02%2Ftech%2Ffacebook-shuts-down-facial-recognition%2Findex.html&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Meta je kasnije objavila planove za implementaciju tehnologije kao i drugih biometričkih sistema u budućim proizvodima, kao što je [[metaverzum]].<ref name="BIFacialRecog"><span class="citation web" >Hamilton,&#32;Isobel Asher&#32;(2021-11-04).&#32;[https://www.businessinsider.com/facebook-metaverse-meta-facial-recognition-zuckerberg-2021-11 „Meta says it's getting rid of facial recognition on Facebook — but that won't apply to the metaverse”]<span class="printonly">.&#32;https://www.businessinsider.com/facebook-metaverse-meta-facial-recognition-zuckerberg-2021-11</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Meta+says+it%27s+getting+rid+of+facial+recognition+on+Facebook+%E2%80%94+but+that+won%27t+apply+to+the+metaverse&rft.atitle=&rft.aulast=Hamilton&rft.aufirst=Isobel+Asher&rft.au=Hamilton%2C%26%2332%3BIsobel+Asher&rft.date=2021-11-04&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.businessinsider.com%2Ffacebook-metaverse-meta-facial-recognition-zuckerberg-2021-11&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Gašenje tehnologije će navodno onemogućiti/stopirati Facebookov sistem za automatizovani alt tekst, korišten radi transkribovanja medija na platformi slabovidim korisnicima.<ref name="BIFacialRecog" /> ==Web-sajt<span id="Odlike"></span>== :''Dalje informacije: [[Popis odlika Facebooka]] i [[Facebook platforma]]'' [[File:Original-facebook.jpg|thumb|Profil prikazan na Thefacebook-u, 2005]] [[File:Facebook.svg|thumb|Prethodni logo Facebooka u upotrebi od 23. avgusta 2005. do 1. jula 2015]] ===Tehnički aspekti=== Primarna boja web-sajta je plava, jer je Zuckerberg [[Daltonizam|daltonista na crveno–zeleno]], što je realizovano nakon testa izvedenog oko 2007.<ref>{{cite journal|title=Generation Why?|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/2010/nov/25/generation-why/?pagination=false|journal=The New York Review of Books|accessdate=<!--Sept.-->2014-02-15|author=Zadie Smith|date=<!--Sept.-->2010-11-25}}</ref><ref>{{cite web|title=LETTER FROM PALO ALTO: THE FACE OF FACEBOOK|url=http://www.newyorker.com/reporting/2010/09/20/100920fa_fact_vargas?currentPage=all|work=The New Yorker|publisher=Condé Nast|accessdate=<!--Sept.-->2014-02-15|author=Jose Antonio Vargas|date=<!--Sept.-->2010-09-20}}</ref> Facebook je napravljen u [[PHP]]-u, kompiliran u [[HipHop za PHP|HipHop-u za PHP]], „transformatoru izvornog koda” koji su napravili Facebookovi inžinjeri koji pretvaraju PHP u [[C++]].<ref>{{cite web|title=Developer Blog – HipHop for PHP: Move Fast|url=https://developers.facebook.com/blog/post/2010/02/02/hiphop-for-php--move-fast/|work=Facebook Developers|publisher=Facebook|accessdate=<!--Sept.-->2013-11-11|author=Haiping Zhao|date=<!--Sept.-->2010-02-02}}</ref> Primjena HipHop-a navodno je smanjila prosječnu potrošnju CPJ-a na Facebookovim serverima za 50%.<ref name="Ars Technica BTS">{{cite web|first=Ryan|last=Paul|title=Exclusive: a behind-the-scenes look at Facebook release engineering|url=https://arstechnica.com/business/2012/04/exclusive-a-behind-the-scenes-look-at-facebook-release-engineering/|website=[[Ars Technica]]|publisher=[[Condé Nast]]|date=<!--Sept.-->2012-04-05|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-14}}</ref> ====Arhitektura 2012==== Facebook je razvijen kao jedna monolitna aplikacija. Prema intervjuu 2012. sa Chuckom Rossijem, inžinjeru za gradnju u Facebooku, Facebook kompilira u 1,5-gigabajtnom binarnom mjehuru koji je potom distruibuisan na servere koristeći prilagođeni sistem izdanja baziran na [[BitTorrent|BitTorrent-u]]. Rossi je izjavio da je potrebno oko 15 minuta da se napravi i 15 minuta da se postavi na servere. Izgradnja i izdavanje kao procesi imaju nulto vrijeme mirovanja (zastoj). Promjene u Facebooku se primjenjuju svakodnevno.<ref name="Ars Technica BTS" /> Facebook je koristio kombinacijsku platformu zasnovanu na [[HBase|HBase-u]] kako bi se podaci sačuvali u distribuisanim mašinama. Koristeći prateću arhitekturu, događaji se spremaju u dnevničkim datotekama, a dnevnici se prate. Sistem izbacuje ove događaje i piše ih u memoriju. Korisnički interfejs potom izvlači podatke i prikazuje ih korisnicima. Facebook rješava zahtjeve preko [[Ajax (programiranje)|AJAX-ovog]] sistema. Ovi zahtjevi se pišu u dnevničku datoteku koristeći [[Scribe (dnevnički server)|Scribe]] (koji je razvio Facebook).<ref name="high scalability">{{cite web|url=http://highscalability.com/blog/2011/3/22/facebooks-new-realtime-analytics-system-hbase-to-process-20.html|title=Facebook's New Real-time Analytics System: HBase To Process 20 Billion Events Per Day|publisher=Highscalability.com|date=<!--Sept.-->2011-03-22|accessdate=<!--Sept.-->2012-12-26}}</ref> Podaci se učitavaju iz ovih dnevničkih datoteka koristeći Ptail, međunarodno napravljenu alatku za agregiranje podataka iz više Scribe memorija. Prati dnevničke datoteke i izvlači podatke. Ptail podaci se razdvajaju u tri toka i šalju u klasterima do različitih [[podatkovni centar|podatkovnih centara]] (Plugin impresija, News feed impresija, Actions (plugin + news feed)). Puma se koristi za upravljanje periodima visokog protoka podataka (ulaz/izlaz ili IO). Podaci se procesiraju u bečevima radi smanjenja broja koliko puta je potrebno da se pročita i napiše tokom perioda visoke potražnje (popularan članak generiše mnogo impresija i news feed impresija koje zahtijevaju velik podatkovni kapacitet). Bečevi se uzimaju svakih 1,5 sekundi, ograničeno memorijom pri pravljenju [[hash tabela|hash tabele]].<ref name="high scalability" /> Podaci se potom ispisuju u PHP formatu. Bekend se piše u [[Java (programski jezik)|Javi]]. Trift se koristi kao format poruka tako da PHP programi mogu da izvedu upite Javinih servisa. Rješenja za keširanje su zaslužna za prikazivanje stranica brže. Podaci se potom šalju serverima [[MapReduce]] gdje se upiti izvode preko Hive-a. Ovo služi kao backup pošto se podaci mogu ponovo dobiti preko Hive-a.<ref name="high scalability" /> ====Hack==== Dana 20. marta 2014, Facebook je objavio novi programski jezik otvorenog koda nazvan [[Hack (programski jezik)|Hack]]. Prije javnog izlaska, veliki dio Facebooka je već bio radio i testiran je koristeći novi jezik.<ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.com/wiredenterprise/2014/03/facebook-hack/|title=Facebook Introduces 'Hack', the Programming Language of the Future|date=<!--Sept.-->2014-03-20|magazine=WIRED|first=Cade|last=Metz}}</ref> ===Historija=== Dana 20. jula 2008, Facebook je uveo „Facebook Beta” redizajn, kojim je značajno izmijenjen korisnički interfejs odabranih mreža. Mini-Feed i Zid su konsolidovani, profili razdvojeni u kartične sekcije, a napor je uložen i za čistiji izgled.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/idg/IDG_852573C4006938800025748D0064C292.html|title=Facebook Facelift Targets Aging Users and New Competitors|work=The New York Times|author=Havenstein, Heather|date=<!--Sept.-->2008-07-21}}</ref> Facebook je počeo da premješta korisnike u novu verziju u septembru 2008.<ref>{{cite web|url=http://blog.new.facebook.com/blog.php?post=30074837130|title=Moving to the new Facebook|publisher=The Facebook Blog|accessdate=<!--Sept.-->2008-09-12|author=Slee, Mark|date=<!--Sept.-->2008-09-10}}</ref> ===Profil korisnika / lični tajmlajn=== Svaki registrovani korisnik na Facebooku ima lični profil koji prikazuje njegove postove i sadržaj.<ref>{{cite web|first=Kate|last=Knibbs|title=How Facebook's design has changed over the last 10 years|url=https://www.dailydot.com/debug/old-facebook-profiles-news-feeds/|website=[[The Daily Dot]]|date=<!--Sept.-->2015-12-11|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-14}}</ref> Format individualnih korisničkih stranica je prerađen u septembru 2011. i postao je poznat kao „Tajmlajn”, hronološki feed korisnikovih priča,<ref>{{cite web|first=Jacob|last=Schulman|title=Facebook introduces Timeline: 'a new way to express who you are'|url=https://www.theverge.com/2011/09/22/facebook-introduces-timeline-a-express-are|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|date=<!--Sept.-->2011-09-22|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-14}}</ref><ref>{{cite journal|first=Chris|last=Gayomali|title=Facebook Introduces 'Timeline': The 'Story' of Your Life|url=http://techland.time.com/2011/09/22/facebook-introduces-timeline-the-story-of-your-life/|journal=[[Time (magazine)|Time]]|date=<!--Sept.-->2011-09-22|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-14}}</ref> uključujući ažuriranja statusa, slike, interakcije sa aplikacijama i događajima.<ref name="TNW Timeline">{{cite web|first=Matthew|last=Panzarino|title=Facebook introduces radical new profile design called Timeline: The story of your life [Video]|url=https://thenextweb.com/facebook/2011/09/22/facebook-introduces-timeline-the-story-of-your-life/|website=The Next Web|date=<!--Sept.-->2011-09-22|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-14}}</ref> Izgled omogućava korisnicima da dodaju „kaver sliku”.<ref name="TNW Timeline"/> Korisnicima je dato više podešavanja privatnosti.<ref name="TNW Timeline"/> Godine 2007, Facebook je pokrenuo Facebook stranice za brendove i selebretije radi interakcije sa njihovom fanbazom.<ref>{{cite web|first=Jason|last=Weaver|title=The Evolution of Facebook for Brands|url=http://mashable.com/2012/03/30/facebook-for-brands/|website=[[Mashable]]|date=<!--Sept.-->2012-03-30|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-14}}</ref><ref>{{cite web|title=Before Graph Search: Facebook's Biggest Changes|url=http://uk.pcmag.com/internet-products/58174/gallery/before-graph-search-facebooks-biggest-changes?p=3|website=[[PC Magazine]]|publisher=[[Ziff Davis]]|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-14|date=<!--Sept.-->2013-01-15}}</ref> Oko 100.000 stranica je pokrenuto u novembru.<ref>{{cite web|first=Rob|last=Hof|title=Facebook Declares New Era for Advertising|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2007-11-05/facebook-declares-new-era-for-advertising|website=[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]]|date=<!--Sept.-->2007-11-06|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-14}}</ref> U junu 2009, Facebook je uveo odliku „Korisnička imena”, omogućavajući korisnicima da izaberu jedinstven nadimak koji se koristi u [[URL|URL-u]] za njihov lični profil, radi lakšeg dijeljenja.<ref>{{cite web|first=Ben|last=Parr|title=Facebook to Launch Vanity URLs for All|url=http://mashable.com/2009/06/09/facebook-vanity-urls/|website=[[Mashable]]|date=<!--Sept.-->2009-06-09|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-14}}</ref><ref>{{cite web|first=Nick|last=O'Neill|title=Facebook Begins Rolling Out Free Profile Usernames For Vanity URLs|url=http://www.adweek.com/digital/facebook-begins-rolling-out-free-profile-usernames-for-vanity-urls/|website=[[Adweek]]|publisher=Beringer Capital|date=<!--Sept.-->2009-06-09|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-14}}</ref> U februaru 2014, Facebook je proširio podešavanje za spol, dodavanjem polja za arbitrarni unos koji omogućava korisnicima da izaberu nešto iz širokog spektra rodnih identiteta. Korisnici takođe mogu da postave koje podešavanje rodno-odgovarajuće zamjenice treba da se koristi kao referenca na njih na raznim mjestima na sajtu.<ref>{{cite web|first=Jordan|last=Crook|first2=Josh|last2=Constine|title=Facebook Opens Up LGBTQ-Friendly Gender Identity And Pronoun Options|url=https://techcrunch.com/2014/02/13/facebook-gender-identity/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2014-02-13|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref><ref>{{cite web|title=Facebook expands gender options: transgender activists hail 'big advance'|url=https://www.theguardian.com/technology/2014/feb/13/transgender-facebook-expands-gender-options|website=[[The Guardian]]|publisher=Guardian Media Group|date=<!--Sept.-->2014-02-14|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-14}}</ref><ref>{{cite web|first=Alexei|last=Oreskovic|title=In new profile feature, Facebook offers choices for gender identity|url=https://www.reuters.com/article/us-facebook-gender-idUSBREA1C1RU20140214|website=[[Reuters]]|publisher=[[Thomson Reuters]]|date=<!--Sept.-->2014-02-13|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-14}}</ref> U maju 2014, Facebook je uveo odliku koja omogućava korisnicima da pitaju za informacije koje drugi korisnici ne otkrivaju na svojim profilima. Ako korisnik ne pruži ključnu informaciju, kao što je lokacija, rodni grad ili status veze, drugi korisici mogu da koriste novo dugme za „pitanje” kako bi jednim klikom korisniku poslali poruku s pitanjem o toj informaciji.<ref>{{cite web|first=Sam|last=Machkovech|title=Facebook adds naggy "ask" button to profile pages|url=https://arstechnica.com/business/2014/05/facebook-introduces-naggy-ask-function-into-profile-pages/|website=[[Ars Technica]]|publisher=Condé Nast|date=<!--Sept.-->2014-05-16|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-14}}</ref><ref>{{cite news|first=Laura|last=Stampler|title=Facebook's New 'Ask' Button Gives You a Whole New Way to Badger Friends About Their Relationship Status|url=http://time.com/104720/facebooks-new-ask-button-gives-you-a-whole-new-way-to-badger-friends-about-their-relationship-status/|website=[[Time (magazine)|Time]]|date=<!--Sept.-->2014-05-19|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-14}}</ref> ===News feed=== :''Dalje informacije: [[News feed (Facebook)]]'' [[News Feed (Facebook)|News feed]] se javlja na svakoj korisničkoj stranici na Home-u, sa najrelevantnijim informacijama, uključujući promjene profila, nadolazeće događaje i rođendane prijatelja.<ref>{{cite web|url=http://blog.facebook.com/blog.php?post=2207967130|title=Facebook Gets a Facelift|accessdate=<!--Sept.-->2008-02-11|last=Sanghvi|first=Ruchi|date=<!--Sept.-->2006-09-06|publisher=The Facebook Blog}}</ref> Ovo je omogućilo spamerima i drugim vandalima da zloupotrebom manipulišu stvarajući nelegitimne događaje ili postavljajući lažne rođendane radi privlačenja pažnje na svoj profil.<ref>{{cite web|url=http://blog.colnect.com/2010/03/facebook-celebrate-your-birthday-every.html|title=Facebook: Celebrate Your Birthday Every Day|publisher=Colnect blog|accessdate=<!--Sept.-->2010-03-09}}</ref> Prvobitno, news feed je izazvao negodovanje korisnika Facebooka; neki su se žalili da je prenapunjen i pun neželjenih informacija, drugi su bili zabrinuti da je sada prelako drugima da prate individualne aktivnosti (kao što su promjene statusa veze, događaji i razgovori s drugim korisnicima).<ref>{{cite news|accessdate=<!--Sept.-->2008-06-28|url=http://www.businessweek.com/technology/content/sep2006/tc20060908_536553.htm|title=Facebook Learns from Its Fumble|work=BusinessWeek|location=New York|date=<!--Sept.-->2006-09-08|author=Lacy, Sarah|authorlink=Sarah Lacy}}</ref> Zuckerberg se izvinio zbog neuspjelog pokušaja sajta da uključi odgovarajuće odlike privatnosti. Korisnici su potom stekli kontrolu nad tome koji tipovi informacija se dijele automatski s prijateljima. Korisnici sada mogu da spriječe lično određene kategorije prijatelja od toga da vide ažuriranja o određenim tipovima aktivnosti, uključujući izmjene profila, postove na Zidu i novododate prijatelje.<ref>{{cite news|accessdate=<!--Sept.-->2008-06-28|url=http://www.informationweek.com/news/internet/ebusiness/showArticle.jhtml?articleID=192700574|title=Facebook Founder Apologizes In Privacy Flap; Users Given More Control|work=[[InformationWeek]]|location=New York|date=<!--Sept.-->2006-09-08|author=Gonsalves, Antone}}</ref> Dana 23. februara 2010, Facebook je dobio patent<ref>{{cite patent|country=US|number=7669123|status=patent}}</ref> za određene aspekte svog news feeda. Patent pokriva news feed u kojem su linkovi dati tako da jedan korisnik može da učestvuje u aktivnosti drugog korisnika.<ref>{{cite web|url=http://themelis-cuiper.com/22/us-patent-no-7669123.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110515155132/http://themelis-cuiper.com/22/us-patent-no-7669123.html|archivedate=<!--Sept.-->2011-05-15|title=US Patent No. 7669123|accessdate=<!--Sept.-->2010-03-09|publisher=Social Media|date=<!--Sept.-->2010-03-01}}</ref> Sortiranjem i prikazom priča u korisničkom news feedu upravlja [[EdgeRank|EdgeRank-ov]] algoritam.<ref>{{cite web|url=http://edgerank.net/|title=EdgeRank|date=<!--Sept.-->2007-10-29|publisher=EdgeRank|accessdate=<!--Sept.-->2013-02-16|archive-date=2021-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126062416/http://edgerank.net/}}</ref> Aplikacija za [[Odlike Facebooka#Otpremanje slika i videa|slike]] omogućava korisnicima da otpreme albume i slike.<ref>{{cite web|first=Michael|last=Arrington|authorlink=Michael Arrington|title=Facebook Launches Facebook Platform; They are the Anti-MySpace|url=https://techcrunch.com/2007/05/24/facebook-launches-facebook-platform-they-are-the-anti-myspace/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2007-05-24|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> Svaki album može da sadrži 200&nbsp;slika.<ref>{{cite web|url=http://blog.facebook.com/blog.php?post=87157517130|title=Share More Memories with Larger Photo Albums|accessdate=<!--Sept.-->2010-01-04}}</ref> Podešavanja privatnosti se primjenjuju na individualne albume. Korisnici mogu da „taguju”, ili označe, prijatelja na slici. Prijatelj dobija obavještenje/notifikaciju o tagovanju s linkom do slike.<ref>{{cite web|accessdate=<!--Sept.-->2008-03-15|url=https://www.facebook.com/help.php?page=7|title=Photos|publisher=Facebook|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080731205244/https://www.facebook.com/help.php?page=7|archivedate=<!--Sept.-->2008-07-31}}</ref> Ovu odliku tagovanja slika razvio je Aaron Sittig, trenutno vođa Dizajn strategije u Facebooku, te bivši Facebook inžinjer Scott Marlette 2006; dobio je patent 2011.<ref>{{cite web|url=https://www.businessinsider.com/facebooks-first-20-employees-2011-5#aaron-sittig-was-brought-on-by-sean-parker-he-created-the-concept-of-tagging-friends-in-facebook-pictures-4|title=The First 20 Facebook Employees: Where Are They Now?|last=Shontell|first=Alyson|date=<!--Sept.-->2011-05-13|website=[[Business Insider]]|accessdate=<!--Sept.-->2019-09-10}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.adweek.com/digital/facebook-patent-photo-tagging/|title=Facebook Wins Patents For Tagging In Photos, Other Digital Media|last=Cutler|first=Kim-Mai|date=<!--Sept.-->2011-05-17|website=[[Adweek]]|accessdate=<!--Sept.-->2019-09-10}}</ref> Dana 7. juna 2012, Facebook je pokrenuo svoj Aplikacijski centar radi pomoći korisnicima da pronađu igrice i druge aplikacije.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tech/news/internet/Facebook-to-launch-App-Center/articleshow/13920641.cms|title=Facebook to launch App Center|date=<!--Sept.-->2012-06-08|work=The Times Of India|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120608112718/http://timesofindia.indiatimes.com/tech/news/internet/Facebook-to-launch-App-Center/articleshow/13920641.cms|archivedate=<!--Sept.-->2012-06-08}}</ref> Dana 13. maja 2015, Facebook je u saradnji sa velikim portalima za vijesti pokrenuo „Instant članke” radi pružanja vijesti o Facebook news feedu bez napuštanja sajta.<ref>{{cite web|url=http://media.fb.com/2015/05/12/instantarticles/|title=Introducing Instant Articles – Facebook Media|work=fb.com|accessdate=<!--Sept.-->2015-05-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150514162847/http://media.fb.com/2015/05/12/instantarticles/|archivedate=<!--Sept.-->2015-05-14|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://previewtech.net/facebook-launches-instant-articles/|title=Facebook launches "Instant Articles"|work=Preview Tech|date=<!--Sept.-->2015-05-14|access-date=2019-12-16|archive-date=2020-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204110610/https://previewtech.net/facebook-launches-instant-articles/|dead-url=yes}}</ref> U januaru 2017, Facebook je pokrenuo Facebook priče za iOS i Android u Irskoj. Odlika, prateći format [[Snapchat]] i Instagram priča, pruža korisnicima mogućnost da otpreme slike i videa koji se pojavljuju iznad news feedova prijatelja i pratilaca i nestaju nakon 24 sata.<ref>{{cite web|first=Josh|last=Constine|title=Facebook Stories puts a Snapchat clone above the News Feed|url=https://techcrunch.com/2017/01/25/facebook-stories/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2017-01-25|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> Dana 11. oktobra 2017, Facebook je uveo odliku [[Facebook 3D Posts|3D postova]] radi omogućavanja otpremanja 3D interaktivnih sadržaja.<ref>{{cite web|first=Rachel|last=Franklin|title=Building Connections Through Creativity and Opening VR to Everyone|url=https://www.oculus.com/blog/building-connections-through-creativity-and-opening-vr-to-everyone/|website=Oculus|date=<!--Sept.-->2017-10-11|accessdate=<!--Sept.-->2018-02-28}}</ref> Dana 11. januara 2018, Facebook je objavio da će promijeniti news feed radi prioritizacije sadržaja prijatelja i porodičnog sadržaja, te denaglašavanja sadržaja medijskih kompanija.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/01/11/technology/facebook-news-feed.html|title=Facebook Overhauls News Feed to Focus on What Friends and Family Share|last=Isaac|first=Mike|date=<!--Sept.-->2018|work=The New York Times|accessdate=<!--Sept.-->2018-01-17|issn=0362-4331}}</ref> U februaru 2020, Facebook je objavio da će potrošiti milijardu dolara na licenciranje materijala vijesti od objavljivača u naredne tri godine (zalog koji dolazi dok je kompanija pod nadzorom vlada širom planete zbog toga što ne plaća za sadržaj vijesti koji se pojavljuje na platformi). Zalog je pored 600 miliona dolara utrošenih od 2018. dogovorima sa kompanijama koje objavljuju vijesti kao što je ''[[The Guardian]]'' ili ''[[Financial Times]]''.<ref><span class="citation news" >Ziobro,&#32;Paul&#32;(2021-02-24).&#32;[https://www.wsj.com/articles/facebook-to-spend-1-billion-on-news-content-over-three-years-11614187391 „Facebook to Spend $1 Billion on News Content Over Three Years”]&#32;(en-US).&#32;''The Wall Street Journal''.&#32;[[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[//www.worldcat.org/issn/0099-9660 0099-9660]<span class="printonly">.&#32;https://www.wsj.com/articles/facebook-to-spend-1-billion-on-news-content-over-three-years-11614187391</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Facebook+to+Spend+%241+Billion+on+News+Content+Over+Three+Years&rft.jtitle=The+Wall+Street+Journal&rft.aulast=Ziobro&rft.aufirst=Paul&rft.au=Ziobro%2C%26%2332%3BPaul&rft.date=2021-02-24&rft.issn=0099-9660&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.wsj.com%2Farticles%2Ffacebook-to-spend-1-billion-on-news-content-over-three-years-11614187391&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation web" >[https://finance.yahoo.com/news/1-facebook-says-inadvertently-blocked-115740188.html „UPDATE 1-Facebook says it inadvertently blocked content during Australia news ban”]&#32;(en-US)<span class="printonly">.&#32;https://finance.yahoo.com/news/1-facebook-says-inadvertently-blocked-115740188.html</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=UPDATE+1-Facebook+says+it+inadvertently+blocked+content+during+Australia+news+ban&rft.atitle=&rft_id=https%3A%2F%2Ffinance.yahoo.com%2Fnews%2F1-facebook-says-inadvertently-blocked-115740188.html&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation web" >Barker,&#32;Alex.&#32;[https://www.irishtimes.com/business/media-and-marketing/facebook-pledges-to-pay-1bn-for-news-1.4493909 „Facebook pledges to pay $1bn for news”]&#32;(en)<span class="printonly">.&#32;https://www.irishtimes.com/business/media-and-marketing/facebook-pledges-to-pay-1bn-for-news-1.4493909</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+pledges+to+pay+%241bn+for+news&rft.atitle=&rft.aulast=Barker&rft.aufirst=Alex&rft.au=Barker%2C%26%2332%3BAlex&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.irishtimes.com%2Fbusiness%2Fmedia-and-marketing%2Ffacebook-pledges-to-pay-1bn-for-news-1.4493909&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> U martu i aprilu 2021, kao odgovor [[Apple]]u koji je obznanio promjene svoje [[Identifier for Advertisers|IfA]] politike za iOS uređaje, uključujući zahtijevanje od developera aplikacija da direktno traže korisnicima mogućnost praćenja na opt-in bazi, Facebook je kupio novinske reklame na cijeloj stranici u pokušaju da uvjeri korisnike da dopuste praćenje, što ističe efekte koje ciljane reklame imaju na male biznise.<ref><span class="citation web" >[https://www.macrumors.com/2020/12/16/facebook-takes-out-full-page-ads-to-attack-apple/ „Facebook Takes Out Full-Page Newspaper Ads to Attack Apple's iOS Privacy Changes”]&#32;(en)<span class="printonly">.&#32;https://www.macrumors.com/2020/12/16/facebook-takes-out-full-page-ads-to-attack-apple/</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+Takes+Out+Full-Page+Newspaper+Ads+to+Attack+Apple%27s+iOS+Privacy+Changes&rft.atitle=&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.macrumors.com%2F2020%2F12%2F16%2Ffacebook-takes-out-full-page-ads-to-attack-apple%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Facebookovi napori bili su u konačnici neuspješni, pošto je Apple izdao iOS 14.5 krajem aprila 2021, sa sadržanom mogućnošću za korisnike – prozvano „transparentnošću aplikacijskog praćenja” ({{jez-engl|App Tracking Transparency}}). Isto tako, statistike od Flurry Analyticsa, podružnice [[Verizon Communications]]a, pokazuju da 96% od svih korisnika iOS-a u SAD-u ne dozvoljava praćenje uopšte, a samo 12% iOS korisnika u svijetu dozvoljava praćenje, što je u nekim novinskim člancima prozvano „Facebookovom noćnom morom”, uz još slične terminologije.<ref><span class="citation web" >Datti,&#32;Sharmishte&#32;(2021-05-12).&#32;[https://www.gizbot.com/mobile/news/apple-app-tracking-transparency-becomes-facebook-nightmare-only-4-percent-allow-tracking-074217.html „Apple's App Tracking Transparency Becomes Facebook's Nightmare: Only 4% Allow Tracking”]&#32;(en)<span class="printonly">.&#32;https://www.gizbot.com/mobile/news/apple-app-tracking-transparency-becomes-facebook-nightmare-only-4-percent-allow-tracking-074217.html</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Apple%27s+App+Tracking+Transparency+Becomes+Facebook%27s+Nightmare%3A+Only+4%25+Allow+Tracking&rft.atitle=&rft.aulast=Datti&rft.aufirst=Sharmishte&rft.au=Datti%2C%26%2332%3BSharmishte&rft.date=2021-05-12&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.gizbot.com%2Fmobile%2Fnews%2Fapple-app-tracking-transparency-becomes-facebook-nightmare-only-4-percent-allow-tracking-074217.html&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation web" >[https://www.msn.com/en-us/money/other/apple-s-app-tracking-transparency-update-is-turning-out-to-be-the-worst-case-scenario-for-facebook/ar-BB1gDK55 „Apple Might Have Just Put and End to Facebook”]<span class="printonly">.&#32;https://www.msn.com/en-us/money/other/apple-s-app-tracking-transparency-update-is-turning-out-to-be-the-worst-case-scenario-for-facebook/ar-BB1gDK55</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Apple+Might+Have+Just+Put+and+End+to+Facebook&rft.atitle=&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.msn.com%2Fen-us%2Fmoney%2Fother%2Fapple-s-app-tracking-transparency-update-is-turning-out-to-be-the-worst-case-scenario-for-facebook%2Far-BB1gDK55&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation web" >[https://www.news18.com/news/tech/apple-vs-facebook-96-percent-users-disabling-app-tracking-so-far-claims-report-3720917.html „Apple vs Facebook: 96 Percent Users Disabling App Tracking So Far, Claims Report”]&#32;(en).&#32;2021-05-09<span class="printonly">.&#32;https://www.news18.com/news/tech/apple-vs-facebook-96-percent-users-disabling-app-tracking-so-far-claims-report-3720917.html</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Apple+vs+Facebook%3A+96+Percent+Users+Disabling+App+Tracking+So+Far%2C+Claims+Report&rft.atitle=&rft.date=2021-05-09&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.news18.com%2Fnews%2Ftech%2Fapple-vs-facebook-96-percent-users-disabling-app-tracking-so-far-claims-report-3720917.html&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation web" >Heisler,&#32;Yoni&#32;(2021-05-11).&#32;[https://bgr.com/tech/ios-14-update-app-tracking-transparency-facebook-percentage-5924882/ „New data shows how devastating Apple's new anti-tracking feature is for Facebook”]&#32;(en-US)<span class="printonly">.&#32;https://bgr.com/tech/ios-14-update-app-tracking-transparency-facebook-percentage-5924882/</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=New+data+shows+how+devastating+Apple%27s+new+anti-tracking+feature+is+for+Facebook&rft.atitle=&rft.aulast=Heisler&rft.aufirst=Yoni&rft.au=Heisler%2C%26%2332%3BYoni&rft.date=2021-05-11&rft_id=https%3A%2F%2Fbgr.com%2Ftech%2Fios-14-update-app-tracking-transparency-facebook-percentage-5924882%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Unatoč vijestima, Facebook je izjavio da će nova politika i ažuriranje softvera biti upravljivi/podesni.<ref><span class="citation web" >[https://www.macrumors.com/2021/04/28/facebook-att-impact-manageable/ „Facebook Says Impact of iOS 14.5's App Tracking Transparency Will Be 'Manageable'”]&#32;(en)<span class="printonly">.&#32;https://www.macrumors.com/2021/04/28/facebook-att-impact-manageable/</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+Says+Impact+of+iOS+14.5%27s+App+Tracking+Transparency+Will+Be+%27Manageable%27&rft.atitle=&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.macrumors.com%2F2021%2F04%2F28%2Ffacebook-att-impact-manageable%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> ===Lajk dugme=== :''Dalje informacije: [[Lajk dugme Facebooka]]'' [[File:Facebook advertising.jpg|thumb|Bilbord na [[National Multicultural Festival|NMF-u]] reklamira FB stranicu ’Canberra in the City’]] „Lajk” dugme (ili dugme „sviđa mi se”), stilizovano kao ikona s podignutim palcem, prvi put je uvedeno 9. februara 2009,<ref>{{cite web|first=Jason|last=Kincaid|title=Facebook Activates "Like" Button; FriendFeed Tires Of Sincere Flattery|url=https://techcrunch.com/2009/02/09/facebook-activates-like-button-friendfeed-tires-of-sincere-flattery/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2009-02-09|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31}}</ref> te omogućava korisnicima da lako vrše interakciju sa ažuriranjima statusa, komentara, slika i videa, linkova koje dijele prijatelji, te reklama. Kada korisnik klikne, dezignirani sadržaj će se vjerovatnije pojaviti u news feedovima prijatelja.<ref>{{cite web|first=JP|last=Mangalindan|title=Facebook Likes don't go as far as they used to in News Feed update|url=http://mashable.com/2015/04/21/news-feed-facebook-likes/|website=[[Mashable]]|date=<!--Sept.-->2015-04-21|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31}}</ref><ref>{{cite web|first=Josh|last=Constine|title=How Facebook News Feed Works|url=https://techcrunch.com/2016/09/06/ultimate-guide-to-the-news-feed/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2016-09-06|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31}}</ref> Dugme pokazuje broj drugih korisnika koji su lajkovali sadržaj.<ref>{{cite web|title=Like and React to Posts|url=https://www.facebook.com/help/1624177224568554/|website=Facebook Help Center|publisher=Facebook|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31}}</ref> Lajk dugme je prošireno na komentare u junu 2010.<ref>{{cite web|first=Chloe|last=Albanesius|title=Facebook Adds Ability to 'Like' Comments|url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2365190,00.asp|website=[[PC Magazine]]|publisher=[[Ziff Davis]]|date=<!--Sept.-->2010-06-17|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31}}</ref> U februaru 2016, Facebook je proširio Lajk u „Reakcije”, s mogućnošću odabira pet predefinisanih emocija, uključujući „Ljubav”, „Haha”, „Wow”, „Tužan” i „Ljut”.<ref name="verge-reactions">{{cite web|first=Casey|last=Newton|title=Facebook rolls out expanded Like button reactions around the world|url=https://www.theverge.com/2016/2/24/11094374/facebook-reactions-like-button|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|date=<!--Sept.-->2016-02-24|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31}}</ref><ref>{{cite magazine|first=Liz|last=Stinson|title=Facebook Reactions, the Totally Redesigned Like Button, Is Here|url=https://www.wired.com/2016/02/facebook-reactions-totally-redesigned-like-button|magazine=WIRED|date=<!--Sept.-->2016-02-24|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31}}</ref><ref>{{cite web|first=Natt|last=Garun|title=Facebook reactions have now infiltrated comments|url=https://www.theverge.com/2017/5/3/15536812/facebook-reactions-now-available-comments|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|date=<!--Sept.-->2017-05-03|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31}}</ref><ref>{{cite web|first=David|last=Cohen|title=Facebook Just Extended Reactions to Comments|url=http://www.adweek.com/digital/facebook-reactions-comments/|website=[[Adweek]]|publisher=Beringer Capital|date=<!--Sept.-->2017-05-03|accessdate=<!--Sept.-->2017-05-31}}</ref> Krajem aprila 2020, tokom [[Pandemija COVID-19|pandemije COVID-19]], dodata je nova reakcija: „Briga”/„Brinem” ({{jez-engl|Care}}).<ref name="Verge: Care button"><span class="citation web" >Lyles,&#32;Taylor&#32;(2020-04-17).&#32;[https://www.theverge.com/2020/4/17/21224805/facebook-care-reaction-like-button-messenger-app „Facebook adds a 'care' reaction to the like button 5”].&#32;[https://web.archive.org/web/20220523223255/https://www.theverge.com/2020/4/17/21224805/facebook-care-reaction-like-button-messenger-app Arhivirano]&#32;iz originala&#32; 2022-05-24<span class="printonly">.&#32;https://www.theverge.com/2020/4/17/21224805/facebook-care-reaction-like-button-messenger-app</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+adds+a+%27care%27+reaction+to+the+like+button+5&rft.atitle=&rft.aulast=Lyles&rft.aufirst=Taylor&rft.au=Lyles%2C%26%2332%3BTaylor&rft.date=2020-04-17&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.theverge.com%2F2020%2F4%2F17%2F21224805%2Ffacebook-care-reaction-like-button-messenger-app&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> ===Instant poruke=== {{Main|Facebook Messenger}} Facebook Messenger je servis za [[instant poruke]] i aplikaciju softvera. Počeo je da postoji kao Facebook Chat 2008,<ref>{{cite web|first=Mark|last=Hendrickson|title=Facebook Chat Launches, For Some|url=https://techcrunch.com/2008/04/06/facebook-chat-enters-pre-release-beta/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2008-04-06|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> pa je prerađen 2010.<ref>{{cite web|first=MG|last=Siegler|title=Facebook's Modern Messaging System: Seamless, History, And A Social Inbox|url=https://techcrunch.com/2010/11/15/facebook-messaging/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2010-11-15|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> i na kraju je postao samostalna mobilna aplikacija u avgustu 2011, s tim da je ostao dio korisniške stranice na web-pretraživačima (brauzerima).<ref>{{cite web|first=Jason|last=Kincaid|title=Facebook Launches Standalone iPhone/Android Messenger App (And It's Beluga)|url=https://techcrunch.com/2011/08/09/facebook-launches-standalone-mobile-messenger-app-and-it%E2%80%99s-beluga/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2011-08-09|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> Kao dopuna za redovne konverzacije, Messenger omogućava korisnicma da prave jedan-na-jedan<ref>{{cite web|first=Hope|last=King|title=Facebook Messenger now lets you make video calls|url=https://money.cnn.com/2015/04/27/technology/facebook-messenger-mobile-video-call/|website=[[CNN]]|date=<!--Sept.-->2015-04-27|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02|archive-date=2020-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611021040/https://money.cnn.com/2015/04/27/technology/facebook-messenger-mobile-video-call/|url-status=dead}}</ref> i grupne<ref>{{cite web|first=Nick|last=Statt|title=Facebook Messenger now lets you video chat with up to 50 people|url=https://www.theverge.com/2016/12/19/14006752/facebook-messenger-group-video-chat-feature-update|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|date=<!--Sept.-->2016-12-19|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> [[glas preko IP-a|glasovne]]<ref>{{cite web|first=Ellis|last=Hamburger|title=Facebook launches free calling for all iPhone users in the US|url=https://www.theverge.com/2013/1/16/3883538/facebook-launches-free-calling-in-messenger-for-iphone-us|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|date=<!--Sept.-->2013-01-16|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> i [[Videotelefonija|video pozive]].<ref>{{cite web|first=Josh|last=Constine|title=Facebook Messenger Launches Free VOIP Video Calls Over Cellular And Wi-Fi|url=https://techcrunch.com/2015/04/27/facebook-messenger-video-chat/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2015-04-27|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> Android aplikacija ima integrisanu podršku za [[SMS]]<ref>{{cite web|first=Charles|last=Arthur|title=Facebook turns Messenger into a text message killer|url=https://www.theguardian.com/technology/2012/dec/04/facebook-messenger-android-sms-killer|website=[[The Guardian]]|publisher=Guardian Media Group|date=<!--Sept.-->2012-12-04|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> i „Chat Heads-ove”, koji su okrugle profilne foto ikone koje se prikazuju na ekranu nezavisno od toga koja aplikacija je otvorena,<ref>{{cite web|title=Chat Heads come to Facebook Messenger for Android|url=https://www.theverge.com/2013/4/12/4216838/facebook-updates-messenger-adds-chat-heads|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|date=<!--Sept.-->2013-04-12|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> s tim da obje aplikacije podržavaju višestruke naloge,<ref>{{cite web|first=Sarah|last=Perez|title=Facebook Tests SMS Integration In Messenger, Launches Support For Multiple Accounts|url=https://techcrunch.com/2016/02/11/facebook-tests-sms-integration-in-messenger-launches-support-for-multiple-accounts/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2016-02-11|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> konverzacije sa opcionom [[end-to-end enkripcija|end-to-end enkripcijom]]<ref>{{cite magazine|first=Andy|last=Greenberg|title=You Can All Finally Encrypt Facebook Messenger, So Do It|url=https://www.wired.com/2016/10/facebook-completely-encrypted-messenger-update-now/|magazine=WIRED|date=<!--Sept.-->2016-10-04|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> i „Instant igricama”.<ref>{{cite web|first=Josh|last=Constine|title=Facebook Messenger launches Instant Games|url=https://techcrunch.com/2016/11/29/messenger-instant-games/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2016-11-29|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> Neke odlike, uključujući slanje novca<ref name="US-feature">{{cite web|first=Josh|last=Constine|title=Facebook Introduces Free Friend-To-Friend Payments Through Messages|url=https://techcrunch.com/2015/03/17/facebook-pay/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2015-03-17|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> i zahtijevanje prijevoza,<ref>{{cite web|first=Andrew J.|last=Hawkins|title=Facebook Messenger now lets you hail an Uber car|url=https://www.theverge.com/2015/12/16/10303878/facebook-messenger-uber-app-integration-API|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|date=<!--Sept.-->2015-12-16|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> ograničene su na SAD.<ref name="US-feature"/> Godine 2017, Facebook je dodao „Messenger Day”, odliku koja pruža mogućnost korisnicima da podijele slike i videa u formatu priče sa svim svojim prijateljima, pri čemu sadržaj nestaje nakon 24 sata;<ref>{{cite web|first=James|last=Vincent|title=Facebook's Snapchat stories clone, Messenger Day, is now rolling out globally|url=https://www.theverge.com/2017/3/9/14867192/facebook-messenger-snapchat-stories-clone-day|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|date=<!--Sept.-->2017-03-09|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> reakcije, koje omogućavaju korisnicima da kliknu i drže poruku da bi dodali reakciju preko [[emoji]] sličica;<ref name="verge-mentions">{{cite web|first=James|last=Vincent|title=Facebook Messenger gets reactions for individual messages and @ notifications|url=https://www.theverge.com/2017/3/23/15033810/facebook-messenger-notifications-reactions|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|date=<!--Sept.-->2017-03-23|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> te „Mentions-e”, koji omogućavaju korisnicima u grupnoj konverzaciji da otipkaju @ kako bi određenom korisniku poslali notifikaciju.<ref name="verge-mentions"/> Poslovni subjekti i korisnici mogu da vrše interakciju preko Messengera sa odlikama kao što je praćenje plaćanja i primanje obavještenja/notifikacija, te interakcija sa predstavnicima službi za korisnike. Developeri treće strane mogu da integrišu aplikacije u Messenger, omogućavajući korisnicima da unesu aplikaciju dok su u Messengeru i opciono podijele detalje iz aplikacije u chat.<ref>{{cite web|first=Hope|last=King|title=7 big changes coming to Facebook|url=https://money.cnn.com/2015/03/25/technology/facebook-f8-messenger/|website=[[CNN]]|date=<!--Sept.-->2015-03-25|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02|archive-date=2020-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200301180343/https://money.cnn.com/2015/03/25/technology/facebook-f8-messenger/|url-status=dead}}</ref> Developeri mogu da naprave [[softver agent|chatbote]] u Messengeru, za upotrebu kao što je to u slučajevima kada oglašivači vijesti prave botove radi distruibuisanja vijesti.<ref>{{cite web|first=Casey|last=Newton|title=Facebook launches a bot platform for Messenger|url=https://www.theverge.com/2016/4/12/11395806/facebook-messenger-bot-platform-announced-f8-conference|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|date=<!--Sept.-->2016-04-12|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> [[M (virtuelni asistent)|Virtuelni asistent M]] (SAD) skenira chatove tražeći ključne riječi i sugerišući relevantne radnje, kao što je sistem plaćanja za korisnike koji pominju novac.<ref>{{cite web|first=Nick|last=Statt|title=Facebook's AI assistant will now offer suggestions inside Messenger|url=https://www.theverge.com/2017/4/6/15200836/facebook-messenger-m-suggestions-ai-assisant|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|date=<!--Sept.-->2017-04-06|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref><ref>{{cite web|first=Josh|last=Constine|title=Facebook Messenger's AI 'M' suggests features to use based on your convos|url=https://techcrunch.com/2017/04/06/facebook-messengers-ai-m-suggests-features-to-use-based-on-your-convos/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2017-04-06|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> Grupni chatbotovi se javljaju u Messengeru kao „Chat ekstenzije”. Kartica „Otkriće” omogućava pronalazak botova i omogućavanje specijalnog, brendiranog [[QR kod]]a koji, kada se skenira, vodi korisnika do specifičnog bota.<ref>{{cite web|first=Josh|last=Constine|title=Facebook Messenger launches group bots and bot discovery tab|url=https://techcrunch.com/2017/04/18/facebook-bot-discovery/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2017-04-18|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-02}}</ref> ===Praćenje=== Korisnici mogu da „prate” sadržaj koji postave drugi korisnici bez neophodnog dodavanja tih korisnika u prijatelje.<ref>{{cite web|url=https://www.theverge.com/2012/12/5/3731986/facebook-like-follow|title=Facebook snubs 'Subscribe' button in favor of Twitter-esque 'Follow' on all profile pages|last=Hamburger|first=Ellis|date=<!--Sept.-->2012-12-05|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> Nalozi se mogu „verifikovati”, potvrđujući korisnikov identitet.<ref>{{cite web|first=Josh|last=Constine|title=Facebook Launches Verified Accounts and Pseudonyms|url=https://techcrunch.com/2012/02/15/facebook-verified-accounts-alternate-names/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2012-02-15|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> ===Kontrole privatnosti=== : ''V. takođe: [[#Privatnost]]'' [[File:Prism-slide-8.jpg|thumb|left|[[PRISM (program nadziranja)|PRISM]]: [[obavještajno izviđanje|OI]] [[globalno nadziranje|globalni]] program prema kojem [[National Security Agency|NSA]] prikuplja korisničke podatke od kompanija kao što su Facebook i [[Yahoo!]]<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-23123964|title=Edward Snowden: Leaks that exposed US spy programme|work=[[BBC News]]|date=<!--Sept.-->2014-01-17}}</ref>]] Facebook omogućava korisnicima da kontrolišu pristup individualnim postovima i svom profilu<ref>{{cite web|accessdate=<!--Sept.-->2009-06-13|url=https://www.facebook.com/privacy/?view=search|title=Search Privacy|publisher=Facebook}}</ref> kroz podešavanja privatnosti.<ref name="Choose Your Privacy Settings">{{cite web|url=https://www.facebook.com/settings/?tab=privacy|title=Choose Your Privacy Settings|publisher=Facebook|accessdate=<!--Sept.-->2009-09-10}}</ref> Korisnikovo ime i profilna slika (ako postoji) javni su. Facebookov prihod zavisi od ciljanog reklamiranja, što uključuje analiziranje korisničkih podataka (sa sajta i drugdje na internetu) radi informisanja cilja. Ova odjeljenja su se mijenjala više puta od prve pojave servisa, usred kontroverzi koje su pokrivale sve – od toga koliko dobro osigurava korisničke podatke, do toga u kojoj mjeri omogućava korisnicima da kontrolišu pristup, te do vrste pristupa datog trećim stranama, uključujući poslovne subjekte, političke kampanje i vlade. Ova odjeljenja variraju prema državi, a neke nacije zahtijevaju da kompanija učini dodatne podatke dostupnima (te ograniči pristup servisima), dok EU-ova [[General Data Protection Regulation|GDPR]] regulacija uslovljava dodatnu zaštitu privatnosti.<ref name=wsj15>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/facebooks-timeline-15-years-in-11549276201|title=Facebook's Timeline: 15 Years In|last=Wilberding|first=Kurt|date=<!--Sept.-->2019-02-04|work=Wall Street Journal|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-06|last2=Wells|first2=Georgia|issn=0099-9660}}</ref> ===Facebookov program Bug Bounty=== [[File:Facebook t-shirt with whitehat debit card for Hackers.jpg|thumb|Facebookova „[[White hat (sigurnost računara)|White Hat]]” debitna kartica, koja se daje istraživačima koji prijavljuju sigurnosne bagove]] Dana 29. jula 2011, Facebook je objavio pokretanje programa Bug Bounty u kojem se plaća sigurnosnim istraživačima minimalno 500 dolara za informisanje o sigurnosnim rupama. Kompanija je obećala da neće pratiti „white hat” hakere koji identifikuju takve probleme.<ref>{{cite web|url=https://facebook.com/whitehat|title=Facebook|publisher=Facebook|date=<!--Sept.-->|accessdate=<!--Sept.-->2014-08-04}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2389460,00.asp|title=Facebook Offers $500 Bounty for Reporting Bugs: Why So Cheap|magazine=PC Magazine|accessdate=<!--Sept.-->2015-01-18}}</ref> Zbog ovoga su privukli velik broj istraživača u raznim državama, pogotovo Indiji i Rusiji, da učestvuju.<ref>{{cite web|last=Bug Bounty|first=Facebook|title=Facebook Bug Bounty|url=https://www.facebook.com/notes/facebook-bug-bounty/bug-bounty-highlights-and-updates/818902394790655|publisher=Facebook Security|accessdate=<!--Sept.-->2014-04-03}}</ref> ==Prijem== [[File:Most popular social networking sites by country-sh.svg|thumb|upright=1.35|Najpopularniji sajtovi društvenih mreža po državama (2019):<br> {{legend|#0072f5|Facebook}} {{legend|#4679b8|[[VKontakte]]}} {{legend|#ffcf0f|[[Qzone|QZone]]}} {{legend|#ff770f|[[Odnoklassniki]]}} {{legend|#fa1464|[[Instagram]]}} {{legend|#e0e0e0|nema podataka}} ]] ===Rast broja korisnika=== Facebookov rapidni rast počeo je čim je postao dostupan i nastavio se do 2018. Facebook je prešao 100 miliona registrovanih korisnika 2008,<ref>{{cite web|first=Stan|last=Schroeder|title=Facebook's 100 Million Users: How Much are They Worth?|url=http://mashable.com/2008/08/26/facebook-100-million-users/|website=[[Mashable]]|date=<!--Sept.-->2008-08-26|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-04}}</ref> te 500 miliona jula 2010.<ref name="500 million"/> Prema podacima kompanije u izvještaju iz jula 2010, polovina članova sajta koristila je Facebook svakodnevno, prosječno 34 minute, dok je 150 miliona korisnika sajtu pristupalo preko mobitela.<ref name="Quiet revolution"/> U oktobru 2012. broj mjesečnih aktivnih korisnika Facebooka prešao je jednu milijardu,<ref name="One billion users"/><ref>{{cite web|first=Jemima|last=Kiss|title=Facebook hits 1 billion users a month|url=https://www.theguardian.com/technology/2012/oct/04/facebook-hits-billion-users-a-month|website=[[The Guardian]]|publisher=Guardian Media Group|date=<!--Sept.-->2012-10-04|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-04}}</ref> sa 600 miliona mobilnih korisnika, 219 milijardi otpremanja slika, te 140 milijardi veza prijatelja.<ref name="Billion statistics"/> Prekretnica od 2 milijarde korisnika pređena je u junu 2017.<ref>{{cite web|first=Chris|last=Welch|title=Facebook crosses 2 billion monthly users|url=https://www.theverge.com/2017/6/27/15880494/facebook-2-billion-monthly-users-announced|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|date=<!--Sept.-->2017-06-27|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-27}}</ref><ref>{{cite web|first=Josh|last=Constine|title=Facebook now has 2 billion monthly users ... and responsibility|url=https://techcrunch.com/2017/06/27/facebook-2-billion-users/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2017-06-27|accessdate=<!--Sept.-->2017-07-01}}</ref> U novembru 2015, poslije skepticizma oko preciznosti mjerenja broja „mjesečno aktivnih korisnika”, Facebook je promijenio definiciju za prijavljenog člana koji posjećuje Facebook preko web-pretraživača ili mobilne aplikacije, ili upotrebe aplikacije Facebook Messenger, u 30-dnevni period prije mjerenja. Ovime su isključeni servisi treće strane sa integrisanim Facebookom, koji su se prethodno brojali.<ref>{{cite web|first=David|last=Cohen|title=Facebook Changes Definition of Monthly Active Users|url=http://www.adweek.com/digital/monthly-active-users-definition-revised/|website=[[Adweek]]|publisher=Beringer Capital|date=<!--Sept.-->2015-11-06|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-04}}</ref> Od 2017. do 2019. godine, procenat populacije SAD-a dobi preko 12 a koji koriste Facebook opao je, sa 67% na 61% (smanjenje od nekih 15 miliona američkih korisnika), pri čemu je veći pad bio među mlađim Amerikancima (smanjenje u procentu Amerikanaca dobi od 12 do 34 koji su korisnici sa 58% 2015. na 29% 2019. g.).<ref name=Heeti>Abrar Al-Heeti, [https://www.cnet.com/news/facebook-lost-15-million-us-users-in-the-past-two-years-report-says/ „Facebook lost 15 million US users in the past two years, report says”], CNET (6. 3. 2019).</ref><ref name=Statt>Nick Statt, [https://www.theverge.com/2019/3/6/18253274/facebook-users-decline-15-million-people-united-states-privacy-scandals „Facebook's US user base declined by 15 million since 2017, according to survey”], ''The Verge'' (6. 3. 2019).</ref> Smanjenje je bilo u koincidenciji s povećanjem popularnosti Instagrama, koji je takođe u vlasništvu Meta Platformsa.<ref name=Heeti /><ref name=Statt /> Broj dnevno aktivnih korisnika smanjio se prvi put u posljednjem kvartalu 2021, na 1,929 milijardi u odnosu na 1,930 milijardi;<ref>[https://www.bbc.com/news/business-60238565 „Facebook: Daily active users fall for first time in 18-year history”]</ref> ponovo se povećao narednog kvartala, iako je Facebook tada bio zabranjen u Rusiji.<ref>[https://www.bbc.com/news/business-61250669 „Daily Facebook users up again after first-ever decline”]</ref> Istorijski, komentatori su predviđali smanjenje ili prestanak upotrebe Facebooka, zasnivajući to na uzrocima kao što je degradirajuća korisnička baza;<ref><span class="citation web" >Heaven,&#32;Will&#32;(2011-06-14).&#32;[http://blogs.telegraph.co.uk/news/willheaven/100092236/is-this-the-beginning-of-the-end-for-facebook/ „Is this the beginning of the end for Facebook?”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314014241/http://blogs.telegraph.co.uk/news/willheaven/100092236/is-this-the-beginning-of-the-end-for-facebook/ |date=2012-03-14 }}<span class="printonly">.&#32;http://blogs.telegraph.co.uk/news/willheaven/100092236/is-this-the-beginning-of-the-end-for-facebook/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314014241/http://blogs.telegraph.co.uk/news/willheaven/100092236/is-this-the-beginning-of-the-end-for-facebook/ |date=2012-03-14 }}</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Is+this+the+beginning+of+the+end+for+Facebook%3F&rft.atitle=&rft.aulast=Heaven&rft.aufirst=Will&rft.au=Heaven%2C%26%2332%3BWill&rft.date=2011-06-14&rft_id=http%3A%2F%2Fblogs.telegraph.co.uk%2Fnews%2Fwillheaven%2F100092236%2Fis-this-the-beginning-of-the-end-for-facebook%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> pravne teškoće da se ima [[zatvorena platforma]], nemogućnost generisanja prihoda, nemogućnost da se ponudi korisnička privatnost, nemogućnost da se adaptira na mobilne platforme ili da sam Facebook okonča svoj rad da bi se predstavila zamjena nove generacije;<ref name="Silverman 2012"><span class="citation web" >Silverman,&#32;Matt&#32;(2012-06-13).&#32;[https://mashable.com/2012/06/13/facebook-decline „The End of Facebook: What Will It Take to Kill the King of Social?”]&#32;(en)<span class="printonly">.&#32;https://mashable.com/2012/06/13/facebook-decline</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=The+End+of+Facebook%3A+What+Will+It+Take+to+Kill+the+King+of+Social%3F&rft.atitle=&rft.aulast=Silverman&rft.aufirst=Matt&rft.au=Silverman%2C%26%2332%3BMatt&rft.date=2012-06-13&rft_id=https%3A%2F%2Fmashable.com%2F2012%2F06%2F13%2Ffacebook-decline&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> ili uloga Facebooka u miješanju Ruske Federacije u izbore u SAD-u 2016.<ref><span class="citation web" >Bilton,&#32;Nick&#32;(2017-10-27).&#32;[https://www.vanityfair.com/news/2017/10/this-could-be-the-end-of-facebook-hive-podcast „This Could Be the End of Facebook”]&#32;(en)<span class="printonly">.&#32;https://www.vanityfair.com/news/2017/10/this-could-be-the-end-of-facebook-hive-podcast</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=This+Could+Be+the+End+of+Facebook&rft.atitle=&rft.aulast=Bilton&rft.aufirst=Nick&rft.au=Bilton%2C%26%2332%3BNick&rft.date=2017-10-27&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.vanityfair.com%2Fnews%2F2017%2F10%2Fthis-could-be-the-end-of-facebook-hive-podcast&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> <gallery widths="350" heights="240"> File:Facebook popularity.PNG|Popularnost Facebooka; broj aktivnih korisnika Facebooka povećavao se od samo milion 2004. do preko 2,3 milijardi 2018<ref name=wsj15/> File:Population pyramid of Facebook users by age.png|[[Populacijska piramida]] korisnika Facebooka po godištima, 1. januar 2010<ref>{{cite web|url=http://www.insidefacebook.com/2010/01/04/december-data-on-facebook%E2%80%99s-us-growth-by-age-and-gender-beyond-100-million/|title=December Data on Facebook's US Growth by Age and Gender: Beyond 100 Million – Inside Facebook|work=Inside Facebook|accessdate=<!--Sept.-->2014-10-07|archive-date=2014-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20141103003005/http://www.insidefacebook.com/2010/01/04/december-data-on-facebook%e2%80%99s-us-growth-by-age-and-gender-beyond-100-million/}}</ref> </gallery> ===Demografija=== Najveći broj korisnika Facebooka (oktobar 2018) jeste iz Indije i Sjedinjenih Američkih Država, a prate ih Indonežani, Brazilci i Meksikanci.<ref>{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/268136/top-15-countries-based-on-number-of-facebook-users/|title=Facebook users by country {{!}} Statistic|website=Statista|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-04}}</ref> Po regionima, najveći broj korisnika je iz Azije–Pacifika (947 miliona), a slijede oni iz Evrope (381 milion) i SAD-a–Kanade (242 miliona). U ostatku svijeta ima 750 miliona korisnika.<ref>{{cite web|url=https://dazeinfo.com/2018/08/20/facebook-users-by-region-dgraph/|title=Number of Facebook Monthly Active Users Worldwide, By Region - DGraph|last=Khan|first=Aarzu|date=<!--Sept.-->2018-08-19|website=Dazeinfo|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-04}}</ref> U periodu 2008–2018, procenat korisnika ispod 34 godine smanjio se na manje od pola ukupnog.<ref name="wsj15" /> ===Nagrade=== Web-sajt je osvojio priznanja kao što je uvrštavanje na listu „Top 100 klasičnih web-sajtova” ''[[PC Magazine|PC magazina]]'' 2007,<ref>{{cite news|accessdate=<!--Sept.-->2008-05-09|url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2169354,00.asp|title=Social Networking|work=[[PC Magazine]]|date=<!--Sept.-->2007-08-13}}</ref> te osvajanje „Nagrade za narodni glas” od [[Webby Award]]a 2008.<ref name="webby">{{cite web|accessdate=<!--Sept.-->2008-05-06|url=http://www.webbyawards.com/webbys/current.php?season=12|title=12th Annual Webby Awards Nominees|publisher=[[International Academy of Digital Arts and Sciences]]|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100926024111/http://www.webbyawards.com/webbys/current.php?season=12|archivedate=<!--Sept.-->2010-09-26}}</ref> Godine 2010, Facebook je osvojio [[TechCrunch|Crunchie]] nagradu „Najbolji sveukupni startup ili proizvod”<ref>{{cite web|first=Anthony|last=Ha|title=Congratulations to Facebook, Bing, and the other Crunchies winners|url=https://venturebeat.com/2010/01/11/crunchies-winners-facebook-bing/|website=[[VentureBeat]]|date=<!--Sept.-->2010-01-11|accessdate=<!--Sept.-->2017-07-13|archive-date=2018-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701055257/https://venturebeat.com/2010/01/11/crunchies-winners-facebook-bing/}}</ref> treću godinu zaredom.<ref>{{cite web|first=Jason|last=Kincaid|title=Congratulations Crunchies Winners! Facebook Takes Best Overall For The Hat Trick|url=https://techcrunch.com/2010/01/08/crunchies-winner/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2010-01-08|accessdate=<!--Sept.-->2017-03-23}}</ref> ===Cenzura<span id="Cenzura Facebooka"></span>=== :''Dalje informacije: [[Cenzurisanje Facebooka]]'' U mnogim državama sajtovi i mobilne aplikacije društvenih mreža blokirani su privremeno ili stalno, uključujući [[Kina|Kinu]],<ref>{{cite web|first=Robin|last=Wauters|title=China Blocks Access To Twitter, Facebook After Riots|url=https://techcrunch.com/2009/07/07/china-blocks-access-to-twitter-facebook-after-riots/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2009-07-07|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> [[Iran]],<ref>{{cite web|title=Iranian government blocks Facebook access|url=https://www.theguardian.com/world/2009/may/24/facebook-banned-iran|website=[[The Guardian]]|publisher=Guardian Media Group|date=<!--Sept.-->2009-05-24|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> [[Pakistan]],<ref><span class="citation news" >[https://www.theguardian.com/world/2010/may/31/pakistan-lifts-facebook-ban „Pakistan lifts Facebook ban but 'blasphemous' pages stay hidden”].&#32;''The Guardian''.&#32;2010-05-31<span class="printonly">.&#32;https://www.theguardian.com/world/2010/may/31/pakistan-lifts-facebook-ban</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Pakistan+lifts+Facebook+ban+but+%27blasphemous%27+pages+stay+hidden&rft.jtitle=The+Guardian&rft.date=2010-05-31&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2010%2Fmay%2F31%2Fpakistan-lifts-facebook-ban&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> [[Sirija|Siriju]],<ref><span class="citation news" >[https://www.nytimes.com/2011/02/10/world/middleeast/10syria.html „Syria Restores Access to Facebook and YouTube”].&#32;''The New York Times''.&#32;2011-02-09<span class="printonly">.&#32;https://www.nytimes.com/2011/02/10/world/middleeast/10syria.html</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Syria+Restores+Access+to+Facebook+and+YouTube&rft.jtitle=The+New+York+Times&rft.date=2011-02-09&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2011%2F02%2F10%2Fworld%2Fmiddleeast%2F10syria.html&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref>{{cite web|first=Khaled Yacoub|last=Oweis|title=Syria blocks Facebook in Internet crackdown|url=https://www.reuters.com/article/us-syria-facebook-idUSOWE37285020071123|website=[[Reuters]]|publisher=[[Thomson Reuters]]|date=<!--Sept.-->2007-11-23|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> [[Vijetnam]]<ref><span class="citation news" >[https://www.motherjones.com/politics/2014/03/turkey-facebook-youtube-twitter-blocked/ „MAP: Here Are the Countries That Block Facebook, Twitter, and YouTube”].&#32;''[[Mother Jones (magazin)|Mother Jones]]''.&#32;2014-03-28<span class="printonly">.&#32;https://www.motherjones.com/politics/2014/03/turkey-facebook-youtube-twitter-blocked/</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=MAP%3A+Here+Are+the+Countries+That+Block+Facebook%2C+Twitter%2C+and+YouTube&rft.jtitle=%5B%5BMother+Jones+%28magazin%29%7CMother+Jones%5D%5D&rft.date=2014-03-28&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.motherjones.com%2Fpolitics%2F2014%2F03%2Fturkey-facebook-youtube-twitter-blocked%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> i [[Sjeverna Koreja|Sjevernu Koreju]]. U maju 2018, vlada [[Papua Nova Gvineja|Papue Nove Gvineje]] objavila je da će zabraniti Facebook na mjesec dana dok se razmatra uticaj web-sajta na zemlju;<ref>{{cite web|title=Facebook to be banned in Papua New Guinea for a month|url=https://www.bbc.com/news/technology-44290012|website=[[BBC News]]|publisher=BBC|date=<!--Sept.-->2018-05-29|accessdate=<!--Sept.-->2018-05-30}}</ref> pristup sajtu je, istog mjeseca sljedeće godine, onemogućen u [[Šri Lanka|Šri Lanci]]. Godine 2019, Facebook je objavio da influenseri više ne mogu da promovišu [[elektronska cigareta|elektronske cigarete]], [[duhan]]ske proizvode, [[oružje]] na njegovim platformama.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/12/18/tech/instagram-influencers-vaping-guns/index.html|title=Instagram influencers can no longer promote vaping and guns|last=Business|first=Kaya Yurieff, CNN|website=CNN|accessdate=<!--Sept.-->2019-12-19}}</ref> ==Kriticizmi i kontroverze== :''Dalje informacije: [[Kriticizam Facebooka]]'' [[File:Mark Zuckerberg 1984 Berlin Graffiti.jpg|thumb|right|upright=0.75|[[Grafit]] osnivača Facebooka Zuckerberga u Berlinu; natpis je referenca na roman [[George Orwell|Georgea Orwella]] ''[[Nineteen Eighty-Four|1984]]'']] Facebookova važnost i doseg doveli su do kriticizma po mnogim aspektima. Značajni problemi uključuju [[internet privatnost]], prekomjerno zadržavanje informacija korisnika,<ref>{{cite news|first=Maria|last=Aspen|title=How Sticky Is Membership on Facebook? Just Try Breaking Free|url=https://www.nytimes.com/2008/02/11/technology/11facebook.html|website=[[The New York Times]]|date=<!--Sept.-->2008-02-11|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> softver za prepoznavanje lica,<ref>{{cite web|first=Sebastian|last=Anthony|title=Facebook's facial recognition software is now as accurate as the human brain, but what now?|url=http://www.extremetech.com/extreme/178777-facebooks-facial-recognition-software-is-now-as-accurate-as-the-human-brain-but-what-now|website=[[ExtremeTech]]|publisher=[[Ziff Davis]]|date=<!--Sept.-->2014-03-19|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref><ref>{{cite web|first=Liz|last=Gannes|title=Facebook facial recognition prompts EU privacy probe|url=https://www.cnet.com/news/facebook-facial-recognition-prompts-eu-privacy-probe/|website=[[CNET]]|publisher=CBS Interactive|date=<!--Sept.-->2011-06-08|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> kvalitet koji izaziva zavisnost<ref>{{cite web|url=https://www.huffingtonpost.com/billrobinson/facebook-the-worlds-bigge_b_4585457.html|title=Facebook: The World's Biggest Waste of Time?|last=Robinson|first=Bill|date=<!--Sept.-->2014-02-10|website=www.huffingtonpost.com|publisher=Huffington Post|accessdate=<!--Sept.-->2018-03-03|quote=}}</ref> i ulogu na radnom mjestu, uključujući pristup poslodavca nalozima zaposlenih.<ref>{{cite web|first=Matt|last=Friedman|title=Bill to ban companies from asking about job candidates' Facebook accounts is headed to governor|url=http://www.nj.com/politics/index.ssf/2013/03/bill_to_ban_companies_from_req.html|website=[[NJ.com]]|publisher=[[Advance Digital]]|date=<!--Sept.-->2013-03-21|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> Za Facebook se spekuliše da ima psihološke efekte, uključujući osjećaje zavisti<ref>{{cite web|title=How Facebook Breeds Jealousy|url=https://www.seeker.com/how-facebook-breeds-jealousy-1765020296.html|website=[[Seeker (media company)|Seeker]]|publisher=[[Group Nine Media]]|date=<!--Sept.-->2010-02-10|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref><ref>{{cite web|first=Chris|last=Matyszczyk|title=Study: Facebook makes lovers jealous|url=https://www.cnet.com/news/study-facebook-makes-lovers-jealous/|website=[[CNET]]|publisher=CBS Interactive|date=<!--Sept.-->2009-08-11|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> i stresa,<ref>{{cite web|first=Chenda|last=Ngak|title=Facebook may cause stress, study says|url=http://www.cbsnews.com/news/facebook-may-cause-stress-study-says/|website=[[CBS News]]|publisher=[[CBS]]|date=<!--Sept.-->2012-11-27|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref><ref>{{cite web|first=Dave|last=Smith|title=Quitting Facebook will make you happier and less stressed, study says|url=http://www.businessinsider.com/quitting-facebook-will-make-you-happier-and-less-stressed-study-2015-11|website=[[Business Insider]]|publisher=Axel Springer SE|date=<!--Sept.-->2015-11-13|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> nedostatak pažnje<ref>{{cite web|first=Michael J.|last=Bugeja|title=Facing the Facebook|url=http://chronicle.com/jobs/news/2006/01/2006012301c/careers.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080220193743/http://chronicle.com/jobs/news/2006/01/2006012301c/careers.html|website=[[The Chronicle of Higher Education]]|date=<!--Sept.-->2006-01-23|archivedate=<!--Sept.-->2008-02-20|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> te [[ovisnost o društvenim medijima]].<ref>{{cite news|first=Andrew|last=Hough|title=Student 'addiction' to technology 'similar to drug cravings', study finds|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/news/8436831/Student-addiction-to-technology-similar-to-drug-cravings-study-finds.html|website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|publisher=[[Telegraph Media Group]]|date=<!--Sept.-->2011-04-08|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref><ref>{{cite news|title=Facebook and Twitter 'more addictive than tobacco and alcohol'|url=https://www.telegraph.co.uk/news/health/news/9054243/Facebook-and-Twitter-more-addictive-than-tobacco-and-alcohol.html|website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|publisher=[[Telegraph Media Group]]|date=<!--Sept.-->2012-02-01|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03|archivedate=2015-02-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150216152536/http://www.telegraph.co.uk/news/health/news/9054243/Facebook-and-Twitter-more-addictive-than-tobacco-and-alcohol.html|deadurl=yes}}</ref> Evropski antitrust regulator [[Margrethe Vestager]] izjavila je da su Facebookovi uslovi korištenja povezani s privatnim podacima „neizbalansirani”.<ref>{{cite web|author=Evan Osnos|url=https://www.newyorker.com/magazine/2018/09/17/can-mark-zuckerberg-fix-facebook-before-it-breaks-democracy|title=Can Mark Zuckerberg Fix Facebook Before It Breaks Democracy?|publisher=The New Yorker|date=2018-09-17|accessdate=<!--Sept.-->2018-09-15}}</ref> Facebook je kritikovan zbog potrošnje struje,<ref>{{cite web|first=Robin|last=Wauters|title=Greenpeace Slams Zuckerberg For Making Facebook A "So Coal Network" (Video)|url=https://techcrunch.com/2010/09/16/greenpeace-slams-zuckerberg-for-making-facebook-a-so-coal-network-video/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2010-09-16|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> izbjegavanja taksi,<ref>{{cite web|first=Rupert|last=Neate|title=Facebook paid £2.9m tax on £840m profits made outside US, figures show|url=https://www.theguardian.com/technology/2012/dec/23/facebook-tax-profits-outside-us|website=[[The Guardian]]|publisher=Guardian Media Group|date=<!--Sept.-->2012-12-23|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> politike zahtijevanja pravog imena korisnika,<ref>{{cite web|first=Emanuella|last=Grinberg|title=Facebook 'real name' policy stirs questions around identity|url=http://edition.cnn.com/2014/09/16/living/facebook-name-policy|website=[[CNN]]|date=<!--Sept.-->2014-09-18|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> cenzure<ref>{{cite web|first=Vidhi|last=Doshi|title=Facebook under fire for 'censoring' Kashmir-related posts and accounts|url=https://www.theguardian.com/technology/2016/jul/19/facebook-under-fire-censoring-kashmir-posts-accounts|website=[[The Guardian]]|publisher=Guardian Media Group|date=<!--Sept.-->2016-07-19|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref><ref>{{cite web|first=Michael|last=Arrington|authorlink=Michael Arrington|title=Is Facebook Really Censoring Search When It Suits Them?|url=https://techcrunch.com/2007/11/22/is-facebook-really-censoring-search-when-it-suits-them/|website=[[TechCrunch]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2007-11-22|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> i uključenosti u američki [[PRISM (program nadziranja)|program nadziranja PRISM]].<ref>{{cite web|first=Glenn|last=Greenwald|first2=Ewen|last2=MacAskill|title=NSA Prism program taps in to user data of Apple, Google and others|url=https://www.theguardian.com/world/2013/jun/06/us-tech-giants-nsa-data|website=[[The Guardian]]|publisher=Guardian Media Group|date=<!--Sept.-->2013-06-07|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> Facebook je kritikovan što je korisnicima dopuštao da objavljuju ilegalni i/ili napadan materijal. Primjeri su kršenja [[autorska prava|autorskih prava]] i [[intelektualno vlasništvo|intelektualnog vlasništva]],<ref>{{cite web|first=Ariha|last=Setalvad|title=Why Facebook's video theft problem can't last|url=https://www.theverge.com/2015/8/7/9114149/facebook-freebooting-video-copyright-infringement|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|date=<!--Sept.-->2015-08-07|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> [[govor mržnje]],<ref>{{cite web|title=Facebook, Twitter and Google grilled by MPs over hate speech|url=https://www.bbc.com/news/uk-39272261|website=[[BBC News]]|publisher=BBC|date=<!--Sept.-->2017-03-14|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref><ref>{{cite web|first=Amar|last=Toor|title=Facebook will work with Germany to combat anti-refugee hate speech|url=https://www.theverge.com/2015/9/15/9329119/facebook-germany-hate-speech-xenophobia-migrant-refugee|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|date=<!--Sept.-->2015-09-15|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> podsticanje [[silovanje|silovanja]]<ref>{{cite news|first=Philip|last=Sherwell|title=Cyber anarchists blamed for unleashing a series of Facebook 'rape pages'|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/facebook/8829165/Cyber-anarchists-blamed-for-unleashing-a-series-of-Facebook-rape-pages.html|website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|publisher=[[Telegraph Media Group]]|date=<!--Sept.-->2011-10-16|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> i [[terorizam|terorizma]],<ref>{{cite web|title=20,000 Israelis sue Facebook for ignoring Palestinian incitement|url=http://www.timesofisrael.com/20000-israelis-sue-facebook-for-ignoring-palestinian-incitement/|website=[[The Times of Israel]]|date=<!--Sept.-->2015-10-27|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref><ref>{{cite web|title=Israel: Facebook's Zuckerberg has blood of slain Israeli teen on his hands|url=http://www.timesofisrael.com/israel-facebooks-zuckerberg-has-blood-of-slain-israeli-teen-on-his-hands/|website=[[The Times of Israel]]|date=<!--Sept.-->2016-07-02|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> [[lažne vijesti]],<ref>{{cite web|first=Samuel|last=Burke|title=Zuckerberg: Facebook will develop tools to fight fake news|url=https://money.cnn.com/2016/11/19/technology/mark-zuckerberg-facebook-fake-news-election/|website=[[CNN]]|date=<!--Sept.-->2016-11-19|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03|archive-date=2020-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108115311/https://money.cnn.com/2016/11/19/technology/mark-zuckerberg-facebook-fake-news-election/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Hillary Clinton says Facebook 'must prevent fake news from creating a new reality'|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/2017/05/31/hillary-clinton-says-facebook-must-prevent-fake-news-creating/|newspaper=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|publisher=[[Telegraph Media Group]]|date=<!--Sept.-->2017-06-01|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03|last=Staff|first=Our Foreign}}</ref><ref>{{cite web|first=Seth|last=Fiegerman|title=Facebook's global fight against fake news|url=https://money.cnn.com/2017/05/09/technology/facebook-fake-news/index.html|website=[[CNN]]|date=<!--Sept.-->2017-05-09|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03|archive-date=2020-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213202422/https://money.cnn.com/2017/05/09/technology/facebook-fake-news/index.html|url-status=dead}}</ref> te zločini, ubistva i lajvstrimovanje nasilne prirode.<ref>{{cite web|first=Emanuella|last=Grinberg|first2=Samira|last2=Said|title=Police: At least 40 people watched teen's sexual assault on Facebook Live|url=http://edition.cnn.com/2017/03/21/us/facebook-live-gang-rape-chicago|website=[[CNN]]|date=<!--Sept.-->2017-03-22|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref><ref>{{cite web|first=Emanuella|last=Grinberg|title=Chicago torture: Facebook Live video leads to 4 arrests|url=http://edition.cnn.com/2017/01/04/us/chicago-facebook-live-beating|website=[[CNN]]|date=<!--Sept.-->2017-01-05|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref><ref>{{cite news|first=Aatif|last=Sulleyman|title=Facebook Live killings: Why the criticism has been harsh|url=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/features/facebook-live-killings-ai-artificial-intelligence-not-blame-fatalities-murders-us-steve-stephens-a7706056.html|website=[[The Independent]]|date=<!--Sept.-->2017-04-27|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> Prema dnevnim novinama ''[[The Express Tribune]]'', Facebook je „izbjegao plaćanje milijardi dolara takse koristeći [[ofšor kompanije]]”.<ref>{{cite news|url=https://tribune.com.pk/story/1550750/3-paradise-papers-reveal-hidden-wealth-global-elite/|title=Paradise Papers reveal hidden wealth of global elite|date=<!--Sept.-->2017-11-06|work=[[The Express Tribune]]}}</ref> Šri Lanka je blokirala i Facebook i WhatsApp maja 2019. nakon antimuslimanskih pobuna, najgorih u državi još od Bombardovanja u nedjelju na Božić iste godine, kao privremenu mjeru za održavanje mira u Šri Lanci.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/sri-lanka-imposes-nationwide-curfew-after-anti-muslim-riots/articleshow/69311594.cms|title=Sri Lanka Riots: Sri Lanka imposes nationwide curfew after anti-Muslim riots - Times of India|website=The Times of India|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thenational.ae/world/asia/sri-lanka-blocks-social-media-after-worst-anti-muslim-violence-since-easter-sunday-attacks-1.860859|title=Sri Lanka blocks social media after worst anti-Muslim violence since Easter Sunday attacks|website=The National|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-14}}</ref> Facebook je uklonio 3 milijarde lažnih naloga samo tokom posljednjeg kvartala 2018. i prvog kvartala 2019.<ref name="Sullivan"/> Ovo se smatra izrazito velikim brojem s obzirom na to da društvena mreža prijavljuje samo 2,39 milijardi mjesečno aktivnih korisnika.<ref name="Sullivan"/> Krajem jula 2019, kompanija je objavila da je pod [[antitrust]] istragom [[Federal Trade Commission|FTC-a]].<ref>{{cite web|last=Cox|first=Kate|title=The FTC is investigating Facebook. Again|url=https://arstechnica.com/tech-policy/2019/07/facebook-faces-new-anti-competition-investigation-as-privacy-probe-is-settled/|website=ars Technica|accessdate=<!--Sept.-->2019-08-11}}</ref> ===Privatnost=== :''Dalje informacije: [[Kriticizam Facebooka#Problemi privatnosti]]'' :''V. takođe: [[Pitanja privatnosti servisa društvenog umrežavanja#Facebook]]'' Facebook se suočio sa stalnim prilivom kontroverzi oko toga kako se nosi sa korisničkom privatnošću, često prilagođavajući podešavanja i politike privatnosti.<ref name="auto2">{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-facebook-privacy-idUSKBN1H41KV|title=Facebook cuts ties to data brokers in blow to targeted ads|last=Ingram|first=David|date=<!--Sept.-->2018-03-29|work=Reuters|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-05|last2=Fioretti|first2=Julia}}</ref> Godine 2010, američka [[National Security Agency|NSA]] počela je javno da preuzima javno postavljene informacije s profila na Facebooku, pored ostalih servisa društvenih medija.<ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2013/09/30/us/nsa-social-networks/index.html|title=NSA mines Facebook, including Americans' profiles|last=Simpson|first=David|date=<!--Sept.-->2013-09-30|work=cnn.com|accessdate=<!--Sept.-->2013-09-30|last2=Brown|first2=Pamela}}</ref> Dana 29. novembra 2011, Facebook je prihvatio optužbe [[Federal Trade Commission|FTC-a]] koje su ga teretile da je obmanjivao korisnike ne uspijevajući da održi obećanja o privatnosti.<ref>{{cite web|url=http://www.ftc.gov/opa/2011/11/privacysettlement.shtm|title=Facebook Settles FTC Charges That It Deceived Consumers By Failing To Keep Privacy Promises|date=<!--Sept.-->2011-11-29|work=[[Federal Trade Commission|FTC]]|accessdate=<!--Sept.-->2011-11-29}}</ref> U avgustu 2013, [[High-Tech Bridge]] je objavio studiju koja pokazuje da se vezama uključenim u porukama Facebook servisa za dopisivanje pristupa od strane Facebooka.<ref>{{cite web|url=https://www.htbridge.com/news/social_networks_can_robots_violate_user_privacy.html|title=Social networks: can robots violate user privacy?|date=<!--Sept.-->2013-08-27|archiveurl=https://wayback.archive-it.org/all/20140103153742/https://www.htbridge.com/news/social_networks_can_robots_violate_user_privacy.html|archivedate=<!--Sept.-->2014-01-03|deadurl=yes|accessdate=<!--Sept.-->2014-01-05}}</ref> U januaru 2014. dva korisnika su predala tužbu protiv Facebooka optužujući kako je njihova privatnost narušena ovom praksom.<ref>{{cite web|url=http://www.cnet.com/news/facebook-sued-for-allegedly-intercepting-private-messages/|title=Facebook sued for allegedly intercepting private messages|last=Van Grove|first=Jennifer|date=<!--Sept.-->2014-01-02|website=[[CNet]]|publisher=CBS Interactive|accessdate=<!--Sept.-->2015-03-16}}</ref> Dana 7. juna 2018, Facebook je objavio da je bag rezultovao time da je oko 14 miliona korisnika Facebooka imalo svoja podrazumijevana podešavanja za sve nove postove namještena na „javno”.<ref><span class="citation news" >[https://money.cnn.com/2018/06/07/technology/facebook-public-post-error/index.html „Facebook bug set 14 million users' sharing settings to public”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110044104/https://money.cnn.com/2018/06/07/technology/facebook-public-post-error/index.html |date=2021-01-10 }}.&#32;2018-06-07<span class="printonly">.&#32;https://money.cnn.com/2018/06/07/technology/facebook-public-post-error/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110044104/https://money.cnn.com/2018/06/07/technology/facebook-public-post-error/index.html |date=2021-01-10 }}</span><span class="reference-accessdate">.&#32;Pristupljeno 2018-06-07</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+bug+set+14+million+users%27+sharing+settings+to+public&rft.atitle=&rft.date=2018-06-07&rft_id=https%3A%2F%2Fmoney.cnn.com%2F2018%2F06%2F07%2Ftechnology%2Ffacebook-public-post-error%2Findex.html&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Razgovor:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Dana 4. aprila 2019, pola milijarde evidencija o korisnicima Facebooka našlo se izloženim na klaud serverima Amazona, sadržavajući informacije o prijateljima korisnika, lajkovima, grupama i lokacijama koje su označavali, kao i „imena, lozinke i imejl adrese”.<ref>{{Cite web|url=https://hackhex.com/security/millions-of-facebook-records-found-on-amazon-servers-5173.html|title=Millions of Facebook Records Found On Amazon Servers|date=<!--Sept.-->2019-04-04|website=Hack Hex|accessdate=<!--Sept.-->2019-06-04|archivedate=2019-06-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604144710/https://hackhex.com/security/millions-of-facebook-records-found-on-amazon-servers-5173.html|deadurl=yes}}</ref> Brojevi telefona najmanje 200 miliona korisnika Facebooka našli su se izloženi u otvorenoj onlajn bazi podataka u septembru 2019. Ovo uključuje 133 miliona američkih korisnika, 18 miliona iz UK-a, te 50 miliona od korisnika u Vijetnamu. Nakon uklanjanja duplikata, 419 miliona evidencija je smanjeno na 219 miliona. Baza podataka je postala oflajn nakon što je [[TechCrunch]] kontaktirao web-host. Smatra se da se do masovnih evidencija došlo koristeći alatku koju je Facebook onemogućio u aprilu 2018. nakon kontroverze sa [[#Kembridž Analitika|Kembridž Analitikom]]. Facebookov glasnogovornik je rekao u izjavi: „Skup podataka je star i čini se da sadrži informacije dobijene prije nego što su izmjene načinjene prošle godine. ... Nema dokaza da su Facebook nalozi kompromitovani.”<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2019/sep/04/facebook-users-phone-numbers-privacy-lapse|title=Facebook confirms 419m phone numbers exposed in latest privacy lapse|last=|first=|date=<!--Sept.-->2019-09-05|website=The Guardian|deadurl=no|archiveurl=|archivedate=<!--Sept.-->|accessdate=<!--Sept.-->2019-09-07}}</ref> Facebookovi problemi s privatnošću rezultovali su time da kompanije kao što je [[Viber|Viber Media]] i [[Mozilla]] prekinu sa reklamiranjem na platformama Facebooka.<ref><span class="citation news" >Reaz,&#32;Shaer&#32;(2020-08-28).&#32;[https://www.thedailystar.net/bytes/news/cutting-ties-giant-viber-ceo-facbook-relations-and-stophateforprofit-1952021 „Cutting ties with a giant: Viber CEO on Facebook relations and #StopHateForProfit”].&#32;''The Daily Star''<span class="printonly">.&#32;https://www.thedailystar.net/bytes/news/cutting-ties-giant-viber-ceo-facbook-relations-and-stophateforprofit-1952021</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Cutting+ties+with+a+giant%3A+Viber+CEO+on+Facebook+relations+and+%23StopHateForProfit&rft.jtitle=The+Daily+Star&rft.aulast=Reaz&rft.aufirst=Shaer&rft.au=Reaz%2C%26%2332%3BShaer&rft.date=2020-08-28&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.thedailystar.net%2Fbytes%2Fnews%2Fcutting-ties-giant-viber-ceo-facbook-relations-and-stophateforprofit-1952021&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref><ref><span class="citation web" >[https://blog.mozilla.org/blog/2020/06/24/were-proud-to-join-stophateforprofit/ „We're proud to join #StopHateForProfit”].&#32;[[Mozilla Foundation]].&#32;June 24, 2020<span class="printonly">.&#32;https://blog.mozilla.org/blog/2020/06/24/were-proud-to-join-stophateforprofit/</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=We%27re+proud+to+join+%23StopHateForProfit&rft.atitle=&rft.date=June+24%2C+2020&rft.pub=%5B%5BMozilla+Foundation%5D%5D&rft_id=https%3A%2F%2Fblog.mozilla.org%2Fblog%2F2020%2F06%2F24%2Fwere-proud-to-join-stophateforprofit%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> ====Rasna pristrasnost==== Facebook je optužen da čini „sistematski” rasni bajas, od strane EEOC-a, zasnovano na žalbama triju kandidata koji su odbijeni kada su htjeli posao i jednog zaposlenika kompanije. Tri odbijena aplikanta te operacioni menadžer u Facebooku (mart 2021) optužili su firmu da je diskriminantna protiv crnaca. EEOC je pokrenuo istraživanje slučaja.<ref><span class="citation web" >[https://www.theguardian.com/technology/2021/mar/05/facebook-systemic-racial-bias-hiring-eeoc-investigation „Facebook faces US investigation for 'systemic' racial bias in hiring”].&#32;2021-03-06<span class="printonly">.&#32;https://www.theguardian.com/technology/2021/mar/05/facebook-systemic-racial-bias-hiring-eeoc-investigation</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+faces+US+investigation+for+%27systemic%27+racial+bias+in+hiring&rft.atitle=&rft.date=2021-03-06&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Ftechnology%2F2021%2Fmar%2F05%2Ffacebook-systemic-racial-bias-hiring-eeoc-investigation&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> ====Profili-sjenke==== „Profil-sjenka” odnosi se na podatke koje Facebook prikuplja o pojedincima bez njihove eksplicitne dozvole. Na primjer, [[#Lajk dugme|„lajk” dugme]] koje se javlja na web-sajtovima trećih strana omogućava kompaniji da prikupi informacije o navikama pretraživanja interneta od strane pojedinca, čak i ako pojedinac nije korisnik Facebooka.<ref name="verge shadow profiles">{{cite web|url=https://www.theverge.com/2018/4/11/17225482/facebook-shadow-profiles-zuckerberg-congress-data-privacy|title=Shadow profiles are the biggest flaw in Facebook's privacy defense|last=Brandom|first=Russell|date=<!--Sept.-->2018-04-11|website=[[The Verge]]|accessdate=<!--Sept.-->2019-06-28}}</ref><ref>{{cite web|title=How Facebook can have your data even if you're not on Facebook|work=USA TODAY|accessdate=<!--Sept.-->2018-04-13|url=https://www.usatoday.com/story/tech/columnist/baig/2018/04/13/how-facebook-can-have-your-data-even-if-youre-not-facebook/512674002/}}</ref> Podaci se takođe mogu prikupljati od drugih korisnika. Naprimjer, korisnik Facebooka može da poveže svoj imejl nalog sa Facebookom kako bi pronašao prijatelje na sajtu, što omogućava kompanijama da prikupljaju imejl adrese korisnika i ne-korisnika na sličan način.<ref>{{cite web|url=https://gizmodo.com/how-facebook-figures-out-everyone-youve-ever-met-1819822691|title=How Facebook Figures Out Everyone You've Ever Met|last=Hill|first=Kashmir|date=<!--Sept.-->2017-11-07|website=[[Gizmodo]]|accessdate=<!--Sept.-->2019-06-28}}</ref> Vremenom, nebrojeno mnogo podatkovnih tačaka o pojedincima je prikupljeno; bilo koja pojedina podatkovna tačka možda ne može da identifikuje pojedinca, ali zajedno omogućava kompaniji da formira jedinstven „profil”. Ovu praksu su kritikovali oni koji vjeruju da bi ljudi trebali da budu u mogućnosti da ne dozvole dobrovoljno prikupljanje podataka. Dodatno, dok korisnici Facebooka imaju mogućnost da preuzmu i ispitaju podatke koje daju sajtu, podaci sa korisnikovog „profila-sjenke” nisu uključeni, a ne-korisnici Facebooka nemaju pristup ovoj alatki svejedno. Kompanija takođe nije bila jasna oko toga da li je ili nije moguće da osoba opozove pristup Facebooka svom „profilu-sjenki”.<ref name="verge shadow profiles"/> ====Kembridž Analitika==== :''Dalje informacije: [[Skandal Facebooka s podacima Kembridž Analitike]]'' Korisnik Facebooka Global Science Research prodao je informacije o preko 87 miliona korisnika Facebooka [[Cambridge Analytica|Kembridž Analitici]], firmi za analizu političkih podataka na čelu sa Alexanderom Nixom.<ref>{{cite web|last=Lewis|first=Paul|last2=Wong|first2=Julia Carrie|title=Facebook employs psychologist whose firm sold data to Cambridge Analytica|work=the Guardian|accessdate=<!--Sept.-->2018-03-20|date=<!--Sept.-->2018-03-18|url=https://www.theguardian.com/news/2018/mar/18/facebook-cambridge-analytica-joseph-chancellor-gsr}}</ref> Dok je oko 270.000 ljudi koristilo aplikaciju, Facebookov [[Aplikacijsko programsko sučelje|API]] je dozvolio skupljanje podataka od njihovih prijatelja bez njihovog znanja.<ref>{{cite web|last=Franceschi-Bicchierai|first=Lorenzo|title=Why We're Not Calling the Cambridge Analytica Story a 'Data Breach'|work=Motherboard|accessdate=<!--Sept.-->2018-03-20|date=<!--Sept.-->2018-03-19|url=https://motherboard.vice.com/en_us/article/3kjzvk/facebook-cambridge-analytica-not-a-data-breach|archive-date=2019-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190506090609/https://motherboard.vice.com/en_us/article/3kjzvk/facebook-cambridge-analytica-not-a-data-breach}}</ref> Prvobitno je Facebook umanjio značaj skandala, te sugerisao da Kembridž Analitika više nema pristup. Facebook je potom izdao izjavu u kojoj je izrazio alarmantno stanje i suspendovao Kembridž Analitiku. Pregled dokumenata i intervjui s bivšim zaposlenicima Facebooka sugerisali su da Kembridž Analitika još uvijek ima podatke u svom posjedu.<ref><span class="citation news" >Rosenberg,&#32;Matthew&#059;&#32;Confessore,&#32;Nicholas&#059;&#32;Cadwalladr,&#32;Carole&#32;(2018-03-17).&#32;[https://www.nytimes.com/2018/03/17/us/politics/cambridge-analytica-trump-campaign.html „How Trump Consultants Exploited the Facebook Data of Millions”]<span class="printonly">.&#32;https://www.nytimes.com/2018/03/17/us/politics/cambridge-analytica-trump-campaign.html</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=How+Trump+Consultants+Exploited+the+Facebook+Data+of+Millions&rft.atitle=&rft.aulast=Rosenberg&rft.aufirst=Matthew&rft.au=Rosenberg%2C%26%2332%3BMatthew&rft.au=Confessore%2C%26%2332%3BNicholas&rft.au=Cadwalladr%2C%26%2332%3BCarole&rft.date=2018-03-17&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2018%2F03%2F17%2Fus%2Fpolitics%2Fcambridge-analytica-trump-campaign.html&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Razgovor:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Ovo je bilo kršenje Facebookovog dekreta o sadržaju sa [[Federal Trade Commission|FTC-om]]. Ovo je potencijalno donosilo kaznu od 40.000 dolara po javljanju, ukupno nekoliko biliona dolara.<ref><span class="citation news" >Timberg,&#32;Craig&#059;&#32;Romm,&#32;Tony&#32;(2018-03-18).&#32;[https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2018/03/18/facebook-may-have-violated-ftc-privacy-deal-say-former-federal-officials-triggering-risk-of-massive-fines/ „Facebook may have violated FTC privacy deal, say former federal officials, triggering risk of massive fines”].&#32;''Washington Post''.&#32;[[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[//www.worldcat.org/issn/0190-8286 0190-8286]<span class="printonly">.&#32;https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2018/03/18/facebook-may-have-violated-ftc-privacy-deal-say-former-federal-officials-triggering-risk-of-massive-fines/</span><span class="reference-accessdate">.&#32;Pristupljeno 2018-03-25</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Facebook+may+have+violated+FTC+privacy+deal%2C+say+former+federal+officials%2C+triggering+risk+of+massive+fines&rft.jtitle=Washington+Post&rft.aulast=Timberg&rft.aufirst=Craig&rft.au=Timberg%2C%26%2332%3BCraig&rft.au=Romm%2C%26%2332%3BTony&rft.date=2018-03-18&rft.issn=0190-8286&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.washingtonpost.com%2Fnews%2Fthe-switch%2Fwp%2F2018%2F03%2F18%2Ffacebook-may-have-violated-ftc-privacy-deal-say-former-federal-officials-triggering-risk-of-massive-fines%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Razgovor:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Prema ''[[The Guardian|Guardianu]]'' i Facebook i Kembridž Analitika prijetili su da će tužiti novine ako objave priču. Nakon objavljivanja, Facebook je tvrdio da se „lagalo”. Dana 23. marta 2018, Engleski Visoki sud dao je [[Information Commissioner's Office|ICO-u]] nalog da pretraži londonske urede Kembridž Analitike, okončavajući spor između Facebooka i ICO-a oko odgovornosti.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2018/03/23/uk-high-court-grants-cambridge-analytica-search-warrant-to-ico.html|title=UK High Court grants Cambridge Analytica search warrant to ICO|date=<!--Sept.-->2018-03-23|work=CNBC|accessdate=<!--Sept.-->2018-03-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180323222219/https://www.cnbc.com/2018/03/23/uk-high-court-grants-cambridge-analytica-search-warrant-to-ico.html|archivedate=<!--Sept.-->2018-03-23|deadurl=yes}}</ref> Dana 25. marta, Facebook je objavio izjavu Zuckerberga u velikim britanskim i američkim novinama, izvinjavajući se za „kršenje povjerenja”.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-43532948|title=Facebook boss apologises in newspaper ads|date=<!--Sept.-->2018-03-25|work=BBC News|accessdate=<!--Sept.-->2018-03-25}}</ref> {{izdvojeni citat|Možda ste čuli o kviz aplikaciji koju je napravio univerzitetski istraživač koja je izazvala curenje podataka od miliona ljudi korisnika Facebooka 2014. Ovo je bilo izdavanje povjerenja i žao mi je što nismo učinili više tada. Sada preduzimamo korake da se pobrinemo da se to više ne ponovi. Već smo zaustavili aplikacije poput ove od toga da dobijaju toliko informacija. Sada ograničavamo podatke koje aplikacije dobijaju kada se prijavite koristeći Facebook. Takođe istražujemo svaku pojedinu aplikaciju koja je imala pristup velikom broju podataka prije nego što smo ovo popravili. Očekujemo da ih ima još. A kada ih sve pronađeno, banovaćemo ih i reći svakome pogođenom. Na kraju, podsjetićemo vas kojim aplikacijama ste dali pristup vašim informacijama – tako da možete ugasiti one koje više ne želite. Hvala vam što vjerujete u ovu zajednicu. Obećavam bolje za vas.}} Dana 26. marta, FTC je otvorio istragu ovog problema.<ref>{{Cite news|url=https://www.cbsnews.com/news/ftc-facebook-investigation-confirmed-opened-facebook-stock-drops-futher-today/|title=Facebook stock rebounds after FTC investigation news|last=Ivanova|first=Irina|date=<!--Sept.-->2018-03-26|work=CBS News|accessdate=<!--Sept.-->2018-03-26}}</ref> Kontroverza je dovela Facebook do toga da okonča partnerstvo sa podatkovnim brokerima koji pomažu one koji se reklamiraju u ciljanju korisnika.<ref name="auto2" /> Dana 24. aprila 2019, Facebook je rekao da bi se mogao suočiti s kaznom između 3 milijarde i 5 milijardi dolara, kao rezultat istrage FTC-a. Agencija je istraživala Facebook za moguća narušavanja privatnosti, ali nije objavila ikakve rezultate još uvijek.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2019/04/24/facebook-estimates-up-to-5-billion-loss-in-ftc-privacy-inquiry.html|title=Facebook estimates up to $5 billion loss in FTC privacy inquiry|last=Feiner|first=Lauren|date=<!--Sept.-->2019-04-24|website=www.cnbc.com|accessdate=<!--Sept.-->2019-04-25}}</ref> Facebook je takođe implementirao dodatne kontrole privatnosti i podešavanja<ref name="guar1">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2018/apr/11/fact-checking-mark-zuckerberg-testimony-congress|title=Fact-checking Mark Zuckerberg's testimony about Facebook privacy|last=Solon|first=Olivia|date=<!--Sept.-->2018-04-12|accessdate=<!--Sept.-->2018-06-29|newspaper=The Guardian}}</ref> kako bi ispoštovao EU [[General Data Protection Regulation|Regulaciju o opštoj zaštiti podataka]] (GDPR), koja je stupila na snagu u maju.<ref>{{cite web|url=https://techcrunch.com/2018/04/04/zuckerberg-gdpr/|title=Zuckerberg says Facebook will offer GDPR privacy controls everywhere|website=TechCrunch|accessdate=<!--Sept.-->2018-04-04}}</ref> Facebook je takođe okončao svoju aktivnu opoziciju [[California Consumer Privacy Act|CCPA-u]].<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/tech-policy/2018/04/facebook-donated-200000-to-kill-a-privacy-law-but-now-its-backtracking/|title=Facebook exits anti-privacy alliance it formed with Comcast and Google|last=Brodkin|first=Jon|date=<!--Sept.-->2018-04-12|work=Ars Technica|accessdate=<!--Sept.-->2018-04-13}}</ref> Neki, kao što je [[Meghan McCain]], povukli su ekvivalencu između korištenja podataka od Kembridž Analitike i kampanje [[Barak Obama|Baraka Obame]] 2012, koja je, prema ''[[Investor's Business Daily|IBD-u]]'', „podsticala pristalice da preuzmu Facebook aplikaciju Obama 2012 koja, kada se aktivira, dopušta kampanji da prikuplja Facebook podatke i o korisnicima i o njihovim prijateljima”.<ref>"[https://web.archive.org/web/20190220020940/https://www.investors.com/politics/editorials/facebook-data-scandal-trump-election-obama-2012/ Funny, When Obama Harvested Facebook Data On Millions Of Users To Win In 2012, Everyone Cheered]". ''[[Investor's Business Daily]]''. 2018-03-19.</ref><ref name="forbes.com">"[https://www.forbes.com/sites/kalevleetaru/2018/03/19/why-are-we-only-now-talking-about-facebook-and-elections/ Why Are We Only Now Talking About Facebook And Elections?]". ''[[Forbes]]''. 2018-03-19.</ref><ref name="news.com.au">"[http://www.news.com.au/technology/online/security/former-obama-campaign-boss-reveals-how-they-could-access-creepy-facebook-data/news-story/5a275b7c9f540fc9542f5256e644e26e Former Facebook staffer, Obama campaign boss reveal concerns about Facebook data]". [[News.com.au]]. 2018-03-21.</ref> Carol Davidsen, bivši direktor integracije i medijske analitike Obama za Ameriku (OFA-e), napisao je da je „Facebook bio iznenađen da smo bili u mogućnosti da izvučemo cijeli socijalni graf, ali nisu nas zaustavili kada su shvatili da je to što radimo”.<ref name="forbes.com"/><ref name="news.com.au"/> [[PolitiFact]] je ocijenio McCaininu izjavu „poluistinitom”, na osnovu toga što „u Obaminom slučaju, direktni korisnici znaju da predaju svoje podatke političkoj kampanji” dok sa Kembridž Analitikom, korisnici su mislili da samo učestvuju u kvizu ličnosti za akademske svrhe, s tim da je Obamina kampanja samo koristila podatke „da bi navela pristalice da kontaktiraju svoje najuvjerljivije prijatelje” a Kembridž Analitika „ciljala korisnike, prijatelje i slične direktno digitalnim reklamama”.<ref>{{cite web|title=Comparing Facebook data use by Obama, Cambridge Analytica|url=https://www.politifact.com/truth-o-meter/statements/2018/mar/22/meghan-mccain/comparing-facebook-data-use-obama-cambridge-analyt/|publisher=[[PolitiFact]]|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-24}}</ref> ====Krađa podataka==== Dana 28. septembra 2018, Facebook je doživio veliku provalu u sigurnosni sistem, kojom su izloženi podaci 50 miliona korisnika. „Krađa” podataka počela je u julu 2017, a otkrivena je 16. septembra.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2018/09/28/everything-you-need-to-know-about-facebooks-data-breach-affecting-50m-users/|title=Everything you need to know about Facebook's data breach affecting 50M users|work=TechCrunch|accessdate=<!--Sept.-->2018-10-02}}</ref> Facebook je obavijestio korisnike pogođene eksploatacijom i odjavio ih s njihovih naloga.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/09/28/technology/facebook-hack-data-breach.html|title=Facebook Security Breach Exposes Accounts of 50 Million Users|last=Isaac|first=Mike|date=<!--Sept.-->2018-09-28|work=The New York Times|accessdate=<!--Sept.-->2018-09-29|last2=Frenkel|first2=Sheera|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180928165450/https://www.nytimes.com/2018/09/28/technology/facebook-hack-data-breach.html |archivedate=2018-09-28 |url-access=subscription |deadurl=no}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2018/sep/28/facebook-50-million-user-accounts-security-berach|title=Facebook says nearly 50m users compromised in huge security breach|last=Wong|first=Julia Carrie|date=<!--Sept.-->2018-09-28|work=The Guardian|accessdate=<!--Sept.-->2018-09-29}}</ref> U martu 2019, Facebook je potvrdio kompromitovanje lozinki kod miliona korisnika aplikacije Facebook Lite; međutim, u aprilu, kompanija je dodatno izjavila da ovo nije bilo samo ograničeno na Facebook nego su bili pogođeni i milioni korisnika Instagrama. Kao razlog je navedeno spremanje lozinki kao obični tekst umjesto enkripcija što bi mogli da čitaju zaposlenici.<ref><span class="citation web" >[https://www.news18.com/news/tech/not-tens-of-thousands-but-millions-of-instagram-passwords-exposed-admits-facebook-2108667.html „Not Tens of Thousands, But Millions of Instagram Passwords Exposed, Admits Facebook”]<span class="printonly">.&#32;https://www.news18.com/news/tech/not-tens-of-thousands-but-millions-of-instagram-passwords-exposed-admits-facebook-2108667.html</span><span class="reference-accessdate">.&#32;Pristupljeno 2019-04-19</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Not+Tens+of+Thousands%2C+But+Millions+of+Instagram+Passwords+Exposed%2C+Admits+Facebook&rft.atitle=&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.news18.com%2Fnews%2Ftech%2Fnot-tens-of-thousands-but-millions-of-instagram-passwords-exposed-admits-facebook-2108667.html&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Razgovor:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Dana 19. decembra 2019, sigurnosni istraživač Bob Diachenko otkrio je bazu podataka sa preko 267 miliona Facebook korisničkih ID-ova, telefonskih brojeva i imena – dostupno na webu za svakoga s pristupom, bez lozinke ili druge autentifikacije.<ref><span class="citation web" >Ghoshal,&#32;Abhimanyu&#32;(2019-12-20).&#32;[https://thenextweb.com/facebook/2019/12/20/267-million-facebook-users-data-has-reportedly-been-leaked/ „267 million Facebook users' data has reportedly been leaked”]&#32;(en-us)<span class="printonly">.&#32;https://thenextweb.com/facebook/2019/12/20/267-million-facebook-users-data-has-reportedly-been-leaked/</span><span class="reference-accessdate">.&#32;Pristupljeno 2019-12-21</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=267+million+Facebook+users%27+data+has+reportedly+been+leaked&rft.atitle=&rft.aulast=Ghoshal&rft.aufirst=Abhimanyu&rft.au=Ghoshal%2C%26%2332%3BAbhimanyu&rft.date=2019-12-20&rft_id=https%3A%2F%2Fthenextweb.com%2Ffacebook%2F2019%2F12%2F20%2F267-million-facebook-users-data-has-reportedly-been-leaked%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Razgovor:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> ====Podaci i aktivnost na mobitelima==== {{Main|Onavo}} Facebook je koristio [[Virtuelna privatna mreža|VPN]] Onavo Protect za skupljanje informacija o korisničkom [[web-saobraćaj]]u i korištenju aplikacije. Ovo je omogućilo Facebooku da prati performans svojih suparnika.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/the-new-copycats-how-facebook-squashes-competition-from-startups-1502293444|title=The New Copycats: How Facebook Squashes Competition From Startups|last=Morris|first=Betsy|date=<!--Sept.-->2017-08-09|work=Wall Street Journal|accessdate=<!--Sept.-->2017-08-15|last2=Seetharaman|first2=Deepa|issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.foxbusiness.com/features/2017/08/09/new-copycats-how-facebook-squashes-2.html|title=The New Copycats: How Facebook Squashes -2-|date=<!--Sept.-->2017-08-09|work=Fox Business|accessdate=<!--Sept.-->2017-08-15}}</ref><ref><span class="citation web" >[https://www.engadget.com/2017/08/13/facebook-knew-about-snap-struggles-through-app-tracking/ „Facebook knew about Snap's struggles months before the public”]<span class="printonly">.&#32;https://www.engadget.com/2017/08/13/facebook-knew-about-snap-struggles-through-app-tracking/</span><span class="reference-accessdate">.&#32;Pristupljeno 2017-08-15</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+knew+about+Snap%27s+struggles+months+before+the+public&rft.atitle=&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.engadget.com%2F2017%2F08%2F13%2Ffacebook-knew-about-snap-struggles-through-app-tracking%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Razgovor:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> Medijski članci su klasifikovali Onavo Protect kao [[spyware]].<ref>{{cite news|accessdate=<!--Sept.-->2018-09-03|title=Apple makes Facebook pull its spyware(ish) VPN from the App Store|url=https://www.fastcompany.com/90224974/apple-makes-facebook-pull-its-spywareish-vpn-from-the-app-store|website=Fast Company|date=<!--Sept.-->2018-08-23}}</ref><ref>{{cite news|first=Tom|last=McKay|date=<!--Sept.-->2018-08-22|accessdate=<!--Sept.-->2018-09-03|title=Facebook Pulls Its Data-Harvesting Onavo VPN From App Store After Apple Says It Violates Rules|url=https://gizmodo.com/facebook-pulls-its-data-harvesting-onavo-vpn-from-app-s-1828541718|website=Gizmodo}}</ref><ref name="Mashable">{{cite news|first=Jack|last=Morse|date=<!--Sept.-->2018-08-22|accessdate=<!--Sept.-->2018-09-03|title=Facebook to pull its creepy VPN Onavo from App Store after Apple pushback|url=https://mashable.com/article/facebook-pulls-onavo-from-app-store/|website=Mashable}}</ref> U avgustu 2018, Facebook je uklonio aplikaciju kao odgovor na pritisak od Applea, koji je tvrdio da narušava njihove smjernice.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2018/08/22/apple-facebook-onavo/|title=Apple removed Facebook's Onavo from the App Store for gathering app data|work=TechCrunch|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-23}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theverge.com/2018/8/22/17771298/facebook-onavo-protect-apple-app-store-pulled-privacy-concerns|title=Facebook will pull its data-collecting VPN app from the App Store over privacy concerns|work=The Verge|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-23}}</ref> Godine 2016, Facebook Research je pokrenuo Projekat Atlas, nudeći nekim korisnicima između godišta 13 i 35 i do 20 dolara mjesečno u zamjenu za njihove lične podatke, uključujući upotrebljavanje aplikacije, historiju web-pretraživanja, historiju lokacije, lične poruke, slike, videa, imejlove i historiju narudžbi na Amazonu.<ref>{{cite web|accessdate=<!--Sept.-->2019-01-30|title=Facebook pays teens to install VPN that spies on them|url=http://social.techcrunch.com/2019/01/29/facebook-project-atlas/|first=John|last=Constine|website=TechCrunch|date=<!--Sept.-->2019-01-29|archive-date=2020-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119184403/https://social.techcrunch.com/2019/01/29/facebook-project-atlas/|dead-url=yes}}</ref><ref name="Recode Jan 2019">{{cite web|url=https://www.recode.net/2019/1/30/18203231/apple-banning-facebook-research-app|title=Apple says it's banning Facebook's research app that collects users' personal information|last=Wagner|first=Kurt|date=<!--Sept.-->2019-01-30|website=Recode|accessdate=<!--Sept.-->2019-01-30|archive-date=2022-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220609072355/https://www.vox.com/2019/1/30/18203231/apple-banning-facebook-research-app}}</ref> U januaru 2019, ''[[TechCrunch]]'' je prijavio projekat. Ovo je dovelo do toga da Apple privremeno opozove Facebookove certifikate {{abbr|EDP-a|Enterprise Developer Program}} na jedan dan, sprečavajući Facebook Research od operiranja na iOS uređajima i onemogućavajući Facebookove unutrašnje iOS aplikacije.<ref name="Recode Jan 2019"/><ref>{{cite web|first=Tom|last=Warren|accessdate=<!--Sept.-->2019-01-30|title=Apple blocks Facebook from running its internal iOS apps|url=https://www.theverge.com/2019/1/30/18203551/apple-facebook-blocked-internal-ios-apps|date=<!--Sept.-->2019-01-30|website=The Verge}}</ref><ref>{{cite news|first=Mike|last=Isaac|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-02|title=Apple Shows Facebook Who Has the Power in an App Dispute|url=https://www.nytimes.com/2019/01/31/technology/apple-blocks-facebook.html|newspaper=The New York Times|date=<!--Sept.-->2019-01-31|issn=0362-4331|via=NYTimes.com}}</ref> ''[[Ars Technica]]'' je prijavila u aprilu 2018. da je Facebook Android aplikacija preuzimala korisničke podatke, uključujući telefonske pozive i tekstualne poruke, od 2015.<ref>{{cite web|first=Sean|last=Gallagher|accessdate=<!--Sept.-->2019-01-31|title=Facebook scraped call, text message data for years from Android phones [Updated]|url=https://arstechnica.com/information-technology/2018/03/facebook-scraped-call-text-message-data-for-years-from-android-phones/|date=<!--Sept.-->2018-03-24|website=Ars Technica}}</ref><ref>{{cite web|url=https://mashable.com/2018/03/25/facebook-android-phone-call-data-gathering/|title=Facebook's app has been collecting Android phone data for years on some devices|last=Rosenberg|first=Adam|website=Mashable|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-06}}</ref><ref>[https://www.theverge.com/2018/3/25/17160944/facebook-call-history-sms-data-collection-android Facebook has been collecting call history and SMS data from Android devices] ''The Verge''</ref> U maju 2018, nekoliko korisnika Androida predalo je tužbu klasne akcije protiv Facebooka zbog narušavanja njihove privatnosti.<ref>{{cite web|url=https://www.jurist.org/news/2018/05/android-users-file-lawsuit-against-facebook-for-invasion-of-privacy/|title=Android users file lawsuit against Facebook for invasion of privacy|work=jurist.org}}</ref><ref>{{cite web|author=Buckner, Gabriella|url=http://www.itpro.co.uk/data-mining/31107/facebook-faces-class-action-lawsuit-for-android-call-and-message-data-scraping|title=Facebook faces class action lawsuit for Android call and message data scraping|work=itpro.co.uk|date=<!--Sept.-->2018-05-14|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-07}}</ref> U januaru 2020, Facebook je pokrenuo stranicu Off-Facebook Activity, koja omogućava korisnicima da vide informacije koje Facebook prikuplja o njihovim aktivnostima koje ne uključuju Facebook.<ref>[https://www.facebook.com/off-facebook-activity Off-Facebook Activity]</ref> Kolumnista ''[[Washington Post|Vašington posta]]'' Geoffrey A. Fowler otkrio je da ovo uključuje i koje druge aplikacije je koristio na svom mobitelu, čak i kada je aplikacija Facebooka bila zatvorena, kao i koje druge veb-sajtove je posjećivao na svom mobitelu, te koja ''{{lang|en|in-store}}'' plaćanja je vršio od afiliranih poslova čak i kada mu je mobitel bio potpuno ugašen.<ref>Geoffrey A. Fowler, washingtonpost.com: [https://www.washingtonpost.com/technology/2020/01/28/off-facebook-activity-page/ „Facebook will now show you exactly how it stalks you — even when you’re not using Facebook”], [https://web.archive.org/web/20220523232908/https://www.washingtonpost.com/technology/2020/01/28/off-facebook-activity-page/ arh.], 28. 1. 2020, Pristupljeno 24. 5. 2022.</ref> ====Javna izvinjenja==== Kompanija se prvi put izvinila za svoje zloupotrebe privatnosti 2009.<ref>{{Cite book|url={{google books|plainurl=y|id=SzxDTGGr80EC|page=119}}|title=Business Ethics For Dummies|last=Bowie|first=Norman E.|last2=Schnieder|first2=Meg|date=<!--Sept.-->2011-02-09|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781118020623}}</ref> Izvinjenja Facebooka nalazila su se u novinama, na televiziji, blog postovima i Facebooku.<ref name="auto3" /> Dana 25. marta 2018, vodeći američki i britanski listovi objavili su dodatke preko cijelih stranica sa ličnim izvinjenjima Zuckerberga. Zuckerberg je iskazao javno verbalno izvinjenje na [[CNN|CNN-u]].<ref>{{cite web|url=https://www.theverge.com/2018/3/25/17161398/facebook-mark-zuckerberg-apology-cambridge-analytica-full-page-newspapers-ads|title=Mark Zuckerberg apologizes for Facebook's data privacy scandal in full-page newspaper ads|last=Statt|first=Nick|date=<!--Sept.-->2018-03-25|website=The Verge|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-06|archive-date=2020-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224105735/https://www.theverge.com/2018/3/25/17161398/facebook-mark-zuckerberg-apology-cambridge-analytica-full-page-newspapers-ads|dead-url=yes}}</ref> U maju 2010, izvinio se za protivrječnosti u podešavanjima privatnosti.<ref name="auto3">{{Cite magazine|url=https://www.wired.com/story/facebook-a-history-of-mark-zuckerberg-apologizing/|title=A Short History of Facebook's Privacy Gaffes|last=Hempel|first=Jessi|date=<!--Sept.-->2018-03-30|magazine=WIRED|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-06|issn=1059-1028}}</ref> Prethodno, Facebook je imao podešavanja privatnosti raštrkana na preko 20 stranica, ali sada su sva podešavanja privatnosti na jednoj stranici, čime je teže aplikacijama trećih strana da pristupe korisnikovim ličnim informacijama.<ref name="auto2" /> Pored javnog izvinjavanja, Facebook je rekao da će revidirati i provjeriti hiljade aplikacija koje pokazuju „sumnjive aktivnosti”, u pokušaju da se pobrinu da se ovakva narušavanja privatnosti ne ponove.<ref name="auto1">{{cite web|title=Social Media/polls Show Low Trust In Facebook|url=https://www.digitaltrends.com/social-media/polls-show-low-trust-facebook/|website=www.digitaltrends.com|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-06}}</ref> Godine 2010, u izvještaju po pitanju privatnosti, istraživački projekat je izjavio da nije dostupno mnogo informacija po pitanju posljedica toga šta ljudi otkrivaju onlajn, tako da jedino što je uglavnom dostupno jesu izvještaji učinjeni dostupnim preko popularnih medija.<ref name="christofides2011">{{cite web|url=https://www.priv.gc.ca/en/opc-actions-and-decisions/research/funding-for-privacy-research-and-knowledge-translation/completed-contributions-program-projects/2009-2010/p_200910_06/|title=Privacy and Disclosure on Facebook: Youth &amp; Adults' Information Disclosure and Perceptions of Privacy Risks - Contributions Program 2009-2010|publisher=Office of the Privacy Commissioner of|date=<!--Sept.-->2010-03-31|website=www.priv.gc.ca|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-06|last=Christofides|first=E.|last2=Muise|first2=A.|last3=Desmarais|first3=S.}}</ref> Godine 2017, bivši zvaničnik Facebooka diskutovao je kako platforme društvenih medija doprinose tome da se razmrsi „tkanina društva”.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2017/dec/11/facebook-former-executive-ripping-society-apart|title=Former Facebook executive: social media is ripping society apart|last=Wong|first=Julia Carrie|date=<!--Sept.-->2017-12-12|work=The Guardian|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-06|issn=0261-3077}}</ref> ===Sadržaj<span id="Nasilje, teorije zavjere i frindž diskurs"></span>=== :''Dalje informacije: [[Kriticizam Facebooka#Sadržaj]]'' Facebook se oslanja na svoje korisnike za generisanje sadržaja koji veže korisnike sa servisom. Kompanija je dobila više kritika zbog dopuštanja sadržaja na koji je bilo primjedbi, uključujući teorije zavjere i 'fringe' diskurs,<ref name=":0">{{Cite news|last=Roose|first=Kevin|url=https://www.nytimes.com/2018/07/27/technology/alex-jones-facebook-youtube.html|title=Facebook and YouTube Give Alex Jones a Wrist Slap|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-04}}</ref> te zbog zabranjivanja drugog sadržaja koji smatraju neprimjerenim. Kritikovan je kao vektor za ’lažne vijesti’ i optužen da snosi odgovornost za teoriju zavjere da je SAD stvorio [[Islamska Država Irak i Levant|IDIL]],<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/08/27/world/middleeast/isis-conspiracy-theories-include-a-purported-american-plot.html|title=Borne by Facebook, Conspiracy Theory That U.S. Created ISIS Spreads Across Middle East|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-04}}</ref> lažne anti-Rohinja postove koje je vojska Mjanmara koristila za potpirivanje genocida i etničkog čišćenja,<ref>{{Cite news|last=Gowen|first=Annie|last2=Bearak|first2=Max|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/fake-news-on-facebook-fans-the-flames-of-hate-against-the-rohingya-in-burma/2017/12/07/2c1fe830-ca1f-11e7-b506-8a10ed11ecf5_story.html|title=Fake news on Facebook fans the flames of hate against the Rohingya in Burma|website=The Washington Post|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-04}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/15/technology/myanmar-facebook-genocide.html|title=Myanmar's Military Said to Be Behind Facebook Campaign That Fueled Genocide|accessdate=<!--Sept.-->2018-10-15}}</ref> omogućavanje djelovanja teoretičara zavjere oko Pucnjave u Osnovnoj školi „Sandy Hook”,<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2018/jul/25/mark-zuckerberg-facebook-sandy-hook-parents-open-letter|title=An open letter to Mark Zuckerberg from the parents of a Sandy Hook victim|last=Pozner|first=Leonard|last2=Rosa|first2=Veronique De La|date=<!--Sept.-->2018-07-25|website=the Guardian|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-04|last3=Pozner|first3=parents of Noah}}</ref> te antiizbjegličke napade u Njemačkoj.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/08/21/world/europe/facebook-refugee-attacks-germany.html|title=Facebook Fueled Anti-Refugee Attacks in Germany, New Research Suggests|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-21}}</ref><ref>{{Cite journal|last=MMller|first=Karsten|last2=Schwarz|first2=Carlo|date=<!--Sept.-->2017|title=Fanning the Flames of Hate: Social Media and Hate Crime|doi=10.2139/ssrn.3082972|issn=1556-5068|ssrn=3082972}}</ref><ref name="RottingDemocracyBeauchamp">{{cite web| url=https://www.vox.com/policy-and-politics/2019/1/22/18177076/social-media-facebook-far-right-authoritarian-populism| title=Social media is rotting democracy from within| last=Beauchamp| first=Zack| website=| publisher=Vox| date=<!--Sept.-->2019-01-22| archiveurl=https://web.archive.org/web/20190125171545/https://www.vox.com/policy-and-politics/2019/1/22/18177076/social-media-facebook-far-right-authoritarian-populism|archivedate=<!--Sept.-->2019-01-25}}</ref> Vlada [[Filipini|Filipina]] takođe je koristila Facebook kao alatku da napada svoje kritičare.<ref name="PhilippinesEtter">{{cite web| url=https://www.bloomberg.com/news/features/2017-12-07/how-rodrigo-duterte-turned-facebook-into-a-weapon-with-a-little-help-from-facebook| title=What Happens When the Government Uses Facebook as a Weapon?| last=Etter| first=Lauren| website=| publisher=Bloomberg| date=<!--Sept.-->2017-12-07| archiveurl=https://web.archive.org/web/20190124225207/https://www.bloomberg.com/news/features/2017-12-07/how-rodrigo-duterte-turned-facebook-into-a-weapon-with-a-little-help-from-facebook|archivedate=<!--Sept.-->2019-01-24}}</ref> Profesor Ilya Somin izvijestio je da je bio predmet prijetnji smrću na Facebooku u aprilu 2018. od Cesara Sayoca, koji je prijetio da će ubiti njega i njegovu porodicu i „tijelima nahraniti floridske aligatore”. Sominovi prijatelji na Facebooku prijavili su komentare Facebooku, koji nije učinio ništa osim što je odaslao automatizovane poruke.<ref>{{cite web| url=http://reason.com/volokh/2018/10/27/mail-bomber-cesar-sayoc-threatened-me-on| title=Mail Bomber Cesar Sayoc Threatened Me on Facebook - Volokh Conspiracy| date=<!--Sept.-->2018-10-27}}</ref> Sayoc je kasnije uhapšen za pokušaje mejl-bombardovanja u SAD-u u oktobru, usmjerene prema demokratskim političarima. Facebook je više puta mijenjao svoje politike sadržaja. U julu 2018, izjavili su da će „niže rangirati” članke koji su oni koji provjeravaju činjenice označili kao lažne, te ukloniti dezinformacije koje su poticale nasilje.<ref>{{cite news|last=Frenkel|first=Sheera|title=Facebook to Remove Misinformation That Leads to Violence|url=https://www.nytimes.com/2018/07/18/technology/facebook-to-remove-misinformation-that-leads-to-violence.html|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-09|work=The New York Times|date=<!--Sept.-->2018-07-18}}</ref> Zuckerberg je jednom izjavio da nije bilo jasno da li su negatori [[Holokaust]]a na Facebooku imali namjeru da obmane druge,<ref name=":1">{{Cite news|url=https://money.cnn.com/2018/07/20/media/facebook-infowars-false-news-misinformation/index.html|title=Facebook's rhetoric on misinformation doesn't match its actions|last=Darcy|first=Oliver|work=CNNMoney|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-04|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109043540/https://money.cnn.com/2018/07/20/media/facebook-infowars-false-news-misinformation/index.html|url-status=dead}}</ref> za što se kasnije izvinio.<ref name=":2">{{Cite news|url=https://money.cnn.com/2018/07/18/technology/zuckerberg-recode-holocaust/index.html|title=Mark Zuckerberg clarifies his Holocaust comments|last=Kelly|first=Heather|work=CNNMoney|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-04|archive-date=2020-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213153202/https://money.cnn.com/2018/07/18/technology/zuckerberg-recode-holocaust/index.html|url-status=dead}}</ref> Facebook je izjavio da sadržaj koji dobija „lažni” rejting od onih koji provjeravaju činjenice može da se demonetizuje i podvrgne dramatično umanjenoj distribuciji. Specifične postove i videa koji krše standarde zajednice može da ukloni Facebook.<ref name=":1" /> U maju 2019, Facebook je zabranio veliki broj „opasnih” komentatora sa svoje platforme, među kojima su i [[Alex Jones]], [[Louis Farrakhan]], [[Milo Yiannopoulos]], [[Paul Joseph Watson]], [[Paul Nehlen]], [[David Duke]] i [[Laura Loomer]], zbog navodne umiješanosti u „nasilje i mržnju”.<ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/02/tech/facebook-ban-louis-farrakhan-infowars-alex-jones-milo-laura-loomer/index.html|website=CNN|title=Facebook bans Louis Farrakhan, Milo Yiannopoulos, InfoWars and others from its platforms as 'dangerous'|author=Oliver Darcy|date=<!--Sept.-->2019-05-02}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-bans-alex-jones-louis-farrakhan-others-facebook-instagram-n1001311|website=NBC News|title=Alex Jones, Louis Farrakhan, others banned from Facebook and Instagram|date=<!--Sept.-->2019-05-02|author=Michael Cappetta and Ben Collins}}</ref> U maju 2020, Facebook je pristao na preliminarnu nagodbu od 52 miliona eura za moderatore sadržaja na Facebooku koji su u SAD-u i u relaciji sa psihološkom traumom s kojom se suočava moderator zaposlen u kompaniji i kod drugih poslovnih ljudi.<ref><span class="citation web" >Newton,&#32;Casey&#32;(2020-05-12).&#32;[https://www.theverge.com/2020/5/12/21255870/facebook-content-moderator-settlement-scola-ptsd-mental-health „Facebook will pay $52 million in settlement with moderators who developed PTSD on the job”]&#32;(en)<span class="printonly">.&#32;https://www.theverge.com/2020/5/12/21255870/facebook-content-moderator-settlement-scola-ptsd-mental-health</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+will+pay+%2452+million+in+settlement+with+moderators+who+developed+PTSD+on+the+job&rft.atitle=&rft.aulast=Newton&rft.aufirst=Casey&rft.au=Newton%2C%26%2332%3BCasey&rft.date=2020-05-12&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.theverge.com%2F2020%2F5%2F12%2F21255870%2Ffacebook-content-moderator-settlement-scola-ptsd-mental-health&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Razgovor:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> U svijetu ima više drugih pravnih pitanja za riješiti, uključujući Irsku.<ref><span class="citation web" >[https://www.moderatorrights.com/blog/facebook-content-moderators-win-52m-compensation-settlement/ „Facebook Content Moderators Win $52m Compensation Settlement”]&#32;(en-US).&#32;2020-05-13<span class="printonly">.&#32;https://www.moderatorrights.com/blog/facebook-content-moderators-win-52m-compensation-settlement/</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+Content+Moderators+Win+%2452m+Compensation+Settlement&rft.atitle=&rft.date=2020-05-13&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.moderatorrights.com%2Fblog%2Ffacebook-content-moderators-win-52m-compensation-settlement%2F&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Razgovor:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> ====InfoWars==== Facebook je kritikovan zbog dopuštanja [[InfoWars|InfoWars-u]] da objavljuje lažne tvrdnje i teorije zavjere.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite news|url=https://www.recode.net/2018/7/16/17577426/media-left-right-facebook-define-journalism|title=Media — both on the left and right — are pressing Facebook to define what journalism is|work=Recode|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-04|archive-date=2019-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427042115/https://www.recode.net/2018/7/16/17577426/media-left-right-facebook-define-journalism}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.vanityfair.com/news/2018/07/how-facebooks-infowars-crisis-exposes-mark-zuckerbergs-hypocrisy?mbid=social_twitter|title=Why Facebook Won't Actually Ban Fake News|last=Kosoff|first=Maya|work=The Hive|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-04}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.buzzfeednews.com/article/charliewarzel/facebook-alex-jones-robertmueller-pedophile|title=Facebook Said Alex Jones' Threatening Rant Against Robert Mueller Doesn't Violate Its Rules|work=BuzzFeed News|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-04}}</ref> Facebook je branio svoje poteze po pitanju InfoWars-a izjavom „mi jednostavno ne mislimo da je banovanje Stranica za dijeljenje teorija zavjere ili lažnih vijesti pravi način...”.<ref name=":3" /> Facebook je dao samo šest slučajeva u kojem je činjenično provjeren sadržaj sa stranice InfoWars u periodu septembra 2017. – jula 2018.<ref name=":1" /> Godine 2018, InfoWars je lažno tvrdio da su preživjeli iz pucnjave u Parklandu bili „glumci”. Facebook je zamilio da se ukloni sadržaj InfoWars-a kojim se pravi ova tvrdnja, mada su videa InfoWars-a kojima su se zagovarale lažnje tvrdnje bila ostavljena, čak iako je Facebook kontaktiran oko videa.<ref name=":1" /> Facebook je izjavio da ih se u videima nikada nije ''eksplicitno'' nazivalo glumcima.<ref name=":1" /> Facebook je takođe dozvolio da ostanu videa InfoWars-a u kojima se dijelila teorija zavjere Pizzagate.<ref name=":1" /> Krajem jula 2018. Facebook je ukinuo lični profil čelnika InfoWars-a Alexa Jonesa na 30 dana.<ref>{{Cite news|url=https://money.cnn.com/2018/07/26/media/facebook-infowars-alex-jones/index.html|title=Facebook suspends personal profile of InfoWars founder Alex Jones|last=Darcy|first=Oliver|work=CNNMoney|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-04|archive-date=2021-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216061526/https://money.cnn.com/2018/07/26/media/facebook-infowars-alex-jones/index.html|url-status=dead}}</ref> Početkom avgusta 2018, Facebook je banovao četiri najaktivnije stranice povezane sa InfoWars-om zbog govora mržnje.<ref>{{Cite news|url=https://www.thedailybeast.com/facebook-and-apple-itunes-ban-alex-jones-as-internet-giants-silence-infowars|title=Facebook and Apple iTunes Ban Alex Jones as Internet Giants Silence Infowars|last=Ross|first=Jamie|date=<!--Sept.-->2018-08-06|work=The Daily Beast|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-06}}</ref> ===Politička manipulacija=== :''V. takođe: [[Internet propaganda sponorisana od države|CIA-in uticaj na javno mnijenje]]'' Godine 2018, Facebook je izjavio da je, te godine, identifikovao „koordinisano neautentično ponašanje” kod „mnogih Stranica, Grupa i naloga stvorenih da raspiruju političku debatu, uključujući one u SAD-u, na Srednjem Istoku, u Rusiji i u UK-u”.<ref>{{cite web|last=Gleicher|first=Nathaniel|last2=Rodriguez|first2=Oscar|title=Removing Additional Inauthentic Activity from Facebook|url=https://newsroom.fb.com/news/2018/10/removing-inauthentic-activity/|publisher=Facebook Newsroom|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-27|date=<!--Sept.-->2018-10-11}}</ref> Kampanjama kojima je upravljala britanska obavještajna agencija, pod imenom [[Joint Threat Research Intelligence Group]] (Obavještajna grupa za istraživanje udruženih prijetnji), uveliko je spadala u dvije kategorije: sajber napadi i ulaganje napora za propagandu. Potonje uključuje „masovno slanje poruka” i „proguravanje priča” preko sajtova društvenih medija poput Facebooka.<ref>{{cite web|title=Snowden Docs: British Spies Used Sex and 'Dirty Tricks'|url=https://www.nbcnews.com/news/investigations/snowden-docs-british-spies-used-sex-dirty-tricks-n23091|publisher=[[NBC News]]|date=<!--Sept.-->2014-02-07}}</ref><ref>{{cite web|title=Snowden leaks: GCHQ 'attacked Anonymous' hackers|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-26049448|publisher=BBC|date=<!--Sept.-->2014-02-05}}</ref> Izraelski [[Jewish Internet Defense Force|JIDF]], kineska [[Partija 50 Cent]] i turski [[AK trolovi]] takođe fokusiraju svoju pažnju na platforme društvenih medija kao što je Facebook.<ref>{{cite news|title=China's 'troll factory' targeting Taiwan with disinformation prior to election|url=https://www.taiwannews.com.tw/en/news/3568146|work=Taiwan News|date=<!--Sept.-->2018-05-11}}</ref><ref>{{cite news|title=Trolls, bots and shutdowns: This is how Turkey manipulates public opinion|url=https://ahvalnews.com/freedoms/trolls-bots-and-shutdowns-how-turkey-manipulates-public-opinion|work=Ahval|date=<!--Sept.-->2017-11-17|access-date=2019-12-17|archive-date=2020-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111190541/https://ahvalnews.com/freedoms/trolls-bots-and-shutdowns-how-turkey-manipulates-public-opinion|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite news|title=Jewish Internet Defense Force 'seizes control' of anti-Israel Facebook group|url=https://www.jpost.com/Jewish-World/Jewish-News/Jewish-Internet-Defense-Force-seizes-control-of-anti-Israel-Facebook-group|work=The Jerusalem Post|date=<!--Sept.-->2008-07-29}}</ref><ref>{{cite web|last=Morrison|first=Sarah|title=Jewish Activist Battles For Israel on Facebook|publisher=Israel National News|date=<!--Sept.-->2008-03-04|url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/125783}}</ref> U julu 2018, Samantha Bradshaw, koautorica izvještaja sa [[Oxford Internet Institute|OII-ja]] i Univerziteta Oksford, rekla je: „Broj zemalja gdje se formalno organizovana manipulacija preko društvenih medija javlja uveliko se povećao, sa 28 na 48 zemalja globalno. Većina rasta dolazi od političkih partija koje šire dezinformacije i vijesti-smeće kada su izborni periodi.”<ref>{{cite news|title=Social media manipulation rising globally, new report warns|url=http://www.ox.ac.uk/news/2018-07-20-social-media-manipulation-rising-globally-new-report-warns|publisher=University of Oxford|date=<!--Sept.-->2018-07-20|archive-date=2020-11-12|access-date=2019-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112035625/https://www.ox.ac.uk/news/2018-07-20-social-media-manipulation-rising-globally-new-report-warns|url-status=dead}}</ref> U oktobru 2018, ''The Daily Telegraph'' je objavio da je Facebook „banovao stotine stranica i naloga za koje kaže da su fradulentno punili sajt partijskim političkim sadržajem – s tim da su dolazili iz SAD-a a nisu bili povezani sa Rusijom”.<ref>{{cite news|title=Facebook: Most political trolls are American, not Russian|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/2018/10/11/facebook-political-trolls-american-not-russian/|work=The Daily Telegraph|date=<!--Sept.-->2018-10-12}}</ref> U decembru 2018, ''The Washington Post'' je izvijesio da je „Facebook ukinuo nalog Jonathona Morgana, glavnog zvaničnika top istraživačke firme društvenih medija” [[New Knowledge]], „nakon izvještaja da su on i drugi bili uključeni u operaciji širenja dezinformacija” na Facebooku i Twitteru tokom Specijalnih izbora za Senat SAD-a u Alabami 2017.<ref>{{cite news |title=Facebook suspends five accounts, including that of a social media researcher, for misleading tactics in Alabama election |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2018/12/22/facebook-suspends-five-accounts-including-social-media-researcher-misleading-tactics-alabama-election/ |work=The Washington Post |date=<!--Sept.-->2018-12-22}}</ref><ref>{{cite news |title=Democratic operatives created fake Russian bots designed to link Kremlin to Roy Moore in Alabama race |url=https://www.foxnews.com/politics/democratic-operatives-created-fake-russian-bots-in-alabama-race-designed-to-link-kremlin-to-republican-roy-moore |work=Fox News |date=<!--Sept.-->2018-12-20}}</ref> U januaru 2019, Facebook je izjavio da je uklonio 783 naloga, stranice i grupe povezane sa Iranom, zbog uključenosti u ono što je nazvano „koordinisanim neautentičnim ponašanjem”.<ref>{{cite news|title=Facebook Says It Removed 783 Accounts Tied to an Iranian Manipulation Campaign|url=http://fortune.com/2019/01/31/facebook-manipulation-campaign-iran-fake-news/|work=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|date=<!--Sept.-->2019-01-31}}</ref> U maju 2019, privatna obavještajna agencija [[Archimedes Group]] (Grupa Arhimed) sa sjedištem u Tel Avivu banovana je s Facebooka zbog „koordinisanog neautentičnog ponašanja” nakon što je Facebook otkrio lažne korisnike u zemljama potsaharske Afrike, Latinskoj Americi i Jugozapadnoj Aziji.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-48349671|title=Is Facebook undermining democracy in Africa?|last=Madowo|first=Larry|date=<!--Sept.-->2019-05-24|accessdate=<!--Sept.-->2019-06-08}}</ref> Istrage Facebooka otkrile su da je Archimedes potrošio oko 1,1 miliona dolara na lažne reklame, plaćeno u brazilskim realima, izraelskim šekelima i američkim dolarima.<ref>{{Cite web|url=https://www.smh.com.au/world/middle-east/change-reality-facebook-busts-israel-based-campaign-to-disrupt-elections-20190517-p51oad.html|title='Change reality': Facebook busts Israel-based campaign to disrupt elections|last=Satter|first=Isabel Debre and Raphael|date=<!--Sept.-->2019-05-16|website=The Sydney Morning Herald|accessdate=<!--Sept.-->2019-06-08}}</ref> Facebook je dao primjere političke interferencije Archimedes Groupa u Nigeriji, Senegealu, Togou, Angoli, Nigeru i Tunisu.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom.fb.com/news/2019/05/removing-coordinated-inauthentic-behavior-from-israel/|title=Removing Coordinated Inauthentic Behavior From Israel {{!}} Facebook Newsroom|accessdate=<!--Sept.-->2019-06-08}}</ref> {{abbr|ACDFRL|The Atlantic Council's Digital Forensic Research Lab}} izjavio je u izvještaju da „taktike koje koristi Archimedes Group, privatna kompanija, jako nalikuju na tipove taktika ratovanja informacijama koje koriste vlade, te Kremlj posebice”.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/16/tech/facebook-takedown-israeli-company/index.html|title=Facebook says Israeli company used fake accounts to target African elections|last=Business|first=Donie O'Sullivan and Hadas Gold, CNN|website=CNN|accessdate=<!--Sept.-->2019-06-08}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/facebook-bans-israeli-firm-over-fake-political-activity-11558030115|title=Facebook Bans Israeli Firm Over Fake Political Activity|last=Needleman|first=Sarah E.|date=<!--Sept.-->2019-05-16|work=Wall Street Journal|accessdate=<!--Sept.-->2019-06-08|issn=0099-9660}}</ref> Dana 23. maja 2019, Facebook je objavio Izvještaj o ojačavanju standarda zajednice, ističući da je identifikovao nekoliko lažnih naloga preko umjetne inteligencije i ljudskog nadzora. U periodu šest mjeseci, oktobra 2018. – marta 2019, web-sajt društvenog medija uklonio je ukupno 3,39 milijardi lažnih naloga. Broj lažnih naloga je prema izvještaju iznosio preko 2,4 milijardi stvarnih ljudi na platformi.<ref>{{cite_web|url=https://www.npr.org/2019/05/23/726353723/facebook-removed-nearly-3-2-billion-fake-accounts-in-last-six-months|title=Facebook Removed Nearly 3.4 Billion Fake Accounts In 6 Months|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-23|publisher=National Public Radio}}</ref> U julu 2019, Facebook je unaprijedio svoje mjere za borbu protiv deceptivne političke propagande i druge zloupotrebe servisa. Kompanija je uklonila preko 1.800 naloga i stranica kojima se upravljalo iz Rusije, Tajlanda, Ukrajine i Hondurasa.<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-facebook-accounts/facebook-removes-fake-accounts-from-thailand-russia-ukraine-honduras-idUSKCN1UK0KE|title=Facebook removes fake accounts from Thailand, Russia, Ukraine, Honduras|accessdate=<!--Sept.-->2019-07-25|work=Reuters}}</ref> Dana 30. oktobra 2019, Facebook je obrisao nekoliko naloga zaposlenika koji su radili za izraelsku [[NSO grupa|NSO grupu]], izjavivši da su nalozi „obrisani jer ne poštuju naše uslove”. Brisanja su došla nakon što je WhatsApp tužio izraelsku firmu na nadziranje zbog pokušaja stavljanja spywarea u 1.400 uređaja.<ref>{{cite_web|url=https://qudsnen.co/facebook-deletes-accounts-of-workers-at-nso-israeli-firm/|title=Facebook deletes accounts of workers at NSO Israeli firm|accessdate=<!--Sept.-->2019-11-01|website=Quds News Network|archivedate=2020-08-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200817171324/https://qudsnen.co/facebook-deletes-accounts-of-workers-at-nso-israeli-firm/|deadurl=yes}}</ref> ====Rusko uplitanje==== :''V. takođe: [[Agencija za istraživanje interneta|Rusko uplitanje u Izbore u SAD-u 2016.]]'' Godine 2018, specijalni savjetnik [[Robert Mueller]] optužio je 13 ruskih državljana i tri ruske organizacije za „uključivanje u operacije radi ometanja američkog političkog i izbornog procesa, uključujući predsjedničke izbore 2016”.<ref>{{cite news|title=Internet Research Agency indicted: Who is the Russian company behind the fake Facebook ads?|url=https://www.foxnews.com/tech/internet-research-agency-indicted-who-is-the-russian-company-behind-the-fake-facebook-ads|work=Fox News|date=<!--Sept.-->2018-02-16}}</ref><ref>{{cite news|title=13 Russians Indicted as Mueller Reveals Effort to Aid Trump Campaign|url=https://www.nytimes.com/2018/02/16/us/politics/russians-indicted-mueller-election-interference.html|work=The New York Times|date=<!--Sept.-->2018-02-16}}</ref><ref>{{cite web|title=Exposing Russia's Effort to Sow Discord Online: The Internet Research Agency and Advertisements|url=https://intelligence.house.gov/social-media-content/|website=intelligence.house.gov|publisher=Permanent Select Committee on Intelligence|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-27|archive-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128044519/https://intelligence.house.gov/social-media-content/|dead-url=yes}}</ref> Mueller je kontaktirao Facebook poslije izjave kompanije da je prodato preko 100.000 dolara vrijednih reklama kompaniji ([[Internet Research Agency|IRA]]) s vezama s ruskom obavještajnom zajednicom, prije [[Predsjednički izbori u SAD 2016.|Predsjedničkih izbora u SAD-u 2016]].<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/facebook-gave-special-counsel-robert-mueller-more-details-on-russian-ad-buys-than-congress-1505514552|title=Facebook Gave Special Counsel Robert Mueller More Details on Russian Ad Buys Than Congress|last=Seetharaman|first=Deepa|date=<!--Sept.-->2017-09-15|work=Wall Street Journal|accessdate=<!--Sept.-->2017-09-15|last2=Tau|first2=Byron|issn=0099-9660|last3=Harris|first3=Shane}}</ref><ref>{{cite news|title=Facebook sold $100,000 of political ads to fake Russian accounts during 2016 US election|url=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/facebook-russia-ads-us-election-political-adverts-trump-putin-fake-news-a7933461.html|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-24|work=[[The Independent]]|date=<!--Sept.-->2017-09-06}}</ref> U septembru 2017, glavni sigurnosni zvaničnik Facebooka [[Alex Stamos]] napisao je da je kompanija „otkrila otprilike 100.000 dolara potrošenog novca na reklame od juna 2015. do maja 2017. – povezano s cca 3.000 reklama – povezano sa oko 470 neautentičnih naloga i Stranica koji krše naše smjernice. Naša analiza sugeriše da su ovi nalozi i Stranice povezane jedni s drugim i vjerovatno se upravlja s njima iz Rusije.”.<ref>{{cite news|title=Facebook Says Russian Accounts Bought $100,000 in Ads During the 2016 Election|url=http://time.com/4930532/facebook-russian-accounts-2016-election/|work=Time|date=<!--Sept.-->2017-09-06|access-date=2019-12-17|archive-date=2021-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209193837/https://time.com/4930532/facebook-russian-accounts-2016-election/}}</ref> Kampanje Clintonove i Trumpa potrošile su 81 milion dolara na Facebook reklame.<ref>{{cite news|title=New Studies Show Pundits Are Wrong About Russian Social-Media Involvement in US Politics|url=https://www.thenation.com/article/russiagate-elections-interference/|work=The Nation|date=<!--Sept.-->2018-12-28|access-date=2019-12-17|archive-date=2019-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603215617/https://www.thenation.com/article/russiagate-elections-interference/|dead-url=yes}}</ref> Kompanija je obećala punu saradnju u Muellerovoj istrazi, te pružila sve informacije o ruskom reklamiranju.<ref>{{cite web|url=https://www.cnbc.com/2017/09/06/facebook-gave-special-counsel-robert-mueller-data-on-russian-ads-report-says.html|title=Facebook gave special counsel Robert Mueller data on Russian ads, report says|last=Castillo|first=Michelle|date=<!--Sept.-->2017-09-06|accessdate=<!--Sept.-->2017-09-07}}</ref> Članovi obavještajnih komiteta Doma i Senata tvrdili su da je Facebook zadržavao informacije koje su iluminirale rusku kampanju propagande.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/facebooks-openness-on-russia-questioned-by-congressional-investigators/2017/09/18/060e1ee4-9c90-11e7-9083-fbfddf6804c2_story.html|title=Facebook's openness on Russia questioned by congressional investigators|last=Leonnig|first=Carol D.|date=<!--Sept.-->2017-09-18|work=Washington Post|accessdate=<!--Sept.-->2017-09-19|last2=Dwoskin|first2=Elizabeth|issn=0190-8286|last3=Timberg|first3=Craig}}</ref> Ruski operativci su koristili Facebook da organizuju skupove [[Black Lives Matter]] (Životi crnaca su važni)<ref>{{cite news|title=Russians trolls organized a protest in the US|url=https://edition.cnn.com/videos/us/2018/06/25/russia-protest-philando-castile-distorting-truth-orig.cnn/video/playlists/russian-trolls-exploit-philando-castiles-death/|work=CNN|date=<!--Sept.-->2018-06-25}}</ref><ref>{{cite news|title=Did Russian hackers organize Philando Castile protest? Activists say no|url=http://www.startribune.com/local-organizers-doubt-reports-of-russian-ties-to-castile-protest/454368633/|work=[[Star Tribune]]|date=<!--Sept.-->2017-11-01|access-date=2019-12-17|archive-date=2020-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20201125173146/https://www.startribune.com/local-organizers-doubt-reports-of-russian-ties-to-castile-protest/454368633/}}</ref> kao i antiimigrantske skupove na tlu SAD-a,<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailybeast.com/exclusive-russia-used-facebook-events-to-organize-anti-immigrant-rallies-on-us-soil|title=Exclusive: Russia Used Facebook Events to Organize Anti-Immigrant Rallies on U.S. Soil|last=Ackerman|first=Ben Collins{{!}}Kevin Poulsen{{!}}Spencer|date=<!--Sept.-->2017-09-12|work=The Daily Beast|accessdate=<!--Sept.-->2017-09-12}}</ref> a takođe i skupove protiv Clintonove<ref>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.com/facebook-group-russia-texas-anti-immigrant-rallies-2017-9|title=Shuttered Facebook group that organized anti-Clinton, anti-immigrant rallies across Texas was linked to Russia|work=Business Insider|accessdate=<!--Sept.-->2017-09-14|archive-date=2017-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170913202902/https://amp.businessinsider.com/facebook-group-russia-texas-anti-immigrant-rallies-2017-9|dead-url=yes}}</ref> i skupove za Donalda Trumpa te protiv njega.<ref>[http://fortune.com/2018/02/17/russian-organized-rallies-election-meddling/ „Russians Staged Rallies For and Against Trump to Promote Discord, Indictment Says”]. ''[[Fortune (magazine)|Fortune]]''. 2018-02-17.</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thedailybeast.com/russians-appear-to-use-facebook-to-push-pro-trump-flash-mobs-in-florida|title=Exclusive: Russians Appear to Use Facebook to Push Trump Rallies in 17 U.S. Cities|last=Ackerman|first=Ben Collins{{!}}Gideon Resnick{{!}}Kevin Poulsen{{!}}Spencer|date=<!--Sept.-->2017-09-20|work=The Daily Beast|accessdate=<!--Sept.-->2017-09-20}}</ref> Facebook reklame su se takođe koristile za eksploataciju podjela oko crnačkog političkog aktivizma i muslimana, simultanim slanjem nedosljednih poruka različitim korisnicma na osnovu njihovih političkih i demografskih karakteristika, kako bi se stvarala pomutnja.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/business/technology/russian-operatives-used-facebook-ads-to-exploit-divisions-over-black-political-activism-and-muslims/2017/09/25/4a011242-a21b-11e7-ade1-76d061d56efa_story.html|title=Russian operatives used Facebook ads to exploit divisions over black political activism and Muslims|last=Dwoskin|first=Adam Entous, Craig Timberg and Elizabeth|date=<!--Sept.-->2017-09-25|work=Washington Post|accessdate=<!--Sept.-->2017-09-25|issn=0190-8286}}</ref><ref>[https://money.cnn.com/2017/09/27/media/facebook-black-lives-matter-targeting/index.html „Exclusive: Russian-bought Black Lives Matter ad on Facebook targeted Baltimore and Ferguson”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180714105658/https://money.cnn.com/2017/09/27/media/facebook-black-lives-matter-targeting/index.html |date=2018-07-14 }}. CNN. 2017-09-28.</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thedailybeast.com/exclusive-russians-impersonated-real-american-muslims-to-stir-chaos-on-facebook-and-instagram|title=Exclusive: Russians Impersonated Real American Muslims to Stir Chaos on Facebook and Instagram|last=Ackerman|first=Ben Collins{{!}}Kevin Poulsen{{!}}Spencer|date=<!--Sept.-->2017-09-27|work=The Daily Beast|accessdate=<!--Sept.-->2017-09-28}}</ref> Zuckerberg je izjavio da žali što je odbacio brigu oko ruskog uticaja na Predsjedničke izbore u SAD-u 2016.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2017/09/27/mark-zuckerberg-says-facebook-impact-on-2016-election-went-beyond-ads.html|title=Mark Zuckerberg responds to Trump, regrets he dismissed election concerns|last=Shinal|first=John|date=<!--Sept.-->2017-09-27|work=CNBC|accessdate=<!--Sept.-->2017-09-27}}</ref> Rusko-američki milijarder [[Yuri Milner]], koji se sprijateljio sa Zuckerbergom<ref name="auto4">[https://www.icij.org/investigations/paradise-papers/kremlin-owned-firms-linked-major-twitter-facebook-investments-icij/ „Kremlin-owned Firms Linked to Major Investments in Twitter and Facebook”]. ''International Consortium of Investigative Journalists – ICIJ''. 2017-11-05.</ref> između 2009. i 2011. imao je podršku Kremlja za svoje investicije u Facebook i Twitter.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2017/11/05/world/yuri-milner-facebook-twitter-russia.html|title=Kremlin Cash Behind Billionaire's Twitter and Facebook Investments|last=Drucker|first=Jesse|date=<!--Sept.-->2017-11-05|work=The New York Times|accessdate=<!--Sept.-->2017-11-06|issn=0362-4331}}</ref> U januaru 2019, Facebook je uklonio 289 Stranica i 75 koordinisanih naloga povezanih sa novinskom agencijom u vlasništvu ruske državne agencije [[Sputnik (novinska agencija)|Sputnik]], koja se lažno predstavljala kao nezavisna agencija za vijesti ili Stranica opšteg interesa.<ref name=DaFN>{{cite web|title=Disinformation and 'fake news': Final Report|url=https://publications.parliament.uk/pa/cm201719/cmselect/cmcumeds/1791/179109.htm|website=publications.parliament.uk|publisher=Digital, Culture, Media and Sport Committee – House of Commons|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-24}}</ref><ref>{{cite web|last=Gleicher|first=Nathaniel|title=Removing Coordinated Inauthentic Behavior from Russia|url=https://newsroom.fb.com/news/2019/01/removing-cib-from-russia/|publisher=Facebook Newsroom|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-24|date=<!--Sept.-->2019-01-17}}</ref> Facebook je kasnije identifikovao i uklonio dodatnih 1.907 naloga povezanih s Rusijom za koje se otkrilo da ih karakterizira uključenost u „koordinisano neautentično ponašanje”.<ref>{{cite news|last=Cuthbertson|first=Antony|title=Facebook removes thousands more Russian accounts|url=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/facebook-russia-bots-brexit-account-iran-instagram-a8840256.html|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-24|work=[[The Independent]]|date=<!--Sept.-->2019-03-26}}</ref> Godine 2018, izvještaj odabranog komiteta britanskog [[Department for Digital, Culture, Media and Sport|DCMS-a]] kritikovao je Facebook zbog toga što odbija da istraži zloupotrebu njegove platforme od strane Ruske vlade, te zbog toga što umanjuje opseg problema.<ref>{{cite web|title=Disinformation and 'fake news': Interim Report|url=https://publications.parliament.uk/pa/cm201719/cmselect/cmcumeds/363/36308.htm|website=publications.parliament.uk|publisher=Digital, Culture, Media and Sport Committee – House of Commons}}</ref><ref>{{cite news|last=Cadwalladr|first=Carole|authorlink=Carole Cadwalladr|title=A withering verdict: MPs report on Zuckerberg, Russia and Cambridge Analytica|url=https://www.theguardian.com/technology/2018/jul/28/dcms-report-fake-news-disinformation-brexit-facebook-russia|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-24|work=[[The Observer]]|date=<!--Sept.-->2018-07-28}}</ref> U februaru 2019, [[Glenn Greenwald]] je napisao da je kompanija za sajber sigurnost New Knowledge, koja stoji iza jednog od izvještaja Senata o ruskoj inteferenciji u izborima društvenim medijima, „uhvaćena samo šest sedmica prije kako je uključena u masivnu prevaru radi stvaranja fiktivnih ruskih trol naloga na Facebooku i Twitteru kako bi se tvrdilo da Kremlj radi na tome da demokratski nominovani kandidat za Senat Doug Jones u Alabami bude poražen. ''The New York Times'', kada je otkrivao prevaru, citirao je izvještaj New Knowledgea koji se razmetao fabrikacijama...”.<ref>{{cite news|title=NBC News, to Claim Russia Supports Tulsi Gabbard, Relies on Firm Just Caught Fabricating Russia Data for the Democratic Party|url=https://theintercept.com/2019/02/03/nbc-news-to-claim-russia-supports-tulsi-gabbard-relies-on-firm-just-caught-fabricating-russia-data-for-the-democratic-party/|work=The Intercept|date=<!--Sept.-->2019-02-03}}</ref><ref>{{cite news|title=Secret Experiment in Alabama Senate Race Imitated Russian Tactics|url=https://www.nytimes.com/2018/12/19/us/alabama-senate-roy-jones-russia.html|work=The New York Times|date=<!--Sept.-->2018-12-19}}</ref> ====Propaganda protiv Rohinja==== :''V. takođe: [[Progon muslimana u Mjanmaru]]'' Godine 2018, Facebook je ukinuo 536<!--425+46+52+13--> Facebook Stranica, 17 Facebook Grupa, 175<!--135+12+18+10--> Facebook naloga i 16<!--15+1--> Instagram naloga povezanih s mjanmarskom vojskom. Kolektivno, njih je pratilo preko 10 miliona ljudi.<ref>{{cite web|title=Removing Myanmar Military Officials From Facebook|url=https://newsroom.fb.com/news/2018/08/removing-myanmar-officials/|publisher=Facebook Newsroom|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-27}}</ref> ''The New York Times'' je izjavio:<ref>{{cite news|last=Mozur|first=Paul|title=A Genocide Incited on Facebook, With Posts From Myanmar's Military|url=https://www.nytimes.com/2018/10/15/technology/myanmar-facebook-genocide.html|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-27|work=[[The New York Times]]|date=<!--Sept.-->2018-10-15}}</ref> {{izdvojeni citat|nakon mjeseci izvještaja o anti-Rohinja propagandi na Facebooku, kompanija je priznala da je bila prespora po pitanju djelovanja u Mjanmaru. Do tada, više od 700.000 Rohinja je napustilo zemlju za godinu, kao dio onoga što su zvaničnici Ujedinjenih nacija nazvali „udžbeničkim primjerom etničkog čišćenja”.}} ====Facebookovo saučesništvo u usponu Modija na vlast u Indiji==== Godine 2019, knjiga naslovljena ''The Real Face of Facebook in India'' (Stvarno lice Facebooka u Indiji),<ref>{{Cite web|url=https://thewire.in/politics/bjp-facebook-india-modi|title=The Past and Future of Facebook and BJP's Mutually Beneficial Relationship|website=The Wire}}</ref> napisana u koautorstvu novinara ([[Paranjoy Guha Thakurta]] i Cyril Sam) navodi da je Facebook bio i direktno saučesnik u usponu, a i imao benefite od uspona, [[Narendra Modi|Modijevog]] [[Indijska narodna partija|BJP-a]] u [[Indija|Indiji]]. ===Upravljanje kompanije=== Jedan od prvih investitora Facebooka i bivši Zuckerbergov mentor [[Roger McNamee]] opisao je Facebook kao „najcentralizovaniju strukturu za donošenje odluka koju je ikada susreo u velikoj kompaniji”.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/01/29/books/review/roger-mcnamee-zucked.html|title=An Anti-Facebook Manifesto, by an Early Facebook Investor|first=Tom|last=Bissell|date=<!--Sept.-->2019-01-29|via=NYTimes.com}}</ref> [[Nathan Schneider]], profesor medijskih studija na Univerzitetu Colorado Boulder zagovarao je transformaciju Facebooka u [[platformska kooperacija|platformsku kooperaciju]] u vlasništvu korisnika i kojom će upravljati korisnici.<ref>{{cite web|url=https://www.vice.com/en_us/article/qvxbgq/its-time-for-mark-zuckerberg-to-give-up-control-of-facebook|title=It's Time for Mark Zuckerberg to Give Up Control of Facebook|first=Nathan|last=Schneider|first2=Harry|last2=Cheadle|date=<!--Sept.-->2018-03-27}}</ref> Koosnivač Facebooka Chris Hughes kaže da CEO Mark Zuckerberg ima previše moći, da je kompanija trenutno monopol, te da je, kao rezultat, treba razdvojiti u nekoliko manjih kompanija. Hughes je pozvao na razdvajanje Facebooka u [[op-ed]]u ''The New York Timesa''. Hughes kaže da je zabrinut što se Zuckerberg okružio ljudima u timu koji ga ne izazivaju i da je kao rezultat, posao Američke vlade da ga drži odgovornim i obuzdava njegovu „neprovjeravanu moć”.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnet.com/news/facebook-co-founder-chris-hughes-calls-for-companys-breakup-zuckerberg/|title=Facebook co-founder Chris Hughes calls for company's breakup|first=Shelby|last=Brown|website=CNET}}</ref> Hughes isto tako kaže da je „Markova moć bez presedana i protivamerička [''un-American'']”.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2019/05/09/opinion/sunday/chris-hughes-facebook-zuckerberg.html|title=Opinion &#124; It's Time to Break Up Facebook|first=Chris|last=Hughes|date=<!--Sept.-->2019-05-09|via=NYTimes.com}}</ref> Nekoliko američkih političara slaže se sa Hughesom.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnet.com/news/more-politicians-side-with-chris-hughes-and-are-ready-to-split-up-facebook/|title=More politicians side with Facebook co-founder on breaking up company|first=Shelby|last=Brown|website=CNET}}</ref> EU komesar za kompeticiju Margrethe Vestager izjavila je da je bi se razdvajanje Facebooka trebalo dogoditi samo kao „lijek krajnje nužde”, te da razdvajanje Facebooka ne bi riješilo probleme kojima Facebook podliježe.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnet.com/news/eu-competition-commissioner-facebook-breakup-would-be-last-resort/|title=EU competition commissioner: Facebook breakup would be 'last resort'|first=Katie|last=Collins|website=CNET}}</ref> ====Litigacija==== Kompanija je bila predmet više litigacija.<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/tech-policy/2016/01/appeals-court-upholds-deal-allowing-kids-images-in-facebook-ads/|title=Appeals court upholds deal allowing kids' images in Facebook ads|last=Farivar|first=Cyrus|date=<!--Sept.-->2016-01-07|website=[[Ars Technica]]|publisher=Condé Nast|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-yahoo-facebook-lawsuit-idUSBRE82B18M20120312|title=Yahoo sues Facebook for infringing 10 patents|last=Levine|first=Dan|last2=Oreskovic|first2=Alexei|date=<!--Sept.-->2012-03-12|website=[[Reuters]]|publisher=[[Thomson Reuters]]|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.recode.net/2017/2/1/14476500/facebook-oculus-zenimax-lawsuit-500-million|title=Facebook lost its Oculus lawsuit and has to pay $500 million|last=Wagner|first=Kurt|date=<!--Sept.-->2017-02-01|website=[[Recode]]|publisher=Vox Media|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03|archive-date=2019-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401183744/https://www.recode.net/2017/2/1/14476500/facebook-oculus-zenimax-lawsuit-500-million}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theverge.com/2016/5/19/11712804/facebook-private-message-scanning-privacy-lawsuit|title=Lawsuit claims Facebook illegally scanned private messages|last=Brandom|first=Rusell|date=<!--Sept.-->2016-05-19|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> Najistaknutiji slučaj vezan je za optužbe da je Zuckerberg prekršio [[usmeni ugovor]] sa troje ljudi ([[Cameron Winklevoss]], [[Tyler Winklevoss]] i [[Divya Narendra]]) kako bi napravio društvenu mrežu 2004. tada pod nazivom [[ConnectU|HarvardConnection]].<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2007/jul/25/digitalmedia.usnews|title=Facebook in court over ownership|last=Tryhorn|first=Chris|date=<!--Sept.-->2007-07-25|website=[[The Guardian]]|publisher=Guardian Media Group|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref><ref>{{cite web|url=https://abcnews.go.com/TheLaw/story?id=3391856|title=Facebook Founder Accused of Stealing Idea for Site|last=Michels|first=Scott|date=<!--Sept.-->2007-07-20|website=[[ABC News]]|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]]|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/how-mark-zuckerberg-hacked-connectu-2010-3|title=How Mark Zuckerberg Hacked Into Rival ConnectU In 2004|last=Carlson|first=Nicholas|date=<!--Sept.-->2010-03-05|website=[[Business Insider]]|publisher=Axel Springer SE|accessdate=<!--Sept.-->2017-06-03}}</ref> Dana 6. marta 2018, [[BlackBerry Limited|BlackBerry]] je tužio Facebook i njegove podružnice Instagram i WhatsApp za ukidanje ključnih odlika aplikacije za poruke.<ref>{{Cite news|url=http://www.foxnews.com/tech/2018/03/07/blackberry-to-facebook-stole-our-messaging-technology.html|title=BlackBerry to Facebook: You stole our messaging technology|date=<!--Sept.-->2018-03-07|work=Fox News|accessdate=<!--Sept.-->2018-03-08}}</ref> Godine 2019, britanski zastupnici koji su predstavljali [[Incident školskog zlostavljanja u školi Almondbury|zlostavljanog sirijskog školarca]], tužili su Facebook za lažne tvrdnje. Tvrdili su da je Facebook štitio značajne ličnosti od nadzora umjesto da je uklanjao sadržaj koji krši pravila te da je specijalni tretman bio s finansijskom pozadinom.<ref>{{cite news|url=https://www.mirror.co.uk/news/uk-news/refugee-waterboarded-bullies-sue-facebook-13885978|title=Refugee 'waterboarded' by bullies to sue Facebook over Tommy Robinson claims|last=Jolly|first=Bradley|date=<!--Sept.-->2019-01-21|work=Mirror}}</ref><ref name="facebookjamalrobinson">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2019/jan/21/bullied-syrian-schoolboy-to-sue-facebook-over-tommy-robinson-claims|title=Bullied Syrian schoolboy to sue Facebook over Tommy Robinson claims|last=Halliday|first=Josh|date=<!--Sept.-->2019-01-21|work=The Guardian}}</ref> U oktobru 2018, žena iz Teksasa je tužila Facebook, tvrdeći da je primorana na trgovinu seksualnim robljem kada je imala 15 godina od strane čovjeka koji se „sprijateljio” s njom na mreži društvenog medija. Facebook je odgovorio da radi i internalno i eksternalno da banuje ljude koji vrše trgovinu seksualnim robljem.<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-sex-trafficking-facebook-lawsuit/woman-sues-facebook-claims-site-enabled-sex-trafficking-idUSKCN1MD080|title=Woman sues Facebook, claims site enabled sex trafficking|last=Whitcomb|first=Dan|work=U.S.|accessdate=<!--Sept.-->2018-10-04}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-sex-trafficking-facebook-lawsuit/facebook-responding-to-lawsuit-says-sex-trafficking-banned-on-site-idUSKCN1ME038|title=Facebook, responding to lawsuit, says sex trafficking banned on site|last=Whitcomb|first=Dan|work=U.S.|accessdate=<!--Sept.-->2018-10-04}}</ref> ===DPA=== U oktobru 2017, Facebook je proširio svoj rad sa [[Definers Public Affairs|DPA-om]], PR firmom koja je originalno unajmljena da nadzire pres pokrivenost kompanija radi adresiranja pitanja koja se primarno tiču ruskog uplitanja u američke izbore 2016, potom pogrešnog tretiranja podataka korisnika od strane Kembridž Analitike, govora mržnje na Facebooku, te poziva za regulaciju.<ref name="nytimes.com">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/11/14/technology/facebook-data-russia-election-racism.html|title=Delay, Deny and Deflect: How Facebook's Leaders Fought Through Crisis|accessdate=<!--Sept.-->2018-11-15}}</ref> Glasnogovornik kompanije Tim Miller izjavio je da cilj za tehničke firme treba da bude „imati pozitivan sadržaj istaknut o svojoj kompaniji i negativan sadržaj koji se ističe o vašem takmacu”. DPA je tvrdio da je George Soros onaj koji stoji iza onoga za što se čini da je širi anti-Facebook pokret, te da je napravio druge negativne medije, zajedno sa [[America Rising]]om, koji su preuzimale veće medijske organizacije poput [[Breitbart News|Breitbarta]].<ref name="nytimes.com"/><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2018/nov/14/facebook-george-soros-pr-firm-discredit-critics-crisis|title=Facebook reportedly discredited critics by linking them to George Soros|last=Wong|first=Julia Carrie|date=<!--Sept.-->2018-11-15|website=the Guardian|accessdate=<!--Sept.-->2018-11-15}}</ref> Facebook je prekinuo veze sa agencijom krajem 2018, nakon javnog negodovanja po pitanju njihove uvezanosti.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/11/15/technology/facebook-definers-soros.html|title=Facebook Cuts Ties With Definers Public Affairs Following Outcry|accessdate=<!--Sept.-->2018-11-15}}</ref> ===Transkripcija korisničkih audio-poruka=== Dana 13. avgusta 2019, otkriveno je da je Facebook imao na spisku stotine kontraktora za stvaranje i dolazak do transkripta audio-poruka korisnika.<ref name=latimesreveals>{{Cite web|url=https://www.latimes.com/business/story/2019-08-13/facebook-paid-hundreds-of-contractors-to-transcribe-audio-of-users|title=Facebook paid hundreds of contractors to transcribe users' audio|date=<!--Sept.-->2019-08-13|website=Los Angeles Times}}</ref><ref name=bloombergreveals /><ref name=cnbcreveals /> Ovo je uglavnom bio slučaj sa Facebook Messengerom, gdje su kontraktori često slušali i transkribovali glasovne poruke korisnika.<ref name=cnbcreveals>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2019/08/13/facebook-hired-people-to-transcribe-voice-calls-made-on-messenger.html|title=Facebook hired people to transcribe voice calls made on Messenger|first=Todd|last=Haselton|date=<!--Sept.-->2019-08-13|website=CNBC}}</ref> Nakon što je ovo prvi put objavljeno na [[Bloomberg News]]u, Facebook je izdao izjavu u kojoj je potvrdio da je izvještaj istinit,<ref name=bloombergreveals /> ali je takođe izjavio da je program nadziranja sada suspendovan.<ref name=bloombergreveals>https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-08-13/facebook-paid-hundreds-of-contractors-to-transcribe-users-audio</ref> ==Uticaj<span id="Socijalni uticaj"></span><span id="Društveni uticaj"></span>== [[File:Ad-tech London 2010 (5).JPG|thumb|Facebook na [[ad:tech|ad:tech-u]] 2010]] ===Opseg=== Komentator u ''The Washington Postu'' istakao je da Facebook čini „masivni depozitar informacija koji dokumentuje i naše reakcije na događaje i naše običaje evolucije uz opseg i neposrednost o kakvim su raniji historičari mogli samo da sanjaju”.<ref name=WashPost_20190508/> Pogotovo za antropologe, sociologe i socijalne historičare – uz odgovarajuću prezervaciju i očuvanje – web-sajt „će čuvati slike naših života koje su znatno oštrije i više nijansirane nego bilo koja evidencija koja postoji”.<ref name=WashPost_20190508>{{cite news|last=Gebelhoff|first=Robert|title=Facebook is becoming a vast digital graveyard — and a gift to the future|url=https://www.washingtonpost.com/opinions/2019/05/08/facebook-is-becoming-vast-digital-graveyard-gift-future/|work=The Washington Post|date=<!--Sept.-->2019-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190508220055/https://www.washingtonpost.com/opinions/2019/05/08/facebook-is-becoming-vast-digital-graveyard-gift-future/|archivedate=<!--Sept.-->2019-05-08|deadurl=no|accessdate=<!--Sept.-->2019-07-16}}</ref> ===Ekonomija=== Ekonomi su istakli da Facebook nudi mnogo nerivalskih servisa od kojih je na dobitku toliko mnogo korisnika koliko je zainteresovano, bez primoravanja korisnika da se takmiče jedan s drugim. Nasuprot ovome, većina dobara je dostupna ograničenom broju korisnika; naprimjer, ako jedan korisnik kupi telefon, nijedan drugi ne može da kupi taj telefon. Na tri područja ostvaruje se najveći ekonomski uticaj: platformska kompeticija, tržište i podaci o ponašanju korisnika.<ref>{{cite book|doi=10.1017/CBO9781139060011.003|chapter=The Economics of Internet Markets|title=Advances in Economics and Econometrics|pages=48–75|year=2013|last=Levin|first=Jonathan|isbn=978-1-139-06001-1}}</ref> Facebook je počeo da smanjuje svoj karbonski uticaj nakon što ga je Greenpeace napao zbog dugogodišnjeg oslanjanja na ugalj s rezultatom ugljičnog otiska.<ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.com/2011/12/greenpeace-declares-victory-over-facebook-data-centers/|title=Greenpeace Declares Victory Over Facebook Data Centers|magazine=WIRED|date=<!--Sept.-->2011-12-15|accessdate=<!--Sept.-->2018-08-14}}</ref> Facebook pruža razvojnu platformu za mnoge aplikacije društvenih igara, komunikaciju, podršku, recenzije i drugo povezano sa onlajn aktivnostima. Ova platforma je potakla nastanak mnogih poslovnih subjekata i potpomogla nastanak hiljada poslova u globalnoj ekonomiji. [[Zynga Inc.]], lider u društvenim igrama, primjer je takvog poslovnog subjekta. Ekonometrička analiza otkriva da je Facebookova platforma za razvoj aplikacija donijela preko 182.000 poslova u američkoj ekonomiji 2011. Ukupna ekonomska vrijednost ostvarenih zaposlenja je bila oko 12 milijardi dolara.<ref>{{cite web|title=The Facebook App Economy|date=<!--Sept.-->2011-09-19|publisher=University of Maryland|url=https://www.rhsmith.umd.edu/files/Documents/Centers/DIGITS/AppEconomyImpact091911.pdf|access-date=2019-12-19|archivedate=2020-03-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200301183356/https://www.rhsmith.umd.edu/files/Documents/Centers/DIGITS/AppEconomyImpact091911.pdf|deadurl=yes}}</ref> ===Društvo=== : ''V. takođe: [[Servis za društveno umrežavanje#Danas]], [[Sociologija interneta#Društvene mreže i zabava]] i [[Društveni kapital]]'' Facebook je bio prva društvena mreža koja je povezala milijarde ljudi. Društveno umrežavanje omogućava ljudima da ostanu u dodiru s prijateljima, rođacima i poznanicima gdje god da su u svijetu. Može da ujedini izgubljene članove porodice i prijatelje.<ref>{{cite news|url=http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=7739245|title=Father finds daughter on Facebook after 20 years apart|work=WABC|location=New York|date=<!--Sept.-->2010-10-23|accessdate=<!--Sept.-->2011-05-15|archive-date=2010-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028083236/http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=7739245|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.in.msn.com/international/article.aspx?cp-documentid=3570509&=|title=Facebook reunites father, daughter after 48 years|work=MSN India|location=Delhi|date=<!--Sept.-->2010-01-27|accessdate=<!--Sept.-->2011-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907171653/http://news.in.msn.com/international/article.aspx?cp-documentid=3570509&=|archivedate=<!--Sept.-->2011-09-07|deadurl=yes}}</ref> Omogućava korisnicima da razmjenjuju ideje i ostanu informisani. Ujedinjuje ljude zajedničkih interesa i/ili vjerovanja.<ref>[http://www.statista.com/topics/1164/social-networks/chart/1103/top-10-social-networks-in-q1-2013/ „Half of the World's Online Population Uses Facebook”]. ''GlobalWebIndex''. maj 2013.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.business2community.com/social-media/impact-social-media-truly-society-0974685#ROUtlo0v0WuShHDv.97|title=What Impact Has Social Media Truly Had on Society|work=Business 2 Community}}</ref> Facebook je promijenio način na koji ljudi komuniciraju. Predstavlja platformu koja korisnicima pruža mogućnost da dijele sadržaj sa drugima, na globalnom nivou.<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/story/tech/2014/02/02/facebook-turns-10-cultural-impact/5063979/|title=How Facebook changed our lives|date=<!--Sept.-->2014-02-02|work=USA Today}}</ref> Jedna studija je otkrila da su informacione upotrebe bile više povezane sa građanskim i političkim djelovanjima nego sa rekreacijom.<ref name="being-immersed-social-networking-journal-article-dec2009">{{cite journal |last1=Park |first1=Namsu |last2=Kee |first2=Kerk F. |last3=Valenzuela |first3=Sebastián |title=Being Immersed in Social Networking Environment: Facebook Groups, Uses and Gratifications, and Social Outcomes |journal=CyberPsychology & Behavior |date=<!--Sept.-->decembar 2009 |volume=12 |issue=6 |pages=729–733 |doi=10.1089/cpb.2009.0003 |pmid=19619037 |url=https://repositories.lib.utexas.edu/bitstream/handle/2152/41155/2009_Park.pdf?sequence=1&isAllowed=y |accessdate=<!--Sept.-->2019-11-22 |location=The University of Texas at Austin - Texas ScholarWorks|hdl=2152/41155}}</ref> U ''The Facebook Effectu'' David Kirkpatrick izjavio je da struktura Facebooka čini da ga je teško zamijeniti, zbog „efekata mreže” koje ima. Ističe koliko bi bilo teško premjestiti sve veze korisnika i slike na alternativu. Facebook omogućava ljudima da učestvuju u zajedničkoj atmosferi sa „komšijom preko puta”, uprkos stvarnoj udaljenosti koja postoji.<ref>{{cite web|url=https://finance.yahoo.com/blogs/daily-ticker/facebook-effect-social-network-changed-world-122656206.html|title=Facebook Effect: How the Social Network Changed the World|date=<!--Sept.-->2012-05-18|work=Yahoo Finance}}</ref> Godine 2016, 44% američkog stanovništva dobija vijesti preko Facebooka.<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/tech/internet/facebook-extends-lead-as-news-gateway-study/articleshow/52456528.cms|title=Facebook extends lead as news gateway: Study – The Economic Times|newspaper=The Economic Times|accessdate=<!--Sept.-->2016-05-27|date=<!--Sept.-->2016-05-26}}</ref> ===Emocionalno zdravlje=== Studije su povezale društvene mreže s pozitivnim<ref>{{Cite journal| doi=10.1111/j.1083-6101.2007.00367.x|title = The Benefits of Facebook "Friends:" Social Capital and College Students' Use of Online Social Network Sites| journal=Journal of Computer-Mediated Communication| volume=12| issue=4| pages=1143–1168|year = 2007|last = Ellison|first = Nicole B.| last2=Steinfield| first2=Charles| last3=Lampe| first3=Cliff}}</ref> i negativnim uticajem<ref>{{cite web|first=Stephen|last=Marche|title=Is Facebook Making Us Lonely?|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2012/05/is-facebook-making-us-lonely/308930/|website=[[The Atlantic]]|publisher=[[Emerson Collective]]|accessdate=<!--Sept.-->2017-12-15|date=<!--Sept.-->2012-04-02}}</ref><ref>{{cite web|first=Maria|last=Konnikova|title=How Facebook Makes Us Unhappy|url=https://www.newyorker.com/tech/elements/how-facebook-makes-us-unhappy|website=[[The New Yorker]]|publisher=Condé Nast|date=<!--Sept.-->2013-09-10|accessdate=<!--Sept.-->2017-12-15}}</ref><ref>{{cite news|first=Grace|last=Dent|title=Social media is full of sad, lonely people pretending they're OK and perfectly fine attention-seekers pretending to be sad|url=https://www.independent.co.uk/voices/facebook-instagram-twitter-social-media-makes-sad-lonely-attention-seekers-a7614396.html|website=[[The Independent]]|date=<!--Sept.-->2017-03-06|accessdate=<!--Sept.-->2017-12-15}}</ref><ref>{{cite journal|first=Alexandra|last=Sifferlin|title=Why Facebook Makes You Feel Bad About Yourself|url=http://healthland.time.com/2013/01/24/why-facebook-makes-you-feel-bad-about-yourself/|journal=[[Time (magazine)|Time]]|date=<!--Sept.-->2013-01-24|accessdate=<!--Sept.-->2017-12-15|archive-date=2020-11-11|access-date=2019-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111204206/https://healthland.time.com/2013/01/24/why-facebook-makes-you-feel-bad-about-yourself/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|first=Katherine|last=Hobson|title=Feeling Lonely? Too Much Time On Social Media May Be Why|url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2017/03/06/518362255/feeling-lonely-too-much-time-on-social-media-may-be-why|website=[[NPR]]|date=<!--Sept.-->2017-03-06|accessdate=<!--Sept.-->2017-12-15}}</ref> na emocionalno zdravlje. Studije su povezale Facebook sa osjećajima zavisti, uglavnom uzrokovanim slikama sa odmora i praznika. Ostali uzroci uključuju postove prijatelja o sreći u porodici i slike fizičke ljepote – zbog čega drugi ljudi ostaju nezadovoljni svojim životima. Udružena studija dva njemačka univerziteta otkrila je da je jedna od tri osobe nezadovoljnija svojim životom nakon posjećivanja Facebooka,<ref>{{cite web|first=Belinda|last=Goldsmith|title=RPT-Is Facebook envy making you miserable?|url=https://www.reuters.com/article/facebook-envy-idUSL6N0AR8D820130122|website=[[Reuters]]|publisher=[[Thomson Reuters]]|date=<!--Sept.-->2013-01-22|accessdate=<!--Sept.-->2017-07-13}}</ref><ref name="CNN studies" /> a druga studija [[Utah Valley University|UVU-a]] otkriva da su se učenici koledža osjećali lošije razmišljajući o sebi nakon povećanog vremena provedenog na Facebooku.<ref name="CNN studies">{{cite web|first=Heather|last=Kelly|title=Study: Using Facebook can make you sad|url=http://edition.cnn.com/2013/08/15/tech/social-media/study-facebook-blues/index.html|website=[[CNN]]|date=<!--Sept.-->2013-08-15|accessdate=<!--Sept.-->2017-07-13}}</ref><ref>{{cite web|first=Mike|last=Flacy|title=Study: Why Facebook is making people sad|url=https://www.digitaltrends.com/social-media/study-why-facebook-is-making-people-sad/|website=[[Digital Trends]]|date=<!--Sept.-->2012-01-22|accessdate=<!--Sept.-->2017-07-13}}</ref><ref>{{cite web|first=Wendy|last=Sachs|title=Facebook Envy: How Cruising Can Kill Self Esteem|url=https://www.huffingtonpost.com/wendy-sachs/facebook_b_1262681.html|website=[[HuffPost]]|publisher=AOL|date=<!--Sept.-->2012-02-08|accessdate=<!--Sept.-->2017-07-13}}</ref> Profesor Larry D. Rosen izjavio je da tinejdžeri na Facebooku pokazuju više [[narcizam|narcističke]] tendencije, s tim da omladina pokazuje znakove antidruštvenog ponašanja, [[manija|manije]] i agresivnost. Pozitivni efekti uključuju znakove „virtuelne empatije” prema onlajn prijateljima i pomaganje [[introvertnost|introvertnim]] osobama da steknu socijalne vještine.<ref>{{cite web|first=Ysolt|last=Usigan|title=Facebook makes teens narcissistic, anxious and depressed – but also nice, social and engaged|url=https://www.cbsnews.com/news/facebook-makes-teens-narcissistic-anxious-and-depressed-but-also-nice-social-and-engaged/|website=CBS News|publisher=[[CBS]]|date=<!--Sept.-->2011-08-29|accessdate=<!--Sept.-->2017-12-15}}</ref> U blog postu od decembra 2017, kompanija je istakla istraživanje koje je pokazalo „pasivno konzumiranje” news feeda, što je zapravno čitanje bez interakcije, nakon čega korisnici ostaju s negativnim osjećanjima poslije, dok je interakcija s porukama pokazala poboljšanje u blagostanju.<ref>{{cite web|first=Casey|last=Newton|title=Facebook says 'passively consuming' the News Feed will make you feel worse about yourself|url=https://www.theverge.com/2017/12/15/16781448/facebook-makes-you-feel-bad-study-research|website=[[The Verge]]|publisher=Vox Media|date=<!--Sept.-->2017-12-15|accessdate=<!--Sept.-->2017-12-15}}</ref> ===Politika<span id="Politički uticaj"></span>=== : ''V. takođe: [[Društveni mediji u politici]], [[Društveni mediji i politička komunikacija u SAD-u]], [[Društveni mediji u predsjedničkoj kampanji u SAD-u 2016.]] i [[WhatsApp#Prevare i lažne vijesti]]'' <!-- Iskomentarisano jer je slika obrisana: [[File:Lions of Rojava Facebook recruitment page.png|thumb|Stranica za regrutovanje [[People's Protection Units|YPG-a]], libertarijanske gerilske armije u Rožavi koja se borila protiv IDIL-a]] --> U februaru 2008, Facebook grupa pod imenom „One Million Voices Against FARC” (u prijevodu: Jedan milion glasova protiv FARC-a) organizovala je događaj u kojem su stotine hiljada Kolumbijaca marširale u protestu protiv [[Revolucionarne oružane snage Kolumbije|FARC-a]].<ref>{{cite news|accessdate=<!--Sept.-->2010-08-01|url=http://www.csmonitor.com/World/Americas/2008/0204/p04s02-woam.html|title=Facebook used to target Colombia's FARC with global rally|work=The Christian Science Monitor|location=Boston|date=<!--Sept.-->2008-02-04|author=Brodzinsky, Sibylla}}</ref> U avgustu 2010, jedan od [[Sjeverna Koreja|sjevernokorejskih]] zvaničnih vladinih sajtova, te zvanična novinska agencija države, [[Uriminzokkiri]], pridružili su se Facebooku.<ref>{{cite news|first=Laura|last=Roberts|title=North Korea joins Facebook|date=<!--Sept.-->2010-08-21|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/facebook/7957222/North-Korea-joins-Facebook.html|work=The Daily Telegraph|accessdate=<!--Sept.-->2010-08-22|location=London}}</ref> [[File:2011 Egyptian protests Facebook & jan25 card.jpg|thumb|Čovjek tokom egipatskih protesta 2011. nosi kartu na kojoj piše „Facebook,#jan25, The Egyptian Social Network” (Facebook,#jan25, egipatska društvena mreža)]] Tokom [[Arapsko proljeće|Arapskog proljeća]], mnogi novinari su tvrdili da je Facebook igrao veliku ulogu u [[Protesti u Egiptu (2011)|Egipatskoj revoluciji 2011]].<ref>{{cite news|author=Sutter, John D.|url=http://edition.cnn.com/2011/TECH/innovation/02/21/egypt.internet.revolution/index.html|title=The faces of Egypt's 'Revolution 2.0'|work=CNN|date=<!--Sept.-->2011-02-21|accessdate=<!--Sept.-->2013-06-07|archive-date=2021-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211075744/http://edition.cnn.com/2011/TECH/innovation/02/21/egypt.internet.revolution/index.html}}</ref><ref>{{cite news|last=Hauslohner|first=Abigail|url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2044142,00.html|title=Is Egypt About to Have a Facebook Revolution?|work=Time|location=New York|date=<!--Sept.-->2011-01-24|accessdate=<!--Sept.-->2013-06-07|archivedate=2011-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110125022244/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2044142,00.html|deadurl=yes}}</ref> Dana 14. januara, Facebook stranicu „We are all Khaled Said” (u prijevodu: Svi smo mi Khaled Said) napravio je Wael Ghoniem kako bi pozvao Egipćane na „mirne demonstracije” 25. januara. Prema [[Mashable]]u, u Tunisu i Egiptu, Facebook je postao primarna alatka za povezivanje protestanata i doveo je Egipatsku vladu do toga da banuje Facebook, Twitter i druge web-sajtove 26. januara<ref>{{cite news|author=Kessler, Sarah|url=http://mashable.com/2011/01/26/facebook-blocked-in-egypt/|title=Facebook & Twitter Both Blocked in Egypt|work=Mashable|date=<!--Sept.-->2011-01-26|accessdate=<!--Sept.-->2013-06-07}}</ref> a potom zabrani sve mobilne i internet konekcije za cijeli Egipat 28. januara. Nakon 18 dana, ustanak je primorao predsjednika [[Hosni Mubarak|Hosnija Mubaraka]] da da ostavku. U Bahreinskom ustanku koji je počeo 14. februara 2011, Facebook je korišten od strane bahreinskog režima i lojalnih režimu za identifikaciju, hvatanje i progon građana uključenih u proteste. [[Ayat Al-Qurmezi]], 20-godišnjakinja, identifikovana je kao protestantica koristeći Facebook i zatvorena.<ref>{{cite news|title=Facebook 'used to hunt down Bahrain dissidents'|url=https://www.telegraph.co.uk/expat/expatnews/8681230/Facebook-used-to-hunt-down-Bahrain-dissidents.html|accessdate=<!--Sept.-->2015-09-24|date=<!--Sept.-->2011-08-04|author=Suzi Dixon''['' and Agencies'']''}}</ref> Godine 2011, Facebook je podnio papirologiju sa [[Federal Election Commission|FEC-om]] radi formiranja komiteta političke akcije pod imenom ''FB PAC''.<ref>{{cite news|url=https://www.huffingtonpost.com/2011/09/26/facebook-forms-its-own-pac_n_982053.html|title=Facebook forms its own Political Action Committee|date=<!--Sept.-->2011-09-26|work=Huffington Post|accessdate=<!--Sept.-->2011-09-27|first=Luke|last=Johnson}}</ref> U imejlu za ''[[The Hill (novine)|The Hill]]'', glasnogovornik za Facebook rekao je da će „Facebookov Komitet za političku akciju dati zaposlenicima način da im se glas čuje u političkim procesima od strane kandidata koji podržavaju, koji dijele ciljeve promovisanja vrijednosti inovacije za ekonomiju, dajući ljudima moć da dijele i čineći svijet otvorenijim i povezanijim”.<ref>{{cite news|url=http://thehill.com/blogs/hillicon-valley/technology/183951-facebook-forming-own-pac-to-back-candidates|title=Facebook to form its own PAC to back political candidates|first=Gautham|last=Nagesh|date=<!--Sept.-->2011-09-26|work=[[The Hill (newspaper)|The Hill]]|accessdate=<!--Sept.-->2011-09-27|location=Washington DC}}</ref> Tokom [[Građanski rat u Siriji|Građanskog rata u Siriji]], [[People's Protection Units|YPG]], libertarijanska armija za [[Sirijski Kurdistan|Rožavu]], regrutovala je zapadnjake preko Facebooka za borbu protiv IDIL-a.<ref>{{cite news |title=Kobani Kurds Use Facebook To Recruit Foreign Fighters In Struggle Against IS |url=https://www.rferl.org/a/islamic-state-ypg-foreign-fighters/26690432.html |work=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=<!--Sept.-->2014-11-13}}</ref> Deseci su se pridružili njenim redovima. Facebook stranica imena „The Lions of Rojava” (u prijevodu: Lavovi Rožave) dolazi od kurdske izreke koja se prevodi kao „Lav je lav, bio ženka ili mužjak”, odnoseći se na feminističku ideologiju organizacije.<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.uk/frontline-isis-real-story-narin-afrini-kurdish-female-lions-terrorising-islamic-front-1470119|title=Frontline Isis: The Real Story of Narin Afrini and the Kurdish Female 'Lions' Terrorising Islamic State|work=International Business Times UK|date=<!--Sept.-->2014-10-15}}</ref> Nedavnih godina, Facebookovi algoritmi news feeda identifikovani su kao uzrok političke polarizacije, za što je kritikovan.<ref>{{cite journal|last=Quattrociocchi|first=Walter|last2=Uzzi|first2=Brian|last3=Caldarelli|first3=Guido|last4=Scala|first4=Antonio|last5=Puliga|first5=Michelangelo|last6=Vicario|first6=Michela Del|last7=Zollo|first7=Fabiana|last8=Bessi|first8=Alessandro|title=Users Polarization on Facebook and Youtube|journal=PLOS ONE|date=<!--Sept.-->2016-08-23|volume=11|issue=8|pages=e0159641|doi=10.1371/journal.pone.0159641|pmid=27551783|pmc=4994967|issn=1932-6203|arxiv=1604.02705|bibcode=2016PLoSO..1159641B|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite news|last=Solon|first=Olivia|title=Facebook's failure: did fake news and polarized politics get Trump elected?|url=https://www.theguardian.com/technology/2016/nov/10/facebook-fake-news-election-conspiracy-theories|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-24|work=[[The Guardian]]|date=<!--Sept.-->2016-11-10}}</ref> Slično tome, optužen je za pojačavanje dosega ’lažnih vijesti’ i ekstremnih tački gledišta, kao kada je omogućavao stanja koja su dovela do Izbjegličke krize s Rohinjama 2015.<ref>{{cite news|title=The country where Facebook posts whipped up hate|url=https://www.bbc.co.uk/news/blogs-trending-45449938|work=[[BBC News]]|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-24|date=<!--Sept.-->2018-09-12}}</ref><ref>{{cite news|last=Mozur|first=Paul|title=A Genocide Incited on Facebook, With Posts From Myanmar's Military|url=https://www.nytimes.com/2018/10/15/technology/myanmar-facebook-genocide.html|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-24|work=[[The New York Times]]|date=<!--Sept.-->2018-10-15}}</ref> Facebook je prvi put igrao ulogu u američkom političkom procesu u januaru 2008, netom prije primarnog dijela u New Hapshiru. Facebook se udružio sa [[American Broadcasting Company|ABC-jem]] i [[Saint Anselm College|Koledžom Sveti Anselmo]] da omogući korisnicima da imaju javno učešće u „bek-tu-bek” debatama republikanaca i demokrata 5. januara.<ref>{{cite news|url=https://abcnews.go.com/Technology/Politics/story?id=3899006&page=1|title=ABC News Joins Forces With Facebook|work=ABC News|date=<!--Sept.-->2007-12-18|accessdate=<!--Sept.-->2010-03-23}}</ref><ref>{{cite web|first=Doug|last=Minor|url=http://blogs.anselm.edu/blog/2007/11/29/abcdebates/|title=Saint Anselm to Host ABC Debates Jan.&nbsp;5|publisher=Saint Anselm College blog|date=<!--Sept.-->2007-11-29|accessdate=<!--Sept.-->2010-07-18|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171009210810/http://blogs.anselm.edu/blog/2007/11/29/abcdebates/|archivedate=<!--Sept.-->2017-10-09}}</ref><ref>{{cite news|first=Tahman|last=Bradley|url=http://blogs.abcnews.com/politicalradar/abc_wmur_and_facebook_debates/index.html|title=Republicans Lead off ABC News, WMUR-TV and Facebook Back-To-Back Debates in New Hampshire|publisher=ABC News|work=Political Radar blog|date=<!--Sept.-->2007-12-12|accessdate=<!--Sept.-->2010-03-23|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511122929/http://blogs.abcnews.com/politicalradar/abc_wmur_and_facebook_debates/index.html|archivedate=<!--Sept.-->2011-05-11}}</ref> Facebook korisnici su učestvovali u debatnim grupama o specifičnim temama, registraciji glasača i pitanjima-porukama.<ref>{{cite web|first=Ezra|last=Callahan|url=http://blog.facebook.com/blog.php?post=8183627130|title=Tune in to the ABC News/Facebook Debates, Tonight 7&nbsp;pm/6c on ABC|publisher=Facebook Blog|date=<!--Sept.-->2008-01-05|accessdate=<!--Sept.-->2010-03-23}}</ref> Oko milion korisnika je instaliralo Facebook aplikaciju „US Politics on Facebook” (u prijevodu: Politika SAD-a na Facebooku) kako bi učestvovali u mjerenju odgovora na neke komentare koje su davali kandidati debata.<ref>{{cite news|first=Russell|last=Goldman|url=https://abcnews.go.com/Politics/story?id=4091460&page=1|title=Facebook Gives Snapshot of Voter Sentiment|work=ABC News|date=<!--Sept.-->2007-01-05|accessdate=<!--Sept.-->2010-03-23}}</ref> Anketa [[CBS News]]a, [[UWIRE|UWIRE-a]] i ''[[The Chronicle of Higher Education]]a'' tvrdi da ilustruje kako je „Facebook efekat” imao uticaja na mlade glasače, povećavajući količinu glasanja, podršku političkih kandidata i opštu uključenost.<ref>{{cite news|first=Michelle|last=Sullivan|url=http://www.cbsnews.com/stories/2008/11/04/politics/uwire/main4568563.shtml|title=Facebook Effect Mobilizes Youth Vote|work=CBS News|date=<!--Sept.-->2008-11-03|accessdate=<!--Sept.-->2010-03-23}}</ref> Novi društveni mediji, kao što je Facebook i Twitter, povezivali su stotine miliona ljudi. Do 2008, političari i interesne grupe eksperimentisali su sa sistematskom upotrebom društvenih medija za širenje svoje poruke.<ref>{{Cite journal|last=Carlisle|first=Juliet E.|last2=Patton|first2=Robert C.|date=<!--Sept.-->2013-01-01|title=Is Social Media Changing How We Understand Political Engagement? An Analysis of Facebook and the 2008 Presidential Election|url=https://archive.org/details/sim_political-research-quarterly_2013-12_66_4/page/883|jstor=23612065|journal=Political Research Quarterly|volume=66|issue=4|pages=883–895|doi=10.1177/1065912913482758}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Skogerbø|first=Eli|last2=Krumsvik|first2=Arne H.|date=<!--Sept.-->2015-05-04|title=Newspapers, Facebook and Twitter|journal=Journalism Practice|volume=9|issue=3|pages=350–366|doi=10.1080/17512786.2014.950471|hdl=10852/41249 |url=https://www.duo.uio.no/bitstream/10852/41249/3/SkogerboKrumsvik_JP_final.pdf}}</ref> Do izbora 2016, političko reklamiranje specifičnim grupama postalo je normalizovano. Facebook je nudio najsofisticiraniju platformu za ciljanje i analitiku.<ref>{{Cite journal|last=Bossetta|first=Michael|date=<!--Sept.-->mart 2018|title=The Digital Architectures of Social Media: Comparing Political Campaigning on Facebook, Twitter, Instagram, and Snapchat in the 2016 U.S. Election|journal=Journalism & Mass Communication Quarterly|volume=95|issue=2|pages=471–496|doi=10.1177/1077699018763307|url=https://curis.ku.dk/portal/da/publications/the-digital-architectures-of-social-media-comparing-political-campaigning-on-facebook-twitter-instagram-and-snapchat-in-the-2016-us-election(38ec7c51-c55d-4902-8066-5b3149619644).html}}</ref> [[ProPublica]] ističe da je njihov sistem omogućio onima koji reklamiraju da usmjere svoje namjere ka preko 2.300 ljudi koji su izražavali interese za teme „mrzitelja Jevreja”, „Kako spaliti jevreje” ili „Historija toga ’što su Jevreji upropastili svijet”.<ref>{{cite web|url=https://www.propublica.org/article/facebook-enabled-advertisers-to-reach-jew-haters|title=Facebook Enabled Advertisers to Reach 'Jew Haters' — ProPublica|date=<!--Sept.-->2017-09-14|website=ProPublica|author=Julia Angwin|author2=Madeleine Varner|author3=Ariana Tobin|accessdate=<!--Sept.-->2017-09-14}}</ref> [[#Kembridž Analitika|Skandal s podacima Kembridž Analitike]] ponudio je drugi primjer opaženog pokušaja uticaja na izbore.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/03/17/us/politics/cambridge-analytica-trump-campaign.html|title=How Trump Consultants Exploited the Facebook Data of Millions|last=Rosenberg|first=Matthew|date=<!--Sept.-->2018-03-17|work=The New York Times|accessdate=<!--Sept.-->2018-03-17|last2=Confessore|first2=Nicholas|issn=0362-4331|last3=Cadwalladr|first3=Carole}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.newsobserver.com/news/business/article205653624.html|title=Facebook bans Trump-affiliated data firm Cambridge Analytica|work=newsobserver|accessdate=<!--Sept.-->2018-03-17|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180317234505/https://www.newsobserver.com/news/business/article205653624.html|archivedate=<!--Sept.-->2018-03-17}}</ref> ''[[The Guardian]]'' je tvrdio da je Facebook znao o sigurnosnoj provali već dvije godine, ali nije učinio ništa da je zaustavi sve dok nije postala javna.<ref name="auto">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/news/2018/mar/17/data-war-whistleblower-christopher-wylie-faceook-nix-bannon-trump|title='I made Steve Bannon's psychological warfare tool': meet the data war whistleblower|last=Cadwalladr|first=Carole|date=<!--Sept.-->2018-03-18|work=The Guardian|accessdate=<!--Sept.-->2018-03-18|issn=0261-3077}}</ref> ====Indija==== Pred opšte izbore u Indiji 2019, Facebook je uklonio 103 stranice, grupe i naloga na platformama Facebook i Instagram koje potiču iz Pakistana. Facebook je rekao da je istraga otkrila pakistansku vojnu vezu, uz mješavinu stvarnih naloga zaposlenika ISPR-a i mrežu lažnih naloga koje su stvorili da bi upravljali vojnim fan stranicama i stranicama opšteg interesa, ali su postavljali sadržaj o indijskoj politici dok su pokušavali da prikriju svoj identitet.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/lok-sabha/india/facebook-takes-down-pakistan-military-backed-pages-targeting-india-ahead-of-ls-polls/articleshow/68668722.cms|title=Facebook takes down Pakistan military backed pages targeting India ahead of LS polls|last=Ananth|first=Venkat|date=<!--Sept.-->2019-04-01|work=The Economic Times|accessdate=<!--Sept.-->2019-04-01}}</ref> Zahvaljujući istim razlozima, Facebook je takođe uklonio 687 stranica i naloga Kongresa zbog koordinisanog neautentičnog ponašanja na platformi.<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/india/facebook-removes-nearly-700-pages-linked-to-congress-ahead-of-polls-2084823.html|title=Facebook Removes Nearly 700 Pages Linked to Congress Ahead of Polls|website=News18|accessdate=<!--Sept.-->2019-04-01}}</ref> ===Nauka=== Facebook je uspostavio [[Social Science One]] kako bi podstakao istraživanje sa svojim podacima. Podaci sa Facebooka se koriste za različite naučne istrage. Jedna studija je ispitivala kako korisnici Facebooka vrše interakciju sa društveno podijeljenim vijestima i pokazuju da su izbori pojedinaca igrali jaču ulogu u ograničavanju izloženosti ’cross-cutting’ sadržaju.<ref>Bakshy, E., Messing, S., & Adamic, L. A. (2015). [http://science.sciencemag.org/content/sci/348/6239/1130.full.pdf Exposure to ideologically diverse news and opinion on Facebook]. Science, 348(6239), 1130-1132.</ref> Druga studija je otkrila da je većina studenata medicinskih nauka dobijala akademske materijale od drugih preko Facebooka.<ref>{{Cite journal| doi=10.1186/s13104-016-2186-0|pmid = 27485717|title = Facebook use and its effects on the life of health science students in a private medical college of Nepal| journal=BMC Research Notes| volume=9|pages = 378|year = 2016|last = Jha|first = Rajesh Kumar| last2=Shah| first2=Dev Kumar| last3=Basnet| first3=Sangharshila| last4=Paudel| first4=Keshab Raj| last5=Sah| first5=Phoolgen| last6=Sah| first6=Ajit Kumar| last7=Adhikari| first7=Kishor| pmc=4970301}}</ref> Signali s Facebooka se takođe koriste u procjeni kvaliteta naučnih radova.<ref>{{Cite journal|last=Haustein|first=Stefanie|date=<!--Sept.-->2016-07-01|title=Grand challenges in altmetrics: heterogeneity, data quality and dependencies|journal=Scientometrics|volume=108|issue=1|pages=413–423|doi=10.1007/s11192-016-1910-9|issn=1588-2861|arxiv=1603.04939|bibcode=2016arXiv160304939H}}</ref> Podaci s Facebooka mogu da se koriste za procjenu kvaliteta članaka sa [[Wikipedia|Wikipedije]].<ref>{{cite book|last=Lewoniewski|first=Włodzimierz|date=<!--Sept.-->2019-01-03|title=Measures for Quality Assessment of Articles and Infoboxes in Multilingual Wikipedia|url=https://www.researchgate.net/publication/330087836|journal=Lecture Notes in Business Information Processing|volume=339|issue=|pages=619–633|doi=10.1007/978-3-030-04849-5_53|isbn=978-3-030-04848-8}}</ref> ===Kultura=== [[File:SF Pride 2014 - Stierch 7.jpg|thumb|Facebook [[parade float|paradna flota]] na San Francisko prajdu 2014]] Facebook i Zuckerberg bili su tematizirani u muzici, knjigama, filmovima i na televiziji. Film iz 2010. ''[[The Social Network]]'', režisera [[David Fincher|Davida Finchera]] i scenariste [[Aaron Sorkin|Aarona Sorkina]], sa [[Jesse Eisenberg|Jessejem Eisenbergom]] kao Zuckerbergom dobio je tri Oskara i četiri Zlatna globusa. Godine 2008, ''[[Collins English Dictionary]]'' proglasio je „Facebook” za novu Riječ godine.<ref>{{cite web|author=Nicole, Kristen|url=http://mashable.com/2007/12/21/facebook-noun-verb-collins-english-dictionary/|title=I Can So "Facebook" You Now (and be {{sic|nolink=y|gramatically|expected=grammatically}} correct)|work= Mashable|date=<!--Sept.-->2007-12-21|accessdate=<!--Sept.-->2010-03-23}}</ref> U decembru 2009, ''[[New Oxford American Dictionary]]'' proglasio je da je njihova riječ godine glagol „unfriend”, definisan kao „Ukloniti nekoga kao ’prijatelja’ na sajtu društvene mreže kao što je Facebook”.<ref>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/ondeadline/post/2009/11/unfriend-is-new-oxford-dictionarys-word-of-the-year-/1|title=Unfriend is New Oxford dictionary's Word of the Year|work=USA Today|location=Washington DC|accessdate=<!--Sept.-->2010-07-12|date=<!--Sept.-->2009-11-17}}</ref> ===Internet.org=== U avgustu 2013, Facebook je osnovao [[Internet.org]] u saradnji sa šest drugih tehnoloških kompanija, radi planiranja i pomaganja izgradnje pristupačnog interneta u manje razvijenim i zemljama u razvitku.<ref>{{Cite web|url=https://info.internet.org/en/mission/|title=Internet.org|date=<!--Sept.-->2015-08-25|website=English|accessdate=<!--Sept.-->2019-02-14}}</ref> Servis, nazvan Free Basics, uključuje razne aplikacije niske propusnosti kao što su [[AccuWeather]], [[BabyCenter]], [[BBC News]], [[ESPN]] i [[Bing]].<ref name=":5">{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2018/04/25/internet-org-100-million/|title=Facebook’s Internet.org has connected almost 100M to the ‘internet’|first=Josh|last=Constine|website=TechCrunch|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-13}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2017/jul/27/facebook-free-basics-developing-markets|title='It's digital colonialism': how Facebook's free internet service has failed its users|last=Solon|first=Olivia|date=<!--Sept.-->2017-07-27|work=The Guardian|accessdate=<!--Sept.-->2019-05-13|issn=0261-3077}}</ref> Bilo je ozbiljnog suprotstavljanja Internet.org-u u Indiji, gdje je servis koji je otpočeo svoje partnerstvo sa [[Reliance Communications]]om 2015. banovan godinu kasnije od strane [[Telecom Regulatory Authority of India|Telekom regulatornog autoriteta Indije]] (TRAI). Godine 2018, Zuckerberg je tvrdio da su „napori Internet.org-a pomogli da skoro 100 miliona ljudi dobije pristup internetu, a ne bi ga mogli imati drugačije”.<ref name=":5" /> ===Okoliš=== Facebook je objavio 2021. godine da će činiti napore da se zaustavi dezinformisanje o klimatskim promjenama. Kompanija će kao izvore informacija koristiti Univerzitet George Mason, Jejlov program o komunikaciji klimatskih promjena i Univerzitet Kembridž. Kompanija će proširiti svoj informacioni hab o klimi na 16 država. Korisnici u drugim državama će biti preusmjereni na sajt UN-ovog programa za okoliš da bi se informisali.<ref><span class="citation news" >Rodriguez,&#32;Salvador&#32;(2021-02-18).&#32;[https://www.cnbc.com/2021/02/18/facebook-will-debunk-myths-about-climate-change.html „Facebook will debunk myths about climate change, stepping further into 'arbiter of truth' role”].&#32;CNBC<span class="printonly">.&#32;https://www.cnbc.com/2021/02/18/facebook-will-debunk-myths-about-climate-change.html</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Facebook+will+debunk+myths+about+climate+change%2C+stepping+further+into+%27arbiter+of+truth%27+role&rft.atitle=&rft.aulast=Rodriguez&rft.aufirst=Salvador&rft.au=Rodriguez%2C%26%2332%3BSalvador&rft.date=2021-02-18&rft.series=CNBC&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.cnbc.com%2F2021%2F02%2F18%2Ffacebook-will-debunk-myths-about-climate-change.html&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:Facebook"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span></ref> ==Kraći pregled parametara== === Koncept Facebooka === Facebook je, prema riječima osnivača Marka Zuckerberga, zamišljen tako da se putem interneta povežu oni ljudi koji se već poznaju u stvarnom životu, za razliku od sličnih web-servisa. Kao što početna stranica Facebooka kaže, on omogućuje korisnicima povezivanje i socijalizaciju s ljudima koji su im bliski i koji rade, studiraju i žive oko njih. Mnogi koriste Facebook upravo kako bi ostali u kontaktu sa svojim prijateljima ili rodbinom. Ovaj web-servis je potpuno besplatan za sve korisnike, a ostvaruje prihode od sponzora i oglašavanja putem reklama koje se pojavljuju uz svaki profil. === Registracija i korištenje === [[File:Facebook (login, signup page).png|thumb|Ekran za prijavu/registraciju na Facebook]] Za registraciju i kreiranje profila na Facebooku potrebna je validna [[e-mail|imejl]] adresa. Jednom kada se korisnik registruje, može uređivati svoj profil i priključiti se regionalnoj mreži gdje upoznaje ljude iz svoje okoline. Korisnike se potiče na to da šalju lične informacije, fotografije, da odgovaraju na pitanja o omiljenim [[film]]ovima, [[knjiga]]ma, [[muzika|muzici]]. Profili s pravim imenom i prezimenom te autentične informacije o pojedinim korisnicima razlozi su planetarne popularnosti, ali i predmet kritika Facebooka. Korisnik koji više ne želi biti član Facebooka, može obrisati svoj profil tako da da naredbu za to. Profil bude obrisan za 14 dana. === Aplikacije === Glavna posebnost Facebooka jesu brojne aplikacije koje se mogu dodati u profile. Tako je moguće imati virtuelne kućne ljubimce, slati virtuelna pića, poklone, zagrljaje i čestitke, igrati [[Videoigra|igrice]] u [[Adobe Flash|Flashu]], organizovati aukcije, rješavati psihološke testove i kvizove, dodavati omiljenu muziku, komunicirati putem privatnih poruka i dr. === Kontrola privatnosti === Prema vlastitom nahođenju korisnik Facebooka može sakriti svoj profil i fotografije od nepoznatih ljudi. Uprkos tome, Facebook se tokom svog postojanja našao na meti brojnih kritičara upravo zbog problema privatnosti korisnika, ali takođe i zbog pitanja [[cenzura|cenzure]]. Kritike dolaze i zbog toga što su informacije koje korisnici odaju o sebi korištene za marketinška istraživanja, interne istrage univerziteta i kompanija, pa čak i [[Policija|policije]]. Uprkos kritikama, Facebook je danas najpopularniji servis za socijalizaciju s rastućim brojem korisnika, te je čak prozvan i „novim internetom”, a Mark Zuckerberg ima nadimak „novi [[Bill Gates]]”. O vrijednosti Facebooka najbolje govori podatak da je [[Microsoft]] krajem 2007. godine platio 240 miliona dolara za 1,6% udjela u [[dionica]]ma. == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == * [[Michael Arrington|Arrington, Michael]] (<!--Sept.-->2010-04-25), [https://techcrunch.com/2010/04/25/the-age-of-facebook/ ''The Age of Facebook''], [[TechCrunch]], Pristupljeno <!--Sept.-->2017-03-23 * Kirkpatrick, David (<!--Sept.-->2006-10-06), [https://money.cnn.com/2006/10/06/magazines/fortune/fastforward_facebook.fortune/index.htm ''Why Facebook matters: It's not just for arranging dates. And it's not just another social network. Facebook offers sophisticated tools for maintaining social relationships''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201114002410/https://money.cnn.com/2006/10/06/magazines/fortune/fastforward_facebook.fortune/index.htm |date=2020-11-14 }}, [[Fortune (magazine)|Fortune]], Pristupljeno <!--Sept.-->2017-04-09 * Lee, Newton (2012-09-15), {{google books|id=Sh0zgX2bj7QC|title=Facebook Nation: Total Information Awareness}}, Springer Science & Business Media, {{ISBN|9781461453086}} * [[Roger McNamee|McNamee, Roger]] (2019), ''Zucked: Waking Up to the Facebook Catastrophe'', HarperCollins, {{ISBN|978-0-0083-1899-4}} * Miller, Daniel (2011), {{google books|id=FSRt8xhLF6cC|title=Tales from Facebook}}, Polity, {{ISBN|978-0-7456-5209-2}} * Muffett, Alec (<!--Sept.-->2014-10-31), [https://www.facebook.com/notes/protect-the-graph/making-connections-to-facebook-more-secure/1526085754298237/ ''Making Connections to Facebook More Secure''], Facebook, Pristupljeno <!--Sept.-->2016-12-13 * Schroeder, Stan (<!--Sept.-->2011-02-07), [http://mashable.com/2011/02/07/facebook-privacy-guide/ ''Facebook Privacy: 10 Settings Every User Needs to Know''], [[Mashable]], Pristupljeno <!--Sept.-->2015-02-01 == Vanjske veze == {{Commonscat|Facebook}} * {{zvanični veb-sajt|mobile=https://m.facebook.com/}} * [https://www.messenger.com/ Zvanični veb-sajt Messengera] * [https://about.fb.com/news/ Newsroom {{!}} O Facebooku] * {{Twitter}} * [https://tools.wmflabs.org/scholia/topic/Q355 Scholia, ''topic'' profil] <table class="navbox" style="border-spacing:0"><tr><td style="padding:2px"><table class="nowraplinks hlist collapsible collapsed navbox-inner" style="border-spacing:0;background:transparent;color:inherit"><tr><th scope="col" class="navbox-title" colspan="3"><div class="plainlinks hlist navbar mini"><ul><li class="nv-view">[[Šablon:Facebook donja navigacija|<span title="Pogledaj šablon" style=";;background:none transparent;border:none;">v</span>]]</li><li class="nv-talk">[[Razgovor o šablonu:Facebook donja navigacija|<span title="Razgovor o šablonu" style=";;background:none transparent;border:none;">r</span>]]</li><li class="nv-edit">[//sh.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%A0ablon:Facebook_donja_navigacija&action=edit <span title="Uredi šablon" style=";;background:none transparent;border:none;">u</span>]</li></ul></div><div style="font-size:114%">[[Meta Platforms|Meta Platforms, Inc.]]</div></th></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><td class="navbox-abovebelow" colspan="3"><div><small>''2005–2021: '''Facebook, Inc.'''; 2004: '''TheFacebook, Inc.'''''</small></div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Web-sajt</th><td class="navbox-list navbox-odd" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *Facebook.com *[[Popis odlika Facebooka|Odlike]] *[[Facebook Beacon|Beacon]] *[[Facebook Bluetooth Beacon|Bluetooth Beacon]] *[[Facebook Credits|Credits]] *[[Facebook Dating|Dating]] *[[EdgeRank]] *[[Facebook Gaming|Gaming]] *[[Facebook Graph Search|Graph Search]] *[[Facebook Instant Articles|Instant Articles]] *[[Lajk dugme Facebooka|Lajk dugme]] *[[Facebook Live|Live]] *[[facebookwkhpilnemxj7asaniu7vnjjbiltxjqhye3mhbshg7kx5tfyd.onion]] *[[Facebook Platform|Platform]] **[[Facebook Platform#Facebook Connect|Connect]] *[[Facebook Safety Check|Safety Check]] *[[Facebook Stories|Stories]] *[[Facebook Watch|Watch]] ([[Popis originalnih programa koje distruibuiše Facebook Watch|spisak originalnih programa]]) *[[Facebook Zero|Zero]] </div></td><td class="navbox-image" rowspan="17" style="width:0%;padding:0px 0px 0px 2px"><div>[[File:Meta_Platforms_Inc._logo.svg|100px|Logo, 2022]]</div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Drugi<br/>proizvodi</th><td class="navbox-list navbox-even" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"></div><table class="nowraplinks navbox-subgroup" style="border-spacing:0"><tr><th scope="row" class="navbox-group">Trenutni</th><td class="navbox-list navbox-odd" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Atlas Solutions]] *[[Express Wi-Fi]] *[[Giphy]] *[[internet.org|Free Basics]] *[[Instagram]] ([[Hyperlapse (aplikacije)|Hyperlapse]], [[IGTV]], [[Popis najpraćenijih Instagram naloga|spisak najpraćenijih naloga]], [[Popis najviše lajkovanih Instagram postova|spisak najviše lajkanih slika]]) *[[Facebook Messenger|Messenger]] ([[Messenger Kids|Kids]], [[Facebook Messenger#Messenger Rooms|Rooms]]) *[[Mapillary]] *[[Oculus (brend)|Oculus]] ([[Oculus Quest|Quest]], [[Oculus Quest 2|Quest 2]], [[Oculus Rift|Rift]] ([[Oculus Rift CV1|CV1]], [[Oculus Rift S|S]]), [[Oculus Go|Go]], [[Oculus Touch|Touch]]) *[[Facebook Portal|Portal]] *[[WhatsApp]] *[[Workplace (Facebook)|Workplace]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Bivši</th><td class="navbox-list navbox-even" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[FriendFeed]] *[[Facebook Home|Home]] ([[HTC First]]) *[[M (virtuelni asistent)|M]] *[[Onavo]] *[[Facebook Paper|Paper]] *[[Facebook Slingshot|Slingshot]] *[[Tbh (aplikacija)|tbh]] *[[Wirehog]] </div></td></tr></table><div></div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Ljudi</th><td class="navbox-list navbox-odd" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"></div><table class="nowraplinks navbox-subgroup" style="border-spacing:0"><tr><th scope="row" class="navbox-group">Osnivači</th><td class="navbox-list navbox-odd" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Mark Zuckerberg]] <small>(28% kapitala)</small> *[[Dustin Moskovitz]] <small>(7%)</small> *[[Eduardo Saverin]] <small>(''5%, ranije'')</small> *[[Chris Hughes]] <small>(''1%, ranije'')</small> *[[Andrew McCollum]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Odbor</th><td class="navbox-list navbox-even" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Mark Zuckerberg]] *[[Sheryl Sandberg]] *[[Peggy Alford]] *[[Marc Andreessen]] *[[Drew Houston]] *[[Nancy Killefer]] *[[Robert M. Kimmitt]] *[[Peter Thiel]] *[[Tracey Travis]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Izvršni<br/>zvaničnici</th><td class="navbox-list navbox-odd" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"></div><table class="nowraplinks navbox-subgroup" style="border-spacing:0"><tr><th scope="row" class="navbox-group">Trenutni</th><td class="navbox-list navbox-odd" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Mark Zuckerberg]] <small>(predsjedavajući i CEO)</small> *[[Sheryl Sandberg]] <small>(COO)</small> *[[David Wehner]] <small>(CFO)</small> *[[Mike Schroepfer]] <small>(CTO)</small> *[[Chris Cox (Facebook)|Chris Cox]] (CPO) </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Bivši</th><td class="navbox-list navbox-even" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Sean Parker]] <small>(''4%, ranije'')</small> *[[Owen Van Natta]] *[[Gideon Yu]] *[[Adam D'Angelo]] *[[Chris Kelly (preduzetnik)|Chris Kelly]] *[[Bret Taylor]] *[[David Ebersman]] *[[Alex Stamos]] </div></td></tr></table><div></div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Značajni<br />zaposlenici</th><td class="navbox-list navbox-even" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"></div><table class="nowraplinks navbox-subgroup" style="border-spacing:0"><tr><th scope="row" class="navbox-group">Trenutni</th><td class="navbox-list navbox-odd" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Nick Clegg]] <small>(VP globalnih poslova i komunikacija)</small> *[[Lars Rasmussen (software developer)|Lars Rasmussen]] <small>(direktor Graph Searcha)</small> *[[John Carmack]] <small>(CTO [[Oculus VR|Oculus VR-a]])</small> *[[Hugo Barra]] <small>(VP [[Oculus VR|Oculus VR-a]])</small> *[[Naomi Gleit]] <small>(VP društvenog dobra)</small> </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Bivši</th><td class="navbox-list navbox-even" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Blake Ross]] <small>(direktor Proizvoda)</small> *[[Ted Ullyot]] <small>(VP, generalni savjet, te sekretar)</small> *[[Matt Cohler]] *[[Charlie Cheever]] *[[Randi Zuckerberg]] *[[Yishan Wong]] *[[George Hotz]] *[[Joe Lockhart]] *[[Andrei Alexandrescu]] <small>(naučnik-istraživač)</small> *[[Elliot Schrage]] <small>(VP globalnih komunikacija, marketinga i javne politike)</small> </div></td></tr></table><div></div></td></tr></table><div></div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Otvoreni izvor</th><td class="navbox-list navbox-odd" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Apache Cassandra]] *[[Apache Hive]] *[[Apache Thrift]] *[[Buck (softver)|Buck]] *[[Facebook Query Language|FQL]] *[[Hack (programski jezik)|Hack]] *[[HHVM]] *[[HipHop for PHP]] *[[Infer Static Analyzer|Infer]] *[[MyRocks]] *[[Open Compute Project]] *[[Phabricator]] *[[React (JavaScript biblioteka)|React]] *[[React Native]] *[[RocksDB]] *[[Scribe (log server)|Scribe]] *[[Telecom Infra Project]] *[[Tornado (web-server)|Tornado]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Mas-mediji</th><td class="navbox-list navbox-even" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *''[[The Facebook Effect]]'' *''[[The Accidental Billionaires]]'' *''[[The Social Network]]'' </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Koncepti</th><td class="navbox-list navbox-odd" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Tok aktivnosti]] *[[Društveni graf]] *[[Prijateljstvo i praćenje]] *[[Rebloging]] *[[Fan-gejting]] *[[Facebook diplomatija]] *[[Lajk dugme Facebooka]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Posao</th><td class="navbox-list navbox-even" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Historija Facebooka|Historija]] *[[Hronologija Facebooka|Hronologija]] *[[Popis akvizicija Meta Platformsa|Akvizicije]] *[[Facebook F8|Konferencija F8]] *[[IPO Meta Platformsa|IPO]] *[[Cenzura Facebooka|Cenzura]] *[[Kriticizam Facebooka|Kriticizam]] ([[Skandal Facebooka s podacima Kembridž Analitike|skandal s podacima Kembridž Analitike]], ''[[The Facebook Files]]'', [[Pitanja privatnosti vezano za Facebook|privatnost]], [[Kontroverze vezano za upravljanje sadržajem na Facebooku|upravljanje sadržajem]]) *[[:Category:Litigacija Facebooka|Litigacija]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Popisi</th><td class="navbox-list navbox-odd" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Popis najviše praćenih stranica na Facebooku|Najviše praćene stranice na Facebooku]] *[[Popis najgledanijih onlajn videa unutar prva 24 sata|Najgledanija videa unutar prva 24 sata]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Povezano</th><td class="navbox-list navbox-even" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Priscilla Chan]] <small>(supruga Marka Zuckerberga)</small> *[[Inicijativa Chan Zuckerberg]] *[[Facebook Aquila|Aquila]] *[[Oversight Board (Facebook)|Odbor za previd]] *[[Willow Village]] *[[WaveGroup Sound]] *[[Izazov 10 godina]] *[[Prekidi rada Facebooka]] </div></td></tr></table></td></tr></table> <table class="navbox" style="border-spacing:0"><tr><td style="padding:2px"><table class="nowraplinks collapsible collapsed navbox-inner" style="border-spacing:0;background:transparent;color:inherit"><tr><th scope="col" class="navbox-title" colspan="2"><span style="float:left;width:6em">&nbsp;</span><div style="font-size:114%">Linkovi za vezane članke</div></th></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><td colspan="2" class="navbox-list navbox-odd" style="width:100%;padding:0px;padding:0px;font-size:111%;"><div style="padding:0px\3B "><table class="navbox" style="border-spacing:0"><tr><td style="padding:2px"><table class="nowraplinks collapsible autocollapse navbox-inner" style="border-spacing:0;background:transparent;color:inherit"><tr><th scope="col" class="navbox-title" colspan="2"><div class="plainlinks hlist navbar mini"><ul><li class="nv-view">[[Šablon:Onlajn društveno umrežavanje|<span title="Pogledaj ovaj šablon" style=";;background:none transparent;border:none;">v</span>]]</li><li class="nv-talk">[[Razgovor o šablonu:Onlajn društveno umrežavanje|<span title="Razgovor o ovom šablonu" style=";;background:none transparent;border:none;">r</span>]]</li><li class="nv-edit">[//sh.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%A0ablon:Onlajn_dru%C5%A1tveno_umre%C5%BEavanje&action=edit <span title="Uredi ovaj šablon" style=";;background:none transparent;border:none;">u</span>]</li></ul></div><div style="font-size:114%">[[Servis za društveno umrežavanje|Servisi za društveno umrežavanje]]</div></th></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">[[Popis web-sajtova društvenih mreža|Lični]]</th><td class="navbox-list navbox-odd hlist" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[23snaps]] *[[Amikumu]] *[[aNobii]] *[[Ask.fm]] *[[Badoo]] *[[BeReal]] *[[Bumble]] *[[Clash (aplikacija)|Clash]] *[[Cloob]] *[[Clubhouse (aplikacija)|Clubhouse]] *[[Cyworld]] *[[Diaspora (društvena mreža)|Diaspora]] *[[display!]] *[[Draugiem.lv]] *[[Ello (društvena mreža)|Ello]] *Facebook *[[Foursquare City Guide]] *[[Foursquare Swarm]] *[[Friendica]] *[[Gab (društvena mreža)|Gab]] *[[Gapo]] *[[Gettr]] *[[GNU social]] *[[Hello (društvena mreža)|Hello]] *[[Hi5]] *[[Idka]] *[[Instagram]] ([[IGTV]]) *<span style="whitespace:nowrap">[[IRC-Galleria]]</span> *[[Kumu (društvena mreža)|Kumu]] *[[Letterboxd]] *[[LiveJournal]] *[[Likee]] *''[[LockerDome]]'' *[[Marco Polo (aplikacija)|Marco Polo]] *[[Mastodon (softver)|Mastodon]] *[[MeetMe]] *[[Meetup]] *[[MeWe]] *[[Miaopai]] *[[micro.blog]] *[[Minds]] *[[Mixi]] *[[Moj (aplikacija)|Moj]] *[[MX TakaTak]] *[[Myspace]] *[[My World@Mail.Ru|My World]] *[[Nextdoor]] *[[Odnoklassniki]] <small>(OK.ru)</small> *[[Parler]] *[[Peach (društvena mreža)|Peach]] *[[Pinterest]] *[[Pixnet]] *[[Plurk]] *[[Qzone]] *[[Readgeek]] *[[Renren]] *[[ShareChat]] *[[Sina Weibo]] *[[Slidely]] *[[Snapchat]] *[[Snow (aplikacija)|SNOW]] *[[Spaces (društvena mreža)|Spaces]] *[[Spotify Greenroom]] *[[StudiVZ]] *''[[Swarm (aplikacija)|Swarm]]'' *[[Tagged]] *[[Taringa!]] *[[TikTok]] *[[Tinder (aplikacija)|Tinder]] *[[Triller (aplikacija)|Triller]] *[[Truth Social]] *[[Tuenti]] *[[TV Time]] *[[Tumblr]] *[[Twitter]] *[[Untappd]] *[[Vero (aplikacija)|Vero]] *[[VKontakte|VK]] *[[Whisper (aplikacija)|Whisper]] *[[Xiaohongshu]] *[[Yik Yak]] *[[Yo (aplikacija)|Yo]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">[[Profesionalni mrežni servis|Profesionalni]]</th><td class="navbox-list navbox-even hlist" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Academia.edu]] *[[Brainly]] *[[BranchOut]] *[[Edmodo]] *[[Google Currents]] *[[HCL Connections]] *[[LinkedIn]] *[[Moodle]] *[[ResearchGate]] *[[Sciencescape]] (Meta^α) *[[Solaborate]] *[[Viadeo]] *[[XING]] *[[Yammer]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">[[Popis ugašenih web-sajtova društvenih mreža|Ugašeni]]</th><td class="navbox-list navbox-odd hlist" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[App.net]] *[[AsianAve]] *[[Avatars United]] *[[Bebo]] *[[Bolt (web-sajt)|Bolt]] *[[Capazoo]] *[[eConozco]] *[[Emojli]] *[[eWorld]] *[[Eyegroove]] *[[FitFinder]] *[[Formspring]] *[[FriendFeed]] *[[Friends Reunited]] *[[Friendster]] *[[Grono.net]] *[[Google+]] *[[Google Buzz]] *[[Heello]] *[[Highlight (aplikacija)|Highlight]] *[[Houseparty (aplikacija)|Houseparty]] *[[Hyves]] *[[IdeaPlane]] *[[iTunes Ping]] *[[iWiW]] *[[Jaiku]] *[[Keek]] *[[Lifeknot]] *[[LunarStorm]] *[[Me2day]] *[[Meerkat (aplikacija)|Meerkat]] *[[MixBit]] *[[Mobli]] *[[Mugshot (web-sajt)|Mugshot]] *[[Multiply (web-sajt)|Multiply]] *[[Musical.ly]] *[[Natter Social Network]] *[[Netlog]] *[[NK.pl]] *[[Orkut]] *[[Path (društvena mreža)|Path]] *[[Periscope (aplikacija)|Periscope]] *[[Pheed]] *[[Piczo]] *[[PlanetAll]] *[[Posterous]] *[[Pownce]] *[[Qaiku]] *[[SixDegrees.com]] *[[So.cl]] *[[Spring.me]] *[[Streetlife (web-sajt)|Streetlife]] *[[Surfbook]] *[[tbh (aplikacija)|tbh]] *[[Tea Party Community]] *[[Third Voice]] *[[tribe.net]] *[[Tout (kompanija)|Tout]] *[[Tsū (društvena mreža)|Tsū]] *[[tvtag]] *[[Vine (servis)|Vine]] *[[Windows Live Spaces]] *[[Wretch (web-sajt)|Wretch]] *[[Xanga]] *[[Yahoo! 360°]] *[[Yahoo! Kickstart]] *[[Yahoo! Mash]] *[[Yahoo! Meme]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Servisi</th><td class="navbox-list navbox-even hlist" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Poređenje softvera društvenog umrežavanja|Poređenje softvera]] *[[Proizvod s bijelom oznakom|Bijela oznaka]] ([[Ning (web-sajt)|Ning]], [[Wall.fm]]) </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Alatke</th><td class="navbox-list navbox-odd hlist" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Softver za analizu društvenih mreža]] *[[Diaspora (softver)]] *[[Web 2.0 Suicide Machine]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Koncepti</th><td class="navbox-list navbox-even hlist" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Nejednakost pažnje]] *[[Sajbersektarijanstvo]] *[[Fediverzum]] *[[Onlajn identitet]] *[[Eksperiment malog svijeta]] *[[Mreža malog svijeta]] *[[Društvena mreža]] *[[Zamka žednosti]] *[[Korisnički profil]] *[[Virtuelna zajednica]] ([[Popis virutelnih zajednica s više od miliona korisnika|>1 milion korisnika]]) </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Aplikacije</th><td class="navbox-list navbox-odd hlist" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Servis za razmjenu gostoljubivosti]] *[[Mobilna društvena mreža|Mobilno]] *[[Onlajn servis za upoznavanje]] ([[Poređenje onlajn servisa za upoznavanje|poređenje]]) *[[Reklamiranje na društvenim mrežama]] *[[Hosting servis na društvenim mrežama]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">[[Korisničko sučelje|Korisnički interfejs]]</th><td class="navbox-list navbox-even hlist" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Tok aktivnosti]] *[[Stranica brenda]] *[[Grupa (onlajn društvene mreže)|Grupe]] *[[Hashtag]] *[[Lajk dugme]] *[[Onlajn peticija|Onlajn peticije]] *[[Anketa otvorenog pristupa|Ankete]] *[[Rebloging]] *[[Stories (onlajn društvene mreže)|''Stories'']] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Implikacije</th><td class="navbox-list navbox-odd hlist" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Problemi privatnosti na sajtovima društvenih mreža|Problemi privatnosti]] *[[Upotreba web-sajtova društvenih mreža za istrage|Upotreba za istrage]] *[[Razlika u godištima korisnika društvenih mreža|Razlika u godištima korisnika]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Protokolo</th><td class="navbox-list navbox-even hlist" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[ActivityPub]] *[[Distributed Social Networking Protocol]] <small>(ugašen)</small> *[[Micropub (protokol)|Micropub]] *[[OpenSocial]] <small>(ugašen)</small> *[[OStatus]] *[[Pump.io]] *[[XMPP]] </div></td></tr></table></td></tr></table> <table class="navbox" style="border-spacing:0"><tr><td style="padding:2px"><table class="nowraplinks collapsible autocollapse navbox-inner" style="border-spacing:0;background:transparent;color:inherit"><tr><th scope="col" class="navbox-title" colspan="2"><div class="plainlinks hlist navbar mini"><ul><li class="nv-view">[[Šablon:Mikrobloging|<span title="Pogledaj ovaj šablon" style=";;background:none transparent;border:none;">v</span>]]</li><li class="nv-talk">[[Razgovor o šablonu:Mikrobloging|<span title="Razgovor o ovom šablonu" style=";;background:none transparent;border:none;">r</span>]]</li><li class="nv-edit">[//sh.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%A0ablon:Mikrobloging&action=edit <span title="Uredi ovaj šablon" style=";;background:none transparent;border:none;">u</span>]</li></ul></div><div style="font-size:114%">[[Mikroblog]]ing</div></th></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Web-sajtovi</th><td class="navbox-list navbox-odd hlist" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *Facebook *[[Twitter]] *[[Tumblr]] *[[LinkedIn]] *[[Sina Weibo]] *[[Diaspora (društvena mreža)|Diaspora]] *[[Edmodo]] *[[Fanfou]] *[[Gab (društvena mreža)|Gab]] *[[Gettr]] *[[Identi.ca]] *[[micro.blog]] *[[migme]] *[[Myspace]] *[[Parler]] *[[Plurk]] *[[Qzone]] *[[Solaborate]] *[[Truth Social]] *[[Viadeo]] *[[VK (servis)|VK]] *[[XING]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Ugašeno</th><td class="navbox-list navbox-even hlist" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[App.net]] *[[Google Buzz]] *[[Google+]] *[[Heello]] *[[Jaiku]] *[[Yahoo! Meme|Meme]] *[[Me2day]] *[[Natter Social Network|Natter]] *[[Posterous]] *[[Pownce]] *[[Qaiku]] *[[Tencent Weibo]] *[[Tout (kompanija)|Tout]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Platforme</th><td class="navbox-list navbox-odd hlist" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"></div><table class="nowraplinks navbox-subgroup" style="border-spacing:0"><tr><th scope="row" class="navbox-group">[[OStatus]]-kompatibilni</th><td class="navbox-list navbox-odd" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Friendica]] *[[GNU social]] *[[PeerTube]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">[[ActivityPub]]-kompatibilni</th><td class="navbox-list navbox-even" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Friendica]] *[[GNU social]] *[[PeerTube]] *[[Mastodon (softver)|Mastodon]] </div></td></tr></table><div> *[[Diaspora (softver)|Diaspora]] *[[OpenMicroBlogging]] *[[pump.io]] *[[Twister (softver)|Twister]] *[[Webfinger]]</div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Odlike</th><td class="navbox-list navbox-even hlist" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Rebloging]] *[[Tok aktivnosti]] *[[Lajfstriming]] *[[Hashtag]] *[[Backchannel]] *[[Mention (bloging)|Pominjanje/odgovor]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group">Ostale teme</th><td class="navbox-list navbox-odd hlist" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em"> *[[Mikrobloging u Kini]] *[[Mikroblog roman]] *[[Mikropoezija]] </div></td></tr><tr style="height:2px"><td colspan="2"></td></tr><tr><td class="navbox-abovebelow" colspan="2"><div>[[Poređenje mikroblog servisa]]</div></td></tr></table></td></tr></table></div></td></tr></table></td></tr></table><!--{{Facebook donja navigacija}} {{Navboxes|list1= {{onlajn društveno umrežavanje}} {{mikrobloging}}}}--> {{Izabran}} {{normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 2004.]] [[Kategorija:Američke kompanije]] [[Kategorija:Servisi za društveno umrežavanje]] ld6hi37671ei98cdmn79l4xlcbwlp5j 0 73708 42655476 42468443 2026-07-15T16:06:00Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655476 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Signposts in Sofia.JPG|thumb|right|Nedoslednost transliteracije na ulicama [[Sofija|Sofije]] - kvart Lozenec se transliteriše prema naučnom sistemu (ц-c), dok se ime irskog novinara Džejmsa Baučera (James Bourchier) apsurdno re-transliteriše sa bugarskog po zvaničnom sistemu u Bugarskoj kao Dzheyms Baucher]] '''Direktni sistem transliteracije [[Bugarski jezik|bugarske ćirilice]]''' ([[Engleski jezik|engelski]], ''Streamlined System''; [[Bugarski jezik|bugarski]], ''Обтекаема система'') stvorio je [[Ljubomir Ivanov]] s Matematičkog instituta [[Bugarska akademija nauka|Bugarske akademije nauka]] [[1995]] godine.<ref name="Antarctica">L.L. Ivanov, [[wikisource:Toponymic Guidelines for Antarctica|Toponymic Guidelines for Antarctica]], Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, Sofia, 1995.</ref><ref>M. Gaidarska, The Current State of the Transliteration of Bulgarian Names into English in Popular Practice, Contrastive Linguistics, XXII, 1998, 112, pp. 69-84.</ref><ref>Andreev A., I. Derzhanski eds. [http://www.math.bas.bg/report/IMI%20Jubilee%20Book.pdf ''Bulgarian Academy of Sciences: Institute of Mathematics and Informatics, founded 1947.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110606072133/http://www.math.bas.bg/report/IMI%20Jubilee%20Book.pdf |date=2011-06-06 }} Sofia: Multiprint Ltd., 2007. 64 pp. (Bilingual publication in Bulgarian and English) {{ISBN|978-954-8986-27-4}}</ref><ref>[http://www.lac-bac.gc.ca/obj/040006/f2/040006-14-f.pdf Inventaire des outils de romanisation.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160216235258/http://www.lac-bac.gc.ca/obj/040006/f2/040006-14-f.pdf |date=2016-02-16 }} Bibliothèque et Archives Canada. Ottawa 2006.</ref> Ovaj sistem se koristi za lična imena i geografske nazive od 2000<ref>[[wikisource:bg:Правилник за издаване на българските документи за самоличност|Pravila izdavanja Bugarske lične karte i pasoša]], Državne novine broj 14, 2000.</ref><ref>L.L. Ivanov, [https://web.archive.org/web/20121019221152/http://members.multimania.co.uk/rre/Romanization.html On the Romanization of Bulgarian and English], Contrastive Linguistics, XXVIII, 2003, 2, pp. 109-118. ISSN: 0204-8701; ''Errata, id.'', XXIX, 2004, 1, p. 157.</ref> i 2006,<ref>[https://web.archive.org/web/20090902035608/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/9th-UNCSGN-Docs/E-CONF-98-CRP-71.pdf United Nations Document E/CONF.98/CRP.71.] 17 August 2007.</ref><ref>G. Selvelli. [http://www.fupress.net/index.php/ss/article/download/17975/16784 Su alcuni aspetti ideologici dei sistemi di traslitterazione degli alfabeti cirillici nei Balcani.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624122917/http://www.fupress.net/index.php/ss/article/download/17975/16784 |date=2016-06-24 }} ''Studi Slavistici'' XII (2015). pp. 159–180.</ref> a u [[2009]]. postao je osnova posebnog bugarskog [[wikisource:bg:Закон за транслитерацията|Zakona o transliteraciji]]:<ref>[http://dv.parliament.bg/DVWeb/fileUploadShowing.jsp?&idFileAtt=79168&allowCache=true Državne novine broj 19, 13 mart 2009.]</ref> {| align=center cellpadding=6 cellspacing=0 style="text-align:center;" |- |'''А'''<br />A||'''Б'''<br />B||'''В'''<br />V||'''Г'''<br />G||'''Д'''<br />D||'''Е'''<br />E||'''Ж'''<br />ZH||'''З'''<br />Z||'''И'''<br />I||'''Й'''<br />Y |- |'''К'''<br />K||'''Л'''<br />L||'''М'''<br />M||'''Н'''<br />N||'''О'''<br />O||'''П'''<br />P||'''Р'''<br />R||'''С'''<br />S||'''Т'''<br />T||'''У'''<br />U |- |'''Ф'''<br />F||'''Х'''<br />H||'''Ц'''<br />TS||'''Ч'''<br />CH||'''Ш'''<br />SH||'''Щ'''<br />SHT||'''Ъ'''<br />A||'''Ь'''<br />Y||'''Ю'''<br />YU||'''Я'''<br />YA |} Izuzetaci: 1. Autentičan latinski pravopis imena nebugarskog porekla ima prvenstva (na primjer, ''James Bourchier'', ''Émile de Laveleye'' i ''Wellington'', a nikako ''Dzheyms Baucher'', ''Emil dyo Lavele'' ili ''Uelingtan'');<ref name="Antarctica"/> 2. U 2006. godinu je zvanično prihvaćeno da se '''ИЯ''' nakraj rječi preslovljava kao ''IA'' umesto ''IYA''.<ref name="DV83-2006">[[wikisource:bg:Правилник за издаване на българските документи за самоличност|Изменение и допълнение на Правилника за издаване на българските документи за самоличност]]. Държавен вестник бр. 83, 13 октомври 2006.</ref> Direktni sistem je sličan sistemu BGN/PCGN od [[1952]]. godine za romanizaciju [[Bugarski jezik|bugarskog jezika]] koji je bio zvaničan u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-u kao i u [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenom Kraljevstvu]]. Unatoč tome, drugi sistem transliteriše [[Ćirilica|ćirilična slova]] '''Х''', '''Ь''' i '''Ъ''' kao ''KH'', ''’'' (izostavnik) i ''Ŭ'', dok prvi sistem koristi ''H'', ''Y'' i ''A'' u tu svrhu.<ref>USBGN, [https://web.archive.org/web/20110515101904/http://gort.ucsd.edu/edocs/fed/USBGN_romanization.pdf ''Romanization Systems and Roman-Script Spelling Conventions''], 1994, pp.15-16.</ref> Direktni sistem usvojen je od strane [[UN]]-a 2012<ref>[http://www.eki.ee/wgrs/rom1_bg.htm Bulgarian.] Report on the Current Status of United Nations Romanization Systems for Geographical Names. Compiled by the UNGEGN Working Group on Romanization Systems. Version 4.0, February 2013.</ref> i, za službenu upotrebu u [[SAD]]-u i [[Velika Britanija|Velikoj Britaniji]], od BGN-a i PCGN-a 2013.<ref>[https://web.archive.org/web/20160210101058/http://geonames.nga.mil/gns/html/Romanization/Romanization_Bulgarian.pdf Romanization System for Bulgarian: BGN/PCGN 2013 System.] National Geospatial-Intelligence Agency, September 2014.</ref> Ivanov predlaže da se njegov pristup transliteraciji iskoristi i za druga ćirilična pisma, posebno rusko.<ref>Ivanov, L. [https://web.archive.org/web/20170928102542/https://www.researchgate.net/publication/318402098_Streamlined_Romanization_of_Russian_Cyrillic Streamlined Romanization of Russian Cyrillic.] ''Contrastive Linguistics''. XLII (2017) No. 2. pp. 66-73. ISSN 0204-8701</ref> Sličan “direktan” sistem transliteracije je predložen isto tako za [[Bosanski jezik|bosanski]], [[Hrvatski jezik|hrvatski]], [[Srpski jezik|srpski]] i [[Slovenski jezik|slovenski]] jezik.<ref>L.L. Ivanov, [https://web.archive.org/web/20120314015448/http://members.multimania.co.uk/rre/BCMSS.html Re-Romanization of Bosnian, Croatian, Montenegrin, Serbian and Slovene: The 2010 Streamlined System]</ref> Orijentacija na [[Engleski jezik|englesku]] preslovljavanju dešava se već kod ostalih jezika koji koriste ćirilicu, kao što su [[Ruski jezik|ruski]]<ref>[http://mvd.consultant.ru/doc.asp?ID=51135&PSC=1&PT=3&Page=5 Приказ МВД РФ от 31.12.2003 N 1047] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110822202116/http://mvd.consultant.ru/doc.asp?ID=51135&PSC=1&PT=3&Page=5 |date=2011-08-22 }}.</ref> i [[Ukrajinski jezik|ukrajinski]],<ref>[http://www.brama.com/art/transliterationu.html Рішення української комісії з питань правничої термінології (Транслітерація)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090421055353/http://www.brama.com/art/transliterationu.html |date=2009-04-21 }}. Протокол No. 2 від 19 квітня 1996 р.</ref><ref>Постанова N 55 Кабінету Міністрів України [http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=55-2010-%EF "Про впорядкування транслітерації українського алфавіту латиницею"] від 27 січня 2010 р.</ref> pa, donekle, takođe i [[makedonski jezik]].<ref>S. Георгиевски. [http://www.globusmagazin.com.mk/?ItemID=E05814E53750B04B8D30FF5C8EB91A2E Како да се латинизира кирилицата.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111003174933/http://www.globusmagazin.com.mk/?ItemID=E05814E53750B04B8D30FF5C8EB91A2E |date=2011-10-03 }} Неделен весник Глобус број 70, 19 август 2008.</ref><ref>[http://www.omniglot.com/writing/macedonian.htm Omniglot: Macedonian language, alphabet and pronunciation.]</ref> == Ilustracija == :Primjer (Član 1. [[Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima|Univerzalne deklaracije o ljudskim pravima]]): {| cellpadding=0 cellspacing=0 |- style="vertical-align: top;" | Всички хора се раждат свободни и равни<br /> по достойнство и права. Те са надарени<br /> с разум и съвест и следва да се отнасят<br /> помежду си в дух на братство. | width=15 | | Vsichki hora se razhdat svobodni i ravni<br /> po dostoynstvo i prava. Te sa nadareni<br /> s razum i savest i sledva da se otnasyat<br /> pomezhdu si v duh na bratstvo. |} == Reverzibilna varijanta == Sistem nije reverzibilan, jer su '''А''', '''Ж''', '''Й''', '''Ц''', '''Ш''', '''Щ''', '''Ю''', '''Я''' transliterovani na isti način kao i odnosno '''Ъ''', '''ЗХ''', '''Ь''', '''ТС''', '''СХ''','''ШТ''', '''ЙУ''' и '''ЙА'''. Jednu pomoćnu, reverzibilnu varijantu direktnog sistema predložili su L. Ivanov, D. Skordev i D. Dobrev, koja da biće korištena u tim određenim događaima kade je rekonstrukcija izvornoj bugarskoj rječi biti prvenstvena. U tome pravcu, slova i kombinacije slova '''Ъ''', '''Ь''', '''ЗХ''', '''ЙА''', '''ЙУ''', '''СХ''', '''ТС''', '''ТШ''', '''ТЩ''', '''ШТ''', '''ШЦ''' preslovljavati su odnosno kao ''`A'', ''`Y'', ''Z|H'', ''Y|A'', ''Y|U'', ''S|H'', ''T|S'', ''T|SH'', ''T|SHT'', ''SH|T'', ''SH|TS''.<ref>L. Ivanov, D. Skordev and D. Dobrev. [http://www.fmi.uni-sofia.bg/fmi/logic/skordev/B1-Ivanov-Skordev-Dobrev.pdf The New National Standard for the Romanization of Bulgarian.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120104213/http://www.fmi.uni-sofia.bg/fmi/logic/skordev/B1-Ivanov-Skordev-Dobrev.pdf |date=2016-01-20 }} ''Mathematica Balkanica''. New Series Vol. 24, 2010, Fasc. 1-2. pp.121-130. ISSN 0205-3217</ref> == Kritika == Ovaj sistem je odbio [[Dijakritički znak|dijakritičke znake]], koji su se koristili u naučnoj sistemi [[Ujedinjeni narodi|Ujedinjenih naroda]] i može izazvati nesporazume, ukoliko na primer izhod (izlaz) se transliteruje kao izhod, a zh može označavati i zvuk ž. Takođe može reč shodstvo (transliterovano shodstvo, sličnost) izgovoriti se sa zvukom š umesto sh. Zvuk ъ, koji je poseban u bugarskom jeziku (i mora translitirovati se kao ǎ prema naučnom sistemu) u poređenju sa drugim slovenskim jezicima, se gubi u ovom sistemu, pošto se transliteruje kao a. Ovaj sistem nije jednoznačan kao naučni sistem [[Ujedinjeni narodi|Ujedinjenih naroda]] i bez obzira na njegovo korišćenje u bugarskoj vladi, nije nametnut u državama čiji jezik nije engleski. == Povezano == * [[Ćirilica]] * [[Latinica]] * [[Bugarski jezik]] == Izvori == {{reference}} [[Kategorija:Pisma]] h2omu6cp5kp1a2s5t0wi1k5yqd5kw5l 0 79553 42655569 42246847 2026-07-15T23:13:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655569 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Edward Elgar.jpg|thumb|desno|250px|Edward Elgar]] '''Sir Edward William Elgar, 1st Baronet''', [[Order of Merit|OM]], [[Knight Grand Cross of the Royal Victorian Order|GCVO]] (2. jun 1857{{ndash}}23. februatr 1934) bio je [[Engleska|engleski]] kompozitor. Najpoznatiji je po djelima za orkestar kao što su ''[[Enigma Variations]]'' i marševi ''[[Pomp and Circumstance Marches|Pomp and Circumstanecs]]'', koncertima za [[Violin Concerto (Elgar)|violinu]] i [[Cello Concerto (Elgar)|violončelo]] te dvije simfonije. Pisao je i [[oratorij]]e, uključujući ''[[The Dream of Gerontius]]'', komornu muziku i pjesme. Od svih njegovih pjesama je najpoznatija ''[[Land of Hope and Glory]]'', koja se smatra svojevrsnom alternativnom himnom Engleske. == Vanjske veze == {{Commonscat|Edward Elgar}} * {{dmoz|Arts/Music/Composition/Composers/E/Elgar,_Edward,_Sir/}} * [http://web.archive.org/web/20080603223256rn_1/www.elgar.org/welcome.htm The Elgar Society and The Elgar Foundation] * [http://www.elgarfoundation.org/ The Elgar Birthplace Museum] * [http://www.clainesfriends.org.uk/elgar.html Claines Church where Elgar's maternal grandparents are buried] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080216012658/http://www.clainesfriends.org.uk/elgar.html |date=2008-02-16 }} * [http://www.clip-arabe.com/clip-gxqFdcZz974.html Newsreel film] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081217070558/http://www.clip-arabe.com/clip-gxqFdcZz974.html |date=2008-12-17 }} of Elgar speaking, then conducting the ''Trio'' of his [[Pomp and Circumstance Marches|Pomp and Circumstance March]] No. 1 at the opening of EMI's Abbey Road studios, 12 November 1931 * '''(italijanski)''' [http://www.magazzini-sonori.it/esplora_contenuti/autori_esecutori/elgar_edward.aspx Edward Elgar: ''Pomp and Circumstance''] listen track on [http://www.magazzini-sonori.it/ Magazzini-Sonori] * {{cite news | first= | last=Michael Kennedy | coauthors= | title= Elgar's magic formula | date = 12. 05. 2007. | publisher= | url =http://www.telegraph.co.uk/culture/music/classicalandopera/3665085/Elgars-magic-formula.html | work =The Telegraph | pages = | accessdate = | language = | location=London}} * [http://www.gresham.ac.uk/event.asp?PageId=45&EventId=615 'The Growing Significance of Elgar'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928040142/http://www.gresham.ac.uk/event.asp?PageId=45&EventId=615 |date=2007-09-28 }}, lecture by Simon Mundy given at Gresham College on 29 June 2007 * [http://www.spetchleygardens.co.uk/ Spetchley Park] where Elgar often stayed and composed, specifically the ''Dream of Gerontius'' {{Lifetime|1857|1934|Elgar, Edward}} [[Kategorija:Engleski kompozitori]] ttd6go323epj7i526i37e0bvorvh6j8 0 84069 42655506 42401677 2026-07-15T18:56:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655506 wikitext text/x-wiki '''Dragan Malešević Tapi''' ([[Beograd]], [[1949]]–[[2002]]) je bio jedan od vodećih srpskih slikara [[Fotorealizam|fotorealizma]]. Po profesiji diplomirani ekonomista. == Život == Dragan Malešević Tapi rođen je u [[Beograd]]u 22. januara [[1949]]. U ranoj mladosti počeo da se bavi slikarstvom kao autodidakt. Slikarska karijera Dragana Maleševića Tapija počela je u njegovoj sedmoj godini, u haustoru zgrade u Hilandarskoj 4. u [[Beograd]]u. Precrtavao je strip ''Tri ugursuza'', koji mu je iz ''Politikine'' štamparije donosio otac, novinar, pre nego što bi se pojavio u prodaji. Karte za njegovu prvu „samostalnu izložbu“ u ovom ulazu koštale su pet dinara za decu i deset za odrasle. Do [[1989]]. godine, živeo je u inostranstvu, u svetskim metropolama: [[Milano|Milanu]], [[Beč]]u, [[Kembrudž]]u, [[Ženeva|Ženevi]], [[Minhen]]u, na [[Bahami]]ma… Ova poslednje pomenuto mesto u Tapijevom slikarskom životu zauzima prvo mesto, sa kojeg ga je vidovnjak u [[Nasau]]u, [[1975]]. godine podsetio na raskošan slikarski talenat u reinkarnaciji starog slikara [[Jan van Eyck|Jana van Ajka]]. Već [[1985]]. svoja dela prvi put prikazuje javnosti na grupnoj izložbi u Rovinju, uz [[Mića Popović|Miću Popovića]] i [[Olja Ivanjicki|Olju Ivanjicki]], gde je izlagao narednih pet godina. Prodaja njegovih prvih slika u galeriji Prijeko u [[Dubrovnik]]u [[1987]]. biva presudan trenutak za njegovo slikarstvo. Svoju prvu sliku prodao je jednom turisti, Nemcu, za 8.000 maraka, iako je najpre za nju tražio 50.000 dolara. Od tada svoj život usmerava u skladu sa svojim talentom. Posle samo dve godine časopis -{''Art News''}- uvrstio ga je među sedam najboljih hiperrealista sveta.<ref>Slobodan Ikonić, Masoni sa asfalta, NIN, Novembar 2006</ref> Osamdesetih i devedesetih godina -{XX}- veka njegove slike izazivaju ogromnu medijsku pažnju,<ref>Mile Subotić, Lepota Realizma, Rastko br. 4, Beograd 1998, 32-33.Dejan Đorić, Stručnjaci za đubre, Duga br. 1614, Beograd 1995, 69.Đorđe Kadijević, Nema ‘’slučaja Tapi’’, NIN, Beograd 1995, 38.S. Trifunović, Smeće po meri kritike, Politika Ekspres, Beograd 1995, 14.</ref> a slede mnogobrojne samostalne kao i grupne izložbe širom zemlje i inostranstva: [[Sjedinjene Američke Države|SAD]], [[Kuba]], [[Belgija]], [[Francuska]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Engleska]], [[Nemačka]], [[Švajcarska]], [[Grčka]], [[Cipar|Kipar]], [[Bugarska]], [[Hrvatska]], [[Crna Gora]], [[Republika Makedonija|Makedonija]], [[Rusija]], [[Narodna Republika Kina|Kina]], [[Japan]]... Slike mu se nalaze u brojnim privatnim kolekcijama kao što su kolekcije bivšeg predsednika i državnog sekretara [[Sjedinjene Američke Države|SAD]], [[Џорџ В. Буш|Džordž Buš]] i [[Henri Kisindžer]]a, pokojnog [[japan]]skog premijera [[Kakuei Tanaka|Kakueija Tanake]], i mnogih drugih uglednih ličnosti širom sveta, ali i javnim zbirkama, među kojima je i zbirka [[Bijela kuća|Bele kuće]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.politika.rs/ilustro/2285/2.htm |access-date=2010-09-13 |archivedate=2011-04-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110424033014/http://www.politika.rs/ilustro/2285/2.htm |deadurl=yes }}</ref> Godine [[2000]]. imenovan je za počasnog građanina [[Georgia|Džordžije]]. Na veliku žalost svetskog slikarstva i poštovalaca likovne kulture, iznenadna i prerana smrt umetnika 29. oktobra [[2002]]. godine, sprečila ga je da izlaže već ugovorene izložbe u muzejima i galerijama kao što je muzej [[Pegi Gugenhajm]]. == Umetnost == Dragan Malešević Tapi, smatra se vodećim predstavnikom [[hiperrealizam|hiperrealizma]] i [[magični realizam|magičnog realizma]] u srpskom slikarstvu.<ref>Dejan Đorić, Dragan Malešević Tapi, tekst za katalog povodom izložbe u Galeriji Leonardo, Beograd.</ref> Neki likovni kritičari njegovo slikarstvo ocenjuju kao eklektično I iluzionističko.<ref>Mića Milošević, Flamanac i Mađioničar, tekst za katalog povodom izložbe D. M. Tapi, Majstor Magičnog Realizma, Galerija Leonardo, 1992, Mića Milošević, Flemish Magican, tekst povodom izložbe u ICC Art Gallery, Cyprus 1993.</ref> Slikao je ulja na platnu i drvetu, po uzoru, I tehnici veoma sličnoj tehnici koju su razvili stari majstori, posebno [[Jan van Eyck|Jan van Ajk]] i [[Salvador Dalí|Salvador Dali]]. Zahvaljujući ovoj specijalnoj tehnici podslikavanja, njegove slike su slike enormnog stepena materijalizacije. Slikajući samo ono što se vidi, i to što jasnije, sačuvao je vedrinu duha i radost življenja, te ovo neki kritičari vide kao specifičnost Tapijevog ’’stila’’.<ref>Đorđe Kadijević, Čudan slikar, tekst u katalogu povodom izložbe u Galeriji Renata, Sombor 1995.</ref> Većina kritičara slaže se u tome da je Tapijevo slikarstvo izvedeno do tehničke perfekcije i da je Tapijev umetnički jezik, univerzalno razumljiv za likovnu publiku.<ref>Ljupčo Malenkov, Pejzaži, tekst za katalog povodom izložbe u Kulturno-Informativnom Centru, Skoplje 1999.</ref> Međutim, njegova dela obuhvataju daleko širi dijapazon. Ova dela široj publici još uvek nisu poznata u meri kao što je njegovo slikarstvo, ali važno je napomenuti da se u poslednjim godinama svoga umetničkog stvaranja bavio i skulpturom. Na njegovim slikama dominiraju scene iz svakodnevnog života, precizno, gotovo fotografski predstavljene. Slikao je pejzaže, žanr kompozicije, mrtve prirode, ženske aktove, pojedine slike sa istorijskom, religioznom i socijalnom tematikom, kao i prizore sa primesama nadrealnog. Sa sigurnošću možemo reći da je Tapi jedan od naših najpopularnijih i najprodavanijih slikara, a njegova dela prodavana su i za više stotina hiljada američkih dolara.<ref>Dragana Nikoletić, Dotukao nas je naš karakter, Reporter br. 188. Beograd 2001, 45-47.Momo Kapor, Tapijev magični realizam, Duga br. 369, Beograd 1988, 50-51.</ref> Tokom svog života naslikao je stotinjak slika, među kojima su najpoznatije Polje sreće, Labudovi, Venezuela, 18 ta rupa, Garaža, [[Nikola Tesla|Duh Tesle]], povodom 50 godina od Tesline smrti, -{Anna Bach}-, Borba ćurana, Rodezija, Radost Bankrota (na omotu kompilacije [[Bijelo dugme|Bijelog dugmeta]] ''[[Ima neka tajna veza]]'' ([[1994]])), Toplo-Hladno (na omotu kompilacije -{''[[The Best of Oliver Mandić]]''}-), Žikin bend (na omotu CD-a [[Muzika za filmove]], [[Goran]]a [[Bregović]]a), Bliher, itd. == Tapi-Mason == U srpskoj javnosti, paralelno uz slikarski, pomno gradi i ugled najuticajnijeg masona u zemlji.<ref>Cecilija Rabrenović, Lagana igra jednog džentlmena, Džentlmen br. 6, Beograd 1997, 37-39.Masoni nisu bauk, Svedok, Beograd 1998, 10-11.</ref> Sa istomišljenicima [[1990]]. revitalizuje Veliku ložu Jugoslavije i postaje jedan od najvećih javnih propagatora masonske misli.<ref>Kako da postanete mason, Večiti Fenomeni br. 2, Beograd 1998, 11-41.</ref> Tapi je otišao na "Večni Istok" kao mason najvišeg, 33. stepena i kao Grandkomander Vrhovnog Saveta Srbije Drevnog i Prihvaćenog Škotskog Reda. Nakon iznenadne smrti, u njegovu čast, Velika Nacionalna Loža Srbije formira novu ložu pod imenom Dragan Malešević Tapi. == Samostalne izložbe == * [[1989]]. Muzej u [[Bor]]u * [[1991]]. Galerija Jugoslovenskih umetničkih dela, [[Beograd]] * [[1992]]. Galerija Sveti Stefan - Crna Gora; Galerija Panorama, [[Niš]]; Vojvođanski muzej, [[Novi Sad]]; Galerija Scottish Rite, Los Anđeles, [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]; Milošev dvor, Požarevac; Galerija Leonardo, [[Beograd]];Kafe galerija ’’Dvorište’’, [[Beograd]] * [[1993]]. [[Herceg Novi]]; ICC Art Gallery Limasol, [[Cipar|Kipar]] * [[1994]]. Hotel Vitoša, [[Sofija]], [[Bugarska]]; Kulturni Centar [[Kotor]]; Kultuni centar [[Podgorica]]. * [[1995]]. Caffe Gallery, [[Kikinda]]; Galerija Renata, [[Sombor]]; Galerija Narodnog Fronta, Muzej Grada Beograda, [[Beograd]]. * [[1996]]. Izložba slike ’’E, moj narode!’’ u Jugoslovenskoj Galeriji Umetničkih Dela, [[Beograd]]; Narodno pozorište ’’Zoran Radmilović’’, [[Zaječar]]; * [[1997]]. Umetnička Galerija Ruski Dom, [[Beograd]]. * [[1999]]. Kulturni centar –[[Skoplje]], [[Makedonija]]; Galerija Sveti Stefan - Crna Gora; * [[2001]]. Vojvođanski muzej u [[Novi Sad|Novom Sadu]]; Galerija Sveti Stefan- [[Crna Gora]] == Grupne izložbe == * [[1986]]. Muzej u [[Rovinj]]u * [[1987]]. Galerija Studio 57-Prijeko, [[Dubrovnik]]. * [[1989]]. Galerija Keith Green, Park Avenija, [[New York|Njujork]] * [[1990]]. Galerija Leonardo, [[Beograd]] * [[1992]]. Galerija Rose, [[Beograd]]. * [[1994]]. Galerija ’’Picasso’’, [[Pančevo]]; ’’City’’ Galerija, [[Beograd]]. * [[1995]]. Galerija ’’Picasso’’, [[Pančevo]]. * [[1996]]. Galerija Jugoslovenskih umetničkih dela, [[Beograd]]; MSU [[Beograd]], Izložba „[[Nikola Tesla]]“ * [[1997]]. Paviljon Cvijeta Zuzorić, [[Beograd]] * [[2000]]. Jugoslovenska Galerija Umetničkih Dela, [[Beograd]]. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.dmtapi.com Zvanična internet prezentacija Dragana Maleševića Tapija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190919113607/http://www.dmtapi.com/ |date=2019-09-19 }} * [http://www.facebook.com/reqs.php#!/DraganMalesevicTapi?ref=ts Facebook stranica Dragan Malešević Tapi] * [http://www.facebook.com/reqs.php#!/group.php?gid=18634361699 Facebook grupa Dragan Malešević Tapi] * [http://www.arte.rs/sr/umetnici/dragan_malesevic-5201/ Profil na portalu Arte]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.mason.org.rs/index.php/lozzevnls/33-draganmalesevictapi VNLS - Loža Dragan Malešević Tapi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100708215338/http://www.mason.org.rs/index.php/lozzevnls/33-draganmalesevictapi |date=2010-07-08 }} * [http://www.vs.org.rs Vrhovni Savet Srbije, Drevni i Prihvaćeni Škotski Red] * [http://www.discogs.com/Goran-Bregovi%C4%87-Muzika-Za-Filmove/release/2209456 Slika Žikin bend Dragana Maleševića Tapija na omotu CD-a Gorana Bregovića Muzika za filmove] * [http://www.discogs.com/viewimages?release=1666131 Slika Radost bankrota Dragana Maleševića Tapija na omotu albuma Bijelog Dugmeta Ima neka tajna veza ] {{Lifetime|1949|2002|Malešević, Dragan Tapi}} [[Kategorija:Jugoslavenski slikari]] [[Kategorija:Jugoslavenski slobodni zidari]] [[Kategorija:Slikari realizma]] i1jrrb4pij0oj2pwp0rxt7bygi4wram 0 85874 42655572 42445452 2026-07-15T23:28:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655572 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:RomanEmpire117 Aegyptus.svg|mini|desno|275px|Rimski Egipat [[117]]. (označen crvenom)]] '''Egipat''' ({{lang-la|Aeqyptus}}) je [[rimske provincije|rimska provincija]] postao godine [[30. pne.]] nakon što je po završetku [[Rat Antonija i Oktavijana|Ptolemejskog rata]] rimski državnik [[August (rimski car)|Oktavijan]] zauzeo [[Aleksandrija|Aleksandriju]] i teritoriju dotadašnjeg [[Ptolemejsko Kraljevstvo|Ptolemejskog Kraljevstva]] anektirao [[Rimska Republika|Rimskoj Republici]]. Teritorija provincije je otprilike odgovarala teritoriji današnjeg [[Egipat|Egipta]], s izuzetkom [[Sinaj]]a, koji je pripadaju provinciji [[Judeja (rimska provincija)|Judeja]]. Na zapadu se rimski Egipat graničio s provincijom [[Krit i Kirenajka|Cyrenaica et Creta]], a na jugu s nezavisnim kraljevstvom [[Kuš]]. Za vrijeme rimske vladavine Egipat je bio izuzetno važna provincija, s obzirom da se u njemu proizvodilo [[žitarice|žito]] za ishranu građana Rima i drugih provincija. Provincija je ispočetka sadržavala samo Donji Egipat, da bi godine [[26. pne.]] Kornelije Gal uspostavio rimsku vlast u Gornjem Egiptu. Kasnije je uspostavljena nova granica na jugu s Kušom, dok je obala [[Crveno more|Crvenog mora]] osvojena u doba cara [[Klaudije|Klaudija]]. Rimsku vlast je karakterizirala snažna društvena stratifikacija, odnosno podjela društva na različite klase prema kojoj su na vrhu bili [[Rimsko državljanstvo|Rimljani]], a na dnu [[Egipćani|egipatski domoroci]]. U kulturnom smislu je period rimske vlasti bilježio postupno nestajanje [[stari Egipat|staroegipatske]] kulture, čemu je bitno doprinio dolazak [[hrišćanstvo|kršćanstva]], odnosno stvaranje nove [[Kopti|koptske]] kulture. Egipat je nakon podjele Carstva godine [[395]]. pripao Istočnom Carstvu, odnosno [[Bizant]]u. Taj period su karakterizirali brojni vjerski sukobi vezani uz [[Monofizitstvo|monofizitska]] vjerovanja egipatskih kršćana. Oni su oslabili autoritet Carstva u provinciji i omogućili da Egipat početkom [[7. vijek]]a nakraktko dođe pod [[sasanidska Monarhija|sasanidsku]] vlast, da bi rimska/bizanstska vlast konačno prestala [[Muslimansko osvajanje Egipta|osvajanjem]] od strane [[Arapi|Arapa]] [[641]]–[[646]]. godine. == Vanjske veze == {{Commonscat|Roman Egypt}} * [http://www.annourbis.com/maps/map000.html Detailed Map of Aegyptus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210303114746/http://www.annourbis.com/maps/map000.html |date=2021-03-03 }} {{Rimske provincije 120.}} {{Kasne rimske provincije}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Rimski Egipat| ]] [[Kategorija:Historija Egipta po periodima]] [[Kategorija:Rimske provincije]] 6bk4dkrwit9cb4cvr5l3kouo55dlgf6 0 103704 42655507 42462707 2026-07-15T19:19:12Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655507 wikitext text/x-wiki {{Glazbenik | Ime = Drago Mlinarec | Img = | Img_capt = | Img_size = | Landscape = | Background = solo_izvođač | Rodno_ime = Drago Mlinarec | Pseudonim = | Rođenje = [[14. 12.|14. prosinca]] [[1942]]. | Mjesto rođenja = [[Zagreb]], [[Hrvatska]] | Smrt = | Prebivalište = | Instrument = [[Gitara]], [[Usna harmonika]] | Žanr = [[Rock and Roll|Rock]], [[Pop|Pop glazba]] | Zanimanje = [[Muzičar|Glazbenik]] | Djelatno_razdoblje = [[1962]].-traje | Producentska_kuća = [[Jugoton]]<br />[[Croatia Records]] | Angažman = [[Grupa 220]] | URL = | nagrade = <ul><li>Josip Štolcer Slavenski - Glazbeni doprinos<br /><li>[[Porin (nagrada)|Porin]] - Najbolji album<br /><li>Stari mačak - Doprinos rock glazbi<br /><li>[[Dobitnici Porina 2005.|Porin]] - Životno djelo | Značajni instrumenti = }} '''''Drago Mlinarec''''' ([[Zagreb]], [[14. 12.|14. prosinca]] [[1942]].), [[hrvatska|hrvatski]] je [[muzičar|glazbenik]], [[tekstopisac]] i [[kompozitor|skladatelj]]. Glazbenu karijeru počinje [[1962|1962.g]]. u sastavu "[[Vis Jutarnje zvijezde|Jutarnje zvijezde]]". Nakon toga osniva "[[Grupa 220|Grupu 220]]" koja uskoro postaje najpopularniji [[rock and Roll|rock sastav]] na području bivše [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslavije]],<ref>[http://www.progarchives.com/artist.asp?id=2133 progarchives.com] - Drago Mlinarec</ref>. U [[decembar|prosincu]] [[1966]]. snimaju skladbu "Osmijeh", koju je Mlinarec napisao još u ''Jutarnjim zvijezdama'', skladba postiže veliki uspjeh i postaje prvi autorski hit domaće [[rock and Roll|rock]] glazbe. Mlinarec je u svom dugogodišnjem glazbeno radu dobi mnoga priznanja, a neka od njih su; [[Vjesnik (novine)|Vjesnikova]] nagrada "Josip Štolcer Slavenski", "Stari mačak" za doprinos hrvatskoj rock glazbi i nagradu "[[Porin (nagrada)|Porin]]" za životno djelo<ref name="DM">[http://www.jetset.cro.net/clanak.asp?cl=126&id=81 jetset.cro.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410112334/http://www.jetset.cro.net/clanak.asp?cl=126&id=81 |date=2008-04-10 }} - Drago Mlinarec</ref>. {{izdvojeni citat|Najveće priznanje koje sam dobio u životu jest to što su me, premda nemam nikakve škole, zaposlili u "Croatia recordsu" kao vanjskog suradnika, i što se danas kao free lancer mogu baviti računalima i sudjelovati u izradi multimedijskih projekata.}} == Biografija == Drago Mlinarec rođen je [[14. 12.|14. prosinca]] [[1942|1942.g]]. u [[Zagreb]]u. U [[jesen]] [[1962]]. sa svojim prijateljem [[sintesajzer|klavijaturistom]] Braneom Lambertom osniva sastav "Sputnjici" ali mu ubrzo mijenjaju naziv u "Vampir" i na kraju u "[[Vis Jutarnje zvijezde|Jutarnje zvijezde]]". U tom vremenu Drago Mlinarec radi kao [[Kemija|kemijski tehničar]], studira i bavi se glazbom. Sa višegodišnjim glazbenim iskustvom [[1966]]. osniva sastav "[[Grupa 220]]". Uspjeh su postigli vrlo brzo, kada su dva mjeseca nakon utemeljenja izdali skladbu "Osmijeh", koja je postala veliki hit na području bivše [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslavije]]. Nakon toga objavljuju singl "Petar Pan", koji dolazi na drugo mjesto jugoslavenskih Top lista između "The Last Waltz" od [[Engelbert Humperdinck|Engelberta Humperdincka]] i "Hello, Goodbye" od [[The Beatles]]a.<ref name="DM"/>. Sa ''Grupom 220'' ostaje sve do [[1971|1971.g]]., kada počinje solo karijeru. Objavljuje svoj prvi solo [[album]] ''[[A ti se ne daj]]'', koji je prvo trebao biti materijal sastava ''220'', ali se tijekom snimanja odlučilo da izađe kao prvijenac Drage Mlinarca. Na snimanju albuma sudjelovali su [[Husein Hasanefendić|Husein "Hus" Hasanefendić]], [[Ivan Stančić|Ivan "Piko" Stančić]], Nenad Zubak i Brane Živković, dok je [[producent]] bio Fran Potočnjak. Materijal za album Mlinarec je pisao od [[1966]]. - [[1970]]., a na ploči se našla tema "Posmrtna osveta", koju je napisao davne [[1888]]. Rikard Katalinić Jeretov. Na albumu se nalazi obnovljena verzija skladbe "Grad" od sastava ''Grupa 220'', a najbolje kod publike prolaze skladbe "Ja sam feniks" i "Pop pjevač". Nakon odsluženja vojnog roka (1968.-1970. [[Jugoslovenska narodna armija|JNA]])<ref name="SDM">[http://www.svastara.com/muzika/?biografija=952 svastara.com/muzika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924112121/http://www.svastara.com/muzika/?biografija=952 |date=2015-09-24 }} - Drago Mlinarec - Biografija</ref>, krajem [[1971|1971.g]]., Mlinarec počinje raditi u [[teatar|kazalištu]] za koji će vezati veći dio svoje buduće glazbene karijere. Sudjeluje u dječjoj predstavi "Bajka o kneževiću Sveboru", gdje je autor glazbe i glumi putujućeg glazbenika. Kao autor glazbe, Mlinarec sudjeluje u još mnogim kazališnim produkcijama od kojih su neke; "Život je san", "Hvarkinja", "Vrtuljak ljubavi", "Robinja", "Pozdravi", "Klitemnestra", "Kako je Odisej susreo Kiklopa", "Povratak Arlequina" i druge<ref name="SDM"/>. Najčešće je nastupao s kazališnom skupinom [[Kazališna radionica Pozdravi|"Pozdravi"]] Ivice Boban, s kojom je gostovao po čitavom teritoriju bivše Jugoslavije, [[Evropa|Europe]] i [[Južna Amerika|Južnoj Americi]]<ref name="SDM"/>. U predstavi "Magbet", zagrebačkog [[Dramsko kazalište Gavella|dramskog kazališta Gavella]], izvode [[William Shakespeare|Shakespearov]] sonet "Sit svega toga" za monodramu "Gospođe Glembajeve". U sarajevskom Narodnom kazalištu snimaju skladbu "Naše je je kao kuća stara" po [[lirika|tekstu]] [[Miroslav Krleža|Miroslava Krleže]] i glazbi Pere Gotovca. U ljeto 1973. piše glazbu i sudjeluje u predstavi "Hvarkinja", koja je odigrana u starom hvarskom kazalištu. Zajedno s [[Ibrica Jusić|Ibricom Jusićem]] sudjeluje na [[Dubrovnik|dubrovačkim]] ljetnim igrama u predstavi "Kristofor Kolumbo" od Krleže. Za tu priliku okupljen je sastav kojeg uz Mlinarca čine još i Ivica Kiš, Jadranko Budić i članovi sastava "Spektar". Istog ljeta nanovo sa Jusićem sudjeluje u predstavama "Soneti Williama Shakespeara" i "Edvard II kralj Engleske". === 1970-te === U [[proljeće]] [[1972]]. novi rock sastav "[[Time (sastav)|Time]]", poziva Mlinareca da nastupi zajedno sa njima na zagrebačkom koncertu. On prihvaća poziv i na sceni se pojavljuje kao [[akustika|akustičar]], a prati ga Ivica Kiš, koji je pisao [[lirika|tekstove]] za "Grupu 220" i predvodio sastav "Legija strasti". Tijekom [[1970-e|1970-ih]] Drago Mlinarec bio je jedan od najangažiranijih pojedinačnih glazbenika rock scene toga desetljeća. U [[april|travnju]] 1972.g. zajedno sa Tomažom Domiceljom i Ivicom Kišom sudjeluje na "BOOM" festivalu u [[Ljubljana|Ljubljani]]. Na festivalu pored ostalih izvode Mlinarčevu skladbu "Skladište tišine" i Kišovu "Kaj god blues". Obje snimke nalaze se na uživo albumu ''BOOM 72''. Nedugo nakon toga sklada glazbenu temu za emisiju "Serija koje nema" [[beograd]]ske [[Televizija|TV kuće]], a tom prilikom premijerno izvodi skladbu "Kule od riječi". [[Leto|Ljeto]] [[1972]]. provodi u planinama gdje piše većinu svoga sljedećeg albuma ''[[Pjesme s planine]]'', kojeg objavljuje iste godine. Materijal snimaju uz Dragu Mlinareca ([[pjevanje|vokal]], [[gitara|akustična gitara]], [[usna harmonika]]), još i Nenad Zubak ([[bas-gitara|bas gitara]]), Srecko Zubak ([[sintesajzer|klavijature]]), Jadranko Budić ([[električna gitara]], prateći vokali) i Ivan "Piko" Stančić ([[bubnjevi]]). U skladu sa stilom [[progresivni rock|progresivnog rocka]], naslovna skladba traje deset minuta, dok "Dijete zvijezda" traje gotovo dvanaest minuta. Album glazbenim stilom podsjeća na sastav "Time" ali isto sa svojim elektronskim fazama na [[kvartet]] "Crosby, Stills & Nash (and Young)". Promociju albuma ima na "BOOM" festivalu [[1973|1973.g]]., gdje ga prate na gitarama Jadranko Budić i Veselin Oršolić, Mladen Baraković na bas gitari na [[orgulje|orguljama]] Julije Njikoš i bubnjevi Peco Petej. U narednom periodu zajedno sa Ivicom Kišom redovno nastupa po raznim klubovima i nastavlja rad u kazalištu. Za predstavu "Pozdravi" Eugenea Ionesca piše glazbu i dodaje nešto teksta. U [[jesen]] [[1974]]. nastupa po studentskim domovima sa glazbenicima Nevenom Frangešom, Davorom Rokom i Draganom Brčićem, pod nazivom "Dijete Zvijezda". Sa ovim sastavom i uz pomoć Husa, Nenada Zubka i [[Jurica Pađen|Jurice Pađena]], snima svoj treći [[Long play|LP]] ''[[Rođenje]]'', koji izlazi u [[mart|ožujku]] [[1975]]. Materijal na albumu se sastoji od nekih njegovih ključnih skladbi "Helena lijepa i ja u kiši", "Pjesma o djetinjstvu" i "Kule od riječi". Skladba "Jur nijedna na svit vila" dolazi iz predstave "Hvarkinja", a nastaje po tekstu pjesnika [[Hanibal Lucić|Hanibala Lucića]]. Na ploči se također nalazi tema iz predstave "Pozdravi". Ovim albumom Mlinarec započinje suradnju sa Nevenom Frangešom, koja će se nastaviti i na sljedećem izdanju<ref name="SDM"/>. Nakon objavljivanja albuma pokreće turneju zajedno sa "Pozdravima", kada nakon završetka predstave održava koncert. Mlinarec, Tomaž Domicelj, Ivica Percl i Srđan Marjanović u jesen 1975. odlaze na kraću turneju pod nazivom "Četvorica za mir". Nakon toga Mlinarec zajedno sa [[Kazališna radionica Pozdravi|"Pozdravima"]] odlazi na svjetsku turneju, a nastupaju po [[Italija|Italiji]], [[francuska|Francuskoj]], [[Španija|Španjolskoj]], [[Poljska|Poljskoj]], bivšem [[Sovjetski Savez|SSSR]]-u, [[Venezuela|Venezueli]], [[Kolumbija|Kolumbiji]], [[Panama|Panami]], [[Gvatemala|Gvatemali]] i [[Meksiko|Meksiku]]. Godine [[1976]]. piše glazbu za predstave "Povratak Arlequina", "Kako je Odisej susreo Kiklopa" i "Klitemnestra". Bavi se skladanjem glazbe za dječje [[film]]ove "Zec" i "Pričamo priču". Iste godine u jesen kreće na seriju koncerata po zagrebačkim [[univerzitet|sveučilištima]], a pred kraj godine sudjeluje na festivalu revolucionarnih i rodoljubnih pjesama, na kojemu izvodi skladbu "Domovina" po tekstu Janeza Menarta i Zvonimira Goloba i glazbe [[Arsen Dedić|Arsena Dedića]]. U [[april|travnju]] [[1977|1977.g]]. organizira samostalni koncert u zagrebačkoj [[Koncertna dvorana Vatroslava Lisinskog|dvorani Lisinski]], na kojemu gostuje i Arsen Dedić. Već sljedećeg dana isti koncert ponavlja u [[Novi Sad|novosadskom]] studiju "M" i tom priliko snima skladbu "Dijete zvijezda". Skaldba je objavljena na dvostrukom uživo albumu ''Randevu s muzikom'' ([[Jugoton]] 1977.), koji izlazi povodom dvadeset godina istoimene radio emisije iz Novog Sada. Iste godine izdaje svoj sljedeći album ''[[Negdje postoji netko]]'', kojega objavljuje [[diskografija|diskografska kuća]] Jugoton. [[Producent]] je Neven Frangeš, a čitavi album realizira ekipa stalnih glazbenih suradnika. Ovim albumu Mlinarec pravi glazbeni prijelaz svoje dotadašnje karijere sa skladbama "Polja", "Zelen k'o zelena trava" kojom razmišlja o budućnosti i latino hitu "Caracas", koji je nastao pod utiskom putovanja po [[Latinska Amerika|Latinskoj Americi]]. Sljedeći LP izlazi [[1978|1978.g]]. pod nazivom ''[[Sve je u redu]]'', a izdaje ga diskografska kuća Jugoton. Produkciju radi sam sa Nevenom Frangešom, a album se sastoji od osam skladbi od kojih se neke zapaženije "Mora da sam bio mlad", "Svi sve znaju" i "Glas s broja 514 913". Seriju izdavanja albuma nastavlja [[1979]]. kada objavljuje novi LP ''[[Tako lako]]'', kojeg snima u [[Švedska|Švedskoj]] u koprodukciji sa Tini Vargom. Ovim albumom vraća se u cijelosti rock žanru, a na materijalu uz švedske glazbenike sudjeluju Eduard Matešić (gitara), Hrvoje Marjanović (klavijature) i Tini Varga (bas gitara i većena gitara). LP se sastoji od njegovih osobnih priča u skladbama "Stranac", "San", "Nostalgija" i "Ovce". Prije objavljivanja albuma Mlinarec je napravio seriju koncerata, a pratili su ga Tin Varga, Nenad Zubak, Eduard Matešić i Vojmir Roša. Sa Tinom Vargom realizira i osobnu antologiju na kompilacijskom albumu ''[[Sabrano]]''<ref name="SDM"/>, koji izlazi [[1980|1980.g]]. === 1980-te === Početkom [[1980-e|'80-ih]] Mlinarec radi na produkciji debi albuma zagrebačkog rock sastava [[Azra]], zbog čega je dobio brojne negativne kritike. Nakon toga radi na produkciji debi albuma ''Na krivom mjestu'' (Suzy [[1984]].), sastava "Mali Ašov" i ''Pravovjerni plesač'' (Suzy [[1986]].) sastava "Zvijezde". U ljeto [[1982|1982.g]]. snima svoj sljedeći album ''[[Pomaknuto]]'' u Švedskoj, a objavljuje ga početkom sljedeće godine. Produkciju nanovo radi Tini Varga, a na snimanju sudjeluju švedski glazbenici i Josip Kraš (klavijature), dok je Mlinarec svirao bas gitaru. Ovim albumom Mlinarec je prvi put zvučao odsutno i glazbeno hladan. Nakon duže pauze, glazbeno počinje djelovati [[1986]]. kada nastupa sa članovima sastava "[[Le Cinema]]". Početkom [[1987|1987.g]]. u Vrbiku se održava koncert "Grupe 220", povodom dvadeset godina od njihovog osnivanja i tom prilikom izdaju kompilacijsku album ''Originali 1967/68'' sa njihovim najboljim hitovima. U to vrijeme Mlinarec se seli u [[dolina|dolinu]] [[Sutla|Sutle]] u [[Bijela Gorica|Bijelu Goricu]]<ref name="DM"/> i polako se povlače iz javnog života. 1987.g. dobiva [[Vjesnik (novine)|Vjesnikovu]] nagradu "Josip Štolcer Slavenski" za kompletan glazbeni doprinos. === 1990-te === [[1992|1992.g]]. snima skladbu "Sjećanje", koja je kasnije dodana na projekt ''Rock za Hrvatsku''<ref>[http://www.discogs.com/release/762606 discogs.com] - Rock Za Hrvatsku N°2</ref>. Mlinarec se u glazbeni svijet na kratko vraća [[1994|1994.g]]., kada izdaje kazetu ''Analog''<ref>[https://web.archive.org/web/20080316082827/http://www.geocities.com/lazendicdjordje/grupe/mlinarec.html geocities.com] - Diskografija Mlinarec Drago</ref>. Materijal je snimio zajedno sa Aldom Ivančićem iz sastava "Borghesia". A-strana albuma donosi instrumentalnu glazbu, dok se na B-strani nalaze tri akustične skladbe koje kao da su nastale u vrijeme njegove rane glazbene karijere. Dvije skladbe je skladao po tekstu Miroslava Krleže. [[1996|1996.g]]. objavljuje svoj kompilacijski album''[[Krhotine (Drago Mlinarec)|Krhotine]]'', koji sa šesnaest skladbi pokriva čitavu njegovu glazbenu karijeru. Ovaj ''box set'', inače je i prvo izdanje Drage Mlinarca koje izlazi na [[CD]]-u<ref>[http://www.nacional.hr/articles/view/14130/ nacional.hr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080314162608/http://www.nacional.hr/articles/view/14130/ |date=2008-03-14 }} - Drago Mlinarec - legendarni rocker na obali Sutle</ref>. Na kompilaciji se nalazi koncertna verzija skladbe "Kaj god blues", koja je snimljena u [[Koprivnica|Koprivnici]] [[20. 2.|20. veljače]] [[1992|1992.g]]. Na tom koncertu sa njim sviraju [[Saša Novak Radulović]] - Sale (gitara), Marino Pelajić (bas gitara) i Ivan "Piko" Stančić (bubnjevi). Album ''Krhotine'' [[1997|1997.g]]. nagrađen je nagradom "[[Porin (nagrada)|Porin]]". Glazbeno je sudjelovao u igranim i dokumentarnim filmovima ("Protesta" Fadila Hadžiča iz 1967. i "Blagajnica ide na more" Dalibora Matanića iz 2000.) i radio dramama. Bavi se skladanjem i slikanjem, a [[2002]]. objavljena mu je knjiga "Drago Mlinarec: Pjesme"<ref name="SDM"/>. === 2000-te === [[2005|2005.g]]. Mlinarec izdaje svoj drugi ''box set'' ''[[Krhotine 2005]]''. Na albumu se nalazi nova skladba "Drums in 3 FUN", koja je napisana za [[teatar|kazališnu predstavu]] Micheala de Ghelderodea; "Kristofor Kolumbo", a Mlinarec ju je skladao [[2001|2001.g]]. Samo objavljivanje albuma povezano je sa dodjelom "Porina", kojeg Mlinarec te godine dobiva za životno djelo. Objavljuje ga diskografska kuća "[[Croatia Records]]" i na njemu se nalazi četrnaest skladbi. [[2007]]. izlazi kompilacijski album ''[[The Ultimate Collection]]'' na kojemu se nalazi 48 skladbi, a one zaokružuju čitavu njegovu samostalnu glazbenu karijeru ali i karijeru sa "Grupom 220". Na prvom mjestu dvostrukog albuma zasluženo se nalazi legendarna i besmrtna skladba "Osmijeh" iz 1967<ref>[http://www.soundguardian.com/soundguardian/recenzije_albuma/drago_mlinarec_&_grupa_220_-_'the_ultimate_collection'/. soundguardian.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080608224149/http://www.soundguardian.com/soundguardian/recenzije_albuma/drago_mlinarec_%26_grupa_220_-_%27the_ultimate_collection%27/ |date=2008-06-08 }} - Drago Mlinarec & Grupa 220 - 'The Ultimate Collection'</ref>, sa kojom su odmah nakon objavljivanja postali vrlo popularni. Izlazi kao dvostruki [[CD]], objavljuje ga diskografska kuća "Croatia Records". == Nagrade == * "Josip Štolcer Slavenski" - [[Vjesnik (novine)|Vjesnikova]] nagrada za glazbeni doprinos (1987.) * "[[Porin (nagrada)|Porin]]" - za kompilaciju ''[[Krhotine (Drago Mlinarec)|Krhotine]]'' (1997.) * "Stari mačak" - za "seniorski" doprinos hrvatskoj [[rock and Roll|rock]] glazbi (1998.) * "Porin" - za životno djelo (2005.) == Diskografija == === Singlovi === * 1971: "Povratak" - ''Prva ljubav'' & Grupa 220(Jugoton) * 1971: "Do viđenja, vještice" - ''Sivilo perona'' & Grupa 220 (Jugoton) * 1972: "Noćna ptica" - ''U njegovom srcu'' & Grupa 220 (Jugoton) * 1977: "Caracas" - ''Kule od riječi'' & Grupa 220 (Jugoton) === Albumi === * ''[[A ti se ne daj]]'' (1971.) * ''[[Pjesme s planine]]'' (1972.) * ''[[Rođenje]]'' (1975.) * ''[[Negdje postoji netko]]'' (1977.) * ''[[Sve je u redu]]'' (1978.) * ''[[Tako lako]]'' (1979.) * ''[[Sabrano]]'' (1980.) * ''[[Pomaknuto]] (1983.) * ''[[Analog]]'' (1994.) * ''[[Krhotine (Drago Mlinarec)|Krhotine]]'' (1996.) * ''[[Krhotine 2005]]'' (2005.) * ''[[The Ultimate Collection]]'' (2007.) == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.diskografija.com/umjetnik/dragutin-mlinarec.htm Diskografija Drage Mlinareca] * [http://www.svastara.com/muzika/?biografija=952 Životopis Drage Mlinareca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924112121/http://www.svastara.com/muzika/?biografija=952 |date=2015-09-24 }} {{Drago Mlinarec}} {{Grupa 220}} {{Dobitnici Porina za životno djelo}} {{authority control}} {{Lifetime|1942||Mlinarec, Drago}} [[Kategorija:Jugoslavenski rock pjevači]] [[Kategorija:Jugoslavenski rock gitaristi]] [[Kategorija:Hrvatski rock glazbenici]] [[Kategorija:Hrvatski rock gitaristi]] [[Kategorija:Dobitnici Porina za životno djelo]] [[Kategorija:Biografije, Zagreb]] nszfiutm68mpzowr8w0u82aynf734ag 0 103918 42655562 42561685 2026-07-15T22:28:00Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655562 wikitext text/x-wiki '''EXAT 51''' je naziv umjetničke grupe iz [[Zagreb]]a, ([[akronim]] od ''Eksperimentalni atelje''), [[slikar]]a i [[arhitekt|arhitekata]] koja je djelovala u Zagrebu od [[1950]]. do [[1956]]. godine.<ref>{{Cite web |title="Exat-51" |url=http://www.collectionsudac.org/WebSlike/1946-1968/Exat-51/index.html |access-date=2011-02-25 |archivedate=2010-01-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100129030302/http://www.collectionsudac.org/WebSlike/1946-1968/Exat-51/index.html |deadurl=yes }}</ref> Članovi grupe bili su [[arhitekt]]i; [[Bernardo Bernardi]], [[Zdravko Bregovac]], [[Zvonimir Radić]], [[Božidar Rašica]], [[Vjenceslav Richter]], [[Vladimir Zarahović]] i [[slikar]]i; [[Vlado Kristl]], [[Ivan Picelj]] i [[Aleksandar Srnec]]. == Ciljevi i djela == '''EXAT 51''' se zalagao za [[apstraktna umjetnost|apstraktnu umjetnost]], suvremene ''vizualne komunikacije'' i ''sintezu svih disciplina likovnog stvaralaštva'', danas bi se to reklo - total [[dizajn]]. U ono vrijeme poratno vrijeme, kada je [[socijalistički realizam]] bio gotovo službena umjetnost, to su bili hrabri stavovi. Grupi i njezinom djelovanju svakako je išao u prilog razlaz tadašnje [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslavije]] sa [[Sovjetski Savez|SSSR-om]] i odbacivanje [[rezolucija Informbiroa|rezolucije Informbiroa]] od strane [[Josip Broz Tito|Tita]]. Grupa se oglasila u javnosti Manifestom, objavljenim na Plenumu Udruženja likovnih umjetnika primijenjenih umjetnosti Hrvatske u Zagrebu, 7. prosinca 1951.<ref>Denegri, Ješa. [https://www.avantgarde-museum.com/en/jesa-denegri-exat-51-osnovna-faktografija-croatian~no6406/ Exat 51 - Osnovna faktografija]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. avantgarde-museum.com (prist. 2021-01-11)</ref> Prva izložba grupe EXAT 51, [[1952]]. održana je u stanu Ivana Picelja u Gajevoj ulici.<ref name=ptt>{{Cite web |title=Marka br: 615 Hrvatsko moderno slikarstvo - Ivan Picelj (1924) (pristupljeno 25. 02. 2011.) |url=http://www.posta.hr/main.aspx?id=148&idmarke=1297 |access-date=2011-02-25 |archivedate=2011-11-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111115230612/http://www.posta.hr/main.aspx?id=148&idmarke=1297 |deadurl=yes }}</ref> Nakon te izložbe grupa je izlagala [[1953]] u prostorijama Društva arhitekata u Zagrebu, tad je javno objavljen manifest grupe koji je napisao arhitekt [[Vjenceslav Richter]]. Exatovci su nastupili su na izložbi suvremene jugoslavenske umjetnosti u povodu kongresa AICA u [[Dubrovnik]]u. Svoju posljednju izložbu Exat (Picelj, Srnec) je održao u [[Beograd]]u u Galeriji ULUS-a [[1956]]. Članovi EXAT 51 imali su velike zasluge za pokretanje ''I. zagrebačkog triennala primijenjenih umjetnosti'' i kod osnivanja ''Studija za industrijsko oblikovanje'' [[1955]]. godine. EXAT 51 je odigrao značajnu ulogu u tadašnjoj [[socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|jugoslavenskoj]] i [[Hrvatska|hrvatskoj]] umjetnosti, kao širitelji prostora umjetničke slobode. == Bibliografija == * Ješa Denegri: ''Umjetnost konstruktivnog pristupa: Exat 51 i Nove tendencije'', Naklada Horetzky, Zagreb 2000, {{ISBN|953-96351-21-8}} * Marijan Susovski: EXAT 51 and New Tendencies, catalogue, 2001. * [http://www.metamute.org/en/Before-the-art-of-new-media Lidija Merenik: ''Before the Art of New Media'' (2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111103180634/http://www.metamute.org/en/Before-the-art-of-new-media |date=2011-11-03 }} * [http://www.apexart.org/conference/Devic.htm Ana Dević: ''Reception of Modernism Within the Context of Croatian Art Since the 1950's''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923144715/http://www.apexart.org/conference/Devic.htm |date=2009-09-23 }} * Branka Stipančić: VSome Aspects of Croatian Contemporary Art 1949-1999'' * Dunja Blažević: ''WHO’S THAT SINGING OVER THERE? Art in Yugoslavia and after…1949–1989..'' == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.avantgarde-museum.com/kolekcija/ht/autor.php?lang=en&autor=33 EXAT 51, biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817040500/http://www.avantgarde-museum.com/kolekcija/ht/autor.php?lang=en&autor=33 |date=2011-08-17 }} * [http://monoskop.org/Exat_51 Monoskop: EXAT 51] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410110007/http://monoskop.org/EXAT_51 |date=2016-04-10 }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Hrvatska kultura]] [[Kategorija:Hrvatski slikari]] [[Kategorija:Hrvatski arhitekti]] f34ewj4k0b1ewrkldqqop4sjm5oecxk 0 115150 42655708 42643422 2026-07-16T05:04:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655708 wikitext text/x-wiki {{Trener/izbornik/igrač | ime = Eusébio | slika = Eusebio (1963 version2).jpg | puno ime = Eusébio da Silva Ferreira | nadimak = Crna pantera, Crni biser | datum rođenja = [[25. 1.|25. siječnja]] [[1942]]. | mjesto rođenja = [[Maputo]] | država rođenja = [[Mozambik]] | datum smrti = [[5. 1.|5. siječnja]] [[2014]]. | mjesto smrti = [[Lisabon]] | država smrti = [[Portugal]] | visina = 1.77 cm | trenutačni klub = | broj u klubu = | pozicija = napadač | godina = [[1957]].-[[1960]]. <br /> [[1960]].-[[1975]]. <br /> [[1975]].<br />[[1975]].<br /> [[1975]].-[[1976]]. <br /> [[1976]]. <br />[[1976]].-[[1977]]. <br /> [[1977]].-[[1978]]. <br /> [[1978]].-[[1979]]. <br /> [[1979]].-[[1980]].<br />'''Ukupno:''' | profesionalni klubovi = [[Sporting Lourenço Marques]] <br /> [[S.L. Benfica|Benfica]] <br /> [[Boston Minutemen]]<br /> [[C.F. Monterrey]] <br /> [[Toronto Croatia|Toronto Metros-Croatia]] <br /> [[S.C. Beira-Mar]] <br /> [[Las Vegas Quicksilvers]] <br /> [[União de Tomar]] <br /> [[New Jersey Americans]] <br /> [[Buffalo Stallions]] (mali nogomet) | nastupi(golovi) = {{0}}42 {{0}}(77) <br /> 313 (317) <br /> {{0}}{{0}}7 {{0}}{{0}}(2) <br /> {{0}}10 {{0}}{{0}}(1) <br /> {{0}}25 {{0}}(18) <br /> {{0}}12 {{0}}{{0}}(3) <br /> {{0}}17 {{0}}{{0}}(2) <br /> {{0}}12 {{0}}{{0}}(3) <br /> {{0}}{{0}}4 {{0}}{{0}}(5) <br /> {{0}}{{0}}5 {{0}}{{0}}(1) <br /> '''442 (429)''' | godine u reprezentaciji = [[1961]].-[[1973]]. | reprezentacija = {{NogRep|POR}} | nastupi u reprezentaciji(golovi) = {{0}}64 {{0}}(41) }} '''Eusébio da Silva Fereira''' ([[Maputo]], [[Mozambik]], [[25. 1.|25. siječnja]] [[1942]] – [[5. 1.|5. siječnja]] [[2014]], [[Lisabon]], [[Portugal]].), [[portugal]]ski [[nogometaš]] porijeklom iz Mozambika. Prema službenoj statistici, jedan je od igrača s najvećim brojem postignutih golova u historiji fudbala.<ref name="iffhs-goals">{{en}} {{cite web |url= https://iffhs.com/posts/3879 |title= ALL TIME GOAL SCORERS RANKING |last= |first= |date= |website= |publisher= International Federation of Football |accessdate= 8. 8. 2025 |quote= |archive-date= 2024-09-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240921175727/https://iffhs.com/posts/3879 |url-status= dead }}</ref> Bio je član [[Portugalska nogometna reprezentacija|reprezentacije Portugala]] koja je osvojila treće mesto na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu - Engleska 1966.|Svjetskom nogometnom prvenstvu u Engleskoj 1966. godine]]. Na tom prvenstvu bio je proglašen za najboljeg strijelca s 9 postignutih golova. Time je postao dobitnik [[Zlatna lopta (Svjetsko prvenstvo u nogometu)|Zlatne lopte]]. Godinu dana prije dobio je i [[Zlatna lopta France Footballa|Zlatnu loptu France Footballa]]. Četiri puta bio je najbolji strijelac [[SuperLiga|portugalske lige]]. Dva puta dobio je [[Europska Zlatna kopačka|Europsku zlatnu kopačku]] u sezonama 1967./68. (te se godine prvi put dodijeljivala nagrada) i 1972./73. za najboljeg strijelca u europskim prvoligaškim nogometnim natjecanjima. Poznat je po [[brzina|brzini]] i jakom udarcu desnom nogom. Prvi je nogometaš iz [[Afrika|Afrike]], koji je postao svjetska klasa. Karijeru je počeo u Sportingu iz Maputa. Mogao je trčati [[100 m]] za 11 sekundi. Tamo ga je zapazio [[brazil]]ski trener i bivši nogometaš [[José Carlos Bauer]], kada je imao 18 godina. Bauer je bio impresioniran i preporučio ga je brazilskom klubu [[São Paulo Futebol Clube|São Paulu]], koji su ga odbili dovesti. Preporučio ga je zatim treneru [[Béla Guttmann|Béli Guttmannu]], koji je tada trenirao [[S.L. Benfica|Benficu]]. Umiješao se i [[Sporting Clube de Portugal Lisabon|Sporting iz Lisabona]], jer je Sporting iz Maputa bio njihova podružnica. Eusébio je ipak prešao u Benficu, jer su bili uporniji i konkretniji. Najveći dio svoje karijere proveo je u [[S.L. Benfica|Benfici]], gdje je igrao 15 godina od 1960. do 1975., i za to vrijeme postigao 315 golova na 301 utakmici, u prosjeku 20 po sezoni. Najbolji je strijelac kluba svih vremena. U 727 nastupa u karijeri postigao je čak 715 pogodaka. [[IFFHS]] ga je proglasio za 9. najboljeg igrača svih vremena,<ref>Stokkermans, Karel (30 January 2000). "IFFHS' Century Elections". Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. http://www.rsssf.com/miscellaneous/iffhs-century.html#worldpoc. Retrieved 10 March 2009.</ref> dok ga je Nogometna federacija Portugala [[2003]]. godine proglasila za najboljeg nogometaša te države u proteklih 50 godina.<ref>"Golden Players take centre stage" - uefa.com, UEFA, 2003.</ref> Nalazi se na popisu najboljih 100 nogometaša po izboru [[FIFA|FIFE]] i [[Pelé|Pelea]] 2004. godine. Poznat po nadimcima Crna pantera i Crni biser. Nastupao je još za šest klubova iz [[Severna Amerika|Sjeverne Amerike]] te još dva iz [[Portugal]]a. Igrao je za [[Toronto Croatia|Toronto Metros-Croatia]], klub na čijem se grbu nalazi hrvatska šahovnica. U klubu su kada i on igrali i hrvatski nogometaši [[Ivan Grnja|Ivica Grnja]], [[Filip Blašković]], [[Ivan Lukačević]] i [[Damir Sutevski]]. Zajedno su osvojili prvenstvo Sjeverno-američke profesionalne lige [[1976]]. godine. == Reference == {{reflist}} {{Commonscat|Eusébio}} {{Sastav Portugal 1966 SP}} {{Najbolji strijelci Svjetskih nogometnih prvenstava}} {{Najbolji strijelci Primeira Lige}} {{Dobitnici Zlatne lopte France Footballa‎}} {{Europska Zlatna kopačka}} {{FIFA 100}} {{Najbolji strijelci UEFA Lige prvaka}} {{Zlatni igrači UEFA-e}} {{Normativna kontrola}} {{Lifetime|1942|2014|Eusebio}} [[Kategorija:Portugalski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Beire-Mar]] [[Kategorija:Fudbaleri Benfice]] [[Kategorija:Dobitnici Zlatne lopte]] [[Kategorija:Biografije, Mozambik]] 0wbyd8ogsv63fh3qrttgp1ph1h6jowc 0 116646 42655518 42445376 2026-07-15T20:04:28Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655518 wikitext text/x-wiki {{Ekumenski sabor |ime_koncila/sabora=Drugi carigradski sabor <br /> Peti vaseljenski sabor |datum_koncila/sabora=[[5. 5.|5. maj]] - [[2. 6.|2. jun]] [[553]]. |prihvatio/la/li=[[Katolička crkva|Katolička Crkva]], [[Pravoslavlje|Pravoslavne Crkve]], [[Starokatolička crkva]] |prethodni=[[Halkedonski sabor]] |sljedeći=[[Treći carigradski sabor]] |sazvao=car [[Justinijan I. Veliki|Justinijan I]] |predsjedao=patrijarh [[Eutihije Carigradski]] |sudionici=152 (7 iz Afrike, 9 iz Ilirika, nijedan iz Italije) |teme=[[nestorijanstvo]]<br<>[[origenizam]] |dokumenti=14 kristoloških kanona i osuda Tri poglavlja; 15 kanona koji osuđuju učenja Origena i Evagrija. }} '''Drugi carigradski sabor''', odnosno Peti vaseljenski sabor je crkveni [[sinod]] održan u [[Konstantinopolj|Konstantinopolu]] od 5. maja do 2. juna 553. a koga danas [[Katolička crkva|Katolička]], [[pravoslavna crkva]] i dio [[западно хришћанство|zapadnih kršćanskih]] zajednica priznaje kao [[ekumenski sabor]]. Sazvao ga je [[Bizantsko Carstvo|bizantski]] car [[Justinijan I. Veliki|Justinijan I]] u namjeri da konačno razriješi [[teologija|teološke]] sporove koji su, po njegovom mišljenju, izazizavile [[raskol]] s njegovim ne-[[Halkedonski sabor|halkedonskim]] podanicima u istočnom dijelu Carstva, okupljenih u crkve koje će kasnije biti poznate kao [[prethalkedonske crkve|drevnoistočne]]. Justinijan je zaključio kako bi kompromis između halkedonskih i ne-halkedonskih kršćana mogao postići [[anatema|anatemom]] [[Tri poglavlja]], odnosno djela kršćanskih teologa [[Teodor Mopsuestijski|Teodora Mopsuestijskog]], [[Teodorit Kirski|Teodorita Kirskog]] i [[Ibas od Edese|Ibasa od Edese]]. Dio pravovjernih halkedonaca se tome protivio, smatrajući da bi osuda Tri poglavlja mogla dovesti u pitanje zaključke Halkedonskog sabora. Među njih je spadao i papa [[Vigilije]]. Njegovo odbijanje da prihvati Justinijanov stav je dovelo do toga da bude pozvan u Konstantinopol gdje se od 547. nalazio u kućnom pritvoru. Car je od Vigilija tražio da sazove sabor, ali je on to odbio učiniti, smatrajući da će na njemu iz logističkih razloga dominirati istočni biskupi, te predložio da se on održi na [[Sicilija|Siciliji]]. Justinijan je, međutim, inzistirao na Konstantinopolu; Vigilije je stoga, koristeći razne izgovore, odbio prisustvovati jednom kada je sabor sazvan. Papa je tek naknadno prihvatio osudu Tri poglavlja te je u februaru 554. pušten iz Konstantinopola da se vrati u Rim. Odluke Sabora nisu bile univerzalno prihvaćene među kršćanima. To se prvenstveno odnosilo na sjevernu Italiju, čiji su biskupi na čelu s Makedonijem od Akvileje odbili osuditi Tri poglavlja i prestali prihvaćati papu kao svog poglavara. Tako je nastala [[Šizma Tri poglavlja]] koja će trajati do 698. == Vanjske veze == * [http://www.ccel.org/fathers2/NPNF2-14/Npnf2-14-109.htm#TopOfPage Second Council of Constantinople in the Nicene and Post-Nicene Fathers] * [http://www.legionofmarytidewater.com/faith/ECUM05.HTM Second Council of Constantinople] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161223015219/http://www.legionofmarytidewater.com/faith/ECUM05.HTM |date=2016-12-23 }} {{Ekumenski sabori}} [[Kategorija:553.]] [[Kategorija:Ekumenski sabori]] [[Kategorija:Istočno Rimsko Carstvo]] 7f3gw2zqfuoszblcgitxjdwm0774qtv 10 121366 42655386 40949526 2026-07-15T14:07:44Z Edgar Allan Poe 29250 42655386 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Saharska Arapska Demokratska Republika | genitiv = Saharske Arapske Demokratske Republike | flag alias = Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | altvar = {{{altvar|}}} | name alias-football = Zapadna Sahara <noinclude> | redir1 = SADR | redir2 = Saharska Republika | related1 = Zapadna Sahara </noinclude> }} sdib2eb0pilz6ogl24bzeyi7agvrf35 0 153871 42655404 42643679 2026-07-15T14:32:34Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655404 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Despića Kuća 2026.png|mini|249x249piksel|Despića kuća]] '''Despića kuća''' je muzej-kuća u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Kuća prikazuje kulturu stanovanja bogate, [[trgovina|trgovačke]], [[pravoslavlje|pravoslavne]] porodice Despić. Nalazi se na uglu Obale Kulina bana i Despićeve ulice u starom dijelu Sarajeva, nedaleko od [[Latinska ćuprija|Latinske ćuprije]] i u vlasništvu je [[Muzej Sarajeva|Muzeja Sarajeva]], kao njegov depandans.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.ekapija.ba/website/bih/page/150411 |access-date=2012-04-20 |archivedate=2008-03-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080330210944/http://www.ekapija.ba/website/bih/page/150411 |deadurl=yes }}</ref> Despića kuća je proglašena nacionalnim spomenikom [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] 2005. godine.<ref>http://www.aneks8komisija.com.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2540{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Historija == Kuća je građena u nekoliko faza u tri različita perioda. Najstariji dio datira iz [[17. vijek]]a. Kuća je pripadala imućnoj, pravoslavnoj, porodici Despić koja je kuću poklonila gradu Sarajevu zajedno sa još jednim objektom u kojem je danas smješten Muzej književnosti i pozorišne umjetnosti.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.muzejsarajeva.ba/content/view/24/39/lang,ba/ |access-date=2012-04-20 |archivedate=2007-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070808150008/http://www.muzejsarajeva.ba/content/view/24/39/lang,ba/ |deadurl=yes }}</ref> Značaj kuće je u činjenici da su se u njoj odigravale prve klasične pozorišne predstave tako da se ovaj objekat može smatrati pretečom savremenog [[teatar|pozorišta]] u Sarajevu.<ref>http://www.sonar.ba/discover.php?lang=ba&action=full&id=14{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Povezano == * [[Svrzina kuća]] == Reference == {{reference}} == Vanjske veze == * [http://www.sarajevo-tourism.com/video/bos/despica_kuca.rm Dokumentarni film o Despića kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307210957/http://www.sarajevo-tourism.com/video/bos/despica_kuca.rm |date=2016-03-07 }} * [http://www.muzejsarajeva.ba/ Zvanična stranica muzeja Sarajeva] {{Građevine u Sarajevu}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Građevine u Sarajevu]] [[Kategorija:Kuće u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Muzeji u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Nacionalni spomenici u Sarajevu]] 5dyfiijp47kh1g6nbr8wf82jw4kitv0 0 166649 42655516 42350334 2026-07-15T20:00:22Z ~2026-39926-14 375193 /* Stanovništvo */ Navedeni su stanovnici po nacionalnoj osnovi. Ispravno je ,,Bošnjaci" jer ,,Muslimani" je vjerska opredijeljenost a ne nacionalna. 42655516 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini |mjesto= Križevići |slika=Shl krizevici.JPG |opis_slike= |grb= |entitet=Republika Srpska |kanton = |opština = [[Zvornik]] |nadm visina= |populacija= 2.310 |poštanski kod= |pozivni broj= |gšir= 44.43 |gduž= 19.02 }} '''Križevići''' su naseljeno mjesto u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] u opštini [[Zvornik]] koja pripada entitetu [[Republika Srpska]]. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 2.310 stanovnika.<ref>{{cite book |last= |first=. |editor= |title=Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991. |year= |publisher=Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine|location=Sarajevo |isbn= |pages= |chapter=}}</ref> == Geografija == {{...}} == Historija == {{...}} == Stanovništvo == {| border=1 cellpadding=4 cellspacing=0 class="toccolours" style="align: left; margin: 0.5em 0 0 0; border-style: solid; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |- | style="background:#ddffdd;" | '''Nacionalnost''' | colspan=1 style="background:#ddffdd;" align="center" | '''1991.''' |- | style="background:#f3fff3;" | [[Srbi]] | align="right" | 34 |- | style="background:#f3fff3;" | Bošnjaci | align="right" | 2.272 |- | style="background:#f3fff3;" | [[Hrvati]] | align="right" | 0 |- | style="background:#f3fff3;" | [[Jugosloveni]] | align="right" | 1 |- | style="background:#f3fff3;" | ostali | align="right" | 3 |- | style="background:#f3fff3;" | Ukupno | align="right" | 2.310 |} == Privreda == {{...}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{portal|Bosna i Hercegovina}} {{Zvornik}} {{Commonscat|Križevići (Zvornik)}} [[Kategorija:Naseljena mjesta u Republici Srpskoj]] [[Kategorija:Zvornik]] phnvctu1viibgdy8aew931svc866x65 42655517 42655516 2026-07-15T20:01:06Z ~2026-39926-14 375193 /* Stanovništvo */ link 42655517 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini |mjesto= Križevići |slika=Shl krizevici.JPG |opis_slike= |grb= |entitet=Republika Srpska |kanton = |opština = [[Zvornik]] |nadm visina= |populacija= 2.310 |poštanski kod= |pozivni broj= |gšir= 44.43 |gduž= 19.02 }} '''Križevići''' su naseljeno mjesto u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] u opštini [[Zvornik]] koja pripada entitetu [[Republika Srpska]]. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 2.310 stanovnika.<ref>{{cite book |last= |first=. |editor= |title=Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991. |year= |publisher=Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine|location=Sarajevo |isbn= |pages= |chapter=}}</ref> == Geografija == {{...}} == Historija == {{...}} == Stanovništvo == {| border=1 cellpadding=4 cellspacing=0 class="toccolours" style="align: left; margin: 0.5em 0 0 0; border-style: solid; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |- | style="background:#ddffdd;" | '''Nacionalnost''' | colspan=1 style="background:#ddffdd;" align="center" | '''1991.''' |- | style="background:#f3fff3;" | [[Srbi]] | align="right" | 34 |- | style="background:#f3fff3;" | [[Bošnjaci]] | align="right" | 2.272 |- | style="background:#f3fff3;" | [[Hrvati]] | align="right" | 0 |- | style="background:#f3fff3;" | [[Jugosloveni]] | align="right" | 1 |- | style="background:#f3fff3;" | ostali | align="right" | 3 |- | style="background:#f3fff3;" | Ukupno | align="right" | 2.310 |} == Privreda == {{...}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{portal|Bosna i Hercegovina}} {{Zvornik}} {{Commonscat|Križevići (Zvornik)}} [[Kategorija:Naseljena mjesta u Republici Srpskoj]] [[Kategorija:Zvornik]] qgld9gwa5bkrprxaj6v61e4kgvgw0qo 0 178493 42655508 42470765 2026-07-15T19:27:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 4 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655508 wikitext text/x-wiki {{Vojno lice | ime =Dragoslav Miletić — Račić | slika = Colonel Dragoslav Račić.jpg | opis_slike = Dragoslav Račić | nadimak = | datum_rođenja = [[1905]] | mesto_rođenja = [[Godačica]] | država_rođenja = [[Kraljevina Srbija]] | datum_smrti = [[1945]]. | mesto_smrti = [[Savković]] | država_smrti = [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|FNRJ]] |vojska=[[Jugoslovenska vojska]] i [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Jugoslovenska Vojska u Otadžbini]] |godine_služenja=[[1926]]—[[1945]]. |čin= [[Pukovnik]] |jedinica= |bitke=[[Bitka za Šabac 1941.]]<br />[[Napad četnika na Užičku republiku]]<br />[[Gušenje ustanka u istočnoj Bosni]]<br />[[Napad na Štab Majevičkog NOP odreda]]<br />[[Bitka za Srbiju 1944.]]<br />[[Bitka na Jelovoj gori]]<br />[[Proboj četnika i Nemaca iz Srbije]] |nagrade= |kasniji_rad= |potpis= }} '''Dragoslav Račić''' je bio kapetan bivše jugoslovenske vojske i [[četnici|četnički]] komandant tokom II svetskog rata. Imao je istaknutu ulogu tokom [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji]] 1941. godine, kada je bio komandant zajedničkog štaba četničko-partizanskih snaga, koje su nanosile teške gubitke Nemcima na [[Cer]]u. U vreme [[Gušenje ustanka u Srbiji|gušenja ustanka u Srbiji]], poveo je [[četnički napad na Užičku Republiku]], po naređenju Draže Mihailovića. Kasnije tokom rata je sarađivao sa Nemcima u okupiranoj Srbiji protiv partizana. Posle oslobođenja ubijen u Srezu azbukovačkom kao odmetnik.<ref name="ZBORNIK NOR-a">[https://znaci.org/zb/4_2_3.pdf ZBORNIK NOR-a, tom II - DOKUMENTI VRHOVNOG ŠTABA NOV I POJ - knjiga 3]</ref> == Drugi svetski rat == === Ustanak u Srbiji === {{main|Ustanak u Srbiji 1941.|Bitka za Šabac 1941.|Napad četnika na Užičku Republiku}} Dragoslav Račić je leta [[1941]]. godine učestvovao u [[ustanak u Srbiji 1941.|ustanku u Srbiji]]. [[25. avgust]]a 1941. sklopljen je sporazum između komandanta [[Mačvanski partizanski odred|Mačvanskog partizanskog odreda]] [[Nebojša Jerković|Nebojše Jerkovića]] i komandanta Cerskog četničkog odreda Dragoslava Račića o zajedničkim borbama protiv okupatora.<ref>Zbornik NOR-a, tom I, knj. 1, dok. br. 19; tom II, knj. l, str. 45</ref> Nebojša Jerković, komandant mačvanskih partizana, došao je kod kapetana Račića, komandanta cerskih četnika, radi dogovora o napadu na Šabac: {{citat|Račić je pokušao da ga ubedi da bi takav napad bio preuranjen. Partizani su i posle toga insistirali da se ide na Šabac. Nije prošla ni nedelja dana, a Nebojša Jerković se ponovo sa užom pratnjom pojavio kod Račića. Ovom prilikom komunisti su prosto iznudili od Račića pristanak, govoreći mu da ako on opet odbije, onda će oni sami ići u napad, i istovremeno će reći narodu da su četnici odustali od dalje borbe protiv okupatora. (...) ako komunisti sami pođu na Šabac, njihov ugled bi znatno porastao, makar privremeno, pošto je celi narod Podrinja zaista bio raspoložen za borbu protiv Nemaca.<ref>Dušan Trbojević, ''Cersko-Majevička grupa korpusa'', 21-22.</ref> |[[Dušan Trbojević]] iz Cerskog četničkog odreda}} Nakon dogovora o zajedničkim dejstvima, formiran je zajednički ustanički štab za to područje (dva partizana i dva četnika) čiji je komandant bio Dragoslav Račić.<ref>Dragojlo Dudić, Dnevnik 1941 (str. 199-200), Prosveta, Beograd, 1957.</ref> [[Bitka za Šabac 1941.|Borbe za Šabac]] vođene su od [[22. 9.|22. septembra]] do [[24. 9.|24. septembra]] 1941. godine. 24. septembra po podne opkoljenim Nemcima je došla u pomoć [[342. pešadijska divizija (Nemačka)|342. nemačka pešadijska divizija]], koja razbija ustanički obruč i vrši [[Masakr u Šapcu|masakr civila]].<ref>{{Cite web |title=Nemački masakri u Srbiji |url=http://guskova.ru/q?a=l&doc=/~mladich/Kragujevac/mas_sr |access-date=2012-09-03 |archive-date=2014-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140418220643/http://guskova.ru/q?a=l&doc=%2F~mladich%2FKragujevac%2Fmas_sr }}</ref> Partizanski hroničar [[Dragojlo Dudić]], koji četnike u ustanku uglavnom opisuje kao nedisciplinovane skupine, sklone pijanstvu i napuštanju položaja, hvalio je hrabrost komandanta Račića. On citira Račića koji opisuje pobedu protiv Nemaca: {{citat|Veseli se, srpski narode, neprijatelj je danas razbijen, beži u neredu, baca oružje po šumama, po rovovima. Jedna partizanska četa našla je 30 mrtvih Nemaca u šumi. Ja sam nabasao na jednog mrtvog nemačkog oficira iz konjičkih trupa i, evo, večeras o mome vratu visi njegova kožna torba sa sekcijama. Ja i vaš komandant dali smo naloge četama da se dadu u poteru i nadam se da će još u toku noći, a najdalje sutra, neprijatelj biti potpuno likvidiran na frontu i prebačen preko Cera. Jedna vaša četa otišla je za Lešnicu.<ref>Dragojlo Dudić, Dnevnik 1941 (str. 200), Prosveta, Beograd, 1957.</ref>|Dragoslav Račić Dragojlu Dudiću 14. oktobra 1941.}} Izveštaj nemačkog generala Turnera od 3. novembra 1941. ocenjuje ulogu Račića kao bitnu u ustanku, a njega kao jednog od glavnih krivaca za "teške gubitke nemačkih oružanih snaga": {{citiranje|Na kraju je poznato, da su se odredi pukovnika Mihailovića, i to pukovnika Misite kod Loznice i vojvode Račića na planini Cer, aktivno borili protiv nemačkih oružanih snaga i da su u prvom redu odgovorni za jake borbe u zapadnoj Srbiji i teške gubitke nemačkih oružanih snaga.<ref>http://znaci.org/00001/4_14_1_242.htm</ref>|Izveštaj upravnog štaba opunomoćenog komandanta korpusa u Srbiji od 3. novembra 1941. opunomoćenom komandantu korpusa}} Nakon dvomesečnog učešća u ustanku protiv Nemaca, kapetan Račić se okrenuo protiv partizana. U noći 1/2. novembra, po Mihailovićevom naređenju, Račić je vodio [[Napad četnika na Užičku republiku|četnički napad na Užice]].<ref>http://znaci.org/00001/9_5.htm</ref> Snage koje je vodio u napad na partizane (oko 1.500 boraca) bile su povučena sa položaja prema Nemcima kod Valjeva i Krupnja. === Gušenje ustanka u istočnoj Bosni === {{main|Gušenje ustanka u istočnoj Bosni|Napad na Štab Majevičkog NOP odreda}} Dragoslav Račić je početkom [[1942]]. boravio u istočnoj Bosni, kada su u [[Višegrad]]u organizovani pregovori četnika Istočne Bosne sa nemačkom i italijanskom komandom. Prema četničkom izveštaju od [[15. 1.|15. januara]], rezultati pregovora sa okupatorima su povoljni, sukoba sa Nemcima ne sme biti, a partizane moraju progoniti i prokazivati Nemcima.<ref>Arhiv VII, Ča, k. 232, reg. br. 1/1 (BH-X-23O)</ref> Prvi oružani obračun četnika i partizana tokom [[Borbe za Istočnu Bosnu 1942.|borbi za Istočnu Bosnu]] dogodio se [[20. 2.]] u Vukosavcima kod [[Lopare|Lopara]], kada su četnici Dragoslava Račića na prepad su [[Napad na Štab Majevičkog NOP odreda|napali i uništili štab]] [[Majevički partizanski odred|Majevičkog partizanskog odreda]]. === Saradnja sa Nemcima === {{main|Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu}} [[Datoteka:Četnički komandanti Nikola Kalabić, Dragoslav Račić i Neško Nedić, nakon potpisivanja sporazuma sa Nemcima u Topoli 11. avgusta 1944.jpg|thumb|Nemački kapetan Wrede i četnički komandanti [[Nikola Kalabić]], Dragoslav Račić i [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')<ref>[http://znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] Maja 1944. godine, komandant Cersko-majevičke grupe korpusa Dragoslav Račić nakon [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|borbe protiv partizana]] na nemačkoj strani, pokušao je da se distancira od saradnje sa okupatorom. Prvo u depeši Draži Mihailoviću [[11. maj]]a 1944. piše: {{citat|Saznajem da su Užice pune Jankovićevih četnika i da Raković, Neško, Ajdačić, Janković i Mitić drže neke konferencije sa Nemcima. Ako boga znate sprečavajte ovo... Ako dalje budem vodio borbu protiv komunista zajedno sa Nemcima, ja ću duboko zaglaviti... Neko od nas mora ostati čist.<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 2/1—28</ref><ref>http://www.znaci.org/00001/4_14_3_165.htm</ref>}} Istovremeno, i Nemci doznaju da on neće više da se "prlja" saradnjom sa okupatorom: {{citiranje|Prema sigurnom izveštaju, četnički komandant Račić, koji je učestvovao u borbi protiv Grupe "Morača" u prostoru Valjevo, naredio povratak u svoje dotadašnje operacijsko područje, jer neće više da se "prlja" saradnjom sa okupatorom.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%92%D0%BE%D1%98%D0%BD%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0_%D1%98%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_13._%D0%9C%D0%B0%D1%98%D0%B0_1944. Izveštaj Vojnoupravnog komandanta jugoistoka od 13. Maja 1944.]</ref>|Izveštaj nemačkog Komandanta Jugoistoka od 13. Maja 1944.}} U avgustu 1944. godine je, zajedno sa [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićem]] i drugim četnicima, bio na sastanku sa predsednikom kvislinške vlade [[Milan Nedić|Milanom Nedićem]] na kojem je [[Sporazum Nedića i Mihailovića 1944.|sklopljen sporazum]] o zajedničkoj "borbi protiv [[komunizam|komunizma]]", odnosno protiv [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodno oslobodilačke vojske Jugoslavije]].<ref name="Saslušanje">[http://www.znaci.org/00001/60_1_6.pdf Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Saslušanje optuženih]</ref> U Topoli je [[11. avgust]]a 1944. održan sastanak između predstavnika nemačke komande Jugoistoka i predstavnika Draže Mihailovića, na kome je major [[JVuO]] Dragoslav Račić uverio nemačke predstavnike u spremnost četničkog pokreta na saradnju sa nemačkim okupatorom: {{citat|Politička usmerenost [[Draža Mihailović|Draže Mihailovića]] i njegovog pokreta potpuno se izmenila. Oni predlažu stvaranje jednog nacionalnog fronta koji bi obuhvatio Srpsku državnu stražu, Srpski dobrovoljački korpus, formacije Draže Mihailovića i sve nacionalne snage koje su protiv komunizma. Pokret Draže Mihailovića je spreman da u celosti ide u ovaj front. Glavni zadatak je opšta mobilizacija i stvaranje jedne srpske nacionalne armije za uništenje komunizma u Srbiji. Kada komunizam u Srbiji bude pobeđen, pokret Draže Mihailovića je spreman da se, po naređenju nemačkog vođstva, angažuje na Balkanu i svuda drugde.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_11.8.1944. Nemački zapisnik sa pregovora sa četnicima 11.8.1944.]</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.], str. 1069.</ref>|Nemački zapisnik sa pregovora sa četnicima 11.8.1944.}} === Bitka za Srbiju === {{main|Bitka za Srbiju 1944.}} [[File:Četnički predstavnik i avijatičar Luftwaffe-a u Kraljevu, septembra 1944.jpg|thumb|Četnički predstavnik iz štaba Dragoslava Račića i avijatičar Luftwaffe-a u Kraljevu, septembra 1944.]] Tokom odsudne [[bitka za Srbiju 1944.|bitke za Srbiju]] Dragoslav Račić se borio na strani Nemaca, o čemu svedoči njegova naredba iz avgusta: {{citat|"Naše trupe i trupe potpukovnika Keserovića uz podršku jednog nemačkog bataljona napašće 26-og u zoru na [[Peta krajiška divizija NOVJ|Petu diviziju]] sa zadatkom - da je tuku i da je izbace iz Župe."<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_40.htm NAREĐENJE KOMANDANTA 4. GRUPE JURIŠNIH KORPUSA OD 25. AVGUSTA 1944. KOMANDANTIMA 3. I 5. JURISNOG KORPUSA ZA ORGANIZACIJU NAPADA NA JEDINICE OPERATIVNE GRUPE DIVIZIJA NOVJ NA PROSTORIJI ŽUPA — RASINA]</ref>|Račićeva naredba od 25. avgusta 1944.}} 11. septembra 1944. godine, štab Armijske grupe F konstatuje da su četnici u Srbiji sve više neprijateljski nastrojeni protiv Nemaca, uz izuzetak Račića, koji je lojalan: {{izdvojeni citat|Držanje četnika u celoj Srbiji sve više neprijateljsko, sa učestalim prepadima na nem. jedinice i naseljena mesta; izuzetak je južna [sic] Srbija gde se Račić, pod njemačkom komandom, tuče protiv komunista.<ref>[https://www.znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=193&broj=433 National Archive Washington, arhivska oznaka T311, Roll 193, frame no. 000430.]</ref>|Savetovanje kod načelnika štaba Armijske grupe F (11.9.44).}} Tokom septembra 1944. godine, Račićeva [[Četvrta grupa jurišnih korpusa]], zajedno sa pridruženim jedinicama, doživela je niz teških poraza od partizana u Srbiji. Ove jedinice su nakon [[Bitka na Jelovoj gori|poraza kod Jelove gore]], [[Oslobođenje Valjeva septembra 1944.|gubitka Valjeva]], [[oslobođenje Aranđelovca septembra 1944.|gubitka Aranđelovca]], a zatim i poraza u okolini Krupnja, potisnute prema Šapcu i Beogradu. 20. septembra 1944. major Dragoslav Račić šalje Memorandum Draži Mihailoviću protiv kolebljivog stava JVuO, predlažući konačno zauzimanje strane: {{citat|Od 1941. godine mi smo sebi stavili u zadatak da organizujemo vojsku i sa naslonom na naše saveznike kao potpuno legalna vojska otpočnemo borbu za oslobođenje svoje zemlje... Za tri godine rada mi smo ispustili inicijativu iz ruku, i to zbog nejasnog zauzimanja stava... Naš nedovoljno uspešan stav prema saveznicima i nedovoljno energičan stav prema protivnicima doveo je do toga da su nam komunisti preoteli politički uticaj na saveznike i nas od pre nekoliko meseci stavili u ilegalnost kod saveznika... Sav dosadašnji rad zbog nejasnog stava imao je za posledicu naše očajno kolebanje u toku proteklih godina, što je često dovodilo do užasnog ponižavanja prema našim protivnicima. '''Čas smo paktirali, čas bili legalni, čas zauzimali stav oružanog sukoba'''...<ref name="ReferenceA">http://www.znaci.org/00001/11_73.htm</ref>|Račićev Memorandum Mihailoviću}} [[File:Račićeve jedinice nastavljaju borbu protiv partizana u saradnji sa Wehrmachtom, 2.10.1944.jpg|thumb|Račićeve jedinice nastavljaju borbu protiv partizana u saradnji sa Wehrmachtom (Zabeleška štaba Armijske grupe F), 2.10.1944.]] Na kraju Memoranduma, Račić predlaže “Gospodinu Ministru” da hitno odluči: ili udariti na Nemce da bi povratili stav saveznika ili se potpuno osloniti na njih da bi uništili komuniste i postali “gospodari situacije u zemlji”.<ref name="ReferenceA">http://www.znaci.org/00001/11_73.htm</ref> Uprkos kolebanju, glavne snage [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|JVuO]] tokom septembra i prvih dana oktobra borile su se protiv NOVJ u sadejstvu sa Nemcima. Glavna mobilna formacija bila je [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa]] pod komandom Dragoslava Račića. {{izdvojeni citat|Uprkos svojoj slabosti, Račićeve jedinice nastavljaju borbu protiv partizana. Usled jakog partizanskog pritiska, još četničkih jedinica, uključujući i one iz Istočne Srbije, su izrazile spremnost za daljnu borbu protiv komunizma u saradnji sa Wehrmachtom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=194&broj=101 National Archive Washington, arhivska oznaka T311, Roll 194, frame no. 000095.]</ref>|Dodatak za savetovanje kod načelnika štaba Armijske grupe F (2.10.44).}} Račićeve jedinice potisnute ka [[Beograd]]u, Nemci su [[3. 10.|3]], [[4. 10.|4.]] i [[5. 10.|5. oktobra]] 1944. vozovima prebacivali za [[Kraljevo]].<ref>Ratko Parežanin; MOJA MISIJA U CRNOJ GORI, Rim 1974 - strane 17-18</ref><ref>Radomir Milošević - Čeda: ZAKASNELI RAPORT, Interprint, Beograd 1996 - strane 78-79</ref> Dolazak [[Crvena armija|Crvene armije]] izazvalo je pometnju u četničkim redovima. Neki su, poput Račića, pokušali da napadom na Nemce uoči dolaska Crvene armije ponovo steknu saveznički status, ali nisu prihvaćeni. 17. oktobra Račić tvrdi kako je zarobio 310 Švaba u borbama: {{citat|Mi smo blokirali Čačak — Kraljevo i Požegu i čekamo Ruse koji su u Trsteniku. U borbama sa Švabama zarobili smo juče 310 vojnika. Pošto vidimo postupak Rusa krenućemo tebi, ako nam ovde ne bude opstanka.<ref name="Četničke depeše od 10.9.1944. do 12.1.1945.">[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_137.htm Izvod iz knjige primljenih depeša Istaknutog dela štaba Četničke vrhovne komande od 10. septembra 1944. do 12. januara 1945. godine]</ref>|Depeša Dragoslava Račića Zahariju Ostojiću od 17. 10. 1944.}} Nemački izveštaj od 19.10. 1944. konstatuje da je Račić odlučio da povede borbu protiv okupatora: {{citiranje|Račić je odlučio da povede borbu protiv "Okupatora", uprkos obeshrabrivanju od strane Kalabića, koji smatra takav potez preuranjenim.<ref>[http://www.znaci.org/NARA/AgF/301_565.htm Zbirka dokumenata Armijske grupe F]: "Racic beschloss den Kampf gegen den "Okkupator" aufzunehmen trotz abraten von Kalabic, der ein solches Vorgehen mit verfrüht bezeichnet."</ref>|Njemački izveštaj od 19.10. 1944.}} Račićev preokret je trebao poslužiti eventualnom uspostavljanju kontakta sa Crvenom armijom. Ova Račićeva borba protiv Nemaca je 16. 10. počela, a već 22.10. on se nalazi [[Proboj Nijemaca i četnika iz Srbije|u koloni Nemaca]] i zajedno sa njima napada partizane u Sjenici.<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_91.htm Zapovest Štaba 2. divizije Srpskog udarnog korpusa od 24. oktobra 1944. potčinjenim jedinicama za napad na jedinice NOVJ u rejonu Sjenice], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XIV, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - dokument broj 91</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/4_12_4_219.htm Zapovest potpukovnika Račića], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - dokument broj 219</ref> Na Sjenicu su 22-24. oktobra napadali četnici pod komandom Račića iz pravca Ivanjice, i "prethodnica Scheuerlen" Armijske grupe E (u čijem su sastavu bili i RZK i SUK - preformirani nedićevci, nominalno pod Mihailovićevom komandom). === Proboj u Bosnu === {{main|Proboj Nijemaca i četnika iz Srbije|Završna četnička dejstva u Bosni (1944-1945)}} {{citat|18000 srpskih boraca na maršu za Čajniče. Prvi ešalon danas ulazi u Prijepolje. Prvog novembra verovatno ćemo stići u Čajniče. Tamo treba da se sastanemo. Treba prikupiti sve što se može od hrane. Nemci idu istim putem, armija maršala Lera.<ref name="Četničke depeše od 10.9.1944. do 12.1.1945."/>|Depeša Dragoslava Račića Zahariju Ostojiću od 29. X. 1944.}} {{citat|U Prijepolju sam. Švabe vode borbe a mi samo pomalo. Kalait u Sjenici prikuplja Srbe i Turke. Gde si ti, a gde je Čiča? Pozdrav Račić.<ref name="Četničke depeše od 10.9.1944. do 12.1.1945."/>|Depeša Dragoslava Račića Zahariju Ostojiću od 1. XI. 1944.}} [[File:Narod Podrinja uništava četničke komandante.jpg|thumb|Članak o ubistvu Račića (Glas Podrinja 6. decembar 1945.)]] Komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] [[Alexander Löhr|Ler]] u izveštaju vrhovnoj komandi za četnike iz Srbije kaže da se prilikom povlačenja iz Srbije "drže u senci [[Wehrmacht|Vermahta]]". Četničko-nemačko nevoljno savezništvo dobro oslikava sledeći izveštaj: {{citiranje|"Grupa Marković (2500—3000), u sporazumu sa nem. vojskom, osigurava odsek Mitrovica — Raška (mesta uklj.) — Novi Pazar. Izviđanje protiv Bugara, Tita i Sovjeta. Do sada nije bilo ozbiljnih incidenata. Potrebna je opreznost. [[Miiroslav Trifunović|Trifunović]] sa oko 10.000 četnika Račića i [[Dragutin Keserović|Keserovića]], uporedno sa nem. pokretima u rejonu Prijepolje. Pravac marša Foča. U početku učešće u borbenim dejstvima na nemačkoj strani (zaštita bokova). U poslednje vreme samo saputnici. Utisak: dokle god postoje zajednički interesi — uopšte mir. Ako vide mogućnost uspeha, bezuslovno treba očekivati prepade na nemački [[Wehrmacht|Vermaht]], naročito na odvojene grupe."<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B5_%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0_%22%D0%95%22_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%83_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_11.11.1944. Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.], Vojnoistorijski institut, NAV--T-311, r. 184</ref>|Izveštaj Komande grupe armija E od 11.11.1944.}} Nakon uspešnog proboja sa Nemcima u Bosnu, Dragoslav Račić [[10. januar]]a [[1945]]. izveštava generala Mihailovića: {{citat|Nemci žele što jaču vezu sa nama. Traže oficira za vezu iz Vašeg štaba i radio-telegrafsku vezu. U tom slučaju obećavaju municiju, odelo, hranu, lekove i sve druge potrebe. Prema nama i našim ljudima su veoma raspoloženi i ljubazni i predusretljivi. Izgleda mi, da imaju naređenje od višeg vodstva da nas po svaku cenu pridobiju. Imam podataka da će Drinu utvrditi i držati preko cele zime, a možda i dalje...<ref>http://www.znaci.org/00001/4_14_4_156.htm IZVOD IZ KNJIGE PRIMLJENIH DEPEŠA ŠTABA ČETNIČKE VRHOVNE KOMANDE OD 12. DECEMBRA 1944. DO 26. FEBRUARA 1945. GODINE</ref>}} Posle oslobođenja, ubijen je decembra [[1945]]. godine u Srezu [[Azbukovica|azbukovačkom]] kao odmetnik.<ref name="ZBORNIK NOR-a"/> == Izvori == {{reflist|2}} == Povezano == * [[Napad četnika na Užičku Republiku]] * [[Povlačenje Nemaca i četnika iz Srbije]] * [[Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu]] {{Lifetime|1905|1945|Račić, Dragoslav}} [[Kategorija:Biografije, Kraljevo]] [[Kategorija:Oficiri Vojske Kraljevine Jugoslavije]] [[Kategorija:Četnici]] [[Kategorija:Četničke vojvode]] [[Kategorija:Jugoslovenska vojska u otadžbini]] [[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu]] ndovih2ok9tcc9ze3sjjnsflo7fa4x4 0 214892 42655360 42516040 2026-07-15T13:05:48Z DzonaVrbas 211042 Poništena izmjena [[Special:Diff/42516040|42516040]] korisnika [[Special:Contributions/~2025-37896-24|~2025-37896-24]] ([[User talk:~2025-37896-24|razgovor]]) Vandalism 42655360 wikitext text/x-wiki {{Stadion (SR) | ime stadiona = Ledena dvorana Pingvin | slika = | opis_slike = Ledena dvorana Pingvin | puno ime = Ledena dvorana Pingvin | lokacija = [[Novi Beograd]], [[Srbija]] | vlasnik = | datum otvaranja = | korisnici = [[HK Beostar]]<br />[[HK Vitez]] | mesta za sedenje = 1.000 }} '''Ledena dvorana Pingvin''' je ledena sportska dvorana na [[Novi Beograd|Novom Beogradu]] u [[Blok 62|Bloku 62]]. Kapacitet dvorane je 1.000 mesta. Od toga 600 mesta je za stajanje, 200 mesta za sedenje, kao i još dodatnih 200 mesta koji služe u slučaju potrebe.<ref>{{Cite web |title=Ledena hala „Pingvin“ |url=http://hkbeostar.net/online/#/istorija/ledena-hala-pingvin/ |access-date=2013-04-09 |archive-date=2011-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015190823/http://hkbeostar.net/online/#/istorija/ledena-hala-pingvin/ |dead-url=yes }}</ref> Ledenu dvoranu koriste hokejaški klubovi [[HK Vitez|Vitez]] i [[HK Beostar|Beostar]] koji se od [[2009]]. godine ne takmiči u seniorskoj konkurenciji, već se posvetio isključivo radu sa mlađim kategorijama. == Povezano == * [[HK Beostar]] * [[HK Vitez]] == Reference == {{Izvori}} {{Ledene dvorane u Srbiji}} {{Sportski objekti u Beogradu}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Sportske dvorane u Srbiji|Pingvin]] [[Kategorija:Dvorane za hokej na ledu|Pingvin]] [[Kategorija:Sportski objekti u Beogradu]] [[Kategorija:Opština Novi Beograd]] n9ubqaj8ae8ecwqxw23n4kvjztsbaoa 0 220771 42655403 42405529 2026-07-15T14:32:16Z PhotosENAC 375110 update 42655403 wikitext text/x-wiki '''École nationale de l'aviation civile''' je skraćenica za javni istraživački univerzitet u [[Toulouse]] u [[Francuska]] državi [[Midi-Pyrénées]]<ref>{{fr}}[http://www.ladepeche.fr/article/2010/03/19/814327-enac-sefa-la-fusion-operationnelle-pour-le-1er-janvier-2011.html Enac / SEFA : La fusion opérationnelle pour le 1er janvier 2011]</ref><ref>{{fr}}[http://www.ladepeche.fr/article/1998/12/05/160787-l-enac-fete-ses-cinquante-ans.html L'Enac fête ses cinquante ans]</ref>. Na ENAC se svake godine upiše oko 2.000 studenata osnovnih studija<ref>{{fr}}[http://www.letudiant.fr/educpros/actualite/france-aerotech-un-nouveau-reseau-pour-laeronautique-et-le-spatial.html France Aérotech, un nouveau réseau pour l’aéronautique et le spatial]</ref>. [[Datoteka:Entrée de l'ENAC Toulouse format paysage - juillet 20267.jpg|mini|200p|[[Toulouse]] ulaz]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|École nationale de l'aviation civile}} * [https://www.enac.fr/ Zvanični sajt ENAC-a] {{en}} {{fr}} * [https://fondation.enac.fr Fondation ENAC] {{fr}} * [https://www.alumni.enac.fr/ ENAC Alumni] {{en}} {{fr}} [[Kategorija:Univerziteti u Francuskoj]] [[Kategorija:Avijacija]] rjtpuiz50h3qq6r9o4pbh4vciff4cuw 0 223616 42655860 42655177 2026-07-16T09:32:11Z Alekol 2231 42655860 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{godina u drugim kalendarima|1201}} {{commonscat|1201}} * Uskrs: 25. 3. == Događaji == * mart - Pripreme [[Četvrti križarski rat|Četvrtog križarskog rata]]: križarski izaslanici pregovaraju u Veneciji o pomorskom prevozu. * mart - Bugarski vladar [[Kalojan]] sa kumanskim saveznicima kreće na Vizantiju, razorena je Konstantija ([[Simeonovgrad]]) na jugu. ** [[Dobromir Hrs]] je aktivan iz Makedonije u ovo vreme, kao i njegov tast Manojlo Kamicis, raniji vizantijski general. * 21 - 24. 3. - Kalojan osvaja nakon opsade vizantijsku [[Varna|Varnu]]. Ubijeni su svi zarobljenici, navodno kao osveta za Samuilov poraz u [[Belasička bitka|Belasičkoj bici]] 1014. * april - Umro je knez [[Kneževina Antiohija|Antiohije]] [[Bohemund III.]]. Nasleđuje ga sin [[Bohemund III.]], međutim dolazi do Rata za antiohijsko nasleđe. * [[24. 5.]] - Umro je grof [[Teobald III. Šampanjski]], koji je trebao predvoditi križarski pohod. Nasleđuje ga markiz [[Bonifacije Monferatski]] (Teobaldov [[Teobald I., kralj Navare|istoimeni sin]] se rađa šest dana kasnije). * jun - Papa [[Inocent III]] odobrava red [[Humilijati|Humilijata]] (ukinuti 1571). * [[3. 7.]] - Kardinal Guido iz Palestrine, legat pape [[Inocent III|Inocenta III]], objavio je u Kölnskoj katedrali da je [[Otto IV, car Svetog Rimskog Carstva|Otto IV]] odobren za njemačkog kralja, nasuprot [[Filip Švapski|Filipu Švapskom]] - prijeti ekskomunikacijom onima koji ga ne prihvaćaju. * [[11. 7.]] - Knez [[Gwynedd]]a [[Llywelyn ab Iorwerth]], nakon što je osvojio poluotok [[Llŷn]] i oblast Eifionydd na sjeverozapadu Velsa, priznaje engleskog kralja [[John od Engleske|Johna]] u zamjenu za priznanje posjeda. * jul - Umrla je [[Agneza Meranska]], faktička supruga [[Philippe II od Francuske|Philippa II od Francuske]], koji ponovo traži poništenje braka sa Ingeborgom Danskom. * [[31. 7.]] (ili 1200) - Jovan Komnen Debeli pokušao puč u Carigradu protiv [[Aleksije III Anđeo|Aleksija III Angela]]. * 1201/02 - Pošto su se bugarski saveznici Kumani morali povući s Balkana, jer galičko-volinski knez [[Roman Veliki]] napada kumanske zemlje 1201-02, Kalojan sklapa mir sa Vizantijom. * ca. 25. 12. - Bonifacije Monferatski provodi Božić kod svog rođaka [[Filip Švapski|Filipa Švapskog]], gde se sreo sa Filipovim šurakom [[Aleksije IV Anđeo|Aleksijem]], sinom zbačenog cara [[Isak II Anđeo|Isaka II]] (1195), koji je tu prokrijumčaren iz Carigrada. === Kroz godinu === * 1200-1201 - Raški veliki župan [[Stefan Nemanjić]] se razvodi od žene [[Evdokija Anđel|Evdokije Angel]]. Stefanov brat [[Vukan Nemanjić|Vukan]], vladar u Zeti, ispraća je do Drača. Početak sukoba između braće.<ref>''Istorija s. n. I'', 268</ref> * {{circa}} Nastanak "[[Vukanovo jevanđelje|Vukanovog jevanđelja]]", u pećini kod grada Rasa. * Knezovi [[Stjepan I. Šubić Bribirski|Stjepan I.]] i [[Grgur III. Šubić Bribirski|Grgur III.]] pominju se kao gospodari grada Bribira u istoimenoj župi. Stric Gregorije je biskup u Kninu, rođak Višen gospodar Zvonigrada na Zrmanji.<ref>Klaić, 210</ref> * Prvi put se spominje [[Sveti Petar Orehovec (mjesto)|Sveti Petar Orehovec]]. * Osnivanje [[Riga|Rige]]: livonski biskup [[Albert od Rige|Albert]] prenosi sedište iz [[Ikšķile]]a u Rigu (→ [[Livonski križarski rat]]). == Rođenja == {{Main|:Kategorija:Rođeni 1201.}} * 1200-1201 - [[Toma Arhiđakon]], splitski kroničar († [[1268]]) * 1199/1201 - [[Fernando III od Kastilje]] († [[1252]]) * [[Nasirudin Tusi]], persijski polihistor († [[1274]]) * [[30. 5.]] - [[Teobald I., kralj Navare|Teobald]], grof Šampanje, kralj Navare († [[1253]]) * [[9. 10.]] - [[Robert de Sorbon]], teolog, kapelan Louisa IX, osnivač škole († [[1274]]) * [[Danilo Galički]], galičko-volinski knez, kralj Rusinije († 1266) * {{circa}} Urijanhadaj, mongolski general, Subotajev sin († ca. 1272) == Smrti == {{Main|:Kategorija:Umrli 1201.}} * [[21. 3.]] - [[Absalon]], danski državnik i nadbiskup Lunda (* ca. 1128) * apr. - [[Bohemund III.]], knez Antiohije (* ca. 1148) * [[24. 5.]] - [[Teobald III. Šampanjski]] (* [[1179]]) [[Kategorija:1201.| ]] [[Kategorija:1200-e]] [[Kategorija:Godine]] oo7jeoubb7ldrbiatou40ikbgq1t8df 0 223703 42655854 42655168 2026-07-16T08:52:13Z Alekol 2231 42655854 wikitext text/x-wiki {{godina nav}} [[Datoteka:AtlBalk1300.jpg|mini|200px|Balkan 1300.]] {{godina u drugim kalendarima|1300}} Godina '''1300''' ('''[[Rimske brojke|MCCC]]''') bila je [[prijestupna godina koja počinje u petak]] u [[julijanski kalendar|julijanskom kalendaru]] (1. jan/sij.). == Događaji == === Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak === * [[6. 1.]] - Varoš [[Mamelučki Sultanat (Kairo)|mamelučkog]] [[Damask]]a se predala [[Ilhanidska Monarhija|mongolsko-persijskoj]] vojsci [[Mahmud Gazan|Mahmuda Gazana]], citadela se održala. ** U ovo vreme, dvojica Franaka s Kipra, Guy d'Ibelin i Jean II de Giblet, iskrcavaju se u dan. Libanu, nakratko opsedaju Tripoli. * [[13. 1.]] - Pošto Mlečani "smetaju" hrvatskog kneza [[Juraj I. Šubić Bribirski|Jurja]], koji od prošle godine priprema dolazak [[Karlo I Robert|Karla Roberta]] preko mora, napuljski kralj [[Karlo II. Napuljski|Karlo II.]] šalje pismo mletačkom duždu, vijeću i općini.<ref>Klaić, 277-8</ref> * januar - Isteklo je primirje u Franko-flamanskom ratu: Francuzi preduzimaju invaziju [[Grofovija Flandrija|Flandrije]]. * siječanj/februar - Knez Juraj je krenuo u Napulj da dovede Karla Roberta. Pripreme se otežu, u Napulj stižu još neki svetovni i duhovni velikaši iz Ugarske i Hrvatske, npr. [[Dujam II. Krčki (Frankopan)|Dujam]], knez Krka, Modruša, Vinodola i Gacke.<ref name="Klaic278">Klaić, 278</ref> * [[5. 2.]] - Mahmud Gazan napušta Damask. Mameluci se vraćaju u maju i povraćaju ostatak Sirije. * februar - [[Rat Sicilijanske večernje]], Bitka kod Gagliana: anžujski "Vitezovi smrti" su potučeni na Siciliji. * [[22. 2.]] - Bula ''Antiquorum habet fida relatio'': papa [[Bonifacije VIII]] je uveo običaj godine [[Crkveni jubilej|jubileja]] - hodočašće u [[Bazilika sv. Petra|bazilike svetog Petra]] iil [[Bazilika sv. Pavla izvan zidina|Pavla]] donosi oprost grijeha. * mart - Incident sa Marinom Bocconiom u Veneciji, koji je bio nezadovoljan "Zatvaranjem [[Veliko vijeće|Velikog vijeća]]" za neplemiće, on i nekoliko njegovih sledbenika su ubijeni. === April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[1. 5.]] - Sukob između porodica Cerchi i Donati na [[Republika Firenca|firentinskom]] trgu Santa Trinita: [[Gvelfi i Gibelini|Gvelfi]] se dele na Crne i Bele, tj. tvrde pristalice pape i one koji bi sarađivali sa gibelinima. * maj - Francuzi u Flandriji osvajaju [[Ghent]] (8.), [[Oudenaarde]] (11.) i [[Ypres]] (21.). Grof [[Guy od Dampierra]] je zarobljen sa sinovima a zemlja je okupirana. Za guvernera je postavljen Jacques de Châtillon koji nameće velike poreze i represivnu vladu, što vodi ustanku 1302. * svibanj - Slavonski ban [[Stjepan V. Babonić|Stjepan Babonić]] sa braćom i rođacima je prešao sa strane Andrije Mlečanina na anžujsku stranu, Karla Roberta. Napuljski kralj Karlo II. im potvrđuje državinu: "jedan dio Slavonije počev od Teutonije (Njemačke) sve do Bosne i od rijeke Save do gore Gvozda", kao i [[Medvedgrad]] kod Zagreba.<ref name="Klaic278" /> * [[14. 6.]] - Pomorska Bitka kod Ponze: većina sicilijanskih galija je zarobljena nedaleko od Napulja. Anžujsko-aragonska flota zatim napada gradove na južnoj obali Sicilije, ali nisu iskrcavali trupe. * [[15. 6.]] - Osnovan je [[Bilbao]]. * [[17. 6.]] - Posvećena je katedrala u finskom mestu [[Turku]]. === Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan === * jul - Prvi [[Škotski ratovi za nezavisnost|Škotski rat za nezavisnost]]: kralj [[Edward I od Engleske]] je na pohodu u Škotskoj zauzeo zamak Caerlaverock nakon opsade. * [[18. 7.]] - Gerard Segarelli, osnivač sekte [[Apostolska braća]], spaljen je u Parmi. Nasleđuje ga [[Fra Dolcino]] (spaljen 1307). * [[20. 7.]] - Flota od 16 brodova kreće sa Kipra i napada mesta u Egiptu i Palestini. Prisutni su veliki majstor templara Jacques de Molay, kiparsko-jerusalimski kralj Henrik II, njegov brat Amalrik od Tira i emisar mongolsko-persijskog vladara Gazana. * [[25. 7.]] - [[Vaclav II od Češke]] krunisan za kralja Poljske u [[Gniezno|Gnieznu]]. * kolovoz - [[Karlo I Robert|Karlo Robert]] (ca. 12), praćen napuljskim, ugarskim i hrvatskim velikašima, stiže u [[Split]]. Sam grad je i dalje veran [[Andrija Mlečanin|Andriji Mlečaninu]], ali hrvatski knezovi su uz Roberta.<ref name="Klaic278" /> * rujan - Ban [[Pavao I. Šubić Bribirski|Pavao]] vodi Karla Roberta u Zagreb, gde ga je ostrogonski nadbiskup Gregorije okrunio za kralja.<ref>Klaić, 1278-9</ref> === Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac === === Kroz godinu === * {{circa}} Ciklus Muka Hristovih u zapadnom traveju crkve Svetih Apostola u [[Manastir Pećka patrijaršija|Peći]].<ref>''Istorija s. n. I'', 489</ref> Umetnost u Srbiji se menja usled bližeg Milutinovog odnosa sa Vizantijom.<ref>''Istorija s. n. I'', 390</ref> * {{circa}} Freske u Bogorodičinoj crkvi u [[Markova Sušica|Sušici]] kod Skoplja.<ref>''Istorija s. n. I'', 494</ref> U Skoplju je veoma uvažavan kult [[Bogorodica Trojeručica|Bogorodice Trojeručice]].<ref>''Istorija s. n. I'', 653</ref> * Armija [[Zlatna Horda|Zlatne horde]] ulazi u Bugarsku u kojoj je prošle godine zavladao Čaka, Nogajev sin - zbacuje ga [[Teodor Svetoslav]], sin Georgija I Tertera, i postaje car (do 1322). Brutalan je, pogubio je čak i patrijarha Joakima III, pod optužbom izdaje, pa se javljaju pretendenti. * 1300-01 - Druga mongolska invazija Burme: [[Dinastija Yuan|mongolsko-kineski]] vladar [[Temür Khan]] šalje vojsku na Kraljevinu Myinsaing u centralnom delu zemlje, da bi postavila pretendenta - poraženi su. * {{circa}} [[Mansa Sakura]], vladar [[Malijsko Carstvo|Malija]], ubijen je u današnjoj Libiji na povratku sa hadžiluka. * U [[Dinastija Yuan|yuanskoj]] Kini proveden popis stanovništva prema kome tamo živi približno 60 miliona stanovnika. * U [[Mezoamerika|Mezoamerici]] započinje [[Azteci|Astečka kultura]] (približni datum). == Rođenja == {{Main|:Kategorija:Rođeni 1300.}} * {{circa}} [[Jakov Serski]], mitropolit Sera, srpski književnik († 1365) == Smrti == {{Main|:Kategorija:Umrli 1300.}} * 27-28. 8. - [[Guido Cavalcanti]], pjesnik (* ca. 1250-59) * Güneri, beg Karamana (* 1248) == U fikciji == * 7 - 13. 4. (veče pre Velikog petka, 8. 4, do Uskršnje srede) &ndash; [[Dante Alighieri|Danteovo]] putovanje trima domenima mrtvih u ''[[Božanstvena komedija|Božanstvenoj komediji]]''. * {{circa}} [[Till Eulenspiegel]] rođen u [[Kneitlingen]]u u Donjoj Saksoniji. == Reference == {{reference}} ; Literatura * [https://archive.org/stream/povjesthrvataodn01klaiuoft/povjesthrvataodn01klaiuoft_djvu.txt Svezak prvi. Prvo doba: Vladanje knezova i kraljeva hrvatske krvi (641-1102) i Drugo doba: Vladanje kraljeva Arpadovića (1102-1301)]. [[Vjekoslav Klaić]] (archive.org) * ''Istorija srpskog naroda'', Prva knjiga, Od najstarijih vremena do Maričke bitke (1371), SKZ Beograd 1981 (I) {{commonscat|1300}} [[Kategorija:1300.| ]] rdgumyvw6mfitmdnrgtilqogto4d8wv 2 232970 42655875 42655320 2026-07-16T11:05:00Z Duma 16555 /* Specifični naspram općih palinivora */ 42655875 wikitext text/x-wiki [[Image:Bee Collecting Pollen 2004-08-14.jpg|thumb|right|250px|[[Medonosna pčela]] sakuplja polen sa cvijeta]] [[File:Jugurtia dispar.jpg|thumb|''[[Jugurtia dispar]]'', vrsta ose koja isključivo hrani svoje [[larva|larve]] polenom. Ovo je primjer ose koja jede polen samo dio svog životnog vijeka, jer ga odrasle jedinke ne konzumiraju]] U [[zoologija|zoologiji]], '''palinivor''', što znači "onaj koji jede polen" (od [[grčki jezik|grčkog]] παλύνω ''palunō'', "posipati, škropiti", i [[latinski jezik|latinskog]] ''vorare'', što znači "proždirati") je [[biljojed|herbivorna]] životinja koja selektivno jede [[polen]] bogat hranjivim tvarima koji proizvode [[skrivenosjemenjače|skriveno-]] i [[golosjemenjače]].<ref>{{Cite journal|last1=Cembrowski|first1=A. R.|last2=Reurink|first2=G.|last3=Arcila Hernandez|first3=L. M.|last4=Sanders|first4=J. G.|last5=Youngerman|first5=E.|last6=Frederickson|first6=M. E.|date=August 2015|title=Sporadic pollen consumption among tropical ants|url=http://link.springer.com/10.1007/s00040-015-0402-x|journal=Insectes Sociaux|language=en|volume=62|issue=3|pages=379–382|doi=10.1007/s00040-015-0402-x|hdl=1807/110084 |s2cid=46421274|issn=0020-1812|hdl-access=free|url-access=subscription}}</ref> Većina pravih palinivora su [[insekti]] ili [[grinje]]. Ta kategorija u svojoj najstrožoj primjeni obuhvata većinu [[pčela]] i nekoliko vrsta [[osa]],<ref name="Hunt">{{Cite journal |last1=Hunt |first1=James H. |last2=Brown |first2=Peggy A. |last3=Sago |first3=Karen M. |last4=Kerker |first4=Jennifer A. |date=1991 |title=Vespid Wasps Eat Pollen (Hymenoptera: Vespidae) |journal=Journal of the Kansas Entomological Society |volume=64 |issue=2 |pages=127–130 |jstor=25085261 |issn=0022-8567}}</ref> budući da je polen često jedina čvrsta hrana koju ti insekti konzumiraju u svim životnim stadijima. Međutim, može se proširiti i na druge raznolikije vrste. Na primjer, palinivorne [[grinje]] i [[resokrilci]] se obično hrane tekućim sadržajem polenovih zrna, a da zapravo ne konzumiraju [[polen|egzinu]] ili čvrsti dio zrna. Osim toga, popis se znatno proširuje ako se uzmu u obzir vrste kod kojih se ili larvalni ili odrasli stadij hrani polenom, ali ne oboje. Postoje i druge ose koje spadaju u ovu kategoriju, kao i mnoge [[tvrdokrilci|bube]],<ref name="Samuelson">{{Citation |last=Samuelson |first=G. Allan |chapter=Pollen consumption and digestion by leaf beetles |date=1994 |chapter-url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-011-1781-4_10 |title=Novel aspects of the biology of Chrysomelidae |pages=179–183 |editor-last=Jolivet |editor-first=P. H. |place=Dordrecht |publisher=Springer Netherlands |language=en |doi=10.1007/978-94-011-1781-4_10 |isbn=978-94-010-4783-8 |access-date=2022-10-19 |editor2-last=Cox |editor2-first=M. L. |editor3-last=Petitpierre |editor3-first=E.|chapter-url-access=subscription }}</ref> [[Dvokrilci|muhe]], [[leptiri]] i [[moljci]]. Jedan takav primjer vrste pčele koja konzumira polen samo u svojom larvalnom stadiju je ''[[Apis mellifera carnica]]''.<ref name="Szolderits">{{Cite journal |last1=Szolderits |first1=Maria Julia |last2=Crailsheim |first2=Karl |date=1993-10-01 |title=A comparison of pollen consumption and digestion in honeybee (Apis mellifera carnica) drones and workers |journal=Journal of Insect Physiology |language=en |volume=39 |issue=10 |pages=877–881 |doi=10.1016/0022-1910(93)90120-G |bibcode=1993JInsP..39..877S |issn=0022-1910}}</ref> Postoji širok spektar insekata koji se oportunistički hrane polenom, kao i razne [[ptice]], pauci koji pletu kugle<ref name="Eggs">{{Cite journal |last1=Eggs |first1=Benjamin |last2=Sanders |first2=Dirk |date=2013-11-29 |title=Herbivory in Spiders: The Importance of Pollen for Orb-Weavers |journal=PLOS ONE |language=en |volume=8 |issue=11 |article-number=e82637 |doi=10.1371/journal.pone.0082637 |issn=1932-6203 |pmc=3843719 |pmid=24312430|doi-access=free |bibcode=2013PLoSO...882637E }}</ref> i drugi [[nektarivori]]. [[File:Hibiscus syriacus Bombus ruderatus 2 Luc Viatour.jpg|thumb|Konzumacija polena biljke ''[[Hibiscus syriacus]]'' od strane ''[[Bombus ruderatus]]'' (velikog vrtnog bumbara)]] [[Polen]], suštinska komponenta ishrane palinivora, je muški [[gametofit]]<ref name="McCormick">{{Cite journal |last=McCormick |first=Sheila |date=2013-11-18 |title=Pollen |journal=Current Biology |language=English |volume=23 |issue=22 |pages=R988–R990 |doi=10.1016/j.cub.2013.08.016 |issn=0960-9822 |pmid=24262831|doi-access=free |bibcode=2013CBio...23.R988M }}</ref> koji se formira u [[antera|anteri]], odnosno muškom dijelu cvijeta. Polen je neophodan za oplodnju ženskog dijela cvijeta, odnosno [[ginecij]]a, i ima dugu historiju konzumiranja kod različitih vrsta. Postoje dokazi koji ukazuju na to da palinivor datiraju barem iz perioda [[perm (geologija)|perm]]a.<ref name="Krassilov">{{Cite journal |last1=Krassilov |first1=V. |last2=Rasnitsyn |first2=A. P. |last3=Afonin |first3=S. A. |date=April 2007 |title=Pollen eaters and pollen morphology: co-evolution through the Permian and Mesozoic |url=https://paleobotany.ru/pdf/Krassilov,%20Rasnitsyn%20et%20al.%202007%20-%20Pollen%20eaters%20and%20pollen%20morphology.pdf |journal=[[African Invertebrates]] |volume=48 |issue=1 |pages=3–11}}</ref> Vjerojatno je da je došlo do koevolucije između biljaka i palinivora u obliku [[mutualizam|mutualizma]], odnosno procesa kojim dvije vrste pojedinačno imaju koristi od aktivnosti druge. Na primjer, palinivori imaju koristi od primanja hranjivih tvari iz polena, te se stoga struktura oka palinivora razvila na takav način da bi bolje interpretirala vizualne znakove koje daje polen. Polen ima koristi od interakcije životinje i biljke tako što se širi dok ga životinja nosi s cvijeta na cvijet, što poboljšava reproduktivni uspjeh njegovog cvijeta. Dakle, polen se razvio da bude vizualno privlačniji palinivorima i promijenio je svoju površinsku teksturu kako bi ga taktilni [[senzorni neuron|senzorni receptori]] palinivora lakše prepoznali.<ref name="Krassilov" /> [[File:Misc pollen colorized.jpg|thumb|Kolorizirani elektronski mikrograf različitih vrsta polena]] == Evolucija == Najraniji dokazi o palinivoriji mogu se pratiti do perioda [[silur]]a (od prije 444 do prije 419 miliona godina) i ranog [[Devon (geologija)|devon]]a (od prije 419 do prije 393 miliona godina).<ref name=":0">{{Cite journal |last=Labandeira |first=Conrad C. |date=2000 |title=The Paleobiology of Pollination and its Precursors |url=https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/5961/Paleont_Soc_Papers_2000.pdf |journal=The Paleontological Society Papers |language=en |volume=6 |pages=233–270 |doi=10.1017/S1089332600000784 |issn=1089-3326}}</ref> Fosilni dokazi iz ovih perioda ukazuju na to da su se rani [[člankonošci]], sa nespecijaliziranim mandibularnim ustima, hranili [[spora]]ma.<ref name=":0" /> Za razliku od polena, spore su aseksualne reproduktivne čestice koje stvaraju primitivni organizmi poput [[paprati]], [[gljiva]] i [[bakterija]]. Palinivorija, za koju se smatra da se razvila od ranih organizama koji su se hranili sporama, pojavila se mnogo kasnije tokom [[Pennsylvanij|pensilvanijske]] ere (prije 323 do prije 299 miliona godina).<ref name=":0" /> Veliki dio dokaza koji se odnose na evoluciju palinivorije povezan je s promjenom strukture mandibularnih usta, što omogućava lakše sakupljanje polena.<ref name=":0" /> Takvi dokazi mogu se naći kod [[Coleoptera]] (buba), najraznolikije grupe palinivora, gdje su određene vrste razvile usnu šupljinu za sakupljanje polena, pored evolucije ranih mandibularnih nastavaka u specijalizirane strukture koje pomažu u konzumiranju polena.<ref name=":0" /> Nadalje, adaptacije usnog dijela današnjih palinivora mogu se povezati i sa evolucijom usnog dijela kod drevnih palinivora koji su konzumirali [[nektar]].<ref name=":0" /> Počeci struktura uključenih u unos nektara mogu se naći u ranim, nepovezanim [[kladus|kladama]] [[insekti|insekata]].<ref name=":0" /> Evolucija ovih struktura odvijala se u tri različita smjera: spužvasti [[labellum|labellum]] kod [[dvokrilci|muha]] i [[Trichoptera|vodenih mušica]], strukturu za sisanje kod [[leptir]]a i [[moljci|moljaca]], te ''glossa'' kod [[osa]] i [[pčela]].<ref>Smith, J.J.B (1985). "Feeding mechanisms". In G.A. Kerkut and L.E. Gilbert (eds.), ''Comprehensive Insect Physiology, Biochemistry, and Pharmacology'', Volume 4. Oxford University Press, Oxford, U.K. pp. 33-85.</ref> Unutar svakog smjera došlo je do daljnje specijalizacije ovih struktura. Na primjer, kod osa i pčela identificirano je osam varijacija struktura usnog dijela koje uključuju glosse.<ref>{{Cite journal |last=Jervis |first=M |date=2000 |title=Mouthpart evolution in adults of the basal, «symphytan», hymenopteran lineages |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024406699903966 |journal=Biological Journal of the Linnean Society |language=en |volume=70 |issue=1 |pages=121–146 |doi=10.1006/bijl.1999.0396|bibcode=2000BJLS...70..121J |url-access=subscription }}</ref> Smatra se da je evolucija različitih strukturnih i morfoloških adaptacija današnjih palinivora također evoluirala zajedno s polenovim zrnima.<ref name="Krassilov" /> Obilje i raznolikost fosila biljaka koje stvaraju sjeme, identificiranih iz kasnog pensilvanijskog perioda, ukazuju na veću evoluciju palinivora i prilagodbe evoluirajućoj biljnoj fauni. Nadalje, ovo naglašava koevoluciju ovog ponašanja s biljnim vrstama tog vremena.<ref name=":0" /> Na osnovu morfoloških osobina fosilnih ostataka tog doba, pretpostavlja se da su rani palinivori pripadali taksonomskim skupinama [[Diaphanopterodea]], [[Protorthoptera]] i [[Hemiptera]].<ref>Richardson, E.S., JR. (1980). "Life at Mazon Creek". In R.L. Langenheim, Jr. and C.J. Mann, (eds.), ''Middle and Late Pennsylvanian Strata of [the] Margin of [the] Illinois Basin''. University of Illinois Press, Urbana, IL. pp. 217-224.</ref><ref>{{Cite journal |last1=Scott |first1=Andrew C. |last2=Taylor |first2=Thomas N. |date=1983 |title=Plant/animal interactions during the Upper Carboniferous |url=http://link.springer.com/10.1007/BF02861089 |journal=The Botanical Review |language=en |volume=49 |issue=3 |pages=259–307 |doi=10.1007/BF02861089 |bibcode=1983BotRv..49..259S |s2cid=34091045 |issn=0006-8101|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Kukalová-Peck |first=Jarmila |date=1987-10-01 |title=New Carboniferous Diplura, Monura, and Thysanura, the hexapod ground plan, and the role of thoracic side lobes in the origin of wings (Insecta) |url=http://www.nrcresearchpress.com/doi/10.1139/z87-352 |journal=Canadian Journal of Zoology |language=en |volume=65 |issue=10 |pages=2327–2345 |doi=10.1139/z87-352 |issn=0008-4301|url-access=subscription }}</ref> Nakon ovog perioda, evolucija i specijaliziranije adaptacije u ustima palinivora i polenu ili predpolenu pronađenom u crijevima fosiliziranih insekata pokazale su konvergenciju u tri glavne loze: [[Orthoptera]] (skakavci i cvrčci), Coleoptera, Diptera (muhe) i Hymenoptera (ose, ose, pčele i mravi).<ref name=":0" /> Trenutno, gotovo svi palinvori spadaju u pet redova insekata za koje se smatra da su nastali tokom ranog [[mezozoik]]a (prije 248 do prije 65 miliona godina): Coleoptera, Diptera, [[Thysanoptera]], Hymenoptera i [[Lepidoptera]] (leptiri i moljci).<ref name=":0" /> == Adaptacije palinivora == Brojne vrste insekata ([[pčele]], [[ose]], [[mravi]], [[bube]], [[diptera|muhe]], [[leptiri]], [[moljci]]), [[grinja]], [[pauk]]a i [[ptica]] konzumiraju polen kao izvor hrane. Kako bi efikasnije sakupljali polen, palinivori su razvili različite adaptacije dijelova tijela i ponašanja. Te adaptacije uključuju specijalizirane dijelove usta, dlaku, probavni sistem i obrasce razmnožavanja i traženja hrane. Iako svi palinivori jedu polen, oni to čine u različitoj mjeri i na različite načine, pa se posljedično i njihove adaptacije razlikuju. Pčele i mravi, na primjer, su insekti koji u svojoj ishrani pridaju različitu pažnju polenu. === Pčele === [[Bee]]s, part of the superfamily [[Apoidea]], engage in palynivory extensively, especially in providing pollen for their offspring.<ref name=":4">{{Cite journal |last1=Szolderits |first1=Maria Julia |last2=Crailsheim |first2=Karl |date=1993 |title=A comparison of pollen consumption and digestion in honeybee (Apis mellifera carnica) drones and workers |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/002219109390120G |journal=Journal of Insect Physiology |language=en |volume=39 |issue=10 |pages=877–881 |doi=10.1016/0022-1910(93)90120-G|bibcode=1993JInsP..39..877S |url-access=subscription }}</ref><ref name=":7">{{Cite journal |last=Thorp |first=Robbin W. |date=1979 |title=Structural, Behavioral, and Physiological Adaptations of Bees (Apoidea) for Collecting Pollen |journal=Annals of the Missouri Botanical Garden |volume=66 |issue=4 |pages=788–812 |doi=10.2307/2398919|jstor=2398919 }}</ref> To effectively collect, transport, and consume pollen, bees have evolved specialized morphological and behavioral traits. To forage for pollen, bees must first find sources of pollen, which they do so through chemical, visual, and tactile signals given by flowers<ref name=":7" /> that have co-evolved adaptations for this purpose, since most flowering plants benefit from the pollination that occurs while bees collect and transport pollen.<ref name=":6">{{Cite journal |last1=Vaudo |first1=Anthony D. |last2=Patch |first2=Harland M. |last3=Mortensen |first3=David A. |last4=Tooker |first4=John F. |last5=Grozinger |first5=Christina M. |date=2016-07-12 |title=Macronutrient ratios in pollen shape bumble bee ( Bombus impatiens ) foraging strategies and floral preferences |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=113 |issue=28 |pages=E4035-42 |doi=10.1073/pnas.1606101113 |issn=0027-8424 |pmc=4948365 |pmid=27357683|doi-access=free |bibcode=2016PNAS..113E4035V }}</ref> Visual signals especially help guide bees to flowers. With sight adaptations such as the ability to see ultraviolet light, bees home in on the color pattern "targets" of flower petals that guide bees to nectar and pollen.<ref>{{Cite news|url=https://www.beeculture.com/bees-see-matters/|title=How Bees See And Why It Matters|last=Riddle|first=Sharla|date=May 20, 2016 |work=Bee Culture|access-date=2018-11-28}}</ref> They gather and store pollen together with nectar on specialized [[Seta|hairs]] and evolved [[Scopa (biology)|scopal]] or [[Pollen basket|corbicular]] constructions on their bodies.<ref name=":7" /> Bees have also evolved behavioral adaptations that involve some degree of learning.<ref name=":7" /> Most bees are also either [[Oligolecty|oligolectic]] or [[wiktionary:polylectic|polylectic]], where they target specific or more general groups of flowering plants respectively, and their foraging patterns overlap significantly closely during the day and/or seasonally to the bloom periods of these targeted flowers.<ref name=":7" /> In the nest, bees will also communicate the locations of good foraging patches to other worker bees in a process called a [[waggle dance]].<ref name=":14">{{Cite journal |last1=Wario |first1=Fernando |last2=Wild |first2=Benjamin |last3=Rojas |first3=Raúl |last4=Landgraf |first4=Tim |date=2017-12-13 |editor-last=Ito |editor-first=Etsuro |title=Automatic detection and decoding of honey bee waggle dances |journal=PLOS ONE |language=en |volume=12 |issue=12 |article-number=e0188626 |doi=10.1371/journal.pone.0188626 |issn=1932-6203 |pmc=5728493 |pmid=29236712|doi-access=free |arxiv=1708.06590 |bibcode=2017PLoSO..1288626W }}</ref> Bees often favor certain foraging patches,<ref name=":7" /> and while evidence shows that bumblebees for instance are flexible in their foraging patterns, deciding on different types of flowers based on the pollen's protein:lipid ratios,<ref name=":6" /> these patterns directly influence the genetics of the flowering plant populations around them.<ref name=":7" /> === Mravi === [[Ant]]s, as part of the order [[Hymenoptera]], are related to bees and similarly forage outside of their nests to transport protein back for their offspring.<ref name=":9" /> While pollen is not the sole or primary food source, evidence from studies done on ants species in genera such as ''[[Zacryptocerus]]'', ''[[Cephalotes]]'' (turtle ants), ''[[Camponotus]]'' (carpenter ants), ''[[Crematogaster]]'' (acrobat ants), and ''[[Odontomachus]]'' (trap-jaw ants) show that pollen is both targeted for consumption and eaten opportunistically.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Cembrowski |first1=A. R. |last2=Reurink |first2=G. |last3=Arcila Hernandez |first3=L. M. |last4=Sanders |first4=J. G. |last5=Youngerman |first5=E. |last6=Frederickson |first6=M. E. |date=2015 |title=Sporadic pollen consumption among tropical ants |url=http://link.springer.com/10.1007/s00040-015-0402-x |journal=Insectes Sociaux |language=en |volume=62 |issue=3 |pages=379–382 |doi=10.1007/s00040-015-0402-x |hdl=1807/110084 |s2cid=46421274 |issn=0020-1812|hdl-access=free |url-access=subscription }}</ref><ref name=":9">{{Cite journal |last1=Urbani |first1=C. Baroni |last2=de Andrade |first2=M. L. |date=1997-06-30 |title=Pollen Eating, Storing, and Spitting by Ants |url=http://link.springer.com/10.1007/s001140050392 |journal=Naturwissenschaften |volume=84 |issue=6 |pages=256–258 |doi=10.1007/s001140050392 |bibcode=1997NW.....84..256U |s2cid=38529513 |issn=0028-1042|url-access=subscription }}</ref> In foraging, ants cannot fly to flowers to take pollen directly.<ref name=":9" /> Instead, they collect it from places where pollen has fallen or the wind has carried pollen to.<ref name=":3" /> Ants commonly store liquid food in their foregut and later regurgitate it to feed their offspring in the home nest.<ref name=":9" /> Several species of [[neotropical]] ants, [[turtle ant]]s, for example, collect pollen from leaves and store it in their bodies to later regurgitate.<ref name=":9" /> During this process, they produce compressed masses of pollen called pellets, "infrabuccal pellets" in turtle ants, that allow for greater efficiency in transporting pollen.<ref name=":9" /> After ant offspring or worker ants consume the nutrient-rich parts of the pollen from these pellets, the membranes of pollen, unable to be digested, are then discarded.<ref name=":9" /> == Budućnost palinivora == === Palinivori i cvjetnice === Palinivori su neophodni za širenje gena cvjetnica putem polena, vektora genetske raznolikosti kod tih biljaka. Iako vjetar i drugi prirodni resursi mogu pomoći u procesu širenja polena, oni nisu specifični i ne pružaju direktnu uslugu u istoj mjeri kao i palinivori koji, iako jedu polen, također rade na njegovom premještanju s jedne biljke na drugu, čime učestvuju u uslugama oprašivanja. Tokom protekle decenije, došlo je do [[Smanjenje broja oprašivača|smanjenja broja vrsta palinivora]] širom svijeta, što je imalo drastične posljedice za cvjetnice.<ref name="Thomann">{{Cite journal |last1=Thomann |first1=Michel |last2=Imbert |first2=Eric |last3=Devaux |first3=Céline |last4=Cheptou |first4=Pierre-Olivier |date=2013 |title=Flowering plants under global pollinator decline |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1360138513000629 |journal=Trends in Plant Science |language=en |volume=18 |issue=7 |pages=353–359 |doi=10.1016/j.tplants.2013.04.002|pmid=23688727 |bibcode=2013TPS....18..353T |url-access=subscription }}</ref> Kako se populacija palinivora smanjuje, tako se smanjuju i usluge oprašivanja koje oni pružaju. To zauzvrat smanjuje reproduktivni uspjeh cvjetnica i uzrokuje ukupni pad njihove populacije i broja vrsta. === Specifični palinivori naspram palinivora-generalista === Palinivori se generalno mogu podijeliti u dvije kategorije: specifične i generaliste.<ref name="Thomann" /> Specifični palinivori iskazuju [[oligoleksija|oligoleksiju]], simpatički odnos sa specifičnim rodom ili vrstom cvjetnica, dok palinivori-generalisti mogu oprašivati ​​širok spektar biljaka. Zbog specifičnosti određenih vrsta palinivora, poput medonosnih pčela, njihovi životni ciklusi su se prilagodili da budu usko povezani s periodima cvjetanja određenih vrsta biljaka. Međutim, kada se periodi oprašivanja i cvjetanja ovih biljaka promijene zbog sezonskih varijacija uzrokovanih [[klimatske promjene|klimatskim promjenama]], životni ciklusi palinivora više nisu sinhronizovani sa životnim ciklusima biljke, što uzrokuje pad obje populacije.<ref name="Thomann" /><ref name="Potts">{{Cite journal |last1=Potts |first1=Simon G. |last2=Biesmeijer |first2=Jacobus C. |last3=Kremen |first3=Claire |last4=Neumann |first4=Peter |last5=Schweiger |first5=Oliver |last6=Kunin |first6=William E. |date=2010 |title=Global pollinator declines: trends, impacts and drivers |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0169534710000364 |journal=Trends in Ecology & Evolution |language=en |volume=25 |issue=6 |pages=345–353 |doi=10.1016/j.tree.2010.01.007|pmid=20188434 |bibcode=2010TEcoE..25..345P |url-access=subscription }}</ref> S druge strane, opći palinivori su prilagođeni konzumiranju polena i oprašivanju širokog spektra različitih cvjetnica s različitim periodima cvjetanja. Pad broja specifičnih palinivora može posljedično dovesti do povećanja populacija palinivora-generalista usljed smanjenja konkurencije i povećanja dostupnosti resursa.<ref name="Potts" /> ==== Populacije bumbara ==== Interakcija između generalističkih i specifičnih vrsta najbolje se vidi kroz članove roda ''[[Bombus]]'' (bumbare). Bumbari su pokazali znakove pada populacije i u Belgiji i u Velikoj Britaniji, pri čemu šest od šesnaest neparazitskih bumbara pokazuje značajan pad brojnosti, a četiri pokazuju moguće znakove istog.<ref name="Potts" /> Ova opservacijska istraživanja su pokazala da se ovaj pad slično odražava i na populacije odgovarajućih divljih biljaka.<ref name="Potts" /> Međutim, to nije bio slučaj kod svih populacija bumbara. Dok je brojnost mnogih populacija bumbara opala, postojale su i one čije su brojnosti ostale konstantne ili čak porasle. U istom istraživanju šesnaest neparazitskih bumbara bilo je šest populacija čija je brojnost ostala konstantna ili čak porasla.<ref name="Potts" /> === Uzroci smanjenja broja palinivora === Research has shown that a range of different environmental changes and climate changes such as [[habitat fragmentation]], the introduction of different [[agrochemical]]s, and [[global warming]] are projected to lead to a decrease in palynivore populations and consequently a decrease in pollination services.<ref name="Potts" /> ==== Fragmentiranje staništa ==== For many palynivores, especially colony insects such as bees and ants, suitable habitats are very important and must meet specific requirements. [[Habitat fragmentation]] can make these habitats inadequate to provide suitable and sustainable floral resources and suitable nesting sites within a reasonable flight range from each other.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Cane|first=James|date=June 2001|title=Habitat Fragmentation and Native Bees a Premature Verdict|url=http://dlc.dlib.indiana.edu/dlc/bitstream/handle/10535/3549/habitat_fragmentation.pdf?sequence=1&isAllowed=y|journal=Conservation Ecology|volume=5|doi=10.5751/es-00265-050103|hdl=10535/3549|hdl-access=free}}</ref> Depending on whether the pollinator is specific or general, the needs for the population may be different. ===== Specifični palinivori ===== For specific palynivores exhibiting [[oligolecty]], the adult seasonal emergence must coincide with the host plant's seasonal bloom.<ref name=":2" /> With these specific constraints in place, it can be inferred that specific palynivores must be located are heavily dependent on the seasonal variation of their host plants and the loss of even a small portion of their habitat can have drastic repercussions on the population size. ===== Opći palinivori ===== Za opće palinivore, periodi ishrane obično traju duže od sezonskog cvjetanja jednog domaćina.<ref name=":2" /> Opći palinivori moraju se nalaziti na udaljenosti leta od više različitih cvjetnih područja, od kojih svako ima svoj period cvjetanja. Njihov opstanak zavisi od njihove sposobnosti da pristupe svakom od ovih cvjetnih područja u različito vrijeme tokom sezone, a nemogućnost pristupa određenim područjima zbog njihovog začepljenja ili uništavanja može rezultirati smanjenjem veličine populacije palinivora.<ref name=":2" /> ==== Agrohemikalije ==== [[File:Dinotefuran.svg|thumb|Dinotefuran a type of neonicotinoid which are highly neurotoxic to insects and mimic their acetylcholine neurotransmitter]] [[Agrochemical]] is short for agricultural chemical and have largely been used in farms and gardens to deter and kill insect pests. One common agrochemical is [[neonicotinoid]]s which are highly [[Neurotoxicity|neurotoxic]] to insects and mimic their [[Acetylcholine|acetylcholine neurotransmitters]].<ref name=":1">{{Cite journal|last=Sluijs|first=Jeroen P|date=September 2013|title=Neonicotinoids, bee disorders and the sustainability of pollinator services|journal=Current Opinion in Environmental Sustainability|volume=5|issue=3–4|pages=293–305|doi=10.1016/j.cosust.2013.05.007|doi-access=free|bibcode=2013COES....5..293V }}</ref> When applied, neonicotinoids are typically sprayed widely and persist on the soil, in the water, and are taken up by plants. They are toxic and enter into the insect's body resulting in the impairment of foraging success, brood and larval development, and memory and learning as well as causing harmful effects on the nervous system, immune system, and hygiene of the insect.<ref name=":1" /> All of these factors negatively impact colony performance and have the potential to lead to colony collapse for both bees and ants. ==== Globalno zagrijavanje ==== Klimatske promjene ili [[globalno zagrijavanje]] rezultirali su višim prosječnim temperaturama širom svijeta, što je imalo značajne posljedice na uspjeh palinivora u potrazi za hranom. Biljke su iskusile ranije cvjetanje i zrelost, a dokazano je da je oboje povezano s toplijim proljetnim temperaturama.<ref>{{Cite journal|last=Craufurd|first=P.Q.|date=July 2009|title=Climate change and the flowering time of annual crops|journal=Journal of Experimental Botany|volume=60|issue=9|pages=2529–39|doi=10.1093/jxb/erp196|pmid=19505929|doi-access=free}}</ref> Budući da su reproduktivni ciklusi mnogih palinivora usko povezani s ciklusima cvjetanja njihovih biljaka-domaćina, mnoge vrste palinivora nisu bile u stanju pratiti tu promjenu ciklusa. To je rezultiralo drastičnim smanjenjem populacija mnogih specifičnih palinivora i njihovih biljaka-domaćina.<ref name="Thomann" /> Međutim, zabilježen je i porast populacija općih palinivora. Taj porast može se pripisati smanjenju konkurencije za te specifične biljke-domaćine, kao i sposobnosti općih palinivora da se prilagode promjenjivom izvoru hrane. == Buduće akcije == There has been a general decline in plant and palynivore species diversity which is predicted to continue with the current trends in the release of [[greenhouse gasses]] and climate change.<ref name=":5" /> Given the extent of current research and evidence depicting the correlation between palynivore decline and a decline in pollinating plants' reproductive success, below are proposed steps that could potentially mitigate the loss of palynivore species. # Restoring and protecting palynivore habitat in the form of the floral reserves of threatened migratory palynivores<ref name=":5">{{Cite journal|last=Allen Wardell|first=Gordon|date=February 1998|title=The Potential Consequences of Pollinator Declines on the Conservation of Biodiversity and Stability of Food Crop Yields|journal=Conservation Biology|volume=12|issue=1|pages=8–17|jstor=2387457|doi=10.1046/j.1523-1739.1998.97154.x|bibcode=1998ConBi..12....8. |s2cid=13797296}}</ref> #Planting more native plants to attract native palynivores[[File:Native plants benefit pollinators and other wildlife. Photo by Steve Henry USFWS. (16875006115).jpg|thumb|Students at the Simi Valley Adventist School planting native plants in their schoolyard habitat project. This will help benefit native pollinators and native wildlife.]] #Increasing the available habitat for palynivores in and around croplands and gardens<ref name=":5" />[[File:NASA Kennedy Wildlife - Bees swarm around hives.jpg|thumb|Bees swarming around a man made beehive compliments of NASA Kennedy Wildlife]] # Mitigating the use of pesticides, agrochemicals, and herbicides <ref name="Potts" /> == Reference == {{Reflist}} {{Wiktionary}} {{načini ishrane}} 81zzcar54xnzj1330gxcmmj2jdeqj3b 42655876 42655875 2026-07-16T11:09:14Z Duma 16555 /* Populacije bumbara */ 42655876 wikitext text/x-wiki [[Image:Bee Collecting Pollen 2004-08-14.jpg|thumb|right|250px|[[Medonosna pčela]] sakuplja polen sa cvijeta]] [[File:Jugurtia dispar.jpg|thumb|''[[Jugurtia dispar]]'', vrsta ose koja isključivo hrani svoje [[larva|larve]] polenom. Ovo je primjer ose koja jede polen samo dio svog životnog vijeka, jer ga odrasle jedinke ne konzumiraju]] U [[zoologija|zoologiji]], '''palinivor''', što znači "onaj koji jede polen" (od [[grčki jezik|grčkog]] παλύνω ''palunō'', "posipati, škropiti", i [[latinski jezik|latinskog]] ''vorare'', što znači "proždirati") je [[biljojed|herbivorna]] životinja koja selektivno jede [[polen]] bogat hranjivim tvarima koji proizvode [[skrivenosjemenjače|skriveno-]] i [[golosjemenjače]].<ref>{{Cite journal|last1=Cembrowski|first1=A. R.|last2=Reurink|first2=G.|last3=Arcila Hernandez|first3=L. M.|last4=Sanders|first4=J. G.|last5=Youngerman|first5=E.|last6=Frederickson|first6=M. E.|date=August 2015|title=Sporadic pollen consumption among tropical ants|url=http://link.springer.com/10.1007/s00040-015-0402-x|journal=Insectes Sociaux|language=en|volume=62|issue=3|pages=379–382|doi=10.1007/s00040-015-0402-x|hdl=1807/110084 |s2cid=46421274|issn=0020-1812|hdl-access=free|url-access=subscription}}</ref> Većina pravih palinivora su [[insekti]] ili [[grinje]]. Ta kategorija u svojoj najstrožoj primjeni obuhvata većinu [[pčela]] i nekoliko vrsta [[osa]],<ref name="Hunt">{{Cite journal |last1=Hunt |first1=James H. |last2=Brown |first2=Peggy A. |last3=Sago |first3=Karen M. |last4=Kerker |first4=Jennifer A. |date=1991 |title=Vespid Wasps Eat Pollen (Hymenoptera: Vespidae) |journal=Journal of the Kansas Entomological Society |volume=64 |issue=2 |pages=127–130 |jstor=25085261 |issn=0022-8567}}</ref> budući da je polen često jedina čvrsta hrana koju ti insekti konzumiraju u svim životnim stadijima. Međutim, može se proširiti i na druge raznolikije vrste. Na primjer, palinivorne [[grinje]] i [[resokrilci]] se obično hrane tekućim sadržajem polenovih zrna, a da zapravo ne konzumiraju [[polen|egzinu]] ili čvrsti dio zrna. Osim toga, popis se znatno proširuje ako se uzmu u obzir vrste kod kojih se ili larvalni ili odrasli stadij hrani polenom, ali ne oboje. Postoje i druge ose koje spadaju u ovu kategoriju, kao i mnoge [[tvrdokrilci|bube]],<ref name="Samuelson">{{Citation |last=Samuelson |first=G. Allan |chapter=Pollen consumption and digestion by leaf beetles |date=1994 |chapter-url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-011-1781-4_10 |title=Novel aspects of the biology of Chrysomelidae |pages=179–183 |editor-last=Jolivet |editor-first=P. H. |place=Dordrecht |publisher=Springer Netherlands |language=en |doi=10.1007/978-94-011-1781-4_10 |isbn=978-94-010-4783-8 |access-date=2022-10-19 |editor2-last=Cox |editor2-first=M. L. |editor3-last=Petitpierre |editor3-first=E.|chapter-url-access=subscription }}</ref> [[Dvokrilci|muhe]], [[leptiri]] i [[moljci]]. Jedan takav primjer vrste pčele koja konzumira polen samo u svojom larvalnom stadiju je ''[[Apis mellifera carnica]]''.<ref name="Szolderits">{{Cite journal |last1=Szolderits |first1=Maria Julia |last2=Crailsheim |first2=Karl |date=1993-10-01 |title=A comparison of pollen consumption and digestion in honeybee (Apis mellifera carnica) drones and workers |journal=Journal of Insect Physiology |language=en |volume=39 |issue=10 |pages=877–881 |doi=10.1016/0022-1910(93)90120-G |bibcode=1993JInsP..39..877S |issn=0022-1910}}</ref> Postoji širok spektar insekata koji se oportunistički hrane polenom, kao i razne [[ptice]], pauci koji pletu kugle<ref name="Eggs">{{Cite journal |last1=Eggs |first1=Benjamin |last2=Sanders |first2=Dirk |date=2013-11-29 |title=Herbivory in Spiders: The Importance of Pollen for Orb-Weavers |journal=PLOS ONE |language=en |volume=8 |issue=11 |article-number=e82637 |doi=10.1371/journal.pone.0082637 |issn=1932-6203 |pmc=3843719 |pmid=24312430|doi-access=free |bibcode=2013PLoSO...882637E }}</ref> i drugi [[nektarivori]]. [[File:Hibiscus syriacus Bombus ruderatus 2 Luc Viatour.jpg|thumb|Konzumacija polena biljke ''[[Hibiscus syriacus]]'' od strane ''[[Bombus ruderatus]]'' (velikog vrtnog bumbara)]] [[Polen]], suštinska komponenta ishrane palinivora, je muški [[gametofit]]<ref name="McCormick">{{Cite journal |last=McCormick |first=Sheila |date=2013-11-18 |title=Pollen |journal=Current Biology |language=English |volume=23 |issue=22 |pages=R988–R990 |doi=10.1016/j.cub.2013.08.016 |issn=0960-9822 |pmid=24262831|doi-access=free |bibcode=2013CBio...23.R988M }}</ref> koji se formira u [[antera|anteri]], odnosno muškom dijelu cvijeta. Polen je neophodan za oplodnju ženskog dijela cvijeta, odnosno [[ginecij]]a, i ima dugu historiju konzumiranja kod različitih vrsta. Postoje dokazi koji ukazuju na to da palinivor datiraju barem iz perioda [[perm (geologija)|perm]]a.<ref name="Krassilov">{{Cite journal |last1=Krassilov |first1=V. |last2=Rasnitsyn |first2=A. P. |last3=Afonin |first3=S. A. |date=April 2007 |title=Pollen eaters and pollen morphology: co-evolution through the Permian and Mesozoic |url=https://paleobotany.ru/pdf/Krassilov,%20Rasnitsyn%20et%20al.%202007%20-%20Pollen%20eaters%20and%20pollen%20morphology.pdf |journal=[[African Invertebrates]] |volume=48 |issue=1 |pages=3–11}}</ref> Vjerojatno je da je došlo do koevolucije između biljaka i palinivora u obliku [[mutualizam|mutualizma]], odnosno procesa kojim dvije vrste pojedinačno imaju koristi od aktivnosti druge. Na primjer, palinivori imaju koristi od primanja hranjivih tvari iz polena, te se stoga struktura oka palinivora razvila na takav način da bi bolje interpretirala vizualne znakove koje daje polen. Polen ima koristi od interakcije životinje i biljke tako što se širi dok ga životinja nosi s cvijeta na cvijet, što poboljšava reproduktivni uspjeh njegovog cvijeta. Dakle, polen se razvio da bude vizualno privlačniji palinivorima i promijenio je svoju površinsku teksturu kako bi ga taktilni [[senzorni neuron|senzorni receptori]] palinivora lakše prepoznali.<ref name="Krassilov" /> [[File:Misc pollen colorized.jpg|thumb|Kolorizirani elektronski mikrograf različitih vrsta polena]] == Evolucija == Najraniji dokazi o palinivoriji mogu se pratiti do perioda [[silur]]a (od prije 444 do prije 419 miliona godina) i ranog [[Devon (geologija)|devon]]a (od prije 419 do prije 393 miliona godina).<ref name=":0">{{Cite journal |last=Labandeira |first=Conrad C. |date=2000 |title=The Paleobiology of Pollination and its Precursors |url=https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/5961/Paleont_Soc_Papers_2000.pdf |journal=The Paleontological Society Papers |language=en |volume=6 |pages=233–270 |doi=10.1017/S1089332600000784 |issn=1089-3326}}</ref> Fosilni dokazi iz ovih perioda ukazuju na to da su se rani [[člankonošci]], sa nespecijaliziranim mandibularnim ustima, hranili [[spora]]ma.<ref name=":0" /> Za razliku od polena, spore su aseksualne reproduktivne čestice koje stvaraju primitivni organizmi poput [[paprati]], [[gljiva]] i [[bakterija]]. Palinivorija, za koju se smatra da se razvila od ranih organizama koji su se hranili sporama, pojavila se mnogo kasnije tokom [[Pennsylvanij|pensilvanijske]] ere (prije 323 do prije 299 miliona godina).<ref name=":0" /> Veliki dio dokaza koji se odnose na evoluciju palinivorije povezan je s promjenom strukture mandibularnih usta, što omogućava lakše sakupljanje polena.<ref name=":0" /> Takvi dokazi mogu se naći kod [[Coleoptera]] (buba), najraznolikije grupe palinivora, gdje su određene vrste razvile usnu šupljinu za sakupljanje polena, pored evolucije ranih mandibularnih nastavaka u specijalizirane strukture koje pomažu u konzumiranju polena.<ref name=":0" /> Nadalje, adaptacije usnog dijela današnjih palinivora mogu se povezati i sa evolucijom usnog dijela kod drevnih palinivora koji su konzumirali [[nektar]].<ref name=":0" /> Počeci struktura uključenih u unos nektara mogu se naći u ranim, nepovezanim [[kladus|kladama]] [[insekti|insekata]].<ref name=":0" /> Evolucija ovih struktura odvijala se u tri različita smjera: spužvasti [[labellum|labellum]] kod [[dvokrilci|muha]] i [[Trichoptera|vodenih mušica]], strukturu za sisanje kod [[leptir]]a i [[moljci|moljaca]], te ''glossa'' kod [[osa]] i [[pčela]].<ref>Smith, J.J.B (1985). "Feeding mechanisms". In G.A. Kerkut and L.E. Gilbert (eds.), ''Comprehensive Insect Physiology, Biochemistry, and Pharmacology'', Volume 4. Oxford University Press, Oxford, U.K. pp. 33-85.</ref> Unutar svakog smjera došlo je do daljnje specijalizacije ovih struktura. Na primjer, kod osa i pčela identificirano je osam varijacija struktura usnog dijela koje uključuju glosse.<ref>{{Cite journal |last=Jervis |first=M |date=2000 |title=Mouthpart evolution in adults of the basal, «symphytan», hymenopteran lineages |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024406699903966 |journal=Biological Journal of the Linnean Society |language=en |volume=70 |issue=1 |pages=121–146 |doi=10.1006/bijl.1999.0396|bibcode=2000BJLS...70..121J |url-access=subscription }}</ref> Smatra se da je evolucija različitih strukturnih i morfoloških adaptacija današnjih palinivora također evoluirala zajedno s polenovim zrnima.<ref name="Krassilov" /> Obilje i raznolikost fosila biljaka koje stvaraju sjeme, identificiranih iz kasnog pensilvanijskog perioda, ukazuju na veću evoluciju palinivora i prilagodbe evoluirajućoj biljnoj fauni. Nadalje, ovo naglašava koevoluciju ovog ponašanja s biljnim vrstama tog vremena.<ref name=":0" /> Na osnovu morfoloških osobina fosilnih ostataka tog doba, pretpostavlja se da su rani palinivori pripadali taksonomskim skupinama [[Diaphanopterodea]], [[Protorthoptera]] i [[Hemiptera]].<ref>Richardson, E.S., JR. (1980). "Life at Mazon Creek". In R.L. Langenheim, Jr. and C.J. Mann, (eds.), ''Middle and Late Pennsylvanian Strata of [the] Margin of [the] Illinois Basin''. University of Illinois Press, Urbana, IL. pp. 217-224.</ref><ref>{{Cite journal |last1=Scott |first1=Andrew C. |last2=Taylor |first2=Thomas N. |date=1983 |title=Plant/animal interactions during the Upper Carboniferous |url=http://link.springer.com/10.1007/BF02861089 |journal=The Botanical Review |language=en |volume=49 |issue=3 |pages=259–307 |doi=10.1007/BF02861089 |bibcode=1983BotRv..49..259S |s2cid=34091045 |issn=0006-8101|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Kukalová-Peck |first=Jarmila |date=1987-10-01 |title=New Carboniferous Diplura, Monura, and Thysanura, the hexapod ground plan, and the role of thoracic side lobes in the origin of wings (Insecta) |url=http://www.nrcresearchpress.com/doi/10.1139/z87-352 |journal=Canadian Journal of Zoology |language=en |volume=65 |issue=10 |pages=2327–2345 |doi=10.1139/z87-352 |issn=0008-4301|url-access=subscription }}</ref> Nakon ovog perioda, evolucija i specijaliziranije adaptacije u ustima palinivora i polenu ili predpolenu pronađenom u crijevima fosiliziranih insekata pokazale su konvergenciju u tri glavne loze: [[Orthoptera]] (skakavci i cvrčci), Coleoptera, Diptera (muhe) i Hymenoptera (ose, ose, pčele i mravi).<ref name=":0" /> Trenutno, gotovo svi palinvori spadaju u pet redova insekata za koje se smatra da su nastali tokom ranog [[mezozoik]]a (prije 248 do prije 65 miliona godina): Coleoptera, Diptera, [[Thysanoptera]], Hymenoptera i [[Lepidoptera]] (leptiri i moljci).<ref name=":0" /> == Adaptacije palinivora == Brojne vrste insekata ([[pčele]], [[ose]], [[mravi]], [[bube]], [[diptera|muhe]], [[leptiri]], [[moljci]]), [[grinja]], [[pauk]]a i [[ptica]] konzumiraju polen kao izvor hrane. Kako bi efikasnije sakupljali polen, palinivori su razvili različite adaptacije dijelova tijela i ponašanja. Te adaptacije uključuju specijalizirane dijelove usta, dlaku, probavni sistem i obrasce razmnožavanja i traženja hrane. Iako svi palinivori jedu polen, oni to čine u različitoj mjeri i na različite načine, pa se posljedično i njihove adaptacije razlikuju. Pčele i mravi, na primjer, su insekti koji u svojoj ishrani pridaju različitu pažnju polenu. === Pčele === [[Bee]]s, part of the superfamily [[Apoidea]], engage in palynivory extensively, especially in providing pollen for their offspring.<ref name=":4">{{Cite journal |last1=Szolderits |first1=Maria Julia |last2=Crailsheim |first2=Karl |date=1993 |title=A comparison of pollen consumption and digestion in honeybee (Apis mellifera carnica) drones and workers |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/002219109390120G |journal=Journal of Insect Physiology |language=en |volume=39 |issue=10 |pages=877–881 |doi=10.1016/0022-1910(93)90120-G|bibcode=1993JInsP..39..877S |url-access=subscription }}</ref><ref name=":7">{{Cite journal |last=Thorp |first=Robbin W. |date=1979 |title=Structural, Behavioral, and Physiological Adaptations of Bees (Apoidea) for Collecting Pollen |journal=Annals of the Missouri Botanical Garden |volume=66 |issue=4 |pages=788–812 |doi=10.2307/2398919|jstor=2398919 }}</ref> To effectively collect, transport, and consume pollen, bees have evolved specialized morphological and behavioral traits. To forage for pollen, bees must first find sources of pollen, which they do so through chemical, visual, and tactile signals given by flowers<ref name=":7" /> that have co-evolved adaptations for this purpose, since most flowering plants benefit from the pollination that occurs while bees collect and transport pollen.<ref name=":6">{{Cite journal |last1=Vaudo |first1=Anthony D. |last2=Patch |first2=Harland M. |last3=Mortensen |first3=David A. |last4=Tooker |first4=John F. |last5=Grozinger |first5=Christina M. |date=2016-07-12 |title=Macronutrient ratios in pollen shape bumble bee ( Bombus impatiens ) foraging strategies and floral preferences |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=113 |issue=28 |pages=E4035-42 |doi=10.1073/pnas.1606101113 |issn=0027-8424 |pmc=4948365 |pmid=27357683|doi-access=free |bibcode=2016PNAS..113E4035V }}</ref> Visual signals especially help guide bees to flowers. With sight adaptations such as the ability to see ultraviolet light, bees home in on the color pattern "targets" of flower petals that guide bees to nectar and pollen.<ref>{{Cite news|url=https://www.beeculture.com/bees-see-matters/|title=How Bees See And Why It Matters|last=Riddle|first=Sharla|date=May 20, 2016 |work=Bee Culture|access-date=2018-11-28}}</ref> They gather and store pollen together with nectar on specialized [[Seta|hairs]] and evolved [[Scopa (biology)|scopal]] or [[Pollen basket|corbicular]] constructions on their bodies.<ref name=":7" /> Bees have also evolved behavioral adaptations that involve some degree of learning.<ref name=":7" /> Most bees are also either [[Oligolecty|oligolectic]] or [[wiktionary:polylectic|polylectic]], where they target specific or more general groups of flowering plants respectively, and their foraging patterns overlap significantly closely during the day and/or seasonally to the bloom periods of these targeted flowers.<ref name=":7" /> In the nest, bees will also communicate the locations of good foraging patches to other worker bees in a process called a [[waggle dance]].<ref name=":14">{{Cite journal |last1=Wario |first1=Fernando |last2=Wild |first2=Benjamin |last3=Rojas |first3=Raúl |last4=Landgraf |first4=Tim |date=2017-12-13 |editor-last=Ito |editor-first=Etsuro |title=Automatic detection and decoding of honey bee waggle dances |journal=PLOS ONE |language=en |volume=12 |issue=12 |article-number=e0188626 |doi=10.1371/journal.pone.0188626 |issn=1932-6203 |pmc=5728493 |pmid=29236712|doi-access=free |arxiv=1708.06590 |bibcode=2017PLoSO..1288626W }}</ref> Bees often favor certain foraging patches,<ref name=":7" /> and while evidence shows that bumblebees for instance are flexible in their foraging patterns, deciding on different types of flowers based on the pollen's protein:lipid ratios,<ref name=":6" /> these patterns directly influence the genetics of the flowering plant populations around them.<ref name=":7" /> === Mravi === [[Ant]]s, as part of the order [[Hymenoptera]], are related to bees and similarly forage outside of their nests to transport protein back for their offspring.<ref name=":9" /> While pollen is not the sole or primary food source, evidence from studies done on ants species in genera such as ''[[Zacryptocerus]]'', ''[[Cephalotes]]'' (turtle ants), ''[[Camponotus]]'' (carpenter ants), ''[[Crematogaster]]'' (acrobat ants), and ''[[Odontomachus]]'' (trap-jaw ants) show that pollen is both targeted for consumption and eaten opportunistically.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Cembrowski |first1=A. R. |last2=Reurink |first2=G. |last3=Arcila Hernandez |first3=L. M. |last4=Sanders |first4=J. G. |last5=Youngerman |first5=E. |last6=Frederickson |first6=M. E. |date=2015 |title=Sporadic pollen consumption among tropical ants |url=http://link.springer.com/10.1007/s00040-015-0402-x |journal=Insectes Sociaux |language=en |volume=62 |issue=3 |pages=379–382 |doi=10.1007/s00040-015-0402-x |hdl=1807/110084 |s2cid=46421274 |issn=0020-1812|hdl-access=free |url-access=subscription }}</ref><ref name=":9">{{Cite journal |last1=Urbani |first1=C. Baroni |last2=de Andrade |first2=M. L. |date=1997-06-30 |title=Pollen Eating, Storing, and Spitting by Ants |url=http://link.springer.com/10.1007/s001140050392 |journal=Naturwissenschaften |volume=84 |issue=6 |pages=256–258 |doi=10.1007/s001140050392 |bibcode=1997NW.....84..256U |s2cid=38529513 |issn=0028-1042|url-access=subscription }}</ref> In foraging, ants cannot fly to flowers to take pollen directly.<ref name=":9" /> Instead, they collect it from places where pollen has fallen or the wind has carried pollen to.<ref name=":3" /> Ants commonly store liquid food in their foregut and later regurgitate it to feed their offspring in the home nest.<ref name=":9" /> Several species of [[neotropical]] ants, [[turtle ant]]s, for example, collect pollen from leaves and store it in their bodies to later regurgitate.<ref name=":9" /> During this process, they produce compressed masses of pollen called pellets, "infrabuccal pellets" in turtle ants, that allow for greater efficiency in transporting pollen.<ref name=":9" /> After ant offspring or worker ants consume the nutrient-rich parts of the pollen from these pellets, the membranes of pollen, unable to be digested, are then discarded.<ref name=":9" /> == Budućnost palinivora == === Palinivori i cvjetnice === Palinivori su neophodni za širenje gena cvjetnica putem polena, vektora genetske raznolikosti kod tih biljaka. Iako vjetar i drugi prirodni resursi mogu pomoći u procesu širenja polena, oni nisu specifični i ne pružaju direktnu uslugu u istoj mjeri kao i palinivori koji, iako jedu polen, također rade na njegovom premještanju s jedne biljke na drugu, čime učestvuju u uslugama oprašivanja. Tokom protekle decenije, došlo je do [[Smanjenje broja oprašivača|smanjenja broja vrsta palinivora]] širom svijeta, što je imalo drastične posljedice za cvjetnice.<ref name="Thomann">{{Cite journal |last1=Thomann |first1=Michel |last2=Imbert |first2=Eric |last3=Devaux |first3=Céline |last4=Cheptou |first4=Pierre-Olivier |date=2013 |title=Flowering plants under global pollinator decline |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1360138513000629 |journal=Trends in Plant Science |language=en |volume=18 |issue=7 |pages=353–359 |doi=10.1016/j.tplants.2013.04.002|pmid=23688727 |bibcode=2013TPS....18..353T |url-access=subscription }}</ref> Kako se populacija palinivora smanjuje, tako se smanjuju i usluge oprašivanja koje oni pružaju. To zauzvrat smanjuje reproduktivni uspjeh cvjetnica i uzrokuje ukupni pad njihove populacije i broja vrsta. === Specifični palinivori naspram palinivora-generalista === Palinivori se generalno mogu podijeliti u dvije kategorije: specifične i generaliste.<ref name="Thomann" /> Specifični palinivori iskazuju [[oligoleksija|oligoleksiju]], simpatički odnos sa specifičnim rodom ili vrstom cvjetnica, dok palinivori-generalisti mogu oprašivati ​​širok spektar biljaka. Zbog specifičnosti određenih vrsta palinivora, poput medonosnih pčela, njihovi životni ciklusi su se prilagodili da budu usko povezani s periodima cvjetanja određenih vrsta biljaka. Međutim, kada se periodi oprašivanja i cvjetanja ovih biljaka promijene zbog sezonskih varijacija uzrokovanih [[klimatske promjene|klimatskim promjenama]], životni ciklusi palinivora više nisu sinhronizovani sa životnim ciklusima biljke, što uzrokuje pad obje populacije.<ref name="Thomann" /><ref name="Potts">{{Cite journal |last1=Potts |first1=Simon G. |last2=Biesmeijer |first2=Jacobus C. |last3=Kremen |first3=Claire |last4=Neumann |first4=Peter |last5=Schweiger |first5=Oliver |last6=Kunin |first6=William E. |date=2010 |title=Global pollinator declines: trends, impacts and drivers |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0169534710000364 |journal=Trends in Ecology & Evolution |language=en |volume=25 |issue=6 |pages=345–353 |doi=10.1016/j.tree.2010.01.007|pmid=20188434 |bibcode=2010TEcoE..25..345P |url-access=subscription }}</ref> S druge strane, opći palinivori su prilagođeni konzumiranju polena i oprašivanju širokog spektra različitih cvjetnica s različitim periodima cvjetanja. Pad broja specifičnih palinivora može posljedično dovesti do povećanja populacija palinivora-generalista usljed smanjenja konkurencije i povećanja dostupnosti resursa.<ref name="Potts" /> ==== Populacije bumbara ==== Interakcija između generalističkih i specifičnih vrsta najbolje se može opaziti kod članova roda ''[[Bombus]]'' (bumbara). Bumbari su pokazali znakove pada populacije i u Belgiji i u Velikoj Britaniji, pri čemu šest od šesnaest neparazitskih bumbara pokazuje značajan pad brojnosti, a četiri pokazuju moguće znakove istog.<ref name="Potts" /> Ova opservacijska istraživanja su pokazala da se ovaj pad slično odražava i na populacije odgovarajućih divljih biljaka.<ref name="Potts" /> Međutim, to nije bio slučaj kod svih populacija bumbara. Naime, dok je brojnost kod mnogih opala, postojale su i one kod kojih je ona ostala konstantna ili čak porasla. U istom istraživanju šesnaest neparazitskih bumbara bilo je šest populacija kod kojih je to bio slučaj.<ref name="Potts" /> === Uzroci smanjenja broja palinivora === Research has shown that a range of different environmental changes and climate changes such as [[habitat fragmentation]], the introduction of different [[agrochemical]]s, and [[global warming]] are projected to lead to a decrease in palynivore populations and consequently a decrease in pollination services.<ref name="Potts" /> ==== Fragmentiranje staništa ==== For many palynivores, especially colony insects such as bees and ants, suitable habitats are very important and must meet specific requirements. [[Habitat fragmentation]] can make these habitats inadequate to provide suitable and sustainable floral resources and suitable nesting sites within a reasonable flight range from each other.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Cane|first=James|date=June 2001|title=Habitat Fragmentation and Native Bees a Premature Verdict|url=http://dlc.dlib.indiana.edu/dlc/bitstream/handle/10535/3549/habitat_fragmentation.pdf?sequence=1&isAllowed=y|journal=Conservation Ecology|volume=5|doi=10.5751/es-00265-050103|hdl=10535/3549|hdl-access=free}}</ref> Depending on whether the pollinator is specific or general, the needs for the population may be different. ===== Specifični palinivori ===== For specific palynivores exhibiting [[oligolecty]], the adult seasonal emergence must coincide with the host plant's seasonal bloom.<ref name=":2" /> With these specific constraints in place, it can be inferred that specific palynivores must be located are heavily dependent on the seasonal variation of their host plants and the loss of even a small portion of their habitat can have drastic repercussions on the population size. ===== Opći palinivori ===== Za opće palinivore, periodi ishrane obično traju duže od sezonskog cvjetanja jednog domaćina.<ref name=":2" /> Opći palinivori moraju se nalaziti na udaljenosti leta od više različitih cvjetnih područja, od kojih svako ima svoj period cvjetanja. Njihov opstanak zavisi od njihove sposobnosti da pristupe svakom od ovih cvjetnih područja u različito vrijeme tokom sezone, a nemogućnost pristupa određenim područjima zbog njihovog začepljenja ili uništavanja može rezultirati smanjenjem veličine populacije palinivora.<ref name=":2" /> ==== Agrohemikalije ==== [[File:Dinotefuran.svg|thumb|Dinotefuran a type of neonicotinoid which are highly neurotoxic to insects and mimic their acetylcholine neurotransmitter]] [[Agrochemical]] is short for agricultural chemical and have largely been used in farms and gardens to deter and kill insect pests. One common agrochemical is [[neonicotinoid]]s which are highly [[Neurotoxicity|neurotoxic]] to insects and mimic their [[Acetylcholine|acetylcholine neurotransmitters]].<ref name=":1">{{Cite journal|last=Sluijs|first=Jeroen P|date=September 2013|title=Neonicotinoids, bee disorders and the sustainability of pollinator services|journal=Current Opinion in Environmental Sustainability|volume=5|issue=3–4|pages=293–305|doi=10.1016/j.cosust.2013.05.007|doi-access=free|bibcode=2013COES....5..293V }}</ref> When applied, neonicotinoids are typically sprayed widely and persist on the soil, in the water, and are taken up by plants. They are toxic and enter into the insect's body resulting in the impairment of foraging success, brood and larval development, and memory and learning as well as causing harmful effects on the nervous system, immune system, and hygiene of the insect.<ref name=":1" /> All of these factors negatively impact colony performance and have the potential to lead to colony collapse for both bees and ants. ==== Globalno zagrijavanje ==== Klimatske promjene ili [[globalno zagrijavanje]] rezultirali su višim prosječnim temperaturama širom svijeta, što je imalo značajne posljedice na uspjeh palinivora u potrazi za hranom. Biljke su iskusile ranije cvjetanje i zrelost, a dokazano je da je oboje povezano s toplijim proljetnim temperaturama.<ref>{{Cite journal|last=Craufurd|first=P.Q.|date=July 2009|title=Climate change and the flowering time of annual crops|journal=Journal of Experimental Botany|volume=60|issue=9|pages=2529–39|doi=10.1093/jxb/erp196|pmid=19505929|doi-access=free}}</ref> Budući da su reproduktivni ciklusi mnogih palinivora usko povezani s ciklusima cvjetanja njihovih biljaka-domaćina, mnoge vrste palinivora nisu bile u stanju pratiti tu promjenu ciklusa. To je rezultiralo drastičnim smanjenjem populacija mnogih specifičnih palinivora i njihovih biljaka-domaćina.<ref name="Thomann" /> Međutim, zabilježen je i porast populacija općih palinivora. Taj porast može se pripisati smanjenju konkurencije za te specifične biljke-domaćine, kao i sposobnosti općih palinivora da se prilagode promjenjivom izvoru hrane. == Buduće akcije == There has been a general decline in plant and palynivore species diversity which is predicted to continue with the current trends in the release of [[greenhouse gasses]] and climate change.<ref name=":5" /> Given the extent of current research and evidence depicting the correlation between palynivore decline and a decline in pollinating plants' reproductive success, below are proposed steps that could potentially mitigate the loss of palynivore species. # Restoring and protecting palynivore habitat in the form of the floral reserves of threatened migratory palynivores<ref name=":5">{{Cite journal|last=Allen Wardell|first=Gordon|date=February 1998|title=The Potential Consequences of Pollinator Declines on the Conservation of Biodiversity and Stability of Food Crop Yields|journal=Conservation Biology|volume=12|issue=1|pages=8–17|jstor=2387457|doi=10.1046/j.1523-1739.1998.97154.x|bibcode=1998ConBi..12....8. |s2cid=13797296}}</ref> #Planting more native plants to attract native palynivores[[File:Native plants benefit pollinators and other wildlife. Photo by Steve Henry USFWS. (16875006115).jpg|thumb|Students at the Simi Valley Adventist School planting native plants in their schoolyard habitat project. This will help benefit native pollinators and native wildlife.]] #Increasing the available habitat for palynivores in and around croplands and gardens<ref name=":5" />[[File:NASA Kennedy Wildlife - Bees swarm around hives.jpg|thumb|Bees swarming around a man made beehive compliments of NASA Kennedy Wildlife]] # Mitigating the use of pesticides, agrochemicals, and herbicides <ref name="Potts" /> == Reference == {{Reflist}} {{Wiktionary}} {{načini ishrane}} m9int2ijuvb85aqrrt80tvvcojp7id7 0 238629 42655356 42529156 2026-07-15T12:18:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655356 wikitext text/x-wiki {{Infokutija filmska biografija | ime = David Lynch | profesija = redatelj | slika = David Lynch (1990).jpg | veličina = 200px | opis = David Lynch na 42. dodjeli nagrade [[Emmy]], [[rujan]] [[1990.]] godine | ime_po_rođenju = David Keith Lynch | datum_rođenja = {{Birth date|1946|01|20|df=y}} | mjesto_rođenja = {{flagicon|SAD}} [[Missoula, Montana|Missoula]] | datum_smrti = {{Death date and age|2025|01|15|1946|01|20|df=y}} | mjesto_smrti = {{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]] | počivalište = | pseudonim = | nacionalnost = | državljanstvo = | supružnik = Peggy Lentz {{small|(1967–1974)}}<br />Mary Fisk {{small|(1977–1987)}}<br />Mary Sweeney {{small|(2006-2007)}}<br />Emily Stofle {{small|(2009-2023)}} | partner = [[Isabella Rossellini]] {{small|(1986–1991)}} | roditelji = | djeca = četvero | rodbina = | religija = | obrazovanje = George Washington University | javna_funkcija = | period = | žanr = | znameniti_filmovi = | znamenite_serije = | uticaj_od = | uticaj_na = | nagrade = <div> [[1993.]] '''Nagrada za životno djelo'''<br /> [[1990.]] '''[[Zlatna palma]]''' – ''[[Divlji u srcu]]''<br /> [[2001.]] '''[[Kanski filmski festival|Nagrada Filmskog festivala u Cannesu za najboljeg redatelja]]''' – ''[[Mulholland Drive (film)|Mulholland Drive]]''<br /> [[2006.]] '''[[Venecijanski filmski festival]]''' – ''Zlatni lav za životno djelo''<br /> [[2007.]] '''[[Independent Spirit Awards]]''' – ''Nagrada za posebna dostignuća''</div> | potpis = David Lynch signature.svg }} '''David Keith Lynch''' ([[Missoula, Montana|Missoula]], [[20. siječnja]] [[1946.]] – [[15. 1.|15. siječnja]] [[2025.|2025]]), bio je [[SAD|američki]] filmaš, televizijski redatelj, vizualni umjetnik, glazbenik i glumac. Poznat po svojim nadrealnim filmovima, Lynch je razvio svoj jedinstveni vizualni stil, popularni nazivan "Linčevski stil", a kojeg karakteriziraju snene scene i specijalni dizajn zvuka. Nadrealni i u mnogim slučajevima nasilni elementi njegovih filmova na reputaciji su da "zastrašuju, vrijeđaju i mistificiraju" svoje gledatelje.<ref name="lynch245">[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 245.</ref> Rođen u obitelji srednje klase u Missouli, država [[Montana]], Lynch je djetinjstvo proveo putujući SAD-om prije nego je upisao studij slikarstva na ''Pennsylvania Academy of Fine Arts'' u [[Philadelphia|Philadelphiji]] gdje se i započeo baviti produkcijom kratkih [[film]]ova. Odlučivši se u potpunosti posvetiti tom mediju, preselio se u [[Los Angeles]] gdje je producirao svoj prvi film, nadrealni horor [[Eraserhead]] ([[1977]]. godine). Nakon što je film postigao kultni status, Lynchu je ponuđena režija filma [[Čovjek-slon (1980.)|Čovjek-slon]] ([[1980.]]) koji mu je donio veliki uspjeh i proboj. Nakon toga je snimio dva filma za produkciju kuću De Laurentiis Entertainment Group: znanstveno-fantastični ep [[Dune (film)|Dina]] ([[1984]]) koji je bio kritički i komercijalni neuspjeh, te [[Film noir|neo-noir]] kriminalistički film [[Blue Velvet (film)|Plavi baršun]] ([[1986]]) koji je pobrao hvalospjeve filmske kritike. Početkom 90-tih godina prošlog stoljeća, zajedno s [[Mark Frost|Markom Frostom]], kreirao je iznimno popularnu, misterioznu televizijsku seriju [[Twin Peaks]] ([[1990.]] - [[1991.]]), a nakon nje je snimio i ''prequel'' u obliku filma [[Twin Peaks: Fire Walk with Me|Twin Peaks: Vatro hodaj sa mnom]] (1992.); zatim [[film ceste]] [[Divlji u srcu]] (1990) i obiteljski film [[The Straight Story|Prava priča]] ([[1999]]). Ipak, nije odustao od snimanja nadrealnih filmova pa je tako snimio [[Lost Highway (film)|Izgubljenu autocestu]] ([[1997.]]), [[Mulholland Drive (film)|Mulholland Drive]] ([[2001.]]) i [[Inland Empire (film)|Unutarnje carstvo]] ([[2006]]). U međuvremenu je objeručke prihvatio [[Internet]] kao novi medij, pa je producirao nekoliko web serija, kao što su animirani ''Dumbland'' ([[2002]]) i nadrealni ''sitcom'' ''Rabbits'' (2002). Tijekom svoje karijere, Lynch je zaradio tri nominacije za prestižnu nagradu [[Oscari|Oscar]] u [[Oscar za najboljeg redatelja|kategoriji najboljeg redatelja]],<ref>{{cite web| url=http://awardsdatabase.oscars.org/ampas_awards/DisplayMain.jsp?curTime=1202300031690| title= 1980 Academy Awards Nominations}}</ref><ref>{{cite web| url=http://awardsdatabase.oscars.org/ampas_awards/DisplayMain.jsp?curTime=1202300217934| title= 1986 Academy Awards Nominations}}</ref><ref>{{cite web| url=http://awardsdatabase.oscars.org/ampas_awards/DisplayMain.jsp?curTime=1202300255441| title= 2001 Academy Awards Nominations}}</ref> te jednu u [[Oscar za najbolji adaptirani scenarij|kategoriji najboljeg scenarija]]. Dva puta je osvojio francuskog Césara za najbolji strani film, kao i [[Zlatna palma|Zlatnu palmu]] na [[Filmski festival u Cannesu|filmskom festivalu u Cannesu]] te počasnu nagradu za životno postignuće na [[Venecijanski filmski festival|filmskom festivalu u Veneciji]]. Francuska vlada dodijelila mu je Legion of Honor, najveće priznanje koje jedan civil može dobiti,<ref>{{Cite news |url=http://www.cbsnews.com/stories/2007/10/01/entertainment/main3315542.shtml |title=The Police Knighted In France: Filmmaker David Lynch Promoted to Officer in France's Legion of Honor |publisher=CBS News Online |date=1 October 2007 |accessdate=29 November 2010 |archivedate=2013-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130725073226/http://www.cbsnews.com/stories/2007/10/01/entertainment/main3315542.shtml |deadurl=yes }}</ref> a te iste godine ([[2007.]]) [[The Guardian]] ga je opisao kao "najvažnijeg redatelja ove ere".<ref>{{cite web |url=http://film.guardian.co.uk/features/page/0,11456,1082823,00.html |title=40 best directors |publisher=The Guardian Online |year=2007 |accessdate=29 November 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5Qeh0Qrlu?url=http://film.guardian.co.uk/features/page/0,11456,1082823,00.html |archivedate=2007-07-27 |deadurl=no }}</ref> Allmovie proglasio ga je "renesansnim čovjekom modernog američkog filmskog stvaralaštva",<ref>{{cite web| last = Ankeny | first = Jason | url=http://www.allmovie.com/artist/david-lynch-100454 |title=David Lynch: Biography |publisher=Allmovie |accessdate=29 November 2010}}</ref> a uspjesi njegovih filmova označili su ga kao "prvog popularnog nadrealista".<ref>[[#Lyn05|Pauline Kael, quoted in Lynch and Rodley 2005]]. str. xi.</ref> == Život i karijera == === Rani život (1946. - 1965.) === David Lynch rođen je u [[Missoula, Montana|Missouli]], država [[Montana]] [[20. siječnja]] [[1946.]]<ref name="imdb">[http://www.imdb.com/name/nm0000186/ David Lynch] na [[IMDb]]u</ref><ref name="ReferenceA">[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 1.</ref> Njegov otac, Donald Walton Lynch bio je znanstveni istraživač, a radio je za američki odjel za poljoprivredu dok je njegova majka, Edwina "Sunny" Lynch (djevojački Sundholm) bila učiteljica engleskog jezika<ref name="imdb" /> čiji su preci imigrirali u [[SAD]] iz [[Finska|Finske]] u 19. stoljeću. Lynch je odgajan kao [[Prezbiter]]ijanac.<ref>{{Cite news|last=Williams|first=Alex|url=http://www.rickross.com/reference/tm/tm150.html|title=David Lynch's Shockingly Peaceful Inner Life|publisher=New York Times|date=31 December 2007|accessdate=29 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514031800/http://www.rickross.com/reference/tm/tm150.html|archivedate=2011-05-14|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news | last = Sadighian | first = David |url=http://www.globalgoodnews.com/education-news-a.html?art=1128100751793764 |title=David Lynch thinks we're all lightbulbs. What? |publisher=Yale Daily News |date=1 October 2005 | accessdate=29 November 2010}}</ref> Zbog Donaldovog posla, obitelj Lynch konstantno se selila na razna područja SAD-a. Upravo zbog toga se Lynch u dobi od samo dva mjeseca preselio u [[Sandpoint]], država [[Idaho]], a samo dvije godine kasnije, nakon rođenja njegovog brata Johna, obitelj se ponovno preselila, ovaj put u [[Spokane]], država [[Washington (savezna država)|Washington]]. Upravo je tamo rođena Davidova sestra Martha prije nego su se ponovno preselili u [[Durham]], država [[Sjeverna Karolina]], a nakon toga u [[Boise]], država Idaho i u [[Alexandria|Alexandriju]], država [[Virginia]].<ref name="ReferenceA"/> Iako su se konstantno selili, Lynch nije imao problema s prilagođavanjem - vrlo lako upoznavao je nove prijatelje čim je započeo pohađati neku novu školu.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 2–3.</ref> Komentirajući svoj rani život, Lynch je izjavio: "Svijet je za mene kao djetetu bio fantastičan. Naravno, tu su bili uobičajeni strahovi, kao odlazak u školu... Za mene je tada škola bila zločin protiv mladih ljudi. Uništavala je same temelje slobode. Učitelji nisu bili dovoljno pozitivnog stava."<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 14.</ref> Uz školu, otac ga je natjerao da bude u mladim izviđačima, ali Lynch je kasnije rekao: "Postao sam dijelom izviđača samo da bih kasnije mogao odustati i ostaviti sve to iza sebe." Upravo zahvaljujući sudjelovanju u izviđačkoj grupi, Lynch je bio jedan od sudionika inauguracije Predsjednika [[John F. Kennedy|Johna. F. Kennedyja]] ispred [[Bijela kuća|Bijele kuće]] koja se događala upravo na njegov rođendan, [[1961.]] godine.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 05.</ref> [[Datoteka:David Lynch (1964 yearbook portrait).jpg|thumb|left|175px|Mladi Lynch u slici iz 1964.]] Lynch se za slikanje i crtanje zainteresirao zahvaljujući ocu svog prijatelja dok je živio u Virginiji koji je i sam bio profesionalni slikar i razmišljao o tome da mu karijera krene u tom pravcu.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 8–9.</ref> U srednjoj školi Francis C. Hammond u Alexandriji nije se najbolje snašao, ali za školski rad ionako nije bio previše zainteresiran. Međutim, bio je popularan kod drugih kolega i nakon što je otišao odlučio je studirati [[slikarstvo]] te je upisao ''School of the Museum of Fine Arts'' u [[Boston]]u, 1964. godine gdje mu je cimer bio [[Peter Wolf]].<ref>{{Cite web |title=Peter Wolf – Biography |url=http://www.peterwolf.com/bio/index2.html |access-date=2013-08-12 |archive-date=2012-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120615152715/http://www.peterwolf.com/bio/index2.html |dead-url=yes }}</ref> Ipak, napustio je studij nakon godinu dana, izjavivši: "UOPĆE NISAM bio inspiriran tim mjestom", te je isplanirao proputovanje [[Europa|Europom]] sljedeće tri godine s prijateljem [[Jack Fisk|Jackom Fiskom]] koji je također bio razočaran svojim studijem na Cooper Unionu. Obojica su gajili iste nade da će vježbati s ekspresionističkim slikarom [[Oskar Kokoschka|Oskarom Kokoschkom]] u njegovoj školi, ali nakon što su došli u [[Salzburg]] i otkrili da on nije slobodan, vratili su se u SAD nakon samo 15 provedenih dana svog putovanja od planirane tri godine.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 31–34.</ref> === Philadelphia i kratki filmovi (1966. - 1970.) === Vrativši se u [[SAD]], Lynch je otišao u [[Virginia|Virginiju]], ali budući su se njegovi roditelji preselili u [[Walnut Creek]] (država [[Kalifornija]]) on je neko vrijeme bio prisiljen živjeti sa svojim prijateljem Tonyjem Keelerom prije nego je odlučio otići u [[Philadelphia|Philadelphiju]] gdje, nakon savjeta Jacka Fiska koji ju je već pohađao, upisuje ''Pennsylvania Academy of Fine Arts'', a koju je puno više preferirao od prijašnjeg koledža za umjetnost u [[Boston]]u tvrdeći: "U Philadelphiji je bilo mnogo velikih i ozbiljnih slikara; svi su inspirirali jedni druge i to je bilo zbilja prekrasno razdoblje."<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 36–37.</ref> Upravo tamo je započeo svoju vezu s kolegicom Peggy Reavey koju je oženio [[1967.]] godine. Sljedeće godine Peggy je rodila njihovo dijete, curicu Jennifer. Kasnije opisujući ovu situaciju Peggy je izjavila da "Lynch definitivno nije bio dobar otac, ali je svejedno volio kćerku. Bila sam trudna kad smo se vjenčali. Oboma nam se nije sviđala ta ideja."<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 31.</ref> Kao obitelj preselili su se u kvart Fairmount u Philadelphiji gdje su kupili veliku kuću od 12 soba za relativno malu cijenu (3.500 [[dolar]]a) zbog toga što je susjedstvo bilo poznato po čestim pljačkama i siromaštvu. Kasnije opisujući svoj život ovdje, Lynch je izjavio: "Živjeli smo jeftino, ali grad je bio pun straha. Malo niže u ulici netko je ubio klinca... Opljačkali su nas dva puta, razbili prozore i ukrali auto. Prvi put su nam provalili u kuću samo tri dana nakon useljenja... Ispunjavao nas je osjećaj da se nalazimo blizu ekstremne opasnosti, a strah je bio izrazito intenzivan. Sve je bilo prepuno nasilja i mržnje i prljavštine. Ali najveći utjecaj na moj život imao je upravo taj grad."<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 42–43.</ref> U međuvremenu, kako bi financijski podupirao svoju obitelj, pored studiranja se i zaposlio.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 43.</ref> Upravo je na Akademiji u Philadephiji Lynch kreirao svoj prvi kratki film naslova ''Six Men Getting Sick'' [[1966.]] godine. Ideju za film dobio je zbog svojih slika koje je rado želio vidjeti kako se miču, ali je kasnije razmišljao o ideji kreacije animacije s umjetnikom Bruceom Samuelsonom. Nakon što od tog projekta ništa nije bilo, Lynch je odlučio raditi na filmu sam te je kupio najjeftiniju 16mm kameru koju si je mogao priuštiti. Kao radni prostor zauzeo je jednu od napuštenih soba Akademije i potrošio sveukupno 200 dolara (koje je tada smatrao pravim bogatstvom) kako bi producirao film ''Six Men Getting Sick''.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 37–38.</ref> Opisujući ga kao "57 sekundi razvoja i vatre i tri sekunde povraćotine" Lynch je film neprestano vrtio tijekom izložbe Akademije koja se održava svake godine gdje je podijelio prvu nagradu sa slikom autora [[Noel Mahaffey|Noela Mahaffeyja]].<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 38.</ref><ref name="ReferenceB">[[#LeB00|Le Blanc and Odell 2000]]. str. 15–16.</ref> Ovo je dovelo do toga da ga je unajmio bogati kolega, H. Barton Wasserman, koji mu je ponudio tisuću dolara da mu snimi nešto novo. Potrošivši 478.28 dolara od toga na rabljenu Bolex kameru "njegovih snova", Lynch je producirao novi animirani kratki film, ali prilikom razvijanja istoga shvatio da je rezultat tek zamagljeni pozitiv bez okvira. Kasnije će reći: "I tako, nazvao sam Barta Wassermana i rekao mu: 'Bart, film je katastrofa. Kamera se pokvarila i nisam uspio napraviti to što sam morao.' A on je odgovorio: 'Ne brini, Davide, uzmi ostatak novca i napravi nešto drugo za mene. Samo mi daj nešto.' Kraj priče."<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 39.</ref> Uzevši ostatak novca, Lynch je odlučio eksperimentirati između animacije i igranog filma te producirao četverominutni kratki film imena ''The Alphabet'' [[1968.]] godine. U filmu je glumila Lynchova žena Peggy kao lik ''Djevojke'' koja izgovara abecedu uz seriju slika [[konj]]a prije nego što umre iskrvarivši po krevetu. Kao zvučni efekt, Lynch je koristio pokvareni kasetofon kojim je snimio plač svoje bebe Jennifer i na taj način stvorio deformiran zvuk za kojeg je smatrao da je izuzetno efektan. Kasnije opisavši gdje je našao inspiraciju za ovaj uradak, Lynch je izjavio: "Peggyna nećakinja jedne je noći imala noćnu moru i u snu počela izgovarati abecedu na zastrašujuć način. I tako je nastao film ''The Alphabet''. Sve ostalo bilo je podsvjesno."<ref name="ReferenceB"/><ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 39–40</ref> Saznavši za novo osnovani [[Američki filmski institut]] koji je davao stipendije filmašima koji su za njih mogli producirati stare, ali i nove projekte, Lynch je odlučio poslati im kopiju filma ''The Alphabet'' zajedno sa scenarijem kojeg je napisao za svoj novi kratki film i koji bi u potpunosti trebao biti igrani, naziva ''The Grandmother''.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 42.</ref> Institut je pristao financirati njegov rad, u početku mu ponudivši pet tisuća dolara od zatraženog budžeta koji je iznosio 7.200 dolara, ali kasnije se predomislivši i odobrivši dodatne 2.200 dolara koje su mu bile potrebne. Snimivši film u vlastitoj kući s glumcima koji su se sastojali od njegovih kolega s posla i studija,<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 44–47.</ref> film ''The Grandmother'' je priča o zanemarenom dječaku koji "uzgaja" baku iz sjemena kako bi se ona brinula o njemu. Filmski kritičari [[Michelle Le Blanc]] i [[Colin Odell]] kasnije su istaknuli: "Ovaj film je istinska nastranost, ali sadrži mnoge teme i ideje koje će kasnije biti vidljive u njegovom radu te prikazuje fantastično shvaćanje filma kao medija."<ref>[[#LeB00|Le Blanc and Odell 2000]]. str. 18.</ref> === Los Angeles i ''Eraserhead'' (1971. - 1979.) === [[Datoteka:David Lynch - Nuart Theatre trailer for Eraserhead.ogg|thumb|right|Glas Davida Lynch u uvodnom govoru filma ''[[Eraserhead]]''.]] [[1971.]] godine Lynch se sa suprugom i kćerkom preselio u [[Los Angeles]] gdje je započeo studij filma na Konzervatoriju Američkog filmskog instituta, mjesto za koje će kasnije reći da je bilo "totalno kaotično i neorganizirano, što je bilo odlično... Vrlo brzo si naučio da ako želiš nešto napraviti moraš to napraviti sam. Puštali su ljude da rade po svome."<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 57–58.</ref> Započeo je rad na scenariju radnog naslova ''Gardenback'', a koji se razvio iz "slike koju sam upravo završio". Tijekom tog pothvata podupiralo ga je nekoliko kolega sa studija koji su ga ohrabrivali da produži scenarij i doda više dijaloga na što je on nevoljko pristao. Ipak, uz takav način uplitanja u projekt ''Gardenback'', dosadilo mu je pohađanje [[fakultet]]a pa je najavio svoj odlazak. Kako bi ga spriječili u tome, mnogi profesori su ga molili da se predomisli vjerujući da je upravo on jedan od njihovih najboljih studenata. On je na kraju pristao, ali samo pod uvjetom da razvije vlastiti projekt u koji se nitko neće uplitati. Osjećajući da je ''Gardenback'' uništen, on je svoje misli usmjerio prema novom filmu kojeg je nazvao "''[[Eraserhead]]''".<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 58–59.</ref> [[Datoteka:Eraserhead.jpg|thumb|right|250px|Filmski poster ''[[Eraserhead]]a''.]] Unatoč činjenici što je planirano da film traje 42 minute (na kraju je trajao 89 minuta), scenarij za ''Eraserheada'' je imao tek 21 stranicu pa su se neki profesori na fakultetu zabrinuli da film neće biti uspješan s toliko malo dijaloga i akcije. Ipak, pridržavali su se danog obećanja i nisu se miješali u projekt kao što su to učinili s ''Gardenbackom'' pa je Lynch imao potpunu kreativnu slobodu. Snimanje filma započelo je [[1972.]] godine uglavnom po noći u napuštenim stajama kako bi se na taj način omogućilo produkcijskom timu (koji je uključivao uglavnom Lyncha i neke njegove prijatelje kao što su [[Sissy Spacek]], [[Jack Fisk]], kamerman [[Frederick Elmes]] i montažer zvuka [[Alan Splet]]) da postave sobu za kameru, sobu za montažu, sobu za hranu i kupaonicu.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 59–60.</ref> Projekt je financirao [[Američki filmski institut]] koji je Lynchu dao deset tisuća [[dolar]]a, ali za koje se ispostavilo da neće biti dovoljni da se film završi. Međutim, zbog pritiska drugih studija nakon uspjeha relativno jeftinog filma [[Goli u sedlu]], institut nije mogao dati više novaca Lynchu i njegovoj ekipi. Zbog toga je Lynch posudio novac od svog oca, a također je uzeo svu ušteđevinu koju je imao kad je radio kao dostavljač novina.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 76 i 60.</ref> Nedugo nakon što je produkcija filma ''Eraserhead'' započela, Lynch i njegova supruga su se rastali (bez većih poteškoća) pa je redatelj praktički počeo živjeti na setu. [[1977.]] godine Lynch će se ponovno oženiti, ovaj put s Mary Fisk.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 60, 80, 110.</ref> Snimljen u crno-bijeloj tehnologiji, ''Eraserhead'' je priča o povučenom mladiću imena Henry ([[Jack Nance]]) koji živi u nimalo maštovitoj industrijskoj pustoši, a čija djevojka rađa deformiranu bebu koju mu ostavlja na brigu. Beba konstantno plače što dovodi do njezine slučajne smrti nakon čega se cijeli svijet počinje raspadati. Lynch je oduvijek odbijao potvrditi ili negirati bilo kakvu interpretaciju filma ili "priznati vlastito razmišljanje u vezi mnogih apstrakcija u filmu".<ref name="ReferenceC">[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 54.</ref> Ipak, priznao je da je veliki utjecaj na film imao njegov život u [[Philadelphia|Philadelphiji]] te je o filmu izjavio da je to u biti njegova "[[The Philadelphia Story (film)|Philadelphijska priča]]".<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 56.</ref><ref name = "cehwte">[http://www.davidlynch.de/tiplynchtrans.html David Lynch interview 1985], www.davidlynch.de.</ref> Upravo je zbog financijskih problema s produkcijom snimanje filma ''Eraserhead'' bilo hektično s konstantnim prekidanjem i ponovnim startanjem. Upravo za vrijeme jedne takve pauze u snimanju [[1974.]] godine Lynch je kreirao kratki film naziva ''The Amputee'' čija se radnja vrtila oko žene kojoj su amputirane dvije noge (glumi ju supruga Jacka Nancea - Catherine Coulson), a koja na glas čita pismo dok joj doktor pere njezine drvene noge (doktora glumi sam Lynch).<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 66.</ref><ref>[[#LeB00|Le Blanc and Odell 2000]]. str. 17.</ref> Film ''Eraserhead'' napokon je završen [[1976.]] godine nakon pet godina produkcije. Lynch je naknadno želio film prijaviti na [[filmski festival u Cannesu]], ali unatoč činjenici što se film nekim kritičarima sviđao, drugi su ga smatrali odvratnim pa nije izabran za projekciju. Zbog sličnog razloga film su odbili i kritičari s festivala u [[New York]]u, ali je film dobio projekciju na filmskom festivalu u Los Angelesu nakon što je Ben Barenholtz, distributer kina Elgin, čuo za njega.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 82–83.</ref> Ben je izrazito podržavao film, pomažući u njegovoj kino distribuciji u [[SAD|SAD-u]] tijekom [[1977.]] godine pa je ''Eraserhead'' na kraju postao popularan među ponoćnom ''underground'' publikom<ref name="ReferenceC"/> te kasnije opisan kao jedan od najvažnijih takvih filmova 70-tih godina prošlog stoljeća uz filmove ''El Topo'', ''Pink Flamingos'', ''[[Rocky Horror Picture Show]]'', ''The Harder They Come'' i ''[[Night of the Living Dead|Noć živih mrtvaca]]''.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0457414/?ref_=fn_al_tt_1 Midnight Movies: From the Margin to the Mainstream], [[IMDB]].</ref> Priznati redatelj [[Stanley Kubrick]] izjavio je da mu je ''Eraserhead'' jedan od najdražih filmova svih vremena.<ref name="lynch77">[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 77.</ref> === ''Čovjek-slon'' i početak uspjeha (1980. - 1982.) === {{Glavni|Čovjek-slon (1980.)}} Nakon kultnog uspjeha filma ''Eraserhead'' među ''underground'' publikom, Stuart Confeld - izvršni producent [[Mel Brooks|Mela Brooksa]] - pogledao je film i kasnije izjavio: "Bio sam totalno oboren s nogu... Mislio sam da se radi o najboljoj stvari koju sam ikad vidio. Bilo je to zbilja iskustvo koje me je pročistilo."<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 88.</ref> Kontaktirao je Lyncha i pristao mu pomoći oko njegovog sljedećeg projekta - filma zvanog ''Ronnie Rocket'' za koji je Lynch već napisao scenarij. Ipak, Lynch je ubrzo shvatio da ''Ronnie Rocket'' - film čiju je radnju opisao kao "elektricitet s trometarskim tipom crvene kose" - neće biti prihvaćen od niti jednog financijera pa je zamolio Cornfelda da mu pronađe scenarij kojeg je napisao netko drugi, a koji bi Lynch mogao režirati. Cornfeld se dao u potragu i našao mu četiri scenarija, ali nakon što je samo čuo naslov - [[Čovjek-slon (1980.)|Čovjek-slon]] - Lynch je već bio siguran da je to prava stvar za njega.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 90–92.</ref> Scenarij za film ''Čovjek-slon'' kojeg su napisali [[Chris de Vore]] i [[Eric Bergren]] temeljen je na istinitoj priči o [[Joseph Merrick|Josephu Merricku]], deformiranom čovjeku koji živi u viktorijanskom [[London]]u, a za kojeg se počinje brinuti kirurg Frederick Treves. Lynch je želio snimiti film, ali prije toga je morao napraviti par izmjena u priči kako bi se odmaknuo od istinitih događaja, ali koje je smatrao zanimljivijim zapletom.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 95.</ref> Za to mu je trebalo službeno odobrenje Mela Brooksa čija je kompanija ''BrookFilms'' bila odgovorna za produkciju; Brooks je naknadno pogledao film ''Eraserhead'' i nakon izlaska s projekcije zagrlio Lyncha i izjavio: "Ti si luđak, volim te! Primljen si!"<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 92–93.</ref> U filmu ''Čovjek-slon'' glavne uloge tumače [[John Hurt]] (kao John Merrick) i [[Anthony Hopkins]] kao Frederick Treves. Snimanje filma odvijalo se u Londonu i premda mu je Lynch dao svoj vlastiti nadrealni ton (uključujući i crno-bijelu tehnologiju) svejedno ga se smatra "njegovim najkonvencionalnijim filmom".<ref>[[#LeB00|Le Blanc and Odell 2000]]. str. 29–30.</ref> ''Čovjek-slon'' bio je veliki kritički i komercijalni uspjeh koji je na kraju dobio čak 8 nominacija za prestižnu filmsku nagradu [[Oscari|Oscar]], uključujući i one u kategorijama [[Oscar za najboljeg redatelja|najboljeg redatelja]] i [[Oscar za najbolji adaptirani scenarij|adaptiranog scenarija]] (osobno za Lyncha).<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 104.</ref> === ''Dina - pješčani planet'' i ''Plavi baršun'' (1983. - 1986.) === {{Glavni|Dune (film)}} {{Glavni|Plavi baršun (1986)}} Nakon uspjeha filma ''Čovjek-slon'' redatelj [[George Lucas]] koji je i sam bio obožavatelj ''Eraserheada'' ponudio je Lynchu mogućnost da režira posljednji dio iz originalne trilogije [[Ratovi zvijezda|Ratova zvijezda]] - [[Povratak Jedija]]. Međutim, Lynch je odbio argumentiravši svoju odluku mišlju da bi Lucas sam trebao režirati film kako bi on reflektirao njegovu viziju, a ne Lynchovu.<ref name = "cehwte" /><ref name="lynch113">[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 113.</ref> Nedugo potom otvorila se druga mogućnost za režiju velikog skupog [[znanstvena fantastika|znanstveno-fantastičnog]] [[ep]]a nakon što mu je [[Dino de Laurentiis]] iz ''De Laurentiis Entertainment Group'' ponudio filmsku adaptaciju SF romana autora [[Frank Herbert|Franka Herberta]] [[Dina (roman)|Dina]].<ref name="lynch113"/> Lynch je pristao, a zbog toga se obvezao na produkciju još dva filma za kompaniju. Uslijedio je rad na scenariju temeljen na romanu. U početku je Lynch radio sa Chrisom de Voreom i Ericom Bergrenom, ali nakon što se De Laurentiisu prvotne verzije nisu svidjele, Lynch je odlučio sam završiti scenarij.<ref name="lynch115">[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 115.</ref> Lynch je također pomogao graditi neke filmske setove kako bi na taj način kreirao "određeni izgled" za film, a pogotovo mu se svidio rad na planetu nafte ''Giedi Primeu'' za koji je "upotrijebio čelik, vijke i porculan kako bi ga konstruirao".<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 118.</ref> Radnja filma [[Dune (film)|Dina - pješčani planet]] smještena je u dalekoj budućnosti u kojoj ljudi žive u međuzvjezdanom feudalnom carstvu. Glavni lik, Paul Atreides (glumi ga [[Kyle MacLachlan]]) je sin plemenite obitelji koji preuzima kontrolu nad pješčanim planetom ''Arrakisom'' koji uzgaja rijetku mješavinu začina, a koju se smatra najvrjednijom robom u carstvu. Međutim, Lynch nije bio zadovoljan filmom kasnije izjavivši: "''Dina'' je bio studijski film. Nisam mogao napraviti završnu verziju. I, malo po malo, pristajao sam na razne kompromise vlastite vizije".<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 120.</ref> Producirao je veliki dio filma koji je ostao na montažnom stolu pa se završna verzija filma dramatično razlikuje od Lynchove originalno zamišljene.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 116–117.</ref> Iako je De Laurentiis mislio da će film u najmanju ruku biti uspješan kao ''Ratovi zvijezda'', Lynchov film bio je kritički i komercijalni promašaj; koštao je 45 milijuna dolara, a na domaćem tržištu utržio je tek 27.4 milijuna. Kasnije je studio [[Universal Pictures]] distribuirao "produljenu verziju" filma za [[televizija|televiziju]] koja je sadržavala skoro sat vremena više materijala i novu naraciju. Iako to nije bilo u skladu s Lynchovim namjerama, studio je drugu verziju filma smatrao puno razumljivijom nego originalni dvosatni film. Lynch je protestirao zbog te druge verzije i izborio se da ne bude potpisan kao redatelj produžene verzije filma pa su na njoj potpisani "Alan Smithee" kao redatelj i "Judas Booth" kao scenarist (pseudonimi koje je Lynch sam izmislio, a koji asociraju na njegove osjećaje izdaje od strane studija).<ref>{{cite book |url=http://books.google.com/books?id=l5JwyKjpH2QC&pg=PA41&lpg=PA41 |title=The cinema of David Lynch: American dreams, nightmare visions |author1=Erica Sheen |author2=Annette Davison |publisher=Wallflower Press |year=2004 |isbn=978-1-903364-85-7}}</ref> U međuvremenu je još [[1983.]] godine Lynch započeo pisanje i crtanje stripa ''The Angriest Dog in the World'' koji je sadržavao nepromijenjene grafike psa koji je bio toliko ljut da se nije mogao micati te kriptične [[filozofija|filozofske]] reference. Strip se objavljivao od 1983. do [[1992.]] godine u ''Village Voiceu'', ''Creative Loafingu'' i ostalim tabloidima i sličnim publikacijama.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 109.</ref> U ovom se razdoblju Lynch također zainteresirao za fotografiju kao oblik umjetnosti pa je putovao u sjevernu [[Engleska|Englesku]] kako bi fotografirao raspadajući industrijski pejzaž koji mu je naročito bio zanimljiv.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 109–111.</ref> Nakon filma ''Dina - pješčani planet'' Lynch se nalazio u ugovornoj obvezi za snimanjem još dva projekta za De Laurentiisa: prvi je bio planirani nastavak, ali zbog neuspjeha filma nikad nije otišao dalje od kostura scenarija.<ref name="lynch115"/> Drugi projekt je bio puno osobnije djelo, temeljeno na scenariju na kojem je Lynch već neko vrijeme radio. Razvijajući ideje koje je imao još od [[1973.]] godine, rezultat je bio [[Plavi baršun (1986)|Plavi baršun]], čija je radnja smještena u izmišljenom gradiću Lumberton, a koja se vrti oko studenta Jeffreyja Beaumonta (Kyle MacLachlan) koji pronađe odsječeno ljudsko uho u polju. Naknadna istraga uz pomoć prijateljice Sandy ([[Laura Dern]]) odvede ga u kriminalno podzemlje kojeg predvodi psihopat Frank Booth ([[Dennis Hopper]]) koji je oteo muža i dijete pjevačice Dorothy Vallens ([[Isabella Rossellini]]) koju konstantno siluje. Sam Lynch opisao je priču kao "san čudnih požuda zamotanih u misterioznu priču".<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 138.</ref> [[Datoteka:Blue Velvet Logo.png|200px|right]] Lynch je u film odlučio staviti [[pop]] pjesme 50-tih godina prošlog stoljeća, uključujući "In Dreams" autora [[Roy Orbison|Roya Orbisona]] i "Blue Velvet" [[Bobby Vinton|Bobbyja Vintona]] od kojih je potonja imala snažnu inspiraciju na film, a za koju je Lynch izjavio: "Bila je to pjesma koja je bacila svjetlo na film... Postojalo je nešto tajanstveno u njoj. Nagnala me na razmišljanje. I prva stvar o kojoj sam razmišljao bili su travnjaci - travnjaci u susjedstvu."<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 134.</ref> Ostalu glazbu koja se pojavljuje u filmu komponirao je [[Angelo Badalamenti]] koji će kasnije producirati glazbu za veliku većinu Lynchovih filmova.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 130–132.</ref> Film se svidio Dini de Laurentiisu, a također je hvaljen na specijalno organiziranim internim projekcijama. Međutim, rane projekcije za širu publiku nisu dobro prošle, jer se većini publike film nije svidio.<ref>[[#Lyn05|Lynch and Rodley 2005]]. str. 148–149.</ref> Iako je Lynch već bio uspješan zbog rada na filmu ''Čovjek-slon'', kontroverze ''Plavog baršuna'' su bile ono što je Lyncha izbacilo u orbitu kod publike i kritike; film je postigao veliki kritičarski uspjeh i skromni komercijalni. Lynch je za rad na filmu zaradio drugu nominaciju za prestižnu filmsku nagradu [[Oscari|Oscar]] u kategoriji najboljeg redatelja. Redatelj [[Woody Allen]], čiji je film [[Hannah i njezine sestre]] bio iste godine nominiran u kategoriji [[Oscar za najbolji film|najboljeg filma]] na Oscarima, izjavio je da mu je ''Plavi baršun'' najdraži film [[1986.]] godine.<ref name="Peary">{{cite book | title = Cult Movies 3 | url = https://archive.org/details/cultmovies350mor0000pear | first = Danny | last = Peary | year = 1988 | publisher = Simon & Schuster Inc. | location = New York | pages = [https://archive.org/details/cultmovies350mor0000pear/page/38 38]–42 | isbn = 0-671-64810-1}}</ref> {{sekcija}} == Zadnje godine == [[Datoteka:David Lynch 2016.jpg|thumb|right|175px|D. Lynch u slici iz 2016.]] Lynch je [[2000-e|2000-ih]] radio vremenska izvješća na svojoj sada nepostojećoj web stranici.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=By9d_0wBvLM&list=PLLqW44EeDnAs4FZDcDa0DMszVYGtYVjOK&index=1| archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/By9d_0wBvLM?url=https://www.youtube.com/watch?v=By9d_0wBvLM| archive-date= 2021-09-11|title=David Lynch weather report|via = YouTube| date=april 2008 }}{{cbignore}}</ref> Vratio se pisanju vremenskih izvješća iz svog stana u [[Los Angeles]]u, zajedno s dvjema novim serijama, "Na čemu danas radi David Lynch?",{{efn|{{jez-en|What is David Lynch Working on Today?}}}} u kojoj detaljno piše kako izrađuje kolaže, i "Današnji broj je...",{{efn|{{jez-en|Today's Number Is...}}}} u kojoj nasumično bira broj iz 1 do 10 svaki dan iz staklenke koja sadrži deset numeriranih ping-pong loptica. U jednom od svojih vremenskih izvještaja, Lynch je detaljno opisao san koji je sanjao o tome kako je bio njemački vojnik kojeg je ustrijelio američki vojnik na [[Bitka za Normandiju|danu D]].<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UCDLD_zxiuyh1IMasq9nbjrA|title=David Lynch Theater |via=YouTube|access-date=11. juna 2020|archive-date= 2020-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611145918/https://www.youtube.com/channel/UCDLD_zxiuyh1IMasq9nbjrA|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=David Lynch ends daily weather report by recalling dream about being a dying German soldier on D-Day|url=https://www.avclub.com/david-lynch-ends-daily-weather-report-by-recalling-drea-1843952285|last=McCarter|first=Reid|date=8. juna 2020|access-date= 2020-06-11|work=AV Club|archive-date=June 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200609163354/https://news.avclub.com/david-lynch-ends-daily-weather-report-by-recalling-drea-1843952285|url-status=live}}</ref> Nakon svog posljednjeg vremenskog izvješća iz 16. prosinca 2022., Lynch je rekao da se serija neće vratiti, dodavši: "Sada mogu dulje spavati ujutro. Morao sam ustajati vrlo rano da pogledam pravi meteorološki bilten a u dvije godine nisam propustio niti jedan."<ref>{{Cite news |last=Pulver |first=Andrew |date=24. aprila 2023 |title='It's all in the damn history books': David Lynch rails against the death of cinemas |url=https://www.theguardian.com/film/2023/apr/24/its-all-in-the-damn-history-books-david-lynch-rails-against-the-death-of-cinemas |access-date=9. juna 2024 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Godine 2018. objavljen je njegov novi [[album]] neobjavljenih pjesama, snimljen u suradnji s produkcijom Fire Walk with Me. Album je ostao neobjavljen dvadeset i šest godina i njegov konačni naslov je ''Thought Gang''. Djelo odražava postavu iz tog vremena: Lynch na vokalu i Badalamenti na klaviru. Rezultat je prilično uspješna mješavina jazz-industrial glazbe. Godine 2019., u dobi od sedamdeset i tri godine, Lynch je otvorio [[YouTube]] kanal pod nazivom David Lynch Theatre,<ref>{{en}} {{cite web |url= https://www.youtube.com/channel/UCDLD_zxiuyh1IMasq9nbjrA |title= DAVID LYNCH THEATER |last= Lynch |first= David |date= |website= |publisher= [[Youtube]] |accessdate= 21. 1. 2025 |quote=}} </ref> gdje je nastavio svoju staru jutarnju kolumnu o vremenu u Los Angelesu i istovremeno objavljivao kratke filmove i tutorijale. U lipnju 2020. ponovno je objavio svoju web-seriju "''Rabbits''" iz 2002. na YouTubeu.<ref>{{cite web|title=David Lynch Shares 2002-Era Web Series 'Rabbits' to YouTube|url=https://hypebeast.com/2020/6/david-lynch-shares-2002-era-web-series-rabbits-to-youtube|last=Zhang|first=Charlie|date=9. juna 2020|access-date=11. juna 2020|website= Hypebeast|archive-date=2020-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611200514/https://hypebeast.com/2020/6/david-lynch-shares-2002-era-web-series-rabbits-to-youtube|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=David Lynch's creepy web series 'Rabbits' is back online|url=https://www.engadget.com/david-lynchs-creepy-web-series-rabbits-is-back-online-100002786.html|last=England|first=Rachel|date=10. juna 2020|access-date=11. juna 2020|work=Engadget|archive-date= 2020-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611101511/https://www.engadget.com/david-lynchs-creepy-web-series-rabbits-is-back-online-100002786.html|url-status=live}}</ref> Dana 17. srpnja 2020., njegova prodavaonica robe izdala je set maski za lice s Lynchovim umjetničkim prikazom za [[Pandemija COVID-a 19|pandemiju COVID-19]].<ref>{{Cite news|title= David Lynch Now Has Line of Face Masks|url= https://www.dreadcentral.com/news/333752/studio-david-lynch-now-has-line-of-face-masks/|last=Millican|first=Josh|date=17. jula 2020|access-date=20. jula 2020|work=Dread Central|archive-date=2020-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200719110403/https://www.dreadcentral.com/news/333752/studio-david-lynch-now-has-line-of-face-masks/|url-status=live}}</ref> U veljači 2022. objavljeno je da je Lynch dobio ulogu u filmu [[Steven Spielberg|Stevena Spielberga]] ''The Fabelmans'' u ulozi koju je časopis [[Variety]] nazvao "strogo čuvanom tajnom", te je kasnije otkriveno da se radi o ulozi redatelja [[John Ford|Johna Forda]], čiji je susret sa Spielbergom dramatiziran u filmu u posljednjim trenucima, s protagonistom filma Sammyjem Fabelmanom (glumi ga [[Gabriel LaBelle|Gabriel LaBelle]]) na Spielbergovom mjestu. Lynch i glumci bili su nominirani za [[Nagrada SAG za najbolju filmsku postavu|nagradu Ceha filmskih glumaca za izvanrednu glumačku postavu]] u filmu. [[New York Times]] je napisao: "Gospodin Lynch nikada nije snimio konvencionalan holivudski film koji se sviđa publici, ali je 2022. pristao na epizodnu ulogu u jednom: u autobiografskom filmu g. Spielberga ''The Fabelmans'', gdje je zagonetni, ako ne i jezoviti, g. Lynch dobio ulogu Johna Forda, tvorca [[Western|vesterna]] i velikog starog kretena američke kinematografije, sentimentalna gesta koju se može nazvati samo Lynchijevom."<ref name="Hoberman">{{Cite news |last=Hoberman |first=James |author-link= |date=16. januara 2025 |title=David Lynch Dead: 'Twin Peaks' and 'Mulholland Drive' Director Was 78 |url=https://www.nytimes.com/2025/01/16/movies/david-lynch-dead.html |access-date=16. januara 2025 |work=[[The New York Times]] |language= |issn=0362-4331}}</ref> U kolovozu 2024. Lynch je javno objavio da mu je dijagnosticiran [[emfizem]], što je pripisao godinama [[Pušenje|pušenja]], te da više ne može izlaziti iz kuće, što znači da će moći režirati samo na daljinu. Rekao je da su dva njegova projekta za [[Netflix]] – s radnim naslovima ''Wisteria'' i ''Unrecorded Night'' – propali, ali da bi volio vidjeti svoje neproducirane projekte "''Antelope Don't Run No More''" i "''Snootworld''" realizirane.<ref>{{Cite news |last=Petri |first=Alexandra E. |date=5. augusta 2024 |title=David Lynch Says He Has Emphysema |url=https://www.nytimes.com/2024/08/05/arts/television/david-lynch-emphysema-twin-peaks.html |access-date=16. januara 2025 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite news |last1=Harrison |first1=Scoop|title=David Lynch Suffers from Emphysema, No Longer Able to Direct |url=https://consequence.net/2024/08/david-lynch-emphysema-directing/ |access-date=5. augusta 2024 |date=5. augusta 2024}}</ref> Lynch je tog mjeseca rekao da radi na postojećim projektima koliko god je mogao, i da je dobrog zdravlja, osim emfizema, te da ne planira otići u mirovinu.<ref>{{cite news|url = https://deadline.com/2024/08/david-lynch-health-covid-1236031810/|title = David Lynch Says 'I Will Never Retire' In Response To Health Reports|last = D'Alessandro|first = Anthony|date = 5. augusta 2024|accessdate = 5. augusta 2024|work = Deadline Hollywood}}</ref> Dana 16. siječnja 2025. Lyncheva [[Facebook]] stranica objavila je da je autor umro, tek pet dana prije svog 79. rođendana.<ref name="Variety">{{cite magazine|last=Morris |first=Chris |date=16. januara 2025 |title=David Lynch, Visionary Director of 'Twin Peaks' and 'Blue Velvet,' Dies at 78 |url=https://variety.com/2025/film/news/david-lynch-dead-director-blue-velvet-twin-peaks-1236276106/ |access-date=16. januara 2025 |magazine=[[Variety]]}}</ref> ==Filmografija== ===Cjelovečernji filmovi<ref name="allrovi">{{cite web|url=https://www.allmovie.com/artist/david-lynch-p100454/ |title=David Lynch movies, photos, movie reviews, filmography, and biography |publisher=AllMovie |first=Jason |last=Ankeny |access-date=13. augusta 2012 |archive-date= 2012-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120627101313/http://www.allmovie.com/artist/david-lynch-p100454/ |url-status=live }}</ref>=== {| class="wikitable" ! scope="col" | Godina ! scope="col" | Naslov ! scope="col" | Distributer |- | 1977 | ''[[Eraserhead]]'' | Libra Films |- | 1980 | ''[[The Elephant Man (film)|Čovjek-slon]]'' | [[Paramount Pictures]] |- | 1984 | ''[[Dune (film)|Dina: pješčani planet]]'' | [[Universal Studios|Universal Pictures]] |- | 1986 | ''[[Blue Velvet (film)|Plavi baršun]]'' | De Laurentiis Ent. G. |- | 1990 | ''[[Wild at Heart (film)|Divlji u srcu]]'' | The Samuel Goldwyn Company |- | 1992 | ''[[Twin Peaks: Fire Walk with Me|Twin Peaks: Vatro hodaj sa mnom]]'' | New Line Cinema |- | 1997 | ''[[Lost Highway (film)|Izgubljena autocesta]]'' | October Films |- | 1999 | ''[[The Straight Story|Prava priča]]'' | Buena Vista Pictures/[[Walt Disney Pictures]]<ref name=AFI>{{cite web|title=The Straight Story (1999)|website=AFI Catalog of Feature Films|access-date=6. februara 2022|url=https://catalog.afi.com/Film/61718-THE-STRAIGHTSTORY?sid=b9d2126e-1539-4e1c-ba73-6a0c6e1c1296&sr=7.913997&cp=1&pos=0}}</ref> |- | 2001 | ''[[Mulholland Drive (film)|Mulholland Drive]]'' | [[Universal Studios|Universal Pictures]] |- | 2006 | ''[[Inland Empire (film)|Unutarnje carstvo]]'' | Absurda, 518 Media<ref>{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/lynch-set-release-empire-143369/ |title=Lynch set to self-release 'Empire' |work=The Hollywood Reporter |last=Goldstein |first=Gregg |agency=Associated Press |date=16. novembra 2006 |access-date=23. decembra 2021}}</ref> |} ===Filmovi za TV=== {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Godina ! scope="col" | Naslov ! scope="col" | Kanal ! scope="col" | Bilješke |- | 1990–1991 | ''[[Twin Peaks]]'' | rowspan=2| [[American Broadcasting Company|ABC]] | 30 epizoda |- | 1992 | ''On the Air'' | epizoda: "The Lester Guy Show" |- | 1993 | ''[[Hotel Room]]'' | [[HBO]] | 2 epizode |- | 2017 | ''[[Twin Peaks]]'' | Showtime | 18 epizoda |- |} ===Kratki Filmovi=== * ''[[Kratki filmovi Davida Lyncha#Six Men Getting Sick|Six Men Getting Sick]]'' (1966.) * ''[[Absurd Encounter with Fear]]'' (1967.) * ''[[Fictitious Anacin Commercial]]'' (1967.) * ''[[Kratki filmovi Davida Lyncha#The Alphabet|The Alphabet]]'' (1968.) * ''[[Kratki filmovi Davida Lyncha#The Grandmother|The Grandmother]]'' (1970.) * ''[[Kratki filmovi Davida Lyncha#The Amputee|The Amputee]]'' (1974.) * ''[[Kratki filmovi Davida Lyncha#The Cowboy and the Frenchman|The Cowboy and the Frenchman]]'' (1988.) * ''[[Industrial Symphony No. 1|Industrial Symphony No. 1: The Dream of the Broken Hearted]]'' (1990.) * ''[[Kratki filmovi Davida Lyncha#Premonitions Following an Evil Deed|Premonitions Following an Evil Deed]]'' (1995.) * ''[[Darkened Room]]'' * ''[[Ballerina]]'' (2006.) * ''[[Boat (film)|Boat]]'' * ''[[Bug Crawls]]'' (2007.) * ''[[Scissors (D. Lynch, 2008)|Scissors]]'' (2008.) ==Samostalne umjetničke izložbe== {{columns-list|colwidth=30em| * 1967.: Vanderlip Gallery, Philadelphia<ref name="artnet">{{cite web |url=http://www.artnet.com/artists/david-lynch/biography |title=David Lynch Biography |website=Artnet |access-date=16. marta 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313234539/http://www.artnet.com/artists/david-lynch/biography |archive-date= 2016-03-13}}</ref> * 1983.: Puerto Vallarta, Meksiko<ref name="artnet" /> * 1987.: James Corcoran Gallery, Los Angeles<ref name="artnet" /> * 1989.: Leo Castelli Gallery, New York<ref name="artnet" /> * 1990.: Tavelli Gallery, Aspen<ref name="artnet" /> * 1991.: Muzej suvremene umjetnosti u Tokyou, Tokyo<ref name="artnet" /> * 1992.: Sala Parpallo, Valencia<ref name="artnet" /> * 1993.: James Corcoran Gallery, Los Angeles<ref name="artnet" /> * 1995.: Painting Pavilion, Open Air Museum, Hakone<ref name="artnet" /> * 1996.: Park Tower Hall, Tokyo<ref name="artnet" /> * 1997.: Galerie Piltzer, Pariz<ref name="artnet" /> * 2007.: Fondation Cartier pour l'Art Contemporain, Pariz<ref>{{cite web |url=https://www.fondationcartier.com/en/exhibitions/david-lynch-the-air-is-on-fire |title=David Lynch, The Air is on Fire |website=Fondation Cartier pour l'Art Contemporain|access-date=10. oktobra 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181010051613/https://www.fondationcartier.com/en/exhibitions/david-lynch-the-air-is-on-fire |archive-date= 2018-10-10}}</ref> * 2007/08. : ''The Air is on Fire'', Triennale di Milano, Milano<ref>{{cite web |url=https://www.exibart.com/milano/fino-al-13-i-2008-david-lynch-milano-triennale/ |title=David Lynch Milano, Triennale |website=Fondation Cartier pour l'Art Contemporain|access-date=21. januara 2025}}</ref> * 2008.: Epson Kunstbetrieb, Düsseldorf<ref name="artnet" /> * 2009.: Max-Ernst-Museum, Brühl<ref name="artnet" /> * 2010.: Mönchehaus Museum, Goslar<ref name="artnet" /> * 2010.: GL Strand, Kopenhagen<ref>{{cite web|title=Review: David Lynch Art Exhibit in Copenhagen|url=http://www.elephantjournal.com/2011/01/review-david-lynch-art-exhibit-in-copenhagen-tanya-lee-markul/|website=Elephantjournal.com|date=13. januara 2011|access-date=December 1, 2014|archive-date= 2014-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204103501/http://www.elephantjournal.com/2011/01/review-david-lynch-art-exhibit-in-copenhagen-tanya-lee-markul/|url-status=live}}</ref> * 2012.: Galerie Chelsea, Sylt<ref>{{Cite web|url=https://www.shz.de/lokales/sylt/artikel/galerie-chelsea-zeigt-drucke-von-david-lynch-40813761|title=Galerie Chelsea zeigt Drucke von David Lynch |date=26. maja 2012|publisher=Schleswig-Holsteinischer Zeitungsverlag}}</ref> * 2012.: Galerie Pfefferle, München<ref>{{cite magazine |url=https://www.fresko-magazin.de/wp-content/uploads/2016/02/Fresko_3-2012-low.pdf |title=Münchener Kunstherbst: Highlights in 2-D |magazine=Fresko |date=mart 2012 |page=3}}</ref> * 2013.: Galerie Barbara von Stechow, Frankfurt<ref>{{Cite web|url=https://press.epson.eu/de_DE/newsroom/david-lynch-foto-ausstellung-in-frankfurt/|title=David Lynch Foto-Ausstellung in Frankfurt|publisher=Epson|date=9. novembra 2013|access-date= 2025-01-17|language=de}}</ref> * 2014.: The Photographers' Gallery, London<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2014/3/25/5546110/david-lynch-the-factory-photographs-exhibit|title=David Lynch is fascinated by abandoned factories|first=Valentina|last=Palladino|date=25. marta 2014|website=The Verge}}</ref> * 2014.: Middlesbrough Institute of Modern Art<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2014/dec/12/david-lynch-middlesbrough-painting-exhibition-twin-peaks|title=Damn fine coffee and an individual slice of visual art – two sides of David Lynch|first1=Mark|last1=Brown|date=12. decembra 2014|work=The Guardian|access-date=16. januara 2025}}</ref> * 2014/15.: Pennsylvania Academy of the Fine Arts, Philadelphia<ref>{{Cite web |last=Crimmins |first=Peter |date=14. septembra 2014 |title=PAFA celebrates alum David Lynch with 'Unified Field' |url=https://whyy.org/articles/pafa-celebrates-alum-david-lynch-with-unified-field/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180517205327/https://whyy.org/articles/pafa-celebrates-alum-david-lynch-with-unified-field/ |archive-date=2018-05-17 |access-date=17. januara 2025 |website=WHYY.org |language=en-US}}</ref> * 2015.: Queensland Gallery of Modern Art, Brisbane<ref>{{Cite web|url=https://www.vice.com/en/article/between-two-worlds-we-saw-david-lynch-in-brisbane/|title=Between Two Worlds: We Saw David Lynch in Brisbane|work=Vice|first=Lee|last=Zachariah|date=16. marta 2015|access-date=16. januara 2025}}</ref> * 2017.: Centar suvremene umjetnosti Znaki Czasu, [[Toruń]]<ref>{{Cite web|url=https://www.indiewire.com/features/general/david-lynch-art-exhibition-camerimage-festival-1201878659/|title=The Ultimate David Lynch Art Exhibition Opens in November, Featuring 400 Original Works|work=Indiewire|first=Zack|last=Sharf|date=21. septembra 2017|access-date=16. januara 2025}}</ref> * 2018.: Kayne Griffin Corcoran, Los Angeles<ref>{{Cite web|url=https://www.latimes.com/entertainment/arts/museums/la-et-cm-david-lynch-corcoran-review-20181026-htmlstory.html|title=Review: David Lynch's paintings reveal insecurities of adolescence and maligned misfits|first=David|last=Pagel|date=26. oktobar 2018|website=Los Angeles Times}}</ref> * 2018/19.: Bonnefantenmuseum, Maastricht<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2019/03/14/arts/david-lynch-art-drawings-retrospective-netherlands-.html|title=David Lynch's Art Peers Behind the Facade|first=Nina|last=Siegal|date=14. marta 2019|work=The New York Times|access-date=16. januara 2025}}</ref> * 2019.: HOME, Manchester<ref>{{cite web |url=https://www.anothermanmag.com/life-culture/10737/a-major-david-lynch-exhibition-is-coming-to-the-uk |title=A Major David Lynch Exhibition Is Coming to the UK |website=Another Man |date=11. marta 2019 |access-date=12. marta 2020 |archive-date= 2020-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200729034821/https://www.anothermanmag.com/life-culture/10737/a-major-david-lynch-exhibition-is-coming-to-the-uk |url-status=live }}</ref> * 2019.: Sperone Westwater Gallery, New York<ref>{{cite web |url=https://www.speronewestwater.com/exhibitions/david-lynch/installations#press-release |title=Installations – David Lynch – Squeaky Flies in the Mud – 1 November – 21 December 2019 – Exhibitions |publisher=Sperone Westwater Gallery |access-date=12. marta 2020 |archive-date= 2020-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200212071459/https://www.speronewestwater.com/exhibitions/david-lynch/installations#press-release |url-status=live }}</ref> * 2021/22.: Kunsthallen Nikolaj, Kopenhagen<ref>{{cite web |url=https://cphpost.dk/?p=126334 |title=David Lynch to display photos at Nikolaj Kunsthal in September |last=Grandetoft |first=Kasper |date=12. jula 2021 |website=The Copenhagen Post |access-date=8. augusta 2021}}</ref> }} ==Diskografija== ;Studijski albumi {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Godina ! scope="col" | Naslov ! scope="col" | [[Diskografska kuća|Kuća]] ! scope="col" | Bilješke |- | 2011. | ''Crazy Clown Time'' | Sunday Best Recordings | |- | 2013. | ''The Big Dream'' | Sacred Bones Records | |- |} ;Suradnički albumi {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Godina ! scope="col" | Naslov ! scope="col" | Kanal ! scope="col" | Bilješke |- | 1998. | ''Lux Vivens'' | Mammoth Records | zajedno s Jocelynom Montgomery |- | 2001. | ''BlueBOB'' | Soulitude Records | zajedno s Johnom Neff |- | 2007. | ''The Air Is On Fire'' | Sacred Bones Records | zajedno s Deanom Hurley |- | 2007. | ''Polish Night Music'' | Sacred Bones Records | |- | 2011. | ''This Train'' | La Rose Noire | zajedno s [[Chrystabell]] |- | 2016. | ''Somewhere in the Nowhere'' | Meta Hari | zajedno s [[Chrystabell]] |- | 2018. | ''Thought Gang'' | Sacred Bones Records | zajedno s [[Angelo Badalamenti|Angelom Badalamenti]]; sniman 1992/93., obljaven 2018. |- | 2024. | ''Cellophane Memories'' | Sacred Bones Records | zajedno s [[Chrystabell]]<ref>{{Cite web |date=5. juna 2024 |title=David Lynch, Chrystabell Conjure 'Cellophane Memories' |url=https://www.spin.com/2024/06/david-lynch-chrystabell-new-album/ |access-date=16. januara 2025 |website=Spin}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/david-lynch-new-album-chrystabell-1236017914/|title=David Lynch's New Project Is an Album and Music Video With Chrystabell From 'Twin Peaks: The Return'|first=Pat|last=Saperstein|date=5. juna 2024}}</ref> |- |} == Nagrade i nominacije == '''[[Oscari|Oscar]]: * 1980: [[Oscar za najboljeg redatelja|Najbolji redatelj]] i [[Oscar za najbolji adaptirani scenarij|Najbolji adaptirani scenarij]] (''Čovjek-slon'', imenovan) * 1986: [[Oscar za najboljeg redatelja|Najbolji redatelj]] (''Plavi baršun'', imenovan) * 2001: [[Oscar za najboljeg redatelja|Najbolji redatelj]] (''Mulholland Drive'', imenovan) '''[[BAFTA]]: * 1980: Najbolji redatelj (''Čovjek-slon'', imenovan) * 1980: [[BAFTA za najbolji scenarij|Najbolji scenarij]] (''Čovjek-slon'', imenovan) '''[[Filmski festival u Cannesu]]: * 1990: [[Zlatna palma]] (''Divlji u srcu'', '''pobjeda''') * 1992: [[Zlatna palma]] (''Twin Peaks: Vatro, hodaj sa mnom'', imenovan) * 1999: [[Zlatna palma]] (''Prava priča'', imenovan) * 2001: Najbolji redatelj (''Mulholland Drive'', '''pobjeda''' - podijelio nagradu s redateljem [[Joel Coen|Joelom Coenom]] za film [[Čovjek kojeg nije bilo]]) * 2001: [[Zlatna palma]] (''Mulholland Drive'', imenovan) '''Nagrada Ceha američkih redatelja: * 1980: za zapažena redateljska postignuća na filmu (''Čovjek-slon'', imenovan) '''[[Nagrada Emmy]]: * 1990: Najbolja glazbena naslovna tema (''Twin Peaks'', imenovan) * 1990: Najbolja glazba i tekst (''Twin Peaks'' za pjesmu "Into the Night", imenovan) * 1990: Najbolji redatelj za dramsku seriju (''Twin Peaks'' za pilot epizodu, imenovan) * 1990: Najbolji scenario za dramsku seriju (''Twin Peaks'' za pilot epizodu, imenovan) * 1990: Najbolja dramska serija (''Twin Peaks'', imenovan) '''[[Zlatni globus]]: * 1980: [[Zlatni globus za najboljeg redatelja|Najbolji redatelj]] (''Čovjek-slon'', imenovan) * 1986: [[Zlatni globus za najbolji scenarij|Najbolji scenarij]] (''Plavi baršun'', imenovan) * 2001: [[Zlatni globus za najboljeg redatelja|Najbolji redatelj]] (''Mulholland Drive'', imenovan) * 2001: [[Zlatni globus za najbolji scenarij|Najbolji scenarij]] (''Mulholland Drive'', imenovan) '''[[Independent Spirit Awards]]: * 1986: Najbolji redatelj (''Plavi baršun'', imenovan) * 1986: Najbolji scenarij (''Plavi baršun'', imenovan) * 1999: Najbolji redatelj (''Prava priča'', imenovan) * 2007: Nagrada za posebna dostignuća (zajedno s [[Laura Dern|Laurom Dern]], '''pobjeda''') '''[[Nagrada Saturn]]: * 1992: Najbolji scenarij (''Twin Peaks: Fire Walk with Me'', imenovan) * 1992: Nagrada za životno djelo ('''pobjeda''') * 2001: Najbolji redatelj (''Mulholland Drive'', imenovan) '''[[Venecijanski filmski festival]]: * 2006: Future Film Festival Digital Award (''Unutarnje carstvo'' '''pobjeda''') * 2006: Zlatni lav za životno djelo ('''pobjeda''') '''Nagrada Ceha američkih scenarista: * 1980: Najbolja drama adaptirana s drugog medija (''Čovjek-slon'', imenovan) * 1986: Najbolji originalni scenarij (''Plavi baršun'', imenovan) == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{Izvori|3}} == Literatura == {{refbegin}} * {{Cite book |title= David Lynch |url= https://archive.org/details/davidlynchpocket0000mich |last= Le Blanc |first= Michelle and Odell, Colin |year= 2000 |publisher= Pocket Essentials |location= Harpenden, Hertfordshire |isbn=1903047064|nopp=|ref=LeB00}} * {{Cite book |title= Lynch on Lynch (revised edition) |url= https://archive.org/details/lynchonlynch0000lync_h8g0 |last= Lynch |first= David and Rodley, Chris |year= 2005 |publisher= Faber and Faber |location= New York |isbn=978-0571220182|nopp=|ref=Lyn05}} <!-- split column end --> * ''David Lynch: Interviews'', kolekcija intervjua s Lynchom u razdoblju od 1977. do 2008. godine, urednika Richarda A. Barneyja za seriju ''Conversations with Filmmakers'' (University Press of Mississippi, 2009, {{ISBN|978-1-60473-237-5}} [knjiga s mekim koricama], {{ISBN|9781604732368}} [knjiga s tvrdim koricama]). Ovo izdanje odnosi se na teme koje uključuju Lynchovo stvaralaštvo, dizajn namještaja, slike i glazbenu karijeru. * ''[[Lynch on Lynch]]'', knjiga intervjua s Lynchom koje je radio, uredio i predgovor napisao filmaš Chris Rodley (Faber & Faber Ltd., 1997, {{ISBN|0-571-19548-2}}; revised edition published by Farrar Straus & Giroux, 2005, {{ISBN|0-571-22018-5}}). * ''The Passion of David Lynch: Wild at Heart in Hollywood'' autorice Marthe Nochimson (University of Texas Press, 1997, {{ISBN|0-292-75565-1}}). * ''The Complete Lynch'' autora Davida Hughesa (Virgin Virgin, 2002, {{ISBN|0-7535-0598-3}}). * ''Weirdsville U.S.A.: The Obsessive Universe of David Lynch'' autora Paula A. Woodsa (Plexus Publishing. UK, Reprint edition, 2000, {{ISBN|0-85965-291-2}}). * ''David Lynch'' (Twayne's Filmmakers Series) autora Kennetha C. Kaleta (Twayne Publishers, 1992, {{ISBN|0-8057-9323-2}}). * ''Pervert in the Pulpit: Morality in the Works of David Lynch'' autora Jeffa Johnsona (McFarland & Company, 2004, {{ISBN|0-7864-1753-6}}). * ''Catching the Big Fish: Meditation, Consciousness, and Creativity'' autora Davida Lyncha (Jeremy P. Tarcher, 2006, {{ISBN|978-1-58542-540-2}} / 978–1585425402). * ''Snowmen'' autora Davida Lyncha (Foundation Cartier pour l'art contemporain, Paris, 2008, {{ISBN|978-3-86521-467-6}}). * ''David Lynch: Beautiful Dark'' autora Grega Olsona (Scarecrow Press, 2008, {{ISBN|0-8108-5917-3}}). * ''The Film Paintings of David Lynch: Challenging Film Theory'' autorice Allister Mactaggart (Intellect, 2010, {{ISBN|978-1-84150-332-5}}). * ''David Lynch – Un cinéma du maléfique'', autora Enriquea Seknadjea, Editions Camion Noir, 2010. {{ISBN|978-2-35779-086-5}} * [http://litteraria.ff.cuni.cz/books/lynch.html ''David Lynch in Theory''], kolekcija eseja koje je uredio Francois-Xavier Gleyzon (Charles University Press, 2010) {{ISBN|978-80-7308-317-5}}. {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat}} * [http://www.davidlynch.com/ Službena stranica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080303234450/http://www.davidlynch.com/ |date=2008-03-03 }} * [http://www.imdb.com/name/nm0000186/ David Lynch] na [[IMDb]]u * [http://www.moviefone.com/celebrity/david-lynch/1031718/main David Lynch] na [[Moviefone]]u * [http://www.rottentomatoes.com/celebrity/david_lynch/ David Lynch] na [[Rotten Tomatoes]]u * [http://www.lib.berkeley.edu/MRC/lynch.html Bibliography of books and articles about Lynch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180815141223/http://www.lib.berkeley.edu/MRC/lynch.html |date=2018-08-15 }} na [[University of California, Berkeley Library System|UC Berkeley Media Resources Center]] * [http://www.davidlynchfoundation.org/ David Lynch Foundation : Education : Transcendental Meditation] {{David Lynch}} {{Cannes - nagrada za režiju}} {{Saturn za najbolju gostujuću ulogu na televiziji}} {{Oscar za životno djelo}} {{Authority control}} {{Lifetime|1946|2025|Lynch, David}} [[Kategorija:Američki filmski režiseri]] [[Kategorija:Američki filmski producenti]] [[Kategorija:Američki filmski scenaristi]] [[Kategorija:Dobitnici Zlatne palme]] [[Kategorija:Dobitnici počasnog Oscara]] 2jn72qugorfexog6q36gcicllajchcx 0 261335 42655577 42287036 2026-07-16T00:09:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655577 wikitext text/x-wiki {{main|Mitogenom-aktivirane proteinske kinaze}} {{Infobox protein | Name = [[MAPK1|Mitogenom-aktivirana proteinska kinaza 1]] | caption = | image = | width = | HGNCid = 6871 | Symbol = [[MAPK1]] | AltSymbols = PRKM2, PRKM1 | EntrezGene = 5594 | OMIM = 176948 | RefSeq = NM_002745 | UniProt = P28482 | PDB = | ECnumber = | Chromosome = 22 | Arm = q | Band = 11.2 | LocusSupplementaryData = }} {{Infobox protein | Name = '''[[MAPK3|Mitogenom-aktivirana proteinska kinaza 3]]''' | caption = | image = | width = | HGNCid = 6877 | Symbol = [[MAPK3]] | AltSymbols = PRKM3 | EntrezGene = 5595 | OMIM = 601795 | RefSeq = NM_001040056 | UniProt = P27361 | PDB = | ECnumber = | Chromosome = 16 | Arm = p | Band = 11.2 | LocusSupplementaryData = }} U [[molekularna biologija|molekularnoj biologiji]], '''ekstracelularnim signalom regulisane kinaze''' (ERK) ili '''klasične MAP kinaze''' su široko izražene [[proteinska kinaza|proteinske kinaze]].<ref name="VoetBiochemistry3rd">{{VoetBiochemistry3rd}}</ref> Ovi molekuli [[Ćelijska komunikacija|intraćelijske signalizacije]] učestvuju u nizu funkcija, koje obuhvataju regulaciju [[mejoza|mejoze]], [[mitoza|mitoze]], i postmitotičke funkcije u difereciranim ćelijama. Veliki broj različitih stimulusa, kao što su [[faktor rasta|faktori rasta]], [[citokini]], [[virus]]ne infekcije, ligandi heterotrimernih [[G protein spregnuti receptori|G protein-spregnutih receptora]], transformacini agensi, i [[karcinogen]]i, aktiviraju ERK put. Termin, „ekstracelularnim signalom regulisane kinaze", se ponekad koristi kao sinonim za [[mitogenom-aktivirane proteinske kinaze]] (MAPK), ali je u skorije vreme bio usvojen za specifičniji podskup [[sisar]]ske MAPK familije. U [[MAPK/ERK put]]u, [[Ras (protein)|Ras]] aktivira [[c-Raf]], čemu sledi ''mitogenom-aktivirana proteinska kinaza kinaza''<!--PIŠE SE dva puta--> (što se skraćuje kao MKK, MEK, ili [[Mitogenom-aktivirana proteinska kinaza kinaza|MAP2K]]) i nakon toga MAPK1/2. Ras je tipično aktivirana hormonima rasta kroz [[receptor tirozinske kinaze|receptore tirozinske kinaze]] i [[faktor rasta za receptor-vezani protein 2|GRB2]]/[[SOS1|SOS]], ali može da primi i druge signale. Za ERK proteine je poznato da aktiviraju mnoge transkripcione faktore, kao što su [[ELK1]],<ref name="pmid8208531">{{cite journal | author = Rao VN, Reddy ES | title = elk-1 proteins interact with MAP kinases | journal = Oncogene | volume = 9 | issue = 7 | pages = 1855–60 | year = 1994 | month = July | pmid = 8208531 | doi = | url =https://archive.org/details/sim_oncogene_1994-07_9_7/page/1855| issn = }}</ref> i neke proteinske kinaze. Prekid ERK puta je čest kod raka. == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{PriceEnzymology3rd}} * {{TooneAdvancesInEnzymology}} * {{Branden ProteinStructure2nd}} * {{SegelEnzymeKinetics}} * {{CopelandEvaluationOfEnzymeInhibitors2nd}} * {{MichalBiochemicalPathways}} {{refend}} == Vanjske veze == * [http://macromoleculeinsights.com/erk.php Ekstracelularnim signalom regulisane kinaze] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031171915/http://macromoleculeinsights.com/erk.php |date=2010-10-31 }} * {{MeshName|Extracellular+Signal-Regulated+MAP+Kinases}} * [http://cmkb.cellmigration.org/report.cgi?report=orth_overview&gene_id=5594 MAPK1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110704223802/http://cmkb.cellmigration.org/report.cgi?report=orth_overview&gene_id=5594 |date=2011-07-04 }} * [http://cmkb.cellmigration.org/report.cgi?report=orth_overview&gene_id=5595 MAPK3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722013330/http://cmkb.cellmigration.org/report.cgi?report=orth_overview&gene_id=5595 |date=2011-07-22 }} {{Enzimi}} [[Kategorija:Ćelijska signalizacija]] [[Kategorija:Transdukcija signala]] [[Kategorija:Mitogenom-aktivirane proteinske kinaze]] eshiaumhg0unu990tjyg5rwdm9d5hhi 0 273126 42655429 42317519 2026-07-15T15:12:32Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655429 wikitext text/x-wiki {{For|istoimeni austrijski film Otta Premingera iz 1931. godine|Die große Liebe (film, 1931)}} {{Infokutija film | tip = c/b | naslov = Die große Liebe | režija = [[Rolf Hansen (režiser)|Rolf Hansen]] | producent = [[Walter Bolz]] | studio = [[Universum Film AG]] | scenario = [[Peter Groll]]<br />Rolf Hansen | sinopsis = [[Alexander Lernet-Holenia]] (ideja) | uloge = [[Zarah Leander]]<br /> [[Viktor Staal]] | muzika= [[Michael Jary]] | fotogragija = [[Franz Weihmayr]]<br />[[Gerhard Huttula]] (specijalni efekti) | montaža = Anna Höllering | distributer = [[Deutsche Filmvertriebs GmbH]] | premijera = {{Film date|1942|06|12|df=y}} | trajanje = 100 min. | zemlja = {{flagicon|Treći rajh}} [[Treći rajh|Njemačka]] | jezik = njemački }} '''''Die große Liebe''''' ili '''''Die grosse Liebe''''' ({{jez-sh|Velika ljubav}}) je [[Njemačka|njemački]] crno-bijeli film snimljen 1942. u režiji [[Rolf Hansen (režiser)|Rolfa Hansena]], poznat kao komercijalno najuspješniji, odnosno najpopularniji film snimljen za vrijeme [[Treći rajh|Trećeg rajha]]. Napravljen je u jeku [[drugi svjetski rat|drugog svjetskog rata]] u [[propaganda|propagandne]] svrhe, odnosno po uzoru na nešto raniji i isto tako uspješni film ''[[Wunschkonzert]]''. Po žanru predstavlja kombinaciju melodrame i [[filmski mjuzikl|mjuzikla]]. Protagonisti - koje tumače [[Zarah Leander]] i [[Viktor Staal]] - su [[danska]] pjevačica i njemački pilot [[Luftwaffe]] čiju ljubavnu vezu spriječava niz nesporazuma, ali i rat zbog koga se oboje moraju biti na raznim bojištima od [[Sjevernoafrička kampanja|Sjeverne Afrike]] do [[Istočni front (Drugi svjetski rat)|Rusije]]. Iako je napravljen u vrijeme kada su [[Sile Osovine]] pobjeđivale na svim frontovima, ''Die grosse Liebe'' se nije ustručavao prikazivati savezničke zračne napade na Njemačku. Film se isticao popularnim pjesmama ''Davon geht die Welt nicht unter'' ("Nije kraj svijeta") i ''Ich weiß, es wird einmal ein Wunder gescheh'n'' ("Znam da će se dogoditi čudo") čiji je tekst kasnije, kada se ratna sreća okrenula protiv Njemačke, koristio u ironičnom kontekstu, a poslije ušli kao fraze u svakodnevni njemački žargon. Kompozitor [[Michael Jary]] je kao tekstopisca angažirao [[Bruno Balz|Bruna Balza]], [[gej|homoseksualca]] kome je, lobirajući kod [[Joseph Goebbels|Josepha Goebbelsa]], uspio ishoditi puštanje iz [[Gestapo]]vog zatvora gdje je završio zbog kršenja [[Paragraf 175|Paragrafa 175]] i tako ga spasio od odlaska u [[koncentracioni logor]]. Film je sniman u studijima i lokacijama u [[Beč]]u, [[Berlin]]u i [[Rim]]u. Nakon rata je Die grosse Liebe zabranjen od strane [[Saveznička okupacija Njemačke|savezničkih]] vlasti. 1963. su njegovo prikazivanje odobrile [[Zapadna Njemačka|zapadnonjemačke]] vlasti, iako uz određena kraćenja. == Izvori == {{reflist|2}} * Helmut Regel, ''Zur Topographie des NS-Films'' in ''Filmkritik'', 1966, 10 (Jan.), pp.&nbsp;5–18 * Jens Thiele, Fred Ritzel, ''Politische Botschaft und Unterhaltung – die Realität im NS-Film. Die große Liebe (1942)'' in Werner Faulstich, Helmut Korte, ''Fischer Filmgeschichte: 2: Der Film als gesellschaftliche Kraft 1925-1944'', Frankfurt/M. (Fischer) 1991 * Stephen Lowry, ''Pathos und Politik. Ideologie in Spielfilmen des Nationalsozialismus'', Tübingen (Niemeyer) 1991 * Barbara Schrödl: ''Mode und Krieg. Der Kleidkörper in nationalsozialistischen Filmen der späten 1930er und frühen 1940er Jahre'' in Petersen, Christine [ed.]: ''Zeichen des Krieges in Film, Literatur und den Medien''. Kiel 2004, pp.&nbsp;231–255. == Vanjske veze == * {{imdb title|id=0034815|title=Die große Liebe}} * {{de icon}} [http://www.filmportal.de/df/c1/Credits,,,,,,,,D34C8C88869A4E0A9E9CB083222172BBcredits,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,.html filmportal.de] * {{de icon}} [http://www.gwick.ch/film42/film42grosselie.html www.gwick.ch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924024341/http://www.gwick.ch/film42/film42grosselie.html |date=2015-09-24 }} * {{de icon}} [http://www.uni-konstanz.de/FuF/Philo/Geschichte/Schloegl/Internet_Geschichte/Die_gro_e_Liebe.pdf www.uni-konstanz.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040829164417/http://www.uni-konstanz.de/FuF/Philo/Geschichte/Schloegl/Internet_Geschichte/Die_gro_e_Liebe.pdf |date=2004-08-29 }} Axel Jockwer: Die große Liebe (lecture) * {{de icon}} [http://www.murnau-stiftung.de/de/suchergebnis.asp?ID=332 www.murnau-stiftung.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926234139/http://www.murnau-stiftung.de/de/suchergebnis.asp?ID=332 |date=2007-09-26 }} * {{de icon}} [https://web.archive.org/web/20071226234728/http://www.deutscher-tonfilm.de/dgl1.html www.deutscher-tonfilm.de] * {{de icon}} [http://www.lernet-holenia.com/lernet/filmogr.htm www.lernet-holenia.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060719145104/http://www.lernet-holenia.com/lernet/filmogr.htm |date=2006-07-19 }} * {{de icon}} [http://www.filmarchiv.at/events/2305/nspropaganda/grosseliebe.htm www.filmarchiv.at] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060221131043/http://www.filmarchiv.at/events/2305/nspropaganda/grosseliebe.htm |date=2006-02-21 }} * {{de icon}} [http://www.return2style.de/swingaring/filme.htm#grliebe www.return2style.de] * {{de icon}} [http://www.film-zeit.de/home.php?action=result&sub=film&info=crew&film_id=353&PHPSESSID=809a92863afcecabb4a03cfa85a8b6c0 www.film-zeit.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310194440/http://www.film-zeit.de/home.php?action=result&sub=film&info=crew&film_id=353&PHPSESSID=809a92863afcecabb4a03cfa85a8b6c0 |date=2007-03-10 }} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Grosse Liebe, Die}} [[Kategorija:Njemački filmovi]] [[Kategorija:Ratni filmovi]] [[Kategorija:Romantični filmovi]] 9e0jnpzqv8v6jk913h1ft9ckhxkss3f 0 511132 42655733 42287092 2026-07-16T06:24:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655733 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:PharmacophoreModel example.svg|thumb|right|300px|Primer farmakofor modela.]] '''Farmakofor''' je apstraktni opis molekulskih osobina koje su neophodne za [[molekulsko prepoznavanje]] [[ligand (biohemija)|liganda]] od strane bioloških [[makromolekul]]a. [[IUPAC]] definiše farmakofor kao „ansambl [[Sterni efekt|sternih]] i elektronskih osobina koje su neophodne kako bi se osigurala optimalna supramolekulska interakcija sa specifičnim biološkim ciljem i inicirala aktivacija (ili blokada) njegovog biološkog odgovora“.<ref name="IUPAC_definition">{{cite journal|authors=Wermuth, C.G.; Ganellin, C.R.; Lindberg, P.; Mitscher, L.A.|year=1998|title=Glossary of terms used in medicinal chemistry|journal=Pure Appl. Chem.|publisher=[[International Union of Pure and Applied Chemistry]]}}</ref> __TOC__ Farmakofore je uspostavio Lemont Kier, koji je prvi pomenuo ovaj koncept [[1967]]<ref>{{cite journal|authors=L.B. Kier |title=Molecular Orbital Calculation of Preferred Conformations of Acetylcholine, Muscarine, and Muscarone |journal=Molecular Pharmacology |volume= 3 |year=1967 |pages=487–494 |pmid=6052710}}</ref>, i naknadno ga koristio u knjizi o teorijskim aspektima razvoja lekova.<ref>{{Cite book |authors=L.B. Kier |title=MO Theory in Drug Research |publisher=Academic Press |location= New York |year=1971 |pages=164–169}}</ref> Razvoj ovog koncepta se često pogrešno pripisuje [[Paul Erlih|Polu Erlihu]]<ref>{{cite journal|authors=P. Ehrlich |title=Über den jetzigen Stand der Chemotherapie |journal=Ber. Dtsch. Chem. Ges. |year=1909 |volume=42 |pages=17–47}}</ref>, mada ga on u svom radu nije koristio.<ref>{{cite journal|authors=J.H. van Drie |title=Monty Kier and the Origin of the Pharmacophore Concept |journal=Internet Electronic Journal of Molecular Design |volume=6 |year=2007 |pages=271–279}}</ref> U modernoj [[računarska hemija|računarskoj hemiji]], farmakofori se koriste za definisanje esencijalnih osobina jednog ili više molekula sa istom [[biološka aktivnost|biološkim dejstvom]]. Baze podataka s velikim brojem [[hemijsko jedinjenje|hemijskih jedinjenja]] se zatim mogu pretraživati da bi se našli dodatni molekuli koji poseduju istu grupu osobina lociranih na sličnom međusobnom rastojanju, usmerenih u približno istom pravcu, i sa sličnim sveukupnim oblikom molekula. Tipične farmakoforne osobine su [[hidrofobnost]], [[aromatičnost]], primalac [[vodonična veza|vodonične veze]], davalac vodonične veze, [[katjon]], i [[anjon]]. Ove osobine moraju da se preklope sa različitim hemijskim grupama sličnih osobina, da bi se identifikovali novi ligandi. Interakcije receptorskih liganda su tipično „polarno pozitivne“, „polarno negativne“ ili „hidrofobne“. Dobro definisan farmakoforni model sadrži hidrofobne prostore i vektore vodoničnih veza. == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{Cite book |ref= harv|last= Gner|first= Osman F. | authorlink = | editor = | others = | title = Pharmacophore perception, development, and use in drug design | edition = | language = | publisher = International University Line | location = La Jolla, Calif | year = 2000 | origyear = }} * {{Cite book |ref= harv|author = Gerd Folkers; Thierry Langer; Remy D. Hoffmann; Raimund Mannhold; Hugo Kubinyi | authorlink = | editor = | others = | title = Pharmacophores and Pharmacophore Searches (Methods and Principles in Medicinal Chemistry) | edition = | language = | publisher = John Wiley & Sons | location = Chichester | year = 2006 | origyear = }} * {{Cite book |ref= harv|authors=L.B. Kier |title=MO Theory in Drug Research |publisher=Academic Press |location= New York |year=1971 |pages=164–169}} {{refend}} == Povezano == * [[Heminformatika]] * [[Farmaceutska hemija]] * [[Odnos strukture i aktivnosti]] * [[QSAR]] == Vanjske veze == Postoji više računarskih programa koji omogućavaju definisanje farmakofora koristeći niz metoda [[računarska hemija|računarske hemije]]. Neki od njih su: * [http://accelrys.com/products/discovery-studio/pharmacophore.html Discovery Studio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101212101754/http://accelrys.com/products/discovery-studio/pharmacophore.html |date=2010-12-12 }} * [http://www.inteligand.com/ligandscout/ LigandScout] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110427175231/http://www.inteligand.com/ligandscout/ |date=2011-04-27 }} * [http://www.schrodinger.com/ProductDescription.php?mID=6&sID=16&cID=0 Phase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206094627/http://www.schrodinger.com/ProductDescription.php?mID=6&sID=16&cID=0 |date=2008-12-06 }} * [http://www.chemcomp.com/software-ph4.htm MOE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308014720/http://www.chemcomp.com/software-ph4.htm |date=2012-03-08 }} {{Medicinska hemija-lat}} [[Kategorija:Medicinska hemija]] [[Kategorija:Heminformatika]] r226spaic6t0tsxlg86dqlp23rixicu 0 1147145 42655500 42509502 2026-07-15T18:24:35Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655500 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Dopamin - Dopamine.svg|mini|[[Dopamin]]]] '''Dopaminski receptori''' su klasa [[metabotropni receptor|metabotropnih]] [[G protein spregnuti receptori|G protein-spregnutih receptora]] koji su prominentni u [[centralni nervni sistem|centralnom nervnom sistemu]] (CNS) [[kičmenjak]]a. [[Neurotransmiter]] [[dopamin]] je primarni [[endogen]]i [[ligand (biohemija)|ligand]] za dopaminske receptore. Dopaminski receptori učestvuju u mnoštvu neuroloških procesa, kao što su motivacija, zadovoljstvo, [[kognicija]], [[memorija]], učenje, fina motorna kontrola, kao i modulacija [[neuroendokrine ćelije|neuroendokrine]] signalizacije. Abnormalni prenos signala dopaminskih receptora i iregularna funkcija dopaminergičkih nerva su implicirane u više neuropsihijatrijkih poremećaja.<ref name="Girault, 2004">{{cite journal |author=Girault J, Greengard P |title=The neurobiology of dopamine signaling |journal=Arch Neurol |volume=61 |issue=5 |pages=641–4 |year=2004 |pmid=15148138 |doi=10.1001/archneur.61.5.641}}</ref> Iz tih razloga, dopaminski receptori su česta meta neuroloških lekova. [[Antipsihotik|Antipsihotici]] su često [[antagonist (farmakologija)|antagonisti]] dopamina, dok su [[psihostimulans]]i tipično indirektni [[agonist (farmakologija)|agonisti]] dopaminskog receptora. == Tipovi dopaminskog receptora == Postoji pet tipova dopaminskog receptora, D₁, D₂, D₃, D₄ i D₅. Receptori D₁ i D₅ su članovi ''[[Receptor sličan D1 receptoru|D₁-slične familije]]'' dopaminskih receptora, dok su D₂, D₃ i D₄ receptori članovi ''[[Receptor sličan D2 receptoru|D₂-slične familije]]''. Postoji podaci koji sugerišu mogućnost postojanja D₆ i D₇ dopaminskih receptora, ali ti receptori nisu bili ubedljivo identifikovani.<ref name="Contreras, 2002">{{cite journal |author=Contreras F, Fouillioux C, Bolívar A, Simonovis N, Hernández-Hernández R, Armas-Hernandez M, Velasco M |title=Dopamine, hypertension and obesity |journal=J Hum Hypertens |volume=16 Suppl 1 |issue= |pages=S13–7 |year=2002 |pmid=11986886 |doi=10.1038/sj.jhh.1001334}}</ref> Na globalnom nivou, D₁ receptori su široko izraženi u mozgu. D_1-2 receptorski tipovi su nađeni u 10-100 puta višim nivoima od D_3-5 tipova.<ref name="Hurley, 2006">{{cite journal |author=Hurley MJ, Jenner P |title=What has been learnt from study of dopamine receptors in Parkinson's disease? |journal=Pharmacol Ther. |year=2006 |pmid=16458973 |doi=10.1016/j.pharmthera.2005.12.001 |volume=111 |pages=715 |issue=3}}</ref> === D₁-slična familija === * '''D₁''' je kodiran genom [[Dopaminski receptor D1|dopaminskog receptora D₁]] ({{Gene|DRD1}}). * '''D₅''' je kodiran genom [[Dopaminski receptor D5|dopaminskog receptora D₅]] ({{Gene|DRD5}}). === D₂-slična familija === Aktivacija [[Receptor sličan D2 receptoru|D₂-slične]] familije receptora je spregnuta sa [[G protein]]om [[Gi alfa podjedinica|G_αi]], koji direktno inhibira formiranje [[Ciklični adenozin monofosfat|cAMP]] putem inhibiranja enzima [[adenilat ciklaza|adenilat ciklaze]].<ref name="Neves_2002_Gprotein">{{cite journal | author = Neves SR, Ram PT, Ravi Iyengar | title = G protein pathways | journal = Science (journal) | volume = 296 | issue = 5573 | pages = 1636–9 | year = 2002 | month = May | pmid = 12040175 | doi = 10.1126/science.1071550 | url =https://archive.org/details/sim_science_2002-05-31_296_5573/page/1636}}</ref> * '''D₂''' je kodiran genom [[Dopaminski receptor D2|dopaminskog receptora D₂]] ({{Gene|DRD2}}). Postoje dve forme: D₂Sh (kratki) i D₂Lh (dugački): ** ''D₂Sh'' forma je presinaptički locirana. Ona ima modulatorne funkcije (regulacija neurotransmisije povratnim mehanizmom, čime se vrši uticaj na sintezu, čuvanje, i otpuštanje [[dopamin]]a u [[Sinapse|sinaptički rascep]]).<ref name="urlIntroduction2NeuroscienceI">{{cite web |url=http://books.google.com/books?id=WvZdAPW4qcYC&pg=PA90&lpg=PA90&dq=D2Sh%27+form+is+pre-synaptically+situated&source=bl&ots=6Y1lvb94zB&sig=bbADq4wpv5hM0MCG-yy4E87HYBE&hl=en&ei=MqpaTdKJHMXflgeh3YSjDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCAQ6AEwAQ#v=onepage&q=D2Sh%27%20form%20is%20pre-synaptically%20situated&f=false |title=Introduction to Neuroscience I - Google Books |format= |work= |accessdate=}}</ref> ** ''D₂Lh'' forma može da deluje kao klasični post-sinaptički receptor, i.e., prenosi informacije (u bilo pobuđivačkom ili inhibitornom maniru) ukoliko nije blokirana [[antagonist (farmakologija)|antagonistom]] ili parcijalnim [[agonist]]om.<ref name="urlIntroduction2NeuroscienceI"/> * '''D₃''' je kodiran genom [[Dopaminski receptor D3|dopaminskog receptora D₃]] ({{Gene|DRD3}}). Maksimalno izražavanje dopaminskog D₃ receptora je primećeno u [[Ostrva Kaleha|ostrvima Kaleha]] i ''[[nucleus accumbens]]''.<ref name="Suzuki_1998_D3">{{cite journal | author = Suzuki M, Hurd YL, Sokoloff P, Schwartz JC, Sedvall G | title = D3 dopamine receptor mRNA is widely expressed in the human brain | journal = Brain Res. | volume = 779 | issue = 1-2 | pages = 58–74 | year = 1998 | month = January | pmid = 9473588 | doi = 10.1016/S0006-8993(97)01078-0| url =https://archive.org/details/sim_brain-research_1998-01-01_779_1-2/page/58| issn = }}</ref> * '''D₄''' je kodiran genom [[Dopaminski receptor D4|dopaminskog receptora D₄]] ({{Gene|DRD4}}). Gen D₄ receptora manifestuje polimorfizme koji se razlikuju u [[varijabilni broj tandemskih ponavljanja|varijabilnom broju tandemskih ponavljanja]] prisutnih unutar [[Kodirajući region|kodirajuće sekvence]] [[ekson]]a 3.<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/1815?ordinalpos=2&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Gene.Gene_ResultsPanel.Gene_RVDocSum#geneReference%20Sequences NCBI Database]</ref> Neki od tih [[alel]]a su povezani sa povećanom učestalošću određenih bolesti. Na primer, D_4.7 aleli imaju uspostavljenu asocijaciju sa [[Hiperkinetički poremećaj|hiperkinetičkim poremećajem]].<ref name="pmid12192625">{{cite journal | author = Manor I, Tyano S, Eisenberg J, Bachner-Melman R, Kotler M, Ebstein RP | title = The short DRD4 repeats confer risk to attention deficit hyperactivity disorder in a family-based design and impair performance on a continuous performance test (TOVA) | journal = Mol. Psychiatry | volume = 7 | issue = 7 | pages = 790–4 | year = 2002 | pmid = 12192625 | doi = 10.1038/sj.mp.4001078 | url = | issn = }}</ref><ref name="pmid14702261">{{cite journal | author = Langley K, Marshall L, van den Bree M, Thomas H, Owen M, O'Donovan M, Thapar A | title = Association of the dopamine D4 receptor gene 7-repeat allele with neuropsychological test performance of children with ADHD | journal = Am J Psychiatry | volume = 161 | issue = 1 | pages = 133–8 | year = 2004 | month = January | pmid = 14702261 | doi = 10.1176/appi.ajp.161.1.133| url =https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_2004-01_161_1/page/133| issn = }}</ref><ref name="pmid14699430">{{cite journal | author = Kustanovich V, Ishii J, Crawford L, Yang M, McGough JJ, McCracken JT, Smalley SL, Nelson SF | title = Transmission disequilibrium testing of dopamine-related candidate gene polymorphisms in ADHD: confirmation of association of ADHD with DRD4 and DRD5 | journal = Mol. Psychiatry | volume = 9 | issue = 7 | pages = 711–7 | year = 2004 | month = July | pmid = 14699430 | doi = 10.1038/sj.mp.4001466 | url = | issn = }}</ref> == Literatura == {{reflist|2}} == Vanjske veze == * {{cite web | url = http://www.iuphar-db.org/GPCR/ChapterMenuForward?chapterID=1282 | title = Dopamine Receptors | accessdate = | author = | authorlink = | coauthors = | date = | format = | work = IUPHAR Database of Receptors and Ion Channels | publisher = International Union of Basic and Clinical Pharmacology | pages = | language = | archiveurl = https://web.archive.org/web/20170201103523/http://www.iuphar-db.org/GPCR/ChapterMenuForward?chapterID=1282 | archivedate = 2017-02-01 | quote = | dead-url = yes }} * [http://www.williams.edu/imput/IIIB1.html Dopaminski receptori: Reprezentativna familija metabotropnih receptora] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100325152114/http://www.williams.edu/imput/IIIB1.html |date=2010-03-25 }}, * [http://www.scholarpedia.org/article/Dopamine_anatomy#Dopamine_receptors Članci o dopaminskoj anatomiji] {{-}} {{G protein spregnuti receptori-lat}} {{Dopaminergici-lat}} [[Kategorija:G protein spregnuti receptori]] ayd50dcif9w33hjb81rw7pd2k0ak2bd 0 1228555 42655641 42643816 2026-07-16T03:49:56Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655641 wikitext text/x-wiki '''Esencijalni nutrijent''' je [[nutrient]] koji je neophodan za normalno funkcionisanje tela. To je materijal koji telo ne može da sintetiše, ili ne može da sintetiše adekvatne količine (npr. [[niacin]], [[holin]]), i stoga se mora unositi putem [[Ishrana|ishrane]]. Esencijalni nutrijenti se takođe definišu putem kolektivne fiziološke evidencije za njihovu važnost u ishrani.<ref>{{cite web | title = National Academy of Sciences. Institute of Medicine. Food and Nutrition Board. Dietary Guidance: DRI Tables | publisher = US Department of Agriculture, National Agricultural Library and National Academy of Sciences, Institute of Medicine, Food and Nutrition Board | url = http://fnic.nal.usda.gov/nal_display/index.php?info_center=4&tax_level=3&tax_subject=256&topic_id=1342&level3_id=5140 | month = October | year = 2009 | 6 = | access-date = 2014-04-03 | archivedate = 2012-04-29 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120429140007/http://fnic.nal.usda.gov/nal_display/index.php?info_center=4&tax_level=3&tax_subject=256&topic_id=1342&level3_id=5140 | deadurl = yes }}</ref> Neke od kategorija esencijalnih nutrijenata su [[vitamin]]i, [[dijetetski mineral]]i, [[esencijalna masna kiselina|esencijalne masne kiseline]], i [[esencijalna aminokiselina|esencijalne aminokiseline]]. Različite [[Vrsta (biologija)|vrste]] imaju veoma različite esencijalne nutrijente. Na primer, većina sisara sintetiše sopstvenu [[askorbinska kiselina|askorbinsku kiselinu]], i stoga se ona ne smatra esencijalnim nutrijentom za te vrste. Ona je međutim esencijalni nutrijent za ljude, kojima su neophodni spoljašnji izvori askorbnske kiseline ([[Vitamin C|vitamina C]]). Mnogi esencijalni nutrijenti su toksični u velikim dozama (i.e. [[hipervitaminoza]]). Neki se mogu koristiti u količinama većim od neophodnih bez očevidnih štetnih efekata.<ref>{{Cite book|author=Pauling, L.|title=How to Live Longer and Feel Better|url=https://archive.org/details/howtolivelongerf00linu|year=1986|publisher=Avon Books Inc.|location=New York NY 10019| isbn=0-380-70289-4}} Page 24.</ref> == Masne kiseline == [[Esencijalna masna kiselina|Esencijalne masne kiseline]] su [[Masna kiselina|masne kiseline]] koje ljudi ne mogu da sintetišu, jer im nedostaju enzimi [[desaturaza masne kiseline|desaturaze]]. * [[Alfa-linoleinska kiselina|α-Linoleinska kiselina]] (ALA, 18:3), [[omega-3 masna kiselina]]) * [[Linolna kiselina]] (LA, 18:2), an [[omega-6 masna kiselina]]) α-Linoleinska kiselina se ne koristi u telu u svojoj originalnoj formi. Ona se razlaže u dugolančane polinezasićene masne kiseline [[Eikozapentaenoinska kiselina|eikozapentanoinsku kiselinu]] (EPA, 20:5) i [[Dokozaheksaenoinska kiselina|dokozaheksaenoinsku kiselinu]] (DHA, 22:6). EPA i DHA se takođe mogu konzumirati kao prehrambeni izvor iz ribe ili ribljeg ulja. Linolna kiselina se takođe ne koristi u originalnom obliku. Ona se razlaže u dugolančane polinezasićene masne kiseline [[Gama-linolna kiselina|gama-linolnu kiselinu]] (GLA, 18:3), [[Dihomo-gama-linolna kiselina|dihomo-gama-linolnu kiselinu]] (DGLA, 20:3) i [[Arahidonska kiselina|arahidonsku kiselinu]] (AA, 20:4). [[Omega-9 masna kiselina|Omega-9 masne kiseline]] nisu esencijalne za ljude. Ljudi generalno poseduju sve enzime neophodne za njihovu sintezu. == Aminokiseline == [[Esencijalna aminokiselina|Esencijalne aminokiseline]] su: {{columns-list| *[[Izoleucin]] *[[Lizin]] *[[Leucin]] *[[Metionin]] *[[Fenilalanin]] *[[Treonin]] *[[Triptofan]] *[[Valin]] *[[Histidin]]<ref>{{cite journal |author = J D Kopple and M E Swendseid |year = 1975 |month = May |title = Evidence that histidine is an essential amino acid in normal and chronically uremic man. |journal = J Clin Invest. |volume = 55 |issue = 5 |pages = 881–891 |pmid = 1123426 |pmc = 301830 |doi = 10.1172/JCI108016 |url = http://www.jci.org/articles/view/108016 |archive-date = 2013-11-13 |access-date = 2014-04-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131113174115/http://www.jci.org/articles/view/108016 |url-status = dead }}</ref> }} * Esencijalne aminokiseline neophodne za prevremeno rođenu decu, ali ne za zdrave osobe: ** [[Arginin]] == Vitamin == {{columns-list| *[[Vitamin A]] (retinol) *[[holin|Vitamin Bp]] ([[holin]]) *[[Vitamin B1|Vitamin B₁]] (tiamin) *[[Vitamin B2|Vitamin B₂]] (riboflavin, vitamin G) *[[Vitamin B3|Vitamin B₃]] (niacin, vitamin P, vitamin PP) *[[Vitamin B5|Vitamin B₅]] (pantotenska kiselina) *[[Vitamin B6|Vitamin B₆]] ([[piridoksin]], [[piridoksamin]], ili [[piridoksal]]) *[[Vitamin B7|Vitamin B₇]] (biotin, vitamin H) *[[Vitamin B9|Vitamin B₉]] (folna kiselina, folat, vitamin M) *[[Vitamin B12|Vitamin B₁₂]] (kobalamin) *[[Vitamin C]] ([[askorbinska kiselina]]) *[[Vitamin D]] ([[ergokalciferol]], ili [[holekalciferol]]) *[[Vitamin E]] (tokoferol) *[[Vitamin K]] (naftohinoidi) }} == Dijetarni minerali == {{columns-list| * [[Kalcijum]] (Ca) * [[Hlor]] (Cl<small>^&minus;</small>) * [[Hrom]] (Cr)<ref name=IOM-minerals>{{cite web | title = National Academy of Sciences. Institute of Medicine. Food and Nutrition Board. Dietary Reference Intakes: Elements | publisher = US Department of Agriculture, National Agricultural Library and National Academy of Sciences, Institute of Medicine, Food and Nutrition Board | url = http://www.iom.edu/Global/News%20Announcements/~/media/48FAAA2FD9E74D95BBDA2236E7387B49.ashx | month = October | year = 2009 | 6 = | access-date = 2014-04-03 | archivedate = 2013-05-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130503041035/http://www.iom.edu/Global/News%20Announcements/~/media/48FAAA2FD9E74D95BBDA2236E7387B49.ashx | deadurl = yes }}</ref> * [[Kobalt]] (Co) (kao deo [[Vitamin B12|Vitamina B₁₂]]) * [[Bakar]] (Cu) * [[Jod]] (I) * [[Gvožđe]] (Fe) * [[Magnezijum]] (Mg) * [[Mangan]] (Mn) * [[Molibden]] (Mo) * [[Nikal]] (Ni) * [[Fosfor]] (P) * [[Kalijum]] (K) * [[Selen]] (Se) * [[Natrijum]] (Na) * [[Sumpor]] (S)<ref>Nelson, D. L.; Cox, M. M. "Lehninger, Principles of Biochemistry" 3rd Ed. Worth Publishing: New York, 2000. {{ISBN|1-57259-153-6}}.</ref> * [[Cink]] (Zn)<ref name=Martin>R. Bruce Martin "Metal Ion Toxicity" in Encyclopedia of Inorganic Chemistry, Robert H. Crabtree (Ed), John Wiley & Sons, 2006. {{doi|10.1002/0470862106.ia136}}</ref> }} Neophodne količine znatno variraju među nutrijentima. Na primer, 70&nbsp;kg težak čovek sadrži 1.0&nbsp;kg kalcijuma, i samo 3&nbsp;mg kobalta. == Reference == {{reflist|}} == Literatura == {{refbegin}} * {{Cite book |ref= harv|author=Pauling, L.|title=How to Live Longer and Feel Better|url= https://archive.org/details/howtolivelongerf00linu|year=1986|publisher=Avon Books Inc.|location=New York NY 10019| isbn=0-380-70289-4}} * Hausman, P, 1987, ''The Right Dose''. Rodale Press, Emaus, Pennsylvania. {{ISBN|0-87857-678-9}} {{refend}} == Povezano == * [[Avitaminoza]] * [[Dijetarni suplement]] {{-}} {{Vitamini-lat}} {{Enzimski kofaktori-lat}} {{Aminokiseline-lat}} [[Kategorija:Esencijalne hranljive materije|*]] [[Kategorija:Prehrana]] pb6lda7udqxmczi1kpqpd47ycqapatw 0 1234502 42655358 42271549 2026-07-15T12:53:33Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655358 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dazopride.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dazoprid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dazopride}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 70181-03-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 54801 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 49487 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = CV07VSP2G8 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=23 |Cl=1 |N=4 |O=2 | molecular_weight = 326,822 | smiles = CCN1CC(CN1CC)NC(=O)c2cc(Cl)c(N)cc2OC | StdInChI = 1S/C15H23ClN4O2/c1-4-19-8-10(9-20(19)5-2)18-15(21)11-6-12(16)13(17)7-14(11)22-3/h6-7,10H,4-5,8-9,17H2,1-3H3,(H,18,21) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YFXIKEZOBJFVAQ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dazoprid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 326,822 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 70,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dazopride}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dazopride] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antiemetici-lat}} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Anilini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Benzamidi]] n5k2n36g8faxs9e26sdnntigtoqlxf2 0 1234504 42655365 42302393 2026-07-15T13:38:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655365 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = decoquinate.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dekohinat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Decoquinate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 18507-89-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = P51 | ATC_suffix = AX14 | ATC_supplemental = | PubChem = 29112 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 27081 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 534I52PVWH | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D03667 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 416230 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=35 |N=1 |O=5 | molecular_weight = 417,538 | smiles = CCCCCCCCCCOc1cc2C(=O)C(=CNc2cc1OCC)C(=O)OCC | StdInChI = 1S/C24H35NO5/c1-4-7-8-9-10-11-12-13-14-30-21-15-18-20(16-22(21)28-5-2)25-17-19(23(18)26)24(27)29-6-3/h15-17H,4-14H2,1-3H3,(H,25,26) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JHAYEQICABJSTP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dekohinat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 417,538 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 15 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 73,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Decoquinate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Decoquinate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] 81mt5net305ofg7g4c7xvipnvxyahaj 0 1234505 42655363 42286753 2026-07-15T13:20:59Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655363 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Deflazacort structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Deflazakort | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Deflazacort}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 14484-47-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = H02 | ATC_suffix = AB13 | ATC_supplemental = | PubChem = 26709 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 164861 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = KR5YZ6AE4B | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D03671 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=25 |H=31 |N=1 |O=6 | molecular_weight = 441,517 | smiles = CC(=O)OCC(=O)[C@]12N=C(C)O[C@@H]1C[C@H]3[C@@H]4CCC5=CC(=O)C=C[C@@]5(C)[C@H]4[C@@H](O)C[C@@]23C | StdInChI = 1S/C25H31NO6/c1-13-26-25(20(30)12-31-14(2)27)21(32-13)10-18-17-6-5-15-9-16(28)7-8-23(15,3)22(17)19(29)11-24(18,25)4/h7-9,17-19,21-22,29H,5-6,10-12H2,1-4H3/t17-,18-,19-,21+,22+,23+,24+,25-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FBHSPRKOSMHSIF-HZNPLMPESA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Deflazakort''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 441,517 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 102,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Deflazacort}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Deflazacort] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] 68ickwmmo6m9ycwo0nrrikvnx9b7rvu 0 1234506 42655364 42297181 2026-07-15T13:21:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655364 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = dehydroemetine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dehidroemetin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dehydroemetine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 4914-30-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = P01 | ATC_suffix = AX09 | ATC_supplemental = | PubChem = 21022 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 19773 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 7S79QT1T91 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D00828 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 547470 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=29 |H=38 |N=2 |O=4 | molecular_weight = 478,623 | smiles = CCC1=C(C[C@H]2NCCc3cc(OC)c(OC)cc23)C[C@@H]4N(CCc5cc(OC)c(OC)cc45)C1 | StdInChI = 1S/C29H38N2O4/c1-6-18-17-31-10-8-20-14-27(33-3)29(35-5)16-23(20)25(31)12-21(18)11-24-22-15-28(34-4)26(32-2)13-19(22)7-9-30-24/h13-16,24-25,30H,6-12,17H2,1-5H3/t24-,25+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XXLZPUYGHQWHRN-RPBOFIJWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dehidroemetin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 29 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 478,623 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 52,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dehydroemetine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dehydroemetine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Tetrahidroizohinolini]] soh0zfv5f951xy9cyyov9hscrcu73q7 0 1234507 42655367 42276625 2026-07-15T13:38:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655367 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dexchlorpheniramine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dekshlorfeniramin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dexchlorpheniramine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 25523-97-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R06 | ATC_suffix = AB02 | ATC_supplemental = | PubChem = 33036 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB01114 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 30576 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 3Q9Q0B929N | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07803 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 4464 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1201353 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=19 |Cl=1 |N=2 | molecular_weight = 274,788 | smiles = CN(C)CC[C@@H](c1ccc(Cl)cc1)c2ccccn2 | StdInChI = 1S/C16H19ClN2/c1-19(2)12-10-15(16-5-3-4-11-18-16)13-6-8-14(17)9-7-13/h3-9,11,15H,10,12H2,1-2H3/t15-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SOYKEARSMXGVTM-HNNXBMFYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dekshlorfeniramin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 274,788 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 16,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dexchlorpheniramine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB01114 Dexchlorpheniramine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214100729/http://www.drugbank.ca/drugs/DB01114 |date=2013-12-14 }} {{Histaminergici}} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Piridini]] s9kvu0o0k1ce7w1ucc9obdrtp5j6ghb 0 1234508 42655366 42271555 2026-07-15T13:38:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655366 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dexetimide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Deksetimid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dexetimide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 21888-98-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N04 | ATC_suffix = AA08 | ATC_supplemental = | PubChem = 30843 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = 354 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 28615 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 43477QYX3D | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D03711 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 273974 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=26 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 362,465 | smiles = OC1=NC(=O)[C@](CC1)(C2CCN(Cc3ccccc3)CC2)c4ccccc4 | StdInChI = 1S/C23H26N2O2/c26-21-11-14-23(22(27)24-21,19-9-5-2-6-10-19)20-12-15-25(16-13-20)17-18-7-3-1-4-8-18/h1-10,20H,11-17H2,(H,24,26,27)/t23-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LQQIVYSCPWCSSD-QHCPKHFHSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Deksetimid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 362,465 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 52,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dexetimide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dexetimide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Glutarimidi]] fw8jnr1smqqijlceukr7336zxpdgsoe 0 1234509 42655368 42276627 2026-07-15T13:38:55Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655368 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = dexketoprofen.png | width = | alt = | image2 = Dexketoprofen ball-and-stick.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Deksketoprofen | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dexketoprofen}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M01 | ATC_suffix = AE17 | ATC_supplemental = | PubChem = 667550 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 580922 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 6KD9E78X68 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07269 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 76128 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=14 |O=3 | molecular_weight = 254,281 | smiles = C[C@H](C(=O)O)c1cccc(c1)C(=O)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C16H14O3/c1-11(16(18)19)13-8-5-9-14(10-13)15(17)12-6-3-2-4-7-12/h2-11H,1H3,(H,18,19)/t11-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DKYWVDODHFEZIM-NSHDSACASA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Deksketoprofen''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 254,281 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 54,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dexketoprofen}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dexketoprofen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Nesteroidni antiinflamatorni lek}} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Benzofenoni]] oyd0ptmksgvujsb5fjvzmlmtvp3ynv6 0 1234510 42655369 42297187 2026-07-15T13:38:58Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655369 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dexlansoprazole structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dekslansoprazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dexlansoprazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 138530-94-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A02 | ATC_suffix = BC06 | ATC_supplemental = | PubChem = 9578005 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 7852369 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = UYE4T5I70X | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D08903 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1201863 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=14 |F=3 |N=3 |O=2 |S=1 | molecular_weight = 369,361 | smiles = Cc1c(OCC(F)(F)F)ccnc1C[S@](=O)c2nc3ccccc3[nH]2 | StdInChI = 1S/C16H14F3N3O2S/c1-10-13(20-7-6-14(10)24-9-16(17,18)19)8-25(23)15-21-11-4-2-3-5-12(11)22-15/h2-7H,8-9H2,1H3,(H,21,22)/t25-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MJIHNNLFOKEZEW-VWLOTQADSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dekslansoprazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 369,361 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 87,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dexlansoprazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dexlansoprazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Sulfoksidi]] [[Kategorija:Piridini]] [[Kategorija:Benzimidazoli]] fjx27gztugnmgzi1zxqipx7mlcwutyt 0 1234511 42655370 42271558 2026-07-15T13:39:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655370 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dioxadrol.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Deksoksadrol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dexoxadrol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 6495-46-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3034023 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2298576 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1165411 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=23 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 309,402 | smiles = C1CC[C@H](NC1)[C@H]2COC(O2)(c3ccccc3)c4ccccc4 | StdInChI = 1S/C20H23NO2/c1-3-9-16(10-4-1)20(17-11-5-2-6-12-17)22-15-19(23-20)18-13-7-8-14-21-18/h1-6,9-12,18-19,21H,7-8,13-15H2/t18-,19+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HGKAMARNFGKMLC-RBUKOAKNSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Deksoksadrol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 309,402 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 30,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dexoxadrol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dexoxadrol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Glutamatergični ligandi-lat}} [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Dioksolani]] [[Kategorija:Ketali]] 5frw4pn4jqhrg1253zg9jdloj3ywqwr 0 1234512 42655371 42271559 2026-07-15T13:39:03Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655371 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dextrallorphan.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dekstralorfan | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dextrallorphan}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 5822-43-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5748237 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2339009 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=25 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 283,408 | smiles = Oc1ccc2C[C@@H]3[C@H]4CCCC[C@@]4(CCN3CC=C)c2c1 | StdInChI = 1S/C19H25NO/c1-2-10-20-11-9-19-8-4-3-5-16(19)18(20)12-14-6-7-15(21)13-17(14)19/h2,6-7,13,16,18,21H,1,3-5,8-12H2/t16-,18-,19+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OZYUPQUCAUTOBP-QRQLOZEOSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dekstralorfan''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 283,408 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 23,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dextrallorphan}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dextrallorphan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Glutamatergični ligandi-lat}} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Alkeni]] fusixoyqbfteswkqochchx9uzt2jxgk 0 1234541 42655373 42302397 2026-07-15T13:39:12Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655373 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dectaflur Structural Formula V.1.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dektaflur | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dectaflur}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 36505-83-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6433498 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4938643 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = Q3B1Y93C1S | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=38 |F=1 |N=1 | molecular_weight = 287,499 | smiles = F.CCCCCCCC\C=C\CCCCCCCCN | StdInChI = 1S/C18H37N.FH/c1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18-19;/h9-10H,2-8,11-19H2,1H3;1H/b10-9+; | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QGSCPWWHMSCFOV-RRABGKBLSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dektaflur''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 287,499 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 15 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 6,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 26,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dectaflur}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dectaflur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Alkeni]] 2a2h5l2mwts3iqdiatt751yxk8zi88o 0 1234542 42655374 42302398 2026-07-15T13:39:58Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655374 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Delafloxacin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Delafloksacin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Delafloxacin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 189279-58-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 487101 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 427049 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 6315412YVF | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D09330 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=12 |Cl=1 |F=3 |N=4 |O=4 | molecular_weight = 440,760 | smiles = Nc1nc(N2C=C(C(=O)O)C(=O)c3cc(F)c(N4CC(O)C4)c(Cl)c23)c(F)cc1F | StdInChI = 1S/C18H12ClF3N4O4/c19-12-13-7(1-9(20)14(12)25-3-6(27)4-25)15(28)8(18(29)30)5-26(13)17-11(22)2-10(21)16(23)24-17/h1-2,5-6,27H,3-4H2,(H2,23,24)(H,29,30) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DYDCPNMLZGFQTM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Delafloksacin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 440,760 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 120,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Delafloxacin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Delafloxacin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Azetidini]] [[Kategorija:Piridini]] g153rwm3ko6r6q4lcmcm6ppp62knvh7 0 1234543 42655375 42302399 2026-07-15T13:40:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655375 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Delamanid.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Delamanid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Delamanid}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 681492-22-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6480466 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4981055 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 218650 | synonyms = OPC-67683 <!-- Chemical data --> |C=25 |H=25 |F=3 |N=4 |O=6 | molecular_weight = 534,484 | smiles = C[C@@]1(COc2ccc(cc2)N3CCC(CC3)Oc4ccc(OC(F)(F)F)cc4)Cn5cc(nc5O1)[N+](=O)[O-] | StdInChI = 1S/C25H25F3N4O6/c1-24(15-31-14-22(32(33)34)29-23(31)38-24)16-35-18-4-2-17(3-5-18)30-12-10-20(11-13-30)36-19-6-8-21(9-7-19)37-25(26,27)28/h2-9,14,20H,10-13,15-16H2,1H3/t24-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XDAOLTSRNUSPPH-DEOSSOPVSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Delamanid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 534,484 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 6,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 103,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Delamanid}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Delamanid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Nitro jedinjenja]] [[Kategorija:Organofluoridi]] p7223dq20s0b9z59hskeeq7jh0c0m1p 0 1234544 42655376 42297193 2026-07-15T13:48:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655376 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Delmadinone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Delmadinon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Delmadinone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 15262-77-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = G03 | ATC_suffix = DX91 | ATC_supplemental = | PubChem = 10428639 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8604067 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=25 |Cl=1 |O=3 | molecular_weight = 360,874 | smiles = CC(=O)[C@]1(O)CC[C@H]2[C@@H]3C=C(Cl)C4=CC(=O)C=C[C@@]4(C)[C@H]3CC[C@@]12C | StdInChI = 1S/C21H25ClO3/c1-12(23)21(25)9-6-16-14-11-18(22)17-10-13(24)4-7-19(17,2)15(14)5-8-20(16,21)3/h4,7,10-11,14-16,25H,5-6,8-9H2,1-3H3/t14-,15+,16+,19+,20-,21-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZSAMZEYLGUEVJW-LPLZUFFLSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Delmadinon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 360,874 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 54,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Delmadinone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Delmadinone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organohloridi]] qm02jn9nnpc6z5u8zizf5ucy7qj7s83 0 1234545 42655377 42302403 2026-07-15T13:48:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655377 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Delmadinone acetate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Delmadinon acetat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Delmadinone acetate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 13698-49-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = G03 | ATC_suffix = DX91 | ATC_supplemental = | PubChem = 10135765 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8311278 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=27 |Cl=1 |O=4 | molecular_weight = 402,911 | smiles = CC(=O)O[C@]1(CC[C@H]2[C@@H]3C=C(Cl)C4=CC(=O)C=C[C@@]4(C)[C@H]3CC[C@@]12C)C(=O)C | StdInChI = 1S/C23H27ClO4/c1-13(25)23(28-14(2)26)10-7-18-16-12-20(24)19-11-15(27)5-8-21(19,3)17(16)6-9-22(18,23)4/h5,8,11-12,16-18H,6-7,9-10H2,1-4H3/t16-,17+,18+,21+,22-,23-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CGBCCZZJVKUAMX-GJUOTTCGSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Delmadinon acetat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 402,911 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 60,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Delmadinone acetate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Delmadinone acetate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organohloridi]] c5men3i2wyri8ax8o6lexg9cug6zmka 0 1234546 42655378 42271566 2026-07-15T13:50:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655378 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Delucemine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Delucemin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Delucemine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 186495-49-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 156421 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 137745 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 124LSR3H2X | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=17 |F=2 |N=1 | molecular_weight = 261,310 | smiles = CNCCC(c1cccc(F)c1)c2cccc(F)c2 | StdInChI = 1S/C16H17F2N/c1-19-9-8-16(12-4-2-6-14(17)10-12)13-5-3-7-15(18)11-13/h2-7,10-11,16,19H,8-9H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MUGNLPWYHGOJEG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Delucemin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 261,310 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 12,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Delucemine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Delucemine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Glutamatergični ligandi-lat}} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] 51r2n2jjx6pxcx8usg52y1pff1nloat 0 1234547 42655379 42281681 2026-07-15T13:52:11Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655379 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Colcemid Formula V2.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Demekolcin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Demecolcine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 477-30-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = L01 | ATC_suffix = CC01 | ATC_supplemental = | PubChem = 2832 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 191135 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = Z01IVE25KI | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 312862 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=25 |N=1 |O=5 | molecular_weight = 371,427 | smiles = CN[C@H]1CCc2cc(OC)c(OC)c(OC)c2C3=CC=C(OC)C(=O)C=C13 | StdInChI = 1S/C21H25NO5/c1-22-15-8-6-12-10-18(25-3)20(26-4)21(27-5)19(12)13-7-9-17(24-2)16(23)11-14(13)15/h7,9-11,15,22H,6,8H2,1-5H3/t15-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NNJPGOLRFBJNIW-HNNXBMFYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Demekolcin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 371,427 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 66,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Demecolcine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Demecolcine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ketoni]] fll64ih9bxcbsbqu0754wugjuzuv2ky 0 1234548 42655380 42271569 2026-07-15T13:52:12Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655380 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = demexiptiline.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Demeksiptilin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Demexiptiline}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 18059-99-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 28876 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 26858 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = EYX738UZ5P | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=18 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 278,348 | smiles = CNCCON=C1c2ccccc2C=Cc3ccccc13 | StdInChI = 1S/C18H18N2O/c1-19-12-13-21-20-18-16-8-4-2-6-14(16)10-11-15-7-3-5-9-17(15)18/h2-11,19H,12-13H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SEDQWOMFMIJKCU-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Demeksiptilin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 278,348 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 33,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Demexiptiline}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Demexiptiline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] eroq54b16ht4hpkxnafw4egh1mpu6l9 0 1234549 42655382 42302410 2026-07-15T13:58:06Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655382 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Demoxepam.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Demoksepam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Demoxepam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 963-39-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 13756 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 10441314 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 8X1XP5M0SB | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02600 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=11 |Cl=1 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 286,713 | smiles = OC1=Nc2ccc(Cl)cc2C(=[N+]([O-])C1)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C15H11ClN2O2/c16-11-6-7-13-12(8-11)15(10-4-2-1-3-5-10)18(20)9-14(19)17-13/h1-8H,9H2,(H,17,19) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GGRWZBVSUZZMKS-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Demoksepam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 286,713 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 61,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Demoxepam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Demoxepam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Laktami]] [[Kategorija:Organohloridi]] fc9zwa4gdwvloqn6yaqi21ograhtsm3 0 1234550 42655383 42302412 2026-07-15T14:02:09Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655383 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Denaverin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Denaverin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Denaverine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3579-62-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = G02 | ATC_suffix = CX90 | ATC_supplemental = | PubChem = 71130 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = O14NF38MTL | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07787 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1614656 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=33 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 383,524 | smiles = CCC(CC)COC(C(=O)OCCN(C)C)(c1ccccc1)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C24H33NO3/c1-5-20(6-2)19-28-24(21-13-9-7-10-14-21,22-15-11-8-12-16-22)23(26)27-18-17-25(3)4/h7-16,20H,5-6,17-19H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FPTOUQZVCUIPHY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Denaverin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 383,524 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 12 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 38,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Denaverine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Denaverine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Antispazmodici]] rzwlnxmnk1n9afjms2finzvxwd822q6 0 1234551 42655388 42307435 2026-07-15T14:09:09Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655388 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Denufosol.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Denufosol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Denufosol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 211448-85-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 192708 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 5PC250KSSH | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = INS37217<br />2'-Desoxycytidine (5')tetraphospho(5')uridine <!-- Chemical data --> |C=18 |H=27 |N=5 |O=21 |P=4 | molecular_weight = 773,323 | smiles = NC1=NC(=O)N(C=C1)C2CC(O)C(COP(=O)(O)OP(=O)(O)OP(=O)(O)OP(=O)(O)OCC3OC(C(O)C3O)N4C=CC(=O)NC4=O)O2 | StdInChI = 1S/C18H27N5O21P4/c19-11-1-3-22(17(28)20-11)13-5-8(24)9(40-13)6-38-45(30,31)42-47(34,35)44-48(36,37)43-46(32,33)39-7-10-14(26)15(27)16(41-10)23-4-2-12(25)21-18(23)29/h1-4,8-10,13-16,24,26-27H,5-7H2,(H,30,31)(H,32,33)(H,34,35)(H,36,37)(H2,19,20,28)(H,21,25,29) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FPNPSEMJLALQSA-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Denufosol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 773,323 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 23 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 9 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 14 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -4,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || 2,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 421,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Denufosol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Denufosol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Laktami]] [[Kategorija:Organofosfati]] d76zvowwgvaylgowq7mpgc8mwpyr5b0 0 1234552 42655389 42486719 2026-07-15T14:11:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655389 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Depramine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Depramin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Depramine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 303-54-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 67534 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 60856 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 77C3T28736 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=22 |N=2 | molecular_weight = 278,391 | smiles = CN(C)CCCN1c2ccccc2C=Cc3ccccc13 | StdInChI = 1S/C19H22N2/c1-20(2)14-7-15-21-18-10-5-3-8-16(18)12-13-17-9-4-6-11-19(17)21/h3-6,8-13H,7,14-15H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AFBYHZACPPSJKD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Depramin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 278,391 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 6,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Depramine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Depramine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] mfi01kbo8mxywixsdquu6zr842nl43u 0 1234553 42655390 42281685 2026-07-15T14:11:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655390 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Deptropine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Deptropin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Deptropine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 604-51-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R06 | ATC_suffix = AX16 | ATC_supplemental = | PubChem = 16576 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 16735768 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = AY31301GKG | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07404 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 50189 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=27 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 333,467 | smiles = CN1[C@@H]2CC[C@H]1C[C@H](C2)OC3c4ccccc4CCc5ccccc35 | StdInChI = 1S/C23H27NO/c1-24-18-12-13-19(24)15-20(14-18)25-23-21-8-4-2-6-16(21)10-11-17-7-3-5-9-22(17)23/h2-9,18-20,23H,10-15H2,1H3/t18-,19+,20+ | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZWPODSUQWXAZNC-PMOLBWCYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Deptropin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 333,467 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 12,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Deptropine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Deptropine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Histaminergici}} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] j3bdcandsm5rld3rvckflyxkgukx62u 0 1234554 42655393 42276638 2026-07-15T14:17:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655393 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Deracoxib.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Derakoksib | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Deracoxib}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 169590-41-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3058754 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2319853 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = VX29JB5XWV | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 73032 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 28636 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=14 |F=3 |N=3 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 397,372 | smiles = COc1ccc(cc1F)c2cc(nn2c3ccc(cc3)S(=O)(=O)N)C(F)F | StdInChI = 1S/C17H14F3N3O3S/c1-26-16-7-2-10(8-13(16)18)15-9-14(17(19)20)22-23(15)11-3-5-12(6-4-11)27(21,24)25/h2-9,17H,1H3,(H2,21,24,25) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WAZQAZKAZLXFMK-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Derakoksib''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 397,372 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 95,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Deracoxib}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Deracoxib] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Nesteroidni antiinflamatorni lek-lat}} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Pirazoli]] rakc12r670lbiec840hvetjawhu5nc4 0 1234555 42655394 42307438 2026-07-15T14:25:35Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655394 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Desaspidin.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Desaspidin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Desaspidin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 114-43-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = P02 | ATC_suffix = DX01 | ATC_supplemental = | PubChem = 8238 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = KV3495SGKS | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07365 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=30 |O=8 | molecular_weight = 446,490 | smiles = CCCC(=O)C1=C(O)C(=C(O)C(C)(C)C1=O)Cc2c(O)c(C(=O)CCC)c(O)cc2OC | StdInChI = 1S/C24H30O8/c1-6-8-14(25)18-16(27)11-17(32-5)12(20(18)28)10-13-21(29)19(15(26)9-7-2)23(31)24(3,4)22(13)30/h11,27-30H,6-10H2,1-5H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XDIZFCKCCMUFFG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Desaspidin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 446,490 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 141,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Desaspidin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Desaspidin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Cikloheksadieni]] kjauiacjcdy6xv4ui7mojgyrxzfy87i 0 1234556 42655396 42307439 2026-07-15T14:27:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655396 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Deslorelin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Deslorelin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Deslorelin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 57773-65-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = H01 | ATC_suffix = CA93 | ATC_supplemental = | PubChem = 25074999 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = TKG3I66TVE | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=64 |H=80 |N=17 |O=12 | molecular_weight = 1279,427 | smiles = CCNC(=O)C1CCCN1C(=O)C(CCCNC(=N)N)NC(=O)C(CC(C)C)NC(=O)C(Cc2cnc3ccccc23)NC(=O)C(Cc4ccc(O)cc4)NC(=O)C(CO)NC(=O)C(Cc5cnc6ccccc56)NC(=O)C(Cc7cncn7)NC(=O)C8CCC(=O)N8 | StdInChI = 1S/C64H80N17O12/c1-4-68-62(92)53-16-10-24-81(53)63(93)46(15-9-23-69-64(65)66)74-56(86)47(25-35(2)3)75-58(88)49(27-37-30-70-43-13-7-5-11-41(37)43)77-57(87)48(26-36-17-19-40(83)20-18-36)76-61(91)52(33-82)80-59(89)50(28-38-31-71-44-14-8-6-12-42(38)44)78-60(90)51(29-39-32-67-34-72-39)79-55(85)45-21-22-54(84)73-45/h5-8,11-14,17-20,30-32,34-35,45-53,82-83H,4,9-10,15-16,21-29,33H2,1-3H3,(H,68,92)(H,73,84)(H,74,86)(H,75,88)(H,76,91)(H,77,87)(H,78,90)(H,79,85)(H,80,89)(H4,65,66,69) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JJXXJGOLSYNFQY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Deslorelin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 64 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 1279,427 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 17 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 14 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 33 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -11,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 436,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Deslorelin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Deslorelin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Laktami]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Pirolidoni]] [[Kategorija:Gvanidini]] [[Kategorija:Indoli]] [[Kategorija:Imidazoli]] qs5ph6v466ax43378rladersioe8r8t 0 1234557 42655397 42281686 2026-07-15T14:27:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655397 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = N-Desmethylclozapine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Desmetilklozapin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Desmethylclozapine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 6104-71-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 2820 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 14126465 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 1I9001LWY8 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 845 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=17 |Cl=1 |N=4 | molecular_weight = 312,797 | smiles = Clc1ccc2Nc3ccccc3C(=Nc2c1)N4CCNCC4 | StdInChI = 1S/C17H17ClN4/c18-12-5-6-15-16(11-12)21-17(22-9-7-19-8-10-22)13-3-1-2-4-14(13)20-15/h1-6,11,19-20H,7-10H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JNNOSTQEZICQQP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Desmetilklozapin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 312,797 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 39,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Desmethylclozapine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Desmethylclozapine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antipsihotici-lat}} [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Organohloridi]] l04hrgy6nq1qypszdzdgy5f0wl13dgj 0 1234558 42655398 42271578 2026-07-15T14:27:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655398 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Desmethylsertraline skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Desmetilsertralin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Desmethylsertraline}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 87857-41-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 114743 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 102729 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=15 |Cl=2 |N=1 | molecular_weight = 292,203 | smiles = N[C@H]1CC[C@@H](c2ccc(Cl)c(Cl)c2)c3ccccc13 | StdInChI = 1S/C16H15Cl2N/c17-14-7-5-10(9-15(14)18)11-6-8-16(19)13-4-2-1-3-12(11)13/h1-5,7,9,11,16H,6,8,19H2/t11-,16-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SRPXSILJHWNFMK-ZBEGNZNMSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Desmetilsertralin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 292,203 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 26,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Desmethylsertraline}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Desmethylsertraline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organohloridi]] n6lfvtg2bub30fzi13dzg8ufis194ha 0 1234559 42655400 42302418 2026-07-15T14:29:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655400 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Desoxymethyltestosterone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Desoksimetiltestosteron | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Desoxymethyltestosterone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3275-64-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 18651 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 17611 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Desoxymethyltestosterone; Madol; Pheraplex; 17α-Methyl-5α-androst-2-en-17β-ol <!-- Chemical data --> |C=20 |H=32 |O=1 | molecular_weight = 288,467 | smiles = C[C@@]1(O)CC[C@H]2[C@@H]3CC[C@H]4CC=CC[C@@]4(C)[C@H]3CC[C@@]12C | StdInChI = 1S/C20H32O/c1-18-11-5-4-6-14(18)7-8-15-16(18)9-12-19(2)17(15)10-13-20(19,3)21/h4-5,14-17,21H,6-13H2,1-3H3/t14-,15-,16+,17+,18-,19-,20-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FRVHJVATKMIOPQ-SCCUFHEXSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Desoksimetiltestosteron''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 288,467 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 20,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Desoxymethyltestosterone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Desoxymethyltestosterone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Dizajnirane droge]] mjoa06u7rxplx3nt5hp4pkv13nhjtqj 0 1234560 42655401 42271579 2026-07-15T14:29:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655401 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Desoxypipradrol.svg | width = | alt = | image2 = Desoxypipradrol_3D.gif | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Desoksipipradrol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Desoxypipradrol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 519-74-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 160506 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 141045 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=21 |N=1 | molecular_weight = 251,366 | smiles = C1CCC(NC1)C(c2ccccc2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C18H21N/c1-3-9-15(10-4-1)18(16-11-5-2-6-12-16)17-13-7-8-14-19-17/h1-6,9-12,17-19H,7-8,13-14H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RWTNXJXZVGHMGI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Desoksipipradrol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 251,366 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 12,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Desoxypipradrol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Desoxypipradrol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Dizajnirane droge]] 9amkx0wdclegpklljz1q8q8fayauj2k 0 1234568 42655435 42276670 2026-07-15T15:18:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655435 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | Verifiedfields = | Watchedfields = | verifiedrevid = 460791686 | IUPAC_name = 2-(difenilmetoksi)-''N'',''N''-dimetiletanamin | image = Diphenhydramine-trans.svg | width = | image2 = | width2 = <!--Clinical data--> | tradename = Benadril, Unisom, Somineks | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|diphenhydramine-hydrochloride}} | MedlinePlus = a682539 | pregnancy_AU = A | pregnancy_US = B | legal_status = na slobodno | routes_of_administration = Oralno, IM, IV, topikalno, supozitorno <!--Pharmacokinetic data--> | bioavailability = 40-60%<ref name="pmid2866055">{{cite journal | author = Paton DM, Webster DR | title = Clinical pharmacokinetics of H1-receptor antagonists (the antihistamines) | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 10 | issue = 6 | pages = 477–97 | year = 1985 | pmid = 2866055 | doi = | url = http://content.wkhealth.com/linkback/openurl?issn=0312-5963&volume=10&issue=6&spage=477}}</ref> | protein_bound = 98-99% | metabolism = razni [[citohrom P450|citohromi P450]]: [[CYP2D6]] (80%), [[CYP3A4|3A4]] (10%)<ref>{{cite web | author = | title = Showing Diphenhydramine (DB01075) | url = http://www.drugbank.ca/drugs/DB01075 | publisher = DrugBank | accessdate = 5. 9. 2009. | archive-date = 2009-08-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090831145953/http://drugbank.ca/drugs/DB01075 | url-status = dead }}</ref> | elimination_half-life = 8 sata (deca)<ref name="pmid2391399">{{cite journal | author = Simons KJ, Watson WT, Martin TJ, Chen XY, Simons FE | title = Diphenhydramine: pharmacokinetics and pharmacodynamics in elderly adults, young adults, and children | journal = Journal of Clinical Pharmacology | volume = 30 | issue = 7 | pages = 665–71 | year = 1990 | month = July | pmid = 2391399 | doi = | url = http://jcp.sagepub.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=2391399 }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br />9 to 12 hours (adults)<ref name="pmid2391399" /><br />17 sati (odrasli)<ref name="pmid2391399" /> | excretion = 94% putem urina, 6% putem fekalija<ref>{{cite journal | last = Garnett | first = WR | coauthors = | year = 1986 | month = | title = Diphenhydramine | journal = Am Pharm | volume = | issue = NS26(2) | pages = 35–40 | url = }}</ref> <!--Identifiers--> | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 58-73-1 | ATC_prefix = D04 | ATC_suffix = AA32 | ATC_supplemental = {{ATC|D04|AA33}}, {{ATC|R06|AA02}} | PubChem = 3100 | IUPHAR_ligand = 1224 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB01075 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2989 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 8GTS82S83M | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D00669 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 4636 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 657 <!--Chemical data--> | C = 17 | H = 21 | N = 1 | O = 1 | molecular_weight = 255,355 g/mol | smiles = O(CCN(C)C)C(c1ccccc1)c2ccccc2 | InChI = 1/C17H21NO/c1-18(2)13-14-19-17(15-9-5-3-6-10-15)16-11-7-4-8-12-16/h3-12,17H,13-14H2,1-2H3 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI = 1S/C17H21NO/c1-18(2)13-14-19-17(15-9-5-3-6-10-15)16-11-7-4-8-12-16/h3-12,17H,13-14H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = ZZVUWRFHKOJYTH-UHFFFAOYSA-N }} '''Difenhidramin''' (''DPH'', ''DHM'', Dimedrol, Daedalon) je [[H1 antagonisr|prva generacija]] [[antihistamin]]a koji su posedovali [[Antiholinergik|antiholinergične]], [[Lek za kašalj|antitusivne]], [[Antiemetik|antiemetičke]], i [[sedativ]]ne osobine, i koji su uglavnom korišteni za tretiranje [[alergija]]. Poput većine drugih antihistamina prve generacije, ovaj lek takođe ima jako [[hipnotik|hipnotičko]] dejstvo, i iz tog razloga se često koristio kao sredstvo za spavanje dostupno na slobodno; posebno u obliku difenhidramin [[citrat]]a. On je takođe dostupan kao [[generički lek]]. On se može naći u mnogim drugim proizvodima, kao što su [[Nitol]], [[Unisom]], [[Tajlenol|Tajlenol PM]], [[Ekscedrin|Ekscedrin PM]], [[Midol|Midol PM]], Zzzquil i [[Advil|Advil PM]]. Difenhidramin se može koristiti za lečenje [[ekstrapiramidalni simptom|ekstrapiramidalnih]] nuspojava mnogih [[antipsihotik]]a, kao što su tremori koje možed da uzrokuje [[haloperidol]]. Difenhidramin u obliku injekcije se može koristiti za [[anafilaksa|anafilaktičke reakcije]]) na alergene kao što su ubod [[Pčela|pčele]], [[kikiriki]], ili lateks, čime se izbegava izlaganje nuspojavama [[epinefrin]]a. Difenhidramin je član [[etanolamin]]ske klase [[Антихистаминик|antihistaminergičkih]] agenasa. Difenhidramin je bio jedan od prvih poznatih antihistamina. On je otkriven [[1943]].<ref>{{cite news | author=Hevesi D | url=http://www.nytimes.com/2007/09/29/business/29rieveschl.html?ref=health | title=George Rieveschl, 91, Allergy Reliever, Dies| newspaper=The New York Times| date = 29. 09. 2007.| accessdate = 14. 10. 2008.}}</ref> On je postao prvi antihistamin odobren od strane [[FDA]] ([[1946]]).<ref name="BC">{{cite web |author=Ritchie J |url=http://www.bizjournals.com/cincinnati/stories/2007/09/24/daily52.html|title=UC prof, Benadryl inventor dies |date = 24. 09. 2007. |work= |publisher=Business Courier of Cincinnati|accessdate = 14. 10. 2008.}}</ref> == Reference == {{Reflist|2}} == Literatura == {{Refbegin}} * {{cite journal | author = Charlton BG | title = Self-management of psychiatric symptoms using over-the-counter (OTC) psychopharmacology: the S-DTM therapeutic model--Self-diagnosis, self-treatment, self-monitoring | journal = Med. Hypotheses | volume = 65 | issue = 5 | pages = 823–8 | year = 2005 | pmid = 16111835 | doi = 10.1016/j.mehy.2005.07.013 }} * {{cite journal | author = Lieberman JA | title = History of the use of antidepressants in primary care | journal = Primary Care Companion, J. Clinical Psychiatry | volume = 5 | issue = supplement 7 | pages = | year = 2003 | pmid = | doi = }} {{Refend}} == Povezano == * [[Akrivastin]] * [[Antiholinergik]] * [[Cetirizin]] * [[H1 antagonist|H₁ antagonist]] == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat|Diphenhydramine}} * [http://media.pfizer.com/files/products/uspi_benadryl.pdf Prescription Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715072046/http://media.pfizer.com/files/products/uspi_benadryl.pdf |date=2011-07-15 }} ([[PDF]]) * [http://www.umm.edu/drug/notes/Diphenhydramine-By-mouth.htm Diphenhydramine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130106092356/http://www.umm.edu/drug/notes/Diphenhydramine-By-mouth.htm |date=2013-01-06 }} University of Maryland Medical Center Medical References * [http://www.drugs-wiki.com/forum/showthread.php?t=45034 Diphenhydramine entry for recreational use at Drugs-Wiki]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/7496316.stm Man 'took own life' in courtroom] – suicide by Diphenhydramine – BBC News {{-}} {{Antiemetici}} {{Hipnotici i sedativi}} {{Holinergici}} {{Histaminergici}} {{Serotonergici}} [[Kategorija:Antiemetici]] [[Kategorija:Delirijanti]] [[Kategorija:Antagonisti H1 receptora]] [[Kategorija:Muskarinski antagonisti]] [[Kategorija:Sedativi]] [[Kategorija:Hipnotici]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Inhibitori preuzimanja serotonina]] 53hz1wqzcup4qlw37m96napdsp85cg0 0 1234589 42655406 42302433 2026-07-15T14:51:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655406 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Diacerein.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Diacerein | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Diacerein}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 13739-02-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M01 | ATC_suffix = AX21 | ATC_supplemental = | PubChem = 26248 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 24456 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 4HU6J11EL5 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07270 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 41286 | synonyms = <small>Diacetylrhein; Diacerhein; 2-Anthracenecarboxylic acid, 4,5-bis(acetyloxy)-9,10-dihydro-9,10-dioxo-; 2-Anthroic acid, 9,10-dihydro-4,5-dihydroxy-9,10-dioxo-, diacetate; 9,10-Dihydro-4,5-dihydroxy-9,10-dioxo-2-anthroic acid, diacetate</small> <!-- Chemical data --> |C=19 |H=12 |O=8 | molecular_weight = 368,294 | smiles = CC(=O)Oc1cccc2C(=O)c3cc(cc(OC(=O)C)c3C(=O)c12)C(=O)O | StdInChI = 1S/C19H12O8/c1-8(20)26-13-5-3-4-11-15(13)18(23)16-12(17(11)22)6-10(19(24)25)7-14(16)27-9(2)21/h3-7H,1-2H3,(H,24,25) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = TYNLGDBUJLVSMA-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Diacerein''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 368,294 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 124,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Diacerein}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Diacerein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Antrahinoni]] 3p7bjyr1yn6p7v58byspy28t0v0zyn8 0 1234590 42655407 42271586 2026-07-15T14:51:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655407 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dihydroheroin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Diacetildihidromorfin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Diacetyldihydromorphine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 509-71-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5359460 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4514291 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Diacetyldihydromorphine, Paralaudin, Dihydroheroin, Acetylmorphinol <!-- Chemical data --> |C=21 |H=25 |N=1 |O=5 | molecular_weight = 371,427 | smiles = CN1CC[C@]23[C@H]4CC[C@H](OC(=O)C)[C@@H]2Oc5c(OC(=O)C)ccc(C[C@@H]14)c35 | StdInChI = 1S/C21H25NO5/c1-11(23)25-16-6-4-13-10-15-14-5-7-17(26-12(2)24)20-21(14,8-9-22(15)3)18(13)19(16)27-20/h4,6,14-15,17,20H,5,7-10H2,1-3H3/t14-,15+,17-,20-,21+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NCXVKLDKUADJPV-ALBMSPKDSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Diacetildihidromorfin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 371,427 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 65,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Diacetyldihydromorphine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Diacetyldihydromorphine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] 5t0mxciowernuwoai1nkssru30l8tfn 0 1234591 42655408 42302441 2026-07-15T14:52:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655408 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = DALAD.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dialilisergamid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Diallyllysergamide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 21106294 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = DAL, Lysergic acid diallylamide, d-lysergic acid diallylamide, d-diallyllysergamide <!-- Chemical data --> |C=22 |H=25 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 347,453 | smiles = CN1C[C@@H](C=C2[C@H]1Cc3c[nH]c4cccc2c34)C(=O)N(CC=C)CC=C | StdInChI = 1S/C22H25N3O/c1-4-9-25(10-5-2)22(26)16-11-18-17-7-6-8-19-21(17)15(13-23-19)12-20(18)24(3)14-16/h4-8,11,13,16,20,23H,1-2,9-10,12,14H2,3H3/t16-,20-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VAMQYGHNZLRSSA-OXQOHEQNSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dialilisergamid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 347,453 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 39,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Diallyllysergamide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Diallyllysergamide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Alkeni]] [[Kategorija:Lisergamidi]] qd486don9vfbzmx4pbw9hd5yjyzuw4l 0 1234592 42655409 42276665 2026-07-15T14:56:04Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655409 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dibekacin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dibekacin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dibekacin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 34493-98-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = GB09 | ATC_supplemental = | PubChem = 470999 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2913 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 45ZFO9E525 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07811 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 560976 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=37 |N=5 |O=8 | molecular_weight = 451,515 | smiles = NCC1CCC(N)C(OC2C(N)CC(N)C(OC3OC(CO)C(O)C(N)C3O)C2O)O1 | StdInChI = 1S/C18H37N5O8/c19-4-6-1-2-7(20)17(28-6)30-15-8(21)3-9(22)16(14(15)27)31-18-13(26)11(23)12(25)10(5-24)29-18/h6-18,24-27H,1-5,19-23H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JJCQSGDBDPYCEO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dibekacin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 451,515 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 13 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 9 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -5,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 247,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dibekacin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dibekacin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori proteinske sinteze}} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] th0b4chh3tlddy2clvr9wf0uy7s7qox 0 1234593 42655410 42271592 2026-07-15T14:56:06Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655410 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dibenzepin Structural Formula V1.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dibenzepin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dibenzepin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 4498-32-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N06 | ATC_suffix = AA08 | ATC_supplemental = | PubChem = 9419 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 9048 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 510SJZ1Y6L | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07812 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=21 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 295,379 | smiles = CN(C)CCN1C(=O)c2ccccc2N(C)c3ccccc13 | StdInChI = 1S/C18H21N3O/c1-19(2)12-13-21-17-11-7-6-10-16(17)20(3)15-9-5-4-8-14(15)18(21)22/h4-11H,12-13H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QPGGEKPRGVJKQB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dibenzepin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 295,379 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 26,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dibenzepin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dibenzepin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] n9cwy6xaiikoiyeokwrlja0jt39puwt 0 1234594 42655411 42276666 2026-07-15T14:56:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655411 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dibenzoylmorphine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dibenzoilmorfin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dibenzoylmorphine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=31 |H=27 |N=1 |O=5 | molecular_weight = 493,550 | smiles = CN1CCC23C4Oc5c(OC(=O)c6ccccc6)ccc(CC1C2C=CC4OC(=O)c7ccccc7)c35 | StdInChI = 1S/C31H27NO5/c1-32-17-16-31-22-13-15-25(36-30(34)20-10-6-3-7-11-20)28(31)37-27-24(14-12-21(26(27)31)18-23(22)32)35-29(33)19-8-4-2-5-9-19/h2-15,22-23,25,28H,16-18H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = TYRXZVFTBRIZFW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dibenzoilmorfin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 31 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 493,550 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 65,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dibenzoylmorphine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dibenzoylmorphine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Benzojeve kiseline]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] df49doip8tkcpee6tekwez6wewrmkx6 0 1234595 42655412 42302458 2026-07-15T14:56:13Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655412 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dibunate.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dibunat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dibunate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 14992-58-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R05 | ATC_suffix = DB16 | ATC_supplemental = | PubChem = 84746 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 76450 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = ZXY319VL5S | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=24 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 320,446 | smiles = CC(C)(C)c1ccc2c(c(ccc2c1)C(C)(C)C)S(=O)(=O)O | StdInChI = 1S/C18H24O3S/c1-17(2,3)13-8-9-14-12(11-13)7-10-15(18(4,5)6)16(14)22(19,20)21/h7-11H,1-6H3,(H,19,20,21) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WBEBQCINXJDZCX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dibunat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 320,446 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 62,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dibunate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dibunate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonske kiseline]] [[Kategorija:Naftalini]] rex1scx9c77dtqn1moojjo5omans07j 0 1234596 42655413 42297249 2026-07-15T14:56:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655413 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dibutyltryptamine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dibutiltriptamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dibutyltryptamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 15741-77-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 27848 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 25911 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=28 |N=2 | molecular_weight = 272,428 | smiles = CCCCN(CCCC)CCc1c[nH]c2ccccc12 | StdInChI = 1S/C18H28N2/c1-3-5-12-20(13-6-4-2)14-11-16-15-19-18-10-8-7-9-17(16)18/h7-10,15,19H,3-6,11-14H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LZLJUZWFWYEQLY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 186 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dibutiltriptamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 272,428 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 19,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dibutyltryptamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dibutyltryptamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Indoli]] [[Kategorija:Psihodelični triptamini]] h4ng848mp8gu767ckgdr2onaa9tpr27 0 1234597 42655415 42307473 2026-07-15T15:01:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655415 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Didesmethylescitalopram skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Didesmetilcitalopram | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Didesmethylcitalopram}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 23935928 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=17 |F=1 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 296,339 | smiles = NCCC[C@@]1(OCc2cc(ccc12)C#N)c3ccc(F)cc3 | StdInChI = 1S/C18H17FN2O/c19-16-5-3-15(4-6-16)18(8-1-9-20)17-7-2-13(11-21)10-14(17)12-22-18/h2-7,10H,1,8-9,12,20H2/t18-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RKUKMUWCRLRPEJ-GOSISDBHSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Didesmetilcitalopram''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 296,339 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 59,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Didesmethylcitalopram}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Didesmethylcitalopram] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Nitrili]] [[Kategorija:Izobenzofurani]] govrkypvhcrhsfr1vq43meedrggfnj0 0 1234598 42655430 42302466 2026-07-15T15:16:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655430 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dienogest.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dienogest | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dienogest}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 65928-58-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = G03 | ATC_suffix = DB08 | ATC_supplemental = <br />{{ATC|G03|AB08}} {{ATC|G03|FA15}} (combinations with [[estrogen]]) | PubChem = 68861 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 62093 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 46M3EV8HHE | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D03799 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 70708 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1201864 | synonyms = 17-hydroxy-3-oxo-19-nor-17α-pregna-4,9-diene-21-nitrile <br /> 17α-cyanomethyl-17β-hydroxy-estra-4,9(10)-dien-3-one <!-- Chemical data --> |C=20 |H=25 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 311,418 | smiles = C[C@]12CCC3=C4CCC(=O)C=C4CC[C@H]3[C@@H]1CC[C@@]2(O)CC#N | StdInChI = 1S/C20H25NO2/c1-19-8-6-16-15-5-3-14(22)12-13(15)2-4-17(16)18(19)7-9-20(19,23)10-11-21/h12,17-18,23H,2-10H2,1H3/t17-,18+,19+,20-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AZFLJNIPTRTECV-FUMNGEBKSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = 1.2 | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = 549 | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dienogest''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 311,418 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 61,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dienogest}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dienogest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Nitrili]] oabjw1u6rno00pq2mwb96z7g8thizh4 0 1234599 42655431 42271594 2026-07-15T15:17:33Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655431 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dieticyclidine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dieticiklidin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dieticyclidine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2201-19-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 604690 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 525655 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=25 |N=1 | molecular_weight = 231,376 | smiles = CCN(CC)C1(CCCCC1)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C16H25N/c1-3-17(4-2)16(13-9-6-10-14-16)15-11-7-5-8-12-15/h5,7-8,11-12H,3-4,6,9-10,13-14H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GRHWLIMQOFAGHA-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dieticiklidin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 231,376 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 3,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dieticyclidine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dieticyclidine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Glutamatergični ligandi-lat}} [[Kategorija:Amini]] kwnk72sb5ppv3u6c95gpb43ms2pt05m 0 1234600 42655432 42302479 2026-07-15T15:18:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655432 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Difebarbamate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Difebarbamat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Difebarbamate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 15687-09-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 71880 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 64896 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 7EE4K616KK | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=28 |H=42 |N=4 |O=9 | molecular_weight = 578,654 | smiles = CCCCOCC(CN1C(=O)N(CC(COCCCC)OC(=N)O)C(=O)C(CC)(C1=O)c2ccccc2)OC(=N)O | StdInChI = 1S/C28H42N4O9/c1-4-7-14-38-18-21(40-25(29)35)16-31-23(33)28(6-3,20-12-10-9-11-13-20)24(34)32(27(31)37)17-22(41-26(30)36)19-39-15-8-5-2/h9-13,21-22H,4-8,14-19H2,1-3H3,(H2,29,35)(H2,30,36) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GJJRIOLBUILIGK-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Difebarbamat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 28 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 578,654 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 11 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 20 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 182,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Difebarbamate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Difebarbamate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] h2kmw3aj6v2jg9tctx7g5ytgvnfmfby 0 1234601 42655433 42297269 2026-07-15T15:18:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655433 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Difemerine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Difemerin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Difemerine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3477-97-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A03 | ATC_suffix = AA09 | ATC_supplemental = | PubChem = 165124 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 10662416 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 843C4UPZ2F | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07079 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=25 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 327,417 | smiles = CN(C)CC(C)(C)OC(=O)C(O)(c1ccccc1)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C20H25NO3/c1-19(2,15-21(3)4)24-18(22)20(23,16-11-7-5-8-12-16)17-13-9-6-10-14-17/h5-14,23H,15H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WJIZVQNUJVMJAZ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Difemerin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 327,417 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 49,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Difemerine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Difemerine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] j0dse5k5l1mkw69e5b1y4k1qsniwmup 0 1234602 42655434 42271595 2026-07-15T15:18:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655434 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Difemetorex.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Difemetoreks | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Difemetorex}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 13862-07-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 65607 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 59048 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = O0417MPF6W | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=25 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 295,419 | smiles = OCCN1CCCCC1C(c2ccccc2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C20H25NO/c22-16-15-21-14-8-7-13-19(21)20(17-9-3-1-4-10-17)18-11-5-2-6-12-18/h1-6,9-12,19-20,22H,7-8,13-16H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UHZJPVXMMCFPNR-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Difemetoreks''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 295,419 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 23,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Difemetorex}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Difemetorex] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Piperidini]] 36nipikbv4gjj4kaqs298q8kpkg0pom 0 1234603 42655437 42302496 2026-07-15T15:18:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655437 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Difenpiramide.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Difenpiramid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Difenpiramide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 51484-40-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M01 | ATC_suffix = AB12 | ATC_supplemental = | PubChem = 100472 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 90781 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 76130 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=16 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 288,343 | smiles = O\C(=N/c1ccccn1)\Cc2ccc(cc2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C19H16N2O/c22-19(21-18-8-4-5-13-20-18)14-15-9-11-17(12-10-15)16-6-2-1-3-7-16/h1-13H,14H2,(H,20,21,22) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PWHROYKAGRUWDQ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Difenpiramid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 288,343 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 45,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Difenpiramide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Difenpiramide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Piridini]] okh6u5yr2ha36rkjc2zco582odmpyk9 0 1234604 42655438 42302497 2026-07-15T15:19:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655438 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Difetarsone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Difetarzon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Difetarsone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3639-19-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = P01 | ATC_suffix = AR02 | ATC_supplemental = {{ATCvet|P51|AD02}} | PubChem = 68199 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 61506 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = G4G9J3Q65W | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07357 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=18 |As=2 |N=2 |O=6 | molecular_weight = 460,146 | smiles = O[As](=O)(O)c1ccc(NCCNc2ccc(cc2)[As](=O)(O)O)cc1 | StdInChI = 1S/C14H18As2N2O6/c19-15(20,21)11-1-5-13(6-2-11)17-9-10-18-14-7-3-12(4-8-14)16(22,23)24/h1-8,17-18H,9-10H2,(H2,19,20,21)(H2,22,23,24) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YQVALJGIKVYRNI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Difetarzon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 460,146 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 6 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 139,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Difetarsone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Difetarsone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Arsonske kiseline]] pl672hooztfylvqk0o0cl3pua6bb3v6 0 1234605 42655439 42286793 2026-07-15T15:19:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655439 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Difloxacin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Difloksacin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Difloxacin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 98106-17-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = MA94 | ATC_supplemental = | PubChem = 56206 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 50725 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 5Z7OO9FNFD | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07828 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 6259 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=19 |F=2 |N=3 |O=3 | molecular_weight = 399,391 | smiles = CN1CCN(CC1)c2cc3N(C=C(C(=O)O)C(=O)c3cc2F)c4ccc(F)cc4 | StdInChI = 1S/C21H19F2N3O3/c1-24-6-8-25(9-7-24)19-11-18-15(10-17(19)23)20(27)16(21(28)29)12-26(18)14-4-2-13(22)3-5-14/h2-5,10-12H,6-9H2,1H3,(H,28,29) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NOCJXYPHIIZEHN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Difloksacin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 399,391 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 64,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Difloxacin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Difloxacin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori nukleinskih kiselina}} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] bpdrfoj60dv4vbl3zq9gfcoba8jed2y 0 1234606 42655440 42286795 2026-07-15T15:19:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655440 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Diflucortolone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Difluokortolon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Difluocortolone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2607-06-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D07 | ATC_suffix = AC06 | ATC_supplemental = <br />{{ATC|D07|XC04}} (combinations) | PubChem = 17455 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = K253365DXI | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D03812 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=28 |F=2 |O=4 | molecular_weight = 394,452 | smiles = C[C@@H]1CC2C3C[C@H](F)C4=CC(=O)C=CC4(C)[C@@]3(F)C(O)CC2(C)C1C(=O)CO | StdInChI = 1S/C22H28F2O4/c1-11-6-13-14-8-16(23)15-7-12(26)4-5-21(15,3)22(14,24)18(28)9-20(13,2)19(11)17(27)10-25/h4-5,7,11,13-14,16,18-19,25,28H,6,8-10H2,1-3H3/t11-,13?,14?,16+,18?,19?,20?,21?,22+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OGPWIDANBSLJPC-KSXGCUBKSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Difluokortolon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 394,452 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 74,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Difluocortolone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Difluocortolone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] 5ie51zob5jywp5i8bp7u33rtmdq1iuh 0 1234607 42655441 42271600 2026-07-15T15:19:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655441 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Difluoropine Structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Difluoropin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Difluoropine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 156774-35-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 190851 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = (S)-(+)-2β-Carbomethoxy-3α-(bis(4-fluorophenyl)methoxy)tropane <!-- Chemical data --> |C=23 |H=25 |F=2 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 401,446 | smiles = COC(=O)[C@@H]1[C@H](C[C@H]2CC[C@@H]1N2C)OC(c3ccc(F)cc3)c4ccc(F)cc4 | StdInChI = 1S/C23H25F2NO3/c1-26-18-11-12-19(26)21(23(27)28-2)20(13-18)29-22(14-3-7-16(24)8-4-14)15-5-9-17(25)10-6-15/h3-10,18-22H,11-13H2,1-2H3/t18-,19+,20+,21+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XSYGBVSQKPLETJ-ANULTFPQSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Difluoropin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 401,446 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 38,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Difluoropine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Difluoropine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] mraej7nuln7k5p9no1s9zcdf76t719z 0 1234608 42655405 42271585 2026-07-15T14:51:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655405 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = DFMDA.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = DiFMDA | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|DiFMDA}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 910393-51-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 26495356 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=11 |F=2 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 215,197 | smiles = CC(N)Cc1ccc2OC(F)(F)Oc2c1 | StdInChI = 1S/C10H11F2NO2/c1-6(13)4-7-2-3-8-9(5-7)15-10(11,12)14-8/h2-3,5-6H,4,13H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BHDXKBALNFHXDV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''DiFMDA''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 215,197 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 44,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|DiFMDA}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ DiFMDA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Benzodioksoli]] 6xtl61emx232emaclrqn9hmzcjkifvb 0 1234609 42655442 42302510 2026-07-15T15:20:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655442 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dihexyverine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Diheksiverin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dihexyverine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 561-77-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A03 | ATC_suffix = AA08 | ATC_supplemental = | PubChem = 21788 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = J2FQ66RU9W | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07821 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=35 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 321,497 | smiles = O=C(OCCN1CCCCC1)C2(CCCCC2)C3CCCCC3 | StdInChI = 1S/C20H35NO2/c22-19(23-17-16-21-14-8-3-9-15-21)20(12-6-2-7-13-20)18-10-4-1-5-11-18/h18H,1-17H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MNSQDVCVWNXBFQ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Diheksiverin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 321,497 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 29,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dihexyverine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dihexyverine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] ayau99lbhxfqatkgk56lnoahbfcgvcx 0 1234610 42655443 42292097 2026-07-15T15:20:51Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655443 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dihydralazine structure.svg | width = | alt = | image2 = Dihydralazine ball-and-stick.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dihidralazin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dihydralazine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 484-23-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C02 | ATC_suffix = DB01 | ATC_supplemental = | PubChem = 10230 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 9813 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = PCU411F5L6 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07170 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 35505 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=8 |H=10 |N=6 | molecular_weight = 190,205 | smiles = N\N=C\1/NN\C(=N/N)\c2ccccc12 | StdInChI = 1S/C8H10N6/c9-11-7-5-3-1-2-4-6(5)8(12-10)14-13-7/h1-4H,9-10H2,(H,11,13)(H,12,14) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VQKLRVZQQYVIJW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dihidralazin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 8 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 190,205 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 100,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dihydralazine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dihydralazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Hidrazini]] b4ijyyyxubwbsuzztcx9x8o5ej67dy8 0 1234611 42655436 42271598 2026-07-15T15:18:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655436 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Diphenylprolinol.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Difenilprolinol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Diphenylprolinol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 22348-32-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 204386 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 177034 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=19 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 253,339 | smiles = OC(C1CCCN1)(c2ccccc2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C17H19NO/c19-17(16-12-7-13-18-16,14-8-3-1-4-9-14)15-10-5-2-6-11-15/h1-6,8-11,16,18-19H,7,12-13H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OGCGXUGBDJGFFY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Difenilprolinol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 253,339 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 32,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Diphenylprolinol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Diphenylprolinol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Dizajnirane droge]] 0na4f9l9fltq56noui33j4eoq0fyrd5 0 1234638 42655447 42271609 2026-07-15T15:21:32Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655447 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phenyltropane 17c.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dihloropan | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dichloropane}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 146725-34-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 127024 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=17 |Cl=2 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 314,207 | smiles = COC(=O)[C@@H]1[C@H]2CC[C@@H](C[C@@H]1c3ccc(Cl)c(Cl)c3)N2 | StdInChI = 1S/C15H17Cl2NO2/c1-20-15(19)14-10(7-9-3-5-13(14)18-9)8-2-4-11(16)12(17)6-8/h2,4,6,9-10,13-14,18H,3,5,7H2,1H3/t9-,10+,13+,14-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JFUNLJPTPCQLIR-PJQZNRQZSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dihloropan''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 314,207 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 38,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dichloropane}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dichloropane] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organohloridi]] o4ukcuxb87na54onrsp1lk50byeq4cl 0 1234639 42655446 42292111 2026-07-15T15:21:28Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655446 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dichlorophen.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dihlorofen | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dichlorophen}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 97-23-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = P02 | ATC_suffix = DX02 | ATC_supplemental = | PubChem = 94814 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = T1J0JOU64O | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C14292 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=10 |Cl=2 |O=2 | molecular_weight = 269,123 | smiles = Oc1cc(Cl)ccc1Cc2ccc(Cl)cc2O | StdInChI = 1S/C13H10Cl2O2/c14-10-3-1-8(12(16)6-10)5-9-2-4-11(15)7-13(9)17/h1-4,6-7,16-17H,5H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PMYWWZKCZCXDPU-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dihlorofen''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 269,123 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 40,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dichlorophen}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dichlorophen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Organohloridi]] t9ef27xw5oqq7h5cc8i2df2rlt9s1ck 0 1234640 42655448 42271610 2026-07-15T15:21:33Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655448 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dichlorvos Structural Formulae .V.1.svg | width = | alt = | image2 = Dichlorvos3d.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dihlorvos | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dichlorvos}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 62-73-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = P52 | ATC_suffix = AB03 | ATC_supplemental = {{ATCvet|P53|AF04}} | PubChem = 3039 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2931 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 7U370BPS14 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D03791 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 34690 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 167911 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=4 |H=7 |Cl=2 |O=4 |P=1 | molecular_weight = 220,976 | smiles = COP(=O)(OC)OC=C(Cl)Cl | StdInChI = 1S/C4H7Cl2O4P/c1-8-11(7,9-2)10-3-4(5)6/h3H,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OEBRKCOSUFCWJD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dihlorvos''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 4 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 220,976 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 54,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dichlorvos}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dichlorvos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Organofosfati]] 6ua20gkeim5t4alk6sp5i92yzp3atdt 0 1234641 42655451 42307517 2026-07-15T15:27:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655451 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Diclazepam structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Diklazepam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Diclazepam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2894-68-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 76168 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=12 |Cl=2 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 319,185 | smiles = CN1C(=O)CN=C(c2ccccc2Cl)c3cc(Cl)ccc13 | StdInChI = 1S/C16H12Cl2N2O/c1-20-14-7-6-10(17)8-12(14)16(19-9-15(20)21)11-4-2-3-5-13(11)18/h2-8H,9H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VPAYQWRBBOGGPY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Diklazepam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 319,185 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 32,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Diclazepam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Diclazepam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Benzodiazepini]] gtpy2iahjdf7skogi91xz0qbeittqu3 0 1234642 42655452 42297316 2026-07-15T15:27:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655452 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = diclazuril.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Diklazuril | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Diclazuril}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 101831-37-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = P51 | ATC_suffix = AJ03 | ATC_supplemental = | PubChem = 456389 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 401855 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = K110K1B1VE | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D03794 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 284733 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=9 |Cl=3 |N=4 |O=2 | molecular_weight = 407,638 | smiles = OC1=NC(=O)N(N=C1)c2cc(Cl)c(C(C#N)c3ccc(Cl)cc3)c(Cl)c2 | StdInChI = 1S/C17H9Cl3N4O2/c18-10-3-1-9(2-4-10)12(7-21)16-13(19)5-11(6-14(16)20)24-17(26)23-15(25)8-22-24/h1-6,8,12H,(H,23,25,26) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZSZFUDFOPOMEET-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Diklazuril''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 407,638 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 89,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Diclazuril}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Diclazuril] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Nitrili]] 1qj20p5mvhvvqeq6ezs8swefree1g5d 0 1234643 42655453 42271614 2026-07-15T15:27:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655453 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Diclofensine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Diklofenzin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Diclofensine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 67165-56-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 68871 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 62103 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 09HKW863J6 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=17 |Cl=2 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 322,229 | smiles = COc1ccc2C(CN(C)Cc2c1)c3ccc(Cl)c(Cl)c3 | StdInChI = 1S/C17H17Cl2NO/c1-20-9-12-7-13(21-2)4-5-14(12)15(10-20)11-3-6-16(18)17(19)8-11/h3-8,15H,9-10H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZJDCGVDEEHWEIG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Diklofenzin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 322,229 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 12,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Diclofensine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Diclofensine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organohloridi]] 79ja6lzp9bse1wp3jaqqqt1rhzifv58 0 1234644 42655444 42297286 2026-07-15T15:20:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655444 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dihydroartemisinin Structural Formula V1.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dihidroartemisinin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dihydroartemisinin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 71939-50-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = P01 | ATC_suffix = BE05 | ATC_supplemental = | PubChem = 107770 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 27663 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 6A9O50735X | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 25164 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=24 |O=5 | molecular_weight = 284,348 | smiles = C[C@@H]1CCC2[C@@H](C)[C@@H](O)O[C@@H]3OC4(C)CC[C@@H]1[C@]23OO4 | StdInChI = 1S/C15H24O5/c1-8-4-5-11-9(2)12(16)17-13-15(11)10(8)6-7-14(3,18-13)19-20-15/h8-13,16H,4-7H2,1-3H3/t8-,9-,10+,11?,12+,13-,14?,15+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BJDCWCLMFKKGEE-XXKWQQHMSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dihidroartemisinin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 284,348 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 57,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dihydroartemisinin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dihydroartemisinin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Peroksidi]] [[Kategorija:Organski peroksidi]] [[Kategorija:Ketali]] sou0ntevs6fafjgt7o1sxq856jcipjy 0 1234645 42655445 42297297 2026-07-15T15:21:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655445 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dihydrostreptomycin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dihidrostreptomicin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dihydrostreptomycin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 128-46-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = S01 | ATC_suffix = AA15 | ATC_supplemental = {{ATCvet|A07|AA90}} {{ATCvet|J01|GA90}} {{ATCvet|J51|GA90}} | PubChem = 439369 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = P2I6R8W6UA | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1950576 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=41 |N=7 |O=12 | molecular_weight = 583,590 | smiles = CNC1C(O)C(O)C(CO)OC1OC2C(OC3C(O)C(O)C(N=C(N)N)C(O)C3N=C(N)N)OC(C)C2(O)CO | StdInChI = 1S/C21H41N7O12/c1-5-21(36,4-30)16(40-17-9(26-2)13(34)10(31)6(3-29)38-17)18(37-5)39-15-8(28-20(24)25)11(32)7(27-19(22)23)12(33)14(15)35/h5-18,26,29-36H,3-4H2,1-2H3,(H4,22,23,27)(H4,24,25,28) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ASXBYYWOLISCLQ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dihidrostreptomicin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 583,590 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 19 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 13 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -6,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 339,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dihydrostreptomycin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dihydrostreptomycin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Gvanidini]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] 4ir2gi3ikjrqoqm64yunix435m5ouqw 0 1234646 42655449 42302546 2026-07-15T15:21:36Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655449 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Diisopromine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Diizopromin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Diisopromine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 5966-41-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A03 | ATC_suffix = AX02 | ATC_supplemental = | PubChem = 22262 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 20899 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 2825S6AW9U | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07092 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=29 |N=1 | molecular_weight = 295,462 | smiles = CC(C)N(CCC(c1ccccc1)c2ccccc2)C(C)C | StdInChI = 1S/C21H29N/c1-17(2)22(18(3)4)16-15-21(19-11-7-5-8-12-19)20-13-9-6-10-14-20/h5-14,17-18,21H,15-16H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YBJKOPHEJOMRMN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Diizopromin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 295,462 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 3,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Diisopromine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Diisopromine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] rsyfm62yynxbima86t98h4dijueri1e 0 1234647 42655450 42271612 2026-07-15T15:21:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655450 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = DiPT.svg | width = | alt = | image2 = DiPT-3d-sticks.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Diizopropiltriptamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Diisopropyltryptamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 14780-24-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 26903 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 25060 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 48286 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=24 |N=2 | molecular_weight = 244,375 | smiles = CC(C)N(CCc1c[nH]c2ccccc12)C(C)C | StdInChI = 1S/C16H24N2/c1-12(2)18(13(3)4)10-9-14-11-17-16-8-6-5-7-15(14)16/h5-8,11-13,17H,9-10H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZRVAAGAZUWXRIP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Diizopropiltriptamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 244,375 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 19,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Diisopropyltryptamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Diisopropyltryptamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Indoli]] [[Kategorija:Psihodelični triptamini]] [[Kategorija:Dizajnirane droge]] mglagjfq00wwg0b43t8y6atmh6r4cib 0 1234648 42655454 42307522 2026-07-15T15:32:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655454 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dimazole.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dimazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dimazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 95-27-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D01 | ATC_suffix = AE17 | ATC_supplemental = | PubChem = 8708 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 2KL01R8ZV1 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=23 |N=3 |O=1 |S=1 | molecular_weight = 293,428 | smiles = CCN(CC)CCOc1ccc2nc(sc2c1)N(C)C | StdInChI = 1S/C15H23N3OS/c1-5-18(6-2)9-10-19-12-7-8-13-14(11-12)20-15(16-13)17(3)4/h7-8,11H,5-6,9-10H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WGMYEOIMVYADRJ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 195 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dimazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 293,428 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 56,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dimazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dimazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Benzotiazoli]] e43fhfxhuanb7dqdvo8klj5gnys08b0 0 1234649 42655455 42302560 2026-07-15T15:32:35Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655455 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dimefline.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dimeflin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dimefline}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1165-48-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R07 | ATC_suffix = AB08 | ATC_supplemental = | PubChem = 3078 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2969 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 9WII5M0DU3 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07847 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=21 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 323,386 | smiles = COc1ccc2C(=O)C(=C(Oc2c1CN(C)C)c3ccccc3)C | StdInChI = 1S/C20H21NO3/c1-13-18(22)15-10-11-17(23-4)16(12-21(2)3)20(15)24-19(13)14-8-6-5-7-9-14/h5-11H,12H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZXFQRFXLFWWKLX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dimeflin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 323,386 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 38,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dimefline}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dimefline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Flavonoli]] [[Kategorija:Hromeni]] k51xggyxz16u630zazx8z15dgkswb13 0 1234650 42655456 42276677 2026-07-15T15:32:36Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655456 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dimemebfe.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dimemebf | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dimemebfe}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 140853-58-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 126589 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 112474 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=17 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 219,280 | smiles = COc1ccc2occ(CCN(C)C)c2c1 | StdInChI = 1S/C13H17NO2/c1-14(2)7-6-10-9-16-13-5-4-11(15-3)8-12(10)13/h4-5,8-9H,6-7H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WBPQJTBOQCCTFX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dimemebf''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 219,280 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 25,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dimemebfe}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dimemebfe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Benzofurani]] 6uimkhdhf7xgd1os1yu2kjlgkg314es 0 1234651 42655457 42271620 2026-07-15T15:32:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655457 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dimetacrine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dimetakrin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dimetacrine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 4757-55-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N06 | ATC_suffix = AA18 | ATC_supplemental = | PubChem = 94280 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 85085 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = O341NY501N | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02565 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=26 |N=2 | molecular_weight = 294,434 | smiles = CN(C)CCCN1c2ccccc2C(C)(C)c3ccccc13 | StdInChI = 1S/C20H26N2/c1-20(2)16-10-5-7-12-18(16)22(15-9-14-21(3)4)19-13-8-6-11-17(19)20/h5-8,10-13H,9,14-15H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RYQOGSFEJBUZBX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dimetakrin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 294,434 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 6,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dimetacrine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dimetacrine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] b46tfo8rww2adm1285ja7ot332hzw6d 0 1234652 42655462 42271627 2026-07-15T15:33:03Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655462 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dimethocaine-structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dimetokain | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dimethocaine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 94-15-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 7177 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 6909 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = R3L4A6GOWZ | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=26 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 278,390 | smiles = CCN(CC)CC(C)(C)COC(=O)c1ccc(N)cc1 | StdInChI = 1S/C16H26N2O2/c1-5-18(6-2)11-16(3,4)12-20-15(19)13-7-9-14(17)10-8-13/h7-10H,5-6,11-12,17H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OWQIUQKMMPDHQQ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dimetokain''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 278,390 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 55,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dimethocaine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dimethocaine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Benzojeve kiseline]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Anilini]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Dizajnirane droge]] 4bo3bajxpg03tiej1g2ixsq2x86rgsw 0 1234653 42655463 42297341 2026-07-15T15:33:04Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655463 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = dimethoxanate.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dimetoksanat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dimethoxanate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 477-93-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R05 | ATC_suffix = DB28 | ATC_supplemental = | PubChem = 10610 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 10165 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 1E3KG5FWDB | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07397 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=22 |N=2 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 358,455 | smiles = CN(C)CCOCCOC(=O)N1c2ccccc2Sc3ccccc13 | StdInChI = 1S/C19H22N2O3S/c1-20(2)11-12-23-13-14-24-19(22)21-15-7-3-5-9-17(15)25-18-10-6-4-8-16(18)21/h3-10H,11-14H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OOVJCSPCMCAXEX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dimetoksanat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 358,455 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 67,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dimethoxanate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dimethoxanate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Karbamati]] [[Kategorija:Tioetri]] s31nsa58ye1jawv2lakek8zr0q5bl0d 0 1234654 42655464 42271628 2026-07-15T15:33:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655464 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dimethoxymethamphetamine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dimetoksimetamfetamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dimethoxymethamphetamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 12235308 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=19 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 209,285 | smiles = CNC(C)Cc1ccc(OC)c(OC)c1 | StdInChI = 1S/C12H19NO2/c1-9(13-2)7-10-5-6-11(14-3)12(8-10)15-4/h5-6,8-9,13H,7H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BUWHCARWGYFQPE-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dimetoksimetamfetamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 209,285 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 30,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dimethoxymethamphetamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dimethoxymethamphetamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Amini]] aoma17e5jb9m6qx7qldqz12u9yos7i0 0 1234655 42655458 42276678 2026-07-15T15:32:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655458 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dimethylamphetamine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dimetilamfetamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dimethylamphetamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 4075-96-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 541869 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 471861 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=17 |N=1 | molecular_weight = 163,259 | smiles = CC(N)Cc1cccc(C)c1C | StdInChI = 1S/C11H17N/c1-8-5-4-6-11(10(8)3)7-9(2)12/h4-6,9H,7,12H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HOBBTQMIPDOWRL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dimetilamfetamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 163,259 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 26,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dimethylamphetamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dimethylamphetamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] r9hpk5bky2acjzdcwkx43eyytcz3r1y 0 1234656 42655459 42276680 2026-07-15T15:32:53Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655459 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dimethylheptylpyran FormulaV1.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dimetilheptilpiran | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dimethylheptylpyran}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 32904-22-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 36276 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 33359 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=25 |H=38 |O=2 | molecular_weight = 370,568 | smiles = CCCCCC(C)C(C)c1cc(O)c2C3=C(CCC(C)C3)C(C)(C)Oc2c1 | StdInChI = 1S/C25H38O2/c1-7-8-9-10-17(3)18(4)19-14-22(26)24-20-13-16(2)11-12-21(20)25(5,6)27-23(24)15-19/h14-18,26H,7-13H2,1-6H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QBEFIFWEOSUTKV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dimetilheptilpiran''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 370,568 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 7,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 29,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dimethylheptylpyran}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dimethylheptylpyran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Benzohromeni]] tpklwt7by3qufo9r3x3a4q9lzejawjz 0 1234657 42655460 42302586 2026-07-15T15:32:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655460 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = DAM-57.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dimetilisergamid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dimethyllysergamide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 199478 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 172668 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = DAM-57, Lysergic acid dimethylamide <!-- Chemical data --> |C=18 |H=21 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 295,379 | smiles = CN(C)C(=O)[C@H]1CN(C)[C@@H]2Cc3c[nH]c4cccc(C2=C1)c34 | StdInChI = 1S/C18H21N3O/c1-20(2)18(22)12-7-14-13-5-4-6-15-17(13)11(9-19-15)8-16(14)21(3)10-12/h4-7,9,12,16,19H,8,10H2,1-3H3/t12-,16-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FWHSERNVTGTIJE-MLGOLLRUSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dimetilisergamid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 295,379 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 39,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dimethyllysergamide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dimethyllysergamide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Lisergamidi]] 6dvovz603fp6wigk9vfx4gswz36n5k7 0 1234658 42655461 42302593 2026-07-15T15:33:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655461 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dimetofrine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dimetofrin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dimetofrine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 22950-29-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C01 | ATC_suffix = CA12 | ATC_supplemental = | PubChem = 31513 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 29227 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = BOM1J10QQM | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07149 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=17 |N=1 |O=4 | molecular_weight = 227,257 | smiles = CNCC(O)c1cc(OC)c(O)c(OC)c1 | StdInChI = 1S/C11H17NO4/c1-12-6-8(13)7-4-9(15-2)11(14)10(5-7)16-3/h4-5,8,12-14H,6H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZKGDBJAHIIXDDW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dimetofrin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 227,257 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 71,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dimetofrine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dimetofrine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Amini]] pfvjvsjr0p80754opn3iymxc8c4qdyq 0 1234659 42655465 42302594 2026-07-15T15:33:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655465 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dimetotiazine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dimetotiazin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dimetotiazine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 7456-24-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N02 | ATC_suffix = CX05 | ATC_supplemental = | PubChem = 3089 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2979 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 1FTA475ZDB | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07854 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=25 |N=3 |O=2 |S=2 | molecular_weight = 391,551 | smiles = CC(CN1c2ccccc2Sc3ccc(cc13)S(=O)(=O)N(C)C)N(C)C | StdInChI = 1S/C19H25N3O2S2/c1-14(20(2)3)13-22-16-8-6-7-9-18(16)25-19-11-10-15(12-17(19)22)26(23,24)21(4)5/h6-12,14H,13H2,1-5H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VWNWVCJGUMZDIU-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dimetotiazin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 391,551 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 77,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dimetotiazine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dimetotiazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Tioetri]] 7yl6dak3exjup8hrzsq27la3j1rkfn5 0 1234660 42655466 42297345 2026-07-15T15:33:09Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655466 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dimetridazole structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dimetridazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dimetridazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 551-92-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = P51 | ATC_suffix = AA07 | ATC_supplemental = | PubChem = 3090 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2980 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = K59P7XNB8X | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07855 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 38938 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=5 |H=7 |N=3 |O=2 | molecular_weight = 141,128 | smiles = Cc1ncc([N+](=O)[O-])n1C | StdInChI = 1S/C5H7N3O2/c1-4-6-3-5(7(4)2)8(9)10/h3H,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IBXPYPUJPLLOIN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dimetridazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 5 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 141,128 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 63,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dimetridazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dimetridazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Nitro jedinjenja]] [[Kategorija:Imidazoli]] jvi0bdbwsknh1kcy6dgm5ev0ba8ws1a 0 1234661 42655468 42307536 2026-07-15T15:51:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655468 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Authiomalate.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dinatrijum aurotiomalat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Disodium aurothiomalate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 12244-57-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 71443 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=4 |H=5 |Au=1 |Na=2 |O=5 |S=1 | molecular_weight = 408,091 | smiles = O.[Na+].[Na+].[Au+].[O-]C(=O)CC([S-])C(=O)[O-] | StdInChI = 1S/C4H6O4S.Au.2Na.H2O/c5-3(6)1-2(9)4(7)8;;;;/h2,9H,1H2,(H,5,6)(H,7,8);;;;1H2/q;3*+1;/p-3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YLQOAPBVYJCTPW-UHFFFAOYSA-K | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dinatrijum aurotiomalat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 4 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 408,091 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -3,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || 2,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 295,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Disodium aurothiomalate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Disodium aurothiomalate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Jedinjenja natrijuma]] [[Kategorija:Jedinjenja zlata]] shzh7o1qsq8t69f7fp8dimtd73whwkh 0 1234680 42655488 42271643 2026-07-15T17:07:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655488 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Doxylamine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Doksilamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Doxylamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Oralno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 10 h | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 469-21-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R06 | ATC_suffix = AA09 | ATC_supplemental = | PubChem = 3162 | PubChemSubstance = 46506354 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00366 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3050 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 51380 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1004 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=22 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 270,369 | smiles = CN(C)CCOC(C)(C1=CC=CC=C1)C1=CC=CC=N1 | StdInChI = 1S/C17H22N2O/c1-17(20-14-13-19(2)3,15-9-5-4-6-10-15)16-11-7-8-12-18-16/h4-12H,13-14H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HCFDWZZGGLSKEP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = 139 | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Doksilamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 270,369 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 2,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Ų]]) || 25,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Doxylamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00366 Doxylamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181119214418/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00366 |date=2018-11-19 }} {{Hipnotici i sedativi}} [[Kategorija:Sedativi]] [[Kategorija:Antiemetici]] [[Kategorija:Antagonisti H1 receptora]] [[Kategorija:Antitusici]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Piridini]] mqf4pfsc3nw9q41t0pnr6gzrpau0v1i 0 1234685 42655469 42297351 2026-07-15T15:57:59Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655469 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Diodone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Diodon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Diodone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = V08 | ATC_suffix = AA10 | ATC_supplemental = | PubChem = 9304 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8945 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Iodopyracet, pelvirinic acid, umbradilic acid <!-- Chemical data --> |C=7 |H=5 |I=2 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 404,928 | smiles = OC(=O)CN1C=C(I)C(=O)C(=C1)I | StdInChI = 1S/C7H5I2NO3/c8-4-1-10(3-6(11)12)2-5(9)7(4)13/h1-2H,3H2,(H,11,12) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PVBALTLWZVEAIO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Diodon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 7 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 404,928 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 57,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Diodone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Diodone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organojodidi]] ruu5ugtb968ql6ge4mi3q1wvvtb0npy 0 1234686 42655470 42297353 2026-07-15T15:59:25Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655470 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Diosmin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Diosmin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Diosmin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 520-27-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C05 | ATC_suffix = CA03 | ATC_supplemental = | PubChem = 5281613 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4444932 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 7QM776WJ5N | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07858 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 231884 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=28 |H=32 |O=15 | molecular_weight = 608,545 | smiles = COc1ccc(cc1O)C2=CC(=O)c3c(O)cc(O[C@@H]4O[C@H](CO[C@@H]5O[C@@H](C)[C@H](O)[C@@H](O)[C@H]5O)[C@@H](O)[C@H](O)[C@H]4O)cc3O2 | StdInChI = 1S/C28H32O15/c1-10-21(32)23(34)25(36)27(40-10)39-9-19-22(33)24(35)26(37)28(43-19)41-12-6-14(30)20-15(31)8-17(42-18(20)7-12)11-3-4-16(38-2)13(29)5-11/h3-8,10,19,21-30,32-37H,9H2,1-2H3/t10-,19+,21-,22+,23+,24-,25+,26+,27+,28+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GZSOSUNBTXMUFQ-YFAPSIMESA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Diosmin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 28 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 608,545 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 15 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 8 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 234,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Diosmin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Diosmin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Aldoheksoze]] [[Kategorija:Flavonoli]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] [[Kategorija:Hromeni]] 8r3qug5hzbbu2oocboahuaxtn08dked 0 1234687 42655473 42276691 2026-07-15T16:04:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655473 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dipropanoylmorphine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dipropanoilmorfin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dipropanoylmorphine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 10589-79-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 165894 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 20053814 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Dipropanoylmorphine, Dipropionylmorphine <!-- Chemical data --> |C=23 |H=27 |N=1 |O=5 | molecular_weight = 397,464 | smiles = CCC(=O)c1c(O)c2O[C@H]3[C@@H](O)C=C[C@H]4[C@H]5Cc(c1C(=O)CC)c2[C@]34CCN5C | StdInChI = 1S/C23H27NO5/c1-4-14(25)17-11-10-13-12-6-7-16(27)22-23(12,8-9-24(13)3)19(11)21(29-22)20(28)18(17)15(26)5-2/h6-7,12-13,16,22,27-28H,4-5,8-10H2,1-3H3/t12-,13+,16-,22-,23+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KDFWILUISXRMIK-WEVOUWNYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dipropanoilmorfin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 397,464 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 87,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dipropanoylmorphine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dipropanoylmorphine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] eklqaegf68uh3xrsim7b1dblpsu8t0y 0 1234688 42655474 42271633 2026-07-15T16:04:04Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655474 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = DPT.svg | width = | alt = | image2 = DPT-3d-sticks.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dipropiltriptamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dipropyltryptamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 61-52-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6091 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5866 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=24 |N=2 | molecular_weight = 244,375 | smiles = CCCN(CCC)CCc1c[nH]c2ccccc12 | StdInChI = 1S/C16H24N2/c1-3-10-18(11-4-2)12-9-14-13-17-16-8-6-5-7-15(14)16/h5-8,13,17H,3-4,9-12H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BOOQTIHIKDDPRW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 174.5 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dipropiltriptamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 244,375 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 19,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dipropyltryptamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dipropyltryptamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Indoli]] [[Kategorija:Psihodelični triptamini]] [[Kategorija:Dizajnirane droge]] 4u50d2okfqshlax4qky7o2uvprjhyib 0 1234689 42655472 42271632 2026-07-15T16:04:00Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655472 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Diproqualone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Diprohalon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Diproqualone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 36518-02-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 64112 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 57691 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = QY7HLH8V4L | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=14 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 234,251 | smiles = CC1=Nc2ccccc2C(=O)N1CC(O)CO | StdInChI = 1S/C12H14N2O3/c1-8-13-11-5-3-2-4-10(11)12(17)14(8)6-9(16)7-15/h2-5,9,15-16H,6-7H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NTGLQWGMESPVBV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Diprohalon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 234,251 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 73,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Diproqualone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Diproqualone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Hipnotici i sedativi-lat}} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Acetamidi]] 9bdklggzwe9law1lf0vvwbwtkhkzuru 0 1234690 42655475 42302620 2026-07-15T16:04:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655475 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Diproteverine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Diproteverin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Diproteverine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 69373-95-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 50463 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 45755 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 8A5OIA91GT | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=26 |H=35 |N=1 |O=4 | molecular_weight = 425,560 | smiles = CCOc1ccc(CC2=NCCc3cc(OC(C)C)c(OC(C)C)cc23)cc1OCC | StdInChI = 1S/C26H35NO4/c1-7-28-23-10-9-19(14-24(23)29-8-2)13-22-21-16-26(31-18(5)6)25(30-17(3)4)15-20(21)11-12-27-22/h9-10,14-18H,7-8,11-13H2,1-6H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = APMMVXSVJLZZRR-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Diproteverin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 26 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 425,560 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 49,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Diproteverine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Diproteverine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] ig0pfljqtccvmj9himej94rbhp8kkx4 0 1234691 42655471 42297356 2026-07-15T15:59:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655471 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dipyrocetyl.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dipirocetil | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dipyrocetyl}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 486-79-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N02 | ATC_suffix = BA09 | ATC_supplemental = | PubChem = 68093 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 61404 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = 2,3-Bis(acetyloxy)benzoic acid; ''o''-Pyrocatechuic acid diacetate; Diacetylpyrocatechol-3-carboxylic acid <!-- Chemical data --> |C=11 |H=10 |O=6 | molecular_weight = 238,194 | smiles = CC(=O)Oc1cccc(C(=O)O)c1OC(=O)C | StdInChI = 1S/C11H10O6/c1-6(12)16-9-5-3-4-8(11(14)15)10(9)17-7(2)13/h3-5H,1-2H3,(H,14,15) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NYIZXMGNIUSNKL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 148 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = Insoluble | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dipirocetil''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 238,194 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 89,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dipyrocetyl}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dipyrocetyl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Benzojeve kiseline]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Fenolni etri]] d59n0g3ecxv31k99aqmkzrl4w7agk6x 0 1234692 42655477 42297359 2026-07-15T16:09:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655477 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dirlotapide structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dirlotapid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dirlotapide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 481658-94-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = A08 | ATC_suffix = AB91 | ATC_supplemental = | PubChem = 9917862 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8093509 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 578H0RMP25 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D03867 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 410414 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=40 |H=33 |F=3 |N=4 |O=3 | molecular_weight = 674,710 | smiles = CN(Cc1ccccc1)C(=O)[C@@H](\N=C(/O)\c2cc3cc(NC(=O)c4ccccc4c5ccc(cc5)C(F)(F)F)ccc3n2C)c6ccccc6 | StdInChI = 1S/C40H33F3N4O3/c1-46(25-26-11-5-3-6-12-26)39(50)36(28-13-7-4-8-14-28)45-38(49)35-24-29-23-31(21-22-34(29)47(35)2)44-37(48)33-16-10-9-15-32(33)27-17-19-30(20-18-27)40(41,42)43/h3-24,36H,25H2,1-2H3,(H,44,48)(H,45,49)/t36-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = TUOSYWCFRFNJBS-BHVANESWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dirlotapid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 40 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 674,710 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 8,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -12,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 86,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dirlotapide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dirlotapide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Benzamidi]] [[Kategorija:Indoli]] m2nm4mmvq8wmpvpehbwexwzivvfd26b 0 1234693 42655478 42297362 2026-07-15T16:21:09Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655478 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Distigmine bromide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Distigmin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Distigmine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 15876-67-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N07 | ATC_suffix = AA03 | ATC_supplemental = | PubChem = 27522 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 25613 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = T940307O7B | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1098285 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=32 |Br=2 |N=4 |O=4 | molecular_weight = 576,322 | smiles = [Br-].[Br-].CN(CCCCCCN(C)C(=O)Oc1ccc[n+](C)c1)C(=O)Oc2ccc[n+](C)c2 | StdInChI = 1S/C22H32N4O4.2BrH/c1-23-13-9-11-19(17-23)29-21(27)25(3)15-7-5-6-8-16-26(4)22(28)30-20-12-10-14-24(2)18-20;;/h9-14,17-18H,5-8,15-16H2,1-4H3;2*1H/q+2;;/p-2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GJHSNEVFXQVOHR-UHFFFAOYSA-L | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Distigmin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 576,322 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 11 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 152,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Distigmine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Distigmine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Karbamati]] [[Kategorija:Bromidi]] [[Kategorija:Piridini]] iklj6hxldee89kb8n26cbitfmbv2s5j 0 1234694 42655479 42307553 2026-07-15T16:21:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655479 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Disufenton sodium.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Disufenton natrijum | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Disufenton sodium}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6440181 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 7M1J3HN9VO | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D03875 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=13 |N=1 |Na=2 |O=7 |S=2 | molecular_weight = 381,333 | smiles = [Na+].[Na+].CC(C)(C)\[N+](=C\c1ccc(cc1S(=O)(=O)[O-])S(=O)(=O)[O-])\[O-] | StdInChI = 1S/C11H15NO7S2.2Na/c1-11(2,3)12(13)7-8-4-5-9(20(14,15)16)6-10(8)21(17,18)19;;/h4-7H,1-3H3,(H,14,15,16)(H,17,18,19);;/q;2*+1/p-2/b12-7-;; | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XLZOVRYBVCMCGL-BPNVQINPSA-L | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Disufenton natrijum''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 381,333 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -4,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 289,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Disufenton sodium}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Disufenton sodium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Imini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Benzensulfonske kiseline]] [[Kategorija:Jedinjenja natrijuma]] j0v6a5x0wcgn2q2nhuzqvg8i80tuc1t 0 1234695 42655480 42302637 2026-07-15T16:21:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655480 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ditazole.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Ditazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ditazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 18471-20-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = B01 | ATC_suffix = AC01 | ATC_supplemental = | PubChem = 29088 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = H2BQI5Z8FT | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07138 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=20 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 324,374 | smiles = OCCN(CCO)c1oc(c2ccccc2)c(n1)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C19H20N2O3/c22-13-11-21(12-14-23)19-20-17(15-7-3-1-4-8-15)18(24-19)16-9-5-2-6-10-16/h1-10,22-23H,11-14H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UUCMDZWCRNZCOY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Ditazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 324,374 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 69,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ditazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ditazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Oksazoli]] m1k5tqjsxbxu1o8ge74eebwapwmvplc 0 1234697 42655481 42302645 2026-07-15T16:21:51Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655481 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ditophal.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Ditofal | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ditophal}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 584-69-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = <!-- 'none' if uncategorised --> | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3083635 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2340808 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 40SR2754GL | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Etusil; 1,3-Dithioisophthalic acid, diethyl ester <!-- Chemical data --> |C=12 |H=14 |O=2 |S=2 | molecular_weight = 254,368 | smiles = CCSC(=O)c1cccc(c1)C(=O)SCC | StdInChI = 1S/C12H14O2S2/c1-3-15-11(13)9-6-5-7-10(8-9)12(14)16-4-2/h5-8H,3-4H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DWGXUDUOJPYAOR-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Ditofal''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 254,368 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 84,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ditophal}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ditophal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Tioetri]] b1g8tyras92dgw3o5pouz4erjdsjn4d 0 1234698 42655482 42271635 2026-07-15T16:21:52Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655482 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ditran.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Ditran | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ditran}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 8015-54-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 111040 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 126644 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=40 |H=60 |Cl=2 |N=2 |O=6 | molecular_weight = 735,820 | smiles = Cl.Cl.CCN1CCCC1COC(=O)C(O)(C2CCCC2)c3ccccc3.CCN4CCCC4COC(=O)C(O)(C5CCCC5)c6ccccc6 | StdInChI = 1S/2C20H29NO3.2ClH/c2*1-2-21-14-8-13-18(21)15-24-19(22)20(23,17-11-6-7-12-17)16-9-4-3-5-10-16;;/h2*3-5,9-10,17-18,23H,2,6-8,11-15H2,1H3;2*1H | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BHAQKBQTNVWCPO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Ditran''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 40 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 735,820 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 14 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 8,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 99,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ditran}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ditran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Pirolidini]] 3s71x40b6rph60mabkox88hib2n9tkx 0 1234699 42655484 42307562 2026-07-15T16:23:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655484 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Divaplon.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Divaplon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Divaplon}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 90808-12-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 65822 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 4AOV43246G | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=17 |N=3 |O=2 | molecular_weight = 295,336 | smiles = CCc1c(OC)nc2nc(cn2c1C)C(=O)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C17H17N3O2/c1-4-13-11(2)20-10-14(18-17(20)19-16(13)22-3)15(21)12-8-6-5-7-9-12/h5-10H,4H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NRJVHCSYLGLURI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Divaplon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 295,336 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 56,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Divaplon}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Divaplon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] m57brajdmo0i0tk37mq2ixniv0giusk 0 1234702 42655493 42307576 2026-07-15T17:14:30Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655493 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Doliracetam.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Doliracetam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Doliracetam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 84901-45-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 208851 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = N70177JQTB | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=14 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 266,295 | smiles = NC(=O)CN1C(=O)C(c2ccccc2)c3ccccc13 | StdInChI = 1S/C16H14N2O2/c17-14(19)10-18-13-9-5-4-8-12(13)15(16(18)20)11-6-2-1-3-7-11/h1-9,15H,10H2,(H2,17,19) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MVZYGLQQNPFARE-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Doliracetam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 266,295 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 63,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Doliracetam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Doliracetam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Indolini]] 2eb9dkxhl0popigecy5up0446oon6cm 0 1234703 42655498 42302667 2026-07-15T17:40:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655498 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = domiodol.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Domiodol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Domiodol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R05 | ATC_suffix = CB08 | ATC_supplemental = | PubChem = 43814 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 39887 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = C1PXF8V06N | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D03888 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=5 |H=9 |I=1 |O=3 | molecular_weight = 244,028 | smiles = OCC1COC(CI)O1 | StdInChI = 1S/C5H9IO3/c6-1-5-8-3-4(2-7)9-5/h4-5,7H,1-3H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NEIPZWZQHXCYDV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Domiodol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 5 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 244,028 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 38,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Domiodol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Domiodol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Organojodidi]] [[Kategorija:Dioksolani]] [[Kategorija:Ketali]] j2o7rdy6h4tlzfgfs2xua5ojihxbww3 0 1234704 42655496 42297396 2026-07-15T17:35:57Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655496 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Domiphen_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Domifen bromid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Domiphen bromide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 538-71-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A01 | ATC_suffix = AB06 | ATC_supplemental = | PubChem = 10866 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 10406 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = R4CY19YS7C | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01588 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 486696 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=40 |Br=1 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 414,463 | smiles = [Br-].CCCCCCCCCCCC[N+](C)(C)CCOc1ccccc1 | StdInChI = 1S/C22H40NO.BrH/c1-4-5-6-7-8-9-10-11-12-16-19-23(2,3)20-21-24-22-17-14-13-15-18-22;/h13-15,17-18H,4-12,16,19-21H2,1-3H3;1H/q+1;/p-1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OJIYIVCMRYCWSE-UHFFFAOYSA-M | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Domifen bromid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 414,463 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 15 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 52,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Domiphen bromide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Domiphen bromide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Kvaternarna amonijum jedinjenja]] [[Kategorija:Bromidi]] 04g6boz2st0n2jzgqv7053tdc4qfi20 0 1234705 42655501 42302672 2026-07-15T18:26:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655501 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Doramectin.svg | width = | alt = | image2 = Doramectin2.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Doramektin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Doramectin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 117704-25-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = P54 | ATC_suffix = AA03 | ATC_supplemental = | PubChem = 9832750 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8008478 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = KGD7A54H5P | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01129 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=50 |H=74 |O=14 | molecular_weight = 899,114 | smiles = CO[C@H]1C[C@H](O[C@H]2[C@H](C)O[C@H](C[C@@H]2OC)O[C@H]3[C@@H](C)\C=C\C=C\4/CO[C@@H]5[C@H](O)C(=C[C@@H](C(=O)O[C@H]6C[C@@H](C\C=C\3/C)O[C@]7(C6)O[C@H](C8CCCCC8)[C@@H](C)C=C7)[C@@]45O)C)O[C@@H](C)[C@@H]1O | StdInChI = 1S/C50H74O14/c1-27-13-12-16-34-26-57-47-42(51)30(4)21-37(50(34,47)54)48(53)60-36-22-35(63-49(25-36)20-19-29(3)45(64-49)33-14-10-9-11-15-33)18-17-28(2)44(27)61-41-24-39(56-8)46(32(6)59-41)62-40-23-38(55-7)43(52)31(5)58-40/h12-13,16-17,19-21,27,29,31-33,35-47,51-52,54H,9-11,14-15,18,22-26H2,1-8H3/b13-12+,28-17+,34-16+/t27-,29-,31-,32-,35+,36-,37-,38-,39-,40-,41-,42+,43-,44-,45-,46-,47+,49-,50-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QLFZZSKTJWDQOS-SYRLKCCBSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Doramektin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 50 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 899,114 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 14 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -9,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 170,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Doramectin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Doramectin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Spiro jedinjenja]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] bot35hx8gudo4t80653anrbx4ph0b49 0 1234706 42655487 42271641 2026-07-15T17:07:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655487 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Doxefazepam.svg | width = | alt = | image2 = Doxefazepam3d.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Doksefazepam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Doxefazepam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 40762-15-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N05 | ATC_suffix = CD12 | ATC_supplemental = | PubChem = 38668 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = ? | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 35431 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07327 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 64677 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=14 |Cl=1 |F=1 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 348,756 | smiles = OCCN1C(=O)C(O)N=C(c2ccccc2F)c3cc(Cl)ccc13 | StdInChI = 1S/C17H14ClFN2O3/c18-10-5-6-14-12(9-10)15(11-3-1-2-4-13(11)19)20-16(23)17(24)21(14)7-8-22/h1-6,9,16,22-23H,7-8H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VOJLELRQLPENHL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Doksefazepam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 348,756 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 73,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Doxefazepam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/? Doxefazepam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Hipnotici i sedativi}} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Benzodiazepini]] 1hzun2g85vxp8xrtm849rku65btnhff 0 1234707 42655489 42292180 2026-07-15T17:07:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655489 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Doxofylline.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Doksofilin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Doxofylline}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 69975-86-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R03 | ATC_suffix = DA11 | ATC_supplemental = | PubChem = 50942 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = MPM23GMO7Z | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D03898 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=14 |N=4 |O=4 | molecular_weight = 266,253 | smiles = CN1C(=O)N(C)c2ncn(CC3OCCO3)c2C1=O | StdInChI = 1S/C11H14N4O4/c1-13-9-8(10(16)14(2)11(13)17)15(6-12-9)5-7-18-3-4-19-7/h6-7H,3-5H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HWXIGFIVGWUZAO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Doksofilin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 266,253 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 76,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Doxofylline}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Doxofylline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Dioksolani]] [[Kategorija:Ketali]] steldjxwwgx30niu2avut99e1o5b7e5 0 1234708 42655490 42271644 2026-07-15T17:07:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655490 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Doxpicomine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dokspikomin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Doxpicomine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 69494-04-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = ? | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 9821373UA1 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D03900 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=18 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 222,284 | smiles = CN(C)C(C1COCOC1)c2cccnc2 | StdInChI = 1S/C12H18N2O2/c1-14(2)12(10-4-3-5-13-6-10)11-7-15-9-16-8-11/h3-6,11-12H,7-9H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SMZVRZPJXBGNFT-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dokspikomin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 222,284 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 34,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Doxpicomine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Doxpicomine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Piridini]] 8zdihdned2hhavggpi40752ujvz6pdh 0 1234737 42655503 42297402 2026-07-15T18:27:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655503 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Doripenem Structural formula V.1.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Doripenem | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Doripenem}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 148016-81-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = DH04 | ATC_supplemental = | PubChem = 73303 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 66040 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = BHV525JOBH | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D03895 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 491571 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=24 |N=4 |O=6 |S=2 | molecular_weight = 420,504 | smiles = C[C@@H](O)[C@@H]1[C@H]2[C@@H](C)C(=C(N2C1=O)C(=O)O)S[C@@H]3CN[C@H](CNS(=O)(=O)N)C3 | StdInChI = 1S/C15H24N4O6S2/c1-6-11-10(7(2)20)14(21)19(11)12(15(22)23)13(6)26-9-3-8(17-5-9)4-18-27(16,24)25/h6-11,17-18,20H,3-5H2,1-2H3,(H,22,23)(H2,16,24,25)/t6-,7-,8+,9+,10-,11-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AVAACINZEOAHHE-VFZPANTDSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Doripenem''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 420,504 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 5 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -5,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 195,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Doripenem}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Doripenem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Karbapenemski antibiotici]] js7jr7o2tyzzmj3ln0nzf1ewqs96qyw 0 1234738 42655504 42307591 2026-07-15T18:36:55Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655504 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dorzolamid/timolol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dorzolamide/timolol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = S01 | ATC_suffix = ED51 | ATC_supplemental = | PubChem = 56841571 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=40 |N=6 |O=7 |S=4 | molecular_weight = 640,860 | smiles = CCN[C@@H]1C[C@@H](C)S(=O)(=O)c2sc(cc12)S(=O)(=O)N.CC(C)(C)NC[C@H](O)COc3nsnc3N4CCOCC4 | StdInChI = 1S/C13H24N4O3S.C10H16N2O4S3/c1-13(2,3)14-8-10(18)9-20-12-11(15-21-16-12)17-4-6-19-7-5-17;1-3-12-8-4-6(2)18(13,14)10-7(8)5-9(17-10)19(11,15)16/h10,14,18H,4-9H2,1-3H3;5-6,8,12H,3-4H2,1-2H3,(H2,11,15,16)/t10-;6-,8-/m01/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KSBKLOORIKSXDP-BWJWWNBBSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dorzolamid/timolol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 640,860 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 12 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 259,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dorzolamide/timolol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dorzolamide/timolol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Morfolini]] srq3xuewx7bsifv5kobseh4wyptrlh6 0 1234739 42655505 42271684 2026-07-15T18:40:06Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655505 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dothiepin2D.svg | width = | alt = | image2 = Dosulepin3Dan.gif | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dosulepin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dosulepin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 113-53-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N06 | ATC_suffix = AA16 | ATC_supplemental = | PubChem = 13473 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = W13O82Z7HL | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07872 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 108947 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=22 |Cl=1 |N=1 |S=1 | molecular_weight = 331,903 | smiles = [Cl-].C[NH+](C)CCC=C1c2ccccc2CSc3ccccc13 | StdInChI = 1S/C19H21NS.ClH/c1-20(2)13-7-11-17-16-9-4-3-8-15(16)14-21-19-12-6-5-10-18(17)19;/h3-6,8-12H,7,13-14H2,1-2H3;1H | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XUPZAARQDNSRJB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dosulepin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 331,903 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 68,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dosulepin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dosulepin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Hloridi]] 4yhxiqzcauj1dus7uj6a7dtgkz7vmb0 0 1234741 42655510 42281915 2026-07-15T19:52:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655510 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Drinabant.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Drinabant | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Drinabant}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 358970-97-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 10278470 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8453947 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=20 |Cl=2 |F=2 |N=2 |O=2 |S=1 | molecular_weight = 497,385 | smiles = CS(=O)(=O)N(C1CN(C1)C(c2ccc(Cl)cc2)c3ccc(Cl)cc3)c4cc(F)cc(F)c4 | StdInChI = 1S/C23H20Cl2F2N2O2S/c1-32(30,31)29(21-11-19(26)10-20(27)12-21)22-13-28(14-22)23(15-2-6-17(24)7-3-15)16-4-8-18(25)9-5-16/h2-12,22-23H,13-14H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IQQBRKLVEALROM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Drinabant''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 497,385 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 49,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Drinabant}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Drinabant] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Azetidini]] 3szq5vlbmfxt00akq3a9exichxp4h74 0 1234742 42655514 42297417 2026-07-15T19:56:13Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655514 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dropropizine Structural Formulea V.1.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dropropizin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dropropizine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 17692-31-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R05 | ATC_suffix = DB19 | ATC_supplemental = | PubChem = 3169 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3057 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = U0K8WHL37U | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07393 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 151445 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=20 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 236,310 | smiles = OCC(O)CN1CCN(CC1)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C13H20N2O2/c16-11-13(17)10-14-6-8-15(9-7-14)12-4-2-1-3-5-12/h1-5,13,16-17H,6-11H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PTVWPYVOOKLBCG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dropropizin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 236,310 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 46,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dropropizine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dropropizine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperazini]] 0ftd78eyakoyicitt5ao0q59pow8jqx 0 1234744 42655511 42276855 2026-07-15T19:54:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655511 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Droxicam.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Droksikam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Droxicam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M01 | ATC_suffix = AC04 | ATC_supplemental = | PubChem = 65679 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = F24ADO1E2D | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07267 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=11 |N=3 |O=5 |S=1 | molecular_weight = 357,341 | smiles = CN1C2=C(OC(=O)N(C2=O)c3ccccn3)c4ccccc4S1(=O)=O | StdInChI = 1S/C16H11N3O5S/c1-18-13-14(10-6-2-3-7-11(10)25(18,22)23)24-16(21)19(15(13)20)12-8-4-5-9-17-12/h2-9H,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OEHFRZLKGRKFAS-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Droksikam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 357,341 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 105,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Droxicam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Droxicam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Nesteroidni antiinflamatorni lek}} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Piridini]] sofebv2zng6ppr18cfixqtnhomvubru 0 1234746 42655512 42281919 2026-07-15T19:54:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655512 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = droxypropine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Droksipropin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Droxypropine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 15599-26-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R05 | ATC_suffix = DB17 | ATC_supplemental = | PubChem = 208903 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 181001 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 94J1SMK20X | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07391 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=27 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 305,412 | smiles = CCC(=O)C1(CCN(CCOCCO)CC1)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C18H27NO3/c1-2-17(21)18(16-6-4-3-5-7-16)8-10-19(11-9-18)12-14-22-15-13-20/h3-7,20H,2,8-15H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FVYYUBRKVVOOAV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Droksipropin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 305,412 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 49,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Droxypropine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Droxypropine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Ketoni]] s995waqzkldqpldn002rof0ljxosm3a 0 1234748 42655535 42307621 2026-07-15T21:10:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655535 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dupracetam.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Dupracetam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Dupracetam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 59776-90-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 68793 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 62033 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = BVM2UGN450 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=18 |N=4 |O=4 | molecular_weight = 282,296 | smiles = O\C(=N/N=C(\O)/CN1CCCC1=O)\CN2CCCC2=O | StdInChI = 1S/C12H18N4O4/c17-9(7-15-5-1-3-11(15)19)13-14-10(18)8-16-6-2-4-12(16)20/h1-8H2,(H,13,17)(H,14,18) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YPUPYVWSTBYCBY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Dupracetam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 282,296 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -1,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 105,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dupracetam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Dupracetam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Hidrazini]] [[Kategorija:Pirolidoni]] bknez98z9t33xjeadsbsdlswpr260vy 0 1234749 42655549 42307643 2026-07-15T22:11:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655549 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = E-4031.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = E-4031 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|E-4031}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 113558-89-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = <!-- 'none' if uncategorised --> | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3185 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = (1-[2-(6-methyl-2-pyridyl)ethyl]-4-(4-methylsulfonyl-aminobenzoyl)piperidine) <!-- Chemical data --> |C=21 |H=27 |N=3 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 401,522 | smiles = Cc1cccc(CCN2CCC(CC2)C(=O)c3ccc(NS(=O)(=O)C)cc3)n1 | StdInChI = 1S/C21H27N3O3S/c1-16-4-3-5-19(22-16)12-15-24-13-10-18(11-14-24)21(25)17-6-8-20(9-7-17)23-28(2,26)27/h3-9,18,23H,10-15H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SRUISGSHWFJION-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''E-4031''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 401,522 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 87,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|E-4031}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ E-4031] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Piridini]] h6fk4590uu3ron3hm79ds4a1oclscth 0 1234750 42655550 42302699 2026-07-15T22:11:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655550 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = E-55888_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = E-55888 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|E-55888}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=23 |N=3 | molecular_weight = 257,374 | smiles = CN(C)CCc1cccc(c1)c2c(C)nn(C)c2C | StdInChI = 1S/C16H23N3/c1-12-16(13(2)19(5)17-12)15-8-6-7-14(11-15)9-10-18(3)4/h6-8,11H,9-10H2,1-5H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MFUWRMRKXKCSPL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''E-55888''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 257,374 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 21,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|E-55888}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ E-55888] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Pirazoli]] df238lydq2ditoiccu1vgwzgdbah0sk 0 1234751 42655551 42271721 2026-07-15T22:21:13Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655551 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = EA-3443_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = EA-3443 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|EA-3443}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 37830-21-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 37838 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=27 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 317,423 | smiles = CN1CCC(CC1)OC(=O)C(O)(C2CCCC2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C19H27NO3/c1-20-13-11-17(12-14-20)23-18(21)19(22,16-9-5-6-10-16)15-7-3-2-4-8-15/h2-4,7-8,16-17,22H,5-6,9-14H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DZFJGXMHIMAYMW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''EA-3443''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 317,423 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 49,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|EA-3443}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ EA-3443] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] 12h34pgkdsbv5wb5z0nhepwsz7hnigu 0 1234752 42655552 42271722 2026-07-15T22:21:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655552 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = EA-3580_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = EA-3580 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|EA-3580}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 54390-94-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 171342 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=25 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 303,396 | smiles = CN1CCC(CC1)OC(=O)C(O)(C2CCC2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C18H25NO3/c1-19-12-10-16(11-13-19)22-17(20)18(21,15-8-5-9-15)14-6-3-2-4-7-14/h2-4,6-7,15-16,21H,5,8-13H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LOBGXFLATZQVKC-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''EA-3580''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 303,396 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 49,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|EA-3580}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ EA-3580] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] 5lkkc8pbskgjisaj0yv4d3uvgtx8xey 0 1234753 42655553 42271723 2026-07-15T22:21:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655553 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = EA-3834_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = EA-3834 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|EA-3834}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 21150216 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=25 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 291,385 | smiles = CC(C)C(O)(C(=O)OC1CCN(C)CC1)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C17H25NO3/c1-13(2)17(20,14-7-5-4-6-8-14)16(19)21-15-9-11-18(3)12-10-15/h4-8,13,15,20H,9-12H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IFXNWEDGILPSBA-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''EA-3834''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 291,385 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 49,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|EA-3834}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ EA-3834] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] 828rp0no552miupotad1eg81q3q996m 0 1234754 42655554 42307646 2026-07-15T22:21:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655554 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = EAM-2201_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = EAM-2201 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|EAM-2201}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1364933-60-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 71308187 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=26 |H=26 |F=1 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 387,489 | smiles = CCc1ccc(C(=O)c2cn(CCCCCF)c3ccccc23)c4ccccc14 | StdInChI = 1S/C26H26FNO/c1-2-19-14-15-23(21-11-5-4-10-20(19)21)26(29)24-18-28(17-9-3-8-16-27)25-13-7-6-12-22(24)25/h4-7,10-15,18H,2-3,8-9,16-17H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NSCXPXDWLZORPX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''EAM-2201''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 26 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 387,489 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 7,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -9,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 22,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|EAM-2201}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ EAM-2201] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Naftalini]] [[Kategorija:Indoli]] j8lss55urky01i3zog7gg3f32aw926p 0 1234755 42655565 42271732 2026-07-15T22:39:52Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655565 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ebastine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Ebastin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ebastine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 90729-43-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R06 | ATC_suffix = AX22 | ATC_supplemental = | PubChem = 3191 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3079 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = TQD7Q784P1 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 305660 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=32 |H=39 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 469,658 | smiles = CC(C)(C)c1ccc(cc1)C(=O)CCCN2CCC(CC2)OC(c3ccccc3)c4ccccc4 | StdInChI = 1S/C32H39NO2/c1-32(2,3)28-18-16-25(17-19-28)30(34)15-10-22-33-23-20-29(21-24-33)35-31(26-11-6-4-7-12-26)27-13-8-5-9-14-27/h4-9,11-14,16-19,29,31H,10,15,20-24H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MJJALKDDGIKVBE-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Ebastin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 32 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 469,658 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 6,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -9,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 29,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ebastine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ebastine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Histaminergici}} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] fwi7bemcq702sxp7ur5rj4g0np0gq19 0 1234756 42655555 42307647 2026-07-15T22:21:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655555 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = EBC-46.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = EBC-46 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|EBC-46}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 23627739 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=30 |H=42 |O=10 | molecular_weight = 562,648 | smiles = CCC(C)C(=O)OC12C(OC(=O)\C(=C\C)\C)C(C)C3(O)C(C4OC4(CO)C(O)C5(O)C3C=C(C)C5=O)C1C2(C)C | StdInChI = 1S/C30H42O10/c1-9-13(3)23(33)38-21-16(6)28(36)17-11-15(5)20(32)29(17,37)25(35)27(12-31)22(39-27)18(28)19-26(7,8)30(19,21)40-24(34)14(4)10-2/h9,11,14,16-19,21-22,25,31,35-37H,10,12H2,1-8H3/b13-9+ | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YLQZMOUMDYVSQR-UKTHLTGXSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''EBC-46''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 30 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 562,648 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 10 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 163,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|EBC-46}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ EBC-46] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Alkeni]] [[Kategorija:Epoksidi]] 8r5720b0lj38n0a54n4vwc6t6beul54 0 1234757 42655566 42302710 2026-07-15T23:02:11Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655566 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Edivoxetine_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Edivoxetin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Edivoxetine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1194508-25-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 11186829 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 9443881 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=26 |F=1 |N=1 |O=4 | molecular_weight = 339,402 | smiles = COc1ccc(F)cc1CC(O)(C2CCOCC2)C3CNCCO3 | StdInChI = 1S/C18H26FNO4/c1-22-16-3-2-15(19)10-13(16)11-18(21,14-4-7-23-8-5-14)17-12-20-6-9-24-17/h2-3,10,14,17,20-21H,4-9,11-12H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CPBHSHYQQLFAPW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Edivoxetin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 339,402 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 60,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Edivoxetine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Edivoxetine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Morfolini]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] jdiz0wey4ncd3a86mg7avwghowg63op 0 1234758 42655556 42271724 2026-07-15T22:21:20Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655556 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = EDMA.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = EDMA | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|EDMA}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 24257269 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 23553090 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=17 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 207,269 | smiles = CNC(C)Cc1ccc2OCCOc2c1 | StdInChI = 1S/C12H17NO2/c1-9(13-2)7-10-3-4-11-12(8-10)15-6-5-14-11/h3-4,8-9,13H,5-7H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UJKWLAZYSLJTKA-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''EDMA''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 207,269 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 30,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|EDMA}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ EDMA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Benzodioksini]] pf46amgcpvnq9y6xzu7k2aerj1qs303 0 1234759 42655567 42307659 2026-07-15T23:06:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655567 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Edoxaban_skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Edoksaban | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Edoxaban}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 912273-65-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 25022378 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = NDU3J18APO | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D09710 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=31 |H=40 |Cl=1 |N=7 |O=8 |S=2 | molecular_weight = 738,274 | smiles = O.CN(C)C(=O)[C@H]1CC[C@H](NC(=O)C(=O)Nc2ccc(Cl)cn2)[C@@H](C1)NC(=O)c3nc4CCN(C)Cc4s3.Cc5ccc(cc5)S(=O)(=O)O | StdInChI = 1S/C24H30ClN7O4S.C7H8O3S.H2O/c1-31(2)24(36)13-4-6-15(27-20(33)21(34)30-19-7-5-14(25)11-26-19)17(10-13)28-22(35)23-29-16-8-9-32(3)12-18(16)37-23;1-6-2-4-7(5-3-6)11(8,9)10;/h5,7,11,13,15,17H,4,6,8-10,12H2,1-3H3,(H,27,33)(H,28,35)(H,26,30,34);2-5H,1H3,(H,8,9,10);1H2/t13-,15-,17+;;/m0../s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PSMMNJNZVZZNOI-SJILXJHISA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Edoksaban''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 31 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 738,274 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 11 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 5 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 259,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Edoxaban}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Edoxaban] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Benzensulfonske kiseline]] [[Kategorija:Piridini]] tkvrozpexz5esuuj5y4e7rq5pysf9wc 0 1234760 42655568 42302712 2026-07-15T23:06:33Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655568 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Edoxudin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Edoksudin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Edoxudine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 15176-29-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D06 | ATC_suffix = BB09 | ATC_supplemental = | PubChem = 66377 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 59752 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 15ZQM81Y3R | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=16 |N=2 |O=5 | molecular_weight = 256,255 | smiles = CCC1=CN([C@H]2C[C@H](O)[C@@H](CO)O2)C(=O)N=C1O | StdInChI = 1S/C11H16N2O5/c1-2-6-4-13(11(17)12-10(6)16)9-3-7(15)8(5-14)18-9/h4,7-9,14-15H,2-3,5H2,1H3,(H,12,16,17)/t7-,8+,9+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XACKNLSZYYIACO-DJLDLDEBSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Edoksudin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 256,255 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 102,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Edoxudine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Edoxudine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amidi]] 7s6r1r1ybiy8o4dyeguv2vr2dnafv2q 0 1234761 42655570 42302715 2026-07-15T23:21:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655570 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Efloxate.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Efloksat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Efloxate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C01 | ATC_suffix = DX13 | ATC_supplemental = | PubChem = 8395 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = CZU6V3902K | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=16 |O=5 | molecular_weight = 324,327 | smiles = CCOC(=O)COc1ccc2C(=O)C=C(Oc2c1)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C19H16O5/c1-2-22-19(21)12-23-14-8-9-15-16(20)11-17(24-18(15)10-14)13-6-4-3-5-7-13/h3-11H,2,12H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZVXBAHLOGZCFTP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Efloksat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 324,327 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 61,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Efloxate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Efloxate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Flavonoli]] [[Kategorija:Hromeni]] izssdwesj8liblj17w2cvktuneu3nrf 0 1234783 42655574 42302721 2026-07-15T23:47:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655574 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Ekalantid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ecallantide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 460738-38-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = B06 | ATC_suffix = AC03 | ATC_supplemental = | PubChem = 44152182 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = NA | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 5Q6TZN2HNM | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1201837 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=305 |H=442 |N=88 |O=91 |S=8 | molecular_weight = 7053,828 | smiles = CC[C@H](C)[C@@H]1NC(=O)[C@H](CC(=O)N)NC(=O)[C@H](Cc2ccccc2)NC(=O)[C@H](Cc3ccccc3)NC(=O)[C@H](Cc4c[nH]c5ccccc45)NC(=O)[C@H](CCCNC(=N)N)NC(=O)[C@@H]6CCCN6C(=O)[C@H](Cc7cnc[nH]7)NC(=O)[C@H](C)NC(=O)[C@H](C)NC(=O)[C@H](CCCNC(=N)N)NC(=O)[C@@H]8CSSC[C@@H]9NC(=O)CNC(=O)CNC(=O)[C@H](Cc%10ccc(O)cc%10)NC(=O)[C@@H](NC(=O)[C@H](Cc%11ccccc%11)NC(=O)[C@H](CCC(=O)O)NC(=O)[C@H](CCC(=O)O)NC(=O)[C@H](CSSC[C@H](NC(=O)[C@H](CCC(=O)O)NC(=O)[C@H](CCC(=O)O)NC(=O)[C@H](CC(C)C)NC(=O)[C@H](CO)NC(=O)[C@H](CCC(=O)O)NC(=O)[C@H](Cc%12ccccc%12)NC(=O)[C@H](CCCNC(=N)N)NC(=O)[C@H](CC(=O)N)NC(=O)[C@H](CCC(=O)N)NC(=O)[C@H](CC(=O)N)NC(=O)CNC(=O)[C@H](CCC(=O)O)NC9=O)C(=O)N[C@@H](CCCCN)C(=O)N[C@@H](CCCCN)C(=O)N[C@@H](CCSC)C(=O)N[C@@H](CSSC[C@H](NC(=O)[C@H](Cc%13ccccc%13)NC(=O)[C@H](CO)NC(=O)[C@H](Cc%14cnc[nH]%14)NC(=O)[C@H](CCSC)NC(=O)[C@H](C)NC(=O)[C@@H](N)CCC(=O)O)C(=O)N[C@@H](C)C(=O)N[C@@H](Cc%15ccccc%15)C(=O)N[C@@H](CCCCN)C(=O)N[C@@H](C)C(=O)N[C@@H](CC(=O)O)C(=O)N[C@@H](CC(=O)O)C(=O)NCC(=O)N%16CCC[C@H]%16C(=O)N8)C(=O)N[C@@H]([C@H](C)O)C(=O)N[C@@H](CCCNC(=N)N)C(=O)N[C@@H](CC(=O)O)C(=O)O)NC(=O)[C@H](CCC(=O)N)NC(=O)[C@H](CCCNC(=N)N)NC(=O)[C@@H](NC(=O)[C@H](Cc%17ccccc%17)NC1=O)[C@H](C)O)[C@@H](C)CC | StdInChI = 1S/C305H442N88O91S8/c1-16-152(5)241-295(478)377-195(124-168-80-82-172(398)83-81-168)252(435)334-137-227(404)333-138-228(405)345-214-143-487-491-147-218-291(474)351-179(73-47-107-327-301(315)316)255(438)341-154(7)245(428)339-155(8)249(432)379-210(127-171-136-326-150-338-171)299(482)393-113-53-79-221(393)294(477)361-181(75-49-109-329-303(319)320)260(443)372-203(125-169-134-332-175-69-40-39-68-173(169)175)277(460)370-198(119-163-58-29-20-30-59-163)274(457)369-199(120-164-60-31-21-32-61-164)275(458)375-207(130-226(314)403)284(467)389-242(153(6)17-2)296(479)378-202(123-167-66-37-24-38-67-167)283(466)390-243(159(12)396)297(480)362-182(76-50-110-330-304(321)322)258(441)353-186(86-94-223(311)400)267(450)383-217(290(473)359-188(89-98-234(414)415)263(446)354-189(90-99-235(416)417)265(448)368-201(282(465)388-241)122-166-64-35-23-36-65-166)146-490-489-145-216(384-268(451)191(92-101-237(420)421)355-262(445)187(88-97-233(412)413)357-271(454)194(116-151(3)4)366-285(468)212(141-394)381-266(449)190(91-100-236(418)419)358-273(456)197(118-162-56-27-19-28-57-162)367-259(442)180(74-48-108-328-302(317)318)349-280(463)206(129-225(313)402)374-264(447)185(85-93-222(310)399)356-279(462)205(128-224(312)401)344-229(406)139-335-251(434)184(352-288(214)471)87-96-232(410)411)289(472)350-178(72-43-46-106-308)256(439)347-177(71-42-45-105-307)257(440)360-193(103-115-486-15)270(453)385-219(292(475)391-244(160(13)397)298(481)363-183(77-51-111-331-305(323)324)261(444)380-211(300(483)484)133-240(426)427)148-492-488-144-215(386-276(459)200(121-165-62-33-22-34-63-165)371-286(469)213(142-395)382-278(461)204(126-170-135-325-149-337-170)373-269(452)192(102-114-485-14)346-246(429)156(9)340-250(433)174(309)84-95-231(408)409)287(470)343-158(11)247(430)364-196(117-161-54-25-18-26-55-161)272(455)348-176(70-41-44-104-306)254(437)342-157(10)248(431)365-209(132-239(424)425)281(464)376-208(131-238(422)423)253(436)336-140-230(407)392-112-52-78-220(392)293(476)387-218/h18-40,54-69,80-83,134-136,149-160,174,176-221,241-244,332,394-398H,16-17,41-53,70-79,84-133,137-148,306-309H2,1-15H3,(H2,310,399)(H2,311,400)(H2,312,401)(H2,313,402)(H2,314,403)(H,325,337)(H,326,338)(H,333,404)(H,334,435)(H,335,434)(H,336,436)(H,339,428)(H,340,433)(H,341,438)(H,342,437)(H,343,470)(H,344,406)(H,345,405)(H,346,429)(H,347,439)(H,348,455)(H,349,463)(H,350,472)(H,351,474)(H,352,471)(H,353,441)(H,354,446)(H,355,445)(H,356,462)(H,357,454)(H,358,456)(H,359,473)(H,360,440)(H,361,477)(H,362,480)(H,363,481)(H,364,430)(H,365,431)(H,366,468)(H,367,442)(H,368,448)(H,369,457)(H,370,460)(H,371,469)(H,372,443)(H,373,452)(H,374,447)(H,375,458)(H,376,464)(H,377,478)(H,378,479)(H,379,432)(H,380,444)(H,381,449)(H,382,461)(H,383,450)(H,384,451)(H,385,453)(H,386,459)(H,387,476)(H,388,465)(H,389,467)(H,390,466)(H,391,475)(H,408,409)(H,410,411)(H,412,413)(H,414,415)(H,416,417)(H,418,419)(H,420,421)(H,422,423)(H,424,425)(H,426,427)(H,483,484)(H4,315,316,327)(H4,317,318,328)(H4,319,320,329)(H4,321,322,330)(H4,323,324,331)/t152-,153-,154-,155-,156-,157-,158-,159-,160-,174-,176-,177-,178-,179-,180-,181-,182-,183-,184-,185-,186-,187-,188-,189-,190-,191-,192-,193-,194-,195-,196-,197-,198-,199-,200-,201-,202-,203-,204-,205-,206-,207-,208-,209-,210-,211-,212-,213-,214-,215-,216-,217-,218-,219-,220-,221-,241-,242-,243-,244-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VBGWSQKGUZHFPS-VGMMZINCSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Ekalantid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 305 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 7053,828 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 110 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 100 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 133 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -36,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -35,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 3115,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ecallantide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ecallantide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organski disulfidi]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Gvanidini]] [[Kategorija:Indoli]] [[Kategorija:Imidazoli]] i303s3f9k3xfutsisxh21bhvvunb5yz 0 1234784 42655575 42587017 2026-07-15T23:48:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655575 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Eclanamine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Eklanamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Eclanamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 71027-14-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 130380 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 115358 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 5Y67H9W4KQ | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=22 |Cl=2 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 329,265 | smiles = CCC(=O)N([C@@H]1CCC[C@H]1N(C)C)c2ccc(Cl)c(Cl)c2 | StdInChI = 1S/C16H22Cl2N2O/c1-4-16(21)20(11-8-9-12(17)13(18)10-11)15-7-5-6-14(15)19(2)3/h8-10,14-15H,4-7H2,1-3H3/t14-,15-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YCRFSKUCDBJWLX-HUUCEWRRSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Eklanamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 329,265 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 23,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Eclanamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Eclanamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organohloridi]] 717uarjpgimmvsobaujn8389pbkxmua 0 1234785 42655571 42302716 2026-07-15T23:21:03Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655571 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Efonidipine structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Efonidipin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Efonidipine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 111011-63-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 119171 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 106463 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 40ZTP2T37Q | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=34 |H=38 |N=3 |O=7 |P=1 | molecular_weight = 631,655 | smiles = CC1=C(C(C(=C(C)N1)P2(=O)OCC(C)(C)CO2)c3cccc(c3)[N+](=O)[O-])C(=O)OCCN(Cc4ccccc4)c5ccccc5 | StdInChI = 1S/C34H38N3O7P/c1-24-30(33(38)42-19-18-36(28-15-9-6-10-16-28)21-26-12-7-5-8-13-26)31(27-14-11-17-29(20-27)37(39)40)32(25(2)35-24)45(41)43-22-34(3,4)23-44-45/h5-17,20,31,35H,18-19,21-23H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NSVFSAJIGAJDMR-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Efonidipin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 34 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 631,655 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 9 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 11 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 132,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Efonidipine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Efonidipine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Nitrobenzeni]] [[Kategorija:Fosfonatni estri]] 6wlmfm6xdc6m1rpcc6ehqk0xreyhuqf 0 1234786 42655557 42292270 2026-07-15T22:22:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655557 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = EHNA.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = EHNA | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|EHNA}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 59262-86-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 359137 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 50378 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=24 |Cl=1 |N=5 |O=1 | molecular_weight = 313,826 | smiles = Cl.CCCCCCC(C(C)O)n1cnc2c(N)ncnc12 | StdInChI = 1S/C14H23N5O.ClH/c1-3-4-5-6-7-11(10(2)20)19-9-18-12-13(15)16-8-17-14(12)19;/h8-11,20H,3-7H2,1-2H3,(H2,15,16,17);1H | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VVDXNJRUNJMYOZ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''EHNA''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 313,826 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 89,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|EHNA}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ EHNA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Purini]] 4ybnf6rds1gn135txgx8u112blc3jz3 0 1234787 42655558 42307650 2026-07-15T22:22:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655558 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = ELB-139.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = ELB-139 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|ELB-139}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 188116-08-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 11277418 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=16 |Cl=1 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 277,749 | smiles = Clc1ccc(cc1)N2CC(=NC2=O)N3CCCCC3 | StdInChI = 1S/C14H16ClN3O/c15-11-4-6-12(7-5-11)18-10-13(16-14(18)19)17-8-2-1-3-9-17/h4-7H,1-3,8-10H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YGXIELIREXEJQN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''ELB-139''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 277,749 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 35,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|ELB-139}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ ELB-139] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Organohloridi]] 3jb50rhrkqpfbi5umje06gztx6va2d4 0 1234788 42655581 42307677 2026-07-16T00:53:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655581 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Elcatonin.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Elcatonin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Elcatonin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 60731-46-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = H05 | ATC_suffix = BA04 | ATC_supplemental = | PubChem = 16129700 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = W0CMS474JK | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=148 |H=244 |N=42 |O=47 | molecular_weight = 3363,774 | smiles = CC(C)C[C@H](NC(=O)[C@@H](NC(=O)C1CCCCCC(=O)OC[C@H](N)C(=O)N[C@@H](CC(=O)N)C(=O)N[C@@H](CC(C)C)C(=O)N[C@@H](CO)C(=O)N[C@@H]([C@@H](C)O)C(=O)N1)C(C)C)C(=O)NCC(=O)N[C@@H](CCCCN)C(=O)N[C@@H](CC(C)C)C(=O)N[C@@H](CO)C(=O)N[C@@H](CCC(=O)N)C(=O)N[C@@H](CCC(=O)O)C(=O)N[C@@H](CC(C)C)C(=O)N[C@@H](Cc2cnc[nH]2)C(=O)N[C@@H](CCCCN)C(=O)N[C@@H](CC(C)C)C(=O)N[C@@H](CCC(=O)N)C(=O)N[C@@H]([C@@H](C)O)C(=O)N[C@@H](Cc3ccc(O)cc3)C(=O)N4CCC[C@H]4C(=O)N[C@@H](CCCNC(=N)N)C(=O)N[C@@H]([C@@H](C)O)C(=O)N[C@@H](CC(=O)O)C(=O)N[C@@H](C(C)C)C(=O)NCC(=O)N[C@@H](C)C(=O)NCC(=O)N[C@@H]([C@@H](C)O)C(=O)N5CCC[C@H]5C(=O)N | StdInChI = 1S/C148H244N42O47/c1-69(2)52-92(178-142(231)115(75(13)14)185-128(217)87-30-21-20-22-36-113(208)237-67-84(151)122(211)172-98(59-107(154)200)136(225)176-96(56-73(9)10)134(223)182-102(66-192)139(228)188-116(77(16)193)143(232)171-87)123(212)161-63-109(202)165-85(31-23-25-47-149)124(213)173-95(55-72(7)8)133(222)181-101(65-191)138(227)169-89(41-44-105(152)198)126(215)167-91(43-46-111(204)205)127(216)175-94(54-71(5)6)132(221)177-97(58-82-61-158-68-163-82)135(224)166-86(32-24-26-48-150)125(214)174-93(53-70(3)4)131(220)168-90(42-45-106(153)199)130(219)187-118(79(18)195)145(234)180-100(57-81-37-39-83(197)40-38-81)146(235)190-51-29-35-104(190)140(229)170-88(33-27-49-159-148(156)157)129(218)186-117(78(17)194)144(233)179-99(60-112(206)207)137(226)184-114(74(11)12)141(230)162-62-108(201)164-76(15)121(210)160-64-110(203)183-119(80(19)196)147(236)189-50-28-34-103(189)120(155)209/h37-40,61,68-80,84-104,114-119,191-197H,20-36,41-60,62-67,149-151H2,1-19H3,(H2,152,198)(H2,153,199)(H2,154,200)(H2,155,209)(H,158,163)(H,160,210)(H,161,212)(H,162,230)(H,164,201)(H,165,202)(H,166,224)(H,167,215)(H,168,220)(H,169,227)(H,170,229)(H,171,232)(H,172,211)(H,173,213)(H,174,214)(H,175,216)(H,176,225)(H,177,221)(H,178,231)(H,179,233)(H,180,234)(H,181,222)(H,182,223)(H,183,203)(H,184,226)(H,185,217)(H,186,218)(H,187,219)(H,188,228)(H,204,205)(H,206,207)(H4,156,157,159)/t76-,77+,78+,79+,80+,84-,85-,86-,87?,88-,89-,90-,91-,92-,93-,94-,95-,96-,97-,98-,99-,100-,101-,102-,103-,104-,114-,115-,116-,117-,118-,119-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JYSJVJJVLNYRKL-QPHHPWFVSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Elcatonin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 148 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 3363,774 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 52 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 48 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 97 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -20,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -23,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 1438,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Elcatonin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Elcatonin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Gvanidini]] [[Kategorija:Imidazoli]] sip3zh0ol4a7v0sh9iqky14uyk8cbj9 0 1234789 42655582 42307678 2026-07-16T00:53:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655582 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Eldecalcitol.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Eldekalcitol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Eldecalcitol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 104121-92-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6438982 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4943418 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=30 |H=50 |O=5 | molecular_weight = 490,715 | smiles = C[C@H](CCCC(C)(C)O)[C@H]1CC[C@H]2\C(=C\C=C/3\C[C@H](O)[C@H](OCCCO)[C@@H](O)C3=C)\CCC[C@@]12C | StdInChI = 1S/C30H50O5/c1-20(9-6-15-29(3,4)34)24-13-14-25-22(10-7-16-30(24,25)5)11-12-23-19-26(32)28(27(33)21(23)2)35-18-8-17-31/h11-12,20,24-28,31-34H,2,6-10,13-19H2,1,3-5H3/b22-11+,23-12-/t20-,24-,25+,26+,27+,28+,30+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FZEXGDDBXLBRTD-UBQKXXDWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Eldekalcitol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 30 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 490,715 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 90,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Eldecalcitol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Eldecalcitol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Etri]] ehujn310dp8iyhe5w6fnh25x25fyb8l 0 1234790 42655583 42302732 2026-07-16T01:11:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655583 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = ElemicinSVG.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Elemicin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Elemicin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 487-11-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 10248 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 9830 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C10451 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 458690 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=16 |O=3 | molecular_weight = 208,254 | smiles = COc1cc(CC=C)cc(OC)c1OC | StdInChI = 1S/C12H16O3/c1-5-6-9-7-10(13-2)12(15-4)11(8-9)14-3/h5,7-8H,1,6H2,2-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BPLQKQKXWHCZSS-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Elemicin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 208,254 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 27,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Elemicin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Elemicin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Alkeni]] rrt28r236qalj482dh45beygj7ilpq1 0 1234791 42655584 42281994 2026-07-16T01:14:59Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655584 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Elesclomol.svg | width = | alt = | image2 = Elesclomol-3D-spacefill.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Elesklomol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Elesclomol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 488832-69-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 300471 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 265501 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 6UK191M53P | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1972860 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=20 |N=4 |O=2 |S=2 | molecular_weight = 400,518 | smiles = CN(\N=C(/O)\C\C(=N\N(C)C(=S)c1ccccc1)\O)C(=S)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C19H20N4O2S2/c1-22(18(26)14-9-5-3-6-10-14)20-16(24)13-17(25)21-23(2)19(27)15-11-7-4-8-12-15/h3-12H,13H2,1-2H3,(H,20,24)(H,21,25) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BKJIXTWSNXCKJH-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Elesklomol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 400,518 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 135,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Elesclomol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Elesclomol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Hidrazini]] 2w7h4qp4vbqogov59u6je2rvcau9zi1 0 1234792 42655585 42307684 2026-07-16T01:16:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655585 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Elfazepam.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Elfazepam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Elfazepam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 52042-01-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 65445 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 58907 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = RM53R5R2BL | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=18 |Cl=1 |F=1 |N=2 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 408,874 | smiles = CCS(=O)(=O)CCN1C(=O)CN=C(c2ccccc2F)c3cc(Cl)ccc13 | StdInChI = 1S/C19H18ClFN2O3S/c1-2-27(25,26)10-9-23-17-8-7-13(20)11-15(17)19(22-12-18(23)24)14-5-3-4-6-16(14)21/h3-8,11H,2,9-10,12H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BSPSXMXQKZZNFP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Elfazepam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 408,874 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 75,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Elfazepam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Elfazepam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Benzodiazepini]] euolxqe17216qln1iuloau04gss2qj9 0 1234793 42655586 42307685 2026-07-16T01:18:02Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655586 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Elinogrel skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Elinogrel | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Elinogrel}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 936500-94-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 16066663 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 915Y8E749J | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D09607 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = PRT-060128 <!-- Chemical data --> |C=20 |H=15 |Cl=1 |F=1 |N=5 |O=5 |S=2 | molecular_weight = 523,945 | smiles = CNc1cc2N=C(O)N(C(=O)c2cc1F)c3ccc(N\C(=N\S(=O)(=O)c4ccc(Cl)s4)\O)cc3 | StdInChI = 1S/C20H15ClFN5O5S2/c1-23-15-9-14-12(8-13(15)22)18(28)27(20(30)25-14)11-4-2-10(3-5-11)24-19(29)26-34(31,32)17-7-6-16(21)33-17/h2-9,23H,1H3,(H,25,30)(H2,24,26,29) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LGSDFTPAICUONK-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Elinogrel''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 523,945 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 9 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 180,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Elinogrel}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Elinogrel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Ureje]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Tiofeni]] rnowz215bs9iei621481oo5g2pav5kl 0 1234794 42655587 42271751 2026-07-16T01:18:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655587 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Eliprodil.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Eliprodil | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Eliprodil}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 119431-25-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 60703 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 54708 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = YW62A6TW29 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 28564 | synonyms = Eliprodil <!-- Chemical data --> |C=20 |H=23 |Cl=1 |F=1 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 347,854 | smiles = OC(CN1CCC(Cc2ccc(F)cc2)CC1)c3ccc(Cl)cc3 | StdInChI = 1S/C20H23ClFNO/c21-18-5-3-17(4-6-18)20(24)14-23-11-9-16(10-12-23)13-15-1-7-19(22)8-2-15/h1-8,16,20,24H,9-14H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GGUSQTSTQSHJAH-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Eliprodil''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 347,854 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 23,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Eliprodil}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Eliprodil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Glutamatergični ligandi-lat}} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] 0gibqdtez51u6rpi1mrr6szabxnngzg 0 1234795 42655591 42302737 2026-07-16T01:34:29Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655591 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Elobixibat skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Elobiksibat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Elobixibat}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9939892 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8115513 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=36 |H=45 |N=3 |O=7 |S=2 | molecular_weight = 695,888 | smiles = CCCCC1(CCCC)CN(c2ccccc2)c3cc(SC)c(OCC(=O)N[C@@H](C(=O)NCC(=O)O)c4ccccc4)cc3S(=O)(=O)C1 | StdInChI = 1S/C36H45N3O7S2/c1-4-6-18-36(19-7-5-2)24-39(27-16-12-9-13-17-27)28-20-30(47-3)29(21-31(28)48(44,45)25-36)46-23-32(40)38-34(26-14-10-8-11-15-26)35(43)37-22-33(41)42/h8-17,20-21,34H,4-7,18-19,22-25H2,1-3H3,(H,37,43)(H,38,40)(H,41,42)/t34-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XFLQIRAKKLNXRQ-UUWRZZSWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Elobiksibat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 36 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 695,888 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 9 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 16 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 6,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -9,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 175,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Elobixibat}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Elobixibat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Tioetri]] l29d8e4tme1ztj9d7ubu3u3rb9sw2ey 0 1234796 42655592 42276920 2026-07-16T01:34:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655592 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Elopiprazole.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Elopiprazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Elopiprazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 115464-77-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 208917 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 181013 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 419A0R564U | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=22 |F=1 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 375,439 | smiles = Fc1ccc(cc1)c2ccc(CN3CCN(CC3)c4cccc5ccoc45)[nH]2 | StdInChI = 1S/C23H22FN3O/c24-19-6-4-17(5-7-19)21-9-8-20(25-21)16-26-11-13-27(14-12-26)22-3-1-2-18-10-15-28-23(18)22/h1-10,15,25H,11-14,16H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PGNHBJGIQAEIHD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Elopiprazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 375,439 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 35,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Elopiprazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Elopiprazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antipsihotici-lat}} [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Benzofurani]] [[Kategorija:Piroli]] 9xm1vzw149h8h6l0bj8vsat8dohkydh 0 1234797 42655593 42281996 2026-07-16T01:36:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655593 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Elsamicin A.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Elsamitrucin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Elsamitrucin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 97068-30-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5362259 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = ZTV0FOB6NU | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=33 |H=35 |N=1 |O=13 | molecular_weight = 653,630 | smiles = CO[C@@H]1[C@@H](N)[C@@H](O[C@H]2[C@H](Oc3cccc4c(O)c5C(=O)Oc6ccc(C)c7C(=O)Oc(c5c67)c34)O[C@H](C)[C@H](O)[C@]2(C)O)O[C@H](C)[C@@H]1O | StdInChI = 1S/C33H35NO13/c1-11-9-10-16-19-17(11)29(38)46-25-18-14(24(36)21(20(19)25)30(39)44-16)7-6-8-15(18)45-32-28(33(4,40)27(37)13(3)43-32)47-31-22(34)26(41-5)23(35)12(2)42-31/h6-10,12-13,22-23,26-28,31-32,35-37,40H,34H2,1-5H3/t12-,13-,22-,23+,26-,27+,28+,31-,32+,33+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MGQRRMONVLMKJL-KWJIQSIXSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Elsamitrucin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 33 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 653,630 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 14 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 5 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 205,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Elsamitrucin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Elsamitrucin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] s2d2citzw51zss8s8fwmwym4z17gvoz 0 1234798 42655594 42302738 2026-07-16T01:40:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655594 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Elvitegravir.png | width = | alt = | image2 = Elvitegravir3D.PNG | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Elvitegravir | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Elvitegravir}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 697761-98-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J05 | ATC_suffix = AX11 | ATC_supplemental = | PubChem = 5277135 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4441060 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 4GDQ854U53 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 72289 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 204656 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=23 |Cl=1 |F=1 |N=1 |O=5 | molecular_weight = 447,884 | smiles = COc1cc2N(C=C(C(=O)O)C(=O)c2cc1Cc3cccc(Cl)c3F)[C@H](CO)C(C)C | StdInChI = 1S/C23H23ClFNO5/c1-12(2)19(11-27)26-10-16(23(29)30)22(28)15-8-14(20(31-3)9-18(15)26)7-13-5-4-6-17(24)21(13)25/h4-6,8-10,12,19,27H,7,11H2,1-3H3,(H,29,30)/t19-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JUZYLCPPVHEVSV-LJQANCHMSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Elvitegravir''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 447,884 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 87,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Elvitegravir}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Elvitegravir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] d1w70hgq6rib1kk2mrzwq5f5hat4rhu 0 1234799 42655595 42302739 2026-07-16T01:40:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655595 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Elvucitabine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Elvucitabin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Elvucitabine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 181785-84-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 469717 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = M09BUF90C0 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 38700 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=9 |H=10 |F=1 |N=3 |O=3 | molecular_weight = 227,192 | smiles = NC1=NC(=O)N(C=C1F)[C@H]2O[C@@H](CO)C=C2 | StdInChI = 1S/C9H10FN3O3/c10-6-3-13(9(15)12-8(6)11)7-2-1-5(4-14)16-7/h1-3,5,7,14H,4H2,(H2,11,12,15)/t5-,7+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HSBKFSPNDWWPSL-VDTYLAMSSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Elvucitabin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 9 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 227,192 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -1,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 88,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Elvucitabine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Elvucitabine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Dihidrofurani]] 05by6sggxvtt3hq9vncof1ui5se7q2y 0 1234800 42655596 42276922 2026-07-16T01:41:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655596 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = PubChem CID 19544192.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Elzasonan | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Elzasonan}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 220322-05-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 19544192 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 933PJL964R | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=23 |N=3 |O=5 | molecular_weight = 421,446 | smiles = CCc1ccc(OCc2cc(\C=C\C(=O)c3nn(C)cc3[N+](=O)[O-])ccc2OC)cc1 | StdInChI = 1S/C23H23N3O5/c1-4-16-5-9-19(10-6-16)31-15-18-13-17(8-12-22(18)30-3)7-11-21(27)23-20(26(28)29)14-25(2)24-23/h5-14H,4,15H2,1-3H3/b11-7+ | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = STSDHNDGVKFHQG-YRNVUSSQSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Elzasonan''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 421,446 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 99,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Elzasonan}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Elzasonan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Nitro jedinjenja]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Alkeni]] [[Kategorija:Pirazoli]] [[Kategorija:Tiomorfolini]] sblnw808kikyykzha3zwbbfyb3ojhel 0 1234801 42655597 42307690 2026-07-16T01:42:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655597 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Emapunil.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Emapunil | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Emapunil}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 226954-04-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6433109 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = OG837L732J | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=23 |N=5 |O=2 | molecular_weight = 401,461 | smiles = CCN(Cc1ccccc1)C(=O)CN2C(=O)N(C)c3cnc(nc23)c4ccccc4 | StdInChI = 1S/C23H23N5O2/c1-3-27(15-17-10-6-4-7-11-17)20(29)16-28-22-19(26(2)23(28)30)14-24-21(25-22)18-12-8-5-9-13-18/h4-14H,3,15-16H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NBMBIEOUVBHEBM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Emapunil''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 401,461 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 69,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Emapunil}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Emapunil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] kzy3al3y83x41zhu49wbub7eac5tlfs 0 1234802 42655598 42271754 2026-07-16T01:43:20Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655598 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = embramine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Embramin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Embramine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3565-72-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 19105 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = HH0KD7Z416 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07889 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=22 |Br=1 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 348,277 | smiles = CN(C)CCOC(C)(c1ccccc1)c2ccc(Br)cc2 | StdInChI = 1S/C18H22BrNO/c1-18(21-14-13-20(2)3,15-7-5-4-6-8-15)16-9-11-17(19)12-10-16/h4-12H,13-14H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = URSRSKSNFPUKGH-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Embramin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 348,277 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 12,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Embramine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Embramine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Histaminergici-lat}} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organobromidi]] 6lmd66euoowz9kt7ebejlj5vhlf1bp1 0 1234803 42655599 42307691 2026-07-16T01:43:35Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655599 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Emepronium.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Emepronijum bromid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Emepronium bromide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3614-30-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = G04 | ATC_suffix = BD01 | ATC_supplemental = | PubChem = 34055 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = WZM699L2TL | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07224 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=28 |N=1 | molecular_weight = 282,443 | smiles = CC[N+](C)(C)C(C)CC(c1ccccc1)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C20H28N/c1-5-21(3,4)17(2)16-20(18-12-8-6-9-13-18)19-14-10-7-11-15-19/h6-15,17,20H,5,16H2,1-4H3/q+1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JEJBJBKVPOWOQK-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Emepronijum bromid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 282,443 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 0 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 0,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Emepronium bromide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Emepronium bromide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Kvaternarna amonijum jedinjenja]] 5xs6jscdt5giys61jv1eawmpo1n4xlq 0 1234804 42655600 42297468 2026-07-16T01:44:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655600 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Emetine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Emetin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Emetine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 483-18-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = P01 | ATC_suffix = AX02 | ATC_supplemental = {{ATCvet|P51|AX02}} | PubChem = 10219 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 9802 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = X8D5EPO80M | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C09421 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 4781 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 50588 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=29 |H=40 |N=2 |O=4 | molecular_weight = 480,639 | smiles = CC[C@H]1CN2CCc3cc(OC)c(OC)cc3[C@@H]2C[C@@H]1C[C@H]4NCCc5cc(OC)c(OC)cc45 | StdInChI = 1S/C29H40N2O4/c1-6-18-17-31-10-8-20-14-27(33-3)29(35-5)16-23(20)25(31)12-21(18)11-24-22-15-28(34-4)26(32-2)13-19(22)7-9-30-24/h13-16,18,21,24-25,30H,6-12,17H2,1-5H3/t18-,21-,24+,25-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AUVVAXYIELKVAI-CKBKHPSWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Emetin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 29 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 480,639 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 52,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Emetine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Emetine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Tetrahidroizohinolini]] r7hcy8wrwcvfc2lxmo9v14q1inuiesc 0 1234805 42655603 42302742 2026-07-16T01:54:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655603 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = emodepside.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Emodepsid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Emodepside}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 155030-63-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = P52 | ATC_suffix = AX60 | ATC_supplemental = (combination with [[toltrazuril]]) | PubChem = 6918632 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5293825 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = YZ647Y5GC9 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=60 |H=90 |N=6 |O=14 | molecular_weight = 1119,388 | smiles = CC(C)C[C@@H]1N(C)C(=O)[C@@H](Cc2ccc(cc2)N3CCOCC3)OC(=O)[C@H](CC(C)C)N(C)C(=O)[C@@H](C)OC(=O)[C@H](CC(C)C)N(C)C(=O)[C@@H](Cc4ccc(cc4)N5CCOCC5)OC(=O)[C@H](CC(C)C)N(C)C(=O)[C@@H](C)OC1=O | StdInChI = 1S/C60H90N6O14/c1-37(2)31-47-57(71)77-41(9)53(67)61(11)50(34-40(7)8)60(74)80-52(36-44-17-21-46(22-18-44)66-25-29-76-30-26-66)56(70)64(14)48(32-38(3)4)58(72)78-42(10)54(68)62(12)49(33-39(5)6)59(73)79-51(55(69)63(47)13)35-43-15-19-45(20-16-43)65-23-27-75-28-24-65/h15-22,37-42,47-52H,23-36H2,1-14H3/t41-,42-,47+,48+,49+,50+,51-,52-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZMQMTKVVAMWKNY-YSXLEBCMSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Emodepsid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 60 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 1119,388 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 16 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 14 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 7,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -11,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 211,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Emodepside}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Emodepside] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Morfolini]] 6fhhru31nt81vkm7zuousup0xg2r7ub 0 1234806 42655604 42307692 2026-07-16T01:54:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655604 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = 2-Ethyl-6-methyl-3-hydroxypyridine.svg | width = | alt = | image2 = Emoxypine ball-and-stick.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Emoksipin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Emoxypine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2364-75-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 114681 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 102688 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Emoxipine, Emoxypin, Epigid, 6-Methyl-2-ethyl-3-hydroxypyridine <!-- Chemical data --> |C=8 |H=11 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 137,179 | smiles = CCc1nc(C)ccc1O | StdInChI = 1S/C8H11NO/c1-3-7-8(10)5-4-6(2)9-7/h4-5,10H,3H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JPGDYIGSCHWQCC-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 170 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Emoksipin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 8 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 137,179 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 33,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Emoxypine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Emoxypine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Piridini]] bqh99v3y3o2vl9y7l00d68nj6mj1vtj 0 1234807 42655605 42307693 2026-07-16T01:54:55Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655605 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Empagliflozin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Empagliflozin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Empagliflozin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 864070-44-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 11949646 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = HDC1R2M35U | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=27 |Cl=1 |O=7 | molecular_weight = 450,909 | smiles = OC[C@H]1O[C@H]([C@H](O)[C@@H](O)[C@@H]1O)c2ccc(Cl)c(Cc3ccc(O[C@H]4CCOC4)cc3)c2 | StdInChI = 1S/C23H27ClO7/c24-18-6-3-14(23-22(28)21(27)20(26)19(11-25)31-23)10-15(18)9-13-1-4-16(5-2-13)30-17-7-8-29-12-17/h1-6,10,17,19-23,25-28H,7-9,11-12H2/t17-,19+,20+,21-,22+,23-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OBWASQILIWPZMG-QZMOQZSNSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Empagliflozin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 450,909 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 108,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Empagliflozin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Empagliflozin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] llz0viqo2cie4so0jl9sxqknu0yzege 0 1234808 42655601 42276924 2026-07-16T01:47:11Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655601 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Emylcamate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Emilkamat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Emylcamate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 78-28-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N05 | ATC_suffix = BC03 | ATC_supplemental = | PubChem = 6526 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 6278 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = KCJ747D3R4 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07317 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=7 |H=15 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 145,200 | smiles = CCC(C)(CC)OC(=N)O | StdInChI = 1S/C7H15NO2/c1-4-7(3,5-2)10-6(8)9/h4-5H2,1-3H3,(H2,8,9) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SLWGJZPKHAXZQL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Emilkamat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 7 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 145,200 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 53,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Emylcamate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Emylcamate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antiepileptici}} [[Kategorija:Etri]] 5fuznuzoy2b2cpncqv7kg27rq9etwf5 0 1234809 42655606 42307694 2026-07-16T01:57:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655606 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Enalaprilat.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Enalaprilat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Enalaprilat}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 76420-72-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = <!-- 'none' if uncategorised --> | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = GV0O7ES0R3 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 577 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=24 |N=2 |O=5 | molecular_weight = 348,394 | smiles = C[C@H](N[C@@H](CCc1ccccc1)C(=O)O)C(=O)N2CCC[C@H]2C(=O)O | StdInChI = 1S/C18H24N2O5/c1-12(16(21)20-11-5-8-15(20)18(24)25)19-14(17(22)23)10-9-13-6-3-2-4-7-13/h2-4,6-7,12,14-15,19H,5,8-11H2,1H3,(H,22,23)(H,24,25)/t12-,14-,15-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LZFZMUMEGBBDTC-QEJZJMRPSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Enalaprilat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 348,394 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -1,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 106,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Enalaprilat}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Enalaprilat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Pirolidini]] g4zru943zgq5uu8timg0mm6wd1ls6s9 0 1234810 42655607 42307695 2026-07-16T01:57:33Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655607 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Enallylpropymal.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Enalilpropimal | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Enallylpropymal}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1861-21-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 95636 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Enallylpropymal <!-- Chemical data --> |C=11 |H=16 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 224,256 | smiles = CC(C)C1(CC=C)C(=O)NC(=O)N(C)C1=O | StdInChI = 1S/C11H16N2O3/c1-5-6-11(7(2)3)8(14)12-10(16)13(4)9(11)15/h5,7H,1,6H2,2-4H3,(H,12,14,16) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AXJXURWWUFZZKN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Enalilpropimal''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 224,256 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 66,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Enallylpropymal}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Enallylpropymal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Laktami]] [[Kategorija:Alkeni]] 4010szmpcgho8mer2v8mqr9omxvh33j 0 1234811 42655608 42297480 2026-07-16T02:03:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655608 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Endralazine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Endralazin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Endralazine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 39715-02-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C02 | ATC_suffix = DB03 | ATC_supplemental = | PubChem = 47608 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = L44741F05P | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D08254 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 254193 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=15 |N=5 |O=1 | molecular_weight = 269,302 | smiles = NNc1cc2CN(CCc2nn1)C(=O)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C14H15N5O/c15-16-13-8-11-9-19(7-6-12(11)17-18-13)14(20)10-4-2-1-3-5-10/h1-5,8H,6-7,9,15H2,(H,16,18) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ALAXZYHFVBSJKZ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Endralazin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 269,302 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 84,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Endralazine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Endralazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Hidrazini]] [[Kategorija:Benzamidi]] [[Kategorija:Piridazini]] kr4lhyzwg6aklnwklbbo5qf3oz4iu4e 0 1234835 42655609 42302746 2026-07-16T02:11:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655609 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Englitazone.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Englitazon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Englitazone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 109229-58-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 60303 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 54375 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = ZQW5577C3O | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=19 |N=1 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 353,435 | smiles = O=C1NC(=O)C(Cc2ccc3OC(Cc4ccccc4)CCc3c2)S1 | StdInChI = 1S/C20H19NO3S/c22-19-18(25-20(23)21-19)12-14-6-9-17-15(10-14)7-8-16(24-17)11-13-4-2-1-3-5-13/h1-6,9-10,16,18H,7-8,11-12H2,(H,21,22,23) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MVDXXGIBARMXSA-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Englitazon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 353,435 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 80,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Englitazone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Englitazone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Tioetri]] j7nwg9z9dcmrpl0xku5f4x1r8a7ghik 0 1234836 42655610 42307704 2026-07-16T02:15:32Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655610 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ostarine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Enobosarm | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Enobosarm}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 841205-47-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 10181786 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=14 |F=3 |N=3 |O=3 | molecular_weight = 389,328 | smiles = C[C@@](O)(COc1ccc(cc1)C#N)C(=O)Nc2ccc(C#N)c(c2)C(F)(F)F | StdInChI = 1S/C19H14F3N3O3/c1-18(27,11-28-15-6-2-12(9-23)3-7-15)17(26)25-14-5-4-13(10-24)16(8-14)19(20,21)22/h2-8,27H,11H2,1H3,(H,25,26)/t18-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JNGVJMBLXIUVRD-GOSISDBHSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 70 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Enobosarm''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 389,328 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 106,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Enobosarm}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Enobosarm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Nitrili]] 8w86cbfby3jz576ok605qc9kvf5b0fk 0 1234837 42655611 42302748 2026-07-16T02:15:36Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655611 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Enocitabine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Enocitabin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Enocitabine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 55726-47-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 71734 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 64778 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 9YVR68W306 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01633 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=31 |H=55 |N=3 |O=6 | molecular_weight = 565,785 | smiles = CCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCC(=O)\N=C/1\C=CN([C@@H]2O[C@H](CO)[C@@H](O)[C@@H]2O)C(=N1)O | StdInChI = 1S/C31H55N3O6/c1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18-19-20-21-27(36)32-26-22-23-34(31(39)33-26)30-29(38)28(37)25(24-35)40-30/h22-23,25,28-30,35,37-38H,2-21,24H2,1H3,(H,32,33,36,39)/t25-,28-,29+,30-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SAMRUMKYXPVKPA-VFKOLLTISA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Enocitabin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 31 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 565,785 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 9 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 22 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 7,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -10,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 135,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Enocitabine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Enocitabine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Acetamidi]] mj3kggjs59m2x7vn5ftrtkwlt5drout 0 1234838 42655612 42302751 2026-07-16T02:17:30Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655612 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Enpiprazole.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Enpiprazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Enpiprazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 31729-24-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 208921 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 181017 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 78G92X9EH7 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=21 |Cl=1 |N=4 | molecular_weight = 304,818 | smiles = Cn1cc(CCN2CCN(CC2)c3ccccc3Cl)cn1 | StdInChI = 1S/C16H21ClN4/c1-19-13-14(12-18-19)6-7-20-8-10-21(11-9-20)16-5-3-2-4-15(16)17/h2-5,12-13H,6-11H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WBFVWQJVMMIQFI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Enpiprazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 304,818 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 24,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Enpiprazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Enpiprazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Pirazoli]] kw1u0lpe46u49a2nmv4czkmucrsx3nu 0 1234839 42655613 42486718 2026-07-16T02:17:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655613 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Enprazepine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Enprazepin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Enprazepine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 47206-15-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 208922 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 181018 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = L2H26JSV0I | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=24 |N=2 | molecular_weight = 292,418 | smiles = CN(C)CCCN1Cc2ccccc2C(=C)c3ccccc13 | StdInChI = 1S/C20H24N2/c1-16-18-10-5-4-9-17(18)15-22(14-8-13-21(2)3)20-12-7-6-11-19(16)20/h4-7,9-12H,1,8,13-15H2,2-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VXCSCOXOGWUYKK-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Enprazepin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 292,418 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 6,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Enprazepine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Enprazepine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Amini]] jehb2bumwlptp88oe7pzqhu0qdffkft 0 1234840 42655614 42282003 2026-07-16T02:17:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655614 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Enrofloxacin Structural Formulae.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Enrofloksacin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Enrofloxacin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 93106-60-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = MA90 | ATC_supplemental = | PubChem = 71188 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 64326 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 3DX3XEK1BN | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02473 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 35720 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 15511 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=22 |F=1 |N=3 |O=3 | molecular_weight = 359,395 | smiles = CCN1CCN(CC1)c2cc3N(C=C(C(=O)O)C(=O)c3cc2F)C4CC4 | StdInChI = 1S/C19H22FN3O3/c1-2-21-5-7-22(8-6-21)17-10-16-13(9-15(17)20)18(24)14(19(25)26)11-23(16)12-3-4-12/h9-12H,2-8H2,1H3,(H,25,26) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SPFYMRJSYKOXGV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Enrofloksacin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 359,395 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 64,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Enrofloxacin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Enrofloxacin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori nukleinskih kiselina}} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] b1jjhlje3qqtc6ei0zwnuu1bqyz0k4t 0 1234841 42655615 42302752 2026-07-16T02:18:20Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655615 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ensaculin.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Ensakulin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ensaculin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 155773-59-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 208923 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 181019 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 869PGR00AT | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=26 |H=32 |N=2 |O=5 | molecular_weight = 452,543 | smiles = COc1cc2OC(=O)C(=C(C)c2cc1OCCCN3CCN(CC3)c4ccccc4OC)C | StdInChI = 1S/C26H32N2O5/c1-18-19(2)26(29)33-23-17-24(31-4)25(16-20(18)23)32-15-7-10-27-11-13-28(14-12-27)21-8-5-6-9-22(21)30-3/h5-6,8-9,16-17H,7,10-15H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FQELZLMTAPJJOL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Ensakulin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 26 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 452,543 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 60,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ensaculin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ensaculin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Kumarinski lekovi]] [[Kategorija:Hromeni]] 402owhc56dtdxw26v0rnymels27jqai 0 1234842 42655617 42302753 2026-07-16T02:21:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655617 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Enviomycin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Enviomicin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Enviomycin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 33103-22-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3032903 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 16736480 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = XU299C23A2 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07897 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=25 |H=43 |N=13 |O=10 | molecular_weight = 685,690 | smiles = NCC[C@@H](O)[C@H](N)C\C(=N\[C@H]1C\N=C(\O)/[C@@H](\N=C(\O)/C(=C/NC(=N)O)/N=C(/O)\[C@H](CO)\N=C(\O)/[C@H](CO)\N=C/1\O)[C@H]2CCNC(=N)N2)\O | StdInChI = 1S/C25H43N13O10/c26-3-1-16(41)10(27)5-17(42)33-12-6-31-23(47)18(11-2-4-30-24(28)37-11)38-20(44)13(7-32-25(29)48)34-21(45)14(8-39)36-22(46)15(9-40)35-19(12)43/h7,10-12,14-16,18,39-41H,1-6,8-9,26-27H2,(H,31,47)(H,33,42)(H,34,45)(H,35,43)(H,36,46)(H,38,44)(H3,28,30,37)(H3,29,32,48)/b13-7-/t10-,11-,12+,14+,15+,16-,18+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HPWIIERXAFODPP-GHBBWTPBSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Enviomicin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 685,690 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 20 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 17 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 11 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -5,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 412,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Enviomycin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Enviomycin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ureje]] k2u1ba3mtf801ea4f58up44ubort9qm 0 1234843 42655618 42276940 2026-07-16T02:47:24Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655618 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Eperezolid.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Eperezolid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Eperezolid}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 165800-04-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 73214 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = C460ZSU1OW | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04017 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 47955 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=23 |F=1 |N=4 |O=5 | molecular_weight = 394,397 | smiles = CC(=O)NC[C@H]1CN(C(=O)O1)c2ccc(N3CCN(CC3)C(=O)CO)c(F)c2 | StdInChI = 1S/C18H23FN4O5/c1-12(25)20-9-14-10-23(18(27)28-14)13-2-3-16(15(19)8-13)21-4-6-22(7-5-21)17(26)11-24/h2-3,8,14,24H,4-7,9-11H2,1H3,(H,20,25)/t14-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SIMWTRCFFSTNMG-AWEZNQCLSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Eperezolid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 394,397 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 102,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Eperezolid}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Eperezolid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori proteinske sinteze-lat}} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] a7595mawgzners0q7vh63jns7ylzjwq 0 1234844 42655619 42297499 2026-07-16T02:47:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655619 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Eperisone.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Eperison | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Eperisone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 56839-43-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M03 | ATC_suffix = BX09 | ATC_supplemental = | PubChem = 3236 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3123 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 2M2P0551D3 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01671 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1902981 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=25 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 259,387 | smiles = CCc1ccc(cc1)C(=O)C(C)CN2CCCCC2 | StdInChI = 1S/C17H25NO/c1-3-15-7-9-16(10-8-15)17(19)14(2)13-18-11-5-4-6-12-18/h7-10,14H,3-6,11-13H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SQUNAWUMZGQQJD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Eperison''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 259,387 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 20,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Eperisone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Eperisone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] by57av87npwt8djzd6e1xfomr7hxc23 0 1234846 42655559 42302705 2026-07-15T22:22:59Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655559 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = EPI-001.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = EPI-001 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|EPI-001}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = <!-- 'none' if uncategorised --> | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 4166922 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3378517 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=27 |Cl=1 |O=5 | molecular_weight = 394,889 | smiles = CC(C)(c1ccc(OCC(O)CO)cc1)c2ccc(OCC(O)CCl)cc2 | StdInChI = 1S/C21H27ClO5/c1-21(2,15-3-7-19(8-4-15)26-13-17(24)11-22)16-5-9-20(10-6-16)27-14-18(25)12-23/h3-10,17-18,23-25H,11-14H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HDTYUHNZRYZEEB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''EPI-001''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 394,889 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 79,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|EPI-001}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ EPI-001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Bisfenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Organohloridi]] 7ux9fna49ncjhdexittj3k4iwdhua2v 0 1234847 42655620 42297503 2026-07-16T02:47:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655620 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Epiandrosterone.svg | width = 250px | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Epiandrosteron | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Epiandrosterone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 481-29-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 441302 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 390065 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 8TR252Z538 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 541975 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 272195 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=30 |O=2 | molecular_weight = 290,440 | smiles = C[C@@]12CC[C@H](O)C[C@@H]1CC[C@@H]3[C@@H]2CC[C@]4(C)[C@H]3CCC4=O | StdInChI = 1S/C19H30O2/c1-18-9-7-13(20)11-12(18)3-4-14-15-5-6-17(21)19(15,2)10-8-16(14)18/h12-16,20H,3-11H2,1-2H3/t12-,13-,14-,15-,16-,18+,19+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QGXBDMJGAMFCBF-WWTWNBORSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Epiandrosteron''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 290,440 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 37,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Epiandrosterone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Epiandrosterone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] ht5epaapknj44jsurujecgv8wuteylq 0 1234848 42655621 42297504 2026-07-16T02:47:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655621 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dexacillin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Epicilin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Epicillin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 26774-90-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = CA07 | ATC_supplemental = | PubChem = 71392 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 64486 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 3LU1L73C8Y | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=21 |N=3 |O=4 |S=1 | molecular_weight = 351,421 | smiles = CC1(C)S[C@@H]2[C@H](\N=C(/O)\[C@H](N)C3=CCC=CC3)C(=O)N2[C@H]1C(=O)O | StdInChI = 1S/C16H21N3O4S/c1-16(2)11(15(22)23)19-13(21)10(14(19)24-16)18-12(20)9(17)8-6-4-3-5-7-8/h3-4,7,9-11,14H,5-6,17H2,1-2H3,(H,18,20)(H,22,23)/t9-,10-,11+,14-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RPBAFSBGYDKNRG-NJBDSQKTSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Epicilin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 351,421 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -1,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 141,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Epicillin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Epicillin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Beta-laktamski antibiotici]] p8yrnrhtr4mchyhh0a0pzxsq96gtiwo 0 1234849 42655622 42302759 2026-07-16T02:49:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655622 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Epicriptine skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Epikriptin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Epicriptine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 19467-62-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N04 | ATC_suffix = BC03 | ATC_supplemental = (alpha/beta) | PubChem = 3084313 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2341400 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 5M64643B5U | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 59925 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = ''beta''-Dihydroergocryptine <!-- Chemical data --> |C=32 |H=43 |N=5 |O=5 | molecular_weight = 577,714 | smiles = CCC(C)[C@@H]1N2C(=O)[C@](O[C@]2(O)[C@@H]3CCCN3C1=O)(\N=C(/O)\[C@@H]4C[C@H]5[C@@H](Cc6c[nH]c7cccc5c67)N(C)C4)C(C)C | StdInChI = 1S/C32H43N5O5/c1-6-18(4)27-29(39)36-12-8-11-25(36)32(41)37(27)30(40)31(42-32,17(2)3)34-28(38)20-13-22-21-9-7-10-23-26(21)19(15-33-23)14-24(22)35(5)16-20/h7,9-10,15,17-18,20,22,24-25,27,33,41H,6,8,11-14,16H2,1-5H3,(H,34,38)/t18?,20-,22-,24-,25+,27+,31+,32-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SBFXHXZNBNFPHV-QOJVMLRUSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Epikriptin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 32 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 577,714 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 121,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Epicriptine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Epicriptine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ergotni alkaloidi]] [[Kategorija:Lisergamidi]] rn3coc69dczj5ddfnf1ss6avd7hxncv 0 1234850 42655623 42302760 2026-07-16T02:50:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655623 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Epirizole.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Epirizol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Epirizole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 18694-40-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3242 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3129 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 3B46O2FH8I | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01394 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=14 |N=4 |O=2 | molecular_weight = 234,254 | smiles = COc1cc(C)nc(n1)n2nc(C)cc2OC | StdInChI = 1S/C11H14N4O2/c1-7-5-9(16-3)13-11(12-7)15-10(17-4)6-8(2)14-15/h5-6H,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RHAXSHUQNIEUEY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Epirizol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 234,254 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 62,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Epirizole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Epirizole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Pirimidini]] [[Kategorija:Pirazoli]] tgfhelv50bdpl3x72ibn406bzf3q7kk 0 1234851 42655625 42307724 2026-07-16T02:58:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655625 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Epomediol.svg | width = | alt = | image2 = Epomediol-3D-balls.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Epomediol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Epomediol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 56084-15-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A05 | ATC_suffix = BA05 | ATC_supplemental = | PubChem = 115056 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 102967 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>1,3,3-Trimethyl-2-oxabicyclo [2.2.2]octane-6,7-''endo'',''endo''-diol</small> <!-- Chemical data --> |C=10 |H=18 |O=3 | molecular_weight = 186,248 | smiles = CC1(C)OC2(C)C(O)CC1CC2O | StdInChI = 1S/C10H18O3/c1-9(2)6-4-7(11)10(3,13-9)8(12)5-6/h6-8,11-12H,4-5H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JSNQSLSBBZFGBM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Epomediol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 186,248 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 49,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Epomediol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Epomediol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Dioli]] [[Kategorija:Monoterpeni]] dy2jgu15zinfyqlbjkgomo0tct9tece 0 1234852 42655560 42307654 2026-07-15T22:23:00Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655560 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = EPPTB_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = EPPTB | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|EPPTB}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 25175634 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 26387935 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=21 |F=3 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 378,388 | smiles = CCOc1cccc(c1)\N=C(/O)\c2ccc(N3CCCC3)c(c2)C(F)(F)F | StdInChI = 1S/C20H21F3N2O2/c1-2-27-16-7-5-6-15(13-16)24-19(26)14-8-9-18(25-10-3-4-11-25)17(12-14)20(21,22)23/h5-9,12-13H,2-4,10-11H2,1H3,(H,24,26) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KLFVWQCQUXXLOU-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''EPPTB''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 378,388 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 45,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|EPPTB}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ EPPTB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] m4gcy40409gzwfzjulxkt2l4wg9yn41 0 1234853 42655626 42302764 2026-07-16T02:58:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655626 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = eprazinone.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Eprazinon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Eprazinone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 10402-90-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R05 | ATC_suffix = CB04 | ATC_supplemental = | PubChem = 3245 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 883YNL63WU | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07902 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=32 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 380,523 | smiles = CCOC(CN1CCN(CC(C)C(=O)c2ccccc2)CC1)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C24H32N2O2/c1-3-28-23(21-10-6-4-7-11-21)19-26-16-14-25(15-17-26)18-20(2)24(27)22-12-8-5-9-13-22/h4-13,20,23H,3,14-19H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BSHWLCACYCVCJE-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Eprazinon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 380,523 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 32,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Eprazinone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Eprazinone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] 4yk3i5xbiye5ww5l9daoe80ltn3umu3 0 1234854 42655627 42302765 2026-07-16T02:58:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655627 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Epristeride.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Epristerid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Epristeride}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 119169-78-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 68741 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 10625794 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 39517A04PS | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 290823 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=25 |H=37 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 399,566 | smiles = CC(C)(C)\N=C(/O)\C1CCC2C3CC=C4C=C(CCC4(C)C3CCC12C)C(=O)O | StdInChI = 1S/C25H37NO3/c1-23(2,3)26-21(27)20-9-8-18-17-7-6-16-14-15(22(28)29)10-12-24(16,4)19(17)11-13-25(18,20)5/h6,14,17-20H,7-13H2,1-5H3,(H,26,27)(H,28,29) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VAPSMQAHNAZRKC-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Epristerid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 399,566 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 69,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Epristeride}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Epristeride] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Steroidi]] abgvpylh88afx37kgx46gscr4lj70zv 0 1234855 42655628 42307728 2026-07-16T03:00:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655628 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Epsiprantel.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Epsiprantel | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Epsiprantel}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = P52 | ATC_suffix = AA04 | ATC_supplemental = | PubChem = 72026 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 65020 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = BRL 38705 <!-- Chemical data --> |C=20 |H=26 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 326,433 | smiles = O=C(C1CCCCC1)N2CC3N(CCCc4ccccc34)C(=O)C2 | StdInChI = 1S/C20H26N2O2/c23-19-14-21(20(24)16-8-2-1-3-9-16)13-18-17-11-5-4-7-15(17)10-6-12-22(18)19/h4-5,7,11,16,18H,1-3,6,8-10,12-14H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LGUDKOQUWIHXOV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Epsiprantel''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 326,433 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 40,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Epsiprantel}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Epsiprantel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] so1j2emkhg53saymqleeng0p4c6intc 0 1234856 42655629 42271770 2026-07-16T03:00:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655629 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Eptazocine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Eptazocin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Eptazocine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 72522-13-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3042090 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2305268 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 2208ZLI77S | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=21 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 231,333 | smiles = CN1CC[C@@]2(C)C[C@H](C1)Cc3ccc(O)cc23 | StdInChI = 1S/C15H21NO/c1-15-5-6-16(2)10-11(9-15)7-12-3-4-13(17)8-14(12)15/h3-4,8,11,17H,5-7,9-10H2,1-2H3/t11-,15+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZOWQTJXNFTWSCS-ABAIWWIYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Eptazocin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 231,333 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 23,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Eptazocine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Eptazocine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] e5m137q9qdlekxw2tjg84tpi2h32n0u 0 1234857 42655631 42302770 2026-07-16T03:04:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655631 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Erbuzole structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Erbulozol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Erbulozole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 124784-31-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9934372 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 64448 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Erbuzole <!-- Chemical data --> |C=24 |H=27 |N=3 |O=5 |S=1 | molecular_weight = 469,553 | smiles = CCOC(=O)Nc1ccc(SC[C@H]2CO[C@](Cn3ccnc3)(O2)c4ccc(OC)cc4)cc1 | StdInChI = 1S/C24H27N3O5S/c1-3-30-23(28)26-19-6-10-22(11-7-19)33-15-21-14-31-24(32-21,16-27-13-12-25-17-27)18-4-8-20(29-2)9-5-18/h4-13,17,21H,3,14-16H2,1-2H3,(H,26,28)/t21-,24-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KLEPCGBEXOCIGS-ZJSXRUAMSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Erbulozol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 469,553 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 109,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Erbulozole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Erbulozole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Karbamati]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Dioksolani]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Imidazoli]] bhp5jdcef2dniyezyq9j30wdyocu23c 0 1234858 42655633 42297510 2026-07-16T03:09:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655633 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = erdosteine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Erdostein | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Erdosteine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 84611-23-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R05 | ATC_suffix = CB15 | ATC_supplemental = | PubChem = 65632 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 59073 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 76J0853EKA | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07383 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=8 |H=11 |N=1 |O=4 |S=2 | molecular_weight = 249,307 | smiles = OC(=O)CSC\C(=N\C1CCSC1=O)\O | StdInChI = 1S/C8H11NO4S2/c10-6(3-14-4-7(11)12)9-5-1-2-15-8(5)13/h5H,1-4H2,(H,9,10)(H,11,12) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QGFORSXNKQLDNO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Erdostein''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 8 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 249,307 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 137,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Erdosteine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Erdosteine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Tioetri]] 6u3jv6hpoyune35o3tehbjo3ufbbxua 0 1234859 42655634 42292323 2026-07-16T03:10:58Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655634 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ergine.svg | width = | alt = | image2 = D-lysergic_acid_amide_anim.gif | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Ergin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ergine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 478-94-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 442072 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 390611 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 4819 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 227213 | synonyms = LSA, d-lysergic acid amide, d-lysergamide, Ergine, and LA-111 <!-- Chemical data --> |C=16 |H=17 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 267,326 | smiles = CN1C[C@@H](C=C2[C@H]1Cc3c[nH]c4cccc2c34)C(=N)O | StdInChI = 1S/C16H17N3O/c1-19-8-10(16(17)20)5-12-11-3-2-4-13-15(11)9(7-18-13)6-14(12)19/h2-5,7,10,14,18H,6,8H2,1H3,(H2,17,20)/t10-,14-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GENAHGKEFJLNJB-QMTHXVAHSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Ergin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 267,326 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 63,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ergine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ergine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Lisergamidi]] s9o9xmw52noxzgeanuonv0ee5aq1r4z 0 1234860 42655635 42302771 2026-07-16T03:10:59Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655635 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ergocornine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Ergokornin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ergocornine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 564-36-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 73453 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 66155 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=31 |H=39 |N=5 |O=5 | molecular_weight = 561,672 | smiles = CC(C)[C@@H]1N2C(=O)[C@](O[C@]2(O)[C@@H]3CCCN3C1=O)(\N=C(/O)\[C@H]4CN(C)[C@@H]5Cc6c[nH]c7cccc(C5=C4)c67)C(C)C | StdInChI = 1S/C31H39N5O5/c1-16(2)26-28(38)35-11-7-10-24(35)31(40)36(26)29(39)30(41-31,17(3)4)33-27(37)19-12-21-20-8-6-9-22-25(20)18(14-32-22)13-23(21)34(5)15-19/h6,8-9,12,14,16-17,19,23-24,26,32,40H,7,10-11,13,15H2,1-5H3,(H,33,37)/t19-,23-,24+,26+,30+,31-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UJYGDMFEEDNVBF-IAUAPKAESA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Ergokornin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 31 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 561,672 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 121,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ergocornine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ergocornine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ergotni alkaloidi]] 8br2cmmsmg1pw3pfe60keye46o3k5mp 0 1234861 42655637 42297511 2026-07-16T03:11:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655637 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ergocristine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Ergokristin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ergocristine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 511-08-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 31116 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 28873 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 446315 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=35 |H=39 |N=5 |O=5 | molecular_weight = 609,715 | smiles = CC(C)[C@@]1(O[C@]2(O)[C@@H]3CCCN3C(=O)[C@H](Cc4ccccc4)N2C1=O)\N=C(/O)\[C@H]5CN(C)[C@@H]6Cc7c[nH]c8cccc(C6=C5)c78 | StdInChI = 1S/C35H39N5O5/c1-20(2)34(37-31(41)23-16-25-24-11-7-12-26-30(24)22(18-36-26)17-27(25)38(3)19-23)33(43)40-28(15-21-9-5-4-6-10-21)32(42)39-14-8-13-29(39)35(40,44)45-34/h4-7,9-12,16,18,20,23,27-29,36,44H,8,13-15,17,19H2,1-3H3,(H,37,41)/t23-,27-,28+,29+,34+,35-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HEFIYUQVAZFDEE-ZZWMQWGWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Ergokristin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 35 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 609,715 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 121,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ergocristine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ergocristine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ergotni alkaloidi]] ju8zeskyf66rb532xbkrsxl7v7m5051 0 1234862 42655636 42302772 2026-07-16T03:11:00Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655636 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ergocryptine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Ergokriptin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ergocryptine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 511-09-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 134551 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 118591 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=32 |H=41 |N=5 |O=5 | molecular_weight = 575,698 | smiles = CC(C)C[C@@H]1N2C(=O)[C@](O[C@]2(O)[C@@H]3CCCN3C1=O)(\N=C(/O)\[C@H]4CN(C)[C@@H]5Cc6c[nH]c7cccc(C5=C4)c67)C(C)C | StdInChI = 1S/C32H41N5O5/c1-17(2)12-25-29(39)36-11-7-10-26(36)32(41)37(25)30(40)31(42-32,18(3)4)34-28(38)20-13-22-21-8-6-9-23-27(21)19(15-33-23)14-24(22)35(5)16-20/h6,8-9,13,15,17-18,20,24-26,33,41H,7,10-12,14,16H2,1-5H3,(H,34,38)/t20-,24-,25+,26+,31+,32-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YDOTUXAWKBPQJW-UBZHOFOGSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Ergokriptin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 32 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 575,698 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 121,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ergocryptine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ergocryptine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ergotni alkaloidi]] r9a2v23mypai5c02hgwvdiafojwlfum 0 1234882 42655638 42302775 2026-07-16T03:11:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655638 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ergovaline.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Ergovalin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ergovaline}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2873-38-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 104843 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 94635 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=29 |H=35 |N=5 |O=5 | molecular_weight = 533,619 | smiles = CC(C)[C@@H]1N2C(=O)[C@](C)(O[C@]2(O)[C@@H]3CCCN3C1=O)\N=C(/O)\[C@H]4CN(C)[C@@H]5Cc6c[nH]c7cccc(C5=C4)c67 | StdInChI = 1S/C29H35N5O5/c1-15(2)24-26(36)33-10-6-9-22(33)29(38)34(24)27(37)28(3,39-29)31-25(35)17-11-19-18-7-5-8-20-23(18)16(13-30-20)12-21(19)32(4)14-17/h5,7-8,11,13,15,17,21-22,24,30,38H,6,9-10,12,14H2,1-4H3,(H,31,35)/t17-,21-,22+,24+,28+,29-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BGHDUTQZGWOQIA-UVXVDKTISA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Ergovalin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 29 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 533,619 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 121,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ergovaline}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ergovaline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ergotni alkaloidi]] 7guxryk84ob4m2j4hpiwi75uig0p1hy 0 1234883 42655639 42302778 2026-07-16T03:24:29Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655639 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Eritoran free acid skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Eritoran | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Eritoran}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 185955-34-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6912404 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 551541VI0Y | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 501259 | synonyms = E 5564 <!-- Chemical data --> |C=66 |H=126 |N=2 |O=19 |P=2 | molecular_weight = 1313,656 | smiles = CCCCCCCCCCCC(=O)C\C(=N\[C@H]1[C@@H](OP(=O)(O)O)O[C@H](CO[C@@H]2O[C@H](COC)[C@@H](OP(=O)(O)O)[C@H](OCC[C@@H](CCCCCCC)OC)[C@H]2\N=C(/O)\CCCCCCCCC\C=C/CCCCCC)[C@@H](O)[C@@H]1OCCCCCCCCCC)\O | StdInChI = 1S/C66H126N2O19P2/c1-7-11-15-19-22-25-26-27-28-29-30-32-34-38-42-46-57(70)67-60-64(82-49-47-54(80-6)45-41-36-18-14-10-4)62(86-88(73,74)75)56(51-79-5)85-65(60)83-52-55-61(72)63(81-48-43-39-35-24-21-17-13-9-3)59(66(84-55)87-89(76,77)78)68-58(71)50-53(69)44-40-37-33-31-23-20-16-12-8-2/h25-26,54-56,59-66,72H,7-24,27-52H2,1-6H3,(H,67,70)(H,68,71)(H2,73,74,75)(H2,76,77,78)/b26-25-/t54-,55-,56-,59-,60-,61-,62-,63-,64-,65-,66-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BPSMYQFMCXXNPC-MFCPCZTFSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Eritoran''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 66 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 1313,656 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 21 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 7 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 59 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 16,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -17,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 320,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Eritoran}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Eritoran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Alkeni]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Organofosfati]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] b2t2u3kmz7v2zvfnd4nqmn8rfyz3o1q 0 1234884 42655642 42271773 2026-07-16T03:50:00Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655642 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Eseroline_skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Eserolin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Eseroline}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 469-22-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 119198 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 106485 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Eseroline <!-- Chemical data --> |C=13 |H=18 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 218,295 | smiles = CN1CC[C@@]2(C)[C@H]1N(C)c3ccc(O)cc23 | StdInChI = 1S/C13H18N2O/c1-13-6-7-14(2)12(13)15(3)11-5-4-9(16)8-10(11)13/h4-5,8,12,16H,6-7H2,1-3H3/t12-,13-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HKGWQUVGHPDEBZ-CHWSQXEVSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Eserolin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 218,295 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 26,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Eseroline}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Eseroline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] o43ylealp1kooukly1nuu4r6mduh68f 0 1234887 42655643 42276954 2026-07-16T03:51:06Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655643 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Eslicarbazepine acetate structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Eslikarbazepin acetat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Eslicarbazepine acetate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 236395-14-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N03 | ATC_suffix = AF04 | ATC_supplemental = | PubChem = 179344 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 156110 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1067 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=16 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 296,321 | smiles = CC(=O)O[C@H]1Cc2ccccc2N(C(=N)O)c3ccccc13 | StdInChI = 1S/C17H16N2O3/c1-11(20)22-16-10-12-6-2-4-8-14(12)19(17(18)21)15-9-5-3-7-13(15)16/h2-9,16H,10H2,1H3,(H2,18,21)/t16-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QIALRBLEEWJACW-INIZCTEOSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Eslikarbazepin acetat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 296,321 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 73,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Eslicarbazepine acetate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Eslicarbazepine acetate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antiepileptici}} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] sxrxy24yqoq434hf814h06zu2ijbdep 0 1234888 42655645 42271774 2026-07-16T03:54:27Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655645 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = (S)-Mirtazapin Structural Formulae.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Esmirtazapin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Esmirtazapine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 61337-87-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6451144 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2342166 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 4685R51V7M | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04055 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=19 |N=3 | molecular_weight = 265,353 | smiles = CN1CCN2[C@H](C1)c3ccccc3Cc4cccnc24 | StdInChI = 1S/C17H19N3/c1-19-9-10-20-16(12-19)15-7-3-2-5-13(15)11-14-6-4-8-18-17(14)20/h2-8,16H,9-12H2,1H3/t16-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RONZAEMNMFQXRA-MRXNPFEDSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 114 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = Soluble in [[methanol]] and [[chloroform]] | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Esmirtazapin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 265,353 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 19,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Esmirtazapine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Esmirtazapine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Hipnotici i sedativi-lat}} [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Amini]] reuchifgoeqe3rp47enq0wlv7rhvbpe 0 1234889 42655647 42302782 2026-07-16T04:15:30Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655647 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Estradiol 3-acetate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Estradiol acetat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Estradiol acetate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1743-60-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6852404 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5254726 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=26 |O=3 | molecular_weight = 314,419 | smiles = CC(=O)O[C@H]1CC[C@H]2[C@@H]3CCc4cc(O)ccc4[C@H]3CC[C@@]12C | StdInChI = 1S/C20H26O3/c1-12(21)23-19-8-7-18-17-5-3-13-11-14(22)4-6-15(13)16(17)9-10-20(18,19)2/h4,6,11,16-19,22H,3,5,7-10H2,1-2H3/t16-,17-,18+,19+,20-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QAHOQNJVHDHYRN-SWBPCFCJSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Estradiol acetat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 314,419 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 46,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Estradiol acetate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Estradiol acetate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Dioli]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] j5xiv1i9dtqvs5mi7hcapmoznczb5zi 0 1234890 42655648 42302783 2026-07-16T04:15:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655648 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Estradiol benzoate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Estradiol benzoat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Estradiol benzoate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 50-50-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 222757 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 193412 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = 17β-Estradiol-3-benzoate <!-- Chemical data --> |C=25 |H=28 |O=3 | molecular_weight = 376,488 | smiles = C[C@@]12CC[C@H]3[C@@H](CCc4cc(OC(=O)c5ccccc5)ccc34)[C@@H]1CC[C@@H]2O | StdInChI = 1S/C25H28O3/c1-25-14-13-20-19-10-8-18(28-24(27)16-5-3-2-4-6-16)15-17(19)7-9-21(20)22(25)11-12-23(25)26/h2-6,8,10,15,20-23,26H,7,9,11-14H2,1H3/t20-,21-,22+,23+,25-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UYIFTLBWAOGQBI-WRDBPHBTSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Estradiol benzoat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 376,488 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 46,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Estradiol benzoate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Estradiol benzoate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Benzojeve kiseline]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] 87y78aama2dh9le5uvl0sxuumlwtqrm 0 1234892 42655649 42297524 2026-07-16T04:15:33Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655649 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Estradiol_17_beta-cypionate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Estradiol cipionat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Estradiol cypionate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 313-06-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9403 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 9033 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = 17β-Estradiol-17-cypionate <!-- Chemical data --> |C=26 |H=36 |O=3 | molecular_weight = 396,562 | smiles = C[C@@]12CC[C@H]3[C@@H](CCc4cc(O)ccc34)[C@@H]1CC[C@@H]2OC(=O)CCC5CCCC5 | StdInChI = 1S/C26H36O3/c1-26-15-14-21-20-10-8-19(27)16-18(20)7-9-22(21)23(26)11-12-24(26)29-25(28)13-6-17-4-2-3-5-17/h8,10,16-17,21-24,27H,2-7,9,11-15H2,1H3/t21-,22-,23+,24+,26-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UOACKFBJUYNSLK-WFMHDFSVSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Estradiol cipionat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 26 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 396,562 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 6,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 46,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Estradiol cypionate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Estradiol cypionate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] n42rwyqhebrezzuygq86v3clzpg5gp7 0 1234893 42655650 42302784 2026-07-16T04:15:34Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655650 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Estradiol dipropionate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Estradiol dipropionat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Estradiol dipropionate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 113-38-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 8225 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 7932 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = 17β-Estradiol-3,17-dipropionate <!-- Chemical data --> |C=24 |H=32 |O=4 | molecular_weight = 384,508 | smiles = CCC(=O)O[C@H]1CC[C@H]2[C@@H]3CCc4cc(OC(=O)CC)ccc4[C@H]3CC[C@@]12C | StdInChI = 1S/C24H32O4/c1-4-22(25)27-16-7-9-17-15(14-16)6-8-19-18(17)12-13-24(3)20(19)10-11-21(24)28-23(26)5-2/h7,9,14,18-21H,4-6,8,10-13H2,1-3H3/t18-,19-,20+,21+,24-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JQIYNMYZKRGDFK-UVSNUMOOSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Estradiol dipropionat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 384,508 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 52,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Estradiol dipropionate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Estradiol dipropionate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] 56q6e4ukdd5i1j3u9o2wsaiejv26pjv 0 1234894 42655651 42302785 2026-07-16T04:15:34Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655651 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Estradiol_enanthate.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Estradiol enantat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Estradiol enanthate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 4956-37-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 21070 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 19815 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = 17β-Estradiol-17-heptanoate <!-- Chemical data --> |C=25 |H=36 |O=3 | molecular_weight = 384,552 | smiles = CCCCCCC(=O)O[C@H]1CC[C@H]2[C@@H]3CCc4cc(O)ccc4[C@H]3CC[C@@]12C | StdInChI = 1S/C25H36O3/c1-3-4-5-6-7-24(27)28-23-13-12-22-21-10-8-17-16-18(26)9-11-19(17)20(21)14-15-25(22,23)2/h9,11,16,20-23,26H,3-8,10,12-15H2,1-2H3/t20-,21-,22+,23+,25-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RFWTZQAOOLFXAY-WRDBPHBTSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Estradiol enantat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 384,552 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 6,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 46,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Estradiol enanthate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Estradiol enanthate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] olmkw1thsfk8xce6vq31zhzutnkv4hw 0 1234895 42655652 42302786 2026-07-16T04:15:35Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655652 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Estradiol undecylate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Estradiol undecilat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Estradiol undecylate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3571-53-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 19135 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 18055 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = 17β-Estradiol-17-undecanoate <!-- Chemical data --> |C=29 |H=44 |O=3 | molecular_weight = 440,658 | smiles = CCCCCCCCCCC(=O)O[C@H]1CC[C@H]2[C@@H]3CCc4cc(O)ccc4[C@H]3CC[C@@]12C | StdInChI = 1S/C29H44O3/c1-3-4-5-6-7-8-9-10-11-28(31)32-27-17-16-26-25-14-12-21-20-22(30)13-15-23(21)24(25)18-19-29(26,27)2/h13,15,20,24-27,30H,3-12,14,16-19H2,1-2H3/t24-,25-,26+,27+,29-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = TXHUMRBWIWWBGW-DMYSPCIHSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Estradiol undecilat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 29 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 440,658 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 11 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 8,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -9,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 46,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Estradiol undecylate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Estradiol undecylate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] akkctnerprt7ftizhqvmd42a1b747go 0 1234896 42655653 42302787 2026-07-16T04:15:36Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655653 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Estradiol valerate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Estradiol valerat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Estradiol valerate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 979-32-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 13791 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 13194 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = 17β-Estradiol-17-valerate <!-- Chemical data --> |C=23 |H=32 |O=3 | molecular_weight = 356,498 | smiles = CCCCC(=O)O[C@H]1CC[C@H]2[C@@H]3CCc4cc(O)ccc4[C@H]3CC[C@@]12C | StdInChI = 1S/C23H32O3/c1-3-4-5-22(25)26-21-11-10-20-19-8-6-15-14-16(24)7-9-17(15)18(19)12-13-23(20,21)2/h7,9,14,18-21,24H,3-6,8,10-13H2,1-2H3/t18-,19-,20+,21+,23-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RSEPBGGWRJCQGY-UNRHHUQTSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Estradiol valerat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 356,498 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 46,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Estradiol valerate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Estradiol valerate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] fkde74u06xunmwcs99gw0n37syqx7ut 0 1234897 42655654 42307742 2026-07-16T04:15:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655654 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Estratetraenol chemical structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Estratetraenol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Estratetraenol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1150-90-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 101988 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=22 |O=1 | molecular_weight = 254,367 | smiles = C[C@]12CC[C@H]3[C@@H](CCc4cc(O)ccc34)[C@@H]1CC=C2 | StdInChI = 1S/C18H22O/c1-18-9-2-3-17(18)16-6-4-12-11-13(19)5-7-14(12)15(16)8-10-18/h2,5,7,9,11,15-17,19H,3-4,6,8,10H2,1H3/t15-,16-,17+,18+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CRMOMCHYBNOFIV-BDXSIMOUSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Estratetraenol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 254,367 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 20,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Estratetraenol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Estratetraenol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Steroidi]] 3dupdn3dtuu1qeq78k634b2yz2qmof9 0 1234898 42655657 42271778 2026-07-16T04:17:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655657 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etafedrine Structural Formulae (1R,2S).png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etafedrin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etafedrine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 7681-79-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 10734 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 85308 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 2Y6VQU63E8 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=19 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 193,285 | smiles = CCN(C)[C@@H](C)[C@H](O)c1ccccc1 | StdInChI = 1S/C12H19NO/c1-4-13(3)10(2)12(14)11-8-6-5-7-9-11/h5-10,12,14H,4H2,1-3H3/t10-,12-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IRVLBORJKFZWMI-JQWIXIFHSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etafedrin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 193,285 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 23,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etafedrine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etafedrine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] d9g6ndapetb0xzxww8jiff47qrv76h7 0 1234899 42655658 42302792 2026-07-16T04:17:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655658 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etafenone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etafenon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etafenone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2192-21-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C01 | ATC_suffix = DX07 | ATC_supplemental = | PubChem = 66659 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 0I14K589E7 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01440 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=27 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 325,445 | smiles = CCN(CC)CCOc1ccccc1c2cccc(c2)C(=O)CC | StdInChI = 1S/C21H27NO2/c1-4-20(23)18-11-9-10-17(16-18)19-12-7-8-13-21(19)24-15-14-22(5-2)6-3/h7-13,16H,4-6,14-15H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HLPYPXZSMZEDTM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etafenon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 325,445 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 29,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etafenone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etafenone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] p5ofhjsd0o5orax82ffu6twyecpj9fs 0 1234900 42655663 42307744 2026-07-16T04:18:25Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655663 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethamivan.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etamivan | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etamivan}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 304-84-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R07 | ATC_suffix = AB04 | ATC_supplemental = | PubChem = 9363 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8996 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = M44O63YPV9 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04080 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=17 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 223,268 | smiles = CCN(CC)C(=O)c1ccc(O)c(OC)c1 | StdInChI = 1S/C12H17NO3/c1-4-13(5-2)12(15)9-6-7-10(14)11(8-9)16-3/h6-8,14H,4-5H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BQJODPIMMWWMFC-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etamivan''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 223,268 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 49,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etamivan}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etamivan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Benzamidi]] nucaxi4h1hinc07rws136w8oj4vva0l 0 1234901 42655664 42307745 2026-07-16T04:18:30Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655664 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethamsylate.png | width = | alt = | image2 = Etamsylate ball-and-stick animation.gif | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etamzilat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etamsylate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = B02 | ATC_suffix = BX01 | ATC_supplemental = | PubChem = 17506 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 24YL531VOH | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01282 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=17 |N=1 |O=5 |S=1 | molecular_weight = 263,311 | smiles = CCNCC.Oc1ccc(O)c(c1)S(=O)(=O)O | StdInChI = 1S/C6H6O5S.C4H11N/c7-4-1-2-5(8)6(3-4)12(9,10)11;1-3-5-4-2/h1-3,7-8H,(H,9,10,11);5H,3-4H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HBGOLJKPSFNJSD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etamzilat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 263,311 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 115,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etamsylate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etamsylate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Benzensulfonske kiseline]] feel8kajv3e2ihu3ywovjjvq7yxqrgn 0 1234902 42655659 42276958 2026-07-16T04:17:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655659 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etaqualone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etahalon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etaqualone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 7432-25-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 23914 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 22357 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = HFS3HB32J7 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=16 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 264,322 | smiles = CCc1ccccc1N2C(=Nc3ccccc3C2=O)C | StdInChI = 1S/C17H16N2O/c1-3-13-8-4-7-11-16(13)19-12(2)18-15-10-6-5-9-14(15)17(19)20/h4-11H,3H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UVTJKLLUVOTSOB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etahalon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 264,322 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 32,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etaqualone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etaqualone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Hipnotici i sedativi-lat}} [[Kategorija:Acetamidi]] sptjmq9c4vtx46lyc2g3cy8lp2su3ig 0 1234903 42655665 42302799 2026-07-16T04:19:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655665 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etazepine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etazepin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etazepine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 88124-27-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 65662 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 59097 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = SBC76K7XWC | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=17 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 267,322 | smiles = CCOC1c2ccccc2N(C)C(=O)c3ccccc13 | StdInChI = 1S/C17H17NO2/c1-3-20-16-12-8-4-5-9-13(12)17(19)18(2)15-11-7-6-10-14(15)16/h4-11,16H,3H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BLGFGFHRMMDRPC-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etazepin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 267,322 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 29,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etazepine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etazepine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] h8zsrwqq2ozrrzes60njlcwt7foz53i 0 1234904 42655666 42271780 2026-07-16T04:19:24Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655666 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = etazocine structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etazocin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etazocine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 34254-87-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 187767 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 163214 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = NIH-7856 ((±)-form);<br />GPA-208 ((-)-form);<br />GPA-2087 ((-)-form);<br />NIH-8178 ((-)-form);<br />FDA-0487 ((-)-form) <!-- Chemical data --> |C=17 |H=25 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 259,387 | smiles = CC[C@H]1[C@@H]2Cc3ccc(O)cc3[C@]1(CC)CCN2C | StdInChI = 1S/C17H25NO/c1-4-14-16-10-12-6-7-13(19)11-15(12)17(14,5-2)8-9-18(16)3/h6-7,11,14,16,19H,4-5,8-10H2,1-3H3/t14-,16-,17+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JYRBQCWXZNDERM-BHYGNILZSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etazocin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 259,387 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 23,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etazocine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etazocine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] f432y2e06rke21msfca95x20w3wqn8v 0 1234905 42655667 42292341 2026-07-16T04:19:25Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655667 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etazolate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etazolat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etazolate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 51022-77-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3277 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3162 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = I89Y79062L | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 356388 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=19 |N=5 |O=2 | molecular_weight = 289,333 | smiles = CCOC(=O)c1cnc2c(cnn2CC)c1NN=C(C)C | StdInChI = 1S/C14H19N5O2/c1-5-19-13-10(8-16-19)12(18-17-9(3)4)11(7-15-13)14(20)21-6-2/h7-8H,5-6H2,1-4H3,(H,15,18) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OPQRBXUBWHDHPQ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etazolat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 289,333 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 81,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etazolate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etazolate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Hidrazini]] 4z9a1yz802a5x19v5tb7dscydg17f0p 0 1234906 42655669 42307747 2026-07-16T04:20:04Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655669 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Eterobarb.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Eterobarb | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Eterobarb}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 27511-99-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 33925 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 31271 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 432SI047GA | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04077 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=20 |N=2 |O=5 | molecular_weight = 320,340 | smiles = CCC1(C(=O)N(COC)C(=O)N(COC)C1=O)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C16H20N2O5/c1-4-16(12-8-6-5-7-9-12)13(19)17(10-22-2)15(21)18(11-23-3)14(16)20/h5-9H,4,10-11H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DACOQFZGGLCXMA-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Eterobarb''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 320,340 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 76,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Eterobarb}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Eterobarb] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] 6ztejjzgxgbrz6y4421q00qhpmdaavp 0 1234907 42655655 42302791 2026-07-16T04:17:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655655 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethacizine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etacizin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethacizine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 33414-33-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C01 | ATC_suffix = BC09 | ATC_supplemental = | PubChem = 107841 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 96982 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = FE5SPV1Z6G | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=27 |N=3 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 413,533 | smiles = CCOC(=O)Nc1ccc2Sc3ccccc3N(C(=O)CCN(CC)CC)c2c1 | StdInChI = 1S/C22H27N3O3S/c1-4-24(5-2)14-13-21(26)25-17-9-7-8-10-19(17)29-20-12-11-16(15-18(20)25)23-22(27)28-6-3/h7-12,15H,4-6,13-14H2,1-3H3,(H,23,27) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PQXGNJKJMFUPPM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etacizin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 413,533 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 87,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethacizine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethacizine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Karbamati]] [[Kategorija:Tioetri]] 9h6p86y2jldqwj1inqiy0ibkp8120rx 0 1234908 42655661 42297526 2026-07-16T04:18:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655661 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethacridinlactat.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etakridin laktat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethacridine lactate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1837-57-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = B05 | ATC_suffix = CA08 | ATC_supplemental = {{ATC|D08|AA01}} | PubChem = 15789 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 15012 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01248 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 582355 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=21 |N=3 |O=4 | molecular_weight = 343,377 | smiles = CCOc1ccc2Nc3cc(N)ccc3C(=N)c2c1.CC(O)C(=O)O | StdInChI = 1S/C15H15N3O.C3H6O3/c1-2-19-10-4-6-13-12(8-10)15(17)11-5-3-9(16)7-14(11)18-13;1-2(4)3(5)6/h3-8H,2,16H2,1H3,(H2,17,18);2,4H,1H3,(H,5,6) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IYLLULUTZPKQBW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etakridin laktat''' (etakridin monolaktat monohidrat, '''akrinol'''; [[komercijalno ime]] '''Rivanol'''), [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 343,377 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 5 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 128,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethacridine lactate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethacridine lactate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Laktati]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] gsueawlitk3ah2cjnzh5m0palnt5sb3 0 1234909 42655656 42276957 2026-07-16T04:17:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655656 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethadione.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etadion | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethadione}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 520-77-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N03 | ATC_suffix = AC03 | ATC_supplemental = | PubChem = 10630 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 10184 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = I0F8O700BB | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C17724 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 93047 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=7 |H=11 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 157,167 | smiles = CCN1C(=O)OC(C)(C)C1=O | StdInChI = 1S/C7H11NO3/c1-4-8-5(9)7(2,3)11-6(8)10/h4H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SIGSNYAYBSJATD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etadion''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 7 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 157,167 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 46,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethadione}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethadione] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antiepileptici}} [[Kategorija:Acetamidi]] 3vbmumj0a1q3pxh1ojzrh1g5mj6g249 0 1234910 42655662 42271779 2026-07-16T04:18:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655662 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethallobarbital.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etalobarbital | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethallobarbital}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2373-84-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N05 | ATC_suffix = CA20 | ATC_supplemental = | PubChem = 48542 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 44152 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=9 |H=12 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 196,203 | smiles = CCC1(CC=C)C(=NC(=O)N=C1O)O | StdInChI = 1S/C9H12N2O3/c1-3-5-9(4-2)6(12)10-8(14)11-7(9)13/h3H,1,4-5H2,2H3,(H2,10,11,12,13,14) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QPADNTZLUBYNEN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etalobarbital''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 9 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 196,203 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 82,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethallobarbital}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethallobarbital] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Hipnotici i sedativi}} [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Alkeni]] c1otihqonakpg4p6xfwu35vm5pdivoe 0 1234911 42655668 42276960 2026-07-16T04:19:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655668 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethenzamide Structural Formula V1.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etenzamid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethenzamide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 938-73-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N02 | ATC_suffix = BA07 | ATC_supplemental = | PubChem = 3282 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3167 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = L929ZCK4BF | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01466 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=9 |H=11 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 165,189 | smiles = CCOc1ccccc1C(=N)O | StdInChI = 1S/C9H11NO2/c1-2-12-8-6-4-3-5-7(8)9(10)11/h3-6H,2H2,1H3,(H2,10,11) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SBNKFTQSBPKMBZ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etenzamid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 9 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 165,189 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 53,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethenzamide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethenzamide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Nesteroidni antiinflamatorni lek}} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] nothxfi4g1k18n9qyod0dj453bsselj 0 1234912 42655561 42302707 2026-07-15T22:23:20Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655561 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = ETH-LAD.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = ETH-LAD | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|ETH-LAD}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 65527-62-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 44457783 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 21106300 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 22694 | synonyms = ETH-LAD, 6-ethyl-6-nor-Lysergic acid diethylamide <!-- Chemical data --> |C=21 |H=27 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 337,459 | smiles = CCN(CC)C(=O)[C@H]1CN(CC)[C@@H]2Cc3c[nH]c4cccc(C2=C1)c34 | StdInChI = 1S/C21H27N3O/c1-4-23(5-2)21(25)15-10-17-16-8-7-9-18-20(16)14(12-22-18)11-19(17)24(6-3)13-15/h7-10,12,15,19,22H,4-6,11,13H2,1-3H3/t15-,19-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MYNOUXJLOHVSMQ-DNVCBOLYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''ETH-LAD''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 337,459 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 39,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|ETH-LAD}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ ETH-LAD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Lisergamidi]] [[Kategorija:Dizajnirane droge]] f0u8a0f4vzrfqsif0zro41qhs8kp2v4 0 1234913 42655671 42271781 2026-07-16T04:20:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655671 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Eticyclidine Structural formula V1.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Eticiklidin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Eticyclidine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2201-15-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 16622 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 15759 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = O8I1LL6A89 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 279924 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=21 |N=1 | molecular_weight = 203,323 | smiles = CCNC1(CCCCC1)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C14H21N/c1-2-15-14(11-7-4-8-12-14)13-9-5-3-6-10-13/h3,5-6,9-10,15H,2,4,7-8,11-12H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IFYLVUHLOOCYBG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Eticiklidin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 203,323 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 12,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Eticyclidine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Eticyclidine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Glutamatergični ligandi-lat}} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Dizajnirane droge]] k93pbxvrm79bflhxdemr5ie147mium0 0 1234915 42655670 42276961 2026-07-16T04:20:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655670 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etybenzatropine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etibenzatropin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etybenzatropine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 524-83-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N04 | ATC_suffix = AC30 | ATC_supplemental = | PubChem = 71637 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 16736129 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = G1X2X9N95N | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04087 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=27 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 321,456 | smiles = CCN1[C@@H]2CC[C@H]1C[C@H](C2)OC(c3ccccc3)c4ccccc4 | StdInChI = 1S/C22H27NO/c1-2-23-19-13-14-20(23)16-21(15-19)24-22(17-9-5-3-6-10-17)18-11-7-4-8-12-18/h3-12,19-22H,2,13-16H2,1H3/t19-,20+,21+ | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PHTMLLGDZBZXMW-AERCQKQUSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etibenzatropin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 321,456 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 12,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etybenzatropine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etybenzatropine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Histaminergici}} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] 0gi101mpsxg7ik7mss2e5xe93zgmkk6 0 1234918 42655673 42587972 2026-07-16T04:22:12Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655673 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | Verifiedfields = | Watchedfields = | verifiedrevid = 341777703 | IUPAC_name = 3-hloro-5-etil-''N''[(2''S'')-1-etilpirolidin-2-il] metil6-hidroksi-2-metoksibenzamid | image = Eticlopride.svg | width = | image2 = | width2 = <!--Clinical data--> | tradename = | pregnancy_AU = <!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --> | pregnancy_US = <!-- A / B / C / D / X --> | pregnancy_category = | legal_AU = <!-- S2, S3, S4, S5, S6, S7, S8, S9 or Unscheduled--> | legal_CA = <!-- Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> | legal_UK = <!-- GSL, P, POM, CD, or Class A, B, C --> | legal_US = <!-- OTC / Rx-only / Schedule I, II, III, IV, V --> | legal_status = | routes_of_administration = <!--Pharmacokinetic data--> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!--Identifiers--> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 97612-24-3 | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | PubChem = 57267 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = J8M468HBH4 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 8946 <!--Chemical data--> | C=17 | H=25 | Cl=1 | N=2 | O=3 | molecular_weight = 340,845 g/mol | smiles = CCC1=CC(=C(C(=C1O)C(=O)NCC2CCCN2CC)OC)Cl | InChI = | InChIKey = | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI = 1S/C17H25ClN2O3/c1-4-11-9-13(18)16(23-3)14(15(11)21)17(22)19-10-12-7-6-8-20(12)5-2/h9,12,21H,4-8,10H2,1-3H3,(H,19,22) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = AADCDMQTJNYOSS-UHFFFAOYSA-N }} '''Etikloprid''' je selektivni [[dopaminski antagonist]] koji deluje na [[dopaminski receptor D2]]. On se prvenstveno koristi u farmakološkim istraživanjima.<ref>{{cite web |title=Eticlopride hydrochloride |url=https://www.abcam.com/en-us/products/unavailable/eticlopride-hydrochloride-d2-like-receptor-antagonist-ab120602 |access-date=2026-05-05 |archive-date=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517155658/https://www.abcam.com/en-us/products/unavailable/eticlopride-hydrochloride-d2-like-receptor-antagonist-ab120602 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |title=The effects of eticlopride and the selective D3-antagonist PNU 99194-A on food- and cocaine-maintained responding in rhesus monkeys |author= Renee Claytora, Joshua A. Lilea, 1, Michael A. Nader |journal= Pharmacology Biochemistry and Behavior |volume=83 |issue=3 |year=2006 |pages=456–464 |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0091305706000669}}</ref> == Reference == {{reflist|2}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} * {{MeshName|Eticlopride}} {{-}} {{Dopaminergici-lat}} [[Kategorija:Dopaminski antagonisti]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Benzamidi]] o330qqxhr8frndhv6g8o7pzoqxk33x6 0 1234940 42655688 42271790 2026-07-16T04:23:56Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655688 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethcathinone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etkatinon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethcathinone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 51553-17-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 458519 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 403504 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = ''N''-Ethylcathinone; 2-Ethylaminopropiophenone <!-- Chemical data --> |C=11 |H=15 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 177,243 | smiles = CCNC(C)C(=O)c1ccccc1 | StdInChI = 1S/C11H15NO/c1-3-12-9(2)11(13)10-7-5-4-6-8-10/h4-9,12H,3H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LYMHIBZGTAPASQ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etkatinon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 177,243 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 29,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethcathinone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethcathinone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Dizajnirane droge]] 53210a7iosw2xhd43j1is3gz5qrjc5z 0 1234941 42655686 42297557 2026-07-16T04:23:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655686 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethisterone.png | width = | alt = | image2 = Etisterona3D.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etisteron | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethisterone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 434-03-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = G03 | ATC_suffix = DC04 | ATC_supplemental = | PubChem = 5284557 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4447612 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 241694 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=28 |O=2 | molecular_weight = 312,446 | smiles = C[C@@]12CCC(=O)C=C1CC[C@@H]3[C@@H]2CC[C@]4(C)[C@H]3CC[C@]4(O)C#C | StdInChI = 1S/C21H28O2/c1-4-21(23)12-9-18-16-6-5-14-13-15(22)7-10-19(14,2)17(16)8-11-20(18,21)3/h1,13,16-18,23H,5-12H2,2-3H3/t16-,17+,18+,19-,20-,21-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CHNXZKVNWQUJIB-XHCJJCCMSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etisteron''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 312,446 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 37,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethisterone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethisterone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Alkini]] f5k3p0rn630mlh98wd9fp62e38oir5u 0 1234942 42655689 42282030 2026-07-16T04:26:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655689 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethocybin.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etocibin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethocybin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 60480-02-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 21106438 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = 4-Phosphoryloxy-''N'',''N''-diethyltryptamine; CEY-39; 4-phosphoryloxy-DET; 4-PO-DET <!-- Chemical data --> |C=14 |H=21 |N=2 |O=4 |P=1 | molecular_weight = 312,301 | smiles = CCN(CC)CCc1c[nH]c2cccc(OP(=O)(O)O)c12 | StdInChI = 1S/C14H21N2O4P/c1-3-16(4-2)9-8-11-10-15-12-6-5-7-13(14(11)12)20-21(17,18)19/h5-7,10,15H,3-4,8-9H2,1-2H3,(H2,17,18,19) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AAVKQQUBPHSCML-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etocibin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 312,301 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 95,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethocybin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethocybin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofosfati]] [[Kategorija:Indoli]] [[Kategorija:Psihodelični triptamini]] 3gkwcsrsfs4imktnf25q0tu08gfma4p 0 1234943 42655695 42271791 2026-07-16T04:26:51Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655695 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethoheptazine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etoheptazin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethoheptazine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 77-15-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6469 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 6225 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 3A4G3A848U | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 170797 | synonyms = Zactane <!-- Chemical data --> |C=16 |H=23 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 261,359 | smiles = CCOC(=O)C1(CCCN(C)CC1)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C16H23NO2/c1-3-19-15(18)16(14-8-5-4-6-9-14)10-7-12-17(2)13-11-16/h4-6,8-9H,3,7,10-13H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WGJHHMKQBWSQIY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etoheptazin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 261,359 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 29,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethoheptazine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethoheptazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Azepani]] rh0ira2yjgsgapweb4q0wvnck7lmn1q 0 1234944 42655701 42307772 2026-07-16T04:27:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655701 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethonam structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etonam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethonam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 15037-44-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 27007 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = G84P716Z93 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=18 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 270,326 | smiles = CCOC(=O)c1cncn1C2CCCc3ccccc23 | StdInChI = 1S/C16H18N2O2/c1-2-20-16(19)15-10-17-11-18(15)14-9-5-7-12-6-3-4-8-13(12)14/h3-4,6,8,10-11,14H,2,5,7,9H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MOAUPJJXPRLKFN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etonam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 270,326 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 44,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethonam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethonam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Imidazoli]] 5596rve0ullhftblthimy1usetwca73 0 1234945 42655676 42302816 2026-07-16T04:22:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655676 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethyl carfluzepate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etil karfluzepat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethyl carfluzepate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 65400-85-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 68856 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 62089 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 36M73UIK01 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=17 |Cl=1 |F=1 |N=3 |O=4 | molecular_weight = 417,818 | smiles = CCOC(=O)C1N=C(c2ccccc2F)c3cc(Cl)ccc3N(\C(=N\C)\O)C1=O | StdInChI = 1S/C20H17ClFN3O4/c1-3-29-19(27)17-18(26)25(20(28)23-2)15-9-8-11(21)10-13(15)16(24-17)12-6-4-5-7-14(12)22/h4-10,17H,3H2,1-2H3,(H,23,28) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PUJLIQLPZOZCOP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etil karfluzepat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 417,818 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 91,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethyl carfluzepate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethyl carfluzepate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Benzodiazepini]] lurrldobualybfthjhggxrqrjyh8qlz 0 1234946 42655674 42307751 2026-07-16T04:22:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655674 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethyl dirazepate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etil dirazepat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethyl dirazepate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 23980-14-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 208941 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 74FAA305EW | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=14 |Cl=2 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 377,221 | smiles = CCOC(=O)C1N=C(c2ccccc2Cl)c3cc(Cl)ccc3NC1=O | StdInChI = 1S/C18H14Cl2N2O3/c1-2-25-18(24)16-17(23)21-14-8-7-10(19)9-12(14)15(22-16)11-5-3-4-6-13(11)20/h3-9,16H,2H2,1H3,(H,21,23) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XFVPZJMXRNBHLQ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etil dirazepat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 377,221 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 67,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethyl dirazepate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethyl dirazepate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Laktami]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Benzodiazepini]] rlozv53j8p2sp7ngdyckxh2f90dpujs 0 1234947 42655675 42302811 2026-07-16T04:22:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655675 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethyl glucuronide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etil glukuronid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethyl glucuronide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 17685-04-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 152226 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 134174 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=8 |H=14 |O=7 | molecular_weight = 222,193 | smiles = CCOC1O[C@@H]([C@@H](O)[C@H](O)[C@H]1O)C(=O)O | StdInChI = 1S/C8H14O7/c1-2-14-8-5(11)3(9)4(10)6(15-8)7(12)13/h3-6,8-11H,2H2,1H3,(H,12,13)/t3-,4-,5+,6-,8?/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IWJBVMJWSPZNJH-XWBUKDKVSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etil glukuronid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 8 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 222,193 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -1,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 116,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethyl glucuronide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethyl glucuronide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Aldoheksoze]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] ab8dqpalpallvoq0uf8gchoo5jk7tf7 0 1234948 42655679 42282027 2026-07-16T04:22:32Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655679 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethylisopropyltryptamine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etilizopropiltriptamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethylisopropyltryptamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 21106305 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=22 |N=2 | molecular_weight = 230,349 | smiles = CCN(CCc1c[nH]c2ccccc12)C(C)C | StdInChI = 1S/C15H22N2/c1-4-17(12(2)3)10-9-13-11-16-15-8-6-5-7-14(13)15/h5-8,11-12,16H,4,9-10H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HQZLBYMOYCJZRF-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 71 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etilizopropiltriptamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 230,349 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 19,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethylisopropyltryptamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethylisopropyltryptamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Indoli]] [[Kategorija:Psihodelični triptamini]] lhgkdxb0yc4iitccl6eswheqwiqx0kc 0 1234949 42655680 42276965 2026-07-16T04:22:33Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655680 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethylketazocine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etilketazocin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethylketazocine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 36292-66-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 644273 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 559289 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=25 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 299,407 | smiles = CC[C@@]12CCN(CC3CC3)[C@H](C1C)C(=O)c4ccc(O)cc24 | StdInChI = 1S/C19H25NO2/c1-3-19-8-9-20(11-13-4-5-13)17(12(19)2)18(22)15-7-6-14(21)10-16(15)19/h6-7,10,12-13,17,21H,3-5,8-9,11H2,1-2H3/t12?,17-,19-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SEJUQQOPVAUETF-RHABNTCASA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etilketazocin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 299,407 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 40,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethylketazocine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethylketazocine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] lifrulnuegzc9obpp01c8zgewm7u9a3 0 1234950 42655681 42276966 2026-07-16T04:22:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655681 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Bk-MDEA.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etilon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethylone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 21106271 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=15 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 221,252 | smiles = CCNC(C)C(=O)c1ccc2OCOc2c1 | StdInChI = 1S/C12H15NO3/c1-3-13-8(2)12(14)9-4-5-10-11(6-9)16-7-15-10/h4-6,8,13H,3,7H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MJEMIOXXNCZZFK-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etilon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 221,252 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 47,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethylone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethylone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Psihodelični fenetilamini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Benzodioksoli]] [[Kategorija:Katinoni]] [[Kategorija:Dizajnirane droge]] k5nwifmu0qe9apsm1k1ej5mrpb5lo74 0 1234951 42655678 42276964 2026-07-16T04:22:30Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655678 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethylphenidate.svg | width = | alt = | image2 = Ethylphenidate-3D-ball-model.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etilfenidat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethylphenidate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 57413-43-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3080846 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2338571 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=21 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 247,333 | smiles = CCOC(=O)C(C1CCCCN1)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C15H21NO2/c1-2-18-15(17)14(12-8-4-3-5-9-12)13-10-6-7-11-16-13/h3-5,8-9,13-14,16H,2,6-7,10-11H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AIVSIRYZIBXTMM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etilfenidat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 247,333 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 38,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethylphenidate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethylphenidate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Dizajnirane droge]] rutldjzeac1cl86bbbyy47fqltx6py3 0 1234952 42655682 42470571 2026-07-16T04:22:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655682 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = EtTFMAI.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etiltrifluorometilaminoindan | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ethyltrifluoromethylaminoindane}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 10331389 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=14 |F=3 |N=1 | molecular_weight = 229,241 | smiles = CCNC1Cc2ccc(cc2C1)C(F)(F)F | StdInChI = 1S/C12H14F3N/c1-2-16-11-6-8-3-4-10(12(13,14)15)5-9(8)7-11/h3-5,11,16H,2,6-7H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PHTXVQQRWJXYPP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etiltrifluorometilaminoindan''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 229,241 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 12,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ethyltrifluoromethylaminoindane}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ethyltrifluoromethylaminoindane] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Indani]] a4ukm1opa6bnwjh6nlrxlk6syviy19u 0 1234953 42655672 42302800 2026-07-16T04:20:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655672 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etifoxine.svg | width = | alt = | image2 = Etifoxine ball-and-stick.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etifoksin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etifoxine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 21715-46-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N05 | ATC_suffix = BX03 | ATC_supplemental = | PubChem = 30768 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 28547 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = X24X82MX4X | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07320 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=17 |Cl=1 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 300,783 | smiles = CC\N=C/1\Nc2ccc(Cl)cc2C(C)(O1)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C17H17ClN2O/c1-3-19-16-20-15-10-9-13(18)11-14(15)17(2,21-16)12-7-5-4-6-8-12/h4-11H,3H2,1-2H3,(H,19,20) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IBYCYJFUEJQSMK-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etifoksin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 300,783 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 33,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etifoxine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etifoxine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Organohloridi]] hl1s88o3l6yejh5zk3y0t1myvszv9kr 0 1234954 42655677 42276962 2026-07-16T04:22:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655677 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethylamphetamine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etilamfetamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etilamfetamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 457-87-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A08 | ATC_suffix = AA06 | ATC_supplemental = | PubChem = 9982 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 9588 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07114 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 276443 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=17 |N=1 | molecular_weight = 163,259 | smiles = CCNC(C)Cc1ccccc1 | StdInChI = 1S/C11H17N/c1-3-12-10(2)9-11-7-5-4-6-8-11/h4-8,10,12H,3,9H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YAGBSNMZQKEFCO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etilamfetamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 163,259 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 12,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etilamfetamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etilamfetamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] 8yu37odxc67ejyubrueehsgptwn1zq2 0 1234955 42655685 42307767 2026-07-16T04:23:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655685 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etiracetam structure.svg | width = | alt = | image2 = Etiracetam3d.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etiracetam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etiracetam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 33996-58-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 59708 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 53863 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 230447L0GL | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=8 |H=14 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 170,209 | smiles = CCC(N1CCCC1=O)C(=N)O | StdInChI = 1S/C8H14N2O2/c1-2-6(8(9)12)10-5-3-4-7(10)11/h6H,2-5H2,1H3,(H2,9,12) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HPHUVLMMVZITSG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etiracetam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 8 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 170,209 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || 0,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 64,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etiracetam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etiracetam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Pirolidoni]] 35kfmawrfa55a9qiwy7dx9w8ihf94nn 0 1234956 42655687 42297558 2026-07-16T04:23:55Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655687 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etizolam Formula V1.svg | width = | alt = | image2 = Etizolam3d.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etizolam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etizolam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 40054-69-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N05 | ATC_suffix = BA19 | ATC_supplemental = | PubChem = 3307 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3191 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = A76XI0HL37 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01514 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1289779 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=15 |Cl=1 |N=4 |S=1 | molecular_weight = 342,846 | smiles = CCc1cc2C(=NCc3nnc(C)n3c2s1)c4ccccc4Cl | StdInChI = 1S/C17H15ClN4S/c1-3-11-8-13-16(12-6-4-5-7-14(12)18)19-9-15-21-20-10(2)22(15)17(13)23-11/h4-8H,3,9H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VMZUTJCNQWMAGF-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etizolam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 342,846 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 71,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etizolam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etizolam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Dizajnirane droge]] rgpjzwv8ztd1r6xgy1rzvdvslda015c 0 1234957 42655690 42307769 2026-07-16T04:26:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655690 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etofamide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etofamid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etofamide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 25287-60-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = P01 | ATC_suffix = AC03 | ATC_supplemental = | PubChem = 65718 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 03F36JH21U | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07355 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=20 |Cl=2 |N=2 |O=5 | molecular_weight = 427,278 | smiles = CCOCCN(Cc1ccc(Oc2ccc(cc2)[N+](=O)[O-])cc1)C(=O)C(Cl)Cl | StdInChI = 1S/C19H20Cl2N2O5/c1-2-27-12-11-22(19(24)18(20)21)13-14-3-7-16(8-4-14)28-17-9-5-15(6-10-17)23(25)26/h3-10,18H,2,11-13H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QTRALMGDQMIVFF-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etofamid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 427,278 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 84,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etofamide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etofamide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Nitro jedinjenja]] [[Kategorija:Organohloridi]] o9k0hyyp4c288nt0ny7eb5q70ne4qm5 0 1234958 42655691 42276968 2026-07-16T04:26:44Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655691 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etofenamate.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etofenamat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etofenamate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 30544-47-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M02 | ATC_suffix = AA06 | ATC_supplemental = | PubChem = 35375 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 32560 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = KZF0XM66JC | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04102 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=18 |F=3 |N=1 |O=4 | molecular_weight = 369,335 | smiles = OCCOCCOC(=O)c1ccccc1Nc2cccc(c2)C(F)(F)F | StdInChI = 1S/C18H18F3NO4/c19-18(20,21)13-4-3-5-14(12-13)22-16-7-2-1-6-15(16)17(24)26-11-10-25-9-8-23/h1-7,12,22-23H,8-11H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XILVEPYQJIOVNB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etofenamat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 369,335 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 67,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etofenamate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etofenamate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Nesteroidni antiinflamatorni lek}} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Benzojeve kiseline]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Organofluoridi]] s7ld41a4tnu0i3luczryvln6rnmexah 0 1234959 42655692 42297559 2026-07-16T04:26:44Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655692 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etofibrate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etofibrat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etofibrate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 31637-97-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C10 | ATC_suffix = AB09 | ATC_supplemental = | PubChem = 65777 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 59197 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 23TF67G79M | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07187 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 358150 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=18 |Cl=1 |N=1 |O=5 | molecular_weight = 363,792 | smiles = CC(C)(Oc1ccc(Cl)cc1)C(=O)OCCOC(=O)c2cccnc2 | StdInChI = 1S/C18H18ClNO5/c1-18(2,25-15-7-5-14(19)6-8-15)17(22)24-11-10-23-16(21)13-4-3-9-20-12-13/h3-9,12H,10-11H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XXRVYAFBUDSLJX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etofibrat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 363,792 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 74,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etofibrate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etofibrate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Piridini]] 5v3zuz7szxo1mdkzt7wtu3flk47ty8w 0 1234960 42655693 42302842 2026-07-16T04:26:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655693 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etofylline nicotinate.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etofilin nikotinat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etofylline nicotinate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 13425-39-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C04 | ATC_suffix = AD04 | ATC_supplemental = | PubChem = 83435 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=15 |N=5 |O=4 | molecular_weight = 329,311 | smiles = CN1C(=O)N(C)c2ncn(CCOC(=O)c3cccnc3)c2C1=O | StdInChI = 1S/C15H15N5O4/c1-18-12-11(13(21)19(2)15(18)23)20(9-17-12)6-7-24-14(22)10-4-3-5-16-8-10/h3-5,8-9H,6-7H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZWIAODBBEZGVPY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etofilin nikotinat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 329,311 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 97,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etofylline nicotinate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etofylline nicotinate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piridini]] 5b55gzhoavsx2v7djqvmn6l894sc7ot 0 1234961 42655694 42282031 2026-07-16T04:26:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655694 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etoglucid.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etoglucid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etoglucid}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = L01 | ATC_suffix = AG01 | ATC_supplemental = | PubChem = 16058 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 15246 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 4F9KUA0T4D | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07256 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>diglycidyltriethylene glycol</small> <!-- Chemical data --> |C=12 |H=22 |O=6 | molecular_weight = 262,299 | smiles = C(COCCOCC1CO1)OCCOCC2CO2 | StdInChI = 1S/C12H22O6/c1(13-3-5-15-7-11-9-17-11)2-14-4-6-16-8-12-10-18-12/h11-12H,1-10H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UMILHIMHKXVDGH-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etoglucid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 262,299 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 13 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 62,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etoglucid}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etoglucid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Epoksidi]] exdbulttq7elxf1w0iuwt4ini1hzeh6 0 1234962 42655700 42271792 2026-07-16T04:27:06Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655700 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etoxadrol.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etoksadrol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etoxadrol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 28189-85-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 19324 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 16735807 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = SIQ2UWR01K | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 305904 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=23 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 261,359 | smiles = CC[C@]1(OC[C@@H](O1)[C@@H]2CCCCN2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C16H23NO2/c1-2-16(13-8-4-3-5-9-13)18-12-15(19-16)14-10-6-7-11-17-14/h3-5,8-9,14-15,17H,2,6-7,10-12H2,1H3/t14-,15+,16+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = INOYCBNLWYEPSB-ARFHVFGLSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etoksadrol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 261,359 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 30,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etoxadrol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etoxadrol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Glutamatergični ligandi-lat}} [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Dioksolani]] [[Kategorija:Ketali]] aad240e8e25e1prqtvbiefmo8g1s8u3 0 1234963 42655683 42282028 2026-07-16T04:22:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655683 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etymemazine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etimemazin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etymemazine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3737-33-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 71823 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 861J4K81C7 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=26 |N=2 |S=1 | molecular_weight = 326,499 | smiles = CCc1ccc2Sc3ccccc3N(CC(C)CN(C)C)c2c1 | StdInChI = 1S/C20H26N2S/c1-5-16-10-11-20-18(12-16)22(14-15(2)13-21(3)4)17-8-6-7-9-19(17)23-20/h6-12,15H,5,13-14H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = USKHCLAXJXCWMO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etimemazin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 326,499 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 31,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etymemazine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etymemazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Histaminergici-lat}} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Tioetri]] lxmmbtpmmc7n0l8lz1mqsekpmh1woph 0 1234964 42655684 42302839 2026-07-16T04:22:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655684 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etynodiol.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etinodiol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etynodiol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1231-93-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = G03 | ATC_suffix = DC06 | ATC_supplemental = | PubChem = 14687 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 14017 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=28 |O=2 | molecular_weight = 300,435 | smiles = C[C@@]12CC[C@H]3[C@@H](CCC4=C[C@@H](O)CC[C@H]34)[C@@H]1CC[C@]2(O)C#C | StdInChI = 1S/C20H28O2/c1-3-20(22)11-9-18-17-6-4-13-12-14(21)5-7-15(13)16(17)8-10-19(18,20)2/h1,12,14-18,21-22H,4-11H2,2H3/t14-,15-,16+,17+,18-,19+,20+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JYILPERKVHXLNF-APPYSEGRSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etinodiol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 300,435 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 40,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etynodiol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etynodiol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Dioli]] [[Kategorija:Alkini]] mvlpeinaepjzgzq3u6b0rwnk377vyuz 0 1234984 42655702 42297564 2026-07-16T04:27:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655702 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Etozolin.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Etozolin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Etozoline}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 73-09-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C03 | ATC_suffix = CX01 | ATC_supplemental = | PubChem = 5743585 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4675409 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=20 |N=2 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 284,374 | smiles = CCOC(=O)\C=C\1/SC(N2CCCCC2)C(=O)N1C | StdInChI = 1S/C13H20N2O3S/c1-3-18-11(16)9-10-14(2)12(17)13(19-10)15-7-5-4-6-8-15/h9,13H,3-8H2,1-2H3/b10-9- | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZCKKHYXUQFTBIK-KTKRTIGZSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Etozolin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 284,374 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 75,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Etozoline}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Etozoline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Tiazolidini]] qoeb95o3xwt1a1xh1ikqssd4onbh7wm 0 1234985 42655704 42302843 2026-07-16T04:34:25Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655704 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Euflavin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Euflavine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 68518-47-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D08 | ATC_suffix = AA03 | ATC_supplemental = | PubChem = 452192 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = NA | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 1TW3Q60E36 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=27 |H=25 |N=6 | molecular_weight = 433,528 | smiles = C[n+]1c2cc(N)ccc2cc3ccc(N)cc13.Nc4ccc5cc6ccc(N)cc6nc5c4 | StdInChI = 1S/C14H13N3.C13H11N3/c1-17-13-7-11(15)4-2-9(13)6-10-3-5-12(16)8-14(10)17;14-10-3-1-8-5-9-2-4-11(15)7-13(9)16-12(8)6-10/h2-8H,1H3,(H3,15,16);1-7H,14-15H2/p+1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BCBIBQWDFMQRSJ-UHFFFAOYSA-O | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Euflavin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 27 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 433,528 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -9,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 120,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Euflavine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Euflavine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Aromatični amini]] p7fbnkmvxq32v9o7ulnpptl3ozmv6y9 0 1234986 42655707 42307777 2026-07-16T04:42:12Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655707 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Eupatilin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Eupatilin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Eupatilin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 22368-21-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5273755 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4438134 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=16 |O=7 | molecular_weight = 344,315 | smiles = COc1ccc(cc1OC)C2=CC(=O)c3c(O)c(OC)c(O)cc3O2 | StdInChI = 1S/C18H16O7/c1-22-12-5-4-9(6-14(12)23-2)13-7-10(19)16-15(25-13)8-11(20)18(24-3)17(16)21/h4-8,20-21H,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DRRWBCNQOKKKOL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Eupatilin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 344,315 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 94,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Eupatilin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Eupatilin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Flavonoli]] [[Kategorija:Hromeni]] kctztyau2a5ud2ftk7hiqjpbngk9264 0 1234987 42655709 42307786 2026-07-16T05:06:29Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655709 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Eutylone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Eutilon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Eutylone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 17764-18-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=17 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 235,279 | smiles = CCNC(CC)C(=O)c1ccc2OCOc2c1 | StdInChI = 1S/C13H17NO3/c1-3-10(14-4-2)13(15)9-5-6-11-12(7-9)17-8-16-11/h5-7,10,14H,3-4,8H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YERSNXHEOIYEGX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Eutilon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 235,279 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 47,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Eutylone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Eutylone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Benzodioksoli]] slvwc8j2t3z3ctrevri0rxbqrj3tiwy 0 1234989 42655710 42297575 2026-07-16T05:18:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655710 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Evodiamine.svg | width = | alt = | image2 = Evodiamine-3D-spacefill.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Evodiamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Evodiamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 518-17-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 151289 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 133343 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 486598 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=17 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 303,358 | smiles = CN1C2N(CCc3c2[nH]c4ccccc34)C(=O)c5ccccc15 | StdInChI = 1S/C19H17N3O/c1-21-16-9-5-3-7-14(16)19(23)22-11-10-13-12-6-2-4-8-15(12)20-17(13)18(21)22/h2-9,18,20H,10-11H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = TXDUTHBFYKGSAH-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Evodiamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 303,358 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 39,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Evodiamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Evodiamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] fcgl21o00ngj9fv47yd94804frznvb0 0 1234990 42655563 42271730 2026-07-15T22:28:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655563 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = EXPfivesixone.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = EXP-561 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|EXP-561}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 10206-89-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 27696 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 25769 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=19 |N=1 | molecular_weight = 201,307 | smiles = NC12CCC(CC1)(CC2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C14H19N/c15-14-9-6-13(7-10-14,8-11-14)12-4-2-1-3-5-12/h1-5H,6-11,15H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JXMVQBDHMBOHDH-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''EXP-561''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 201,307 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 26,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|EXP-561}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ EXP-561] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] 8nnkra8qnsfepq24brcp2mfyn88zc1s 0 1234991 42655714 42302851 2026-07-16T05:37:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655714 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ezetimibe.svg | width = | alt = | image2 = Simvastatin.svg | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Ezetimib/simvastatin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ezetimibe/simvastatin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 444313-53-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C10 | ATC_suffix = BA02 | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 21106308 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=49 |H=59 |F=2 |N=1 |O=8 | molecular_weight = 827,991 | smiles = CCC(C)(C)C(=O)O[C@H]1C[C@@H](C)C=C2C=C[C@H](C)[C@H](CC[C@@H]3C[C@@H](O)CC(=O)O3)[C@@H]12.OC(CC[C@@H]4[C@H](N(C4=O)c5ccc(F)cc5)c6ccc(O)cc6)c7ccc(F)cc7 | StdInChI = 1S/C25H38O5.C24H21F2NO3/c1-6-25(4,5)24(28)30-21-12-15(2)11-17-8-7-16(3)20(23(17)21)10-9-19-13-18(26)14-22(27)29-19;25-17-5-1-15(2-6-17)22(29)14-13-21-23(16-3-11-20(28)12-4-16)27(24(21)30)19-9-7-18(26)8-10-19/h7-8,11,15-16,18-21,23,26H,6,9-10,12-14H2,1-5H3;1-12,21-23,28-29H,13-14H2/t15-,16-,18+,19+,20-,21-,23-;21-,22?,23-/m01/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PNAMDJVUJCJOIX-UYWVIEDUSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Ezetimib/simvastatin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 49 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 827,991 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 13 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 9,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -13,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 133,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ezetimibe/simvastatin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ezetimibe/simvastatin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Laktoni]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Azetidini]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] 8gupeavdr9vfi6bmbt3icu7hex8upqj 0 1234992 42655715 42271799 2026-07-16T05:37:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655715 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ezlopitant.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Ezlopitant | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ezlopitant}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 147116-64-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 188927 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 164166 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 3L098A8MPY | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 515966 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=31 |H=38 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 454,646 | smiles = COc1ccc(cc1CN[C@H]2C3CCN(CC3)[C@H]2C(c4ccccc4)c5ccccc5)C(C)C | StdInChI = 1S/C31H38N2O/c1-22(2)26-14-15-28(34-3)27(20-26)21-32-30-25-16-18-33(19-17-25)31(30)29(23-10-6-4-7-11-23)24-12-8-5-9-13-24/h4-15,20,22,25,29-32H,16-19,21H2,1-3H3/t30-,31-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XPNMCDYOYIKVGB-CONSDPRKSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Ezlopitant''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 31 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 454,646 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 6,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 24,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ezlopitant}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ezlopitant] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antiemetici-lat}} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Amini]] rdxtdsfbrk50y4xj825kuox612m4gal 0 1234993 42655716 42429015 2026-07-16T05:40:27Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655716 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = F-2.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = F-2 (psihodelik) | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|F-2 (psychedelic)}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 21106309 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 102877 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=19 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 221,295 | smiles = COc1cc2CC(C)Oc2cc1CC(C)N | StdInChI = 1S/C13H19NO2/c1-8(14)4-10-7-13-11(5-9(2)16-13)6-12(10)15-3/h6-9H,4-5,14H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XBHKBTCXRYPZMX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''F-2 (psihodelik)''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 221,295 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 44,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|F-2 (psychedelic)}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ F-2 (psychedelic)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Psihodelični fenetilamini]] 2hufocxyfpf7pbrf4a9tn0eyr2mnrau 0 1234994 42655721 42297586 2026-07-16T05:52:32Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655721 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fadrozole structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fadrozol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fadrozole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 102676-31-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 59693 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 53850 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = H3988M64PU | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02451 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 9298 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=13 |N=3 | molecular_weight = 223,273 | smiles = N#Cc1ccc(cc1)C2CCCc3cncn23 | StdInChI = 1S/C14H13N3/c15-8-11-4-6-12(7-5-11)14-3-1-2-13-9-16-10-17(13)14/h4-7,9-10,14H,1-3H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CLPFFLWZZBQMAO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fadrozol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 223,273 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 41,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fadrozole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fadrozole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Nitrili]] 2dh9zhhj3yunpzounwzk2914jjgrvm3 0 1234995 42655724 42307804 2026-07-16T06:03:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655724 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Faldaprevir.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Faldaprevir | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Faldaprevir}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 801283-95-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=40 |H=49 |Br=1 |N=6 |O=9 |S=1 | molecular_weight = 869,821 | smiles = COc1ccc2c(O[C@@H]3C[C@H](N(C3)C(=O)[C@@H](\N=C(/O)\OC4CCCC4)C(C)(C)C)\C(=N\[C@]5(C[C@H]5C=C)C(=O)O)\O)cc(nc2c1Br)c6csc(\N=C(/O)\C(C)C)n6 | StdInChI = 1S/C40H49BrN6O9S/c1-8-21-17-40(21,36(51)52)46-34(49)27-15-23(18-47(27)35(50)32(39(4,5)6)44-38(53)56-22-11-9-10-12-22)55-29-16-25(26-19-57-37(43-26)45-33(48)20(2)3)42-31-24(29)13-14-28(54-7)30(31)41/h8,13-14,16,19-23,27,32H,1,9-12,15,17-18H2,2-7H3,(H,44,53)(H,46,49)(H,51,52)(H,43,45,48)/t21-,23-,27+,32-,40+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LLGDPTDZOVKFDU-OHVTYCLNSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Faldaprevir''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 40 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 869,821 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 14 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 15 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 8,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -11,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 237,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Faldaprevir}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Faldaprevir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Organobromidi]] [[Kategorija:Alkeni]] [[Kategorija:Tiazoli]] gt14aaqgz05jxkbgkd7h9kjrb1x78ik 0 1234996 42655725 42302865 2026-07-16T06:03:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655725 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Falecalcitriol.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Falekalcitriol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Falecalcitriol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 83805-11-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5282190 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4445383 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = G70A8514T8 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01662 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=27 |H=38 |F=6 |O=3 | molecular_weight = 524,579 | smiles = C[C@H](CCCC(O)(C(F)(F)F)C(F)(F)F)[C@H]1CC[C@H]2\C(=C\C=C/3\C[C@@H](O)C[C@H](O)C3=C)\CCC[C@@]12C | StdInChI = 1S/C27H38F6O3/c1-16(6-4-13-25(36,26(28,29)30)27(31,32)33)21-10-11-22-18(7-5-12-24(21,22)3)8-9-19-14-20(34)15-23(35)17(19)2/h8-9,16,20-23,34-36H,2,4-7,10-15H2,1,3H3/b18-8+,19-9-/t16-,20-,21-,22+,23+,24+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XPYGGHVSFMUHLH-WBXUMBFQSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Falekalcitriol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 27 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 524,579 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 6,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 60,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Falecalcitriol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Falecalcitriol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] 2o8e0au6x078cebaemp56lx5h17ejom 0 1234997 42655728 42276982 2026-07-16T06:13:20Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655728 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Famprofazone.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Famprofazon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Famprofazone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 22881-35-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3326 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3209 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = HN0NCX453C | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=31 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 377,522 | smiles = CC(C)C1=C(CN(C)C(C)Cc2ccccc2)N(C)N(C1=O)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C24H31N3O/c1-18(2)23-22(17-25(4)19(3)16-20-12-8-6-9-13-20)26(5)27(24(23)28)21-14-10-7-11-15-21/h6-15,18-19H,16-17H2,1-5H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GNUXVOXXWGNPIV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Famprofazon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 377,522 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 26,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Famprofazone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Famprofazone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] fv8kqg3l3efkwacy15leuptslplht90 0 1234998 42655729 42302869 2026-07-16T06:15:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655729 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fanetizole.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fanetizol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fanetizole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 79069-94-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 54339 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 49083 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = BH48F620JA | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=16 |N=2 |S=1 | molecular_weight = 280,387 | smiles = C(Cc1ccccc1)\N=C/2\NC(=CS2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C17H16N2S/c1-3-7-14(8-4-1)11-12-18-17-19-16(13-20-17)15-9-5-2-6-10-15/h1-10,13H,11-12H2,(H,18,19) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WEEYMMXMBFJUAI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fanetizol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 280,387 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 49,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fanetizole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fanetizole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Tioetri]] kmqfkh1guhznh9rgdpjorhd0l3xp1oj 0 1234999 42655731 42302872 2026-07-16T06:21:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655731 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Farglitazar.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Farglitazar | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Farglitazar}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 196808-45-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 170364 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = 2672 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 148961 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 3433GY7132 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 107367 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=34 |H=30 |N=2 |O=5 | molecular_weight = 546,612 | smiles = Cc1oc(nc1CCOc2ccc(C[C@H](Nc3ccccc3C(=O)c4ccccc4)C(=O)O)cc2)c5ccccc5 | StdInChI = 1S/C34H30N2O5/c1-23-29(36-33(41-23)26-12-6-3-7-13-26)20-21-40-27-18-16-24(17-19-27)22-31(34(38)39)35-30-15-9-8-14-28(30)32(37)25-10-4-2-5-11-25/h2-19,31,35H,20-22H2,1H3,(H,38,39)/t31-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZZCHHVUQYRMYLW-HKBQPEDESA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Farglitazar''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 34 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 546,612 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 12 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 6,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -10,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 101,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Farglitazar}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Farglitazar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Oksazoli]] 1devml2zvxvoagxe1mmjbedejry823t 0 1235000 42655734 42302877 2026-07-16T06:28:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655734 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Faropenem Structural Formula V2.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Faropenem | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Faropenem}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 106560-14-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = DI03 | ATC_supplemental = | PubChem = 65894 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 59303 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = F52Y83BGH3 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 51257 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 556262 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=15 |N=1 |O=5 |S=1 | molecular_weight = 285,316 | smiles = C[C@@H](O)[C@@H]1[C@H]2SC(=C(N2C1=O)C(=O)O)[C@H]3CCCO3 | StdInChI = 1S/C12H15NO5S/c1-5(14)7-10(15)13-8(12(16)17)9(19-11(7)13)6-3-2-4-18-6/h5-7,11,14H,2-4H2,1H3,(H,16,17)/t5-,6-,7+,11-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HGGAKXAHAYOLDJ-FHZUQPTBSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Faropenem''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 285,316 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 112,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Faropenem}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Faropenem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Karbapenemski antibiotici]] qdm2d5ru09d4wpt89qoes3jrrpenuiq 0 1235001 42655735 42302878 2026-07-16T06:31:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655735 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fasiplon_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fasiplon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fasiplon}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 106100-65-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 208954 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 181047 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = XCA050IPGB | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=15 |N=5 |O=2 | molecular_weight = 273,290 | smiles = CCc1c(C)n2cc(nc2nc1OC)c3noc(C)n3 | StdInChI = 1S/C13H15N5O2/c1-5-9-7(2)18-6-10(11-14-8(3)20-17-11)15-13(18)16-12(9)19-4/h6H,5H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MEBYKPLMXIRYRQ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fasiplon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 273,290 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 78,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fasiplon}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fasiplon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Oksadiazoli]] 5zfbjy81mr0z2ktd9q9bmyt6dsp40zr 0 1235002 42655722 42282049 2026-07-16T05:59:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655722 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Faxeladol Structural Formulae (1R,2R).png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fakseladol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Faxeladol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 433265-65-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9813414 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 7989164 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = C04V6SGK8H | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Faxeladol <!-- Chemical data --> |C=15 |H=23 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 233,349 | smiles = CN(C)C[C@@H]1CCCC[C@H]1c2cccc(O)c2 | StdInChI = 1S/C15H23NO/c1-16(2)11-13-6-3-4-9-15(13)12-7-5-8-14(17)10-12/h5,7-8,10,13,15,17H,3-4,6,9,11H2,1-2H3/t13-,15-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JIRYWFYYBBRJAN-ZFWWWQNUSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fakseladol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 233,349 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 23,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Faxeladol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Faxeladol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Amini]] q4kf2y79rdf9e0mgnv6np83g737i1cb 0 1235003 42655738 42271822 2026-07-16T06:41:34Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655738 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fazadinium bromide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fazadinijum bromid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fazadinium bromide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 49564-56-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M03 | ATC_suffix = AC08 | ATC_supplemental = | PubChem = 6321422 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 8WV5538LFK | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07273 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=28 |H=24 |Br=2 |N=6 | molecular_weight = 604,338 | smiles = [Br-].[Br-].Cc1c(c2ccccc2)n(N=Nn3c(c(C)[n+]4ccccc34)c5ccccc5)c6cccc[n+]16 | StdInChI = 1S/C28H24N6.2BrH/c1-21-27(23-13-5-3-6-14-23)33(25-17-9-11-19-31(21)25)29-30-34-26-18-10-12-20-32(26)22(2)28(34)24-15-7-4-8-16-24;;/h3-20H,1-2H3;2*1H/q+2;;/p-2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LBOZSXSPRGACHC-UHFFFAOYSA-L | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fazadinijum bromid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 28 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 604,338 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 128,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fazadinium bromide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fazadinium bromide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Azo jedinjenja]] [[Kategorija:Bromidi]] [[Kategorija:Imidazopiridini]] 3fjvo5546fvdkmau6gz2q9wzb5w0znt 0 1235004 42655739 42297601 2026-07-16T06:42:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655739 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Febarbamate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Febarbamat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Febarbamate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 13246-02-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M03 | ATC_suffix = BA05 | ATC_supplemental = | PubChem = 25803 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 24039 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 5Z48ONN38P | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07275 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = MS-543 <!-- Chemical data --> |C=20 |H=27 |N=3 |O=6 | molecular_weight = 405,445 | smiles = CCCCOCC(CN1C(=O)N=C(O)C(CC)(C1=O)c2ccccc2)OC(=N)O | StdInChI = 1S/C20H27N3O6/c1-3-5-11-28-13-15(29-18(21)26)12-23-17(25)20(4-2,16(24)22-19(23)27)14-9-7-6-8-10-14/h6-10,15H,3-5,11-13H2,1-2H3,(H2,21,26)(H,22,24,27) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QHZQILHUJDRDAI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Febarbamat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 405,445 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 11 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 132,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Febarbamate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Febarbamate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] kdozrwzf59i5wno9qnyet4q4cb6k4w8 0 1235005 42655740 42297603 2026-07-16T06:42:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655740 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Febuxostat.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Febuksostat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Febuxostat}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 144060-53-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M04 | ATC_suffix = AA03 | ATC_supplemental = | PubChem = 134018 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 118173 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 101V0R1N2E | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01206 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1164729 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=16 |N=2 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 316,375 | smiles = CC(C)COc1ccc(cc1C#N)c2nc(C)c(s2)C(=O)O | StdInChI = 1S/C16H16N2O3S/c1-9(2)8-21-13-5-4-11(6-12(13)7-17)15-18-10(3)14(22-15)16(19)20/h4-6,9H,8H2,1-3H3,(H,19,20) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BQSJTQLCZDPROO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Febuksostat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 316,375 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 111,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Febuxostat}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Febuxostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Nitrili]] [[Kategorija:Tiazoli]] acig2pnlzb52ig3j6ti4ewkg3avcwkh 0 1235006 42655741 42271824 2026-07-16T06:44:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655741 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fedotozine structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fedotozin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fedotozine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 123618-00-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6918160 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5293373 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=31 |N=1 |O=4 | molecular_weight = 373,486 | smiles = CC[C@](COCc1cc(OC)c(OC)c(OC)c1)(N(C)C)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C22H31NO4/c1-7-22(23(2)3,18-11-9-8-10-12-18)16-27-15-17-13-19(24-4)21(26-6)20(14-17)25-5/h8-14H,7,15-16H2,1-6H3/t22-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MVKIWCDXKCUDEH-JOCHJYFZSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fedotozin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 373,486 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 40,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fedotozine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fedotozine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Amini]] bylmpth47i7h78emvx84avmblwjb544 0 1235007 42655742 42297606 2026-07-16T06:44:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655742 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = fedrilate.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fedrilat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fedrilate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 23271-74-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R05 | ATC_suffix = DB14 | ATC_supplemental = | PubChem = 31796 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 29485 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = NT86R8M7J5 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07389 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=29 |N=1 |O=4 | molecular_weight = 347,449 | smiles = CC(CCN1CCOCC1)OC(=O)C2(CCOCC2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C20H29NO4/c1-17(7-10-21-11-15-24-16-12-21)25-19(22)20(8-13-23-14-9-20)18-5-3-2-4-6-18/h2-6,17H,7-16H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RDEOYUSTRWNWLX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fedrilat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 347,449 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 48,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fedrilate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fedrilate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Morfolini]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] oq0m2uptr3r1lo5uao533z1hvxpgzz7 0 1235008 42655746 42271827 2026-07-16T06:56:11Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655746 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Femoxetine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Femoksetin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Femoxetine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 59859-58-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3012003 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2280941 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 8Y719ZLX8C | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 94739 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=25 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 311,418 | smiles = COc1ccc(OC[C@H]2CN(C)CC[C@@H]2c3ccccc3)cc1 | StdInChI = 1S/C20H25NO2/c1-21-13-12-20(16-6-4-3-5-7-16)17(14-21)15-23-19-10-8-18(22-2)9-11-19/h3-11,17,20H,12-15H2,1-2H3/t17-,20-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OJSFTALXCYKKFQ-YLJYHZDGSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Femoksetin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 311,418 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 21,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Femoxetine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Femoxetine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Piperidini]] kb8srijro0e5l9oi1ry9rfehusvsinj 0 1235009 42655747 42271828 2026-07-16T06:56:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655747 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenadiazole.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenadiazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenadiazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1008-65-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5380573 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 8YX6HIZ0IP | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=8 |H=6 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 162,145 | smiles = Oc1ccccc1c2ocnn2 | StdInChI = 1S/C8H6N2O2/c11-7-4-2-1-3-6(7)8-10-9-5-12-8/h1-5,11H | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OINXXHYENYVYPB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenadiazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 8 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 162,145 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 59,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenadiazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenadiazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Hipnotici i sedativi-lat}} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Oksadiazoli]] r83su90tek9prfnd35ouea6byhmtjhq 0 1235010 42655723 42504836 2026-07-16T05:59:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655723 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Melanostatin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Faktor inhibicije melanocita | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Melanocyte-inhibiting factor}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2002-44-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3896043 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = L-propyl-L-leucyl-glycinamide <!-- Chemical data --> |C=13 |H=24 |N=4 |O=3 | molecular_weight = 284,355 | smiles = CC(C)C[C@H](NC(=O)[C@@H]1CCCN1)C(=O)NCC(=O)N | StdInChI = 1S/C13H24N4O3/c1-8(2)6-10(12(19)16-7-11(14)18)17-13(20)9-4-3-5-15-9/h8-10,15H,3-7H2,1-2H3,(H2,14,18)(H,16,19)(H,17,20)/t9-,10-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NOOJLZTTWSNHOX-UWVGGRQHSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Faktor inhibicije melanocita''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 284,355 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 113,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Melanocyte-inhibiting factor}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Melanocyte-inhibiting factor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Pirolidini]] 5oafzaolmhxgiowgh594k5iu7rjx8ld 0 1235011 42655730 42297590 2026-07-16T06:16:06Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655730 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phanquinone.svg | width = | alt = | image2 = Phanquinone-3D-balls.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fanhinon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phanquinone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 84-12-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = P01 | ATC_suffix = AX04 | ATC_supplemental = {{ATCvet|P51|AX03}} | PubChem = 6764 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 6506 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = ID94IS6N8J | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07359 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 59141 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 531048 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=6 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 210,188 | smiles = O=C1C(=O)c2ncccc2c3cccnc13 | StdInChI = 1S/C12H6N2O2/c15-11-9-7(3-1-5-13-9)8-4-2-6-14-10(8)12(11)16/h1-6H | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VLPADTBFADIFKG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fanhinon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 210,188 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 59,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phanquinone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phanquinone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Fenantrolini]] l0c9lr2beelmwjfuv0v1fozl7871cbh 0 1235012 42655748 42282061 2026-07-16T06:56:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655748 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phenadoxone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenadokson | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phenadoxone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 467-84-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 10089 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 9686 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 375W3TA42N | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=29 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 351,482 | smiles = CCC(=O)C(CC(C)N1CCOCC1)(c2ccccc2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C23H29NO2/c1-3-22(25)23(20-10-6-4-7-11-20,21-12-8-5-9-13-21)18-19(2)24-14-16-26-17-15-24/h4-13,19H,3,14-18H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LOXCOAXRHYDLOW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 75.5 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenadokson''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 351,482 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 29,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phenadoxone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phenadoxone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Morfolini]] pd3jdlpzteixwzjdcyrve79n7tfd3zr 0 1235013 42655749 42302884 2026-07-16T06:56:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655749 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phenamidine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenamidin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phenamidine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 101-62-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = P51 | ATC_suffix = AF03 | ATC_supplemental = | PubChem = 64948 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 58474 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = 4,4'-Diamidinodiphenyl ether; 4,4'-Oxydibenzamidine <!-- Chemical data --> |C=14 |H=14 |N=4 |O=1 | molecular_weight = 254,287 | smiles = NC(=N)c1ccc(Oc2ccc(cc2)C(=N)N)cc1 | StdInChI = 1S/C14H14N4O/c15-13(16)9-1-5-11(6-2-9)19-12-7-3-10(4-8-12)14(17)18/h1-8H,(H3,15,16)(H3,17,18) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DMABBVCVVXMJDH-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 215 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenamidin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 254,287 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 109,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phenamidine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phenamidine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Amidini]] lqqgswuqpswp64w1tjhv4r0kblsj186 0 1235014 42655750 42271830 2026-07-16T06:56:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655750 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phenampromide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenampromid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phenampromide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 129-83-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 8523 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 16735960 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 0600L2M6EZ | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=26 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 274,401 | smiles = CCC(=O)N([C@H](C)CN1CCCCC1)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C17H26N2O/c1-3-17(20)19(16-10-6-4-7-11-16)15(2)14-18-12-8-5-9-13-18/h4,6-7,10-11,15H,3,5,8-9,12-14H2,1-2H3/t15-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DHTRHEVNFFZCNU-OAHLLOKOSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenampromid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 274,401 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 23,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phenampromide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phenampromide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Piperidini]] gdh8tvkybbbpu2pksl8n2w50xwovpkq 0 1235036 42655753 42297615 2026-07-16T06:56:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655753 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenbendazole.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenbendazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenbendazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 43210-67-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = P02 | ATC_suffix = CA06 | ATC_supplemental = {{ATCvet|P52|AC13}} | PubChem = 3334 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3217 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 621BVT9M36 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04140 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 37161 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=13 |N=3 |O=2 |S=1 | molecular_weight = 299,348 | smiles = CO\C(=N\c1nc2ccc(Sc3ccccc3)cc2[nH]1)\O | StdInChI = 1S/C15H13N3O2S/c1-20-15(19)18-14-16-12-8-7-11(9-13(12)17-14)21-10-5-3-2-4-6-10/h2-9H,1H3,(H2,16,17,18,19) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HDDSHPAODJUKPD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenbendazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 299,348 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 95,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenbendazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenbendazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Benzimidazoli]] 4hgfyfds5hnz1nelmf32iocqvedbizh 0 1235037 42655754 42282063 2026-07-16T06:56:24Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655754 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenbufen.svg | width = | alt = | image2 = Fenbufen-from-xtal-1988-3D-balls.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenbufen | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenbufen}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 36330-85-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M01 | ATC_suffix = AE05 | ATC_supplemental = | PubChem = 3335 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3218 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 9815R1WR9B | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01344 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 31599 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 277522 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=14 |O=3 | molecular_weight = 254,281 | smiles = OC(=O)CCC(=O)c1ccc(cc1)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C16H14O3/c17-15(10-11-16(18)19)14-8-6-13(7-9-14)12-4-2-1-3-5-12/h1-9H,10-11H2,(H,18,19) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZPAKPRAICRBAOD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenbufen''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 254,281 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 54,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenbufen}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenbufen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Nesteroidni antiinflamatorni lek}} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] 3wiadc638pkuconezm0spo0d1vs1gw0 0 1235038 42655755 42271832 2026-07-16T06:56:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655755 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenbutrazate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenbutrazat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenbutrazate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 4378-36-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 20395 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 19210 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = BKY8H56395 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=29 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 367,481 | smiles = CCC(C(=O)OCCN1CCOC(C1C)c2ccccc2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C23H29NO3/c1-3-21(19-10-6-4-7-11-19)23(25)27-17-15-24-14-16-26-22(18(24)2)20-12-8-5-9-13-20/h4-13,18,21-22H,3,14-17H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BAQKJENAVQLANS-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenbutrazat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 367,481 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 38,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenbutrazate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenbutrazate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Morfolini]] 6s4na11dcocaybpj59kmpcj379ixlfk 0 1235039 42655771 42271850 2026-07-16T07:01:56Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655771 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fencamine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenkamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fencamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 28947-50-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 115374 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 103208 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=28 |N=6 |O=2 | molecular_weight = 384,475 | smiles = CC(Cc1ccccc1)N(C)CCNc2nc3N(C)C(=O)N(C)C(=O)c3n2C | StdInChI = 1S/C20H28N6O2/c1-14(13-15-9-7-6-8-10-15)23(2)12-11-21-19-22-17-16(24(19)3)18(27)26(5)20(28)25(17)4/h6-10,14H,11-13H2,1-5H3,(H,21,22) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PDTADBTVZXKSJM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenkamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 384,475 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 73,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fencamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fencamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Amini]] tpkk0ar8i4cb7e3eyrnv2ve2eqwt9px 0 1235040 42655772 42271851 2026-07-16T07:01:57Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655772 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenclonine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenklonin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenclonine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 7424-00-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 4652 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4491 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = R5J7E3L9SP | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04143 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=9 |H=10 |Cl=1 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 199,634 | smiles = NC(Cc1ccc(Cl)cc1)C(=O)O | StdInChI = 1S/C9H10ClNO2/c10-7-3-1-6(2-4-7)5-8(11)9(12)13/h1-4,8H,5,11H2,(H,12,13) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NIGWMJHCCYYCSF-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenklonin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 9 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 199,634 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 63,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenclonine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenclonine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Aminokiseline]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organohloridi]] 18l8ogavrcmwt1oqp5r4s6jcvq7fel1 0 1235041 42655773 42307823 2026-07-16T07:01:58Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655773 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenclozic acid.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenklozinska kiselina | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenclozic acid}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 17969-20-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 28858 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 58SRQ4DV53 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=8 |Cl=1 |N=1 |O=2 |S=1 | molecular_weight = 253,705 | smiles = OC(=O)Cc1csc(n1)c2ccc(Cl)cc2 | StdInChI = 1S/C11H8ClNO2S/c12-8-3-1-7(2-4-8)11-13-9(6-16-11)5-10(14)15/h1-4,6H,5H2,(H,14,15) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = APBSKHYXXKHJFK-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenklozinska kiselina''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 253,705 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 78,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenclozic acid}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenclozic acid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Tiazoli]] ln3wc6jqhk16xm28akk0yjeilpqadcm 0 1235042 42655757 42302888 2026-07-16T07:00:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655757 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fendiline.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fendilin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fendiline}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 13042-18-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C08 | ATC_suffix = EA01 | ATC_supplemental = | PubChem = 3336 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = S253D559A8 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07185 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=25 |N=1 | molecular_weight = 315,451 | smiles = CC(NCCC(c1ccccc1)c2ccccc2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C23H25N/c1-19(20-11-5-2-6-12-20)24-18-17-23(21-13-7-3-8-14-21)22-15-9-4-10-16-22/h2-16,19,23-24H,17-18H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NMKSAYKQLCHXDK-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fendilin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 315,451 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 12,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fendiline}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fendiline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] i4wlh58m5olfnk02nu2jhvhwjhfpx7j 0 1235043 42655761 42302892 2026-07-16T07:00:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655761 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fengabine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fengabin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fengabine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 80018-06-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5362066 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4514924 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = YQG0NJI5A7 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04149 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=17 |Cl=2 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 322,229 | smiles = CCCCN\C(=C/1\C=C(Cl)C=CC1=O)\c2ccccc2Cl | StdInChI = 1S/C17H17Cl2NO/c1-2-3-10-20-17(13-6-4-5-7-15(13)19)14-11-12(18)8-9-16(14)21/h4-9,11,20H,2-3,10H2,1H3/b17-14- | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JTVLYHXMPUSZIT-VKAVYKQESA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fengabin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 322,229 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 29,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fengabine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fengabine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organohloridi]] 6qrcof01pujh0xiy0a74dwm1zgfm381 0 1235044 42655774 42277005 2026-07-16T07:01:58Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655774 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenmetozole.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenmetozol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenmetozole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 41473-09-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 32049 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 29721 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = C15WFN6GMO | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=10 |Cl=2 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 245,105 | smiles = Clc1ccc(OCC2=NCCN2)cc1Cl | StdInChI = 1S/C10H10Cl2N2O/c11-8-2-1-7(5-9(8)12)15-6-10-13-3-4-14-10/h1-2,5H,3-4,6H2,(H,13,14) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FVHAONUKSUFJKN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenmetozol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 245,105 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 33,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenmetozole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenmetozole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Imidazolini]] 4t3u47v7j6mueodb0xn3nuv2f6h3w0e 0 1235045 42655775 42302919 2026-07-16T07:01:59Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655775 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenmetramide.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenmetramid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenmetramide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 5588-29-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 21789 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 20479 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = WCH9HW127L | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04153 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=13 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 191,226 | smiles = CC1NC(=O)COC1c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C11H13NO2/c1-8-11(14-7-10(13)12-8)9-5-3-2-4-6-9/h2-6,8,11H,7H2,1H3,(H,12,13) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UJEPHPADGSWWRM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenmetramid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 191,226 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 38,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenmetramide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenmetramide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Laktami]] [[Kategorija:Morfolini]] qmc30rgf0fcyp42zk1avu16b93lri4m 0 1235046 42655776 42297641 2026-07-16T07:02:11Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655776 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenoxazoline.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenoksazolin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenoxazoline}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 4846-91-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R01 | ATC_suffix = AA12 | ATC_supplemental = | PubChem = 71899 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 21613253 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 97JJW1W1R3 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07372 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=20 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 268,354 | smiles = CC(C)c1cccc2cccc(OCC3=NCCN3)c12 | StdInChI = 1S/C17H20N2O/c1-12(2)14-7-3-5-13-6-4-8-15(17(13)14)20-11-16-18-9-10-19-16/h3-8,12H,9-11H2,1-2H3,(H,18,19) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VEOIBKSHVVSGCN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenoksazolin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 268,354 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 33,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenoxazoline}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenoxazoline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Naftalini]] [[Kategorija:Imidazolini]] r95vbab457dtazb8fwvfk79onc4hqd2 0 1235047 42655763 42287101 2026-07-16T07:00:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655763 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenquizone.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenhizon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenquizone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C03 | ATC_suffix = BA13 | ATC_supplemental = | PubChem = 68548 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 61822 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = LJ1U13R8IK | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04161 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=12 |Cl=1 |N=3 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 337,781 | smiles = NS(=O)(=O)c1cc2C(=NC(Nc2cc1Cl)c3ccccc3)O | StdInChI = 1S/C14H12ClN3O3S/c15-10-7-11-9(6-12(10)22(16,20)21)14(19)18-13(17-11)8-4-2-1-3-5-8/h1-7,13,17H,(H,18,19)(H2,16,20,21) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DBDTUXMDTSTPQZ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenhizon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 337,781 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 113,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenquizone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenquizone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Diuretici}} [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] c2e4j002g0iyaofsirbjiqhsnmlcf9i 0 1235048 42655770 42302917 2026-07-16T07:01:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655770 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = phenyramidol.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Feniramidol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenyramidol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 553-69-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M03 | ATC_suffix = BX30 | ATC_supplemental = | PubChem = 9470 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = R3V02WL7O3 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1697767 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=14 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 214,263 | smiles = OC(CNc1ccccn1)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C13H14N2O/c16-12(11-6-2-1-3-7-11)10-15-13-8-4-5-9-14-13/h1-9,12,16H,10H2,(H,14,15) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZEAJXCPGHPJVNP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Feniramidol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 214,263 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 45,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenyramidol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenyramidol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piridini]] aj5vvwcj4ozlduvlqpluyborsju1o8k 0 1235049 42655751 42282062 2026-07-16T06:56:20Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655751 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phenaridine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenaridin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phenaridine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 42045-97-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 162056 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 142327 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=32 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 364,524 | smiles = CCC(=O)N(C1CC(C)N(CCc2ccccc2)CC1C)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C24H32N2O/c1-4-24(27)26(22-13-9-6-10-14-22)23-17-20(3)25(18-19(23)2)16-15-21-11-7-5-8-12-21/h5-14,19-20,23H,4,15-18H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ODPKHHGQKIYCTJ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenaridin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 364,524 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 23,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phenaridine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phenaridine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Piperidini]] 192fskq6b374ocsspxhdh93hk7e995b 0 1235050 42655752 42271831 2026-07-16T06:56:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655752 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phenazocine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenazocin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phenazocine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 127-35-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N02 | ATC_suffix = AD02 | ATC_supplemental = | PubChem = 14707 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 14031 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = J0ND6N0AQC | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 46399 | synonyms = Fenazocina, Phenazocinum, DEA No. 9715 <!-- Chemical data --> |C=22 |H=27 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 321,456 | smiles = CC1C2Cc3ccc(O)cc3C1(C)CCN2CCc4ccccc4 | StdInChI = 1S/C22H27NO/c1-16-21-14-18-8-9-19(24)15-20(18)22(16,2)11-13-23(21)12-10-17-6-4-3-5-7-17/h3-9,15-16,21,24H,10-14H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZQHYKVKNPWDQSL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenazocin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 321,456 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 23,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phenazocine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phenazocine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] 37hs5p5oi9izryvw377ixw1rllsnib4 0 1235051 42655756 42276998 2026-07-16T06:56:27Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655756 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = PCPr structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenciklamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phencyclamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 18949-81-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 521518 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=23 |N=1 | molecular_weight = 217,350 | smiles = CCCNC1(CCCCC1)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C15H23N/c1-2-13-16-15(11-7-4-8-12-15)14-9-5-3-6-10-14/h3,5-6,9-10,16H,2,4,7-8,11-13H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KHXNTQRMMGXPQW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenciklamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 217,350 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 12,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phencyclamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phencyclamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Glutamatergični ligandi-lat}} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Dizajnirane droge]] bjmklc18r3d0lh1tdd9jz7bc02p51k1 0 1235052 42655758 42271836 2026-07-16T07:00:13Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655758 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Pheneridine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Feneridin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Pheneridine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 469-80-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3029031 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2294381 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 2UG271VI0Z | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 285517 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=27 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 337,455 | smiles = CCOC(=O)C1(CCN(CCc2ccccc2)CC1)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C22H27NO2/c1-2-25-21(24)22(20-11-7-4-8-12-20)14-17-23(18-15-22)16-13-19-9-5-3-6-10-19/h3-12H,2,13-18H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IUNKCJPURQMGKG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Feneridin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 337,455 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 29,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Pheneridine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Pheneridine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] 3rb1wpcbzo8oxb5rc6ga7fe62iv6yh0 0 1235053 42655759 42297616 2026-07-16T07:00:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655759 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phenethicillin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Feneticilin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Pheneticillin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 147-55-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = CE05 | ATC_supplemental = | PubChem = 4759 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = EFA30X554H | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D08350 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1614637 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=20 |N=2 |O=5 |S=1 | molecular_weight = 364,416 | smiles = CC(Oc1ccccc1)C(=O)NC2C3SC(C)(C)C(N3C2=O)C(=O)O | StdInChI = 1S/C17H20N2O5S/c1-9(24-10-7-5-4-6-8-10)13(20)18-11-14(21)19-12(16(22)23)17(2,3)25-15(11)19/h4-9,11-12,15H,1-3H3,(H,18,20)(H,22,23) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NONJJLVGHLVQQM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Feneticilin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 364,416 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 121,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Pheneticillin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Pheneticillin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Beta-laktamski antibiotici]] eqjeq5xx6quhxivbkt39k0raxmn0g4b 0 1235054 42655760 42277000 2026-07-16T07:00:25Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655760 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Pheneturide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Feneturid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Pheneturide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 90-49-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N03 | ATC_suffix = AX13 | ATC_supplemental = | PubChem = 72060 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 65046 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 878CEJ4HGX | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01190 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=14 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 206,241 | smiles = CCC(\C(=N\C(=N)O)\O)c1ccccc1 | StdInChI = 1S/C11H14N2O2/c1-2-9(10(14)13-11(12)15)8-6-4-3-5-7-8/h3-7,9H,2H2,1H3,(H3,12,13,14,15) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AJOQSQHYDOFIOX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Feneturid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 206,241 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 76,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Pheneturide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Pheneturide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antiepileptici}} [[Kategorija:Ureje]] 5ik0trcsdv2lsh7py1f1wyddxobi7l1 0 1235055 42655762 42271838 2026-07-16T07:00:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655762 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phenglutarimide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenglutarimid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phenglutarimide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1156-05-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N04 | ATC_suffix = AA09 | ATC_supplemental = | PubChem = 102669 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 92737 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 679RC9H8TG | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07301 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1096643 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=24 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 288,385 | smiles = CCN(CC)CCC1(CCC(=NC1=O)O)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C17H24N2O2/c1-3-19(4-2)13-12-17(14-8-6-5-7-9-14)11-10-15(20)18-16(17)21/h5-9H,3-4,10-13H2,1-2H3,(H,18,20,21) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BFMBKRQFMIILCH-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenglutarimid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 288,385 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 52,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phenglutarimide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phenglutarimide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Glutarimidi]] i45mt6yxldngoru9yp32q2i9xnyzab2 0 1235056 42655764 42307816 2026-07-16T07:01:03Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655764 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phenicarbazide structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenikarbazid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phenicarbazide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 103-03-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 54963 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 1LR2578324 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C19498 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = 1-Phenylsemicarbazide; Kryogenin <!-- Chemical data --> |C=7 |H=9 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 151,166 | smiles = OC(=N)NNc1ccccc1 | StdInChI = 1S/C7H9N3O/c8-7(11)10-9-6-4-2-1-3-5-6/h1-5,9H,(H3,8,10,11) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AVKHCKXGKPAGEI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenikarbazid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 7 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 151,166 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 68,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phenicarbazide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phenicarbazide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Hidrazini]] [[Kategorija:Ureje]] [[Kategorija:Semikarbazidi]] 89a502xx7nmx5t61nnazdk3bqwote6t 0 1235057 42655769 42277004 2026-07-16T07:01:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655769 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = pheniprazine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Feniprazin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Pheniprazine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 55-52-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5929 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5716 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 37VKD7067M | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 22498 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=9 |H=14 |N=2 | molecular_weight = 150,221 | smiles = CC(Cc1ccccc1)NN | StdInChI = 1S/C9H14N2/c1-8(11-10)7-9-5-3-2-4-6-9/h2-6,8,11H,7,10H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VXTWEDPZMSVFEF-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Feniprazin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 9 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 150,221 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 38,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Pheniprazine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Pheniprazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Hidrazini]] rmnavutkwo0icewrak6etcn0ae888ks 0 1235058 42655765 42282065 2026-07-16T07:01:29Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655765 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phenylethylidenehydrazine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Feniletilidenhidrazin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phenylethylidenehydrazine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 29443-41-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 10103216 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8278744 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=8 |H=10 |N=2 | molecular_weight = 134,178 | smiles = N\N=C\Cc1ccccc1 | StdInChI = 1S/C8H10N2/c9-10-7-6-8-4-2-1-3-5-8/h1-5,7H,6,9H2/b10-7+ | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RUZSWLOEFLRSGJ-JXMROGBWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Feniletilidenhidrazin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 8 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 134,178 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 38,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phenylethylidenehydrazine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phenylethylidenehydrazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Hidrazini]] 8vm0fqpjuan33kp11aq2ujg2x4sbhvk 0 1235059 42655766 42302909 2026-07-16T07:01:33Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655766 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = alpha-Ethylphenethylamine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenilizobutilamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phenylisobutylamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 53309-89-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 103771 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 93687 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=15 |N=1 | molecular_weight = 149,233 | smiles = CCC(N)Cc1ccccc1 | StdInChI = 1S/C10H15N/c1-2-10(11)8-9-6-4-3-5-7-9/h3-7,10H,2,8,11H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IOLQWLOHKZENDW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenilizobutilamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 149,233 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 26,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phenylisobutylamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phenylisobutylamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] oqh36o1t23885tvcxjplxlatawwpw9k 0 1235060 42655767 42307821 2026-07-16T07:01:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655767 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fonturacetam.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenilpiracetam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phenylpiracetam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 77472-70-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 132441 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 116950 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=14 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 218,252 | smiles = OC(=N)CN1CC(CC1=O)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C12H14N2O2/c13-11(15)8-14-7-10(6-12(14)16)9-4-2-1-3-5-9/h1-5,10H,6-8H2,(H2,13,15) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LYONXVJRBWWGQO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = 486.4 | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenilpiracetam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 218,252 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 64,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phenylpiracetam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phenylpiracetam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Pirolidoni]] [[Kategorija:Fenil jedinjenja]] 15rxvfj4l0kss68gusmfeub6rse5esd 0 1235061 42655768 42271844 2026-07-16T07:01:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655768 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phenyltoloxamine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Feniltoloksamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phenyltoloxamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 92-12-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 7077 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 6810 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = K65LB6598J | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 186720 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=21 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 255,355 | smiles = CN(C)CCOc1ccccc1Cc2ccccc2 | StdInChI = 1S/C17H21NO/c1-18(2)12-13-19-17-11-7-6-10-16(17)14-15-8-4-3-5-9-15/h3-11H,12-14H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IZRPKIZLIFYYKR-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Feniltoloksamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 255,355 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 12,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phenyltoloxamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phenyltoloxamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Hipnotici i sedativi-lat}} {{Histaminergici-lat}} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Amini]] b7y02rh0lghz2j988ackwa883f7mkfm 0 1235083 42655779 42302921 2026-07-16T07:02:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655779 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenoverine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenoverin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenoverine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 37561-27-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A03 | ATC_suffix = AX05 | ATC_supplemental = | PubChem = 72098 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = N274ZQ6PZJ | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07095 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=26 |H=25 |N=3 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 459,560 | smiles = O=C(CN1CCN(Cc2ccc3OCOc3c2)CC1)N4c5ccccc5Sc6ccccc46 | StdInChI = 1S/C26H25N3O3S/c30-26(29-20-5-1-3-7-24(20)33-25-8-4-2-6-21(25)29)17-28-13-11-27(12-14-28)16-19-9-10-22-23(15-19)32-18-31-22/h1-10,15H,11-14,16-18H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UBAJTZKNDCEGKL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenoverin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 26 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 459,560 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 70,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenoverine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenoverine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Benzodioksoli]] b4k4izuoayirme4oyr7uulwrlycc3vm 0 1235084 42655780 42282067 2026-07-16T07:02:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655780 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenozolone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenozolon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenozolone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 15302-16-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N06 | ATC_suffix = BA08 | ATC_supplemental = | PubChem = 71682 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 64736 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 1NZI4LMU6G | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07344 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=12 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 204,225 | smiles = CC\N=C\1/OC(C(=N1)O)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C11H12N2O2/c1-2-12-11-13-10(14)9(15-11)8-6-4-3-5-7-8/h3-7,9H,2H2,1H3,(H,12,13,14) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RXOIEVSUURELPG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenozolon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 204,225 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 54,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenozolone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenozolone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Oksazolini]] 1insjy3fo051e2gvn6kl2fjq4k2z79y 0 1235085 42655781 42307824 2026-07-16T07:02:52Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655781 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenpentadiol.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenpentadiol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenpentadiol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 15687-18-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 85896 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 77482 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = BLO7300903 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=17 |Cl=1 |O=2 | molecular_weight = 228,715 | smiles = CC(C)(O)CC(C)(O)c1ccc(Cl)cc1 | StdInChI = 1S/C12H17ClO2/c1-11(2,14)8-12(3,15)9-4-6-10(13)7-5-9/h4-7,14-15H,8H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SNJDSTGQYRTZJT-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenpentadiol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 228,715 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 40,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenpentadiol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenpentadiol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Dioli]] [[Kategorija:Organohloridi]] cffwj8215ny3dcnu81s59b481qoakp5 0 1235086 42655782 42302922 2026-07-16T07:02:53Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655782 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenpiprane.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenpipran | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenpiprane}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3540-95-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A03 | ATC_suffix = AX01 | ATC_supplemental = | PubChem = 197785 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = S2FVB1RL5X | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07091 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=25 |N=1 | molecular_weight = 279,419 | smiles = C(CN1CCCCC1)C(c2ccccc2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C20H25N/c1-4-10-18(11-5-1)20(19-12-6-2-7-13-19)14-17-21-15-8-3-9-16-21/h1-2,4-7,10-13,20H,3,8-9,14-17H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JXJPYHDHJZJWRI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenpipran''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 279,419 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 3,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenpiprane}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenpiprane] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Piperidini]] kr6zvuggqosuy6a2hw3r7nws59zvkim 0 1235087 42655783 42302923 2026-07-16T07:02:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655783 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenpiverinium.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenpiverinijum | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenpiverinium}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 58329-46-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A03 | ATC_suffix = AB21 | ATC_supplemental = | PubChem = 71490 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = KP2L8LC73B | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=29 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 337,478 | smiles = C[N+]1(CCC(C(=O)N)(c2ccccc2)c3ccccc3)CCCCC1 | StdInChI = 1S/C22H28N2O/c1-24(16-9-4-10-17-24)18-15-22(21(23)25,19-11-5-2-6-12-19)20-13-7-3-8-14-20/h2-3,5-8,11-14H,4,9-10,15-18H2,1H3,(H-,23,25)/p+1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QDIYJDPBMZUZEH-UHFFFAOYSA-O | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenpiverinijum''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 337,478 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 43,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenpiverinium}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenpiverinium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Kvaternarna amonijum jedinjenja]] ophvuk10weuq1cfzwwdwnlubeuyv1kx 0 1235088 42655787 42302927 2026-07-16T07:03:06Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655787 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = fentiazac.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fentiazak | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fentiazac}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M02 | ATC_suffix = AA14 | ATC_supplemental = | PubChem = 28871 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 0YHF6E6NLS | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01975 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=12 |Cl=1 |N=1 |O=2 |S=1 | molecular_weight = 329,801 | smiles = OC(=O)Cc1sc(nc1c2ccc(Cl)cc2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C17H12ClNO2S/c18-13-8-6-11(7-9-13)16-14(10-15(20)21)22-17(19-16)12-4-2-1-3-5-12/h1-9H,10H2,(H,20,21) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JIEKMACRVQTPRC-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fentiazak''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 329,801 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 78,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fentiazac}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fentiazac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Tiazoli]] 4qu120njal4pbktmvgo2b2ph69qtmd7 0 1235089 42655788 42297649 2026-07-16T07:03:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655788 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fentichlor.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fentiklor | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenticlor}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 97-24-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 7329 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 7052 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = D61659OVD0 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04164 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 473535 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=8 |Cl=2 |O=2 |S=1 | molecular_weight = 287,162 | smiles = Oc1ccc(Cl)cc1Sc2cc(Cl)ccc2O | StdInChI = 1S/C12H8Cl2O2S/c13-7-1-3-9(15)11(5-7)17-12-6-8(14)2-4-10(12)16/h1-6,15-16H | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ANUSOIHIIPAHJV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fentiklor''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 287,162 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 65,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenticlor}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenticlor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Tioetri]] toch524nyxrzwx6cvwze5hgdqaz3vhd 0 1235090 42655789 42302928 2026-07-16T07:03:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655789 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fenticonazole.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fentikonazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fenticonazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 72479-26-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D01 | ATC_suffix = AC12 | ATC_supplemental = {{ATC|G01|AF12}} | PubChem = 51755 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = QG05NRB077 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02582 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=20 |Cl=2 |N=2 |O=1 |S=1 | molecular_weight = 455,399 | smiles = Clc1ccc(C(Cn2ccnc2)OCc3ccc(Sc4ccccc4)cc3)c(Cl)c1 | StdInChI = 1S/C24H20Cl2N2OS/c25-19-8-11-22(23(26)14-19)24(15-28-13-12-27-17-28)29-16-18-6-9-21(10-7-18)30-20-4-2-1-3-5-20/h1-14,17,24H,15-16H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZCJYUTQZBAIHBS-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fentikonazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 455,399 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 6,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -9,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 52,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fenticonazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fenticonazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Imidazoli]] 9igu13ztm3ngpa0gi5et2x1jgh4djrd 0 1235091 42655790 42302931 2026-07-16T07:03:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655790 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fentonium bromide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fentonijum | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fentonium}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 5868-06-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A03 | ATC_suffix = BB04 | ATC_supplemental = | PubChem = 71534 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 26BF4S8FO5 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=31 |H=34 |Br=1 |N=1 |O=4 | molecular_weight = 564,510 | smiles = [Br-].C[N+]1(CC(=O)c2ccc(cc2)c3ccccc3)C4CCC1CC(C4)OC(=O)C(CO)c5ccccc5 | StdInChI = 1S/C31H34NO4.BrH/c1-32(20-30(34)25-14-12-23(13-15-25)22-8-4-2-5-9-22)26-16-17-27(32)19-28(18-26)36-31(35)29(21-33)24-10-6-3-7-11-24;/h2-15,26-29,33H,16-21H2,1H3;1H/q+1;/p-1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MPLNGQBULSHWQW-UHFFFAOYSA-M | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fentonijum''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 31 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 564,510 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 106,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fentonium}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fentonium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Kvaternarna amonijum jedinjenja]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Bromidi]] 0pkan1ay1pz9ntybai632wt3fk0jxai 0 1235092 42655791 42297652 2026-07-16T07:03:35Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655791 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = feprazone.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Feprazon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Feprazone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M02 | ATC_suffix = AA16 | ATC_supplemental = | PubChem = 35455 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 32612 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 7BVX6J0CGR | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01305 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=20 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 320,385 | smiles = CC(=CCC1C(=O)N(N(C1=O)c2ccccc2)c3ccccc3)C | StdInChI = 1S/C20H20N2O2/c1-15(2)13-14-18-19(23)21(16-9-5-3-6-10-16)22(20(18)24)17-11-7-4-8-12-17/h3-13,18H,14H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RBBWCVQDXDFISW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Feprazon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 320,385 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 40,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Feprazone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Feprazone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Alkeni]] t69j5ti3a9a8ybnfczpsfa2tx77atn9 0 1235093 42655792 42282069 2026-07-16T07:03:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655792 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Feprosidnine_chemical_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Feprozidnin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Feprosidnine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3441-64-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 72088 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 65073 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 1G4W8NR1PT | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=13 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 203,240 | smiles = CC(Cc1ccccc1)N2=CC(=N)ON=2 | StdInChI = 1S/C11H13N3O/c1-9(14-8-11(12)15-13-14)7-10-5-3-2-4-6-10/h2-6,8-9,12H,7H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HFLCEELTJROKMJ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Feprozidnin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 203,240 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 57,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Feprosidnine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Feprosidnine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Oksadiazoli]] 41wp79orjtz50aa7i7sl64k2zams997 0 1235094 42655793 42307826 2026-07-16T07:08:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655793 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ferric subsulfate solution.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Feri subsulfatni rastvor | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Ferric subsulfate solution}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1310-45-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 159372 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |H=2 |Fe=4 |O=22 |S=5 | molecular_weight = 737,708 | smiles = [OH-].[OH-].[Fe+3].[Fe+3].[Fe+3].[Fe+3].[O-]S(=O)(=O)[O-].[O-]S(=O)(=O)[O-].[O-]S(=O)(=O)[O-].[O-]S(=O)(=O)[O-].[O-]S(=O)(=O)[O-] | StdInChI = 1S/4Fe.5H2O4S.2H2O/c;;;;5*1-5(2,3)4;;/h;;;;5*(H2,1,2,3,4);2*1H2/q4*+3;;;;;;;/p-12 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GDPKWKCLDUOTMP-UHFFFAOYSA-B | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Feri subsulfatni rastvor''' je [[hemijsko jedinjenje]] koje ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 737,708 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 22 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -19,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 704,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Ferric subsulfate solution}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Ferric subsulfate solution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Sulfati]] [[Kategorija:Jedinjenja gvožđa]] 6fdo3tubj4zpgadfqkd60k8dygahope 0 1235095 42655794 42302937 2026-07-16T07:19:25Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655794 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Censavudine skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Festinavir | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Festinavir}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3008897 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2278330 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 6IE83O6NGA | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 124363 | synonyms = 4'-ethynylstavudine <!-- Chemical data --> |C=12 |H=12 |N=2 |O=4 | molecular_weight = 248,235 | smiles = CC1=CN([C@@H]2O[C@@](CO)(C=C2)C#C)C(=O)N=C1O | StdInChI = 1S/C12H12N2O4/c1-3-12(7-15)5-4-9(18-12)14-6-8(2)10(16)13-11(14)17/h1,4-6,9,15H,7H2,2H3,(H,13,16,17)/t9-,12-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OSYWBJSVKUFFSU-BXKDBHETSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Festinavir''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 248,235 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 82,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Festinavir}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Festinavir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Alkini]] ldnkc6hdsvza83i44az75gjp41vpinc 0 1235096 42655797 42486910 2026-07-16T07:25:53Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655797 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fezolamine Structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fezolamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fezolamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 80410-36-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 54567 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 49284 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 1133E05F6C | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=23 |N=3 | molecular_weight = 305,417 | smiles = CN(C)CCCn1cc(c2ccccc2)c(n1)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C20H23N3/c1-22(2)14-9-15-23-16-19(17-10-5-3-6-11-17)20(21-23)18-12-7-4-8-13-18/h3-8,10-13,16H,9,14-15H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NELSQLPTEWCHQW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fezolamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 305,417 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 21,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fezolamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fezolamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Pirazoli]] llaz4yp53wnzrz3fmg5l8c4xbkxyn1w 0 1235097 42655717 42302856 2026-07-16T05:43:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655717 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = FG8205_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = FG-8205 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|FG-8205}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 122384-14-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 129710 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 114837 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 307202 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=16 |Cl=1 |N=5 |O=2 | molecular_weight = 357,794 | smiles = CC(C)c1onc(n1)c2ncn3c2CN(C)C(=O)c4c(Cl)cccc34 | StdInChI = 1S/C17H16ClN5O2/c1-9(2)16-20-15(21-25-16)14-12-7-22(3)17(24)13-10(18)5-4-6-11(13)23(12)8-19-14/h4-6,8-9H,7H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SEWXZWMBVGJJPG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''FG-8205''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 357,794 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 77,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|FG-8205}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ FG-8205] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Oksadiazoli]] e73s5c4d8v6nfyth1yf4a0jls2sjttu 0 1235098 42655718 42389972 2026-07-16T05:43:24Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655718 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = FGIN-127.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = FGIN-127 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|FGIN-127}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 142720-24-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 132496 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=28 |H=37 |F=1 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 436,605 | smiles = CCCCCCN(CCCCCC)C(=O)Cc1c([nH]c2ccccc12)c3ccc(F)cc3 | StdInChI = 1S/C28H37FN2O/c1-3-5-7-11-19-31(20-12-8-6-4-2)27(32)21-25-24-13-9-10-14-26(24)30-28(25)22-15-17-23(29)18-16-22/h9-10,13-18,30H,3-8,11-12,19-21H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VUWXAQFLTSBUDB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''FGIN-127''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 28 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 436,605 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 13 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 8,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -9,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 36,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|FGIN-127}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ FGIN-127] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Indoli]] nfswnt8vqb6nmzgqajws62pn3on0uui 0 1235099 42655719 42389973 2026-07-16T05:43:24Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655719 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = FGIN-143.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = FGIN-143 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|FGIN-143}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 145040-29-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3995234 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=28 |H=36 |Cl=2 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 487,504 | smiles = CCCCCCN(CCCCCC)C(=O)Cc1c([nH]c2ccc(Cl)cc12)c3ccc(Cl)cc3 | StdInChI = 1S/C28H36Cl2N2O/c1-3-5-7-9-17-32(18-10-8-6-4-2)27(33)20-25-24-19-23(30)15-16-26(24)31-28(25)21-11-13-22(29)14-12-21/h11-16,19,31H,3-10,17-18,20H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XTZUPNNVXIMWAR-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''FGIN-143''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 28 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 487,504 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 13 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 9,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -10,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 36,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|FGIN-143}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ FGIN-143] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Indoli]] ry8f0wfadg67i2o9ig42gu7691pelol 0 1235100 42655799 42307833 2026-07-16T07:31:53Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655799 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fialuridine.png | width = | alt = | image2 = Fialuridine-3D-balls.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fijaluridin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fialuridine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 50313 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 53T7IN77LC | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04181 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 271475 | synonyms = 2′-Fluoro-5-iodouracil <!-- Chemical data --> |C=9 |H=10 |F=1 |I=1 |N=2 |O=5 | molecular_weight = 372,089 | smiles = OC[C@H]1O[C@H]([C@@H](F)[C@@H]1O)N2C=C(I)C(=O)NC2=O | StdInChI = 1S/C9H10FIN2O5/c10-5-6(15)4(2-14)18-8(5)13-1-3(11)7(16)12-9(13)17/h1,4-6,8,14-15H,2H2,(H,12,16,17)/t4-,5+,6-,8-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IPVFGAYTKQKGBM-BYPJNBLXSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fijaluridin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 9 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 372,089 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -1,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 99,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fialuridine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fialuridine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Laktami]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organojodidi]] py4h5x2dmcjcbaiyniuk68kfabh4ip3 0 1235101 42655800 42307837 2026-07-16T07:41:06Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655800 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Filenadol.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Filenadol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Filenadol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 78168-92-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 71224 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 64359 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>(±)-erythro-1-(3,4-methylenedioxyphenyl)-1-morpholinopropan-2-ol</small> <!-- Chemical data --> |C=14 |H=19 |N=1 |O=4 | molecular_weight = 265,305 | smiles = C[C@H](O)[C@H](N1CCOCC1)c2ccc3OCOc3c2 | StdInChI = 1S/C14H19NO4/c1-10(16)14(15-4-6-17-7-5-15)11-2-3-12-13(8-11)19-9-18-12/h2-3,8,10,14,16H,4-7,9H2,1H3/t10-,14-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KFSXLIJSXOJBCB-HZMBPMFUSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Filenadol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 265,305 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 51,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Filenadol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Filenadol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Morfolini]] [[Kategorija:Benzodioksoli]] ef9zz0tlodgvdj4k3q45biy49qt5hio 0 1235102 42655803 42297673 2026-07-16T08:06:11Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655803 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fipexide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fipeksid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fipexide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 34161-24-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N06 | ATC_suffix = BX05 | ATC_supplemental = | PubChem = 3351 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3234 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = TG44VME01D | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07345 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 254857 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=21 |Cl=1 |N=2 |O=4 | molecular_weight = 388,845 | smiles = Clc1ccc(OCC(=O)N2CCN(Cc3ccc4OCOc4c3)CC2)cc1 | StdInChI = 1S/C20H21ClN2O4/c21-16-2-4-17(5-3-16)25-13-20(24)23-9-7-22(8-10-23)12-15-1-6-18-19(11-15)27-14-26-18/h1-6,11H,7-10,12-14H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BFUJHVVEMMWLHC-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fipeksid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 388,845 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 51,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fipexide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fipexide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Benzodioksoli]] gssd7ustmpzoyan5vqepw1fc8sp8uaz 0 1235103 42655804 42277018 2026-07-16T08:06:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655804 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Firocoxib.svg | width = | alt = | image2 = Firocoxib-3D-spacefill.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Firokoksib | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Firocoxib}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 189954-96-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = M01 | ATC_suffix = AH90 | ATC_supplemental = | PubChem = 208910 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 181008 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = Y6V2W4S4WT | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D03712 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 69998 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=20 |O=5 |S=1 | molecular_weight = 336,403 | smiles = CC1(C)OC(=O)C(=C1c2ccc(cc2)S(=O)(=O)C)OCC3CC3 | StdInChI = 1S/C17H20O5S/c1-17(2)14(12-6-8-13(9-7-12)23(3,19)20)15(16(18)22-17)21-10-11-4-5-11/h6-9,11H,4-5,10H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FULAPETWGIGNMT-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Firokoksib''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 336,403 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 78,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Firocoxib}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Firocoxib] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Nesteroidni antiinflamatorni lek}} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Sulfoni]] les4091jrmg6cgz9l1k090cufvq6bxy 0 1235104 42655805 42277021 2026-07-16T08:19:29Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655805 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = 4-fluoromethcathinone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flefedron | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flephedrone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 7589-35-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 21477355 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=12 |F=1 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 181,207 | smiles = CNC(C)C(=O)c1ccc(F)cc1 | StdInChI = 1S/C10H12FNO/c1-7(12-2)10(13)8-3-5-9(11)6-4-8/h3-7,12H,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MWKQPIROPJSFRI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flefedron''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 181,207 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 29,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flephedrone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flephedrone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Dizajnirane droge]] ac5f5wuflgah5pgagmchm9urzg5dvxe 0 1235105 42655808 42307862 2026-07-16T08:21:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655808 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fletazepam.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fletazepam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fletazepam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 34482-99-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 36834 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 33806 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 3AH8OSQ79O | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04191 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=13 |Cl=1 |F=4 |N=2 | molecular_weight = 356,745 | smiles = Fc1ccccc1C2=NCCN(CC(F)(F)F)c3ccc(Cl)cc23 | StdInChI = 1S/C17H13ClF4N2/c18-11-5-6-15-13(9-11)16(12-3-1-2-4-14(12)19)23-7-8-24(15)10-17(20,21)22/h1-6,9H,7-8,10H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CIZCSUNUBQXVFP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fletazepam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 356,745 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 15,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fletazepam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fletazepam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] ew61xhiexa0ky17jz3ldlv7l6o24o63 0 1235106 42655777 42271860 2026-07-16T07:02:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655777 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phenomorphan.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = fenomorfan | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phenomorphan}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 468-07-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5362458 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 16735962 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 26HXE4B73P | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>(-)-3-hydroxy- ''N''- (2-phenylethyl) morphinan</small> <!-- Chemical data --> |C=24 |H=29 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 347,493 | smiles = Oc1ccc2C[C@@H]3[C@@H]4CCCC[C@@]4(CCN3CCc5ccccc5)c2c1 | StdInChI = 1S/C24H29NO/c26-20-10-9-19-16-23-21-8-4-5-12-24(21,22(19)17-20)13-15-25(23)14-11-18-6-2-1-3-7-18/h1-3,6-7,9-10,17,21,23,26H,4-5,8,11-16H2/t21-,23+,24-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CFBQYWXPZVQQTN-QTJGBDASSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''fenomorfan''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 347,493 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 23,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phenomorphan}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phenomorphan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] fxf3wdlsva4cr2a0vk9qaqdry12fze8 0 1235107 42655778 42282066 2026-07-16T07:02:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655778 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phenoperidine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenoperidin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phenoperidine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 562-26-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N01 | ATC_suffix = AH04 | ATC_supplemental = | PubChem = 11226 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 10752 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = G9BH09J4JW | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02611 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=29 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 367,481 | smiles = CCOC(=O)C1(CCN(CCC(O)c2ccccc2)CC1)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C23H29NO3/c1-2-27-22(26)23(20-11-7-4-8-12-20)14-17-24(18-15-23)16-13-21(25)19-9-5-3-6-10-19/h3-12,21,25H,2,13-18H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IPOPQVVNCFQFRK-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenoperidin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 367,481 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 49,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phenoperidine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phenoperidine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] oo39h6kjp25qbrbdpuxdpwrb2mgme9t 0 1235108 42655784 42297646 2026-07-16T07:02:55Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655784 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phenprobamate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenprobamat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phenprobamate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 673-31-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M03 | ATC_suffix = BA01 | ATC_supplemental = | PubChem = 4770 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4606 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = UJZ473TPS0 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01824 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1079576 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=13 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 179,216 | smiles = OC(=N)OCCCc1ccccc1 | StdInChI = 1S/C10H13NO2/c11-10(12)13-8-4-7-9-5-2-1-3-6-9/h1-3,5-6H,4,7-8H2,(H2,11,12) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CAMYKONBWHRPDD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenprobamat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 179,216 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 53,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phenprobamate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phenprobamate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] 7r8jyum7i2f8wob4f3m62h78r4vf5ha 0 1235109 42655785 42277009 2026-07-16T07:02:56Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655785 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phenpromethamine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fenprometamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phenpromethamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 93-88-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 22276 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 7D4542I59V | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=15 |N=1 | molecular_weight = 149,233 | smiles = CNCC(C)c1ccccc1 | StdInChI = 1S/C10H15N/c1-9(8-11-2)10-6-4-3-5-7-10/h3-7,9,11H,8H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AUFSOOYCQYDGES-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fenprometamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 149,233 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 12,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phenpromethamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phenpromethamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] iu972gj1yidouo24t8g0ow9u2f64wi8 0 1235110 42655786 42302926 2026-07-16T07:03:04Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655786 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fentermina.svg | width = | alt = | image2 = Topiramate.svg | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fentermin/topiramat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phentermine/topiramate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 56842108 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=36 |N=2 |O=8 |S=1 | molecular_weight = 488,595 | smiles = CC(C)(N)Cc1ccccc1.CC2(C)O[C@@H]3CO[C@@]4(COS(=O)(=O)N)OC(C)(C)OC4[C@@H]3O2 | StdInChI = 1S/C12H21NO8S.C10H15N/c1-10(2)18-7-5-16-12(6-17-22(13,14)15)9(8(7)19-10)20-11(3,4)21-12;1-10(2,11)8-9-6-4-3-5-7-9/h7-9H,5-6H2,1-4H3,(H2,13,14,15);3-7H,8,11H2,1-2H3/t7-,8-,9?,12+;/m1./s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PWDLDBWXTVILPC-QGGVPXFVSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fentermin/topiramat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 488,595 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 9 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 149,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phentermine/topiramate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phentermine/topiramate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonske kiseline]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Ketali]] gd7kvuggy84vu4ifwcme22eqcht9e26 0 1235111 42655796 42302939 2026-07-16T07:24:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655796 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Phetharbital.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fetarbital | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phetharbital}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 357-67-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9650 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 9271 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 52HG53W51E | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Phetharbital <!-- Chemical data --> |C=14 |H=16 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 260,288 | smiles = CCC1(CC)C(=NC(=O)N(C1=O)c2ccccc2)O | StdInChI = 1S/C14H16N2O3/c1-3-14(4-2)11(17)15-13(19)16(12(14)18)10-8-6-5-7-9-10/h5-9H,3-4H2,1-2H3,(H,15,17,19) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ILORKHQGIMGDFN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fetarbital''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 260,288 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 70,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phetharbital}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phetharbital] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] k9tanfm740lc7bh9pv8fe017f2847cg 0 1235116 42655822 42292425 2026-07-16T08:29:29Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655822 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = 2-(2,4-difluorofenil)-1,3-bis(1H-1,2,4-triazol-1-il)propan-2-ol | image = fluconazole_structure.svg | width = | alt = | image2 = Fluconazole-from-xtal-3D-balls.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flukonazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Biocanol, Biozolene, Diflucan, Elazor | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluconazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Oralno; Intravenozno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 30 sati | excretion = 80% urinom <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 86386-73-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D01 | ATC_suffix = AC15 | ATC_supplemental = , {{ATC|J02|AC01}} | PubChem = 3365 | PubChemSubstance = 46505735 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00196 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3248 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 46081 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=12 |F=2 |N=6 |O=1 | molecular_weight = 306.2708 | smiles = OC(CN1C=NC=N1)(CN1C=NC=N1)C1=C(F)C=C(F)C=C1 | StdInChI = 1S/C13H12F2N6O/c14-10-1-2-11(12(15)3-10)13(22,4-20-8-16-6-18-20)5-21-9-17-7-19-21/h1-3,6-9,22H,4-5H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RFHAOTPXVQNOHP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 138-140 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flukonazol''' je [[triazol]]ni antifungalni agens koji se koristi za tretman ''Oropharyngeal candidiasis'' i ''Cryptococcal meningitis'' kod obolelih od [[AIDS|side]].<ref>{{cite journal |title = DrugBank 3.0: a comprehensive resource for omics research on drugs |author = Knox C, Law V, Jewison T, Liu P, Ly S, Frolkis A, Pon A, Banco K, Mak C, Neveu V, Djoumbou Y, Eisner R, Guo AC, Wishart DS |journal = Nucleic Acids Res. |year = 2011 |volume = 39 |issue = Database issue |pages = D1035-41 | pmid =21059682}}</ref><ref>{{cite journal |title = DrugBank: a knowledgebase for drugs, drug actions and drug targets |author = Wishart DS, Knox C, Guo AC, Cheng D, Shrivastava S, Tzur D, Gautam B, Hassanali M |journal = Nucleic Acids Res |year = 2008 |volume = 36 |issue = Database issue |pages = D901-6 |pmid = 18048412}}</ref> == Reference == {{reflist|2}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluconazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00196 Fluconazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207064755/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00196 |date=2013-12-07 }} [[Kategorija:Antimikotici]] c5erpqewmw9yokanj5bxy7e81be1rme 0 1235118 42655836 42271888 2026-07-16T08:30:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655836 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flupentixol structure.svg | width = | alt = | image2 = Flupentixol3Dan.gif | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flupentiksol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Depixol, Emergil, Fluanxol, Flupentixol | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flupentixol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 19 - 39 h | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2709-56-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5281881 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = 968 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00875 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4445173 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 5121 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 42055 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=27 |F=3 |N=2 |O=1 |S=1 | molecular_weight = 436,533 | smiles = [H]C(CCN1CCN(CCO)CC1)=C1C2C=C(C=CC2SC2=C1C=CC=C2)C(F)(F)F | StdInChI = 1S/C23H27F3N2OS/c24-23(25,26)17-7-8-22-20(16-17)18(19-4-1-2-6-21(19)30-22)5-3-9-27-10-12-28(13-11-27)14-15-29/h1-2,4-8,16,20,22,29H,3,9-15H2/b18-5- | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DTTVNHWDONBIKE-DVZOWYKESA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flupentiksol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 436,533 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 4,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Ų]]) || 52,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flupentixol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00875 Flupentixol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131213095850/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00875 |date=2013-12-13 }} {{Antipsihotici-lat}} [[Kategorija:Antipsihotici]] [[Kategorija:Dopaminski antagonisti]] [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Tioetri]] 2bfxpirq7mx4dg8ht1wqaixoarndsq5 0 1235127 42655833 42277025 2026-07-16T08:30:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655833 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluorouracil.svg | width = | alt = | image2 = Fluorouracil-3D-vdW.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluorouracil | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Adrucil, Arumel, Carac, Carzonal | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluorouracil}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Topikalno, intravenozno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 10-20 minuta | excretion = Renalno <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 51-21-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = L01 | ATC_suffix = BC02 | ATC_supplemental = | PubChem = 3385 | PubChemSubstance = 46508557 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00544 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3268 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C07649 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 46345 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 185 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=4 |H=3 |F=1 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 130,077 | smiles = FC1=CNC(=O)NC1=O | StdInChI = 1S/C4H3FN2O2/c5-2-1-6-4(9)7-3(2)8/h1H,(H2,6,7,8,9) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GHASVSINZRGABV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 283 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluorouracil''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 4 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 130,077 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>Longley DB, Harkin DP, Johnston PG: 5-fluorouracil: mechanisms of action and clinical strategies. Nat Rev Cancer. 2003 May;3(5):330-8. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12724731 12724731]</ref><ref>Petty RD, Cassidy J: Novel fluoropyrimidines: improving the efficacy and tolerability of cytotoxic therapy. Curr Cancer Drug Targets. 2004 Mar;4(2):191-204. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15032669 15032669]</ref><ref>{{Cite pmid|21059682|noedit}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412|noedit}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -1,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Ų]]) || 58,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluorouracil}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00544 Fluorouracil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131209054500/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00544 |date=2013-12-09 }} [[Kategorija:Hemoterapijski agensi]] [[Kategorija:Antimetaboliti]] [[Kategorija:Imunosupresanti]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Nukleobaze]] [[Kategorija:Inhibitori Timidilatne sintaze]] ksp2195jo40wfcqyg605h4uxggwiqz9 0 1235133 42655809 42302953 2026-07-16T08:22:36Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655809 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Floctafenine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Floktafenin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Floctafenine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 23779-99-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N02 | ATC_suffix = BG04 | ATC_supplemental = | PubChem = 3360 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=17 |F=3 |N=2 |O=4 | molecular_weight = 406,355 | smiles = OCC(O)COC(=O)c1ccccc1Nc2ccnc3c(cccc23)C(F)(F)F | StdInChI = 1S/C20H17F3N2O4/c21-20(22,23)15-6-3-5-13-17(8-9-24-18(13)15)25-16-7-2-1-4-14(16)19(28)29-11-12(27)10-26/h1-9,12,26-27H,10-11H2,(H,24,25) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = APQPGQGAWABJLN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Floktafenin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 406,355 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 91,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Floctafenine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Floctafenine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Benzojeve kiseline]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Organofluoridi]] h4pd8tgw68yhd5a58p8l3uei404aqzz 0 1235134 42655810 42297692 2026-07-16T08:22:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655810 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flomoxef.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flomoksef | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flomoxef}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 99665-00-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = DC14 | ATC_supplemental = | PubChem = 65864 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = V9E5U5XF42 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07963 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 15413 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=18 |F=2 |N=6 |O=7 |S=2 | molecular_weight = 496,466 | smiles = CO[C@]1(NC(=O)CSC(F)F)[C@H]2OCC(=C(N2C1=O)C(=O)O)CSc3nnnn3CCO | StdInChI = 1S/C15H18F2N6O7S2/c1-29-15(18-8(25)6-31-13(16)17)11(28)23-9(10(26)27)7(4-30-12(15)23)5-32-14-19-20-21-22(14)2-3-24/h12-13,24H,2-6H2,1H3,(H,18,25)(H,26,27)/t12-,15+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UHRBTBZOWWGKMK-DOMZBBRYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flomoksef''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 496,466 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 12 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 11 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 219,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flomoxef}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flomoxef] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Beta-laktamski antibiotici]] [[Kategorija:Tetrazoli]] bax6rm2ztd0t3gl61gegcd8g1te5y3i 0 1235135 42655811 42307866 2026-07-16T08:23:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655811 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Florantyrone.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Florantiron | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Florantyrone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 519-95-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 10617 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = UZ5LMI200P | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=14 |O=3 | molecular_weight = 302,323 | smiles = OC(=O)CCC(=O)c1ccc2c3cccc4cccc(c2c1)c34 | StdInChI = 1S/C20H14O3/c21-18(9-10-19(22)23)13-7-8-14-15-5-1-3-12-4-2-6-16(20(12)15)17(14)11-13/h1-8,11H,9-10H2,(H,22,23) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QOBAOSCOLAGPKI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 195 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = soluble in [[methanol]], [[ethanol]], [[sodium carbonate]] | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Florantiron''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 302,323 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 54,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Florantyrone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Florantyrone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] 9hthycvxegfi3gj3vpzmdxezg4u7669 0 1235136 42655812 42282087 2026-07-16T08:24:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655812 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Florfenicol.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Florfenikol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Florfenicol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 73231-34-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = BA90 | ATC_supplemental = {{ATCvet|J51|BA90}} | PubChem = 114811 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 102776 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 9J97307Y1H | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04194 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1241590 | synonyms = <small>2,2-dichloro-''N''-((1''R'',2''S'')-3-fluoro-1-hydroxy-1-(4-(methylsulfonyl)phenyl)propan-2-yl)ethanamide</small> <!-- Chemical data --> |C=12 |H=14 |Cl=2 |F=1 |N=1 |O=4 |S=1 | molecular_weight = 358,213 | smiles = CS(=O)(=O)c1ccc(cc1)[C@@H](O)[C@@H](CF)\N=C(/O)\C(Cl)Cl | StdInChI = 1S/C12H14Cl2FNO4S/c1-21(19,20)8-4-2-7(3-5-8)10(17)9(6-15)16-12(18)11(13)14/h2-5,9-11,17H,6H2,1H3,(H,16,18)/t9-,10-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AYIRNRDRBQJXIF-NXEZZACHSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Florfenikol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 358,213 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 95,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Florfenicol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Florfenicol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori proteinske sinteze}} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Sulfoni]] 6gbpl7155sxujzcetj4wtlqsjufrxtc 0 1235137 42655813 42307868 2026-07-16T08:28:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655813 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flosequinan.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flosehinan | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flosequinan}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 76568-02-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C01 | ATC_suffix = DB01 | ATC_supplemental = | PubChem = 4474062 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 6NB119DLU7 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04195 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=10 |F=1 |N=1 |O=2 |S=1 | molecular_weight = 239,266 | smiles = CN1C=C(C(=O)c2ccc(F)cc12)S(=O)C | StdInChI = 1S/C11H10FNO2S/c1-13-6-10(16(2)15)11(14)8-4-3-7(12)5-9(8)13/h3-6H,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UYGONJYYUKVHDD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flosehinan''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 239,266 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 56,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flosequinan}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flosequinan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Sulfoksidi]] hc74ky3ikv23s05ca6e0d6qpcssg0cr 0 1235138 42655814 42282088 2026-07-16T08:29:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655814 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluacizine structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluacizin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluacizine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 30223-48-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 161562 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 141910 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = E2M3325B1R | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 92281 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=21 |F=3 |N=2 |O=1 |S=1 | molecular_weight = 394,454 | smiles = CCN(CC)CCC(=O)N1c2ccccc2Sc3ccc(cc13)C(F)(F)F | StdInChI = 1S/C20H21F3N2OS/c1-3-24(4-2)12-11-19(26)25-15-7-5-6-8-17(15)27-18-10-9-14(13-16(18)25)20(21,22)23/h5-10,13H,3-4,11-12H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VHEOUJNDDFHPGJ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluacizin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 394,454 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 48,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluacizine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fluacizine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antipsihotici-lat}} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Tioetri]] a4hr6b8ls5d8msgyl6lsdr5jer11cxp 0 1235139 42655815 42271881 2026-07-16T08:29:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655815 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluanisone_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluanizon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluanisone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N05 | ATC_suffix = AD09 | ATC_supplemental = | PubChem = 15139 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 14410 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 1D0W98U1I4 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02621 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 58792 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=25 |F=1 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 356,434 | smiles = COc1ccccc1N2CCN(CCCC(=O)c3ccc(F)cc3)CC2 | StdInChI = 1S/C21H25FN2O2/c1-26-21-7-3-2-5-19(21)24-15-13-23(14-16-24)12-4-6-20(25)17-8-10-18(22)11-9-17/h2-3,5,7-11H,4,6,12-16H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IRYFCWPNDIUQOW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluanizon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 356,434 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 32,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluanisone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fluanisone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antipsihotici}} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] j714tkdgx2jmk1kie6ou9aekrcd9cj5 0 1235140 42655816 42302957 2026-07-16T08:29:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655816 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flubendazole.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flubendazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flubendazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 31430-15-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = P02 | ATC_suffix = CA05 | ATC_supplemental = {{ATCvet|P52|AC12}} | PubChem = 35802 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = R8M46911LR | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04200 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 145946 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=12 |F=1 |N=3 |O=3 | molecular_weight = 313,283 | smiles = COC(=O)Nc1nc2ccc(cc2[nH]1)C(=O)c3ccc(F)cc3 | StdInChI = 1S/C16H12FN3O3/c1-23-16(22)20-15-18-12-7-4-10(8-13(12)19-15)14(21)9-2-5-11(17)6-3-9/h2-8H,1H3,(H2,18,19,20,22) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CPEUVMUXAHMANV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flubendazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 313,283 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 84,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flubendazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flubendazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Karbamati]] [[Kategorija:Benzimidazoli]] qmdfp2zhs1fiwpb2v7b8dgk84u2lyr5 0 1235141 42655817 42307869 2026-07-16T08:29:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655817 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flubromazepam_structure2.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flubromazepam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flubromazepam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2647-50-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 12947024 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=10 |Br=1 |F=1 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 333,155 | smiles = Fc1ccccc1C2=NCC(=O)Nc3ccc(Br)cc23 | StdInChI = 1S/C15H10BrFN2O/c16-9-5-6-13-11(7-9)15(18-8-14(20)19-13)10-3-1-2-4-12(10)17/h1-7H,8H2,(H,19,20) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZRKDDZBVSZLOFS-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flubromazepam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 333,155 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 41,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flubromazepam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flubromazepam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Laktami]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organobromidi]] [[Kategorija:Benzodiazepini]] nagidanjgsp9do9r2twxiiwghxdynrd 0 1235142 42655818 42307870 2026-07-16T08:29:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655818 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flubromazolam.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flubromazolam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flubromazolam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 612526-40-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 21930924 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=12 |Br=1 |F=1 |N=4 | molecular_weight = 371,206 | smiles = Cc1nnc2CN=C(c3ccccc3F)c4cc(Br)ccc4n12 | StdInChI = 1S/C17H12BrFN4/c1-10-21-22-16-9-20-17(12-4-2-3-5-14(12)19)13-8-11(18)6-7-15(13)23(10)16/h2-8H,9H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VXGSZBZQCBNUIP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flubromazolam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 371,206 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 43,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flubromazolam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flubromazolam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organobromidi]] sou9v7zb71by3zs4sbup373g1f63kfk 0 1235143 42655819 42307871 2026-07-16T08:29:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655819 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flucindole.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flucindol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flucindole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 40594-09-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 38531 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 5CYU0D0S8M | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02658 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=16 |F=2 |N=2 | molecular_weight = 250,287 | smiles = CN(C)C1CCc2[nH]c3c(F)cc(F)cc3c2C1 | StdInChI = 1S/C14H16F2N2/c1-18(2)9-3-4-13-10(7-9)11-5-8(15)6-12(16)14(11)17-13/h5-6,9,17H,3-4,7H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FXNCRITWFOVSEP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flucindol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 250,287 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 19,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flucindole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flucindole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] nocfpxirvxiesqobncv0ymm85ts6vec 0 1235144 42655821 42287123 2026-07-16T08:29:28Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655821 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluclorolone acetonide skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluklorolon acetonid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluclorolone acetonide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3693-39-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D07 | ATC_suffix = AC02 | ATC_supplemental = | PubChem = 20054914 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = MG258KTA37 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=29 |Cl=2 |F=1 |O=5 | molecular_weight = 487,388 | smiles = CC1(C)O[C@@H]2C[C@H]3[C@@H]4C[C@H](F)C5=CC(=O)C=C[C@]5(C)[C@@]4(Cl)[C@@H](Cl)C[C@]3(C)[C@@]2(O1)C(=O)CO | StdInChI = 1S/C24H29Cl2FO5/c1-20(2)31-19-9-13-14-8-16(27)15-7-12(29)5-6-21(15,3)23(14,26)17(25)10-22(13,4)24(19,32-20)18(30)11-28/h5-7,13-14,16-17,19,28H,8-11H2,1-4H3/t13-,14-,16-,17-,19+,21-,22-,23-,24+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NJNWEGFJCGYWQT-VSXGLTOVSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluklorolon acetonid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 487,388 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 72,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluclorolone acetonide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fluclorolone acetonide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Ketali]] d5hl9rzr7wdzjsh1iw87wtmvmis6boq 0 1235145 42655820 42282090 2026-07-16T08:29:24Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655820 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fludorex.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fludoreks | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fludorex}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 15221-81-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 27139 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 346FQP00BI | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04205 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=14 |F=3 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 233,230 | smiles = CNCC(OC)c1cccc(c1)C(F)(F)F | StdInChI = 1S/C11H14F3NO/c1-15-7-10(16-2)8-4-3-5-9(6-8)11(12,13)14/h3-6,10,15H,7H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CXLOIJUDIPVKOU-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fludoreks''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 233,230 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 21,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fludorex}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fludorex] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] a7kky725iju7p2wlafwh6rkgkdvuq9h 0 1235146 42655823 42302961 2026-07-16T08:29:30Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655823 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flumedroxone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flumedrokson | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flumedroxone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 987-18-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N02 | ATC_suffix = CB01 | ATC_supplemental = | PubChem = 71881 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = K80185F39X | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>(6''S'',10''R'',13''S'',17''S'')-17-acetyl-17-hydroxy-10,13-dimethyl-6-(trifluoromethyl)-2,6,7,8,9,11,12,14,15,16-decahydro-1''H''-cyclopenta[''a'']phenanthren-3-one<br />17-Acetyloxy-6α-(trifluoromethyl)preg-4-ene-3,20-dione</small> <!-- Chemical data --> |C=22 |H=29 |F=3 |O=3 | molecular_weight = 398,459 | smiles = CC(=O)[C@]1(O)CCC2C3C[C@@H](C4=CC(=O)CC[C@]4(C)C3CC[C@]12C)C(F)(F)F | StdInChI = 1S/C22H29F3O3/c1-12(26)21(28)9-6-16-14-11-18(22(23,24)25)17-10-13(27)4-7-19(17,2)15(14)5-8-20(16,21)3/h10,14-16,18,28H,4-9,11H2,1-3H3/t14?,15?,16?,18-,19+,20-,21+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CDZJOBWKHSYNMO-BQVNIZPZSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flumedrokson''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 398,459 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 54,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flumedroxone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flumedroxone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] 04zkuumuersokyhxsyqy1o4jlwtpw0v 0 1235147 42655824 42282092 2026-07-16T08:29:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655824 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flumequine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flumekvin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flumequine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 42835-25-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = MB07 | ATC_supplemental = | PubChem = 3374 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3257 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = UVG8VSP2SJ | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02302 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>9-Fluoro-6,7-dihydro-5-methyl-1-oxo-1''H'',5''H''-benzo[''ij'']-quinolizine-2-carboxylic acid</small> <!-- Chemical data --> |C=14 |H=12 |F=1 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 261,248 | smiles = CC1CCc2cc(F)cc3C(=O)C(=CN1c23)C(=O)O | StdInChI = 1S/C14H12FNO3/c1-7-2-3-8-4-9(15)5-10-12(8)16(7)6-11(13(10)17)14(18)19/h4-7H,2-3H2,1H3,(H,18,19) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DPSPPJIUMHPXMA-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 253 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flumekvin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 261,248 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 57,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flumequine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flumequine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori nukleinskih kiselina}} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] sq81gx5v7tqppr1pskj6sglvzbeexji 0 1235148 42655825 42287124 2026-07-16T08:29:34Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655825 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flumetasone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flumetazon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flumetasone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2135-17-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D07 | ATC_suffix = AB03 | ATC_supplemental = , {{ATC|D07|XB01}} (combinations), {{ATCvet|H02|AB90}} | PubChem = 16490 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = LR3CD8SX89 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04208 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1201392 | synonyms = (6''S'',8''S'',9''S'',10''S'',11''S'',13''S'',14''S'',16''R'',17''R'')-6,9-difluoro-11,17-dihydroxy-17-(2-hydroxyacetyl)-10,13,16-trimethyl-6,7,8,11,12,14,15,16-octahydrocyclopenta[''a'']phenanthren-3-one <!-- Chemical data --> |C=22 |H=28 |F=2 |O=5 | molecular_weight = 410,452 | smiles = C[C@@H]1C[C@H]2[C@@H]3C[C@H](F)C4=CC(=O)C=C[C@]4(C)[C@@]3(F)[C@@H](O)C[C@]2(C)[C@@]1(O)C(=O)CO | StdInChI = 1S/C22H28F2O5/c1-11-6-13-14-8-16(23)15-7-12(26)4-5-19(15,2)21(14,24)17(27)9-20(13,3)22(11,29)18(28)10-25/h4-5,7,11,13-14,16-17,25,27,29H,6,8-10H2,1-3H3/t11-,13+,14+,16+,17+,19+,20+,21+,22+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WXURHACBFYSXBI-GQKYHHCASA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flumetazon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 410,452 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 94,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flumetasone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flumetasone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Glukokortikoidi]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] fvmx5fj5wpf0sqr508mm957kpsdqhta 0 1235149 42655826 42271884 2026-07-16T08:29:36Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655826 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluminorex.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluminoreks | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluminorex}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 720-76-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 24100 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 22530 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = LUO2Z7954T | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04210 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=9 |F=3 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 230,186 | smiles = FC(F)(F)c1ccc(cc1)C2CNC(=N)O2 | StdInChI = 1S/C10H9F3N2O/c11-10(12,13)7-3-1-6(2-4-7)8-5-15-9(14)16-8/h1-4,8H,5H2,(H2,14,15) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NMGYDYBWRZHLHR-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluminoreks''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 230,186 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 45,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluminorex}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fluminorex] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Oksazolidini]] s82r331qof2e3iz8l7p6o8vyx6pacm0 0 1235150 42655827 42302962 2026-07-16T08:29:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655827 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flumizole structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flumizol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flumizole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 36740-73-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 37518 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 34419 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = Y4YQF944N9 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04211 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 430150 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=15 |F=3 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 348,319 | smiles = COc1ccc(cc1)c2nc([nH]c2c3ccc(OC)cc3)C(F)(F)F | StdInChI = 1S/C18H15F3N2O2/c1-24-13-7-3-11(4-8-13)15-16(23-17(22-15)18(19,20)21)12-5-9-14(25-2)10-6-12/h3-10H,1-2H3,(H,22,23) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OPYFPDBMMYUPME-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flumizol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 348,319 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 47,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flumizole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flumizole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Imidazoli]] bo9i5098h6h4mlmuw3fmhu0nwjxsie4 0 1235151 42655828 42302963 2026-07-16T08:29:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655828 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flunixin Structural Formulae V.1.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluniksin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flunixin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 38677-85-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = M01 | ATC_suffix = AG90 | ATC_supplemental = | PubChem = 38081 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 356IB1O400 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04215 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1652146 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=11 |F=3 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 296,245 | smiles = Cc1c(Nc2ncccc2C(=O)O)cccc1C(F)(F)F | StdInChI = 1S/C14H11F3N2O2/c1-8-10(14(15,16)17)5-2-6-11(8)19-12-9(13(20)21)4-3-7-18-12/h2-7H,1H3,(H,18,19)(H,20,21) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NOOCSNJCXJYGPE-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluniksin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 296,245 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 62,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flunixin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flunixin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Piridini]] n5r2o9mgqsiw3ne21pmuoetgpw5t6yr 0 1235152 42655829 42277024 2026-07-16T08:29:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655829 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = flunoxaprofen.png | width = | alt = | image2 = Flunoxaprofen-space-filling.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flunoksaprofen | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flunoxaprofen}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 66934-18-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = G02 | ATC_suffix = CC04 | ATC_supplemental = {{ATC|M01|AE15}} | PubChem = 68869 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = UKU5U19W9M | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07219 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1614641 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=12 |F=1 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 285,270 | smiles = C[C@H](C(=O)O)c1ccc2oc(nc2c1)c3ccc(F)cc3 | StdInChI = 1S/C16H12FNO3/c1-9(16(19)20)11-4-7-14-13(8-11)18-15(21-14)10-2-5-12(17)6-3-10/h2-9H,1H3,(H,19,20)/t9-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ARPYQKTVRGFPIS-VIFPVBQESA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flunoksaprofen''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 285,270 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 63,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flunoxaprofen}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flunoxaprofen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Nesteroidni antiinflamatorni lek}} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Benzoksazoli]] ilcxufm1ke0nzs5drm9l5yofupk0sna 0 1235153 42655830 42287129 2026-07-16T08:29:44Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655830 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluocortin.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluokortin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluocortin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 33124-50-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D07 | ATC_suffix = AB04 | ATC_supplemental = | PubChem = 22875828 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 03837V0H1Y | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07972 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>2-[(1''S'',2''R'',8''S'',10''S'',11''S'',13''R'',14''S'',15''S'',17''S'')-8-fluoro-17-hydroxy-2,13,15-trimethyl-5-oxotetracyclo[8.7.0.0^2,7.0^11,15]heptadeca-3,6-dien-14-yl]-2-oxoacetic acid</small> <!-- Chemical data --> |C=22 |H=27 |F=1 |O=5 | molecular_weight = 390,445 | smiles = C[C@@H]1C[C@H]2[C@@H]3C[C@H](F)C4=CC(=O)C=C[C@]4(C)[C@H]3[C@@H](O)C[C@]2(C)[C@H]1C(=O)C(=O)O | StdInChI = 1S/C22H27FO5/c1-10-6-13-12-8-15(23)14-7-11(24)4-5-21(14,2)18(12)16(25)9-22(13,3)17(10)19(26)20(27)28/h4-5,7,10,12-13,15-18,25H,6,8-9H2,1-3H3,(H,27,28)/t10-,12+,13+,15+,16+,17-,18-,21+,22+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PUWHHWCHAVXSIG-NCLPIGKXSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluokortin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 390,445 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 91,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluocortin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fluocortin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] qvxh1e8iy05xcjhi821otwebrau7jhw 0 1235154 42655831 42287130 2026-07-16T08:29:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655831 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluocortolone skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluokortolon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluocortolone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 152-97-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C05 | ATC_suffix = AA08 | ATC_supplemental = {{ATC|D07|AC05}} {{ATC|H02|AB03}} | PubChem = 9053 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8701 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 65VXC1MH0J | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04218 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 251634 | synonyms = <small>(6''S'',8''S'',9''R'',10''S'',11''S'',13''S'',14''S'',16''R'',17''S'')-6-fluoro-11-hydroxy-17-(2-hydroxyacetyl)-10,13,16-trimethyl-6,7,8,9,11,12,14,15,16,17-decahydrocyclopenta[''a'']phenanthren-3-one</small> <!-- Chemical data --> |C=22 |H=29 |F=1 |O=4 | molecular_weight = 376,462 | smiles = C[C@@H]1C[C@H]2[C@@H]3C[C@H](F)C4=CC(=O)C=C[C@@]4(C)[C@H]3[C@@H](O)C[C@@]2(C)[C@H]1C(=O)CO | StdInChI = 1S/C22H29FO4/c1-11-6-14-13-8-16(23)15-7-12(25)4-5-21(15,2)20(13)17(26)9-22(14,3)19(11)18(27)10-24/h4-5,7,11,13-14,16-17,19-20,24,26H,6,8-10H2,1-3H3/t11-,13+,14+,16+,17+,19-,20-,21-,22-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GAKMQHDJQHZUTJ-YPKPNGGJSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluokortolon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 376,462 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 74,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluocortolone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fluocortolone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] 6zpvlbewu5w924s7xl7s3qvfrjuv1zd 0 1235155 42655832 42271886 2026-07-16T08:30:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655832 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluorophen structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluorofen | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluorophen}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 86495-14-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3036297 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2300351 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=26 |F=1 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 339,446 | smiles = C[C@H]1[C@@H]2Cc3ccc(O)cc3[C@@]1(C)CCN2CCc4ccc(F)cc4 | StdInChI = 1S/C22H26FNO/c1-15-21-13-17-5-8-19(25)14-20(17)22(15,2)10-12-24(21)11-9-16-3-6-18(23)7-4-16/h3-8,14-15,21,25H,9-13H2,1-2H3/t15-,21-,22-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PUPFATUGTIQBQA-RXYZOABWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluorofen''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 339,446 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 23,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluorophen}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fluorophen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] pym0629x6jhgv9ttadvr0shotryu13w 0 1235156 42655834 42271887 2026-07-16T08:30:12Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655834 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluotracen.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluotracen | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluotracen}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 35764-73-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 42291 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 38565 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 3026WKR55S | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=24 |F=3 |N=1 | molecular_weight = 347,417 | smiles = CC1c2ccccc2C(CCCN(C)C)c3cc(ccc13)C(F)(F)F | StdInChI = 1S/C21H24F3N/c1-14-16-7-4-5-8-18(16)19(9-6-12-25(2)3)20-13-15(21(22,23)24)10-11-17(14)20/h4-5,7-8,10-11,13-14,19H,6,9,12H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JTAJFHGSVCEPKC-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluotracen''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 347,417 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 3,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluotracen}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fluotracen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antipsihotici-lat}} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] nwqq5jldbn9z0a7549i2bob9yn6xwlx 0 1235157 42655835 42282097 2026-07-16T08:30:13Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655835 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluparoxan.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluparoksan | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluparoxan}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 105182-45-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 72036 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 65029 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = WGA8E072GX | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1765294 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=10 |F=1 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 195,190 | smiles = Fc1cccc2O[C@H]3CNC[C@@H]3Oc12 | StdInChI = 1S/C10H10FNO2/c11-6-2-1-3-7-10(6)14-9-5-12-4-8(9)13-7/h1-3,8-9,12H,4-5H2/t8-,9-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XSOUHEXVEOQRKJ-IUCAKERBSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluparoksan''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 195,190 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 30,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluparoxan}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fluparoxan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] p0v5edcf0dc79mpurjdnei8koux1lza 0 1235158 42655837 42287135 2026-07-16T08:30:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655837 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluperolone acetate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluperolon acetat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluperolone acetate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2119-75-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D07 | ATC_suffix = AB05 | ATC_supplemental = | PubChem = 66257 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>[(2''S'')-1-[(8''S'',9''S'',10''S'',11''S'',13''S'',14''S'',17''R'')-9-fluoro-11,17-dihydroxy-10,13-dimethyl-3-oxo-6,7,8,11,12,14,15,16-octahydrocyclopenta[''a'']phenanthren-17-yl]-1-oxo-propan-2-yl] acetate </small> <!-- Chemical data --> |C=24 |H=31 |F=1 |O=6 | molecular_weight = 434,498 | smiles = C[C@H](OC(=O)C)C(=O)[C@@]1(O)CC[C@H]2[C@@H]3CCC4=CC(=O)C=C[C@]4(C)[C@@]3(F)[C@@H](O)C[C@]12C | StdInChI = 1S/C24H31FO6/c1-13(31-14(2)26)20(29)23(30)10-8-17-18-6-5-15-11-16(27)7-9-21(15,3)24(18,25)19(28)12-22(17,23)4/h7,9,11,13,17-19,28,30H,5-6,8,10,12H2,1-4H3/t13-,17-,18-,19-,21-,22-,23-,24-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HHPZZKDXAFJLOH-QZIXMDIESA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluperolon acetat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 434,498 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 100,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluperolone acetate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fluperolone acetate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Glukokortikoidi]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] 8gb3h3il0enkbrn1nqwwwvgc64vmc6n 0 1235159 42655838 42297712 2026-07-16T08:30:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655838 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flupirtine Structural Formula V1.svg | width = | alt = | image2 = Flupirtine3Dan.gif | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flupirtin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flupirtine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 56995-20-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N02 | ATC_suffix = BG07 | ATC_supplemental = | PubChem = 53276 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = 2598 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 48119 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = MOH3ET196H | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07978 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 255044 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=17 |F=1 |N=4 |O=2 | molecular_weight = 304,319 | smiles = CCO\C(=N\C1=C(N)N\C(=N/Cc2ccc(F)cc2)\C=C1)\O | StdInChI = 1S/C15H17FN4O2/c1-2-22-15(21)19-12-7-8-13(20-14(12)17)18-9-10-3-5-11(16)6-4-10/h3-8H,2,9H2,1H3,(H,19,21)(H3,17,18,20) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JUUFBMODXQKSTD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flupirtin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 304,319 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 92,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flupirtine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flupirtine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Organofluoridi]] mcwlmquqwpiuj23rfkau4selqrdbubn 0 1235160 42655839 42297713 2026-07-16T08:30:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655839 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluprazine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluprazin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluprazine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 76716-60-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 71153 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 64297 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 713BBL6840 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=19 |F=3 |N=4 |O=1 | molecular_weight = 316,322 | smiles = NC(=O)NCCN1CCN(CC1)c2cccc(c2)C(F)(F)F | StdInChI = 1S/C14H19F3N4O/c15-14(16,17)11-2-1-3-12(10-11)21-8-6-20(7-9-21)5-4-19-13(18)22/h1-3,10H,4-9H2,(H3,18,19,22) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CHQKHXJPWDSTPY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluprazin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 316,322 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 61,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluprazine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fluprazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Ureje]] r6p81lgtv8ab4zlbgp1berqqyhtwpti 0 1235176 42655850 42297714 2026-07-16T08:30:53Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655850 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluvastatine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluvastatin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Canef, Cranoc, Lescol, Lescol XL | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluvastatin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Oralno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 3 h | excretion = Fekalno <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 93957-54-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C10 | ATC_suffix = AA04 | ATC_supplemental = | PubChem = 1548972 | PubChemSubstance = 46505668 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB01095 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 1265982 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C07014 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 5136 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1078 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=26 |F=1 |N=1 |O=4 | molecular_weight = 411,466 | smiles = CC(C)N1C(\C=C\[C@H](O)C[C@H](O)CC(O)=O)=C(C2=CC=C(F)C=C2)C2=CC=CC=C12 | StdInChI = 1S/C24H26FNO4/c1-15(2)26-21-6-4-3-5-20(21)24(16-7-9-17(25)10-8-16)22(26)12-11-18(27)13-19(28)14-23(29)30/h3-12,15,18-19,27-28H,13-14H2,1-2H3,(H,29,30)/b12-11+/t18-,19-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FJLGEFLZQAZZCD-JUFISIKESA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 194-197 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluvastatin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 411,466 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 4,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Ų]]) || 82,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluvastatin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB01095 Fluvastatin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216140800/http://www.drugbank.ca/drugs/DB01095 |date=2013-12-16 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Indoli]] hpqbx8fbkdkha95fmt05j6uvwtfyq6a 0 1235185 42655864 42297757 2026-07-16T09:34:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655864 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = FosfomycinImage.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fosfomicin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fosfomycin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Oralno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 5,7 h | excretion = Renalno, fekalno <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 23155-02-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = XX01 | ATC_supplemental = | PubChem = 446987 | PubChemSubstance = 46506665 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00828 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 394204 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C06454 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1757 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=3 |H=7 |O=4 |P=1 | molecular_weight = 138,059 | smiles = C[C@@H]1O[C@@H]1P(O)(O)=O | StdInChI = 1S/C3H7O4P/c1-2-3(7-2)8(4,5)6/h2-3H,1H3,(H2,4,5,6)/t2-,3+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YMDXZJFXQJVXBF-STHAYSLISA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 94 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fosfomicin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 3 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 138,059 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682|noedit}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412|noedit}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || 0,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Ų]]) || 79,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fosfomycin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00828 Fosfomycin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140512213642/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00828 |date=2014-05-12 }} [[Kategorija:Antibiotici]] [[Kategorija:Epoksidi]] [[Kategorija:Fosforaste kiseline]] qbtqx0hyps428l10wjl71yf1vjez6v9 0 1235189 42655840 42287136 2026-07-16T08:30:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655840 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluprednidene acetate.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flupredniden acetat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluprednidene acetate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1255-35-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D07 | ATC_suffix = AB07 | ATC_supplemental = , {{ATC|D07|XB03}} (combinations) | PubChem = 14742 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>[2-[(9''R'',17''R'')-9-Fluoro-11,17-dihydroxy-10,13-dimethyl-16-methylidene-3-oxo-7,8,11,12,14,15-hexahydro-6''H''-cyclopenta[''a'']phenanthren-17-yl]-2-oxoethyl] acetate</small> <!-- Chemical data --> |C=24 |H=29 |F=1 |O=6 | molecular_weight = 432,482 | smiles = CC(=O)OCC(=O)[C@@]1(O)C(=C)CC2C3CCC4=CC(=O)C=CC4(C)[C@@]3(F)C(O)CC12C | StdInChI = 1S/C24H29FO6/c1-13-9-18-17-6-5-15-10-16(27)7-8-21(15,3)23(17,25)19(28)11-22(18,4)24(13,30)20(29)12-31-14(2)26/h7-8,10,17-19,28,30H,1,5-6,9,11-12H2,2-4H3/t17?,18?,19?,21?,22?,23-,24-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DEFOZIFYUBUHHU-WDWFXJGJSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flupredniden acetat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 432,482 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 100,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluprednidene acetate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fluprednidene acetate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] pz36k7l1jynbv5gpf8aoqjqdu2ah4qh 0 1235190 42655841 42277027 2026-07-16T08:30:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655841 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluproquazone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluprohazon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluproquazone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 40507-23-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 38503 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 35289 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = U4K85O58HD | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04229 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=17 |F=1 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 296,339 | smiles = CC(C)N1C(=O)N=C(c2ccc(F)cc2)c3ccc(C)cc13 | StdInChI = 1S/C18H17FN2O/c1-11(2)21-16-10-12(3)4-9-15(16)17(20-18(21)22)13-5-7-14(19)8-6-13/h4-11H,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZWOUXWWGKJBAHQ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluprohazon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 296,339 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 32,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluproquazone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fluproquazone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Nesteroidni antiinflamatorni lek-lat}} [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] azbc989di6ty7z074julvp7rces04bb 0 1235191 42655842 42277028 2026-07-16T08:30:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655842 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flurithromycin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluritromicin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flurithromycin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 82664-20-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = FA14 | ATC_supplemental = | PubChem = 71260 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 64388 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 56C9DTE69V | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07242 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=37 |H=66 |F=1 |N=1 |O=13 | molecular_weight = 751,917 | smiles = CC[C@H]1OC(=O)[C@H](C)[C@@H](O[C@H]2C[C@](C)(OC)[C@@H](O)[C@H](C)O2)[C@H](C)[C@@H](O[C@@H]3O[C@H](C)C[C@@H]([C@H]3O)N(C)C)[C@@](C)(O)C[C@@](C)(F)C(=O)[C@H](C)[C@@H](O)[C@@]1(C)O | StdInChI = 1S/C37H66FNO13/c1-14-24-37(10,46)29(42)21(5)28(41)34(7,38)17-35(8,45)31(52-33-26(40)23(39(11)12)15-18(2)48-33)19(3)27(20(4)32(44)50-24)51-25-16-36(9,47-13)30(43)22(6)49-25/h18-27,29-31,33,40,42-43,45-46H,14-17H2,1-13H3/t18-,19+,20-,21+,22+,23+,24-,25+,26-,27+,29-,30+,31-,33+,34-,35+,36+,37+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XOEUHCONYHZURQ-LMMDHYODSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluritromicin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 37 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 751,917 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 14 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 5 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 193,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flurithromycin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flurithromycin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori proteinske sinteze}} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] rs3xwjj6gjjtwjpryv3iqwe85dvruf6 0 1235192 42655843 42282098 2026-07-16T08:30:25Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655843 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flurothyl.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flurotil | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flurothyl}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 333-36-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9528 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 9Z467FG2YK | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Hexafluorodiethyl ether <!-- Chemical data --> |C=4 |H=4 |F=6 |O=1 | molecular_weight = 182,064 | smiles = FC(F)(F)COCC(F)(F)F | StdInChI = 1S/C4H4F6O/c5-3(6,7)1-11-2-4(8,9)10/h1-2H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KGPPDNUWZNWPSI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = 1.404 g/cm³ | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flurotil''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 4 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 182,064 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 9,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flurothyl}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flurothyl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Organofluoridi]] q68yfwhijt0jwyerzab66it9howjv5u 0 1235193 42655844 42302978 2026-07-16T08:30:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655844 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flutazolam.svg | width = | alt = | image2 = Flutazolam ball-and-stick.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flutazolam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flutazolam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 27060-91-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3398 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3281 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 5G2K7O5D8S | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01286 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1697836 | synonyms = <small>13-chloro- 2-(2-fluorophenyl)- 9-(2-hydroxyethyl)- 3-oxa- 6,9-diazatricyclo[8.4.0.0^2,6] tetradeca-1(10),11,13- trien- 8-one</small> <!-- Chemical data --> |C=19 |H=18 |Cl=1 |F=1 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 376,809 | smiles = OCCN1C(=O)CN2CCOC2(c3ccccc3F)c4cc(Cl)ccc14 | StdInChI = 1S/C19H18ClFN2O3/c20-13-5-6-17-15(11-13)19(14-3-1-2-4-16(14)21)22(8-10-26-19)12-18(25)23(17)7-9-24/h1-6,11,24H,7-10,12H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WMFSSTNVXWNLKI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flutazolam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 376,809 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 53,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flutazolam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flutazolam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] lcrorcxxu8dg01jt2rqn1qf84qr2zu7 0 1235194 42655845 42302979 2026-07-16T08:30:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655845 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flutemazepam.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flutemazepam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flutemazepam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 52391-89-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 40344 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 36859 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = J8U5694BCW | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 291770 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=12 |Cl=1 |F=1 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 318,730 | smiles = CN1C(=O)C(O)N=C(c2ccccc2F)c3cc(Cl)ccc13 | StdInChI = 1S/C16H12ClFN2O2/c1-20-13-7-6-9(17)8-11(13)14(19-15(21)16(20)22)10-4-2-3-5-12(10)18/h2-8,15,21H,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RMFYWNFETXNTIQ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flutemazepam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 318,730 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 52,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flutemazepam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flutemazepam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Benzodiazepini]] aopkektio6ihekpwg15ij7an156zgvb 0 1235196 42655846 42302980 2026-07-16T08:30:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655846 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluticasone propionate.svg | width = | alt = | image2 = Salmeterol.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flutikazon/salmeterol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluticasone/salmeterol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R03 | ATC_suffix = AK06 | ATC_supplemental = | PubChem = 9811567 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 7987322 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=50 |H=68 |F=3 |N=1 |O=9 |S=1 | molecular_weight = 916,136 | smiles = CCC(=O)O[C@]1([C@H](C)C[C@H]2[C@@H]3C[C@H](F)C4=CC(=O)C=C[C@@]4(C)[C@]3(F)[C@@H](O)C[C@@]12C)C(=O)SCF.OCc5cc(ccc5O)C(O)CNCCCCCCOCCCCc6ccccc6 | StdInChI = 1S/C25H31F3O5S.C25H37NO4/c1-5-20(31)33-25(21(32)34-12-26)13(2)8-15-16-10-18(27)17-9-14(29)6-7-22(17,3)24(16,28)19(30)11-23(15,25)4;27-20-23-18-22(13-14-24(23)28)25(29)19-26-15-7-1-2-8-16-30-17-9-6-12-21-10-4-3-5-11-21/h6-7,9,13,15-16,18-19,30H,5,8,10-12H2,1-4H3;3-5,10-11,13-14,18,25-29H,1-2,6-9,12,15-17,19-20H2/t13-,15+,16+,18+,19+,22-,23-,24-,25-;/m1./s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YYAZJTUGSQOFHG-HHTCYTMFSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flutikazon/salmeterol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 50 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 916,136 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 11 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 5 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 22 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 8,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -14,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 187,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluticasone/salmeterol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fluticasone/salmeterol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Tioetri]] ca5omk40iuti1k5uc78kcg6hwwo0vfq 0 1235197 42655847 42271893 2026-07-16T08:30:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655847 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flutoprazepam.svg | width = | alt = | image2 = Flutoprazepam ball-and-stick.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flutoprazepam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flutoprazepam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 25967-29-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3400 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3283 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 2GHY1101MM | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01279 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=16 |Cl=1 |F=1 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 342,795 | smiles = Fc1ccccc1C2=NCC(=O)N(CC3CC3)c4ccc(Cl)cc24 | StdInChI = 1S/C19H16ClFN2O/c20-13-7-8-17-15(9-13)19(14-3-1-2-4-16(14)21)22-10-18(24)23(17)11-12-5-6-12/h1-4,7-9,12H,5-6,10-11H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OFVXPDXXVSGEPX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flutoprazepam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 342,795 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 32,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flutoprazepam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flutoprazepam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antiepileptici}} {{Hipnotici i sedativi}} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Benzodiazepini]] 9p9shi1eu39tj7xx8obap20idt5wy85 0 1235198 42655848 42302981 2026-07-16T08:30:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655848 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Flutrimazole.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Flutrimazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Flutrimazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 119006-77-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D01 | ATC_suffix = AC16 | ATC_supplemental = {{ATC|G01|AF18}} | PubChem = 3401 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3284 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 776S0UP252 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07193 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=16 |F=2 |N=2 | molecular_weight = 346,373 | smiles = Fc1ccc(cc1)C(c2ccccc2)(c3ccccc3F)n4ccnc4 | StdInChI = 1S/C22H16F2N2/c23-19-12-10-18(11-13-19)22(26-15-14-25-16-26,17-6-2-1-3-7-17)20-8-4-5-9-21(20)24/h1-16H | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QHMWCHQXCUNUAK-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Flutrimazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 346,373 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 17,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Flutrimazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Flutrimazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Imidazoli]] fvlqb0qp8avc6hnoxoh1gn1mzblyhvw 0 1235199 42655849 42302982 2026-07-16T08:30:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655849 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fluvalinat Structural Formula V3.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fluvalinat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fluvalinate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = P53 | ATC_suffix = AC10 | ATC_supplemental = | PubChem = 50516 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 45805 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C18790 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=26 |H=22 |Cl=1 |F=3 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 502,913 | smiles = CC(C)C(Nc1ccc(cc1Cl)C(F)(F)F)C(=O)OC(C#N)c2cccc(Oc3ccccc3)c2 | StdInChI = 1S/C26H22ClF3N2O3/c1-16(2)24(32-22-12-11-18(14-21(22)27)26(28,29)30)25(33)35-23(15-31)17-7-6-10-20(13-17)34-19-8-4-3-5-9-19/h3-14,16,23-24,32H,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = INISTDXBRIBGOC-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fluvalinat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 26 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 502,913 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 7,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -9,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 71,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fluvalinate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fluvalinate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Nitrili]] i52b47m16d7lmklzzswzeq7pgucigj2 0 1235200 42655856 42287143 2026-07-16T09:18:53Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655856 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Formocortal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Formokortal | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Formocortal}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = S01 | ATC_suffix = BA12 | ATC_supplemental = | PubChem = 17794 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 8E21R0Z4M5 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>3-(2-chloroethoxy)-6-formyl-9α-fluoropregna-3,5-diene-11β,16α,17,21-tetrol-20-one 21-acetate</small> <!-- Chemical data --> |C=29 |H=38 |Cl=1 |F=1 |O=8 | molecular_weight = 569,059 | smiles = CC(=O)OCC(=O)[C@@]12OC(C)(C)O[C@@H]1CC3C4CC(=C5C=C(CCC5(C)[C@@]4(F)C(O)CC23C)OCCCl)C=O | StdInChI = 1S/C29H38ClFO8/c1-16(33)37-15-23(35)29-24(38-25(2,3)39-29)12-20-21-10-17(14-32)19-11-18(36-9-8-30)6-7-26(19,4)28(21,31)22(34)13-27(20,29)5/h11,14,20-22,24,34H,6-10,12-13,15H2,1-5H3/t20?,21?,22?,24-,26?,27?,28+,29-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QNXUUBBKHBYRFW-DEENWUMDSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Formokortal''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 29 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 569,059 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 108,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Formocortal}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Formocortal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Aldehidi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Ketali]] d54sno5qv5bhqsot9vf4qs4v6tnoif9 0 1235201 42655861 42307891 2026-07-16T09:33:44Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655861 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fosazepam.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fosazepam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fosazepam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 35322-07-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 37114 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 34056 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 13AK3H33SG | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04248 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=18 |Cl=1 |N=2 |O=2 |P=1 | molecular_weight = 360,774 | smiles = CP(=O)(C)CN1C(=O)CN=C(c2ccccc2)c3cc(Cl)ccc13 | StdInChI = 1S/C18H18ClN2O2P/c1-24(2,23)12-21-16-9-8-14(19)10-15(16)18(20-11-17(21)22)13-6-4-3-5-7-13/h3-10H,11-12H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JMYCGCXYZZHWMO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fosazepam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 360,774 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 59,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fosazepam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fosazepam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Benzodiazepini]] q4lif9q9a27f8zybtywt42nkdcijf6n 0 1235202 42655862 42307893 2026-07-16T09:34:13Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655862 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fosfestrol.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fosfestrol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fosfestrol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 13425-53-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = L02 | ATC_suffix = AA04 | ATC_supplemental = | PubChem = 3032325 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2297327 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = A0E0NMA80F | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D00946 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=22 |O=8 |P=2 | molecular_weight = 428,310 | smiles = CC\C(=C(\CC)/c1ccc(OP(=O)(O)O)cc1)\c2ccc(OP(=O)(O)O)cc2 | StdInChI = 1S/C18H22O8P2/c1-3-17(13-5-9-15(10-6-13)25-27(19,20)21)18(4-2)14-7-11-16(12-8-14)26-28(22,23)24/h5-12H,3-4H2,1-2H3,(H2,19,20,21)(H2,22,23,24)/b18-17+ | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NLORYLAYLIXTID-ISLYRVAYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fosfestrol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 428,310 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 153,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fosfestrol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fosfestrol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Alkeni]] [[Kategorija:Organofosfati]] hbva37ladglw19fbae0ooq2um7yosql 0 1235204 42655863 42297743 2026-07-16T09:34:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655863 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fosfluconazol.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fosflukonazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fosfluconazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 214356 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 185843 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 3JIJ299EWH | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1614657 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=13 |F=2 |N=6 |O=4 |P=1 | molecular_weight = 386,251 | smiles = OP(=O)(O)OC(Cn1cncn1)(Cn2cncn2)c3ccc(F)cc3F | StdInChI = 1S/C13H13F2N6O4P/c14-10-1-2-11(12(15)3-10)13(25-26(22,23)24,4-20-8-16-6-18-20)5-21-9-17-7-19-21/h1-3,6-9H,4-5H2,(H2,22,23,24) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GHJWNRRCRIGGIO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fosflukonazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 386,251 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 138,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fosfluconazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fosfluconazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organofosfati]] 4qd3e7o7rrlve1phmpbrvxqcn9s1i1m 0 1235205 42655865 42303004 2026-07-16T09:39:24Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655865 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fostedil_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fostedil | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fostedil}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 75889-62-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 53421 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 48253 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = D41WS786UL | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D04260 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 39516 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=20 |N=1 |O=3 |P=1 |S=1 | molecular_weight = 361,395 | smiles = CCOP(=O)(Cc1ccc(cc1)c2nc3ccccc3s2)OCC | StdInChI = 1S/C18H20NO3PS/c1-3-21-23(20,22-4-2)13-14-9-11-15(12-10-14)18-19-16-7-5-6-8-17(16)24-18/h5-12H,3-4,13H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FVYRUSCZCWSFLT-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fostedil''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 361,395 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 86,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fostedil}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fostedil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fosfonatni estri]] [[Kategorija:Benzotiazoli]] aqwjw8er2sugye62zytajx7hck1ef7l 0 1235206 42655866 42303010 2026-07-16T09:53:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655866 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Frakefamide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Frakefamid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Frakefamide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 188196-22-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5493563 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4591495 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=30 |H=34 |F=1 |N=5 |O=5 | molecular_weight = 563,620 | smiles = C[C@@H](\N=C(/O)\[C@@H](N)Cc1ccc(O)cc1)\C(=N\C(=O)[C@H](Cc2ccccc2)\N=C(/O)\[C@@H](N)Cc3ccc(F)cc3)\O | StdInChI = 1S/C30H34FN5O5/c1-18(34-28(39)24(32)16-21-9-13-23(37)14-10-21)27(38)36-30(41)26(17-19-5-3-2-4-6-19)35-29(40)25(33)15-20-7-11-22(31)12-8-20/h2-14,18,24-26,37H,15-17,32-33H2,1H3,(H,34,39)(H,35,40)(H,36,38,41)/t18-,24+,25+,26+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HESSKXOHGGYIFY-JTQLPTLWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Frakefamid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 30 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 563,620 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 10 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 6 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 12 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 187,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Frakefamide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Frakefamide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] abfl5o5yrgmk48trqgeeyfjzql7qo43 0 1235207 42655888 42303028 2026-07-16T11:54:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655888 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Furafylline.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Furafilin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Furafylline}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 80288-49-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = <!-- 'none' if uncategorised --> | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3433 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = C2087G0XX3 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 372638 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=12 |N=4 |O=3 | molecular_weight = 260,249 | smiles = CN1C(=O)N(Cc2occc2)c3nc(C)[nH]c3C1=O | StdInChI = 1S/C12H12N4O3/c1-7-13-9-10(14-7)16(6-8-4-3-5-19-8)12(18)15(2)11(9)17/h3-5H,6H2,1-2H3,(H,13,14) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KGQZGCIVHYLPBH-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Furafilin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 260,249 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 82,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Furafylline}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Furafylline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Furani]] 9ahtp696rmmwq59gsrcv0swfefw0iwc 0 1235208 42655889 42271916 2026-07-16T11:54:28Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655889 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = N-(furan-2-ylmethyl)-N-methyl-1-phenylpropan-2-amine 200.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Furfenoreks | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Furfenorex}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 13445-60-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 26762 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 24935 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = X83CZ0Y5TF | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=19 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 229,317 | smiles = CC(Cc1ccccc1)N(C)Cc2occc2 | StdInChI = 1S/C15H19NO/c1-13(11-14-7-4-3-5-8-14)16(2)12-15-9-6-10-17-15/h3-10,13H,11-12H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DLGIIZAHQPTVCJ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Furfenoreks''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 229,317 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 16,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Furfenorex}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Furfenorex] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Furani]] c84lc1emgitc8d738fz3tf7thjwm1s5 0 1235209 42655853 42271896 2026-07-16T08:40:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655853 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Pholcodine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Folkodin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Pholcodine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 509-67-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R05 | ATC_suffix = DA08 | ATC_supplemental = | PubChem = 5311356 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = ? | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4470854 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = LPP64AWZ7L | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07385 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 53579 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=30 |N=2 |O=4 | molecular_weight = 398,495 | smiles = CN1CC[C@@]23[C@H]4Oc5c(OCCN6CCOCC6)ccc(C[C@@H]1[C@@H]2C=C[C@@H]4O)c35 | StdInChI = 1S/C23H30N2O4/c1-24-7-6-23-16-3-4-18(26)22(23)29-21-19(5-2-15(20(21)23)14-17(16)24)28-13-10-25-8-11-27-12-9-25/h2-5,16-18,22,26H,6-14H2,1H3/t16-,17+,18-,22-,23+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GPFAJKDEDBRFOS-REDMDHKUSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Folkodin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 398,495 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 54,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Pholcodine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/? Pholcodine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Morfolini]] krvnf2ejm1lgzzssf54y9744pmy5sjz 0 1235210 42655851 42271894 2026-07-16T08:38:59Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655851 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Pholedrine2D.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Foledrin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Pholedrine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 370-14-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 4655 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4494 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = AY28O44JGD | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D08370 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=15 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 165,232 | smiles = CNC(C)Cc1ccc(O)cc1 | StdInChI = 1S/C10H15NO/c1-8(11-2)7-9-3-5-10(12)6-4-9/h3-6,8,11-12H,7H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SBUQZKJEOOQSBV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Foledrin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 165,232 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 32,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Pholedrine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Pholedrine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Amini]] he7yqg37i9rdppt54qnrqyf8hc9bp3n 0 1235211 42655885 42303018 2026-07-16T11:26:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655885 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = phthalylsulfathiazole.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Ftalilsulfatiazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Phthalylsulfathiazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A07 | ATC_suffix = AB02 | ATC_supplemental = | PubChem = 4806 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 6875L5852V | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02440 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=13 |N=3 |O=5 |S=2 | molecular_weight = 403,432 | smiles = OC(=O)c1ccccc1C(=O)Nc2ccc(cc2)S(=O)(=O)Nc3nccs3 | StdInChI = 1S/C17H13N3O5S2/c21-15(13-3-1-2-4-14(13)16(22)23)19-11-5-7-12(8-6-11)27(24,25)20-17-18-9-10-26-17/h1-10H,(H,18,20)(H,19,21)(H,22,23) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PBMSWVPMRUJMPE-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Ftalilsulfatiazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 403,432 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 162,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Phthalylsulfathiazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Phthalylsulfathiazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Benzojeve kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Benzamidi]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Tiazoli]] haebcwnspubz7kzhqz22wajfh92v2s1 0 1235237 42655891 42303036 2026-07-16T11:57:00Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655891 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Fursultiamine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Fursultiamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Fursultiamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 804-30-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3002119 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2273321 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 05J61265PX | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=26 |N=4 |O=3 |S=2 | molecular_weight = 398,543 | smiles = C\C(=C(\CCO)/SSCC1CCCO1)\N(Cc2cnc(C)nc2N)C=O | StdInChI = 1S/C17H26N4O3S2/c1-12(16(5-6-22)26-25-10-15-4-3-7-24-15)21(11-23)9-14-8-19-13(2)20-17(14)18/h8,11,15,22H,3-7,9-10H2,1-2H3,(H2,18,19,20)/b16-12+ | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JTLXCMOFVBXEKD-FOWTUZBSSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Fursultiamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 398,543 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''²]]) || 152,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Fursultiamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Fursultiamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Organski disulfidi]] [[Kategorija:Pirimidini]] 8wlb0895jycx03o1ssyxkx6bar784fd 0 1267908 42655372 42276628 2026-07-15T13:39:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655372 wikitext text/x-wiki {{Chembox-lat | Watchedfields = | verifiedrevid = DB01576 | Name = Dekstroamfetamin | ImageFile = Dexamfetamine2DACS.svg | ImageSize = | ImageAlt = | ImageCaption = | ImageFile1 = | ImageSize1 = | ImageAlt1 = | ImageCaption1 = | ImageFile2 = Dexamfetamine3Dan.gif | ImageSize2 = | ImageAlt2 = | ImageCaption2 = | ImageFile3 = | ImageSize3 = | ImageAlt3 = | ImageCaption3 = | ImageFile4 = | ImageSize4 = | ImageAlt4 = | ImageCaption4 = | ImageFileL1 = | ImageFileL1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL1 = | ImageAltL1 = | ImageCaptionL1 = | ImageFileR1 = | ImageFileR1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR1 = | ImageAltR1 = | ImageCaptionR1 = | ImageFileL2 = | ImageFileL2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL2 = | ImageAltL2 = | ImageCaptionL2 = | ImageFileR2 = | ImageFileR2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR2 = | ImageAltR2 = | ImageCaptionR2 = | IUPACName = | IUPACName_hidden = yes | SystematicName = | OtherNames = Amsustain, Dephadren, Dexacaps, Dexadrine | Section1 = {{Chembox Identifiers-lat | Abbreviations = | CASNo = 51-64-9 | CASNo_Comment = | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | CASNos = | CASOther = | PubChem = 5826 | PubChem_Ref = {{Pubchemcite|correct|Pubchem}} | PubChem_Comment = | PubChem5 = | PubChem5_Comment = | PubChemOther = | ChemSpiderID = 5621 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID_Comment = | ChemSpiderID5 = | ChemSpiderIDOther = | EINECS = | EC-number = | EINECSCASNO = | UNNumber = | UNII = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | DrugBank = DB01576 | KEGG = C07884 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | MeSHName = | ChEBI = 4469 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 612 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | RTECS = | ATCvet = | ATCCode_prefix = N06 | ATCCode_suffix = BA02 | ATC_Supplemental = | SMILES = C[C@H](N)CC1=CC=CC=C1 | InChI = | StdInChI = 1S/C9H13N/c1-8(10)7-9-5-3-2-4-6-9/h2-6,8H,7,10H2,1H3/t8-/m0/s1 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = KWTSXDURSIMDCE-QMMMGPOBSA-N | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | Beilstein = | Gmelin = | 3DMet = }} | Section2 = {{Chembox Properties-lat |C=9 |H=13 |N=1 | MolarMass = 135,206 | Appearance = | Density = | MeltingPt = < | Melting_notes = | BoilingPt = 203 | Boiling_notes = | LogP = | VaporPressure = | HenryConstant = | AtmosphericOHRateConstant = | pKa = | pKb = | Solubility = | SolubleOther = | Solvent = | Sheet Resistance = | Methacrylate Equiv Wt = | Bulk Conductivity = }} | Section3 = {{Chembox Structure-lat | CrystalStruct = | Coordination = | MolShape = }} | Section4 = {{Chembox Thermochemistry-lat | DeltaHc = | DeltaHf = | Entropy = | HeatCapacity = }} | Section5 = {{Chembox Pharmacology-lat | AdminRoutes = Oralno | Bioavail = | Metabolism = | HalfLife = 10-28 h | ProteinBound = | Excretion = | Legal_status = | Legal_US = | Legal_UK = | Legal_AU = | Legal_CA = | PregCat = | PregCat_AU = | PregCat_US = }} | Section6 = {{Chembox Explosive-lat | ShockSens = | FrictionSens = | ExplosiveV = | REFactor = }} | Section7 = {{Chembox Hazards-lat | ExternalMSDS = | EUClass = | EUIndex = | MainHazards = | NFPA-H = | NFPA-F = | NFPA-R = | NFPA-O = | RPhrases = | SPhrases = | RSPhrases = | FlashPt = | Autoignition = | ExploLimits = | LD50 = | PEL = }} | Section8 = {{Chembox Related-lat | OtherAnions = | OtherCations = | OtherFunctn = | Function = | OtherCpds = }} }} '''Dekstroamfetamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 9 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 135,206 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>Yamada H, Baba T, Hirata Y, Oguri K, Yoshimura H: Studies on N-demethylation of methamphetamine by liver microsomes of guinea-pigs and rats: the role of flavin-containing mono-oxygenase and cytochrome P-450 systems. Xenobiotica. 1984 Nov;14(11):861-6. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6506758 6506758]</ref><ref>Warneke L: Psychostimulants in psychiatry. Can J Psychiatry. 1990 Feb;35(1):3-10. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2180548 2180548]</ref><ref>Wagner GJ, Rabkin R: Effects of dextroamphetamine on depression and fatigue in men with HIV: a double-blind, placebo-controlled trial. J Clin Psychiatry. 2000 Jun;61(6):436-40. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10901342 10901342]</ref><ref>Martinsson L, Yang X, Beck O, Wahlgren NG, Eksborg S: Pharmacokinetics of dexamphetamine in acute stroke. Clin Neuropharmacol. 2003 Sep-Oct;26(5):270-6. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14520168 14520168]</ref><ref>Butefisch CM, Davis BC, Sawaki L, Waldvogel D, Classen J, Kopylev L, Cohen LG: Modulation of use-dependent plasticity by d-amphetamine. Ann Neurol. 2002 Jan;51(1):59-68. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11782985 11782985]</ref><ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 1,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Ангстрем (јединица)|Ų]]) || 26,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{Clayden1st}} * {{March6th}} * {{Katritzky2nd}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Hemija}} {{Commonscat-lat|Dextroamphetamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB01576 Dextroamphetamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190806163223/https://www.drugbank.ca/drugs/DB01576 |date=2019-08-06 }} [[Kategorija:Inhibitori preuzimanja dopamina]] [[Kategorija:Inhibitori preuzimanja norepinefrina]] [[Kategorija:Stimulanti]] [[Kategorija:Simpatomimetici]] [[Kategorija:Amini]] c7k2hj5mqntkvzej5h9mpfbntuxir6h 0 1362707 42655726 42530078 2026-07-16T06:04:20Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655726 wikitext text/x-wiki {{Grad u Nemačkoj | naziv = Falkenfels | izvorni_naziv = ''Falkenfels'' | slika = | opis_slike = | gradska_zastava = | grb = Wappen von Falkenfels.svg | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Bavarska]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 1.009<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 88 | aglomeracija = | površina = 11,5 | gšir = 49 | gduž = 12.6 | nadmorska_visina = 489 | registarska_oznaka = SR | pozivni_broj = 09961 | poštanski_kod = 94350 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.falkenfels.de/ www.falkenfels.de] | gradonačelnik = ''Ludwig Ettl'' | stranka = [[Freie Wähler|FW]] | ije = da }} '''Falkenfels''' ({{jez-nem|Falkenfels}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Bavarska]]. Jedno je od 37 opštinskih središta okruga [[Okrug Štraubing-Bogen|Štraubing-Bogen]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.009 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 9278120. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Falkenfels in SR.svg|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Štraubing-Bogen]] Falkenfels se nalazi u saveznoj državi [[Bavarska]] u okrugu Štraubing-Bogen. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 489 metara. Površina opštine iznosi 11,5&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.009 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 88 stanovnika/km². == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal Nemačka}} {{Commonscat|Falkenfels}} * [http://www.falkenfels.de/ Zvanični sajt opštine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151127191127/http://www.falkenfels.de/ |date=2015-11-27 }} {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Štraubing-Bogen}} dfmsg565j9j90mgqclfcszcl6ovap3s 0 1364984 42655502 42529381 2026-07-15T18:27:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655502 wikitext text/x-wiki {{Grad u Nemačkoj | naziv = Dorf Meklenburg | izvorni_naziv = ''Dorf Mecklenburg'' | slika = | opis_slike = Dorf Meklenburg | gradska_zastava = | grb = Wappen Gemeinde Dorf Mecklenburg.PNG | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Meklenburg-Zapadna Pomeranija]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 2.955<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 99 | aglomeracija = | površina = 30,0 | gšir = 53.85 | gduž = 11.46667 | nadmorska_visina = 40 | registarska_oznaka = NWM | pozivni_broj = 03841 | poštanski_kod = 23972 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.dorf-mecklenburg.de/ www.dorf-mecklenburg.de] | gradonačelnik = ''Peter Sawiaczinski'' | stranka = | ije = da }} '''Dorf Meklenburg''' ({{jez-nem|Dorf Mecklenburg}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Meklenburg-Zapadna Pomeranija]]. Jedno je od 91 opštinskog središta okruga [[Okrug Nordvestmeklenburg|Nordvestmeklenburg]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 2.955 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 13058025. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Dorf Mecklenburg in NWM.png|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Nordvestmeklenburg]] Dorf Meklenburg se nalazi u saveznoj državi [[Meklenburg-Zapadna Pomeranija]] u okrugu Nordvestmeklenburg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 40 metara. Površina opštine iznosi 30,0&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 2.955 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 99 stanovnika/km². == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{portal|Nemačka}} {{Commonscat|Dorf Mecklenburg}} * [http://www.dorf-mecklenburg.de/ Zvanični sajt opštine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171118200922/http://www.dorf-mecklenburg.de/ |date=2017-11-18 }} {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Nordvestmeklenburg}} lr7lg66s7qdg60476mow1zh6c65yb4d 0 1367230 42655497 42526638 2026-07-15T17:38:06Z -wuppertaler 176393 photo added 42655497 wikitext text/x-wiki {{Grad u Nemačkoj | naziv = Cemer | izvorni_naziv = ''Zemmer'' | slika = St. Martin (Schleidweiler) 001.jpg | opis_slike = | gradska_zastava = | grb = DEU Zemmer COA.svg | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Rajna-Palatinat]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 2.832<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 116 | aglomeracija = | površina = 24,4 | gšir = 49.89389 | gduž = 6.69861 | nadmorska_visina = 360 | registarska_oznaka = TR | pozivni_broj = 06580 | poštanski_kod = 54313 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.zemmer.de/ www.zemmer.de] | gradonačelnik = ''Edgar Schmitt'' | stranka = SPD | ije = da }} '''Cemer''' ({{jez-nem|Zemmer}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Rajna-Palatinat]]. Jedno je od 103 opštinska središta okruga [[Okrug Trir-Sarburg|Trir-Sarburg]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 2.832 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 7235151. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Zemmer in TR.svg|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Trir-Sarburg]] Cemer se nalazi u saveznoj državi [[Rajna-Palatinat]] u okrugu Trir-Sarburg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 360 metara. Površina opštine iznosi 24,4&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 2.832 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 116 stanovnika/km². == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal Nemačka}} {{Commonscat|Zemmer}} * [http://www.zemmer.de/ Zvanični sajt opštine] {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Trir-Sarburg}} q670d9mola5xxxawoimz7xh9etfg4v1 0 1368435 42655727 42521017 2026-07-16T06:10:16Z Gliwi 135182 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Pennewitz.jpg]] → [[File:DEU Pennewitz (Ilmenau) COA.svg]] JPG → SVG 42655727 wikitext text/x-wiki {{Grad u Nemačkoj | naziv = Penevic | izvorni_naziv = ''Pennewitz'' | slika = | opis_slike = | gradska_zastava = | grb = DEU Pennewitz (Ilmenau) COA.svg | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Tiringija]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 571<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 104 | aglomeracija = | površina = 5,5 | gšir = 50.66028 | gduž = 11.05639 | nadmorska_visina = 460 | registarska_oznaka = IK | pozivni_broj = 036783 | poštanski_kod = 98708 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.vg-langerberg.de/mgg/pwz/pwz.html www.vg-langerberg.de/mgg/pwz/pwz.html] | gradonačelnik = ''Ulrich Schubert'' | stranka = [[Freie Wähler|FWG Pennewitz]] | ije = da }} '''Penevic''' ({{jez-nem|Pennewitz}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Tiringija]]. Jedno je od 44 opštinska središta okruga [[Okrug Ilm|Ilm]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 571 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 16070042. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Pennewitz in IK.svg|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Ilm]] Penevic se nalazi u saveznoj državi [[Tiringija]] u okrugu Ilm. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 460 metara. Površina opštine iznosi 5,5&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 571 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 104 stanovnika/km². == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{portal|Nemačka}} {{Commonscat|Pennewitz}} * [http://www.vg-langerberg.de/mgg/pwz/pwz.html Zvanični sajt opštine]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Ilm}} tepyo37la22bt7fi1erkzpd2mkmlmj8 0 1405753 42655798 42507546 2026-07-16T07:27:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655798 wikitext text/x-wiki {{PBB|geneid=2335}} '''Fibronektin''' je [[glikoprotein]] [[ekstracelularni matriks|ekstracelularnog matriksa]] visoke [[Molekulska masa|molekulske težine]] koji se vezuje za [[receptor (biohemija)|proteinske receptore]] [[integrin]]e koji premoštavaju [[ćelijska membrana|membrane]].<ref name="pmid12244123">{{cite journal | author = Pankov R, Yamada KM | title = Fibronectin at a glance | journal = Journal of cell science | volume = 115 | issue = Pt 20 | pages = 3861–3 | year = 2002 | month = October | pmid = 12244123 | doi = 10.1242/jcs.00059 | url = }}</ref> Pored [[integrin]]a, fibronektin se isto vezuje za komponente [[Ekstracelularni matriks|ekstracelularnog matriksa]] kao što su [[kolagen]]<ref name="VoetBiochemistry3rd">{{VoetBiochemistry3rd |pages=233-240}}</ref>, [[fibrin]] i [[heparan sulfat]] [[proteoglukani]] (e.g. [[sindekan]]i). Fibronektin [[protein]] je kodiran jednim [[gen]]om, ali [[alternativno splajsovanje]] njegove [[pre-iRNK]] dovodi do kreiranja nekoliko [[protein]]skih [[izoforma|izoformi]]. Dve vrste fibronektina su prisutne u [[kičmenjaci]]ma:<ref name="pmid12244123"/> * [[rastvorljivost|rastvorljivi]] plazma fibronektin (ranije poznat kao ''hladno-nerastvorljivi globulin'', ili Clg) je jedna od glavnih [[protein]]skih komponenti [[krvna plazma|krvne plazme]] (300 μg/ml). On se još proizvodi u [[jetra|jetri]] i u [[hepatociti]]ma. * [[rastvorljivost|nerastvorljivi]] ćelijski fibronektin je značajna komponenta [[ekstracelularni matriks|ekstracelularnog matriksa]]. Ona se izlučuje is različitih [[ćelija]], a primarno iz [[fibroblast]]a, kao rastvorljivi [[Proteinski dimer|dimer]], i potom se sakuplja kao nerastvorni [[ekstracelularni matriks]] u kompleksnom ćelijski-posredovanim procesu. Fibronektin igra važnu ulogu u [[ćelijska adhezija|ćelijskoj adheziji]], [[ćelijska migracija|migraciji]], i [[Ćelijska deoba|diferencijaciji]]. On je važan u procesima [[zarastanje rana|zarastanja rana]] i [[embrionsko razviće|embrionskog razvića]].<ref name="pmid12244123"/> Nepravilno [[Ekspresija gena|ekspresija]], [[proteinska degeneracija|degeneracija]], i organizacija fibronektin gena su bili povezani sa brojnim [[Patologija|patološkim]] okolnostima, uključujući [[rak]] i [[fibroza|fibrozu]].<ref name="pmid18451144">{{cite journal | author = Williams CM, Engler AJ, Slone RD, Galante LL, Schwarzbauer JE | title = Fibronectin expression modulates mammary epithelial cell proliferation during acinar differentiation | journal = Cancer research | volume = 68 | issue = 9 | pages = 3185–92 | year = 2008 | month = May | pmid = 18451144 | doi = 10.1158/0008-5472.CAN-07-2673 | url =https://archive.org/details/sim_cancer-research_2008-05-01_68_9/page/3184| pmc = 2748963 }}</ref> == Struktura == Fibronektin postoji kao dimer, koji se sastoji od dva skoro identična [[monomer]]a povezanih parom [[Disulfidna veza|disulfidnih veza]].<ref name="pmid12244123"/><ref name="pmid16061370">{{cite journal | author = Mao Y, Schwarzbauer JE | title = Fibronectin fibrillogenesis, a cell-mediated matrix assembly process | journal = Matrix biology : journal of the International Society for Matrix Biology | volume = 24 | issue = 6 | pages = 389–99 | year = 2005 | month = September | pmid = 16061370 | doi = 10.1016/j.matbio.2005.06.008 | url = }}</ref> Svaki fibronektinski [[monomer]] ima [[molekulska težina|molekulsku težinu]] od 230-250 [[kDa]], i sadrži tri tipa [[proteinski modul|proteinskih modula]]: tip I, II, i III. Sva tri modula se sastoje of dve antiparalelne [[β-ploče]]; međutim, tip I i [[Fibronektin tip II domen|tip II]] su stabilizovani intra-lančanim [[Disulfidna veza|disulfidnim mostovima]], dok tip III modul ne sadrži disulfidne mostove. Odsustvo disulfidnih intra-lanaca u tipu III modulima dozvoljava im da se delimično razviju pod uticajem [[sila|sile]].<ref name="pmid12785106">{{cite journal | author = Erickson HP | title = Stretching fibronectin | journal = Journal of muscle research and cell motility | volume = 23 | issue = 5-6 | pages = 575–80 | year = 2002 | pmid = 12785106 | doi = 10.1023/A:1023427026818 | url = }}</ref> Tri regiona promenljivog [[RNK sjedinjavanje|RNK sjedinjavanja]] se javljaju duž fibronektin [[monomer]]a.<ref name="pmid16061370" /> Jedan ili oba "ekstra" tipa III [[proteinski modul|modula]] (EIIIA i EIIIB) mogu biti prisutna u [[ćelija (biologija)|ćelijskom]] fibronektinu, ali oni nisu nikad prisutni u fibronektinu iz [[Krvna plazma|krvne plazme]]. ''Promenljivi'' V-region postoji između III_14-15 (14^tog i 15^tog tipa III modula). V-region strukture je različit of tipa I, II, i III modula, a njegovo prisustvo i dužina mogu varirati. V-region sadrži vezujuće mesto za [[α4β1]] [[integrin]]e. Ono je prisutno u većini ćelijskih fibronektina, ali samo jedna of dve pod-jedinice fibronektin dimera plazme sadrži V-region sekvencu. [[Proteinski domen|Moduli]] su aranžirani u nekoliko funkcionalnih i [[protein]]-vezujućih [[proteinski domen|domena]] duž fibronektin [[monomer]]a. Postoje četiri fibronektin-vezujuća domena, što dozvoljava fibronektinu da se asocira sa drugim fibronektin [[makromolekul|molekulima]].<ref name="pmid16061370"/> Jedan of tih fibronektin-vezujućih domena, I_1-5, se naziva "saborni domen", i on je neophodan za inicijaciju fibronektin matriks konstrukcije. Moduli III_9-10 su "ćelijski vezujući domeni" fibronektina. RGD sekvenca (Arg-Gly-Asp) je locirana III₁₀ i one je mesto [[ćelijske adhezija|ćelijskog pripajanja]] putem [[αVβ1]] i [[αVβ3]] [[integrin]]a na ćelijskoj površini. "Mesto sjedinjavanja" je na III₉ i ima ulogu u modulaciji fibronektinove asocijacije sa [[αVβ1]] [[integrin]]ima.<ref name="pmid9398676">{{cite journal | author = Sechler JL, Corbett SA, Schwarzbauer JE | title = Modulatory roles for integrin activation and the synergy site of fibronectin during matrix assembly | journal = Molecular biology of the cell | volume = 8 | issue = 12 | pages = 2563–73 | year = 1997 | month = December | pmid = 9398676 | pmc = 25728 | doi = | url = http://www.molbiolcell.org/cgi/content/abstract/8/12/2563 | issn = }}</ref> Fibronektin isto sadrži domene za [[fibrin]]-vezivanje (I_1-5, I_10-12), [[kolagen]]-vezivanje (I_6-9), [[fibulin-1]]-vezivanje (III_13-14), i [[sindekan]]-vezivanje (III_12-14).<ref name="pmid16061370"/> [[Datoteka:The Modular Structure of Fibronectin and its Binding Domains.png|mini|right|400p|Modularna struktura fibronektina i njegovih vezujućih domena]] == Funkcija == Fibronektin ima brojne funkcije koje osiguravaju normalno funkcionisanje [[Kičmenjaci|kičmenjačkih]] [[organizam]]a.<ref name="pmid12244123"/> On je posreduje [[ćelijska adheziju|ćelijsku adheziju]], [[ćelijski rast|rast]], [[ćelijska migraciju|migraciju]] i [[Diferencijacija (biologija)|diferencijaciju]]. Ćelijski fibronektin je konstruisan u [[Ekstracelularni matriks|ekstra-ćelijskom matriksu]], jednoj nerastvornoj mreži koja odvaja i podržava [[organ]]e i [[Tkivo (biologija)|tkiva]] [[organizam|organizma]]. Fibronektin igra presudnu ulogu u [[lečenju rana]].<ref name="pmid15992798">{{cite journal | author = Valenick LV, Hsia HC, Schwarzbauer JE | title = Fibronectin fragmentation promotes alpha4beta1 integrin-mediated contraction of a fibrin-fibronectin provisional matrix | journal = Experimental cell research | volume = 309 | issue = 1 | pages = 48–55 | year = 2005 | month = September | pmid = 15992798 | doi = 10.1016/j.yexcr.2005.05.024 | url = }}</ref> Zajedno sa [[fibrin]]om, [[krvna plazma|plazma]] fibronektin se deponuje na mestu povrede, formirajući [[krvna grudva|krvnu grudvu]] koja zaustavlja krvarenje i zaštićuje potporno [[Tkivo (biologija)|tkivo]]. Dok se popravka tkiva nastavlja, [[fibroblast]]i i [[makrofag]]e počinju da preuređuju površinu, degradirajući proteine koji formiraju privremeni matriks [[krvna grudva|krvne grudve]] i zamenjujući ih sa [[Ekstracelularni matriks|matriksom]] koji više podseća normalnom okružujećem tkivu. Fibroblasti izlučuju [[proteaza|proteaze]], uključujući [[matriks metaloproteaze]], koje svaruju fibronektin is plazme, i potom fibroblasti izlučuju [[ćelija (biologija)|ćelijski]] fibronektin i sklapaju ga u [[nerastvorni]] [[ekstra-ćelijski matriks|matriks]]. Fragmentacija fibronektina proteazama je bila predložena da promoviše kontrakciju rane, što je kritičan korak u [[zarastanje rane|zarastanju rane]]. Fragmentacija fibronektina isto tako izlaže njegov V-region, koji sadrži mesto za vezivanje [[α4β1]] [[integrin]]a. Ti fragmenti fibronektina se veruje da uvećavaju vezivanje ćelija koje izražavaju [[α4β1]] [[integrin]], što im dozvoljava da se priljube i kontraktuju okružujući matriks. Fibronektin je neophodan za [[embriogeneza|embriogenezu]], i [[gen-nokaut|inaktiviranje]] [[gen]]a fibronektina uzrokuje ranu embrionsku letalnost.<ref name="pmid8306876">{{cite journal | author = George EL, Georges-Labouesse EN, Patel-King RS, Rayburn H, Hynes RO | title = Defects in mesoderm, neural tube and vascular development in mouse embryos lacking fibronectin | journal = Development (Cambridge, England) | volume = 119 | issue = 4 | pages = 1079–91 | year = 1993 | month = December | pmid = 8306876 | doi = | url = http://dev.biologists.org/cgi/content/abstract/119/4/1079 | issn = }}</ref> Fibronektin je važan u upravljanju [[ćelijska adhezija|ćelijskom adhezijom]] i [[ćelijska migracija|migracijom]] u toku [[embrionski razvoj|embrionskog razvoja]]. U razvoju [[sisar]]a, odsustvo fibronektina dovodi do defekata [[mezoderm]]a, i [[nervna cev|nervne cevi]], i [[vaskularni|vaskularnog]] razvoja. Fibronektin se isto nalazi u normalnoj ljudskog [[pljuvačka|pljuvački]], što pomaže sprečavanju [[kolonizacija (biologija)|kolonizacije]] [[usna šupljina|usne šupljine]] i [[grlo|grla]] potencijalno [[patogene bakterije|patogenim bakterijama]].<ref name="pmid3305363">{{cite journal | author = Hasty DL, Simpson WA | title = Effects of fibronectin and other salivary macromolecules on the adherence of Escherichia coli to buccal epithelial cells | journal = Infection and immunity | volume = 55 | issue = 9 | pages = 2103–9 | year = 1987 | month = September | pmid = 3305363 | pmc = 260663 | doi = | url = http://iai.asm.org/cgi/content/abstract/55/9/2103 | issn = | access-date = 2014-05-20 | archive-date = 2009-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090308061829/http://iai.asm.org/cgi/content/abstract/55/9/2103 | dead-url = yes }}</ref> == Matriks konstrukcija == [[ćelija (biologija)|Ćelijski]] fibronektin formira nerastvorni [[fibrilarni]] [[ekstra ćelijski matriks|matriks]] u kompleksnom ćelijski-posedovanom procesu.<ref name="pmid12857786">{{cite journal | author = Wierzbicka-Patynowski I, Schwarzbauer JE | title = The ins and outs of fibronectin matrix assembly | journal = Journal of cell science | volume = 116 | issue = Pt 16 | pages = 3269–76 | year = 2003 | month = August |pmid = 12857786 | doi = 10.1242/jcs.00670 | url = }}</ref> Formiranje fibronektin matriksa počinje kad se rastvorljivi, kompaktni fibronektin dimeri izluče is ćelija, obično [[fibroblast]]a. Ti rastvorljivi dimeri se vežu za [[α5β1]] [[integrin]] receptore na ćelijskoj površini i pomažu u grupisanju [[integrin]]a. Lokalna [[koncentracija]] [[integrin]]-vezanog fibronektina se povećava, dozvoljavajući vezanim fibronektin [[makromolekul|molekulima]] da lakše uzajamno deluju. U daljem progresu formiranja fibronektina, rastvorljivi filamenti se pretvaraju u veće nerastvorne filamente koji sačinjavaju [[Ekstracelularni matriks|ekstraćelijski matriks]]. Promena fibronektina od [[rastvorne]] u nerastvorne [[filament]]e se odvija kad su prikrivena fibronektin-vezujuća mesta izložena duž vezanih fibronektin [[makromolekul|molekula]]. Veruje se da ćelije rastežu fibronektin povlačenjem njihovih fibronektin-vezanih [[integrin]] receptorima. Ta [[sila]] delimično razvija fibronektin [[ligand (biohemija)|ligand]], otkrivajući skrivena fibronektin-vezujuća mesta i dozvoljavajući obližnjim fibronektin molekulima da se vežu. Ta fibronektin-fibronektin interakcija omogućava rastvorljivom, ćelijski-asociranim [[filament]]ima da se granaju i stabilizuju u nerastvorni fibronektin [[Ekstracelularni matriks|matriks]]. == Uloga u raku == Nekoliko [[morfologija (biologija)|morfoloških]] promena primećenih u [[tumor]]ima i tumor-izvedenim [[ćelijskim linijama]] je pripisano smanjenoj fibronektin [[ekspresija gena|ekspresiji]], povećanoj fibronektin [[protein degradacija|degradaciji]], i smanjenoj [[ekspresija gena|ekspresiji]] fibronektin-vezujućeg [[receptor (biohemija)|receptora]], kao što su [[α5β1]] [[integrin]]i.<ref name="isbn0-387-97050-9">{{Cite book | author = Hynes, Richard O. | authorlink = | editor = | others = | title = Fibronectins | edition = | language = | publisher = Springer-Verlag | location = Berlin | year = 1990 | origyear = | pages = | quote = | isbn = 0-387-97050-9 | oclc = | doi = | url =https://archive.org/details/fibronectins0000hyne| accessdate = }}</ref> Fibronektin je impliciran u razvoju [[karcinoma]].<ref name="pmid16397245">{{cite journal | author = Han S, Khuri FR, Roman J | title = Fibronectin stimulates non-small cell lung carcinoma cell growth through activation of Akt/mammalian target of rapamycin/S6 kinase and inactivation of LKB1/AMP-activated protein kinase signal pathways | journal = Cancer research | volume = 66 | issue = 1 | pages = 315–23 | year = 2006 | month = January | pmid = 16397245 | doi = 10.1158/0008-5472.CAN-05-2367 | url =https://archive.org/details/sim_cancer-research_2006-01-01_66_1/page/314}}</ref> U [[karcinom pluća|karcinomu plućima]], fibronektin [[ekspresija gena|ekspresija]] je povećana, posebno u [[plućni karcinom ne-malih ćelija|plućnom karcinomu ne-malih ćelija]]. == Interakcije == Pokazano je da fibronektin stupa u [[Protein-protein interakcija|interakcije]] sa [[kolagen, tip VII, alfa 1|kolagenom, tip VII, alfa 1]],<ref name=pmid7963647>{{cite journal |last=Lapiere |first=J C |authorlink= |coauthors=Chen J D, Iwasaki T, Hu L, Uitto J, Woodley D T |year= 1994 |month=November |title=Type VII collagen specifically binds fibronectin via a unique subdomain within the collagenous triple helix |journal=J. Invest. Dermatol. |volume=103 |issue=5 |pages=637–41 |publisher= |location = UNITED STATES| issn = 0022-202X| pmid = 7963647 | bibcode = | oclc =| id = | url =https://archive.org/details/sim_journal-of-investigative-dermatology_1994-11_103_5/page/637| language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = | doi = 10.1111/1523-1747.ep12398270 }}</ref><ref name=pmid9169408>{{cite journal |last=Chen |first=M |authorlink= |coauthors=Marinkovich M P, Veis A, Cai X, Rao C N, O'Toole E A, Woodley D T |year= 1997 |month=June |title=Interactions of the amino-terminal noncollagenous (NC1) domain of type VII collagen with extracellular matrix components. A potential role in epidermal-dermal adherence in human skin |journal=J. Biol. Chem. |volume=272 |issue=23 |pages=14516–22 |publisher= |location = UNITED STATES| issn = 0021-9258| pmid = 9169408 | bibcode = | oclc =| id = | url =https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_1997-06-06_272_23/page/14516| language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = | doi = 10.1074/jbc.272.23.14516 }}</ref> [[TRIB3]],<ref name=pmid18276110>{{cite journal |last=Zhou |first=Ying |authorlink= |coauthors=Li Lu, Liu Qiongming, Xing Guichun, Kuai Xuezhang, Sun Jing, Yin Xiushan, Wang Jian, Zhang Lingqiang, He Fuchu |year= 2008 |month=May |title=E3 ubiquitin ligase SIAH1 mediates ubiquitination and degradation of TRB3 |journal=Cell. Signal. |volume=20 |issue=5 |pages=942–8 |publisher= |location = England| issn = 0898-6568| pmid = 18276110 |doi = 10.1016/j.cellsig.2008.01.010 | bibcode = | oclc =| id = | url = | language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = }}</ref> [[Lipoprotein(a)|lipoproteinom (a)]],<ref name=pmid2531657>{{cite journal |last=Salonen |first=E M |authorlink= |coauthors=Jauhiainen M, Zardi L, Vaheri A, Ehnholm C |year= 1989 |month=December |title=Lipoprotein(a) binds to fibronectin and has serine proteinase activity capable of cleaving it |journal=EMBO J. |volume=8 |issue=13 |pages=4035–40 |publisher= |location = ENGLAND| issn = 0261-4189| pmid = 2531657 | bibcode = | oclc =| id = | url =https://archive.org/details/sim_embo-journal_1989-12-20_8_13/page/4034| language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = | pmc = 401578 }}</ref> [[Tenascin C]],<ref name=pmid7499434>{{cite journal |last=Chung |first=C Y |authorlink= |coauthors=Zardi L, Erickson H P |year= 1995 |month=December |title=Binding of tenascin-C to soluble fibronectin and matrix fibrils |journal=J. Biol. Chem. |volume=270 |issue=48 |pages=29012–7 |publisher= |location = UNITED STATES| issn = 0021-9258| pmid = 7499434 | bibcode = | oclc =| id = | url =https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_1995-12-01_270_48/page/29012| language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = | doi = 10.1074/jbc.270.48.29012 }}</ref> [[CD44]]<ref name=pmid1730778>{{cite journal |last=Jalkanen |first=S |authorlink= |coauthors=Jalkanen M |year= 1992 |month=February |title=Lymphocyte CD44 binds the COOH-terminal heparin-binding domain of fibronectin |journal=J. Cell Biol. |volume=116 |issue=3 |pages=817–25 |publisher= |location = UNITED STATES| issn = 0021-9525| pmid = 1730778 | bibcode = | oclc =| id = | url =https://archive.org/details/sim_journal-of-cell-biology_1992-02_116_3/page/817| language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = | doi = 10.1083/jcb.116.3.817 | pmc = 2289325 }}</ref> i [[IGFBP3]].<ref name=pmid12127836>{{cite journal |last=Martin |first=J A |authorlink= |coauthors=Miller B A, Scherb M B, Lembke L A, Buckwalter J A |year= 2002 |month=July |title=Co-localization of insulin-like growth factor binding protein 3 and fibronectin in human articular cartilage |journal=Osteoarthr. Cartil. |volume=10 |issue=7 |pages=556–63 |publisher= |location = England| issn = 1063-4584| pmid = 12127836 | bibcode = | oclc =| id = | url = | language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = | doi = 10.1053/joca.2002.0791 }}</ref><ref name=pmid11344214>{{cite journal |last=Gui |first=Y |authorlink= |coauthors=Murphy L J |year= 2001 |month=May |title=Insulin-like growth factor (IGF)-binding protein-3 (IGFBP-3) binds to fibronectin (FN): demonstration of IGF-I/IGFBP-3/fn ternary complexes in human plasma |journal=J. Clin. Endocrinol. Metab. |volume=86 |issue=5 |pages=2104–10 |publisher= |location = United States| issn = 0021-972X| pmid = 11344214 | bibcode = | oclc =| id = | url = | language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = | doi = 10.1210/jc.86.5.2104 }}</ref> == Povezano == * [[Fetalni fibronektin]] * [[Fibronektin tip II domain]] * [[Fibronektin tip III domain]] == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin | 2}} * {{cite journal | author=ffrench-Constant C |title=Alternative splicing of fibronectin--many different proteins but few different functions. |journal=Exp. Cell Res. |volume=221 |issue= 2 |pages= 261–71 |year= 1996 |pmid= 7493623 |doi= 10.1006/excr.1995.1374 }} * {{cite journal | author=Snásel J, Pichová I |title=The cleavage of host cell proteins by HIV-1 protease. |journal=Folia Biol. (Praha) |volume=42 |issue= 5 |pages= 227–30 |year= 1997 |pmid= 8997639 |doi=10.1007/BF02818986 }} * {{cite journal | author=Schor SL, Schor AM |title=Phenotypic and genetic alterations in mammary stroma: implications for tumour progression. |journal=Breast Cancer Res. |volume=3 |issue= 6 |pages= 373–9 |year= 2003 |pmid= 11737888 |doi=10.1186/bcr325 | pmc=138703 }} * {{cite journal | author=Przybysz M, Katnik-Prastowska I |title=[Multifunction of fibronectin] |journal=Postȩpy higieny i medycyny doświadczalnej |volume=55 |issue= 5 |pages= 699–713 |year= 2002 |pmid= 11795204 |doi= | language=Polish | trans_title=Multifunction of fibronectin }} * {{cite journal | author=Rameshwar P, Oh HS, Yook C, ''et al.'' |title=Substance p-fibronectin-cytokine interactions in myeloproliferative disorders with bone marrow fibrosis. |journal=Acta Haematol. |volume=109 |issue= 1 |pages= 1–10 |year= 2003 |pmid= 12486316| doi=10.1159/000067268}} * {{cite journal | author=Cho J, Mosher DF |title=Role of fibronectin assembly in platelet thrombus formation. |journal=J. Thromb. Haemost. |volume=4 |issue= 7 |pages= 1461–9 |year= 2006 |pmid= 16839338 |doi= 10.1111/j.1538-7836.2006.01943.x }} * {{cite journal | author=Schmidt DR, Kao WJ |title=The interrelated role of fibronectin and interleukin-1 in biomaterial-modulated macrophage function. | url=https://archive.org/details/sim_biomaterials_2007-01_28_3/page/371 |journal=Biomaterials |volume=28 |issue= 3 |pages= 371–82 |year= 2007 |pmid= 16978691 |doi= 10.1016/j.biomaterials.2006.08.041 }} * {{cite journal | author=Dallas SL, Chen Q, Sivakumar P |title=Dynamics of assembly and reorganization of extracellular matrix proteins. |journal=Curr. Top. Dev. Biol. |volume=75 |issue= |pages= 1–24 |year= 2006 |pmid= 16984808 |doi= 10.1016/S0070-2153(06)75001-3 }} * {{Cite book |ref= harv|last= Hynes|first= Richard O. | authorlink = | editor = | others = | title = Fibronectins |url= https://archive.org/details/fibronectins0000hyne| edition = | language = | publisher = Springer-Verlag | location = Berlin | year = 1990 | origyear = }} {{refend}} == Vanjske veze == {{Commons category-inline-lat|Fibronectin}} * [http://www.callutheran.edu/BioDev/omm/fibro/fibro.htm] * [http://macromoleculeinsights.com/fibronectin.php Fibronektin protein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200529213434/http://macromoleculeinsights.com/fibronectin.php |date=2020-05-29 }} * {{MeshName|Fibronectin}} * [http://nethingham.org/FN2009/intro/ Molekulske interakcije fibronektina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101128081517/http://nethingham.org/FN2009/intro/ |date=2010-11-28 }} {{-}} {{Globulini-lat}} {{PDB Galerija-lat|geneid=2335}} [[Kategorija:Integrini]] pq6fn8kg44j8nz60ehfrhok4kctdukn 0 1453093 42655515 42600547 2026-07-15T19:58:28Z Ehrlich91 31090 42655515 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Makedoniji-lat |mesto = Draslajca |izvorno_ime = <small>{{jez-mak|Драслајца}}</small> |grb = |slika = Воздушен поглед на Драслајца.jpg |opis_slike = |opština = Struga |populacija = 778 |nadm visina = 700 |gšir = 41.2156 |gduž = 20.6931 |pozivni broj = +389 (0)46 |poštanski kod = 6330 |registarska oznaka =SU }} '''Draslajca''' ({{jez-mak|Драслајца}}) su naselje u [[Republika Makedonija|Republici Makedoniji]], u zapadnom delu države. Draslajca pripadaju [[Opština Struga|opštini Struga]]. == Prirodni uslovi == Naselje Draslajca je smešteno u jugozapadnom delu [[Republika Makedonija|Republike Makedonije]]. Od najbližeg grada, [[Struga|Struge]], naselje je udaljeno 5&nbsp;km severoistočno. Draslajca se nalaze u istorijskoj oblasti [[Gornji Drimkol]], koja se obuhvata severnu obalu [[Ohridsko jezero|Ohridskog jezera]], oko istoka [[Crni Drim|Crnog Drima]] iz jezera. Naselje je smešteno u [[Struško polje|Struškom polju]], koje se pruža na severnoj strani Ohridskog jezera. Nadmorska visina naselja je približno 700 metara. Klima u naselju, i pored znatne nadmorske visine, ima [[Župna klima|župne odlike]], pa je pre [[Umereno kontinentalna klima|umereno kontinentalna]] nego [[Planinska klima|planinska]]. == Historija == == Stanovništvo == Draslajca su prema poslednjem popisu iz [[2002]]. godine imala 778 stanovnika. Većinu stanovništva čine etnički [[Makedonci]] (99%). Većinska veroispovest je [[pravoslavlje]]. == Povezano == * [[Opština Struga]] == Izvori == * [http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.] == Vanjske veze == * [http://www.struga.gov.mk www.struga.gov.mk Zvanična stranica opštine Struga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719094449/http://www.struga.gov.mk/ |date=2011-07-19 }} {{Opština Struga}} {{commonscat|Draslajca}} [[Kategorija:Opština Struga]] jgc3h2mbknmqjxmm9mv0usv4xv55855 0 1453241 42655513 42599542 2026-07-15T19:55:05Z Ehrlich91 31090 42655513 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Makedoniji-lat |mesto = Zagračani |izvorno_ime = <small>{{jez-mak|Заграчани}}</small> |grb = |slika = Воздушен поглед на Заграчани.jpg |opis_slike = |opština = Struga |populacija = 1.075 |nadm visina = 750 |gšir = 41.1914 |gduž = 20.6286 |pozivni broj = +389 (0)46 |poštanski kod = 6333 |registarska oznaka =SU }} '''Zagračani''' ({{jez-mak|Заграчани}}) su naselje u [[Republika Makedonija|Republici Makedoniji]], u krajnje zapadnom delu države. Zagračani pripadaju [[Opština Struga|opštini Struga]]. == Prirodni uslovi == Naselje Zagračani je smešteno u krajnje zapadnom delu [[Republika Makedonija|Republike Makedonije]], blizu državne granice sa [[Albanija|Albanijom]] (6&nbsp;km zapadno od naselja)]. Od najbližeg grada, [[Struga|Struge]], naselje je udaljeno 6&nbsp;km zapadno. Zagračani se nalaze u istorijskoj oblasti [[Drimkol]], koja obuhvata priobalje [[Ohridsko jezero|Ohridskog jezera]], oko mesta istoka reke [[Crni Drim]] iz [[jezera]]. Naselje je smešteno na severozapadnoj strani jezera. Zapadno od naselja izdiže se planina [[Jablanica (planina)|Jablanica]], dok se istočno pruža [[Struško polje]]. Nadmorska visina naselja je približno 740 metara. Klima u naselju, i pored znatne nadmorske visine, ima [[Župna klima|župne odlike]], pa je pre [[umerenokontinentalna klima|umereno kontinentalna]] nego [[Planinska klima|planinska]]. == Historija == == Stanovništvo == Zagračani su prema poslednjem popisu iz [[2002]]. godine imali 1.075 stanovnika. Većinu stanovništva naselja čine [[Albanci]] (99%). Pretežna veroispovest je [[islam]]. == Povezano == * [[Opština Struga]] == Izvori == * [http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.] == Vanjske veze == * [http://www.struga.gov.mk www.struga.gov.mk Zvanična stranica opštine Struga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719094449/http://www.struga.gov.mk/ |date=2011-07-19 }} {{Opština Struga}} [[Kategorija:Opština Struga]] m86yh2tfxknvmvh81c8lsojv8sjxtki 0 1453481 42655509 42590171 2026-07-15T19:38:25Z Ehrlich91 31090 42655509 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Makedoniji-lat |mesto = Korošišta |izvorno_ime = <small>{{jez-mak|Корошишта}}</small> |grb = |slika = Воздушен поглед на Корошишта.jpg |opis_slike = |opština = Struga |populacija = 1.717 |nadm visina = 740 |gšir = 41.2492 |gduž = 20.7486 |pozivni broj = +389 (0)46 |poštanski kod = 6334 |registarska oznaka =SU }} '''Korošišta''' ({{jez-mak|Корошишта}}) su naselje u [[Republika Makedonija|Republici Makedoniji]], u zapadnom delu države. Korošišta pripadaju [[Opština Struga|opštini Struga]]. == Prirodni uslovi == Naselje Korošišta je smešteno u jugozapadnom delu [[Republika Makedonija|Republike Makedonije]]. Od najbližeg grada, [[Struga|Struge]], naselje je udaljeno 12&nbsp;km severoistočno. Korošišta se nalaze u istorijskoj oblasti [[Gornji Drimkol]], koja se obuhvata severnu obalu [[Ohridsko jezero|Ohridskog jezera]], oko istoka [[Crni Drim|Crnog Drima]] iz jezera. Naselje je smešteno u [[Struško polje|Struškom polju]], koje se pruža na severnoj strani [[Ohridsko jezero|Ohridskog jezera]]. Severno od naselja se izdiže planina [[Karaorman]]. Nadmorska visina naselja je približno 720 metara. Klima u naselju, i pored znatne nadmorske visine, ima [[Župna klima|župne odlike]], pa je pre [[umerenokontinentalna klima|umereno kontinentalna]] nego [[Planinska klima|planinska]]. == Historija == == Stanovništvo == Korošišta su prema poslednjem popisu iz [[2002]]. godine imala 1.717 stanovnika. Većinu stanovništva čine [[Albanci]] (99%). Većinska veroispovest je [[islam]]. == Povezano == * [[Opština Struga]] == Izvori == * [http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.] == Vanjske veze == * [http://www.struga.gov.mk www.struga.gov.mk Zvanična stranica opštine Struga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719094449/http://www.struga.gov.mk/ |date=2011-07-19 }} {{Opština Struga}} [[Kategorija:Opština Struga]] 61w030bpd8u4selldt3ryow8xvv9szj 0 1460591 42655395 42565089 2026-07-15T14:27:11Z Akul59 131397 zastava 42655395 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Slovačkoj |mesto = Kraľovany |originalni_naziv = Kraľovany |slika = Kraľovany MF3.jpg |opis_slike = Evangelička crkva |gradska_zastava = Kralovany-dolny kubin-flag.svg |kraj = [[Žilinski kraj|Žilinski]] |okrug = [[Okrug Dolný Kubín|Dolný Kubín]] |nadm visina = 430<ref name="base_inf">{{Cite web |title=Základná charakteristika |url=https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_SK_WIN/om5001rr/v_om5001rr_00_00_00_sk |author=Statistički zavod Slovačke Republike (www.statistics.sk) |language=sk |website=www.statistics.sk |accessdate=2026-07-14}}</ref> |poštanski_kod = 027 51<ref name="base_inf"/> |pozivni_broj = (+421) 43<ref name="base_inf"/> |registarska_oznaka = DK |gšir = 49.1514 |gduž = 19.1272 }} '''Kraľovany''' je naseljeno mjesto u [[Okrug Dolný Kubín|okrugu Dolný Kubín]], u [[Žilinski kraj|Žilinskom kraju]], [[Slovačka|Republika Slovačka]]. == Geografija == Nalazi se na ušću rijeke [[Orava (reka)|Orave]] u [[Vah]], oko 18&nbsp;km jugozapadno od [[Dolný Kubín|Dolnog Kubina]]. == Stanovništvo == {{SK|pop|y}} Prema podacima o broju stanovnika iz 2011. godine naselje je imalo 454 stanovnika.<ref>{{cite web |url=http://portal.statistics.sk/files/Sekcie/sek_600/Demografia/Obyvatelstvo/tabulky/pocet_obyvatelov/2011/poc_obyv_2011_n.pdf |title=Stanovništvo 31. 12. 2011. (503) |author= |authorlink= |coauthors= |date=2011. |format= |work= |publisher=Statistički zavod Republike Slovačke |pages= |language=sk |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130921055744/http://portal.statistics.sk/files/Sekcie/sek_600/Demografia/Obyvatelstvo/tabulky/pocet_obyvatelov/2011/poc_obyv_2011_n.pdf |archivedate=2013-09-21 |quote= |accessdate=29. 6. 2013. |dead-url=yes }}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commons category-inline|Kraľovany}} * {{Zvanični veb-sajt}} {{sk}} * [http://www.e-obce.sk/ Krajevi i okruzi u Slovačkoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100208185426/http://www.e-obce.sk/ |date=2010-02-08 }} {{sk}} {{klica-selo-Slovačka}} {{Okrug Dolný Kubín}} [[Kategorija:Okrug Dolný Kubín]] [[Kategorija:Žilinski kraj]] 92u1kjn5vm7z4r6b7oecngvcugss4o0 0 1460618 42655696 42565077 2026-07-16T04:27:00Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Kraljova Ljehota]] na [[Kráľova Lehota]] 42565077 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Slovačkoj |mesto = Kraljova Ljehota |originalni_naziv = Kráľova Lehota |slika = Kralova Lehota The Village2.JPG |opis_slike = Kraljova Ljehota |kraj = [[Žilinski kraj|Žilinski]] |okrug = Okrug Liptovski Mikulaš |nadm visina = 674 |poštanski_kod = |pozivni_broj = |registarska_oznaka = LM |gšir = 49.0215 |gduž = 19.7940 }} '''Kraljova Ljehota''' ({{jez-svk|Kráľova Lehota}}) je naseljeno mjesto u okrugu Liptovski Mikulaš, u [[Žilinski kraj|Žilinskom kraju]], [[Slovačka|Republika Slovačka]]. == Stanovništvo == {{SK|pop|y}} Prema podacima o broju stanovnika iz {{SK|y}}. godine naselje je imalo {{SK|p}} stanovnika.<ref name="SK-P"/> === Etnički sastav === {{SK|etno}} === Religija === {{SK|relig}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Kráľova Lehota}} * [http://www.kralovalehota.sk/ Kraljova Ljehota] {{sk}} {{klica-selo-Slovačka}} {{Okrug Liptovski Mikulaš}} [[Kategorija:Okrug Liptovski Mikulaš]] [[Kategorija:Žilinski kraj]] nymc5687wp10973s97om5vc0oqo9bih 42655703 42655696 2026-07-16T04:32:01Z Akul59 131397 pozivni broj, veb, zastava 42655703 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Slovačkoj |mesto = Kráľova Lehota |originalni_naziv = Kráľova Lehota |slika = Kralova Lehota The Village2.JPG |opis_slike = Kráľova Lehota |gradska_zastava = Kralova lehota-liptovsky mikulas-flag.svg |kraj = [[Žilinski kraj|Žilinski]] |okrug = [[Okrug Liptovski Mikulaš|Liptovski Mikulaš]] |nadm visina = 674<ref name="base_inf">{{Cite web |title=Základná charakteristika |url=https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_SK_WIN/om5001rr/v_om5001rr_00_00_00_sk |author= Statistički zavod Slovačke Republike (www.statistics.sk) |language=sk |website=www.statistics.sk |accessdate=2026-07-14}}</ref> |poštanski_kod = 032 33<ref name="base_inf"/> |pozivni_broj = (+421) 44<ref name="base_inf"/> |registarska_oznaka = LM |gšir = 49.0215 |gduž = 19.7940 }} '''Kráľova Lehota''' ({{jez-svk|Kráľova Lehota}}) je naseljeno mjesto u [[okrug Liptovski Mikulaš|okrugu Liptovski Mikulaš]], u [[Žilinski kraj|Žilinskom kraju]], [[Slovačka|Republika Slovačka]]. == Stanovništvo == {{SK|pop|y}} Prema podacima o broju stanovnika iz {{SK|y}}. godine naselje je imalo {{SK|p}} stanovnika.<ref name="SK-P"/> === Etnički sastav === {{SK|etno}} === Religija === {{SK|relig}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{Commons category-inline|Kráľova Lehota}} * {{Zvanični veb-sajt}} {{sk}} {{klica-selo-Slovačka}} {{Okrug Liptovski Mikulaš}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Okrug Liptovski Mikulaš]] [[Kategorija:Žilinski kraj]] 1yrjijt5woa6vxt6vkku7mzc0sh8f09 1 1462943 42655698 5613605 2026-07-16T04:27:01Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Razgovor:Kraljova Ljehota]] na [[Razgovor:Kráľova Lehota]] 5613605 wikitext text/x-wiki {{razgovor zaglavlje}} hw594haz91q2xnj4zg0tepef6uvwqr7 0 1467575 42655869 42588361 2026-07-16T10:43:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655869 wikitext text/x-wiki [[Image:Frano Gundulic.1683.jpg|thumb|200px|right|Frano Điva Gundulića ([[1683]]).]] Grof '''Frano Điva Gundulića''' ([[Dubrovnik]], [[1630.]] – [[Beč]], [[1700.]]),{{sfn|Fine|2006|p=373}} poznat i kao '''Francesco Giovanni Gondola''', bio je član dubrovačke plemićke obitelji [[Gundulić]] i general u austrijskoj vojsci.{{sfn|Dulist|2015}} Sin je baroknog pjesnika [[Ivan Gundulić|Điva Frana Gundulića]] i Nike Sorkočević (''Sorgo'', umrla 1644). Brat je pjesnika [[Šiško Gundulić|Šiška Gundulića]]. Oženio se 1667. milanskom groficom Ottavijom Margheritom Strozzi, dvorskom damom carice Eleonore.{{sfn|Deanović|1948|p=12, 13, 16}}{{sfn|Prlender|2002}} Pridružio se austrijskoj vojsci gdje je postao časnik. Dana 27. srpnja 1682. postao je ''Generalfeldwachtmeister'', a 4. rujna 1685. ''Feldmarschall-Leutnant''. Umro je 1700. u Beču, gdje je i pokopan, u crkvi Madonna di Sotterra, u grobu blizu oltara svetog Sebastijana.{{sfn|Deanović|1948|p=21}} == Reference == {{izvori}} == Literatura == {{Refbegin}} * {{Cite journal|last=Deanović|first=Mirko|date=1948|title=Frano Dživa Gundulića i njegov put u Moskvu 1655. godine|journal=Starine|publisher=[[JAZU]]|publication-place=Zagreb|volume=41|ref=harv|url=https://dizbi.hazu.hr/a/?pr=i&id=177196}} * {{Cite book|last1=Fine|first1=John|title=When Ethnicity Did Not Matter in the Balkans|date=2006|publisher=The University of Michigan Press|location=Ann Arbor|isbn=9780472025602|url=https://books.google.com/books?id=wEF5oN5erE0C&q=Frano+Gunduli%C4%87&pg=PA373|accessdate=20. 1. 2023.|ref=harv}} * {{Cite book|title=Gundulić, Frano|last=Prlender|first=Ivica|publisher=[[Hrvatski biografski leksikon]]|year=2002|url=https://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=8240|access-date=14. 5. 2019|ref=harv|archive-date=2023-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230120211638/https://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=8240|url-status=dead}} * {{Cite web|title=Na današnji dan: Otkriven spomenik Gunduliću|url=https://dulist.hr/na-danasnji-dan-otkriven-spomenik-gundulicu/251801/|date=25. 6. 2015|access-date=20. 1. 2023.|website=Dulist|ref={{harvid|Dulist|2015}}}} {{Refend}} {{Normativna kontrola}} {{Lifetime|1630|1700|Gundulić, Frano}} [[Kategorija:Hrvatski grofovi]] [[Kategorija:Vojna historija Hrvatske]] [[Kategorija:Dubrovačka Republika]] [[Kategorija:Biografije, Dubrovnik]] hdctd4mreiujviya0qhstrfb1a3y4ce 0 1468363 42655795 40956655 2026-07-16T07:23:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655795 wikitext text/x-wiki '''Festival neobjavljene ljubavne poezije Zvonimir Golob''' se održava se od [[2009]]. godine. Održava se u [[Koprivnica|Koprivnici]] početkom lipnja, na obljetnicu smrti hrvatskog pjesnika [[Zvonimir Golob|Zvonimira Goloba]], kome u čast ovaj festival nosi ime. Organizira ga Udruga branitelja, invalida i udovica Domovinskog rata (UBIUDR) koprivničkog poduzeća [[Podravka|Podravke]]. Na 1. festivalu održanom 1. lipnja 2009., prigodnu nagradu je dobio hrvatski pjesnik [[Tomislav Marijan Bilosnić]] za svoje tri pjesme ''Volim te dok imaš sve što ima kuća'', ''Nevidljiva kuća ljubavi'' i ''U ljubavi nema kuće''.<ref>[http://www.ezadar.hr/clanak/priznanje-bilosnicu-na-1-festivalu-neobjavljene-ljubavne-poezije-zvonimir-golob E-Zadar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130414073446/http://www.ezadar.hr/clanak/priznanje-bilosnicu-na-1-festivalu-neobjavljene-ljubavne-poezije-zvonimir-golob |date=2013-04-14 }} Priznanje Bilosniću na 1_ Festivalu neobjavljene ljubavne poezije “Zvonimir Golob”, 3. lipnja 2009.</ref> == Izvori == * [http://www.culturenet.hr/default.aspx?id=25560 Culturenet.hr] Pjesnikinja Kolinda Vukman dobila Nagradu Zvonimir Golob, 6. svibnja 2009. {{izvori}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 2009.]] [[Kategorija:Hrvatski književni festivali|Zvonimir Golob]] [[Kategorija:Kultura u Koprivnici]] jlc1tlsmcwvz2hggs39lihgpnpuifrq 0 1469432 42655867 42449396 2026-07-16T10:15:11Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655867 wikitext text/x-wiki '''Frane Barbieri''' ([[Makarska]], [[25. studenog]] [[1923]]. - [[Torino]], [[9. kolovoza]] [[1987]].), hrvatski novinar i publicist. Pisao je o raznim temama u domaćim i stranim novinama, posebice u talijanskim dnevnicima ''[[Il Giornale]]'' i ''[[La Stampa]]''. == Biografija == Osnovnu školu pohađao je u [[Makarska|Makarskoj]], a gimnaziju u [[Split]]u i [[Dubrovnik]]u, gdje je maturirao 1942. godine. Bio je sudionik [[NOB|Narodno-oslobodilačke borbe]] i član [[KPJ|Komunističke partije Jugodlavije]]. Radio je u listu ''[[Naprijed (novine)|Naprijed]]'', a 1950. imenovan je za glavnog i odgovornog urednika ''[[Vjesnik (novine)|Vjesnika]]''. Godine 1952. pokrenuo je ''[[Vjesnik u srijedu]]'', a 1959. i 1960. uređivao je i list [[Globus (tjednik)|Globus]]. Tijekom svoje karijere radio je kao dopisnik iz [[Rim]]a, [[Moskva|Moskve]] i [[Ciudad de Mexico|grada Meksika]]. Od 1970. do 1972. nalazio se na položaju glavnog urednika ''[[NIN|NIN-a]]'', a s te je dužnosti otišao nakon pada s vlasti [[Čista liberala u Srbiji|srpskih liberala]]. == Izvori == *[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1295 ''Hrvatski biografski leksion'' Leksikografskog zavoda Miroslav Krleža] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231029062453/https://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1295 |date=2023-10-29 }}, s.v. Barbieri, Frane. {{Mrva-biog-hrvatska}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Barbieri, Frane}} [[Kategorija:Hrvatski novinari]] [[Kategorija:Hrvatski publicisti]] [[Kategorija:Biografije, Makarska]] o1z5413u5idjavqchb27v7g7ocutx0f 0 1769359 42655887 42647937 2026-07-16T11:40:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655887 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Nogometna reprezentacija | bg = 0055A4 | tekst = FFFFFF | ime = {{flagicon|FRA}} Francuska | logo = [[File:France_national_football_team_seal.svg]] | konfederacija = [[UEFA]] | simbol = | boje = {{color box|#0055A4}} {{color box|white}} {{color box|#EF4135}} | nadimci = Les Bleus, Les Tricolores | stadion = {{nowrap|[[Stade de France]], [[Saint-Denis]]}} | FIFA = {{steady}} 2. | izbornik = {{flagicon|FRA}} [[Didier Deschamps]] | nastupi = [[Hugo Lloris]] (145) | golovi = [[Kylian Mbappé]] (58) | utakmica = {{flagicon|BEL}} [[Belgija]] [[Trofej Évence Coppée|3:3]] Francuska {{flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg}}<br><small>([[Bruxelles]]; [[1. svibnja]] [[1904.]])</small> | posljednja_utakmica = | pobjeda = {{flagicon|FRA}} Francuska 10:0 [[Azerbajdžan]] {{flagicon|AZE}}<br><small>([[Auxerre]]; [[6. rujna]] [[1995.]])</small> | poraz = {{flagicon|DAN}} [[Danska]] 17:1 Francuska {{flagicon|FRA|1830}}<br><small>([[London]]; [[22. listopada]] [[1908.]])</small> | SP = Prvaci ([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998|1998.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]]) | kontinent = [[UEFA Euro]] | KP = Prvaci ([[UEFA Euro 1984|1984.]], [[UEFA Euro 2000|2000.]]) | kontinent 2 = [[FIFA Kup konfederacija|Kup konfederacija]] | KP 2 = Prvaci ([[FIFA Kup konfederacija 2001|2001.]], [[FIFA Kup konfederacija 2003|2003.]]) | OI = Zlato ([[Olimpijada 1984|1984.]]) | domaći = | pattern_la1 = _frank18h | pattern_b1 = _frank18h | pattern_ra1 = _frank18h | pattern_sh1 = _frank18h | pattern_so1 = _fra18h | leftarm1 = 123163 | body1 = 123163 | rightarm1 = 123163 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = F1030A | pattern_la2 = _frank18a | pattern_b2 = _frank18a | pattern_ra2 = _frank18a | pattern_sh2 = _frank18a | pattern_so2 = _fra18a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 123163 | socks2 = FFFFFF }} '''Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske''' predstavlja [[Francuska|Francusku]] na međunarodnim [[nogomet]]nim natjecanjima. Reprezentacija se nalazi pod upravom [[Francuski nogometni savez|Francuskog nogometnog saveza]] ([[francuski]]: ''Fédération Française de Football''), a natječe se kao članica [[UEFA]]-e. Tradicionalne reprezentativne boje su plava, bijela i crvena, derivirane iz [[Zastava Francuske|nacionalne zastave]], a znane kao ''drapeau tricolore'', dok je [[galski pijetao|''coq gaulois'']] simbol reprezentacije. Francuska reprezentacija kolokvijalno je znana kao ''Les Bleus'', što je nadimak koji prati sve francuske reprezentacije, a nastao je zbog plavih dresova koje ima svaka reprezentacija. Francuska je svoju [[Trofej Évence Coppée|prvu službenu utakmicu]] odigrala [[1904.]] godine, a danas svoje domaće utakmice uglavnom igra na [[Stade de France]]u u [[Saint-Denis]]u, predgrađu [[Pariz]]a. Reprezentacija je dosad osvojila jedno [[FIFA Svjetsko prvenstvo|svjetsko]] i dva [[UEFA Euro|europska]] prvenstva, jedno [[Olimpijske igre|olimpijsko zlato]] te dva [[FIFA Kup konfederacija|Kupa konfederacija]]. Nakon osvajanja Kupa konfederacija 2001. godine, Francuska je postala druga reprezentacija nakon [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentine]] koja je osvojila sva tri velika natjecanja koja organizira [[FIFA]]. Francuska ima snažno rivalstvo sa susjednom [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italijom]], a tokom povijesti je imala i važna rivalstva s [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Belgije|Belgijom]], [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazilom]], [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Engleske|Engleskom]], [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačkom]] i [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Španjolske|Španjolskom]]. Reprezentacija je svoje najveće uspjehe ostvarila tokom perioda svojih triju "[[Zlatna generacija|zlatnih generacija]]" - one iz 50-ih, 80-ih i one s kraja 90-ih/početka 2000-ih. Francuska je bila jedna od samo četiri europske momčadi koje su sudjelovale na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930|prvom Svjetskom prvenstvu]] [[1930.]] godine te je, iako je ispala u kvalifikacijama šest puta, jedna od samo tri momčadi koje su sudjelovale u svim ciklusima FIFA Svjetskih prvenstava.<ref>Druge dvije su [[Sjedinjene Države]] (koje su se [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938|1938.]] godine povukle bez ijedne odigrane utakmice) i [[Brazil]] (koji je svaki puta igrao završnicu turnira).</ref> Godine [[1958.]], momčad koju su predvodili [[Raymond Kopa]] i [[Just Fontaine]] uzela je treće mjesto na svjetskom prvenstvu. Tokom 80-ih, generacija koju je predvodio [[Michel Platini]] postala je [[UEFA Euro 1984|europski prvak 1984.]] godine. Zlatnu generaciju s kraja 90-ih predvodili su [[Didier Deschamps]] i [[Zinedine Zidane]], a dominacija iste započela je osvajanjem [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998|Svjetskog prvenstva 1998.]] godine, čime je Francuska ušla među osam reprezentacija kojima je to uspjelo kada su bili domaćini. Dvije godine kasnije, tituli svjetskog prvaka dodana je i ona europskog, a [[2001.]] i [[2003.]], Francuska osvaja Kup konfederacija. Također, [[2006.]] godine igraju finale Svjetskog prvenstva, no gube od Italije nakon jedanaesteraca. Nakon poraza u finalu [[UEFA Euro 2016.|Eura 2016.]] godine, Francuska je [[2018.]] godine u [[Rusija|Rusiji]] po drugi put postala svjetski prvak, pobijedivši [[Hrvatska nogometna reprezentacija|Hrvatsku]] 4:2; izbornik te reprezentacije bio je Deschamps, koji je tako ušao u elitno društvo onih koji su postali svjetski prvaci i kao igrači i kao izbornici. ==Historija== {{main|Historija fudbalske ili nogometne reprezentacije Francuske}} Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske osnovana je [[1904.]] godine, netom prije službenog osnivanja [[FIFA]]-e [[21. svibnja]] [[1904.]] godine, a svoju [[Trofej Évence Coppée|prvu službenu međunarodnu utakmicu]] odigrala je [[1. svibnja]] [[1904.]] godine u [[Bruxelles]]u protiv [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Belgije|reprezentacije Belgije]]. Utakmica je završila rezultatom 3:3.<ref>{{cite web|url=http://www.fff.fr/servfff/historique/match_detail.php?nomatch=1|title=France v. Belgium 1904 Match Report|work=French Football Federation|accessdate=4 June 2010|archivedate=2010-06-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100618050746/http://www.fff.fr/servfff/historique/match_detail.php?nomatch=1|deadurl=yes}}</ref> Sljedeće godine, [[12. veljače]] [[1905.]], Francuska je odigrala svoju prvu domaću utakmicu, protiv [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarske]]. Utakmica je igra na stadionu [[Parc des Princes]] u [[Pariz]]u pred 500 gledatelja, a pobjedu domaćinima od 1:0 donio je [[Gaston Cyprès]]. Francuska je imala značajnih problema u svom početnom stadiju zbog neslaganja između FIFA-e i [[Union des Sociétés Françaises de Sports Athlétiques|USFSA]], francuskog sportskog saveza. Dana [[9. svibnja]] [[1908.]], Francuski interfederalni komitet (CFI), koji je bio rival USFSA-a, donio je odluku kako će FIFA biti odgovorna za francuski nogomet na predstojećim [[Olimpijske igre|Olimpijskim igrama]], a ne USFSA. Godine [[1919.]], CFI se pretvorio u [[Francuski nogometni savez]], a [[1921.]] godine USFSA se konačno spojio s FFF-om u jedinstvenu organizaciju. U srpnju [[1930.]], Francuska se pojavila na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930|prvom Svjetskom prvenstvu]], održanom u [[Urugvaj]]u. U svojoj prvoj utakmici na Svjetskom prvenstvu, Francuska je pobijedila [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Meksika|Meksiko]] 4:1 na [[Estadio Pocitos|stadionu Pocitos]] u [[Montevideo|Montevideu]]. [[Lucien Laurent]] je ostao zapamćen u povijesti ne samo zato što je postigao prvi francuski gol na Svjetskim prvenstvima već zato što je postigao prvi gol na Svjetskim prvenstvima uopće. Francuska je sljedeće dvije utakmice u skupini, protiv [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentine]] i [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Čilea|Čilea]], izgubila s 1:0 što je značilo ispadanje sa prvenstva. Sljedeća godina donijela je prvog crnog igrača u povijesti reprezentacije. [[Raoul Diagne]], koji je bio [[senegal]]skog porijekla, debitirao je za reprezentaciju [[15. veljače]] [[1931.]] u porazi 2:1 od [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Čehoslovačke|Čehoslovačke]]. Diagne je kasnije sudjelovao i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938|Svjetskom prvenstvu 1938.]], kao i [[Larbi Benbarek]], koji je bio jedan od prvih igrača iz Sjeverne Afrike koji je nastupio za francusku reprezentaciju. Na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934|prvenstvu 1934.]], Francuska je izgubila u prvom kolu od [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Austrije|Austrije]] 3:2. Po povratku reprezentacije u [[Pariz]], skupina od 4,000 navijača dočekala ih je kao junake. Francuska je bila domaćin [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938|sljedećeg prvenstva]], na kojemu je ispala u četvrtfinalu od branitelja naslova, [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italije]], 3:1. Tokom 1950-ih godina, Francuska je dobila svoju prvu [[Zlatna generacija|Zlatnu generaciju]], koju su, između ostalih, predvodili [[Just Fontaine]], [[Raymond Kopa]], [[Jean Vincent]], [[Robert Jonquet]], [[Maryan Wisnieski]], [[Thadée Cisowski]] i [[Armand Penverne]]. Na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958|Svjetskom prvenstvu 1958.]], Francuska je došla do polufinala, gdje ih je porazio [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]]. U utakmici za treće mjesto, Francuska je s uvjerljivih 6:2 pobijedila [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadnu Njemačku]] i osvojila broncu. Fontaine je u toj utakmici postigao četiri gola te je prvenstvo završio s ukupno 13, što je rekord po broju golova postignutih na jednom prvenstvu. Dvije godine kasnije, Francuska je bila domaćin [[UEFA Euro 1960|prvog UEFA Eura]] te je, drugi put uzastopce, došla do polufinala. U polufinalu su ispali od [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija SFR Jugoslavije|SFR Jugoslavije]], koja ih je iznenadila s 5:4 iako su Francuzi u 75. minuti utakmice imali prednost od 4:2. U utakmici za broncu, izgubili su od Čehoslovačke 2:0. Francuski nogomet je tokom 60-ih i 70-ih godina doživio osjetan pad, a reprezentacija je pod velikim brojem izbornika prošla kroz nekoliko neuspjelih kvalifikacijskih ciklusa. Dana [[25. travnja]] [[1964.]], [[Henri Guérin]] je službeno imenovan izbornikom. Pod Guérinom, Francuska se nije uspjela kvalificirati ni na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962|Svjetsko prvenstvo 1962.]] ni na [[UEFA Euro 1964|Europski kup nacija 1964.]] godine. Guérin je ipak uspio odvesti reprezentaciju na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966|Svjetsko prvenstvo 1966.]], ali je ispadanje u grupi značilo i kraj Guérinova mandata na klupi Francuske. Dobio je otkaz odmah po završetku prvenstva. Zamijenili su ga [[José Arribas]] i [[Jean Snella]], mada kao vršitelji dužnosti. Njih su dvojica izdržali tek četiri utakmice, kada ih je zamijenio bivši reprezentativac, Just Fontaine, koji je izdržao samo dvije. Fontainea je zamijenio [[Louis Dugauguez]], koji je dobio otkaz zbog slabih rezultata tokom kvalifkacija za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970|Svjetsko prvenstvo 1970.]] godine. Zamijenio ga je [[Georges Boulogne]], koji nije uspio odvestu Francusku na prvenstvo. Boulogne je dobio otkaz nakon što se nije uspio kvalificirati na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974|Svjetsko prvenstvo 1974.]], a zamijenio ga je Rumunj [[Ștefan Kovács]], koji je tako postao prvi i jedini stranac na klupi Francuske. No, i Kovács se ubrzo pokazao kao razočarenje te je, nakon dva neuspjela kvalifikacijska ciklusa, dobio otkaz. Naslijedio ga je [[Michel Hidalgo]]. [[File:Michel Platini in Wroclaw by Klearchos Kapoutsis tight crop.jpg|thumb|left|170px|[[Michel Platini]] je, kao kapetan, predvodio Francusku do titule na [[UEFA Euro 1984|UEFA Euru 1984.]] godine.]] Pod Hidalgom, Francuska je doživjela svoj procvat, mahom zbog kvalitetnih igrača poput braniča [[Marius Trésor|Mariusa Trésora]] i [[Maxime Bossis|Maximea Bossisa]], napadača [[Dominique Rocheteau|Dominiquea Rocheteaua]] i, naravno, veznog igrača [[Michel Platini|Michela Platinija]], koji je zajedno sa [[Jean Tigana|Jeanom Tiganom]], [[Alain Giresse|Alainom Giresseom]] i [[Luis Fernández|Luisom Fernándezom]] sačinjavao ''carré magique'' ([[francuski|fr.]] ''Čarobni kvadrat''), koji je proganjao protivničke obrane počevši sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982|Svjetskim prvenstvom 1982.]], gdje je Francuska došla do polufinala, u kojem ih je nakon jedanaesteraca izbacila [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadne Njemačke]]. Taj se polufinalni ogled danas smatra jednom od najljepših utakmica u historiji svjetskih prvenstava, no ostaje činjenica kako je [[Zapadna Njemačka - Francuska (polufinale FIFA Svjetskog prvenstva 1982)|okaljana kontroverzom]].<ref>{{cite web|url=http://www.fff.fr/servfff/historique/match_detail.php?nomatch=419|title=France v. Germany 1982 Match Report|work=French Football Federation|accessdate=4 June 2010|archivedate=2009-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091207074824/http://www.fff.fr/servfff/historique/match_detail.php?nomatch=419|deadurl=yes}}</ref> Dvije godine kasnije, Francuska je došla do svog prvog međunarodnog naslova, postavši [[UEFA Euro 1984|prvak Europe]] na turniru kojemu su bili domaćini. Platini je s rekordnih devet golova bio najbolji strijelac turnira na kojemu je Francuska do naslova došla pobjedom od 2:0 nad [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Španjolske|Španjolskom]]. Golove u finalu postigli su Platini i [[Bruno Bellone]]. Nakon uspjeha na Euru, Hidalgo je otišao s mjesta izbornika, a zamijenio ga je bivši reprezentativac [[Henri Michel]]. Kasnije, tokom iste godine, Francuska osvaja zlato na [[Olimpijada 1984|Olimpijskim igrama 1984.]] godine u [[Los Angeles]]u, a sljedeće godine, pobijedivši [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Urugvaja|Urugvaj]] 2:0, osvajaju i [[Trofej Artemio Franchi]], koji se smatra ranom pretećom [[FIFA Kup konfederacija|Kupa konfederacija]]. Golove su postigli [[Dominique Rocheteau]] i [[José Touré]]. U rasponu od samo godine dana, Francuska je imala tri od četiri velika međunarodna trofeja u svojim rukama. Na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986|Svjetskom prvenstvu 1986.]], Francuska je bila prvi favorit za naslov, no, kao i četiri godine ranije, u polufinalu ih je zaustavila Zapadna Njemačka. Ipak, Francuska je nakon produžetaka s 4:2 porazila Belgiju i uzela treće mjesto, što im je u tom trenutku bio najveći uspjeh na FIFA Svjetskim prvenstvima. [[File:Didier Deschamps 2011 (cropped).jpeg|thumb|170px|[[Didier Deschamps]] je bio kapetan Francuske tokom osvajanja [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998|Svjetskog prvenstva 1998.]] i [[UEFA Euro 2000|Eura 2000.]] godine.]] Godine [[1988.]], Francuski nogometni savez otvorio je Nogometni institut [[Clairefontaine]], čijem je otvaranju prisustvovao i tadašnji [[Predsjednik Francuske|predsjednik]], [[François Mitterrand]]. Pet mjeseci nakon otvaranja instituta, Henri Michel je dobio otkaz, a zamijenio ga je Michel Platini, koji reprezentaciju nije uspio odvesti na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990|Svjetsko prvenstvo 1990.]] godine. Platini je uspio odvesti reprezentaciju na [[UEFA Euro 1992|Euro 1992.]] godine, ali je, unatoč prethodnom nizu od 19 utakmica bez poraza, reprezentacija eliminirana u grupnoj fazi. Tjedan dana nakon natjecanja, Platini je podnio ostavku, a zamijenio ga je [[Gérard Houllier]]. Pod Houllierom, Francuska je doživjela vjerojatno najveći debakl u svojoj historiji. Dva kola prije kraja kvalifikacija za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994|Svjetsko prvenstvo 1994.]] godine, Francuska je imala praktički osiguran odlazak na prvenstvo. Ipak, u predzadnjem kolu doživjeli su iznenađujuć 3:2 poraz od [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Izraela|Izraela]]. U zadnjem kolu su dočekali [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Bugarske|Bugarsku]] u [[Pariz]]u, a za odlazak na prvenstvo im je trebao samo remi. Iako je golom [[Eric Cantona|Cantone]] Francuska povela, Bugari su do kraja uspjeli preokrenuti rezultat i tako izbaciti Francusku iz kvalifikacija. Subsekventna blamaža i nezadovoljstvo javnosti doveli su do Houllierovog otkaza te odlaska nekoliko igrača iz reprezentacije. Houlliera je na mjestu izbornika naslijedio njegov pomoćnik [[Aimé Jacquet]]. Pod Jacquetovim vodstvom, Francuska je doživjela svoje trijumfalne godine. Generaciji veterana koji se nisu uspjeli plasirati na Svjetsko prvenstvo 1994. godine pridružila se skupina mladih igrača. Reprezentacija je počela izvanredno, došavši do polufinala [[UEFA Euro 1996|Eura 1996.]], gdje su ispali od [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Češke|Češke]] nakon jedanaesteraca (6:5). Na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998|Svjetskom prvenstvu 1998.]], održanom u [[Francuska|Francuskoj]], Jacquet je odveo Francusku do titule svjetskog prvaka, [[Brazil - Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1998)|pobijedivši Brazil 3:0]] pred prepunim [[Stade de France]]om. Nakon tog uspjeha, Jacquet je podnio ostavku na mjesto izbornika, a zamijenio ga je njegov pomoćnik [[Roger Lemerre]], koji je Francuskoj donio drugi naslov prvaka Europe na [[UEFA Euro 2000|Euru 2000.]] godine. Predvođena [[FIFA-in igrač godine|FIFA-inim igračem godine]], [[Zinedine Zidane|Zinedineom Zidaneom]], Francuska je pobijedila Italiju u finalu rezultatom 2:1. Zlatni gol u produžecima je postigao [[David Trezeguet]]. Ova pobjeda značila je da je Francuska postala prva reprezentacija, nakon Zapadne Njemačke [[1974.]], koja je istovremeno bila svjetski i europski prvak te prva reprezentacija koja je kao aktualni prvak svijeta osvojila Euro. Nakon ovih uspjeha, Francuska se popela na prvo mjesto FIFA-ine ljestvice. [[File:Zinedine Zidane 2008-2.jpg|thumb|170px|[[Zinedine Zidane]] i danas ostaje zapisan kao jedan od najboljih igrača u historiji francuskog i svjetskog nogometa.]] Ipak, Francuska nije uspjela održati nivo kvalitete kojega je imala u tom trenutku. Iako će [[2001.]] godine osvojiti [[FIFA Kup konfederacija 2001|Kup konfederacija]], Francuska će [[2002.]] godine doživjeti šokantno ispadanje sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002|Svjetskog prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]] u skupini, bez ijednog postignutog gola. U jednom od najvećih šokova u historiji Svjetskih prvenstava, Francuska je na otvaranju skupine izgubila 1:0 od debitanata [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Senegala|Senegala]]. Lemerre je nakon katastrofalnog rezultata dobio otkaz, a zamijenio ga je [[Jacques Santini]]. Iako je snažna reprezentacija dobro otvorila [[UEFA Euro 2004|Euro 2004.]], ispadanje u četvrtfinalu od kasnijih prvaka, [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Grčke|Grčke]], smatrano je neuspjehom tako da je Santini nakon prvenstva podnio ostavku. Kao njegova zamjena doveden je [[Raymond Domenech]]. Nakon što se u početnoj fazi kvalifikacija za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006|Svjetsko prvenstvo 2006.]] Francuska mučila sa svojim protivnicima, Domenech je uspio nagovoriti neke od veterana da se vrate u reprezentaciju i pomognu u kvalifikacijama. Upravo to se i dogodilo te je Francuska, nakon uvjerljive 4:0 pobjede nad [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Cipra|Ciprom]], uspjela izboriti nastup na prvenstvu. Na samom prvenstvu, Francuska je završila skupinu bez poraza te se probila sve do finala, izbacivši na tom putu [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Španjolske|Španjolsku]], [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] i [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Portugala|Portugal]]. Francusku je u finalu čekala Italija. U utakmici čiji su produžeci [[Italija - Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2006)|okaljani kontroverzom]], Italija je s 5:3 bila bolja nakon izvođenja jedanaesteraca i osvojila još jedan naslov svjetskog prvaka. [[File:Hugo Lloris Euro 2012 v2.jpg|thumb|170px|left|Nakon što je povremeno bio kapetan još od [[2010.]], [[Hugo Lloris]] je od veljače [[2012.]] trajno izabran za kapetana reprezentacije.]] Francuska je kvalifikacije za [[UEFA Euro 2008|Europsko prvenstvo 2008.]] godine započela prilično uvjerljivo te je izborila nastup na prvenstvu unatoč dva poraza od [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Škotske|Škotske]]. Ipak, Francuska je na Euru ispala već u skupini, skupivši samo jedan bod u [[skupina smrti|skupini smrti]], u kojoj su bile još i Italija i [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]]. Kvalifikacije za [[FIFA Svjestko prvenstvo 2010|Svjetsko prvenstvo 2010.]] odigrale su se za Francusku isto kao i one za prethodno svjetsko prvenstvo - Francuska je doživjela nekoliko katastrofalnih poraza i ostvarivala mehaničke pobjede bez pretjerano dobre igre. Drugo mjesto u kvalifikacijskoj skupini omogućilo im je odlazak u play-off gdje su igrali protiv [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Irske|Irske]]. Nakon pobjede od 1:0 u prvoj utakmici, Francuska je na [[Irska - Francuska (play-off za FIFA Svjetsko prvenstvo 2010|skandalozan način]] izborila 1:1 u uzvratu i tako izborila nastup na prvenstvu. Serija loših nastupa nastavila se i na samom prvenstvu, gdje je ispodprosječna Francuska ispala u već u grupnoj fazi, dok je negativni publicitet povezan uz nastup reprezentacije u Francuskoj doveo do teških reprekusija u Francuskoj. Napadač [[Nicolas Anelka]] je usred turnira izbačen iz reprezentacije nakon navodnog sukoba, u kojem su pale teške riječi, s izbornikom Domenechom tokom poluvremena utakmice s [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Meksika|Meksikom]].<ref>{{cite news |title=Communiqué de la Fédération |url=http://fff.fr/bleus/actu/533826.shtml |work=French Football Federation |publisher=fff.fr |date=19 June 2010 |accessdate=21 June 2010 |archivedate=2010-06-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100622040133/http://www.fff.fr/bleus/actu/533826.shtml |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2010/8749698.stm |title = World Cup 2010: Nicolas Anelka sent home after bust-up |work=The Guardian |location=UK |date=19 June 2010 |accessdate=19 June 2010}}</ref> Izbacivanje Anelke dovelo je do novog sukoba među igračima, stožerom, ali i članovima saveza što je dovelo do toga da je reprezentacija odbila trenirati prije posljednje utakmice.<ref>{{cite news |title=French football in chaos after players' mutiny |url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jJUAsTmR7HSPud4_PSwWxUvvRcwQ |work=Agence France Press|publisher=Google|date=20 June 2010 |accessdate=21 June 2010 }}</ref><ref>{{cite news |title=Brazil advances, Italy held to another WCup draw |url=http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gcsf1SvkjHh5TP4yYWGuVIkogLSgD9GFGVU80 |agency=Associated Press |publisher=Google |date=20 June 2010 |accessdate=21 June 2010 |archivedate=2010-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100625142532/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gcsf1SvkjHh5TP4yYWGuVIkogLSgD9GFGVU80 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Communiqué de la FFF |url=http://fff.fr/bleus/actu/533838.shtml |work=French Football Federation |publisher=[[France Football Federation]] |date=20 June 2010 |accessdate=21 June 2010 |archive-date=2012-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120821235530/http://www.fff.fr/bleus/actu/533838.shtml |url-status=dead }}</ref> Bojkot treninga potaknuo je i reakciju ministrice sporta, [[Roselyne Bachelot]], koja je održala kratki govor igračima.<ref>[http://usatoday30.usatoday.com/sports/soccer/2010-06-22-3046509653_x.htm]</ref> Francuska je u posljednjoj utakmici izgubila od [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Južnoafričke Republike|Južne Afrike]] 2:1 i tako ispala s turnira. Dan nakon ispadanja reprezentacije objavljeno je kako će predsjednik [[Nicolas Sarkozy]] održati sastanak s kapetanom [[Thierry Henry|Thierryjem Henryjem]] oko razloga raspada reprezentacije na prvenstvu; sastanak je zatražio sam Henry.<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/world/2010/jun/23/sarkozy-henry-meeting-world-cup-fiasco |author=Kim Willsher|work=The Guardian |location=UK |title=Sarkozy to quiz Thierry Henry over French World Cup fiasco |date=23 June 2010 }}</ref> Skandal kojega je izazvao nastup na prvenstvo doveo je i do ostavke predsjednika saveza [[Jean-Pierre Escalettes|Jean-Pierrea Escalettesa]]. Domenecha, kojemu je ugovor ionako istekao, zamijenio je bivši reprezentativac, [[Laurent Blanc]]. Dana [[23. srpnja]] [[2010.]], na Blancov zahtjev, savez je suspendirao svih 23 igrača koji su sudjelovali na Svjetskom prvenstvu 2010. za prijateljsku utakmicu protiv [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Norveške|Norveške]].<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/8849972.stm |title = France World Cup squad suspended for Norway friendly |work=BBC Sport |date=23 July 2010 |accessdate=24 July 2010}}</ref> Dana [[6. kolovoza]], petorica igrača za koje je savez zaključio da su imali veliku ulogu u razvoju situacije u Južnoj Africi su kažnjeni od strane saveza.<ref name=BBC18Aug2010AnelkaLaughs>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/8893705.stm|title=Nicolas Anelka laughs at 'nonsense' 18-match French ban |publisher=BBC Sport|date=18 August 2010|accessdate=18 August 2010}}</ref><ref name=Guardian17Aug2010AnelkaSuspended>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/football/2010/aug/17/nicolas-anelka-banned-for-18-matches-france|title=Nicolas Anelka suspended for 18 matches by France over World Cup revolt|work=The Guardian |location=UK |date=17 August 2010|accessdate=18 August 2010 | first=Lizzy | last=Davies}}</ref> Blancova Francuska doživjela je rekonstrukciju, zadržavši tek nekoliko igrača koji su sudjelovali i na prethodnom svjetskom prvenstvu. Sa samo jednim porazom, Francuska je izborila nastup na [[UEFA Euro 2012|Europskom prvenstvu 2012.]] godine gdje uspijevaju proći skupinu, ali ispadaju od Španjolske u četvrtfinalu. Iako definitivno stabilnija i uigranija, Blancova je reprezentacija pokazala prilično mlaku i bezopasnu igru koja nije mogla parirati snažnijim protivnicima. Dio problema i dalje su bili sukobi među igračima, iako u manjoj mjeri nego ranije, što je dovelo do toga da Blanc nije htio produžiti ugovor tako da je nakon turnira prestao biti izbornik.<ref>[http://www.bbc.com/sport/0/football/18659024 Laurent Blanc leaves job as France boss after Euro 2012 exit]</ref> [[File:France champion of the Football World Cup Russia 2018.jpg|320px|thumb|Francuska reprezentacija je [[2018.]] godine po drugi put postala svjetski prvak.]] Kao njegova zamjena doveden je bivši reprezentativni kapetan, [[Didier Deschamps]]. Deschamps je u snažnoj kvalifikacijskoj skupini osvojio drugo mjesto, iza Španjolske, te je izborio play-off protiv [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Ukrajine|Ukrajine]]. Nakon poraza od 2:0 u [[Kijev]]u, Francuska je s uvjerljivih 3:0 u uzvratu izborila nastup na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|Svjetskom prvenstvu 2014.]] godine. Deschamps je iz momčadi izbacio [[Samir Nasri|Samira Nasrija]],<ref>[http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup/10850504/World-Cup-2014-Didier-Deschamps-left-out-Samir-Nasri-because-he-believes-team-spirit-is-key-to-winning.html World Cup 2014: Didier Deschamps left out Samir Nasri because he believes team spirit is key to winning]</ref> što je bio potez koji je postavio brojna pitanja, ali se pokazao važnim za momčadski duh kojega je Francuska ponovo imala. Deschamps je uspio obnoviti kult reprezentacije te popraviti probleme s igračima s kojima se reprezentacija borila posljednje četiri godine, zbog čega je dobio niz pohvala za svoj rad.<ref>[http://abc7chicago.com/sports/didier-deschamps-cant-quit-france/171062/ 'Didier Deschamps can't quit France']</ref> Na prvenstvu, Francuska je pokazala kvalitetnu igru te je uspjela doći do četvrtfinala, gdje ih je s 1:0, u tijesnoj utakmici, izbacila Njemačka. [[Paul Pogba]] je na prvenstvu proglašen za najboljeg mladog igrača. Na [[UEFA Euro 2016.|Euru 2016.]] godine, kojemu su bili domaćini i glavni favoriti, reprezentativci Francuske su došli do finala, gdje su nakon produžetakla poraženi od [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Portugala|Portugala]] 1:0; bio je to prvi međunarodni naslov za portugalsku reprezentaciju. [[Antoine Griezmann]] je bio najbolji igrač i strijelac tog turnira, dok je [[Dimitri Payet]] uz njega uvršten u idealnu momčad turnira. Reprezentacija je izborila i nastup na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|Svjetskom prvenstvu 2018.]] godine, gdje su došli kao jedni od favorita. Nakon uvodnih pobjeda protiv [[Australska nogometna reprezentacija|Australije]] i [[Peruanska nogometna reprezentacija|Perua]], Francuska je osigurala plasman u osminu finala, tako da je u posljednjem kolu protiv [[Danska nogometna reprezentacija|Danske]] igrala (0:0) igrala u nešto promijenjenom sastavu. U osmini finala, Francuska je pobijedila [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentinu]] 4:3, a u četvrtfinalu je s 2:0 izbacila još jednu južnoameričku reprezentaciju, [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]]. U polufinalu ih je čekala snažna [[Belgijska nogometna reprezentacija|Belgija]], koju su Francuzi pobijedili s minimalnih 1:0, golom [[Samuel Umtiti|Samuela Umtitija]] s početka drugog poluvremena. Francuska je tako izborila svoje drugo uzastopno finale, gdje ih je ovoga puta čekala [[Hrvatska nogometna reprezentacija|Hrvatska]], senzacija turnira. U reprizi polufinala iz [[1998.]] godine, Francuska je uvjerljivo pobijedila s [[Francuska – Hrvatska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2018.)|4:2]], osvojivši tako svoj drugi naslov svjetskog prvaka, dvadeset godina nakon prvoga. Francuska je tako opravdala status favorita i odnijela pobjedu s najvećim rezultatom u finalu nakon [[1970.]] godine. [[Antoine Griezmann]] je dobio Brončanu loptu i Srebrnu kopačku, dok je nagradu za najboljeg mladića drugi turnir za redom odnio francuski reprezentativac, ovoga puta devetnaestogodišnji [[Kylian Mbappé]], koji je ujedno postao i drugi tinejdžer, nakon [[Pelé]]a [[1958.]] godine, koji je postigao gol u finalu Svjetskog prvenstva; Mbappé je postigao ukupno četiri gola na ovom prvenstvu. Francuska je svjetsku titulu osvojila sa šest pobjeda iz sedam utakmica te jednim remijem. ==Domaći stadion== [[File:Finale Coupe de France 2010-2011 (Lille LOSC vs Paris SG PSG).jpg|thumb|320px|[[Stade de France]] u [[Saint-Denis]]u je od [[1998.]] nacionalni stadion francuske reprezentacije.]] Tokom rane historije francuske reprezentacije, [[nacionalni stadion]] se mijenjao između stadiona [[Parc des Princes]] u [[Pariz]]u i stadiona [[Stade Olympique Yves-du-Manoir]] u [[Colombes]]u. Francuska je dio domaćih utakmica odigrala i na stadionima [[Stade Pershing]], [[Stade de Paris]] i [[Stade Buffalo]], ali njihov je broj zanemariv. Kako su godine prolazile, Francuska je domaće utakmice počela igrati i na stadionima izvan Pariza, poput stadiona [[Stade Marcel Saupin]] u [[Nantes]]u, [[Stade Vélodrome]] u [[Marseille]]u, [[Stade de Gerland]] u [[Lyon]]u i [[Stade de la Meinau]] u [[Strasbourg]]u. Nakon što je [[1972.]] godine renoviran Parc des Princes, čime je postao najveći stadion u zemlji, reprezentacija se trajno preselila u Pariz. Drugi gradovi bi i dalje dobivali neke utakmice, ali to bi bile isključivo prijateljske utakmice i manje važne kvalifikacijske utakmice za međunarodna natjecanja. Francuska je samo dva puta odigrala domaće utakmice u nekom od prekomorskih teritorija - [[2005.]] godine protiv [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kostarike|Kostarike]] u [[Fort-de-France]]u na [[Martinique]]u te [[2010.]] godine protiv [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kine|Kine]] u [[Saint-Denis, Réunion|Saint-Denisu]] na [[Réunion]]u. Obje utakmice bile su prijateljske. Godine [[1998.]], [[Stade de France]] u [[Saint-Denis]]u je inaugiriran kao novi nacionalni stadion neposredno pred [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998|Svjetsko prvenstvo 1998.]] godine. Ukupni kapacitet stadiona iznosio je 81,338 mjesta. Prva utakmica odigrana na stadionu bila je prijateljska utakmica protiv [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Španjolske|Španjolske]] odigrana [[28. siječnja]] [[1998.]] godine. Francuska je pobijedila s 1:0, a jedini gol postigao je [[Zinedine Zidane]]. Od tog dana, Francuska je ovaj stadion koristila za gotovo sve važne domaće utakmice. Prije utakmica, domaćih ili gostujućih, reprezentacija pripreme odrađuje u akademiji [[Clairefontaine]] u mjestu [[Clairefontaine-en-Yvelines]]. Clairefontaine je nogometni centar francuske reprezentacije i jedna od dvanaest elitnih akademija u zemlji. Centar je [[1976.]] inaugirirao bivši predsjednik saveza [[Fernand Sastre]], a službeno je otvoren [[1988.]] godine. ==Medijska slika reprezentacije== ===Medijska popraćenost=== Reprezentacija trenutno ima ugovor o emitiranju s [[Groupe TF1|Grupom TF1]], u čijem je vlasništvu glavni nacionalni program, [[TF1]]. Aktualni ugovor isticao je nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010|Svjetskog prvenstva 2010.]] godine. Dana [[18. prosinca]] [[2009.]], Savezno vijeće Francuskog nogometnog saveza odlučilo je produljiti svoj ekskluzivni ugovor s TF1. Novi ugovor dao je programu ekskluzivno pravo prijenosa reprezentativnih utakmica, kako službenih tako i prijateljskih, kroz četverogodišnje razdoblje, zaključno s lipnjem [[2014.]] godine. TF1 je dobio i proširena prava, specifično - ona vezana za [[Internet]], kao i objavljivanje materijala o reprezentaciji u svojoj tjednoj emisiji ''[[Téléfoot]]''.<ref>{{cite web |url=http://www.investegate.co.uk/Article.aspx?id=20091218082130P0007|title=TF1, diffuseur exclusif des matches de l’Equi... |work=Investegate|date=18 December 2009 |accessdate=4 June 2010}}</ref> Zarada saveza po sezoni iznosi €45,000,000, što je €10,000,000 manje u odnosu na prethodni ugovor iz [[2006.]] godine.<ref>{{cite web |url=http://www.sport24.com/football/equipe-de-france/fil-info/tf1-garde-les-bleus-335350/ |title=TF1 restera le diffuseur de l’équipe de France de football entre 2010 et 2014. |work=Sport24 |date=18 December 2009 |accessdate=4 June 2010 |archivedate=2012-02-14 |archiveurl=https://www.webcitation.org/65RJZEOnP?url=http://www.sport24.com/football/equipe-de-france/fil-info/tf1-garde-les-bleus-335350/ |deadurl=yes }}</ref> ===Dresovi=== [[File:Maillot Zidane.jpg|thumb|170px|Domaći dres [[Zinedine Zidane|Zinedinea Zidanea]] s brojem 10.]][[File:Le nouveau logo FFF.png|thumb|170px|Jedna od starih varijanti reprezentativnog grba]] Francuska reprezentacija u dizajnu svojih dresova koristi tri boje - plavu, bijelu i crvenu. Trobojni sustav dresova izveden je iz [[Zastava Francuske|nacionalne trobojnice]], znane kao ''drapeau tricolore''. Francuske je ove tri boje koristila još od svoje prve međunarodne utakmice, protiv [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Belgije|Belgije]], [[1904.]] godine. Od samih početaka, Francuska na domaćim utakmica uglavnom ima plave majice, bijele hlače i crvene čarape, dok u gostima koristi ili potpuno bijelu kombinaciju ili crvene majice, plave hlače i plave čarape. Između [[1909.]] i [[1914.]] godine, Francuska je imala bijele majice s plavim prugama, bijele hlače i crvene čarape. Tokom utakmice s [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Mađarske|Mađarskom]] u [[Mar del Plata|Mar del Plati]] tokom [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978|Svjetskog prvenstva 1978.]], obje su momčadi na [[Estadio José María Minella]] stigle u bijelim dresovima pa je Francuska morala posuditi zeleno-bijele dresove kluba [[Club Atlético Kimberley]].<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/blog/2010/may/21/joy-of-six-world-cup|title=The Joy of Six: Things we miss about the World Cup|last=Murray|first=Scott|date=21 May 2010|work=The Guardian |location=UK |accessdate=21 May 2010}}</ref> Od [[1966.]] do [[1971.]], francuske dresove dizajnirala je i izrađivala kompanija [[Le Coq Sportif]]. Godine [[1972.]], savez je postigao ugovor s njemačkom kompanijom [[Adidas]], s kojom je imao plodnu 38-gododišnju suradnju.<ref>{{Cite news|url=http://www.historicalkits.co.uk/international/tournaments/fifa-world-cup/2006/2006-knock-out-stages.html|title=FIFA World Cup 2006 Knock Out Stages|accessdate=19 April 2013|publisher=Historical Football Kits}}</ref> Dana [[22. veljače]] [[2008.]], Francuski nogometni savez objavio je kako raskida suradnju s Adidasom te da će od [[1. siječnja]] [[2011.]] dresove proizvoditi [[Nike]]. Izvorni sedmogodišnji ugovor iznosio je ukupno €320,000,000 čime je francuski dres postao najskuplji u historiji nogometa.<ref>{{cite web |url=http://www.lequipe.fr/Football/breves2008/20080222_130219Dev.html |title=Nike prochain équipementier |work=L'Equipe |date=22 February 2008 |accessdate=4 June 2010 |archivedate=2010-02-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100221040225/http://www.lequipe.fr/Football/breves2008/20080222_130219Dev.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://soccerlens.com/you-are-all-invited-to-the-france-nike-wedding-the-couple-is-registered-for-e320m/6036/|title=You Are All Invited to the France-Nike Wedding, the Couple is Registered for €320m |work=Soccer Lens|date=22 February 2008 |accessdate=4 June 2010}}</ref> Prvo natjecanje s Nikeovim dresovia Francuska je igrala [[2012.]] godine, [[UEFA Euro 2012|Euro u Poljskoj i Ukrajini]].<ref>{{cite news|url=http://www.historicalkits.co.uk/international/tournaments/euro-2012/euro-2012-main-page.html|title=2012 UEFA European Football Championship|accessdate=19 April 2013|publisher=Historical Football Kits}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: left" |- !Period !Izrađivač |- |1966–1971 |{{flagicon|FRA}} [[Le Coq Sportif]] |- |1972–2010 |{{flagicon|GER}} [[Adidas]] |- |2011–barem do 2018 |{{flagicon|USA}} [[Nike, Inc.|Nike]] |} ====Historija dresova==== {| | {{Football kit | pattern_la = | pattern_b = _collar| pattern_ra = | leftarm = 00288E| body = 00288E| rightarm = 00288E| shorts = FFFFFF| socks = FF0000| title = SP 1958. }} |{{Football kit | Adbdul majid kakroo_la = | pattern_b = _vneckwhite| pattern_ra = | leftarm = 00288E| body = 00288E| rightarm = 00288E| shorts = FFFFFF| socks = FF0000| title = SP 1962. }} |{{Football kit | pattern_la = _France_1970_and_1971| pattern_b = _France_1970_and_1971| pattern_ra = _France_1970_and_1971| leftarm = 00288E| body = 00288E| rightarm = 00288E| shorts = FFFFFF| socks = FF0000| title = SP 1966./1970. }} |{{Football kit | | pattern_la = _France 1972 and 1973| | pattern_b =_France_1972| | pattern_ra = _France 1972 and 1973| | pattern_sh = _adidasonwhite| | pattern_so = _3_stripes_white| | leftarm = FFFFFF| | body = 0000C0| | rightarm = FFFFFF| | shorts = 0000C0| | socks = FF0000| | title = 1972. | }} |{{Football kit | | pattern_la = _France_1978-1982| | pattern_b = _France 1978| | pattern_ra = _France_1978-1982| | pattern_sh = _adidasonwhite| | pattern_so = _3_stripes_white| | leftarm = 0000C0| | body = 0000C0| | rightarm = 0000C0| | shorts = 0000C0| | socks = FF0000| | title = SP 1978. | }} |{{Football kit | | pattern_la = _white_stripes| | pattern_b = _3stripesonwhite| | pattern_ra = _white_stripes| | pattern_sh = _adidaswhite| | pattern_so = _3_stripes_white| | leftarm = 009900| | body = 009900| | rightarm = 009900| | shorts = 0000C0| | socks = FF0000| | title = SP 1978. ^(*) | }} |{{Football kit | | pattern_la = _France_1978-1982| | pattern_b =_France_1982| | pattern_ra = _France_1978-1982| | pattern_sh = _adidasonwhite| | pattern_so = _3_stripes_white| | leftarm = ffffff| | body = 0000C0| | rightarm = ffffff| | shorts = 0000C0| | socks = FF0000| | title = SP 1982. | }} |- | {{Football kit | | pattern_la = _france1984 | pattern_b = _france1984 | pattern_ra = _france1984 | pattern_sh = _france1984 | pattern_so = | leftarm = 000099 | body = 000099 | rightarm = 000099 | shorts = FFFFFF | socks = FF0000 | title = Euro 1984. | }} |{{Football kit | | pattern_la = _France_1986-1989| | pattern_b =_France_1986-1989| | pattern_ra = _France_1986-1989| | pattern_sh = _adidasonwhite| | pattern_so = _3_stripes_white| | leftarm = 0000C0| | body = 0000C0| | rightarm = 0000C0| | shorts = 0000C0| | socks = FF0000| | title = SP 1986. | }} |{{Football kit | pattern_la = _France 1990 and 1991| pattern_b = _France 1990 and 1991| pattern_ra = _France 1990 and 1991| pattern_sh = _adidasonwhite| pattern_so = _3_stripes_white| leftarm = 0000C0| body = 0000C0| rightarm = 0000C0| shorts = 0000C0| socks = FF0000| title = 1990. - 1991. }} |{{Football kit | pattern_la = _france92h| pattern_b = _france92h| pattern_ra = _france92h| pattern_so = _france92h| leftarm = 00288E| body = 00288E| rightarm = 00288E| shorts = FFFFFF| socks = FF0000| title = Euro 1992. }} |{{Football kit | pattern_la =_france92a | pattern_b = _france92a | pattern_ra = _france92a | pattern_so = _france92a | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = 00288E | socks = FFFFFF | title = Euro 1992. (gost) }} |{{Football kit | pattern_la = _France_1994-1997| pattern_b = _France 1994 and 1995| pattern_ra = _France_1994-1997| pattern_sh = _adidasonwhite| pattern_so = _3_stripes_white| leftarm = 0000C0| body = FFFFFF| rightarm = 0000C0| shorts = 0000C0| socks = FF0000| title = 1994. }} |{{Football kit | pattern_la = _france96h| pattern_b = _france96h| pattern_ra = _france96h| pattern_sh = _france96h| pattern_so = _france96h| leftarm = 0000C0| body = FFFFFF| rightarm = 0000C0| shorts = FFFFFF| socks = FF0000| title = Euro 1996. }} |- |{{Football kit | pattern_la = _fra96a | pattern_b = _france96a | pattern_ra = _fra96a | pattern_sh = _france96a | pattern_so = _france96a | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = Euro 1996. (gost) }} |{{Football kit | pattern_la = _shoulder_stripes_white_stripes| pattern_b = _france 1998 home| pattern_ra = _shoulder_stripes_white_stripes| pattern_sh = _france home adidas| pattern_so = _3_stripes_white| leftarm = 00288E| body = 00288E| rightarm = 00288E| shorts = FFFFFF| socks = FF0000| title = SP 1998. }} |{{Football kit | pattern_la = | pattern_b = _fra98a| pattern_ra = | pattern_sh = white_stripes| leftarm = FFFFFF| body = FFFFFF| rightarm = FFFFFF| shorts = 00288E| socks = FFFFFF| title = SP 1998. (gost) }} | {{Football kit | pattern_la =_france2000h| pattern_b = _france2000h| pattern_ra = _france2000h| pattern_sh = france2000h| pattern_so = france2000h| leftarm = 00288E| body = 00288E| rightarm = 00288E| shorts = FFFFFF| socks = FF0000| title = Euro 2000. }} | {{Football kit |pattern_la =_france2000a |pattern_b =_france2000a |pattern_ra =_france2000a |pattern_sh =__france2000a |pattern_so =_france2000a |leftarm =FFDD00 |body =FFFFFF |rightarm =FFDD00 |shorts =0000FF |socks =FFFFFF | title = Euro 2000. (gost) }} | {{Football kit | pattern_la = _france2002h| pattern_b = _france2002h| pattern_ra = _france2002h| pattern_sh = _france home adidas| pattern_so = _3_stripes_white| leftarm = 00288E| body = 00288E| rightarm = 00288E| shorts = FFFFFF| socks = FF0000| title = SP 2002. }} | {{Football kit | pattern_la = _franceh0608| pattern_b = _franceh0608| pattern_ra = _franceh0608| pattern_sh =_frah06 | pattern_so =_3_stripes_white| leftarm = 00288E| body = 00288E| rightarm = 00288E| shorts = FFFFFF| socks = FF0000| title = SP 2006. }} |- | {{Football kit |pattern_la = _francea0608 |pattern_b = _francea0608 |pattern_ra = _francea0608 |pattern_sh = _frah06 |pattern_so = _francea0608 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = SP 2006. (gost) }} |{{Football kit | pattern_la = _fra08h| pattern_b = _fra08h| pattern_ra = _fra08h| pattern_sh = _france home adidas| pattern_so = _3_stripes_white| leftarm = 1239BB| body = 1239BB| rightarm = 1239BB| shorts = FFFFFF| socks = FF0000| title = Euro 2008. }} |{{Football kit | pattern_la = _shoulder_stripes_white_stripes_half| pattern_b = _fra08n| pattern_ra = _shoulder_stripes_white_stripes_half| pattern_sh = _france home adidas| pattern_so = _3_stripes_white| leftarm = 0000FF| body = 0000AA| rightarm = 0000FF| shorts = FFFFFF| socks = FF0000| title = 2008. – 2009. }} |{{Football kit | |pattern_b = _fra10h |pattern_la = _fra10h |pattern_ra = _fra10h |pattern_sh = _adidasonwhite |pattern_so = _3_stripes_white |leftarm= 0000FF |body = FFFFFF |rightarm = 0000FF |shorts = 000080 |socks = FF0000 |title = SP 2010.}} |{{Football kit | |pattern_b = _france2012h |pattern_la = _france2012h |pattern_ra = _france2012h |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm= 253360 |body = 253360 |rightarm = 253360 |shorts = 194188 |socks = 194188 |title = Euro 2012.}} |{{Football kit |pattern_la=_FRA13a |pattern_b=_FRA13a |pattern_ra=_FRA13a |pattern_sh= |pattern_so= |leftarm=FFFFFF |body=FFFFFF |rightarm=FFFFFF |shorts=ADCEE9 |socks=ADCEE9 |title = 2013 (gosti) }} | {{Football kit | pattern_la = | pattern_b = _france1415h | pattern_ra = | pattern_sh = 3456 | leftarm = 123163 | body = 123163 | rightarm = 123163 | shorts = FFFFFF | socks = F20A33 | title = SP 2014. }} |} '''Bilješke:'''<br> ^(*) Ovaj dres korišten je tokom prve utakmice protiv [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Mađarske|Mađarske]] odigrane u mjestu [[Mar del Plata]], jer je Francuska na utakmicu stigla samo s bijelim gostujućim dresovima (istu boju donijela je i Mađarska). Problem je konačno razriješio lokalni klub [[Kimberley de Mar del Plata|Kimberley]], koji je Francuskoj posudio svoj zeleno-bijeli dres za tu utakmicu.<ref>{{cite web|url=http://kimberleyeldragon.blogspot.com.ar/2008/06/10-de-junio-de-1978-el-da-que-kimberley.html |title=El día que Kimberley jugó para Francia |publisher=Kimberleyeldragon.blogspot.com.ar |date= |accessdate=2013-09-09}}</ref><ref>{{Cite web |title="Cuando Kimberley le ganó a Hungría" |url=http://www.todoslosmundiales.com.ar/mundiales/1978argentina/historias/0032_cuando_kimberley_le_gano_a_hungria.htm |access-date=2014-08-30 |archivedate=2009-07-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090702061920/http://www.todoslosmundiales.com.ar/mundiales/1978argentina/historias/0032_cuando_kimberley_le_gano_a_hungria.htm |deadurl=yes }}</ref> ===Nadimci=== Mediji i navijači francusku reprezentaciju uglavnom nazivaju ''Les Bleus'', što je nadimak koje, zbog plave boje na dresovima, ima svaka nacionalna reprezentacija Francuske. Neki često korišteni nadimci su i ''Les Tricolores'' ili ''L'Equipe Tricolore'', koji su nastali zbog korištenja [[Zastava Francuske|nacionalne trobojnice]] na dresovima. Tokom 80-ih godina, Francuska je bila poznata pod nadimkom ''Brésiliens de l'Europe'', mahom zbog uspjeha ''carré magiquea'' kojega je predvodio [[Michel Platini]]. Predvođena izbornikom [[Michel Hidalgo|Hidalgom]], Francuska je pokazala inspirativnu, elegantnu, vještu i tehnički naprednu ofenzivnu igru koja je podsjećala na onu [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazuila|južnoameričke reprezentacije]].<ref>{{cite web |url=http://fourfourtwo.com/interviews/one-on-one/147/article.aspx|title=One-On-One: Michel Platini |work=FourFourTwo |accessdate=4 June 2010}}</ref> ==Aktualni kadar== ===Trenerski kadar=== [[File:Didier Deschamps in 2018.jpg|thumb|175px|upright|[[Didier Deschamps]], aktualni izbornik francuske reprezentacije.]] :''Od [[12. kolovoza]] [[2012.]]''<ref>{{cite web |url=http://www.fff.fr/bleus/actu/534282.shtml |title=Le staff des Bleus |work=[[French Football Federation]] |date=5 August 2010 |accessdate=5 August 2010 |language=French |archive-date=2010-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100807093840/http://www.fff.fr/bleus/actu/534282.shtml |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Uloga ! Ime |- | Izbornik | [[Didier Deschamps]] |- | Pomoćnik | [[Guy Stéphan]] |- | Trener golmana | [[Franck Raviot]] |- | Doktor | [[Franck Le Gall]] |- | Osteopat | [[Jean-Yves Vandewalle]] |- | rowspan="2"|Fizioterapeut | [[Christophe Geoffroy]] |- | [[Thierry Laurent]] |- |} ===Igrači=== :'''Napomena:''' ''Nastupi i golovi su aktualni zaključno s [[13. srpanj|13. srpnjem]] [[2018.]]'' Sastav reprezentacije za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]]: {{nat fs g start|background=#0055A4|color=white}} {{nat fs g player|no=1|pos=GK|name=[[Hugo Lloris]] (c)|other=||age={{Birth date and age|1986|12|26|df=y}}|caps=103|goals=0|club=[[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|no=16|pos=GK|name=[[Steve Mandanda]]|age={{Birth date and age|1985|3|28|df=y}}|caps=28|goals=0|club=[[Olympique de Marseille|Marseille]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|no=23|pos=GK|name=[[Alphonse Areola]]|age={{Birth date and age|1993|2|27|df=y}}|caps=0|goals=0|club=[[Paris Saint-Germain Football Club|Paris Saint-Germain]]|clubnat=FRA}} {{nat fs break|background=#0055A4}} {{nat fs g player|no=2|pos=DF|name=[[Benjamin Pavard]]|age={{Birth date and age|1996|3|28|df=y}}|caps=11|goals=1|club=[[VfB Stuttgart]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|no=3|pos=DF|name=[[Presnel Kimpembe]]|age={{Birth date and age|1995|8|13|df=y}}|caps=3|goals=0|club=[[Paris Saint-Germain Football Club|Paris Saint-Germain]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|no=4|pos=DF|name=[[Raphaël Varane]]|age={{Birth date and age|1993|4|25|df=y}}|caps=48|goals=3|club=[[Real Madrid F.C.|Real Madrid]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|no=5|pos=DF|name=[[Samuel Umtiti]]|age={{Birth date and age|1993|11|14|df=y}}|caps=24|goals=3|club=[[FC Barcelona|Barcelona]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|no=17|pos=DF|name=[[Adil Rami]]|age={{Birth date and age|1985|12|27|df=y}}|caps=35|goals=1|club=[[Olympique de Marseille|Marseille]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|no=19|pos=DF|name=[[Djibril Sidibé]]|age={{Birth date and age|1992|7|29|df=y}}|caps=18|goals=1|club=[[AS Monaco F.C.|Monaco]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|no=21|pos=DF|name=[[Lucas Hernández]]|age={{Birth date and age|1996|2|14|df=y}}|caps=11|goals=0|club=[[Atlético Madrid]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|no=22|pos=DF|name=[[Benjamin Mendy]]|age={{Birth date and age|1994|7|17|df=y}}|caps=8|goals=0|club=[[Manchester City F.C.|Manchester City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs break|background=#0055A4}} {{nat fs g player|no=6|pos=MF|name=[[Paul Pogba]]|age={{Birth date and age|1993|3|15|df=y}}|caps=59|goals=9|club=[[Manchester United F.C.|Manchester United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|no=8|pos=MF|name=[[Thomas Lemar]]|age={{Birth date and age|1995|11|12|df=y}}|caps=13|goals=3|club=[[Atlético Madrid]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|no=12|pos=MF|name=[[Corentin Tolisso]]|age={{Birth date and age|1994|8|3|df=y}}|caps=13|goals=0|club=[[FC Bayern München|Bayern München]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|no=13|pos=MF|name=[[N'Golo Kanté]]|age={{Birth date and age|1991|3|29|df=y}}|caps=30|goals=1|club=[[Chelsea F.C.|Chelsea]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|no=14|pos=MF|name=[[Blaise Matuidi]]|age={{Birth date and age|1987|4|9|df=y}}|caps=71|goals=9|club=[[Juventus F.C.|Juventus]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|no=15|pos=MF|name=[[Steven Nzonzi]]|age={{Birth date and age|1988|12|15|df=y}}|caps=8|goals=0|club=[[Sevilla FC|Sevilla]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|no=18|pos=MF|name=[[Nabil Fekir]]|age={{Birth date and age|1993|7|18|df=y}}|caps=17|goals=2|club=[[Olympique Lyonnais|Lyon]]|clubnat=FRA}} {{nat fs break|background=#0055A4}} {{nat fs g player|no=7|pos=FW|name=[[Antoine Griezmann]]|age={{Birth date and age|1991|3|21|df=y}}|caps=60|goals=23|club=[[Atlético Madrid]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|no=9|pos=FW|name=[[Olivier Giroud]]|age={{Birth date and age|1986|9|30|df=y}}|caps=80|goals=31|club=[[Chelsea F.C.|Chelsea]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|no=10|pos=FW|name=[[Kylian Mbappé]]|age={{Birth date and age|1998|12|20|df=y}}|caps=21|goals=7|club=[[Paris Saint-Germain Football Club|Paris Saint-Germain]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|no=11|pos=FW|name=[[Ousmane Dembélé]]|age={{Birth date and age|1997|5|15|df=y}}|caps=16|goals=2|club=[[FC Barcelona|Barcelona]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|no=20|pos=FW|name=[[Florian Thauvin]]|age={{Birth date and age|1993|1|26|df=y}}|caps=5|goals=0|club=[[Olympique de Marseille|Marseille]]|clubnat=FRA}} {{nat fs end|background=#0055A4}} ====Nedavno pozvani==== Sljedeći igrači su dobili poziv za reprezetnaciju u posljednjih 12 mjeseci (stanje zaključno s [[13. srpnja]] [[2018.]]): {{nat fs g start}} {{nat fs g player|no=|pos=GK|name=[[Benoît Costil]]|age={{Birth date and age|1987|7|3|df=y}}|caps=1|goals=0|club=[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]|clubnat=FRA|latest=[[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] <small>(preliminarno)</small>}} {{nat fs break}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Mamadou Sakho]]|age={{Birth date and age|1990|7|13|df=y}}|caps=28|goals=2|club=[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]|clubnat=ENG|latest=[[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] <small>(preliminarno)</small>}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Mathieu Debuchy]]|age={{Birth date and age|1985|7|28|df=y}}|caps=27|goals=2|club=[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]|clubnat=FRA|latest=[[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] <small>(preliminarno)</small>}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Lucas Digne]]|age={{Birth date and age|1993|7|20|df=y}}|caps=21|goals=0|club=[[FC Barcelona|Barcelona]]|clubnat=ESP|latest=[[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] <small>(preliminarno)</small>}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Kurt Zouma]]|age={{Birth date and age|1994|10|27|df=y}}|caps=2|goals=0|club=[[Chelsea F.C.|Chelsea]]|clubnat=ENG|latest=[[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] <small>(preliminarno)</small>}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Laurent Koscielny]]|age={{Birth date and age|1985|9|10|df=y}}|caps=51|goals=1|club=[[Arsenal F.C.|Arsenal]]|clubnat=ENG|latest=v. {{fb|RUS}}, 27. ožujka 2018. <small>(ozlijeđen)</small>}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Christophe Jallet]]|age={{Birth date and age|1983|10|31|df=y}}|caps=16|goals=1|club=[[OGC Nice|Nice]]|clubnat=ENG|latest=v. {{fb|GER}}, 14. studenog 2017.}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Layvin Kurzawa]]|age={{Birth date and age|1992|9|4|df=y}}|caps=11|goals=1|club=[[Paris Saint-Germain Football Club|Paris Saint-Germain]]|clubnat=FRA|latest=v. {{fb|GER}}, 14. studenog 2017.}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Jordan Amavi]]|age={{Birth date and age|1994|3|9|df=y}}|caps=0|goals=0|club=[[Olympique de Marseille|Marseille]]|clubnat=FRA|latest=v. {{fb|BLR}}, 10. listopada 2017.}} {{nat fs break}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Moussa Sissoko]]|age={{Birth date and age|1989|8|16|df=y}}|caps=53|goals=2|club=[[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]|clubnat=ENG|[[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] <small>(preliminarno)</small>}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Kingsley Coman]]|age={{Birth date and age|1996|6|13|df=y}}|caps=15|goals=1|club=[[FC Bayern München|Bayern München]]|clubnat=GER|latest=[[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] <small>(preliminarno)</small>}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Adrien Rabiot]]|age={{Birth date and age|1995|4|3|df=y}}|caps=6|goals=0|club=[[Paris Saint-Germain Football Club|Paris Saint-Germain]]|clubnat=FRA|latest=[[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] <small>(preliminarno, odustao)</small>}} {{nat fs break}} {{nat fs g player|no=|pos=FW|name=[[Anthony Martial]]|age={{Birth date and age|1995|12|5|df=y}}|caps=18|goals=1|club=[[Manchester United F.C.]]|clubnat=ENG|latest=[[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] <small>(preliminarno)</small>}} {{nat fs g player|no=|pos=FW|name=[[Alexandre Lacazette]]|age={{Birth date and age|1991|5|28|df=y}}|caps=16|goals=3|club=[[Arsenal F.C.|Arsenal]]|clubnat=ENG|latest=[[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] <small>(preliminarno)</small>}} {{nat fs g player|no=|pos=FW|name=[[Wissam Ben Yedder]]|age={{Birth date and age|1990|8|12|df=y}}|caps=1|goals=0|club=[[Sevilla FC|Sevilla]]|clubnat=ESP|latest=[[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] <small>(preliminarno)</small>}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Dimitri Payet]]|age={{Birth date and age|1987|3|29|df=y}}|caps=37|goals=8|club=[[Olympique de Marseille|Marseille]]|clubnat=FRA|latest=v. {{fb|BLR}}, 10. listopada 2017. <small>(ozlijeđen)</small>}} {{nat fs end}} ;Bilješke ^INJ Odustao zbog ozljede<br/> ^RET Oprostio se od reprezentativnog nogometa ==Uspjeh na natjecanjima== ===[[FIFA Svjetsko prvenstvo]]=== Francuska je bila jedna od četiri europske zemlje koje su sudjelovale na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930|prvom Svjetskom prvenstvu]] [[1930.]] godine te je ukupno sudjelovala na 14 prvenstava, što je peti najbolji rezultat u historiji. Francuska je jedna od osam reprezentacija koje su osvojile naslov prvaka svijeta, a taj je podvig ostvaren [[1998.]] i [[2018.]] godine. Finale prvenstva igrali su i [[2006.]], ali su izgubili od Italije. Njihov najgori rezultat na prvenstvima je ispadanje u grupama [[2002.]] i [[2010.]] godine. {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[FIFA Svjetsko prvenstvo]] ! width="1" rowspan="26" | ! colspan="6" |Kvalifikacije |- ! width="90" |Godina ! width="95" |Faza ! width="60" |Plasman ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} |- |{{flagicon|URU}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930|1930]]||Grupna faza||7.||3||1||0||2||4||3||colspan=6|{{nowrap|''Kvalificirani temeljem pozivnice''}} |- |{{flagicon|ITA|1861}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934|1934]]||1. krug||9.||1||0||0||1||2||3||1||1||0||0||6||1 |- |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|FRA|1830}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938|1938]]||Četvrtfinale||6.||2||1||0||1||4||4||colspan=6|''Kvalificirani kao domaćini'' |- |{{flagicon|Brazil|1889a}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950|1950]]||colspan=8|''Odustali''||3||0||2||1||4||5 |- |{{flagicon|ŠVI}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954|1954]]||Grupna faza||11.||2||1||0||1||3||3||4||4||0||0||20||4 |- style="background:#c96;" |{{flagicon|ŠVE}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958|1958]]||'''Treće mjesto'''||'''3.'''||'''6'''||'''4'''||'''0'''||'''2'''||'''23'''||'''15'''||4||3||1||0||19||4 |- |{{flagicon|ČIL}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962|1962]]||colspan=8|''Nisu se kvalificirali''||5||3||0||2||10||4 |- |{{flagicon|ENG}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966|1966]]||Grupna faza||13.||3||0||1||2||2||5||6||5||0||1||9||2 |- |{{flagicon|MEX}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970|1970]]||rowspan=2 colspan=8|''Nisu se kvalificirali''||4||2||0||2||6||4 |- |{{flagicon|ZNJE}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974|1974]]||4||1||1||2||3||5 |- |{{flagicon|Argentina}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978|1978]]||Grupna faza||12.||3||1||0||2||5||5||4||2||1||1||7||4 |- style="background:#9acdff;" |{{flagicon|ŠPA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982|1982]]||'''Četvrto mjesto'''||'''4.'''||'''7'''||'''3'''||'''2'''||'''2'''||'''16'''||'''12'''||8||5||0||3||20||8 |- style="background:#c96;" |{{flagicon|MEX}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986|1986]]||'''Treće mjesto'''||'''3.'''||'''7'''||'''4'''||'''2'''||'''1'''||'''12'''||'''6'''||8||5||1||2||15||4 |- |{{flagicon|ITA|1946}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990|1990]]||rowspan=2 colspan=8|''Nisu se kvalificirali''||8||3||3||2||10||7 |- |{{flagicon|SAD}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994|1994]]||10||6||1||3||17||10 |- style="background:gold;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|FRA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998|1998]]||'''[[Brazil - Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1998)|Prvaci]]'''||'''1.'''||'''7'''||'''6'''||'''1'''||'''0'''||'''15'''||'''2'''||colspan=6|''Kvalificirani kao domaćini'' |- |{{flagicon|JKO}} {{flagicon|Japan}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002|2002]]||Grupna faza||28.||3||0||1||2||0||3||colspan=6|{{nowrap|''Kvalificirani kao branitelji naslova''}} |- style="background:silver;" |{{flagicon|NJE}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006|2006]]||'''[[Italija - Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2006)|Drugoplasirani]]'''||'''2.'''||'''7'''||'''4'''||'''3'''||'''0'''||'''9'''||'''3'''||10||5||5||0||14||2 |- |{{flagicon|JAR}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010|2010]]||Grupna faza||29.||3||0||1||2||1||4||12||7||4||1||20||10 |- |{{flagicon|Brazil}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014]]||Četvrtfinale||7.||5||3||1||1||10||3||10||6||2||2||18||8 |- style="background:gold;" |{{flagicon|Rusija}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018]]||'''[[Francuska – Hrvatska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2018.)|Prvaci]]'''||'''1.'''||'''7'''||'''6'''||'''1'''||'''0'''||'''14'''||'''6'''||10||7||2||1||18||6 |- |{{flagicon|Katar}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022]]||rowspan=1 colspan=8|''TBD''||0||0||0||0||0||0 |- |{{nowrap|{{flagicon|KAN}} {{flagicon|MEX}} {{flagicon|SAD}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026]]}}||rowspan=1 colspan=8|''TBD''||0||0||0||0||0||0 |- |'''Ukupno'''||'''2 naslova'''||'''15/23'''||'''66'''||'''34'''||'''13'''||'''19'''||'''120'''||'''77'''||'''101'''||'''58'''||'''21'''||'''22'''||'''198'''||'''82''' |} ===[[UEFA Euro]]=== S dva naslova prvaka, osvojena [[1984.]] i [[2000.]] godine, Francuska je treća najuspješnija reprezentacija u povijesti [[UEFA Euro|UEFA Eura]]. Ispred nje su samo Španjolska i Njemačka, koje imaju po tri naslova svaka. Francuska je bila domaćin [[UEFA Euro 1960|prvog UEFA Eura]] [[1960.]] godine, a ukupno je nastupila na sedam natjecanja, što je četvrti najbolji rezultat u historiji. Najlošije rezultate ostvarila je ispadanjem u prvom krugu [[1992.]] i [[2008.]] godine. {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[UEFA Euro]] ! width="1" rowspan="25" | ! colspan="6" |Kvalifikacije |- ! width="90" |Godina ! width="95" |Faza ! width="60" |Plasman ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} |- style="background:#9acdff;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|FRA|1958}} [[Europski kup nacija 1960|1960]] |'''Četvrto mjesto''' |'''4.''' |'''2''' |'''0''' |'''0''' |'''2''' |'''4''' |'''7''' |4 |3 |1 |0 |17 |6 |- |{{flagicon|ŠPA|1945}} [[Europski kup nacija 1964|1964]] |rowspan=5 colspan=8|''Nisu se kvalificirali''||6||2||1||3||11||10 |- |{{flagicon|ITA|1946}} [[UEFA Euro 1968|1968]]||8||4||2||2||16||12 |- |{{flagicon|BEL}} [[UEFA Euro 1972|1972]]||6||3||1||2||10||8 |- |{{flagicon|SFRJ}} [[UEFA Euro 1976|1976]]||6||1||3||2||7||6 |- |{{flagicon|ITA|1946}} [[UEFA Euro 1980|1980]]||8||4||1||1||13||7 |- style="background:Gold;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|FRA}} [[UEFA Euro 1984|1984]] |'''[[Francuska - Španjolska (finale UEFA Eura 1984)|Prvaci]]''' |'''1.''' |'''5''' |'''5''' |'''0''' |'''0''' |'''14''' |'''4''' |colspan=6|''Kvalificirani kao domaćini'' |- |{{flagicon|ZNJE}} [[UEFA Euro 1988|1988]] |colspan=8|''Nisu se kvalificirali''||8||1||4||3||4||7 |- |{{flagicon|ŠVE}} [[UEFA Euro 1992|1992]] |Grupna faza |6. |3 |0 |2 |1 |2 |3 |8 |8 |0 |0 |20 |6 |- style="background:#9acdff;" |{{flagicon|ENG}} [[UEFA Euro 1996|1996]] |'''Polufinale''' |'''4.''' |'''5''' |'''2''' |'''3''' |'''0''' |'''5''' |'''2''' |10 |5 |5 |0 |22 |2 |- style="background:Gold;" |{{flagicon|BEL}} {{flagicon|NIZ}} [[UEFA Euro 2000|2000]] |'''[[Francuska - Italija (finale UEFA Eura 2000)|Prvaci]]''' |'''1.''' |'''6''' |'''5''' |'''0''' |'''1''' |'''13''' |'''7''' |10 |6 |3 |1 |17 |10 |- |{{flagicon|Portugal}} [[UEFA Euro 2004|2004]] |Četvrtfinale |6. |4 |2 |1 |1 |7 |5 |8 |8 |0 |0 |29 |2 |- |{{flagicon|Austrija}} {{flagicon|ŠVI}} [[UEFA Euro 2008|2008]] |Grupna faza |15. |3 |0 |1 |2 |1 |6 |12 |8 |2 |2 |25 |5 |- |{{flagicon|POLJ}} {{flagicon|UKR}} [[UEFA Euro 2012|2012]] |Četvrtfinale |8. |4 |1 |1 |2 |3 |5 |10 |6 |3 |1 |15 |4 |- style="background:Silver;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|FRA}} [[UEFA Euro 2016|2016]] |'''Drugoplasirani''' |2. |7 |5 |1 |1 |13 |6 |colspan=6|''Kvalificirani kao domaćini'' |- |{{flagicon|EU}} [[UEFA Euro 2020.|2020]] |colspan=8|''TBD'' |0||0||0||0||0||0 |- |'''Ukupno''' |'''2 naslova''' |'''8/16''' |'''39''' |'''20''' |'''9''' |'''10''' |'''62''' |'''45''' |'''102''' |'''59''' |'''26''' |'''17''' |'''206''' |'''85''' |} ===[[FIFA Kup konfederacija]]=== Francuska je sudjelovala na ukupno dva [[FIFA Kup konfederacija|Kupa konfederacija]] te je u oba navrata osvojila natjecanje. Prvi put su prvaci postali [[2001.]] godine, kada su na turniru nastupili kao aktualni svjetski prvaci. Sljedeći nastup imaju već [[2003.]], kao domaćini i aktualni europski prvaci. Francuska je s dva naslova druga najuspješnija zemlja u historiji natjecanja, iza Brazila, koji ima četiri naslova. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=9|[[FIFA Kup konfederacija]] |- ! width="90" |Godina ! width="95" |Faza ! width="60" |Plasman ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} |- |{{flagicon|SAU}} [[Kup kralja Fahda 1992|1992]] |rowspan=3 colspan=8|''Nisu se kvalificirali'' |- |{{flagicon|SAU}} [[Kup kralja Fahda 1995|1995]] |- |{{flagicon|SAU}} [[FIFA Kup konfederacija 1997|1997]] |- |{{flagicon|MEX}} [[FIFA Kup konfederacija 1999|1999]] |colspan=8|Nisu sudjelovali<ref>Kao svjetski prvaci</ref> |- style="background:Gold;" |{{flagicon|JKO}} {{flagicon|Japan}} [[FIFA Kup konfederacija 2001|2001]] |'''Prvaci''' |'''1.''' |'''5''' |'''4''' |'''0''' |'''1''' |'''12''' |'''2''' |- style="background:Gold;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|FRA}} [[FIFA Kup konfederacija 2003|2003]] |'''Prvaci''' |'''1.''' |'''5''' |'''5''' |'''0''' |'''0''' |'''12''' |'''3''' |- |{{flagicon|NJE}} [[FIFA Kup konfederacija 2005|2005]] |rowspan=4 colspan=8|''Nisu se kvalificirali'' |- |{{flagicon|JAR}} [[FIFA Kup konfederacija 2009|2009]] |- |{{flagicon|Brazil}} [[FIFA Kup konfederacija 2013|2013]] |- |{{flagicon|Rusija}} [[FIFA Kup konfederacija 2017.|2017]] |- |{{flagicon image|Flag of None.svg}} [[FIFA Kup konfederacija 2021.|2021]] |colspan=2| ''Kvalificirani'' | — | — | — | — | — | — |- |'''Ukupno''' |'''2 naslova''' |'''3/11''' |'''10''' |'''9''' |'''0''' |'''1''' |'''24''' |'''5''' |} :''*Među remije su uračunate utakmice odlučene nakon izvoođenja jedanaesteraca.'' :''**Zlatna pozadina znači da je reprezentacija osvojila turnir. Crvena boja okvira znači da je zemlja bila domaćin prvenstva.'' ===Ostali turniri=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! Godina ! width="95" |Faza ! width="60" |Plasman ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} |- style="background:gold;" |style="text-align: left;"|{{flagicon|BEL}} [[Trofej Évence Coppée|Trofej Évence Coppée 1904]] ||'''Ko-prvaci''' ||1.||1||0||1||0||3||3 |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|Brazil}} [[Kup brazilske nezavisnosti 1972]]||Grupna faza||8.||4||3||1||0||10||2 |- style="background:gold;" |style="text-align: left; border: 3px solid red"|{{flagicon|FRA}} [[Trofej Artemio Franchi|Trofej Artemio Franchi 1985]]||'''Pobjednici'''||—||1||1||0||0||2||0 |- style="background:gold;" |style="text-align: left; border: 3px solid red"|{{flagicon|FRA}} [[Tournoi de France 1988]]||'''Pobjednici''' ||1.||2||2||0||0||4||2 |- style="background:gold;" |style="text-align: left;"|{{flagicon|KUV}} Kuvajtski turnir 1990||'''Pobjednici'''||1.||2||2||0||0||4||0 |- style="background:gold;" |style="text-align: left;"|{{flagicon|Japan}} [[Kirin kup|Kirin kup 1994]]||'''Pobjednici'''||1.||2||2||0||0||5||1 |- style="background:#c96;" |style="text-align: left; border: 3px solid red"|{{flagicon|FRA}} [[Tournoi de France 1997]]||Grupna faza ||3.||3||0||2||1||3||4 |- style="background:gold;" |style="text-align: left;"|{{flagicon|MAR}} [[Trofej Hassana II. 1998]]||'''Prvaci''' ||1.||2||1||1||0||3||2 |- style="background:gold;" |style="text-align: left;"|{{flagicon|MAR}} [[Trofej Hassana II. 2000]]||'''Prvaci''' ||1.||2||1||1||0||7||3 |- style="background:gold;" |style="text-align: left;"|{{flagicon|JAR}} Challenge Cup Nelsona Mandele 2000 ||'''Ko-prvaci''' ||—||1||0||1||0||0||0 |- |'''Ukupno'''||||8 naslova||20||12||7||1||41||17 |} :''*Među remije su uračunate utakmice odlučene nakon izvoođenja jedanaesteraca.'' :''**Zlatna pozadina znači da je reprezentacija osvojila turnir. Crvena boja okvira znači da je zemlja bila domaćin prvenstva.'' ==Statistike== ===Igrači s najviše nastupa=== [[File:Lloris 2018 (cropped).jpg|250px|thumb|right|[[Hugo Lloris]] je sa 145 nastupa rekorder po broju nastupa za reprezentaciju.]] {{legend|#CFECEC|Plava pozadina označava da igrač još uvijek igra za reprezentaciju|border=#AAAAAA}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=50px|# ! style="width:150px;"|Igrač ! style="width:100px;"|Karijera !width=50px|Nastupa !width=50px|Golova |- |1 |align="left"|[[Hugo Lloris]] |{{nowrap|2008–2023}} |'''145''' |0 |- |2 | align="left" |[[Lilian Thuram]] |1994–2008 |'''142''' |2 |- |rowspan="2"|3 |align="left"|[[Olivier Giroud]] |2011–2024 |rowspan="2"|'''137''' |57 |- |align="left"|[[Antoine Griezmann]] |2014–2024 |44 |- |5 |align="left"|[[Thierry Henry]] |1997–2010 |'''123''' |51 |- |6 |align="left"|[[Marcel Desailly]] |1993–2004 |'''116''' |3 |- |7 |align="left"|[[Zinedine Zidane]] |1994–2006 |'''108''' |31 |- |8 |align="left"|[[Patrick Vieira]] |1997–2009 |'''107''' |6 |- |9 |align="left"|[[Didier Deschamps]] |1989–2000 |'''103''' |4 |- style="background:#CFECEC" |10 |align="left"|'''[[Kylian Mbappé]]''' |{{nowrap|2017–danas}} |'''99''' |58 |}<small>Ažurirano: [[17. lipnja]] [[2026.]]<br />Izvor: [http://www.fff.fr/bleus/actu/82542.shtml FFF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110624180516/http://www.fff.fr/bleus/actu/82542.shtml |date=2011-06-24 }}</small> ===Najbolji strijelci=== [[File:Picture with Mbappé (cropped and rotated).jpg|250px|thumb|right|S 58 golova, [[Kylian Mbappé]] je najbolji strijelac u povijesti francuske reprezentacije]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! width="50" |# ! style="width:150px;" |Igrač ! style="width:100px;" |Karijera ! width="50" |Nastupa ! width="50" |Golova ! width="50" |Prosjek |- style="background:#CFECEC |1 |style="text-align:left;"|'''[[Kylian Mbappé]]''' |{{nowrap|2017–danas}} |'''58''' |99 |{{#expr:58/99 round 2}} |- |2 |style="text-align:left;"|[[Olivier Giroud]] |2011–2024 |'''57''' |137 |{{#expr:57/137 round 2}} |- |3 |style="text-align:left;"|[[Thierry Henry]] |1997–2010 |'''51''' |123 |{{#expr:51/123 round 2}} |- |4 |style="text-align:left;"|[[Antoine Griezmann]] |2014–2024 |'''44''' |137 |{{#expr:45/137 round 2}} |- |5 |style="text-align:left;"|[[Michel Platini]] |1976–1987 |'''41''' |72 |{{#expr:41/72 round 2}} |- |6 |style="text-align:left;"|[[Karim Benzema]] |2007–2022 |'''37''' |97 |{{#expr:37/97 round 2}} |- |7 |style="text-align:left;"|[[David Trezeguet]] |1998–2008 |'''34''' |71 |{{#expr:34/71 round 2}} |- |8 |style="text-align:left;"|[[Zinedine Zidane]] |1994–2006 |'''31''' |108 |{{#expr:31/108 round 2}} |- |rowspan="2"|9 |style="text-align:left;"|[[Just Fontaine]] |1953–1960 |rowspan="2"|'''30''' |21 |{{#expr:30/21 round 2}} |- |style="text-align:left;"|[[Jean-Pierre Papin]] |1986–1995 |54 |{{#expr:30/54 round 2}} |}<small>Ažurirano: [[16. lipnja]] [[2026.]]<br />Izvor: [http://www.fff.fr/bleus/actu/82546.shtml FFF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121023110903/http://www.fff.fr/bleus/actu/82546.shtml |date=2012-10-23 }}</small> ===Kapetani=== Gledajući historiju francuske reprezentacije od prve međunarodne utakmice [[1904.]] godine pa do danas, preko 800 igrača je skupilo barem jedan nastup na reprezentativnom nivou. Od tog broja, nešto više od 100 njih je nosilo kapetansku traku. Sljedeća tablica donosi pregled igrača koji su bili kapetani reprezentacije, s tim da su uvršteni samo igrači koji su službeno imali taj status. {| class="wikitable" |- !Period !Prvi kapetan !Ostali igrači koji su bili kapetani |- |1904–1905 |{{sortname|Fernand|Canelle}} | |- |1905–1908 |{{sortname|Pierre|Allemane}} |{{sortname|Marius|Royet}}, {{sortname|André|François}} |- |1910–1914 |{{sortname|Jean|Ducret}} |{{sortname|Étienne|Jourde}}, {{sortname|Louis|Mesnier}}, {{sortname|Gaston|Barreau}} |- |1920–1922 |{{sortname|Lucien|Gamblin}} |{{sortname|Henri|Bard}} |- |1922–1925 |{{sortname|Raymond|Dubly}} |{{sortname|François|Hugues}} |- |1925–1930 |{{sortname|Paul|Nicolas}} |{{sortname|Jules|Dewaquez}}, {{sortname|Marcel|Domergue}} |- |1930 |{{sortname|Alexandre|Villaplane}} | |- |1930–1931 |{{sortname|Henri|Pavillard}} | |- |1931–1933 |{{sortname|Alex|Thépot}} |{{sortname|Marcel|Langiller}} |- |1933–1938 |{{sortname|Edmond|Delfour}} |{{sortname|Étienne|Mattler}}, {{sortname|Jules|Vandooren}} |- |1938–1940 |{{sortname|Étienne|Mattler}} | |- |1944–1946 |{{sortname|Alfred|Aston}} | |- |1946–1948 |{{sortname|Oscar|Heisserer}} |{{sortname|Julien|Darui}} |- |1949–1952 |{{sortname|Jean|Baratte}} |{{sortname|Roger|Marche}} |- |1952–1959 |{{sortname|Roger|Marche}} |{{sortname|Robert|Jonquet}}, {{sortname|Armand|Penverne}}, {{sortname|Raymond|Kopa}} |- |1960–1961 |{{sortname|Jean-Jacques|Marcel}} | |- |1961–1963 |{{sortname|André|Lerond}} | |- |1965–1966 |{{sortname|Marcel|Artelesa}} | |- |1967–1969 |{{sortname|Bernard|Bosquier}} | |- |1969–1972 |{{sortname|Jean|Djorkaeff}} | |- |1972–1973 |{{sortname|Claude|Quittet}} | |- |1973–1975 |{{sortname|Georges|Bereta}} | |- |1975–1976 |{{sortname|Henri|Michel}} | |- |1976–1979 |{{sortname|Marius|Trésor}} |{{sortname|Christian|Lopez}} |- |1979–1987 |{{sortname|Michel|Platini}} |{{sortname|Marius|Trésor}}, {{sortname|Maxime|Bossis}}, {{sortname|Patrick|Battiston}} |- |1987-1988 |{{sortname|Luis|Fernández}} |{{sortname|Manuel|Amoros}} |- |1988–1992 |{{sortname|Manuel|Amoros}} |{{sortname|Luis|Fernández}}, {{sortname|Franck|Sauzée}} |- |1992–1993 |{{sortname|Jean-Pierre|Papin}} | |- |1993–1995 |{{sortname|Eric|Cantona}} | |- |1995–2000 |{{sortname|Didier|Deschamps}} |{{sortname|Marcel|Desailly}}, {{sortname|Laurent|Blanc}} |- |2000–2004 |{{sortname|Marcel|Desailly}} |{{sortname|Zinedine|Zidane}} |- |2004–2005 |{{sortname|Patrick|Vieira}} | |- |2005–2006 |{{sortname|Zinedine|Zidane}} |{{sortname|Patrick|Vieira}}, {{sortname|Lilian|Thuram}} |- |2006–2008 |{{sortname|Patrick|Vieira}} |{{sortname|Lilian|Thuram}} |- |2008 |{{sortname|Lilian|Thuram}} | |- |2008–2010 |{{sortname|Thierry|Henry}} | |- |2010 |{{sortname|Patrice|Evra}} | |- |2010–2012 |Rotacija |{{sortname|Alou|Diarra}}, {{sortname|Hugo|Lloris}} |- |2012–''danas'' |{{sortname|Hugo|Lloris}} | |} ==Izbornici== Prvi službeni izbornik francuske fudbalske ili nogometne reprezentacije imenovan je [[25. travnja]] [[1964.]] godine; bio je to [[Henri Guérin (fudbaler)|Henri Guérin]]. Do [[1964.]], izborničku dužnost obavljao je Izbornički komitet, koji je imenovao igrače i trenere koji bi nastupali, odnosno vodili pripreme za pojedine funkcije. Iako je tako izabrani kadar imao određenu autonomiju, na koncu je sve ovisilo o Izborničkom komitetu. Iako je od [[1919.]] godine komitet bio peteročlano tijelo, neslužbeno se predsjednici tijela smatraju izbornicima za trajanja njihova mandata. Povijest i statistike izbornika su sljedeće: {| class="wikitable" style="text-align:center; width: 100%;" |- ! colspan="8"| '''Neslužbeni izbornici''' |- !Izbornik !Karijera !Uta. !Pob. !Rem. !Por. !% pob. !Natjecanja |- |style ="text-align: left;"|{{flagicon|ENG}} {{sortname|Sid|Kimpton}}¹ |1934-1936 | | | | | | |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA|1830}} {{sortname|Gaston|Barreau}}¹ |1919–1945 |124 |39 |13 |72 |31.5 |style="text-align: left;"|{{nowrap|[[Olimpijada 1920]] – 4. mjesto<br>[[Olimpijada 1924]] – četvrtfinale<br>[[Olimpijada 1928]] – prvi krug<br>[[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930|Svjetsko prvenstvo 1930]] – grupna faza<br>[[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934|Svjetsko prvenstvo 1934]] – prvi krug<br>[[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938|Svjetsko prvenstvo 1938]] – četvrtfinale}} |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA|1830}} {{sortname|Gabriel|Hanot}}² |1945–1949 |21 |10 |2 |9 |47.6 |style="text-align: left;"|[[Olimpijada 1948]] – četvrtfinale |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA|1830}} {{sortname|Paul|Baron}} i {{flagicon|FRA|1830}} {{sortname|Pierre|Pibarot}} |1949–1953 |30 |13 |7 |10 |43.3 |style="text-align: left;"|[[Olimpijada 1952]] – preliminarni krug |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA|1830}} {{sortname|Pierre|Pibarot}} |1953–1954 |4 |1 |1 |2 |25.0 | |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA|1830}} {{sortname|Jules|Bigot}} i {{flagicon|FRA|1830}} {{sortname|Albert|Batteux}} |1954–1956 |11 |5 |3 |3 |45.5 |style="text-align: left;"|[[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954|Svjetsko prvenstvo 1954]] – grupna faza |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA|1830}} {{sortname|Albert|Batteux}}³ |1956–1960 |36 |18 |9 |9 |50.0 |style="text-align: left;"|[[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958|Svjetsko prvenstvo 1958]] – 3. mjesto<br>[[UEFA Euro 1960]] – 4. mjesto |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA|1958}} {{sortname|Albert|Batteux}} i {{flagicon|FRA|1958}} {{sortname|Henri|Guérin|Henri Guérin (fudbaler)}} |1960–1964 |22 |4 |6 |12 |18.2 |style="text-align: left;"| |- ! colspan="8"| '''Službeni izbornici''' |- !Izbornik !Karijera !Uta. !Pob. !Rem. !Por. !% pob. !Natjecanja |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA|1958}} {{sortname|Henri|Guérin|Henri Guérin (fudbaler)}} |1964–1966 |15 |5 |4 |6 |33.3 |style="text-align: left;"|[[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966|Svjetsko prvenstvo 1966]] – grupna faza |- |style="text-align: left;"|''{{flagicon|FRA|1958}}{{flagicon|ŠPA|1945}} {{sortname|José|Arribas}}'' i ''{{flagicon|FRA|1958}} {{sortname|Jean|Snella}}'' |1966 |4 |2 |0 |2 |50.0 | |- |style="text-align: left;"|''{{flagicon|FRA|1958}} {{sortname|Just|Fontaine}}'' |1967 |2 |0 |0 |2 |0.0 | |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA|1958}} {{sortname|Louis|Dugauguez}} |1967–1968 |9 |2 |3 |4 |22.2 | |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA|1958}} {{sortname|Georges|Boulogne}} |1969–1973 |31 |15 |5 |11 |48.4 | |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA|1958}} {{sortname|Ștefan|Kovács}} |1973–1975 |15 |6 |4 |5 |40.0 | |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA|1958}} {{sortname|Michel|Hidalgo}} |1976–1984 |75 |41 |16 |18 |54.7 |style="text-align: left;"|[[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978|Svjetsko prvenstvo 1978]] – grupna faza<br>[[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982|Svjetsko prvenstvo 1982]] – 4. mjesto<br>[[UEFA Euro 1984]] – '''Prvaci''' |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA}} {{sortname|Henri|Michel}} |1984–1988 |36 |16 |12 |8 |44.4 |style="text-align: left;"|[[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986|Svjetsko prvenstvo 1986]] – 3. mjesto |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA}} {{sortname|Michel|Platini}} |1988–1992 |29 |16 |8 |5 |55.2 |style="text-align: left;"|[[UEFA Euro 1992]] – grupna faza |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA}} {{sortname|Gérard|Houllier}} |1992–1993 |12 |7 |1 |4 |58.3 | |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA}} {{sortname|Aimé|Jacquet}} |1994–1998 |53 |34 |16 |3 |64.2 |style="text-align: left;"|[[UEFA Euro 1996]] – polufinale<br>[[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998|Svjetsko prvenstvo 1998]] – '''Prvaci''' |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA}} {{sortname|Roger|Lemerre}} |1998–2002 |53 |34 |11 |8 |64.2 |style="text-align: left;"|[[UEFA Euro 2000]] – '''Prvaci'''<br>[[FIFA Kup konfederacija 2001|Kup konfederacija 2001]] – '''Prvaci'''<br>[[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002|Svjetsko prvenstvo 2002]] – grupna faza |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA}} {{sortname|Jacques|Santini}} |2002–2004 |28 |22 |4 |2 |78.6 |style="text-align: left;"|[[FIFA Kup konfederacija 2003|Kup konfederacija 2003]] – '''Prvaci'''<br>[[UEFA Euro 2004]] – četvrtfinale |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA}} {{sortname|Raymond|Domenech}} |2004–2010 |79 |41 |24 |14 |51.9 |style="text-align: left;"|[[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006|Svjetsko prvenstvo 2006]] – 2. mjesto<br>[[UEFA Euro 2008]] – grupna faza<br>[[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010|Svjetsko prvenstvo 2010]] – grupna faza |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA}} {{sortname|Laurent|Blanc}} |2010–2012 |27 |16 |7 |4 |59.3 |style="text-align: left;"|[[UEFA Euro 2012]] – četvrtfinale |- |style="text-align: left;"|{{flagicon|FRA}} {{sortname|Didier|Deschamps}} |2012–{{0|0000}} |66 |41 |11 |14 |62.1 |style="text-align: left;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|Svjetsko prvenstvo 2014]] - četvrtfinale<br>[[UEFA Euro 2016]] - 2. mjesto<br>[[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018|Svjetsko prvenstvo 2018]] - '''Prvaci''' |} :''Izbornici u italiku bili su vršitelji dužnosti.'' <small>¹Izbornik kao predsjednik Izborničkog komiteta. Momčad su ponekad vodili fizioterapeuti i pomoćnici. Thomas Griffiths je vodio momčad 1924. godine, dok je Englez [[Peter Farmer (fudbaler)|Peter Farmer]] vodio momčad na [[Olimpijada 1928|Olimpijadi 1928]]. Njegov sunarodnjak [[Sid Kimpton]] vodio je momčad tokom 1934 i 1935–36.</small><br/> <small>²Izbornik kao predsjednik Izborničkog komiteta. Momčad su trenirali fizioterapeuti Bacquet, [[Helenio Herrera]] i Paul Baron.</small><br/> <small>³Batteux je vodio neslužbenu momčad sastavljenu od mladih igrača, u Francuskoj znanu kao ''Espoirs'', do 8:0 pobjede nad [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Luksemburga|Luksemburgom]] [[1953.]] godine. Radilo se o kvalifikacijskoj utakmici za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954|Svjetsko prvenstvo 1954.]] godine. Pobjeda je navedena u sklopu njegova izborničkog mandata 1956–1960.</small> ==Reference== {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|France national football team}} * [http://www.fff.fr/equipes-de-france/ Službena stranica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180708201340/http://www.fff.fr/equipes-de-france/ |date=2018-07-08 }} {{fr icon}} {{Evropske nogometne reprezentacije}} {{Svjetski prvaci u nogometu}} {{Evropski prvaci u fudbalu}} {{Sastav Francuska 1982 SP}} {{Sastav Francuska 1984 EP}} {{Sastav Francuska 1986 SP}} {{Sastav Francuska 1996 EP}} {{Sastav Francuska 1998 SP}} {{Sastav Francuska 2000 EP}} {{Sastav Francuska 2002 SP}} {{Sastav Francuska 2004 EP}} {{Sastav Francuska 2006 SP}} {{Sastav Francuska 2008 EP}} {{Sastav Francuska 2010 SP}} {{Sastav Francuska 2012 EP}} {{Sastav Francuska 2014 SP}} {{Sastav Francuska 2016 EP}} {{Sastav Francuska 2018 SP}} {{Authority control}} {{Izabran}} [[Kategorija:Fudbalske reprezentacije|Francuska]] [[Kategorija:Svjetski prvaci u fudbalu (reprezentacije)|Francuska]] [[Kategorija:Evropski prvaci u fudbalu (reprezentacije)|Francuska]] [[Kategorija:Olimpijski pobjednici u fudbalu (reprezentacije)|Francuska]] [[Kategorija:Fudbal u Francuskoj| ]] m1lkv6577uibvgwiatci91hvhk7i98e 0 1775335 42655485 42540204 2026-07-15T16:30:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655485 wikitext text/x-wiki {{Ostale upotrebe|Divoš (razvrstavanje)}} {{Naseljeno mesto u Srbiji |mesto=Divoš |slika=Divos orthodox.jpg |opis_slike=Pravoslavna crkva u selu |grb= |pokrajina=Vojvodina |okrug=Sremski |opština=Sremska Mitrovica |nadm visina=152 |populacija={{decrease}} 1361 |površina=56,3 |gustina=28 |poštanski kod=22232 |pozivni broj=022 |registarska oznaka=SM |gšir=45.106666 |gduž=19.505333 }} '''Divoš''' je naselje u severozapadnom delu [[grad Sremska Mitrovica|opštine Sremska Mitrovica]] u [[Sremski upravni okrug|Sremskom okrugu]]. Prema popisu iz [[Popis stanovništva 2011. u Srbiji|2011.]] bilo je 1361 stanovnika. Blizu sela se nalazi [[manastir Kuveždin]], jedan od 16 [[manastir]]a na [[Fruška gora|Fruškoj gori]]. Pored manastira Kuveždin, u neposrednoj blizini sela se nalaze i manastiri [[Sveta Petka]] (Petkovica) i [[manastir Đipša|manastir Divša]] (Đipša). == Položaj naselja == Selo Divoš nalazi se u severozapadnom delu [[grad Sremska Mitrovica|sremskomitrovačke opštine]], na putu [[Sremska Mitrovica]] - [[Ilok]] - [[Bačka Palanka]]. Najbliža naselja selu u krugu od 5-6 kilometara su [[Čalma]], [[Šišatovac]] i [[Stara Bingula]] u sremskomitrovačkoj opštini i [[Bingula]] u šidskoj opštini. sa selom Stara Bingula Divoš deli istu katastarsku opštinu Divoš. == Prirodni uslovi == [[Image:06 Дивош - средиште села - Divoš - Village Centre.jpg|thumb|270px|Divoš - središte sela]] '''Reljef''': Divoš je selo [[Fruška gora|fruškogorskog]] dela [[Srem]]a, u njegovom zapadnom delu. Domonira [[les]]no tlo. Selo je posebno za vojvođanske uslove, pošto se sastoji iz tri dela, međusobno udaljena 100 - 200 metara. Kanal [[Jaroš]] deli selo na dva veća dela, postavljena na padinama iznad doline potoka - Veliku Stranu i Malu Stranu, dok se u samoj dolini potoka nalazi treći deo, [[Kuveždinski Prnjavor|Prnjavor]]. Prnjavor je u prošlosti smatran posebnim naseljem uz manastir [[Kuveždin]], ali je posle [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]] pripojen selu zbog bliske veze sa drugim delovima današnjeg sela. Centar Divoša nalazi se na Velikoj Strani, blizu mesta gde se Velika Strana spaja putem sa Malom Stranom. U centru sela nalazi se omanji trg okružen pravoslavnom Crkvom Sv. Georgija (kulturno dobro od velikog značaja), mesnom kancelarijom, osnovnom školom i seoskom prodavnicom. U sredini trga nalazi se spomenik izginulim stanovnicima u [[Drugi svetski rat|Drugom svetskom ratu]]. Na Maloj Strani nalazi se igralište [[FK Hajduk Divoš]]. '''Klima''': U Divošu vlada [[umerenokontinentalna klima|umereno kontinentalna klima]]. [[Fruška gora|Fruškogorje]], pa i Divoš, posebno je po prisustvu lokalnog vetra [[fruškogorac|fruškogorca]], koji duva duž dolova sa planine na severu ka ravnici na jugu. '''Vode''': Glavni votodok je potok [[Jaroš]]. Zbog velike poroznosti [[les]]a dubina izdani svuda osim u dolu je na preko 25 m dubine, pa su prvi bunari u selu kopani tek početkom [[20. vek]]a. '''Biljni i životinjsi svet''': Južna polovina seoskog atara je obrađena u vidu njiva, voćnjaka i vinograda. Voćnjaci se uglavnom nalaze bliže selu, dok su bašte u dolu, gde je vlažnost zemljišta veća. Vinogradi su nekada bili na brdima iznad sela, povoljnim zbog okrenutosti jugu. U najvišem delu seoskog atara nalaze se šume [[grab (višeznačna odrednica)|graba]], [[lipa|lipe]] i [[Cer (drvo)|cera]], delom u državnom, a delom u privatnom vlasništvu == Privreda == Seoska privreda uglavnom se oslanja na poljoprivrednu proizvodnju. Selo je nekada bilo čuveno po [[vinogradarstvo|vinogradarstvu]], posebno na potesima [[Matorci]] i [[Pištinac]], ali je danas ova grana poljoprirede na izdisaju. Poslednjih decenija sve se više gaji povrće, posebno [[paradajz]]. Tokom protekle 2 decenije u selu su se javile i prve manufakture vezane za mesne uslove (proizvodnja gajbi, pilana), ali je razvoj ovog dela privrede tek u povoju. Selo ima redovne autobuske veze sa opštinskim središtem [[Sremska Mitrovica]], udaljenim 20 kilometara, a asfaltiranim putevima povezano je i sa okolnim selima, koja pripadaju opštinama [[Šid]], [[Bačka Palanka]] i [[Beočin]]. == Arheologija == Za atar sela Divoša vezano je i jedno važno arheološko otkriće. U delu atara prema susednom selu [[Čalma]] devedesetih godina prošlog veka pronađen je i čuveni zlatni [[Avari|avarski]] pojas iz [[6. vek]]a, koji je najverovatnije pripadao kaganu Bajanu ili nekom drugom od visokih velikodostojnika toga vremena. Na to upućuje i raskošna izrada pojasa i njegove težine (oko kilogram [[zlato|zlata]] ukrašenog [[drago kamenje|draguljima]]). Po finoći izrade i dekorativnim motivima [[sirmijum]]ski zlatni avarski pojas izdvaja se od svih srodnih, dosada nađenih predmeta. == Grb == Prema zapisima, grb Divoša je imao modro polje preko kojeg su dve unakrstno položene grane, a između je bio srebrni lemeš koji simbolizuje zanimanje stanovništva. == Stanovništvo == Posle austro-turskih ratova krajem [[17. vek]]a, kada je [[Srem]] bio podeljen na vlastelinstva, Divoš je sa još 16 naselja ušao u [[Ilok|Iločko]] vlastelinstvo grofa Odeskalkija. Po popisu iz [[1737]]. godine, selo je imalo 99 porodičnih starešina a selom su upravljali [[knez]]ovi Boško Sitarović, eškut Radovan Radičić i birov Vujica Marošević. U to doba najčešća beležena prezimena su bila Bajić, Banić, Bogdanović, Davidović, Jovanić, Krsmanović, Lončarević, Miljanov, Prodanović, Radulović, Savin i Sidarov. Stanovnoštvo Divoša se znatno povećalo u drugoj polovini [[18. vek]]a, kada je selo imalo 183 domaćinstava. Po popisu iz [[1791]]. godine selo je imalo 200 kuća i više od hiljadu duša, a dvadesetak godina kasnije dostiglo je broj od 1.800 stanovnika. Najviše stanovnika u svojoj istoriji Divoš je imao pred [[Drugi svetski rat]], preko 2500. U toku rata 20% stanovnika je nastradalo. Posle rata broj stanovnika je pao na ispod 2000, a na kasnijim popisima on se i dalje smanjivao prvenstveno iseljavanjem mladog stanovništva u obližnje gradove, najviše u [[Sremska Mitrovica|Sremsku Mitrovicu]]. Današnji Divoš ima 570 kuća (i 70 praznih), sa oko 1.500 stanovnika. == Demografija == U naselju Divoš živi 1276 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 41,8 godina (40,5 kod muškaraca i 43,1 kod žena). U naselju ima 523 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,02. Ovo naselje je velikim delom naseljeno [[Srbi]]ma (prema popisu iz [[2002]]. godine). {| width="50%" style="background:transparent; " | valign="top" width="50%" style="border:1px solid gray; " | <!-- ============================================================================================= POČETAK GRAFIKA ===============================================================================================--> <center> :''Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka'' {| | style="padding: 0;" | <timeline> ImageSize = width:250 height:200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:1940 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1940 PlotData = bar:1972 color:gray1 width:1 from:start till:end bar:1314 color:gray1 from:start till:end bar:657 color:gray1 from:start till:end bar:0 color:gray1 LineData = layer:front points:(62,139)(77,148) color:blue width:2 points:(77,148)(100,159) color:blue width:2 points:(100,159)(128,161) color:blue width:2 points:(128,161)(157,159) color:blue width:2 points:(157,159)(185,151) color:blue width:2 points:(185,151)(217,156) color:blue width:2 </timeline> |} </center> <!-- ============================================================================================= KRAJ GRAFIKA ===============================================================================================--> | valign="down" width="50%" | {{Popis |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 9}}</ref> |p1869=1748 |p1880=1771 |p1890=2126 |p1900=2139 |p1910=2335 |p1921=2311 |p1931=2410 |p1948=1387 |p1953=1495 |p1961=1614 |p1971=1644 |p1981=1618 |p1991=1527 |p1991n=1506 |p2002s=1599 |p2002=1585 }} |} {{Grafikon postoci |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 1}}</ref> |širina=300px |naslov=Etnički sastav prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] |pozadina=#ddd |pozicija=left |šipke= {{Vrsta sa postotkom|[[Srbi]]|yellow|1468|92.61}} {{Vrsta sa postotkom|[[Jugosloveni]]|blue|29|1.82}} {{Vrsta sa postotkom|[[Hrvati]]|red|11|0.69}} {{Vrsta sa postotkom|[[Slovaci]]|green|10|0.63}} {{Vrsta sa postotkom|[[Panonski Rusini|Rusini]]|orange|3|0.18}} {{Vrsta sa postotkom|[[Mađari]]|cyan|3|0.18}} {{Vrsta sa postotkom|[[Muslimani]]|magenta|2|0.12}} {{Vrsta sa postotkom|[[Bugari]]|black|2|0.12}} {{Vrsta sa postotkom|[[Nemci]]|gray|1|0.06}} {{Vrsta sa postotkom|[[Makedonci]]|pink|1|0.06}} {{Vrsta sa postotkom|nepoznato|navy|45|2.83}} }} {{Grafikon piramida |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 2}}</ref> |širina=300px |naslov= |pozadina=#eee |levo2=m |desno2=ž |šipke levo desno= {{Vrsta levo desno|?|gray|0|0.0|2.32|2}} {{Vrsta levo desno|80+|gray|10|11.62|25.58|22}} {{Vrsta levo desno|75-79|gray|20|23.25|38.37|33}} {{Vrsta levo desno|70-74|gray|53|61.62|75.58|65}} {{Vrsta levo desno|65-69|gray|52|60.46|80.23|69}} {{Vrsta levo desno|60-64|gray|60|69.76|83.72|72}} {{Vrsta levo desno|55-59|gray|26|30.23|38.37|33}} {{Vrsta levo desno|50-54|gray|54|62.79|50.0|43}} {{Vrsta levo desno|45-49|gray|54|62.79|63.95|55}} {{Vrsta levo desno|40-44|gray|58|67.44|52.32|45}} {{Vrsta levo desno|35-39|gray|57|66.27|67.44|58}} {{Vrsta levo desno|30-34|gray|58|67.44|54.65|47}} {{Vrsta levo desno|25-29|gray|51|59.30|59.30|51}} {{Vrsta levo desno|20-24|gray|40|46.51|48.83|42}} {{Vrsta levo desno|15-19|gray|53|61.62|50.0|43}} {{Vrsta levo desno|10-14|gray|51|59.30|67.44|58}} {{Vrsta levo desno|5-9|gray|49|56.97|56.97|49}} {{Vrsta levo desno|0-4|gray|25|29.06|31.39|27}} |prosekm=40.5 |prosekž=43.1 }} {{DomaćinstvaNaseljaSrbija|374|398|455|461|513|494|523|106|141|71|104|56|37|6|-|1|1|3.02}} {{BrakNaseljaSrbija|646|175|428|30|13|-|680|105|425|133|17|-}} {{ZanimanjaNaseljaSrbija|365|217|-|-|69|2|8|9|-|12|176|119|-|-|12|1|2|15|2|-|541|336|-|-|81|3|10|24|2|12|1|-|22|5|2|7|-|-|11|-|-|2|10|8|3|-|-|2|1|-|24|15|10|10|-|-|13}} == Znamenitosti == * [[Manastir Kuveždin]] - [[nepokretna kulturna dobra|nepokretno kulturno dobro]] od velikog značaja - 1&nbsp;km severno od sela; * [[Srpska pravoslavna crkva Svetog Georgija u Divošu|Srpska pravoslavna crkva Svetog Georgija]] - [[nepokretna kulturna dobra|nepokretno kulturno dobro]] od velikog značaja - u središtu sela; * [[Rohalj baze|Lokalitet Rohalj Baze]] u okviru [[Nacionalni park Fruška gora|NP Fruška gora]] - 4&nbsp;km severno od sela. == Poznati divošani == * [[Stefan Lastavica]] - [[episkop]] [[Srpska pravoslavna crkva|Srpske pravoslavne crkve]]; * [[Andrej Frušić]] - [[episkop]] Srpske pravoslavne crkve; * [[Dimitrije Frušić]], jedan od prvih [[novinar]]a kod [[Srbi|Srba]]. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{portal|Srbija}} {{commonscat|Divoš}} * [http://www.divos.net/ Divoški veb-portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207172102/http://divos.net/ |date=2009-02-07 }} * [http://www.fallingrain.com/world/RI/00/Divos.html Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)] * [http://wikimapia.org/maps?ll=45.106666,19.505333&spn=0.3,0.3 Satelitska mapa (Wikimapia)] * [http://www.maplandia.com/serbia-and-montenegro/vojvodina/divos/ Gugl satelitska mapa (Maplandia)] * [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=45.106666&longitude=19.505333&zoom=8 Plan naselja na mapi (Mapquest)]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Grad Sremska Mitrovica}} [[Kategorija:Divoš|*]] [[Kategorija:Opština Sremska Mitrovica]] [[Kategorija:Naselja u Vojvodini]] 2z6vxj11dbn5rnqq3ffksosynke6lyf 0 1776643 42655486 42540211 2026-07-15T16:51:52Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655486 wikitext text/x-wiki {{Ostale upotrebe|Dobra Voda (razvrstavanje)}} {{Naseljeno mesto u Srbiji |mesto=Dobra Voda |slika= |opis_slike= |okrug=Pomoravski |grad=Jagodina |nadm visina=253 |populacija={{decrease}} 379 |poštanski kod= |pozivni broj=035 |registarska oznaka=JA |gšir=44.104166 |gduž=21.288666 }} '''Dobra Voda''' ({{jez-rum|Apa Buna}}) je naseljeno mesto [[Grad Jagodina|grada Jagodine]] u [[Pomoravski okrug|Pomoravskom okrugu]]. Prema popisu iz [[Popis stanovništva 2011. u Srbiji|2011.]] bilo je 379 stanovnika. Udaljeno je 18&nbsp;km od [[Jagodina|Jagodine]]. Seoska slava je Petrovdan. U selu nije postojala vrkva pa su vernici isli u susedno selo [[Duboka (Jagodina)|Duboka]] u crkvu [[Sveti apostol Jakov|svetog Jakova]]. Prema želji meštana na poziv vladike Jovana odobreno građenje crkve posvećene Svetom Spasu, koja je usled nedostatka finansijskih sredstava još uvek u fazi izgradnje. Prema pričama starijih meštana selo se ranije zvalo ''Gladna'' jer je za vreme ratova ovde vojska gladovala.{{činjenica}} Kasnije se ime sela promenilo u Dobra Voda zbog postojanja četiri jaka izvora vode. == Demografija == U naselju Dobra Voda živi 339 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 44,5 godina (42,4 kod muškaraca i 46,4 kod žena). U naselju ima 138 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,12. Ovo naselje je velikim delom naseljeno [[Srbi]]ma (prema popisu iz [[2002]]. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika. {| width="50%" style="background:transparent; " | valign="top" width="50%" style="border:1px solid gray; " | <!-- ============================================================================================= POČETAK GRAFIKA ===============================================================================================--> <center> :''Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka'' {| | style="padding: 0;" | <timeline> ImageSize = width:250 height:200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:1940 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1940 PlotData = bar:987 color:gray1 width:1 from:start till:end bar:658 color:gray1 from:start till:end bar:329 color:gray1 from:start till:end bar:0 color:gray1 LineData = layer:front points:(62,142)(77,151) color:blue width:2 points:(77,151)(100,158) color:blue width:2 points:(100,158)(128,161) color:blue width:2 points:(128,161)(157,156) color:blue width:2 points:(157,156)(185,150) color:blue width:2 points:(185,150)(217,94) color:blue width:2 </timeline> |} </center> <!-- ============================================================================================= KRAJ GRAFIKA ===============================================================================================--> | valign="down" width="50%" | {{Popis |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 9}}</ref> |p1948=711 |p1953=763 |p1961=805 |p1971=823 |p1981=790 |p1991=758 |p1991n=525 |p2002s=756 |p2002=430 }} |} {{Grafikon postoci |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 1}}</ref> |širina=300px |naslov=Etnički sastav prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] |pozadina=#ddd |pozicija=left |šipke= {{Vrsta sa postotkom|[[Srbi]]|yellow|405|94.18}} {{Vrsta sa postotkom|[[Vlasi (Srbija)|Vlasi]]|blue|15|3.48}} {{Vrsta sa postotkom|[[Rumuni]]|red|5|1.16}} {{Vrsta sa postotkom|[[Hrvati]]|green|2|0.46}} {{Vrsta sa postotkom|[[Jugosloveni]]|orange|1|0.23}} {{Vrsta sa postotkom|nepoznato|cyan|2|0.46}} }} {{Grafikon piramida |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 2}}</ref> |širina=300px |naslov= |pozadina=#eee |levo2=m |desno2=ž |šipke levo desno= {{Vrsta levo desno|?|gray|1|3.33|3.33|1}} {{Vrsta levo desno|80+|gray|11|36.66|50.0|15}} {{Vrsta levo desno|75-79|gray|6|20.0|56.66|17}} {{Vrsta levo desno|70-74|gray|25|83.33|80.0|24}} {{Vrsta levo desno|65-69|gray|15|50.0|70.0|21}} {{Vrsta levo desno|60-64|gray|9|30.0|56.66|17}} {{Vrsta levo desno|55-59|gray|12|40.0|43.33|13}} {{Vrsta levo desno|50-54|gray|6|20.0|30.0|9}} {{Vrsta levo desno|45-49|gray|11|36.66|40.0|12}} {{Vrsta levo desno|40-44|gray|8|26.66|30.0|9}} {{Vrsta levo desno|35-39|gray|9|30.0|16.66|5}} {{Vrsta levo desno|30-34|gray|11|36.66|26.66|8}} {{Vrsta levo desno|25-29|gray|9|30.0|36.66|11}} {{Vrsta levo desno|20-24|gray|16|53.33|56.66|17}} {{Vrsta levo desno|15-19|gray|12|40.0|40.0|12}} {{Vrsta levo desno|10-14|gray|14|46.66|43.33|13}} {{Vrsta levo desno|5-9|gray|10|33.33|40.0|12}} {{Vrsta levo desno|0-4|gray|16|53.33|43.33|13}} |prosekm=42.4 |prosekž=46.4 }} {{DomaćinstvaNaseljaSrbija|155|158|171|184|171|159|138|32|33|21|22|13|8|6|2|-|1|3.12}} {{BrakNaseljaSrbija|161|31|112|12|6|-|191|19|113|45|13|1}} {{ZanimanjaNaseljaSrbija|90|85|-|-|2|-|-|-|1|-|50|48|-|-|-|-|-|-|-|-|140|133|-|-|2|-|-|-|1|-|-|-|1|-|-|1|-|-|-|-|-|-|1|-|-|-|-|1|-|-|1|1|-|1|-|-|1}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{portal|Srbija}} * [http://www.fallingrain.com/world/RI/00/Dobra_Voda3.html Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)] * [http://wikimapia.org/maps?ll=44.104166,21.288666&spn=0.3,0.3 Satelitska mapa (Wikimapia)] * [http://dobre-vode.com/ Dobra Voda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141009090052/http://dobre-vode.com/ |date=2014-10-09 }} * [http://www.maplandia.com/serbia-and-montenegro/srbija/dobra-voda-44-6-25-n-21-17-32-e/ Gugl satelitska mapa (Maplandia)] * [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=44.104166&longitude=21.288666&zoom=8 Plan naselja na mapi (Mapquest)]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Grad Jagodina}} [[Kategorija:Grad Jagodina]] [[Kategorija:Naselja u Pomoravskom upravnom okrugu]] 7vu3xlpyzk0mg47ptogrxq09wn21h95 0 1945432 42655542 41866767 2026-07-15T21:36:58Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Trofej Artemio Franchi]] na [[Finalissima]] 41866767 wikitext text/x-wiki {{Infokurija Sportsko natjecanje | ime = Trofej Artemio Franchi | izvorni naziv = Coupe intercontinentale des nations<br>Copa Artemio Franchi | logo = | veličina = | opis = | utemeljeno = [[1985.]] | ukinuto = [[1993.]] | regija = [[UEFA]], [[CONMEBOL]] | momčadi = 2 | aktualni prvak = | najuspješnija momčad = {{flagicon|FRA}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]]<br><small>(1 naslov)</small> | geslo = }} '''Trofej Artemio Franchi''' ([[francuski]]: ''Coupe intercontinentale des nations''; [[španjolski]]: ''Copa Artemio Franchi'') je bilo natjecanje koje se u dva navrata ([[1985.]] i [[1993.]]) održalo između nogometnih [[UEFA Euro|prvaka Europe]] i [[Copa América|Južne Amerike]]. U to je vrijeme to bio reprezentativni pandan [[Interkontinentalni kup|Interkontinentalnom kupu]], dok se danas načelno smatra pretečom [[Kup kralja Fahda|Kupa kralja Fahda]], odnosno [[FIFA Kup konfederacija|Kupa konfederacija]], kako se turnir zove od [[1997.]] godine. Trofej je nazvan u čast [[Artemio Franchi|Artemija Franchija]], predsjednika [[UEFA]]-e od [[1972.]] do [[1983.]], koji je poginuo u prometnoj nesreći. ==Trofej Artemio Franchi 1985== Prvo izdanje natjecanja odigralo se [[21. kolovoza]] [[1985.]] na stadionu [[Parc des Princes]] u [[Pariz]]u. Domaćini, [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]], pobjednici [[UEFA Euro 1984|Eura 1984.]], igrali su protiv [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Urugvaja|Urugvaja]], pobjednika [[Copa América 1983|Cope Américe 1983.]] godine. Pobjedom od 2:0, Francuska je osvojila naslov prvaka. {{Footballbox|date = [[21. kolovoza]] [[1985.]] |team1 = [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |score = 2:0 |report= |team2 = {{flag|Urugvaj}} |goals1 = [[Dominique Rocheteau|Rocheteau]] {{goal|5}}<br/>[[José Touré|Touré]] {{goal|56}} |goals2 = |stadium = [[Parc des Princes]], [[Pariz]] |attendance = 20,405 |referee = {{flagicon|ARG}} [[Abel Gnecco]] }} {| style="width:92%;" |- |{{Football kit |pattern_la = _adidasstripeswhite |pattern_b = _fra84 |pattern_ra = _adidasstripeswhite |pattern_sh = _adidasonwhite |pattern_so = _3_stripes_white |leftarm = 00288E |body = 00288E |rightarm = 00288E |shorts = 0000C0 |socks = FF0000 |title = Francuska }} |{{Football kit | pattern_la = _carolinaborder | pattern_b = _skycollar | pattern_ra = _carolinaborder | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Urugvaj }} |} {| style="width:100%;" |- | style="vertical-align:top; width:40%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |colspan="4"| |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1'''||[[Joël Bats]] |- |DF ||'''2'''||[[Michel Bibard]]|| |- |DF ||'''4'''||[[Yvon Le Roux]] |- |DF ||'''5'''||[[Maxime Bossis]] |- |DF ||'''3'''||[[William Ayache]] |- |MF ||'''6'''||[[Alain Giresse]] |- |MF ||'''7'''||[[Luis Fernández]] |- |MF ||'''10'''||[[Michel Platini]] (c) |- |MF ||'''8'''||[[Thierry Tusseau]] |- |FW ||'''11'''||[[José Touré]] |- |colspan="4"|'''Izbornik:''' |- |colspan="4"|{{flagicon|FRA}} [[Henri Michel]] |} | style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |colspan="4"| |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1'''||[[Rodolfo Rodríguez]] (c) |- |DF ||''' '''||[[Víctor Diogo]] |- |DF ||''' '''||[[Nelson Gutiérrez]] |- |DF ||''' '''||[[Darío Pereyra]] |- |DF ||''' '''||[[José Batista]] || || {{suboff|77}} |- |MF ||''' '''||[[Mario Saralegui]] |- |MF ||''' '''||[[Miguel Bossio]] || |- |MF ||''' '''||[[Sergio Santín]] |- |MF ||''' '''||[[Venancio Ramos]] |- |FW ||''' '''||[[Enzo Francescoli]] || || {{suboff|77}} |- |FW ||''' '''||[[Gustavo Dalto]] |- |colspan="4"|'''Zamjene:''' |- |MF ||''' '''||[[Jorge Barrios (fudbaler)|Jorge Barrios]] || || {{subon|77}} |- |FW ||''' '''||[[Wilmar Cabrera]] || || {{subon|77}} |- |colspan="4"|'''Izbornik:''' |- |colspan="4"|{{flagicon|URU}} [[Omar Borrás]] |} |} ==Trofej Artemio Franchi 1993== [[Estadio José Maria Minella]] u gradu [[Mar del Plata]] bio je domaćin utakmice između [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentine]], osvajača [[Copa América 1991|Cope Américe 1991.]], i [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Danske|Danske]], [[UEFA Euro 1992|europskih prvaka iz 1992.]] godine. Kada je i nakon produžetaka rezultat bio 1:1, pristupilo se izvođenju jedanaesteraca, pri čemu je Argentina bila bolja s 5:4 i tako osvojila trofej. {{Footballbox|date = [[24. veljače]] [[1993.]] |team1 = [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |score = 1:1 (pr.) |report= |team2 = {{flag|Danska}} |goals1 = [[Claudio Caniggia|Caniggia]] {{goal|30}} |goals2 = [[Néstor Craviotto|Craviotto]] {{goal|12|ag}} |stadium = [[Estadio José Maria Minella]], [[Mar del Plata]] |attendance = 34,683 |referee = {{flagicon|MAĐ}} [[Sándor Puhl]] |11m1 = [[Diego Maradona|Maradona]] {{pengoal}}<br />[[Gabriel Batistuta|Batistuta]] {{pengoal}}<br />[[Diego Simeone|Simeone]] {{pengoal}}<br />[[Alejandro Mancuso|Mancuso]] {{pengoal}}<br />[[Claudio Caniggia|Caniggia]] {{penmiss}}<br />[[Julio Saldaña|Saldaña]] {{pengoal}} |11m = 5:4 |11m2 = {{pengoal}} [[Lars Elstrup|Elstrup]]<br />{{pengoal}} [[Johnny Mølby|Mølby]]<br />{{pengoal}} [[Brian Steen Nielsen|B. Nielsen]]<br />{{penmiss}} [[Kim Vilfort|Vilfort]]<br />{{pengoal}} [[Brian Laudrup|B. Laudrup]]<br />{{penmiss}} [[Bjarne Goldbæk|Goldbæk]] }} {| style="width:92%;" |- |{{Football kit | pattern_la = _shoulder_stripes_sky_blue_stripes | pattern_b = _3stripesonwhite | pattern_ra = _shoulder_stripes_sky_blue_stripes | pattern_sh = _adidas_arg1990 | pattern_so = _color_3_stripes_sky_blue | leftarm = FFFFFF | body = 75aadb | rightarm = FFFFFF | shorts = 000000 | socks = FFFFFF | title = Argentina }} |{{Football kit | pattern_la = _denmark1992 | pattern_ra = _denmark1992 | pattern_b = _denmark1992 | pattern_sh = _denmark1992 | pattern_so = _denmark1992 | leftarm = FF0000 | body = FF0000 | rightarm = FF0000 | shorts = FFFFFF | socks = FF0000 | title = Danska }} |} {| style="width:100%;" |- | style="vertical-align:top; width:40%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |colspan="4"| |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1''' ||[[Sergio Goycoechea]] |- |DF ||''' '''||[[Jorge Borelli]]|| |- |DF ||'''4''' ||[[Nestor Craviotto]] || || {{suboff|113}} |- |DF ||''' '''||[[Sergio Vázquez]] |- |DF ||''' ''' ||[[Ricardo Altamirano]] |- |MF ||'''14''' ||[[Diego Simeone]] |- |MF ||'''5'''||[[Alejandro Mancuso]] |- |MF ||'''10'''||[[Diego Maradona]] (c) |- |MF ||''' '''||[[Leonardo Rodríguez]] || || {{suboff|60}} |- |FW ||'''9'''||[[Gabriel Batistuta]] |- |FW ||'''7''' ||[[Claudio Caniggia]] |- |colspan="4"|'''Zamjene:''' |- |DF ||''' ''' ||[[Darío Franco]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''15'''||[[Julio Saldaña]] || || {{subon|113}} |- |colspan="4"|'''Izbornik:''' |- |colspan="4"|{{flagicon|ARG}} [[Alfio Basile]] |} | style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |colspan="4"| |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1'''||[[Peter Schmeichel]] |- |DF ||''' '''||[[Jakob Kjeldbjerg]] |- |DF ||''' '''||[[Lars Olsen]] |- |DF ||''' ''' ||[[Torben Piechnik]] || || {{suboff|38}} |- |DF ||''' ''' ||[[Marc Rieper]] |- |MF ||'''7''' ||[[Johnny Mølby]] |- |MF ||'''9''' ||[[Bjarne Goldbæk]] || {{yel| }} |- |MF ||'''8'''||[[Kim Vilfort]] |- |MF ||'''5'''||[[Henrik Larsen]] || || {{suboff|120}} |- |FW ||'''11''' ||[[Brian Laudrup]] |- |FW ||'''10'''||[[Lars Elstrup]] |- |colspan="4"|'''Zamjene:''' |- |MF ||'''13''' ||[[Brian Steen Nielsen|Brian Nielsen]] || {{yel|}} || {{subon|38}} |- |MF ||''' ''' ||[[Michael Larsen (fudbaler)|Michael Larsen]] || || {{subon|120}} |- |colspan="4"|'''Izbornik:''' |- |colspan="4"|{{flagicon|DAN}} [[Richard Møller Nielsen]] |} |} ==Izvori== *[http://www.rsssf.com/tablesi/intconcup.html RSSSF.com] [[Kategorija:Međunarodna fudbalska takmičenja]] [[Kategorija:Fudbal u Argentini]] [[Kategorija:Fudbal u Francuskoj]] 73s2qq9qcu5ofasgg2y6agk3tc673z1 42655544 42655542 2026-07-15T21:38:11Z Edgar Allan Poe 29250 42655544 wikitext text/x-wiki {{Ažuriranje}} {{Infokurija Sportsko natjecanje | ime = Trofej Artemio Franchi | izvorni naziv = Coupe intercontinentale des nations<br>Copa Artemio Franchi | logo = | veličina = | opis = | utemeljeno = [[1985.]] | ukinuto = [[1993.]] | regija = [[UEFA]], [[CONMEBOL]] | momčadi = 2 | aktualni prvak = | najuspješnija momčad = {{flagicon|FRA}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]]<br><small>(1 naslov)</small> | geslo = }} '''Trofej Artemio Franchi''' ([[francuski]]: ''Coupe intercontinentale des nations''; [[španjolski]]: ''Copa Artemio Franchi'') je bilo natjecanje koje se u dva navrata ([[1985.]] i [[1993.]]) održalo između nogometnih [[UEFA Euro|prvaka Europe]] i [[Copa América|Južne Amerike]]. U to je vrijeme to bio reprezentativni pandan [[Interkontinentalni kup|Interkontinentalnom kupu]], dok se danas načelno smatra pretečom [[Kup kralja Fahda|Kupa kralja Fahda]], odnosno [[FIFA Kup konfederacija|Kupa konfederacija]], kako se turnir zove od [[1997.]] godine. Trofej je nazvan u čast [[Artemio Franchi|Artemija Franchija]], predsjednika [[UEFA]]-e od [[1972.]] do [[1983.]], koji je poginuo u prometnoj nesreći. ==Trofej Artemio Franchi 1985== Prvo izdanje natjecanja odigralo se [[21. kolovoza]] [[1985.]] na stadionu [[Parc des Princes]] u [[Pariz]]u. Domaćini, [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]], pobjednici [[UEFA Euro 1984|Eura 1984.]], igrali su protiv [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Urugvaja|Urugvaja]], pobjednika [[Copa América 1983|Cope Américe 1983.]] godine. Pobjedom od 2:0, Francuska je osvojila naslov prvaka. {{Footballbox|date = [[21. kolovoza]] [[1985.]] |team1 = [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |score = 2:0 |report= |team2 = {{flag|Urugvaj}} |goals1 = [[Dominique Rocheteau|Rocheteau]] {{goal|5}}<br/>[[José Touré|Touré]] {{goal|56}} |goals2 = |stadium = [[Parc des Princes]], [[Pariz]] |attendance = 20,405 |referee = {{flagicon|ARG}} [[Abel Gnecco]] }} {| style="width:92%;" |- |{{Football kit |pattern_la = _adidasstripeswhite |pattern_b = _fra84 |pattern_ra = _adidasstripeswhite |pattern_sh = _adidasonwhite |pattern_so = _3_stripes_white |leftarm = 00288E |body = 00288E |rightarm = 00288E |shorts = 0000C0 |socks = FF0000 |title = Francuska }} |{{Football kit | pattern_la = _carolinaborder | pattern_b = _skycollar | pattern_ra = _carolinaborder | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Urugvaj }} |} {| style="width:100%;" |- | style="vertical-align:top; width:40%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |colspan="4"| |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1'''||[[Joël Bats]] |- |DF ||'''2'''||[[Michel Bibard]]|| |- |DF ||'''4'''||[[Yvon Le Roux]] |- |DF ||'''5'''||[[Maxime Bossis]] |- |DF ||'''3'''||[[William Ayache]] |- |MF ||'''6'''||[[Alain Giresse]] |- |MF ||'''7'''||[[Luis Fernández]] |- |MF ||'''10'''||[[Michel Platini]] (c) |- |MF ||'''8'''||[[Thierry Tusseau]] |- |FW ||'''11'''||[[José Touré]] |- |colspan="4"|'''Izbornik:''' |- |colspan="4"|{{flagicon|FRA}} [[Henri Michel]] |} | style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |colspan="4"| |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1'''||[[Rodolfo Rodríguez]] (c) |- |DF ||''' '''||[[Víctor Diogo]] |- |DF ||''' '''||[[Nelson Gutiérrez]] |- |DF ||''' '''||[[Darío Pereyra]] |- |DF ||''' '''||[[José Batista]] || || {{suboff|77}} |- |MF ||''' '''||[[Mario Saralegui]] |- |MF ||''' '''||[[Miguel Bossio]] || |- |MF ||''' '''||[[Sergio Santín]] |- |MF ||''' '''||[[Venancio Ramos]] |- |FW ||''' '''||[[Enzo Francescoli]] || || {{suboff|77}} |- |FW ||''' '''||[[Gustavo Dalto]] |- |colspan="4"|'''Zamjene:''' |- |MF ||''' '''||[[Jorge Barrios (fudbaler)|Jorge Barrios]] || || {{subon|77}} |- |FW ||''' '''||[[Wilmar Cabrera]] || || {{subon|77}} |- |colspan="4"|'''Izbornik:''' |- |colspan="4"|{{flagicon|URU}} [[Omar Borrás]] |} |} ==Trofej Artemio Franchi 1993== [[Estadio José Maria Minella]] u gradu [[Mar del Plata]] bio je domaćin utakmice između [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentine]], osvajača [[Copa América 1991|Cope Américe 1991.]], i [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Danske|Danske]], [[UEFA Euro 1992|europskih prvaka iz 1992.]] godine. Kada je i nakon produžetaka rezultat bio 1:1, pristupilo se izvođenju jedanaesteraca, pri čemu je Argentina bila bolja s 5:4 i tako osvojila trofej. {{Footballbox|date = [[24. veljače]] [[1993.]] |team1 = [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |score = 1:1 (pr.) |report= |team2 = {{flag|Danska}} |goals1 = [[Claudio Caniggia|Caniggia]] {{goal|30}} |goals2 = [[Néstor Craviotto|Craviotto]] {{goal|12|ag}} |stadium = [[Estadio José Maria Minella]], [[Mar del Plata]] |attendance = 34,683 |referee = {{flagicon|MAĐ}} [[Sándor Puhl]] |11m1 = [[Diego Maradona|Maradona]] {{pengoal}}<br />[[Gabriel Batistuta|Batistuta]] {{pengoal}}<br />[[Diego Simeone|Simeone]] {{pengoal}}<br />[[Alejandro Mancuso|Mancuso]] {{pengoal}}<br />[[Claudio Caniggia|Caniggia]] {{penmiss}}<br />[[Julio Saldaña|Saldaña]] {{pengoal}} |11m = 5:4 |11m2 = {{pengoal}} [[Lars Elstrup|Elstrup]]<br />{{pengoal}} [[Johnny Mølby|Mølby]]<br />{{pengoal}} [[Brian Steen Nielsen|B. Nielsen]]<br />{{penmiss}} [[Kim Vilfort|Vilfort]]<br />{{pengoal}} [[Brian Laudrup|B. Laudrup]]<br />{{penmiss}} [[Bjarne Goldbæk|Goldbæk]] }} {| style="width:92%;" |- |{{Football kit | pattern_la = _shoulder_stripes_sky_blue_stripes | pattern_b = _3stripesonwhite | pattern_ra = _shoulder_stripes_sky_blue_stripes | pattern_sh = _adidas_arg1990 | pattern_so = _color_3_stripes_sky_blue | leftarm = FFFFFF | body = 75aadb | rightarm = FFFFFF | shorts = 000000 | socks = FFFFFF | title = Argentina }} |{{Football kit | pattern_la = _denmark1992 | pattern_ra = _denmark1992 | pattern_b = _denmark1992 | pattern_sh = _denmark1992 | pattern_so = _denmark1992 | leftarm = FF0000 | body = FF0000 | rightarm = FF0000 | shorts = FFFFFF | socks = FF0000 | title = Danska }} |} {| style="width:100%;" |- | style="vertical-align:top; width:40%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |colspan="4"| |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1''' ||[[Sergio Goycoechea]] |- |DF ||''' '''||[[Jorge Borelli]]|| |- |DF ||'''4''' ||[[Nestor Craviotto]] || || {{suboff|113}} |- |DF ||''' '''||[[Sergio Vázquez]] |- |DF ||''' ''' ||[[Ricardo Altamirano]] |- |MF ||'''14''' ||[[Diego Simeone]] |- |MF ||'''5'''||[[Alejandro Mancuso]] |- |MF ||'''10'''||[[Diego Maradona]] (c) |- |MF ||''' '''||[[Leonardo Rodríguez]] || || {{suboff|60}} |- |FW ||'''9'''||[[Gabriel Batistuta]] |- |FW ||'''7''' ||[[Claudio Caniggia]] |- |colspan="4"|'''Zamjene:''' |- |DF ||''' ''' ||[[Darío Franco]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''15'''||[[Julio Saldaña]] || || {{subon|113}} |- |colspan="4"|'''Izbornik:''' |- |colspan="4"|{{flagicon|ARG}} [[Alfio Basile]] |} | style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |colspan="4"| |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1'''||[[Peter Schmeichel]] |- |DF ||''' '''||[[Jakob Kjeldbjerg]] |- |DF ||''' '''||[[Lars Olsen]] |- |DF ||''' ''' ||[[Torben Piechnik]] || || {{suboff|38}} |- |DF ||''' ''' ||[[Marc Rieper]] |- |MF ||'''7''' ||[[Johnny Mølby]] |- |MF ||'''9''' ||[[Bjarne Goldbæk]] || {{yel| }} |- |MF ||'''8'''||[[Kim Vilfort]] |- |MF ||'''5'''||[[Henrik Larsen]] || || {{suboff|120}} |- |FW ||'''11''' ||[[Brian Laudrup]] |- |FW ||'''10'''||[[Lars Elstrup]] |- |colspan="4"|'''Zamjene:''' |- |MF ||'''13''' ||[[Brian Steen Nielsen|Brian Nielsen]] || {{yel|}} || {{subon|38}} |- |MF ||''' ''' ||[[Michael Larsen (fudbaler)|Michael Larsen]] || || {{subon|120}} |- |colspan="4"|'''Izbornik:''' |- |colspan="4"|{{flagicon|DAN}} [[Richard Møller Nielsen]] |} |} ==Izvori== *[http://www.rsssf.com/tablesi/intconcup.html RSSSF.com] [[Kategorija:Međunarodna fudbalska takmičenja]] [[Kategorija:Fudbal u Argentini]] [[Kategorija:Fudbal u Francuskoj]] 0qn3t4pdptcc11p4lpc0yixi7pq34i3 42655545 42655544 2026-07-15T21:38:29Z Edgar Allan Poe 29250 ±[[Kategorija:Fudbal u Argentini]]→[[Kategorija:CONMEBOL]]; ±[[Kategorija:Fudbal u Francuskoj]]→[[Kategorija:UEFA]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42655545 wikitext text/x-wiki {{Ažuriranje}} {{Infokurija Sportsko natjecanje | ime = Trofej Artemio Franchi | izvorni naziv = Coupe intercontinentale des nations<br>Copa Artemio Franchi | logo = | veličina = | opis = | utemeljeno = [[1985.]] | ukinuto = [[1993.]] | regija = [[UEFA]], [[CONMEBOL]] | momčadi = 2 | aktualni prvak = | najuspješnija momčad = {{flagicon|FRA}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]]<br>{{flagicon|ARG}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]]<br><small>(1 naslov)</small> | geslo = }} '''Trofej Artemio Franchi''' ([[francuski]]: ''Coupe intercontinentale des nations''; [[španjolski]]: ''Copa Artemio Franchi'') je bilo natjecanje koje se u dva navrata ([[1985.]] i [[1993.]]) održalo između nogometnih [[UEFA Euro|prvaka Europe]] i [[Copa América|Južne Amerike]]. U to je vrijeme to bio reprezentativni pandan [[Interkontinentalni kup|Interkontinentalnom kupu]], dok se danas načelno smatra pretečom [[Kup kralja Fahda|Kupa kralja Fahda]], odnosno [[FIFA Kup konfederacija|Kupa konfederacija]], kako se turnir zove od [[1997.]] godine. Trofej je nazvan u čast [[Artemio Franchi|Artemija Franchija]], predsjednika [[UEFA]]-e od [[1972.]] do [[1983.]], koji je poginuo u prometnoj nesreći. ==Trofej Artemio Franchi 1985== Prvo izdanje natjecanja odigralo se [[21. kolovoza]] [[1985.]] na stadionu [[Parc des Princes]] u [[Pariz]]u. Domaćini, [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]], pobjednici [[UEFA Euro 1984|Eura 1984.]], igrali su protiv [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Urugvaja|Urugvaja]], pobjednika [[Copa América 1983|Cope Américe 1983.]] godine. Pobjedom od 2:0, Francuska je osvojila naslov prvaka. {{Footballbox|date = [[21. kolovoza]] [[1985.]] |team1 = [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |score = 2:0 |report= |team2 = {{flag|Urugvaj}} |goals1 = [[Dominique Rocheteau|Rocheteau]] {{goal|5}}<br/>[[José Touré|Touré]] {{goal|56}} |goals2 = |stadium = [[Parc des Princes]], [[Pariz]] |attendance = 20,405 |referee = {{flagicon|ARG}} [[Abel Gnecco]] }} {| style="width:92%;" |- |{{Football kit |pattern_la = _adidasstripeswhite |pattern_b = _fra84 |pattern_ra = _adidasstripeswhite |pattern_sh = _adidasonwhite |pattern_so = _3_stripes_white |leftarm = 00288E |body = 00288E |rightarm = 00288E |shorts = 0000C0 |socks = FF0000 |title = Francuska }} |{{Football kit | pattern_la = _carolinaborder | pattern_b = _skycollar | pattern_ra = _carolinaborder | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Urugvaj }} |} {| style="width:100%;" |- | style="vertical-align:top; width:40%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |colspan="4"| |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1'''||[[Joël Bats]] |- |DF ||'''2'''||[[Michel Bibard]]|| |- |DF ||'''4'''||[[Yvon Le Roux]] |- |DF ||'''5'''||[[Maxime Bossis]] |- |DF ||'''3'''||[[William Ayache]] |- |MF ||'''6'''||[[Alain Giresse]] |- |MF ||'''7'''||[[Luis Fernández]] |- |MF ||'''10'''||[[Michel Platini]] (c) |- |MF ||'''8'''||[[Thierry Tusseau]] |- |FW ||'''11'''||[[José Touré]] |- |colspan="4"|'''Izbornik:''' |- |colspan="4"|{{flagicon|FRA}} [[Henri Michel]] |} | style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |colspan="4"| |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1'''||[[Rodolfo Rodríguez]] (c) |- |DF ||''' '''||[[Víctor Diogo]] |- |DF ||''' '''||[[Nelson Gutiérrez]] |- |DF ||''' '''||[[Darío Pereyra]] |- |DF ||''' '''||[[José Batista]] || || {{suboff|77}} |- |MF ||''' '''||[[Mario Saralegui]] |- |MF ||''' '''||[[Miguel Bossio]] || |- |MF ||''' '''||[[Sergio Santín]] |- |MF ||''' '''||[[Venancio Ramos]] |- |FW ||''' '''||[[Enzo Francescoli]] || || {{suboff|77}} |- |FW ||''' '''||[[Gustavo Dalto]] |- |colspan="4"|'''Zamjene:''' |- |MF ||''' '''||[[Jorge Barrios (fudbaler)|Jorge Barrios]] || || {{subon|77}} |- |FW ||''' '''||[[Wilmar Cabrera]] || || {{subon|77}} |- |colspan="4"|'''Izbornik:''' |- |colspan="4"|{{flagicon|URU}} [[Omar Borrás]] |} |} ==Trofej Artemio Franchi 1993== [[Estadio José Maria Minella]] u gradu [[Mar del Plata]] bio je domaćin utakmice između [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentine]], osvajača [[Copa América 1991|Cope Américe 1991.]], i [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Danske|Danske]], [[UEFA Euro 1992|europskih prvaka iz 1992.]] godine. Kada je i nakon produžetaka rezultat bio 1:1, pristupilo se izvođenju jedanaesteraca, pri čemu je Argentina bila bolja s 5:4 i tako osvojila trofej. {{Footballbox|date = [[24. veljače]] [[1993.]] |team1 = [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |score = 1:1 (pr.) |report= |team2 = {{flag|Danska}} |goals1 = [[Claudio Caniggia|Caniggia]] {{goal|30}} |goals2 = [[Néstor Craviotto|Craviotto]] {{goal|12|ag}} |stadium = [[Estadio José Maria Minella]], [[Mar del Plata]] |attendance = 34,683 |referee = {{flagicon|MAĐ}} [[Sándor Puhl]] |11m1 = [[Diego Maradona|Maradona]] {{pengoal}}<br />[[Gabriel Batistuta|Batistuta]] {{pengoal}}<br />[[Diego Simeone|Simeone]] {{pengoal}}<br />[[Alejandro Mancuso|Mancuso]] {{pengoal}}<br />[[Claudio Caniggia|Caniggia]] {{penmiss}}<br />[[Julio Saldaña|Saldaña]] {{pengoal}} |11m = 5:4 |11m2 = {{pengoal}} [[Lars Elstrup|Elstrup]]<br />{{pengoal}} [[Johnny Mølby|Mølby]]<br />{{pengoal}} [[Brian Steen Nielsen|B. Nielsen]]<br />{{penmiss}} [[Kim Vilfort|Vilfort]]<br />{{pengoal}} [[Brian Laudrup|B. Laudrup]]<br />{{penmiss}} [[Bjarne Goldbæk|Goldbæk]] }} {| style="width:92%;" |- |{{Football kit | pattern_la = _shoulder_stripes_sky_blue_stripes | pattern_b = _3stripesonwhite | pattern_ra = _shoulder_stripes_sky_blue_stripes | pattern_sh = _adidas_arg1990 | pattern_so = _color_3_stripes_sky_blue | leftarm = FFFFFF | body = 75aadb | rightarm = FFFFFF | shorts = 000000 | socks = FFFFFF | title = Argentina }} |{{Football kit | pattern_la = _denmark1992 | pattern_ra = _denmark1992 | pattern_b = _denmark1992 | pattern_sh = _denmark1992 | pattern_so = _denmark1992 | leftarm = FF0000 | body = FF0000 | rightarm = FF0000 | shorts = FFFFFF | socks = FF0000 | title = Danska }} |} {| style="width:100%;" |- | style="vertical-align:top; width:40%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |colspan="4"| |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1''' ||[[Sergio Goycoechea]] |- |DF ||''' '''||[[Jorge Borelli]]|| |- |DF ||'''4''' ||[[Nestor Craviotto]] || || {{suboff|113}} |- |DF ||''' '''||[[Sergio Vázquez]] |- |DF ||''' ''' ||[[Ricardo Altamirano]] |- |MF ||'''14''' ||[[Diego Simeone]] |- |MF ||'''5'''||[[Alejandro Mancuso]] |- |MF ||'''10'''||[[Diego Maradona]] (c) |- |MF ||''' '''||[[Leonardo Rodríguez]] || || {{suboff|60}} |- |FW ||'''9'''||[[Gabriel Batistuta]] |- |FW ||'''7''' ||[[Claudio Caniggia]] |- |colspan="4"|'''Zamjene:''' |- |DF ||''' ''' ||[[Darío Franco]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''15'''||[[Julio Saldaña]] || || {{subon|113}} |- |colspan="4"|'''Izbornik:''' |- |colspan="4"|{{flagicon|ARG}} [[Alfio Basile]] |} | style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |colspan="4"| |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1'''||[[Peter Schmeichel]] |- |DF ||''' '''||[[Jakob Kjeldbjerg]] |- |DF ||''' '''||[[Lars Olsen]] |- |DF ||''' ''' ||[[Torben Piechnik]] || || {{suboff|38}} |- |DF ||''' ''' ||[[Marc Rieper]] |- |MF ||'''7''' ||[[Johnny Mølby]] |- |MF ||'''9''' ||[[Bjarne Goldbæk]] || {{yel| }} |- |MF ||'''8'''||[[Kim Vilfort]] |- |MF ||'''5'''||[[Henrik Larsen]] || || {{suboff|120}} |- |FW ||'''11''' ||[[Brian Laudrup]] |- |FW ||'''10'''||[[Lars Elstrup]] |- |colspan="4"|'''Zamjene:''' |- |MF ||'''13''' ||[[Brian Steen Nielsen|Brian Nielsen]] || {{yel|}} || {{subon|38}} |- |MF ||''' ''' ||[[Michael Larsen (fudbaler)|Michael Larsen]] || || {{subon|120}} |- |colspan="4"|'''Izbornik:''' |- |colspan="4"|{{flagicon|DAN}} [[Richard Møller Nielsen]] |} |} ==Izvori== *[http://www.rsssf.com/tablesi/intconcup.html RSSSF.com] [[Kategorija:Međunarodna fudbalska takmičenja]] [[Kategorija:CONMEBOL]] [[Kategorija:UEFA]] sr4gfsdvel8hobhpwxjf0dfia4l5ysq 0 2896261 42655495 42561648 2026-07-15T17:35:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655495 wikitext text/x-wiki {{Infokutija svetac |ime=Sveti Domicijan Karantanski |datum_rođenja=[[8. vijek]] |datum_smrti=[[802|oko 802]] |datum_slave= 5.2. |štovanje_u=[[Katolička crkva]] |slika=Carinthia Millstatt Dometian Fresco 1429 BW.jpg |širina_slike=200px |opis=Domicijan prikazan na [[freska|fresci]] iz 1429, samostanska crkva u [[Milštat]]u u [[Koruška|Koruškoj]]. |mjesto_rođenja=[[Karantanija]] |mjesto_smrti=[[Milštat (Koruška)|Milštat]], [[Austrija]] |titule=karantanski knez |datum_beatifikacije= |mjesto_beatifikacije= |datum_kanonizacije=prije [[Aleksandar III (papa)|Aleksandra III]]<br>[[Tridentski koncil|predtridentinsko doba]] |mjesto_kanonizacije= |attributi=[[idoli u rukama]] |zaštitništvo=[[Karantanija]], [[Koruška]], [[Milštat]]; roditelji, koji su izgubili djecu; miri buru; miri vrućicu |glavno_svetište= [[crkva (zgrada)|crkva]] [[benediktinci|benediktinskog]] [[samostan]]a u [[Milštat]]u, [[Austrija]] }} '''Domicijan Karantanski''' (rođen kao '''Domislav'''), [[vojvoda]] [[Karantanija|Karantanije]] iz vremena [[Karlo Veliki|Karla Velikoga]], i [[svetac]], * [[8. vijek]] † [[802|oko 802]]. == Predaja == [[Datoteka:Millstatt Domitian Statue See.jpg|thumb|right|150px|Domicijanov kip usred Milštatskog jezera]] [[Datoteka:Domitian von Kaernten Reliquienschrein 01.JPG|thumb|right|150px|Romanski [[sarkofag]] sa [[relikvija]]ma sv. Domicijana]] [[Datoteka:Millstatt Valvasor.jpg|thumb|150px|[[Janez Vajkard Valvasor|Valvasorev]] pogled na ''Mülstatt'' [[1688]].]] [[Datoteka:Millstatt Ost Steinschicht 1900.jpg|thumb|right|150px|Milštat godine 1900]] Domicijana spominju ''Žitija''; prema njima je bio on karantanski vojvoda i nasljednik trećeg kršćanskog vojvode [[Karantanija|Karantanije]], [[Valtunk Karantanski|Valtunka]] <ref>karantanski vojvoda Valtunk ili Valjhun (up. [[France Prešeren]]: ''Krst pri Savici'') † oko 785</ref>. Latinski pisano djelo, koje se bavi historijom Karantanije, ''Conversio Bagoariorum et Carantanorum'', se njegovo ime doduše ne spominje. Kao Valtunkovi nasljednici pak su navedeni vojvode Pribislav, Semika, Stojmir i Etgar. U jeku [[germanizacija|germanizacije]] je 1907 [[historičar]] [[Robert Eisler]] u svom djelu ''„Legenda o svetom karantanskom vojvodi Domicijanu“'' prvi došao do zaključka, da je Domicijan zapravo samo izum [[benediktinci|benediktinskih]] [[redovnik]]a [[Milštat]]skoga [[samostan]]a iz 12. vijeka. Oni neka bi legendu upotrebljavali kod obraćenja poganskog slovenskog stanovništva na [[kršćanstvo]]. S njim su se složili mnogi austrijski historičari; noviji pak zastupaju mišljenje, da je Domicijan zaista živio i da legenda o njemu i o nastanku Milštatskoga samostana temelji na istinitim događajima. Neki historičari smatraju, da se je Domicijan pred svojim krštenjem zvao ''Domislav''. <ref>J. Šavli: ''Slovenski svetniki'', str. 11</ref> == Legenda o svetom Domicijanu == <blockquote>Općenito je poznato, da je nekada živio blaženi Domicijan, knez karantanskoga ozemlja, kao što smo našli u napisu na njegovom grobu tako uklesano u kamen: »U imenu Oca i Sina i Svetoga Duha. Ovdje počiva blaženi vojvoda Domicijan, prvi ustanovitelj ove crkve, koji je obratio ovaj narod iz nevjere na kršćanstvo«. Tome je bilo upravo tamo dodano, u koje je vremenu on živio; ipak su bile one riječi uništene zbog nemarnosti i greške starih. Kad ga je krstio sveti [[Rupert]], kao što neki smatraju, ili pak neko od njegovih nasljednika, čemu smo mi više skloni, je došao u milštatski kraj. Tamo je našao neumjereno štovanje idola, što posve jasno pokazuje izvor onoga mjesnog imena. Milštat je naime dobio ime po tisuću kipova, koje je upravo tamo štovao narod, koji je io prevaren drevnom zabludom. Njih je blaženik uništio po primjeru pape [[Bonifacije IV|Bonifacija]] i dao, kad je odstranio sve praznovjerje malika, crkvu, koja je bila prvotno dosuđena tisuću idolima, uskoro zatim posvetiti na čast [[Svi sveti|Sviju svetih]]. Kad je taj bez optužbe pred Bogom i ljudima dopunio tijek svoga života, u kojem se je dobro ponašao te ga sretno završio, kako svjedoče baš njegove zasluge, su položili njegovo poštovanja dostojno tijelo u kapelu pored glavne crkve.« </blockquote> <ref>Izvorni latinski tekst legende glasi ovako: <blockquote>Constat itaque beatum Domicianum ducem quondam Quarantane terre extitisse, ut in epitaphio tumbe illius in lapide ita exaratum invenimus »In nomine Patris et Fiìii et Spirìtus Sancti. Hic requiescit beatus Domitianus dux, primus fundator huius ecclesie, qui convertit istum populum ad christianitatem ab infidelitate«. Ad hec sub quo tempore conversatus fuerit, ibidem continebatur, sed negligencia et vicio antiquorum abolita sunt. Hic cum baptizatus a sancto Rudberto fuisset, ut quidam asserunt, sive ab aliquo successorum suorum, quibus magis favemus, locum adiit Milstatensem et culturam illic demonum non modicam invenit, quemadmodum etymologia nominis loci illius liquido ostendit. Milstat enim a mille statuis nomen accepit, quas ibidem populus errore delusus antiquo coluit, quas ille felix exemplo Bonifacii pape destruxit et eliminata omni spurcicia demonum ecclesiam, que primitus mille demonibus fuit addicta, in honore omnium sanctorum post modum consecrari fecit. Qui cum bona conversacione et felici consumacione cursum vite sue, prout modo merita ipsius declarant, sine querela coram deo et hominibus expleret, venerabile corpus eius in edicula iuxta maiorem ecclesiam est reconditum.</blockquote></ref><ref>Nikolasch, 1993, str. 42</ref> Ova legenda sadržava temeljnu poruku o slovenskom karantanskom vojvodi Domicijanu; ujedno je pisac u nju upleo izvještaj o izvoru imena grada Milštat, kao i posvećenju poganskoga hrama u crkvu, koju je na tom mjestu vojvoda osnovao. Historijski podaci koji slijede iz legende o tom karantanskome vojvodi: njegov opstoj, djelovanje za kršćanstvo, utemeljenje milštatske crkve i njegov pokop u nju – bi bili ukratko slijedeći: <br /> ''Činjenica je, da je vojvoda Domicijan živio. Pošto je bio kršten, došao je u milštatski kraj i tamo naišao na klanjanje idolima, koje je on uništio. Očišćeni poganski hram je dao posvetiti u slavu Svih svetih. Živio je kreposno, sahranjen je u milštatskoj crkvi. <ref>http://iza.zrc-sazu.si/pdf/Pleterski/Pleterski_ZC_1994_48_3.pdf Andrej Pleterski: ''Ecclesia demonibus addicta'' (Pripovijetka o poganskom svetištu u Milštatu) 297-306; (''A Tale of a Pagan Temple in Millstatt'') Zgodovinski časopis 1994, br. 3, god. 48. Izd. Zgodovinsko društvo v Mariboru</ref> === Legenda o porijeklu imena Milštat i o samostanu === Prema legendi neka bi bilo [[Milštatsko jezero]] u 8. vijeku dosta veće od današnjega i neka bi se protezalo sve do okolnih brda. Na jednom od brežuljaka nasuprot današnjem Milštatu neka bi stajalo slovensko gradište, gdje je prebivao Domicijan, poganski vojvoda Karantanije. Domicijan je imao sina, koji se je jednoga dana, usprkos očevoj zabrani i vihornom vremenu podao čamcem na jezero. Kad se sin do narednoga jutra nije vratio te je vojvoda na jezeru primijetio prevrnuti čun, zapovjedio je svojim podanicima, neka preusmjere vode iz jezera i neka ga prazne sve dok ne nađu sinov leš. Obavezao se, da će na mjestu, gdje će naći tijelo, sagraditi crkvu te se u njoj i sam obratiti na kršćanstvo. Na zapadu od jezera su podanici odstranili cijeli brežuljak, koji je dijelio od rijeke [[Lizera|Lizere]] ([[njemački jezik|njemački]]: Lieser), tako da je nivo vode upao te su poslije nekoliko dana pronašli mrtvoga sina. Domicijan se je dao tada krstiti i pored groba svoga sina sagradio kršćansku crkvu. Nakon obraćenja je naredio sabrati tisuću kipova poganskih bogova i boginja (latinski: ''„mille statuae“'' = tisuću kipova) i baciti ih u jezero. Oko crkve pak je kasnije postepeno nastalo mjesto, koje danas zovemo Milštat ([[njemački jezik|njemački]]: Millstatt). Njegovo ime neka bi izviralo iz legende o Domicijanu i latinskoga izraza za tisuću kipova, koje je naredio uništiti u jezeru. Drugi izvode ime mjesta od ''mlin'' ([[njemački jezik|njemački]]: = Mühle), jer da je bilo oko jezera mnogo mlinova – opet treći od ondašnjeg potoka.<ref>[http://www.sagen.at/texte/sagen/oesterreich/kaernten/Graber/enstehung_millstatt.html Der heilige Domitian und die Entstehung von Millstatt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081007074716/http://www.sagen.at/texte/sagen/oesterreich/kaernten/Graber/enstehung_millstatt.html |date=2008-10-07 }} auf sagen.at</ref> === Značajno otkriće === Nadgrobna ploča, koja je ležala na grobu, nosi latinski napis, koji je poznat iz Žitija. Natpis bi glasio, prema pokusu rekonstrukcije koruškoga arheologa i historičara Franca Glazerja ovako:: <poem> ''† HIC•QVIESCIT•DOMITIA NVS•DVX•QVI•KAROLI•IMP• TEMPORIBUS•PAGANITA<br />TEM•DEVICIT•ET•POPVLVM• AD FIDEM CONVERTIT'' </poem> U prijevodu: ''Ovdje počiva vojvoda Domicijan, koji je u vremenu cara Karla pobijedio poganstvo i priveo narod vjeri.'' <ref>gle: Kahl, s. 107</ref> Dugo se mislilo, da je to samo legenda, kada su 1992 kod arheološkog iskopavanja iznenada otkrili u Milštatu komad prvotne ploče sa djelom natpisa, koja je bila jednom postavljena nad njegovim grobom te je nalazimo u njegovom životopisu. Na toj krhotini nalazimo dijelove ovih riječi: ''quescit, Domicianus, Karoli imp., paganita.'' [[Franz Glaser]] je otkrio, da su to ostaci originalne ploče. Arheolog in historičar profesor dr. Franz Glaser <ref>Franz Glaser (*6. september 1950 Linz) je kustos [[Koruški pokrajinski muzej|Koruškog pokrajinskog muzeja]] u [[Celovec|Celovcu]] te je stručno vodio mnoga [[arheologija|arheološka]] [[antika|antička]] iskopavanja naročito u [[Koruška|Koruškoj]]</ref> je zaključio, da stoga Domicijan nije legendarna, nego prava historijska ličnost, koja ima svoj „Sitz in Leben“ (sjedište u životu); vladao je – prema natpisu – u vrijeme Karla Velikoga. <ref>J. Šavli: Slovenski svetniki, str. 9</ref> == Domicijanovo štovanje == Javno štovanje Domicijana je počelo već rano iza njegove smrti te je dostiglo vrhunac u 15. vijeku. Na njegovu grobu neka bi se događala mnoga i različita čuda. Postoje izvještaji o svečanim procesijama i nošenju Domicijanovih [[relikvija]]. Pričaju o nekom [[tat]]u, koji se svojim plijenom zatekao na omiljelom hodočasničkom mjestu, tamo postao nepokretan te ga više nije mogao ostaviti. Narod je vjerovao, da može Domicijanov zagovor ukrotiti divljanje Milštatskoga jezera za vrijeme oluja i da još naročito pomaže kod vrućice. Od 1405 dalje je u Milštatu poznato Domicijanovo bratstvo, 1441 pa neka bi prema predaji posmrtni ostaci Domicijana, njegove žene Marije i njihovih sinova preneseni u sakristiju tog samostana. Štovanje svetog Domicijana je naročito poticao [[Viteški red svetog Juraja]]. Zaštitniku Koruške su postavili mramorni spomenik. Kad su 1478 [[Turci]] kod pljačkanja samostana oštetili nadgrobni kamen, je bio grob obnovljen upotrebom druge, vjerojatno još starije i nedotaknute nadgrobne ploče. Danas se posmrtni ostaci nalaze u Domicijanovoj kapeli samostanske crkve u Milštatu. <ref>http://www.burgstaller.co.at/sprachen/iframe_domitian.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141204202923/http://www.burgstaller.co.at/sprachen/iframe_domitian.htm |date=2014-12-04 }} Der Sagenhafte Domitian</ref> Domicijan ima još danas posebno mjesto u vjerskom životu u Koruškoj. Njemu na čast obavljaju svake godine 5. veljače spomen u obliku zahvalnih i prosidbenih molitava. Na podstavku usred Milštatskoga jezera danas stoji također 4,20 m visoka plastika talijanskoga autora [[Giorgio Igne|Giorgia Igneja]]. Predstavlja Domicijana u trenutku, kada baca u jezero poganskog idola. == Izvori == {{izvori}} == Literatura == * Jožko Šavli: ''Slovenski svetniki.'' (Domicijan od str. 8-29). Posebna izdaja v počastitev Jubileja A.D. 2000. Založba Humar, Bilje 1999. * Robert Eisler: ''Die Legende vom heiligen Karantanerherzog Domitianus''. Mitteilungen des Instituts für österreichische Geschichtsforschung 28, Innsbruck 1907, str. 52–116. * Hans-Dietrich Kahl: ''Der Millstätter Domitian. Abklopfen einer problematischen Klosterüberlieferung zur Missionierung der Alpenslawen Oberkärntens'', Thorbecke, Stuttgart 1999, {{ISBN|978-3-7995-6756-5}} * Franz Nikolasch: ** ''Domitian von Millstatt – eine Erfindung des 12. Jahrhunderts?'' [[Carinthia (Zeitschrift)|Carinthia]] I (180), Celovec 1990 ** ''Domitian von Millstatt – Erfindung oder Wirklichkeit?'' Carinthia I (191), S. 103–141, Celovec 2001 ** ''Die römischen Akten zur Kultanerkennung des Domitian von Millstatt''. Carinthia I (194), str. 321–366, Celovec 2004 ** ''Das Grab des hl. Domitian von Millstatt und die Translation seiner Reliquien''. Carinthia I (196), str. 191–226, Celovec 2006 == Vanjske veze == {{sl}} * [http://zanzan.jezakon.com/svetniki.html Karantanski sveci između historijske istine i političke ideologije] * [http://www.dnevnik.si/nedeljski/aktualno/277769 Miroslav Bertoncelj: Slovenskega svetnika so Avstrijci ponemčili (Slovenskoga sveca su Nijemci ponijemčili)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304092706/http://www.dnevnik.si/nedeljski/aktualno/277769 |date=2016-03-04 }} * [http://viteski-red.si/sl/duhovnost/redovni-zavetniki/sveti-domicijan Sveti Domicijan, vojvoda i svetac - zaštitnik Karantanije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141205005132/http://viteski-red.si/sl/duhovnost/redovni-zavetniki/sveti-domicijan |date=2014-12-05 }} * [http://www.primorski-panterji.info/wp/?p=2286 Hodočašće kod sv. Domicijana u Milštatu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141214234035/http://www.primorski-panterji.info/wp/?p=2286 |date=2014-12-14 }} * [http://www.primorski-panterji.info/wp/?p=1870 Viteški red svetoga Juraja u Milštatu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210901032426/https://www.google.com/afs/ads?adtest=off&channel=000002%2Cbucket093&hl=en&pcsa=false&client=dp-teaminternet09_3ph&r=m&psid=1437517588&type=3&max_radlink_len=40&swp=as-drid-2997149969328928&uiopt=true&oe=UTF-8&ie=UTF-8&fexp=21404%2C17300002%2C17300494%2C17300496%2C17300760%2C17300762%2C17300769%2C17300771%2C17300794%2C17300797%2C17300798&format=r5%7Cs&num=0&output=afd_ads&domain_name=www.primorski-panterji.info&v=3&adext=as1%2Csr1&bsl=8&pac=2&u_his=36&u_tz=0&dt=1630466665957&u_w=1600&u_h=1000&biw=1132&bih=7752&psw=1132&psh=813&frm=0&uio=ff2sa16fa2sl1sr1-ff6fa6sa11st24lt30-&cont=rs&csize=w600h500&inames=master-1&jsv=52140&rurl=http%3A%2F%2Fwww.primorski-panterji.info%2Fwp%2F%3Fp%3D1870 |date=2021-09-01 }} {{de}} * [http://www.sagen.at/texte/sagen/oesterreich/kaernten/graber/enstehung_millstatt.html Der heilige Domitian und die Entstehung von Millstatt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081007074716/http://www.sagen.at/texte/sagen/oesterreich/kaernten/Graber/enstehung_millstatt.html |date=2008-10-07 }} * [http://www.landesmuseum.at/pdf_frei_remote/CAR_103_23_0088-0094.pdf Der Millstättersee und die Domitian-Legende. Von Josef Lorber, Seeboden-Graz, März 1912] * [http://web.deskline.net/millstatt/de/show_infrastructure/KTN/c55bc345-0b89-4b4f-a2a2-2bb59832328c/domitian_pilgerweg_millstatt?AspxAutoDetectCookieSupport=1 Domitian Pilgerweg Millstatt]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.burgstaller.co.at/sprachen/iframe_domitian.htm Der Sagenhafte Domitian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141204202923/http://www.burgstaller.co.at/sprachen/iframe_domitian.htm |date=2014-12-04 }} * [http://www.stiftsmuseum.at/museum/abteilungen/domitian-von-millstatt Domitian von Millstatt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141205083149/http://www.stiftsmuseum.at/museum/abteilungen/domitian-von-millstatt |date=2014-12-05 }} * [http://www.oberkaernten.info/millstaettersee/millstatt/domitianpilgerweg/ Domitian Pilgerweg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141205083002/http://www.oberkaernten.info/millstaettersee/millstatt/domitianpilgerweg/ |date=2014-12-05 }} * [http://austria-forum.org/af/Heimatlexikon/Erfundender_heiliger_Domitian Der erfundene heilige Domitian. Der angebliche Gründer von Millstatt] * [http://www.millstatt.at/index.php?id=309 Wer war Domitian?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141204170936/http://www.millstatt.at/index.php?id=309 |date=2014-12-04 }} [[Kategorija:Historija Slovenije]] [[Kategorija:Katolički sveci]] 83cjae70k13r6lstsagghryvq2vs0gf 0 3552336 42655425 42268780 2026-07-15T15:07:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655425 wikitext text/x-wiki '''Tafel''' ([[njemački jezik|njem.]] ploča ili stol) je dobrotvorna [[udruga]] koja se bavi distribucijom kvalitativo besprijekornih prehrambenih proizvoda kojima istječe rok trajanja. Najveći izvori hrane za udrugu su proizvođači, distributeri i [[trgovina|trgovci]] koji u svojem normalnom tijeku poslovanja imaju višak [[prehrana|hrane]] koju ne mogu više prodati. Nakon sortiranja distribuiraju hranu za 100 do 1.000 neprofitnih udruga koja se dijeli [[kuhinja]]ma za umirovljenike s malom mirovinom, sirotinju, [[beskućnici]]ma, sirotištima i [[škola]]ma. Trgovine štede troškove za uklanjanje tih proizvoda koji bih inače završili na otpadu. '''Die Tafeln''' udruge osnovane su u [[Njemačka|Njemačkoj]] [[1993]]., a u međuvremenu su osnovane i u određenim drugim europskim zemljama. U Njemačkoj su obično organizirane na razini [[općina|općine]] i stoga se nazivaju primjerice ''Berliner Tafel'' (Berlinski stol), ''Hamburger Tafel'' (Hamburški stol) ili ''Hannoversche Tafel'' (Hannoverski stol). Udruga se isključivo financira [[rad]]om svojih [[dobrovoljni rad|dobrovoljnih]] suradnika, [[Pokroviteljstvo|pokroviteljstvima]] i dragovoljnim prilozima. Ne dobivaju novčanu pomoć od strane države. Ideja dolazi iz [[SAD]]-a: godine 1963., [[John van Hengel]]iz [[Phoenix]]a u [[Arizona|Arizoni]] osnovao je prvu udrugu ''[[Food Bank]]''. Godine [[1983]]. je u [[New York]]u osnovana udruga ''City Harvest''. Broj u Njemačkoj: [[Datoteka:Ev Kirche Am Fennpfuhl 580.JPG|mini|Akcija ''duh i tijelo'' u Berlinu]] {| class="prettytable" |- style="background-color: #efefef;" !|godina||broj||godina ||broj |- |1994.|| align="center"|4 || 2003. || align="center"| 320 |- |1995.|| align="center"|35 || 2004. || align="center"| 400 |- |1996.|| align="center"|70 || 2005. || align="center"| 540 |- |1997.|| align="center"|90 || 2006. || align="center"| 657 |- |1998.|| align="center"|100 || 2007. || align="center"|749 |- |1999.|| align="center"|210 || 2008. || align="center"|808 |- |2000.|| align="center"|270 || 2009. ||align="center"| 861<ref>aktuelle Angaben unter "Zahlen & Fakten" beim Bundesverband; abgerufen am 31. Januar 2010</ref> <br /> |- |2001.|| align="center"|300 || <!--2010---> || align="center"| |- |2002.|| align="center"|310 || <!--2011---> || align="center"| |- |} === Druge europske zemlje === [[Metro Group]] od sredine 2000 ih godina sudjeluje u u nekim zemljama u donacijama u hrane. Na webstranicama tvrtke u [[Ukrajina|Ukrajini]], [[Mađarska|Mađarskoj]], [[Poljska|Poljskoj]], [[Portugal]]u, [[Španjolska|Španjolskoj]], [[Češka Republika|Češkoj]] ili [[Turska|Turskoj]] postoje kooperacije s lokalnim organizacijama za raspodjelu hrane pružanje hrane kao primjerice ''Helpica Foundation'' <ref>[http://www.metrogroup.de/.../PB/.../NHB2008-6-Gesellschaft-und-Soziales-de.pdf PDF-Dokument; abgerufen am 25. Dezember 2009]</ref> == Povezano == * [[Siromaštvo]] == Vanjske veze == {{Commonscat|Food banks}} * [http://www.tafel.de Homepage Bundesverband Deutsche Tafel e. V. - Webstranica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150204004226/http://www.tafel.de/ |date=2015-02-04 }} == Izvori == {{izvori}} [[Kategorija:Neprofitne organizacije]] qnlgejrlk9rhx9mtu668kvdo0x0sns1 0 4032342 42655492 42556296 2026-07-15T17:13:55Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655492 wikitext text/x-wiki [[File:Salta-VallesCalchaquies-P3140151.JPG|thumb|220px|[[Calchaquí dolina]] u [[Argentina|Argentini]]]] [[File:Glacier park1.jpg|thumb|220px|Dolina U-oblika u Glacier nacionalom parku, [[Montana]], [[SAD]]]] [[File:Romsdalen.jpg|thumb|220px|[[Romsdalen]] u Zapadnoj Norveškoj je skoro vertikalna dolina.]] [[File:Fljótsdalur.jpg|thumb|220px|[[Fljótsdalur]] u Istočnom [[Island]]u, je veoma ravna dolina]] {{Ostale upotrebe|Dolina (razvrstavanje)}} U [[geologija|geologiji]], '''dolina''' je depresija sa dominantom dužinom u jednom pravcu, u odnosu na ostale. Predstavlja erozioni oblik koji se javlja u nekoliko [[geomorfološki proces|geomorfoloških procesa]].<ref name=NPS>{{cite web|title=Early History, Santa Clara County|url=http://www.nps.gov/nr/travel/santaclara/history.htm|website=National Park Service|publisher=National Park Service|accessdate=January 16, 2015}}</ref> Veoma duboke [[rečna dolina|rečne doline]] nazivaju se [[kanjon]]i i [[klisura|klisure]]. Doline mogu imati dva osnovna oblika, U-oblik i V-oblik. Najveći broj dolina pripada jednom od ova dva osnovna tipa, ili nekom tipu njihove kombinacije. == Rečna dolina == Dolina, formirana [[reka|stalnim linijskim tokom]], odnosno [[rečna dolina]], obično ima V-oblik. Tačan oblik zavisi od karakteristika toka koji teče dolinom. Reke sa strmim gradijentima, kao što je to slučaj u planinskim područjima, formiraju strme strane i usko dno. Pliće reke mogu formirati blaže doline, ali u najnižim delovima reke, gde ona dostiže svoju [[eroziona baza|erozionu bazu]], počinje da taloži sedimente, pa dno doline postaje zaravnjeno. == Lednička dolina == {{Glavni članak|Glacijalni proces}} [[Datoteka:UshapedValleyUT.JPG|mini|desno|220px|Dolina U-oblika, nastala radom [[lednik]]a, [[Juta]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]]] Dolina koju formira [[lednik]], odnosno '''valov''', obično ima U-oblik. Dolina postaje vidljiva tek nakon povlačenja lednika koji je formira. Kada se lednik povuče, ili se otopi, na dnu doline ostaje materijal koji je transportovan ispod ili unutar tela lednika. Oblik doline ne određuje nagib podloge, već količina leda u ledniku, odnosno, veličina lednika. Lednici koji se kontinuirano kreću, pogotovo u toku [[ledeno doba|ledenog doba]], obično formiraju velike doline.<ref>{{cite web| title =Glossary of Glacier Terminology| work =| publisher =U.S. Geological Survey| date =May 28, 2004| url =http://pubs.usgs.gov/of/2004/1216/h/h.html| accessdate = 2007-05-24 }}</ref> Primeri dolina sa U-oblikom pronađeni su na skoro svakoj planini koja je bila izložena [[glacijacija|glacijaciji]], obično tokom [[pleistocen]]a. Skorašnje doline U-oblika su pre glacijacije bile doline V-oblika. Lednici su ih produbljivali i proširivali, menjajući tako i njihov oblik. Ovo se dešavalo tokom ledničke erozije, neposredne ili posredne, što je rezultovalo velikom količinom stenskog materijala (glacijalnim tilom), koji je transportovao lednik. Ovaj materijal taložen je na dnu ledničke doline. Nakon topljenja lednika, ostala je dolina veoma strmih strana i širokog, zaravnjenog dna. Ovom dolinom zatim počinje da teče reke, međutim mnogo manja u odnosu na onu koja bi formirala dolinu tih dimenzija. == Prelazne forme i dolinska ramena == U zavisnosti od [[topografija|topografije]], tipa [[stene|stena]] i [[klima|klime]], postoji mnogo prelaznih tipova između dolina U-oblika i V-oblika, a postoje i zaravnjene doline. Njihovo dno može biti široko ili usko, ali jedna od karakteristika je i tip dolinskog ramena. Što je planinska dolina šira, to će njena dolinska ramena, u najvećem broju slučajeva, biti locirana niže. Važan izuzetak su [[kanjon]]i, gde su dolinska ramena locirana skoro na vrhu doline. == Viseće doline == [[Datoteka:Jajce Waterfall Total.jpg|mini|desno|220px|Viseća dolina, ušće reke Plive u Vrbas, kod Jajca]] [[Viseća dolina]] je dolina pritoke neke reke, čije je dno na mnogo višem nivou u odnosu na dno doline reke u koju se pritoka uliva. Občno imaju U-oblik, kada se manji lednik spajao sa većim lednikom. Glavni lednik formira duboku dolinu U-oblika, sa gotovo vertikalnim dolinskim stranama, dok manji lednik formira pliću dolinu U-oblika. Pošto su površi lednika u početku na istom nivou, zbog toga deluje da plića dolina „visi“ iznad doline glavnog lednika. Na kraju viseće doline se obično formiraju vodopadi. Viseća dolina je dolina koja se završava na vrhu strmog odseka. == Tektonske doline == [[Tektonska dolina|Tektonske doline]] su udubljenja u [[Zemljina kora|Zemljinoj kori]], obično izdužena u jednom pravcu, koja nastaju dejstvom ednogenih sila, a kasnije bivaju oblikovane nekim [[geomorfološki proces|geomorfološkim procesom]]. Tektonske doline nastaju tako što se deo Zemljine kore spusti duž sistema paralelnih ili subparalelnih [[rased]]a. Tako nastala dolina naziva se [[tektonski rov]]. Tektonski rovovi predstavljaju predispoziciju za razvoj linijskog rečnog toka. Velike reke su obično kontrolisane rasedima, i teku po tektonskom rovu (npr. [[Velika Morava]], u [[Srbija|Srbiji]]). Takođe, [[kraško polje]] predstavlja tektonsku dolinu oblikovanu [[kraški proces|kraškim procesom]]. == Povezano == * [[Kanjon]] * [[Klif]] * [[Geografija]] == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * Anđelić M. Geomorfologija. Vojnogeografski institut, Beograd, 1990. * Marković M., Pavlović R., Čupković T. Geomorfologija. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2003. * Petrović D. Geomorfologija. Građevinska knjiga, Beograd, 1977. * Pešić L. Opšta geologija — Egzodinamika. Rudarsko-geološki fakultet, Beograd, 2001. * {{cite book |author =Fritz Machatschek, Hans Graul, Carl Rathjens |title =Geomorphologie|Auflage=10., neubearbeitete und erweiterte |publisher =Teubner|location =Stuttgart|year =1973|isbn =3-519-13400-4}} * {{cite book |author =Herbert Louis, Klaus Fischer (Mitarbeiter)|title =Allgemeine Geomorphologie|Auflage=4., erweiterte|publisher =de Gruyter|location =Berlin / New York NY|year =1979|isbn =3-11-007103-7|comment =zwei Bände: Textteil u. gesonderter Bilderteil}} * {{cite book |author =Wolfgang Panzer|title =Geomorphologie&nbsp;– Die Formen der Erdoberfläche|Auflage=8., neubearbeitete |publisher =Westermann|location =Braunschweig|year =2003|isbn =978-3-14-160294-4}} * {{cite book |author =Berthold Bauer und Hans Fischer|Herausgeber=Herbert Wilhelmy|Sammelwerk=Geomorphologie in Stichworten|Band=Band 2|title =Exogene Morphodynamik: Abtragung&nbsp;– Verwitterung&nbsp;– Tal- und Flächenbildung |Auflage=6., überarbeitete|publisher =Borntraeger|location =Stuttgart|year =2002|isbn =3-443-03113-7}} * Долины // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Valleys}} * [http://www.nps.gov/brca/geodetect/Landfroms/valleys.htm NPS.gov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060718202139/http://www.nps.gov/brca/geodetect/Landfroms/valleys.htm |date=2006-07-18 }}, University of Wisconsin * [http://dict.leo.org/se?lp=ende&p=5qvU.&search=moraine Glacial moraine types (LEO dictionary)]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.uwsp.edu/geo/faculty/lemke/alpine_glacial_glossary UWSP.edu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070509035527/http://www.uwsp.edu/geo/faculty/lemke/alpine_glacial_glossary/ |date=2007-05-09 }}, Glossary of Alpine Glacial Landforms * {{PDFlink|[http://www.bgu.ac.il/BIDR/research/phys/remote/Papers/1998-Ichoku_Coherance_IJRS_98.pdf BGU.ac.il]}}, SAR interferometry (analysis of valley forms in Fig.2 and 6) * [http://www.braggiotourismus.ch/ Braggiotourismus.ch], Shoulder of the Swiss Calanca valley near Braggio * [http://www.zum.de/Faecher/Ek/BAY/gym/Ek11/tal.htm Zum.de], Typical valley sections (valleys and terrace valleys) * [http://www.kented.org.uk/ngfl/subjects/geography/rivers/RiverArticles/vshapedvalley.htm Kented.org.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091205181831/http://www.kented.org.uk/NGfL/subjects/geography/rivers/RiverArticles/vshapedvalley.htm |date=2009-12-05 }}, V-shaped valley * [http://www.valleys.com/ Valleys.com], Valleys of the World * [http://www.esa.int/SPECIALS/SMART-1/SEMM7R7X9DE_2.html ESA image]: Vallis Alpes, bisecting the Lunar Alps * [http://www.geoinf.fu-berlin.de/projekte/mars/hrsc152-OphirChasma.php Valles Marineris and Ophir Chasma]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.geographie-diplom.de/Texte/Physisch/hydro1.htm Fluvialgeomorphologie] * [http://homepage.hispeed.ch/heiner.brogli/Exo/Endogen.htm Exogene Prozesse bei Tälern] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140722040124/http://homepage.hispeed.ch/heiner.brogli/Exo/Endogen.htm |date=2014-07-22 }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Doline| ]] [[Kategorija:Geomorfologija]] [[Kategorija:Hidrografija]] [[Kategorija:Geološke depresije]] i8mv1ewqqut07zmyfcub3fepw3291lk 0 4477490 42655632 41824550 2026-07-16T03:06:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655632 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | naslov = Ercole alla conquista di Atlantide | slika = Laura Efrikian and Reg Park.jpg | opis = [[Laura Efrikian]] i [[Reg Park]] u sceni filma | director = [[Vittorio Cottafavi]] | producer = [[Achille Piazzi]] | writer = [[Vittorio Cottafavi]]<br>[[Sandro Continenza]]<br>[[Duccio Tessari]]<br>[[Archibald Zounds Jr.]] (Nicolò Ferrari) | starring = [[Reg Park]]<br>[[Fay Spain]]<br>[[Ettore Manni]]<br>[[Luciano Marin]]<br>[[Laura Efrikian]] | music = [[Gino Marinuzzi Jr.]]<br>[[Armando Trovajoli]] | cinematography = [[Carlo Carlini]] | editing = [[Maurizio Lucidi]] | distributor = [[Comptoir Français du Film]] (Francuska) | released = {{Film date|1961|8|19|Italija|df=y}} | runtime = 101 min. | country = {{flag|Italija}}<br>{{flag|Francuska}} | awards = | language = italijanski | budget = }} '''''Ercole alla conquista di Atlantide''''' ({{jez-sh|Herkul i osvajanje Atlantide}}) je [[italija]]nsko-[[Francuska|francuski]] fantastično-pustolovni ([[peplum]]) film snimljen 1961. godine u režiji [[Vittorio Cottafavi|Vittorija Cottafavija]]. Naslovni protagonist, koga tumači britanski bodibilder [[Reg Park]], je [[Herkul]], [[Grčka mitologija|mitski]] heroj koga vodeći kraljevi [[Drevna Grčka|drevne Grčke]] protiv volje šalju na ocean da ispita neobične fenomene. Radnja prikazuje kako tamo pronalazi [[Atlantida|Atlantidu]] i doživljava niz neobičnih pustolovina. ''Ercole alla conquista di Atlantide'' je snimljen dijelom i zbog nastojanja da se iskoristi publicitet stvoren američkim SF-filmom ''[[Atlantis, the Lost Continent]],'' koji je imao premijeru nekoliko mjeseci ranije. Scenaristi su, pak, također inspiraciju pronašli i u popularnom pustolovnom romanu [[L'Atlantide (roman)|Atlantida]] francuskog pisca [[Pierre Benoit|Pierrea Benoita]], pa se tako, kao i u njemu, pojavljuje lik atlantidske kraljice po imenu Antineja. Kritičarima je, međutim, daleko više u oči upalo to što film sadrži za peplum nekarakteristične scene [[slapstick]]a ali i politički naboj, odnosno radnja i likovi se koriste kako bi autori iznijeli svoj stav prema tada aktualnim događajima - prije svega [[Hladni rat|hladnoratovskim]] [[Testiranje nuklearnog oružja|nuklearnim pokusima]] za koje se smatralo da mogu izazvati apokalipsu. Zbog toga se ''Ercolle alla conquista'' obično navodi kao jedan od najboljih ostvarenja pepluma. Nekoliko mjeseci kasnije je snimljen njegov neslužbeni nastavak pod nastavkom ''[[Ercole al centro della Terra]]'' gdje je Park ponovio naslovnu ulogu. == Uloge == *[[Reg Park]] ... Ercole (Hercules) *[[Fay Spain]] ... Kraljica Antineja od Atlantide *[[Ettore Manni]] ... Androclo, Re di Tebe *[[Luciano Marin]] ... Illo *[[Laura Efrikian]] ... Ismene *[[Enrico Maria Salerno]] ... Re di Megara *[[Ivo Garrani]] ... Re di Megalia *[[Gian Maria Volonté]] ... Re di Sparta *[[Mimmo Palmara]] ... Astor *[[Mario Petri]] ... Zenith, prete di Urano *[[Mino Doro]] ... Oraclo *[[Salvatore Furnari]] ... Timoteo *[[Alessandro Sperli]] *[[Mario Valdemarin]] ... Gabor *[[Luciana Angiolillo]] ... Deianira *[[Maurizio Coffarelli]] ... Proteus (Čudovište) *[[Nicola Sperli]] ... Dyanaris *[[Leon Selznick]] ... narator (u američkoj verziji) == Vanjske veze == *{{IMDb title|0054851}} *[http://digilander.libero.it/abydosgate/html/sf/atlantide.htm L'Atlantide al cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130426030029/http://digilander.libero.it/abydosgate/html/sf/atlantide.htm |date=2013-04-26 }} (fonte utilizzata per la prima stesura di questa voce) *{{fantafilm|1961f/61-33|Ercole alla conquista di Atlantide|5 aprile 2012}} *{{en icon}} [http://www.coolfrenchcomics.com/atlantide.htm Wold Newton Universe] *{{fr icon}} [http://www.atlantide-films.net/accueil/accueil.htm L'Atlantide au Cinèma (francese)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811073046/http://atlantide-films.net/accueil/accueil.htm |date=2015-08-11 }} {{Peplum filmovi o Herkulu}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Italijanski filmovi]] [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Filmovi fantastike]] [[Kategorija:Pustolovni filmovi]] [[Kategorija:Peplum filmovi]] 3i6i7bue6opxat6ut5pw24pogffhl75 0 4478199 42655801 42401970 2026-07-16T07:49:04Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655801 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Filipstad | ime_genitiv =Filipstada | izvorno_ime = | slika_panorama =Wasabröd Filipstad.JPG | veličina_slike =280px | opis_slike= | slika_zastava= | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država =Švedska | širina-stupnjevi =59 | širina-minute =43 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =14 | dužina-minute =10 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Švedska}} | lokacija1_ime =[[Švedske pokrajine|pokrajina]] | lokacija1_info =[[Värmland]] | lokacija2_ime =[[Švedske grofovije|grofovija]] | lokacija2_info =[[Värmland (grofovija)|Värmland]] | lokacija3_ime =[[Švedske općine|Općina]] | lokacija3_info =[[Filipstad (općina)|Filipstad]] | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe = | ime_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna = | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = 6.51 [[km²]] | površina_šira =1,543 [[km²]]<ref name=mam/> | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina =58 | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2010]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže =6,022<ref name=mam/> | stanovništvo_uže_gustoća =925 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | stanovništvo_šire =10,562<ref name=mam/> | stanovništvo_šire_gustoća =6.8 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | vremenska_zona=[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj = | pozivni_broj= | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.filipstad.se/ www.filipstad.se] | bilješke = }} '''Filipstad''' je [[grad]] od 6,022 stanovnika<ref name=mam/> u sredini [[Švedska|Švedske]], on je i [[državna uprava|administrativni centar]] [[Filipstad (općina)|istoimene općine]] od 10,562 stanovnika.<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/sweden-varmland.php | title =Sweden: Värmland | accessdate = 12. 06. 2015 | language=engleski | publisher=City population}}</ref> == Geografija == Filipstad leži u [[Värmland (grofovija)|Grofoviji Värmland]], na obalama [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Skillerälven]] koja odvodi vode iz [[jezero|jezera]], Lersjön u jezero [[Daglösen]], udaljen oko 62 [[km]] [[sjeveroistok|sjeveroistočno]] od [[Karlstad]]a. ==Historija== Filipstad je bio tipičan [[rudarstvo|rudarski]] grad, čiji su se stanovnici bavili i [[livnica|livenjem]] sirovog [[željezo|željeza]], ali kako nikad nije dobio privilegiju da postane [[luka]] za direktni [[izvoz]] [[željezo|željeza]], iako je preko [[jezero|jezera]] imao pristup do [[Vänern|Jezera Vänern]], nije se previše razvio.<ref name=his/> Ipak je krajem [[17. vijek]]a dosegao brojku od 1000 stanovnika, ali kako je nakon velikog [[požar]]a [[1694]]. toliko propao i opustio - [[1695]]. oduzet mu je [[Gradska prava|status grada]], a preostalim stanovnicima je naređeno da se presele u [[Kristinehamn]].<ref name=his/> Nakon tog se vrlo sporo oporavljao, tako da je [[1720]]. kad je ponovno dobio status [[trgovište|trgovišta]] bio naselje od svega 60 domaćinstava.<ref name=his/> Oporavio se tek nakon izgradnje [[kanal]]a kojim je bolje povezan sa [[Vänern|Jezerom Vänern]], pa je [[1835]]. ponovno dobio [[Gradska prava|status grada]], a nakon dolaska [[željeznica|željeznice]] njegov razvoj se ubrzao.<ref name=his>{{cite web | url =http://urbanhistory.historia.su.se/cybercity/stad/filipstad/historia.htm | title =''Filipstads historia'' | accessdate =12. 06. 2015 | language =švedski | publisher =Urbanhistory | archivedate =2013-12-10 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20131210005730/http://urbanhistory.historia.su.se/cybercity/stad/filipstad/historia.htm | deadurl =yes }}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Filipstad}} * [http://www.filipstad.se/ ''Službene stranice općine Filipstad''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512012744/http://www.filipstad.se/ |date=2021-05-12 }} {{sv icon}} [[Kategorija:Gradovi u Švedskoj]] qco1ok2lpifcwqk7owwu3pdk89mmpdq 0 4478200 42655802 42406448 2026-07-16T07:49:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655802 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Općina Filipstad | ime_genitiv =Općine Filipstad | izvorno_ime =<small>Filipstads kommun</small> | slika_panorama =Filipstad_Municipality_in_Värmland_County.png | veličina_slike =280px | opis_slike=[[Karta]] [[Värmland (grofovija)|Grofovije Värmlanda]] sa pozicijom Općine Filipstada | slika_zastava= | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država = | širina-stupnjevi =59 | širina-minute =43 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =14 | dužina-minute =10 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Švedska}} | lokacija1_ime =[[Švedske pokrajine|pokrajina]] | lokacija1_info =[[Värmland]] | lokacija2_ime =[[Švedske grofovije|grofovija]] | lokacija2_info =[[Värmland (grofovija)|Värmland]] | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe = | ime_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna = | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = | površina_šira =1,543 [[km²]]<ref name=mam/> | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina = | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2010]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže = | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire =10,562<ref name=mam/> | stanovništvo_šire_gustoća =6.8 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | vremenska_zona=[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj = | pozivni_broj= | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.filipstad.se/ www.filipstad.se] | bilješke = }} '''Općina Filipstad''' ([[švedski jezik|švedski]]: ''Filipstads kommun'') je jedna od [[Švedske općine|švedskih općina]] od 10,562 stanovnika<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/sweden-varmland.php | title =Sweden: Värmland | accessdate = 12. 06. 2015 | language=engleski | publisher=City population}}</ref> u sredini [[Švedska|Švedske]]. [[Glavni grad|Administrativni centar]] općine je [[grad]] - [[Filipstad]] od 6,022 stanovnika.<ref name=mam/> == Geografija == Općina Filipstad prostire se u [[Värmland (grofovija)|Grofoviji Värmland]], na površini od 1,543 [[km²]].<ref name=mam/> ==Historija== Današnja Općina Filipstad formirala se [[1971]]. spajanjem [[grad]]a [[Filipstad]] sa susjednim [[selo|ruralnim]] općinama Kroppa, Rämmen i Värmlandsberg. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Filipstad Municipality, Sweden}} * [http://www.filipstad.se/ ''Službene stranice Općine Filipstad''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512012744/http://www.filipstad.se/ |date=2021-05-12 }} {{sv icon}} [[Kategorija:Općine Švedske]] {{geog-stub}} q3cr1u3pnpytw59voq80oft8a3qpyd4 0 4478203 42655806 42406451 2026-07-16T08:21:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655806 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Flen | ime_genitiv =Flena | izvorno_ime = | slika_panorama =Flens_railwaystation_2011.JPG | veličina_slike =280px | opis_slike=Željeznička stanica | slika_zastava= | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država =Švedska | širina-stupnjevi =59 | širina-minute =03 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =16 | dužina-minute =35 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Švedska}} | lokacija1_ime =[[Švedske pokrajine|pokrajina]] | lokacija1_info =[[Södermanland]] | lokacija2_ime =[[Švedske grofovije|grofovija]] | lokacija2_info =[[Södermanland (grofovija)|Södermanland]] | lokacija3_ime =[[Švedske općine|Općina]] | lokacija3_info =[[Flen (općina)|Flen]] | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe = | ime_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna = | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = 4.45 [[km²]] | površina_šira =722.04 [[km²]] | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina = | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2010]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže =6,229<ref name=mam/> | stanovništvo_uže_gustoća =1,399 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | stanovništvo_šire =16,028<ref name=mam/> | stanovništvo_šire_gustoća =22.2 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | vremenska_zona=[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj = | pozivni_broj= | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.flen.se/ www.flen] | bilješke = }} '''Flen''' je [[grad]] od 6,229 stanovnika<ref name=mam/> na [[jugoistok]]u [[Švedska|Švedske]], on je i [[državna uprava|administrativni centar]] [[Flen (općina)|Općine Flen]] od 16,028 stanovnika.<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/sweden-sodermanland.php | title =Sweden: Södermanland | accessdate = 12. 06. 2015 | language=engleski | publisher=City population}}</ref> == Geografija == Flen leži u [[Södermanland (grofovija)|Grofoviji Södermanland]], okružen brojnim [[jezero|jezerima]], udaljen oko 46 [[km]] [[sjever]]no od [[Nyköping]]a. ==Historija== Flen je izrastao za gradnje Zapadne [[željeznica|željeznice]] - [[1862]]. i [[željeznička pruga|pruge]] [[Grängesberg]]-[[Oxelösun]] [[1877]]. Tako da je [[1901]]. kad je postao [[Švedske općine|općina]] imao oko 1000 stanovnika.<ref name=his/> Između [[Međuratni period|dva rata]] počeo se snažnije razvijati, pa je [[1949]]. dobio [[Gradska prava|status grada]] kao naselje od oko 4500 stanovnika.<ref name=his/> Danas je [[industrija|industrijski]] centar svoje regije.<ref name=his>{{cite web | url =http://urbanhistory.historia.su.se/cybercity/stad/flen/historia.htm | title =''Flens historia'' | accessdate =12. 06. 2015 | language =švedski | publisher =Urbanhistory | archivedate =2013-12-10 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20131210005622/http://urbanhistory.historia.su.se/cybercity/stad/flen/historia.htm | deadurl =yes }}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Flen}} * [http://www.Flen.se/ ''Službene stranice općine Flen''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210325114008/http://www.flen.se/ |date=2021-03-25 }} {{sv icon}} [[Kategorija:Gradovi u Švedskoj]] 2ljipbt7aitgt6k7tlxg61xxfjuq2qh 0 4478204 42655807 42406452 2026-07-16T08:21:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655807 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Općina Flen | ime_genitiv =Općine Flen | izvorno_ime =<small>Flen kommun</small> | slika_panorama =Flen_Municipality_in_Södermanland_County.png | veličina_slike =280px | opis_slike=[[Karta]] [[Södermanland (grofovija)|Grofovije Södermanland]] sa pozicijom Općine Flen | slika_zastava= | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država = | širina-stupnjevi =59 | širina-minute =03 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =16 | dužina-minute =35 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Švedska}} | lokacija1_ime =[[Švedske pokrajine|pokrajina]] | lokacija1_info =[[Södermanland]] | lokacija2_ime =[[Švedske grofovije|grofovija]] | lokacija2_info =[[Södermanland (grofovija)|Södermanland]] | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe = | ime_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna = | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = | površina_šira = 722.04 [[km²]]<ref name=mam/> | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina = | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2010]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže = | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire =16,028<ref name=mam/> | stanovništvo_šire_gustoća =22.2 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | vremenska_zona=[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj = | pozivni_broj= | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.flen.se/ www.flen] | bilješke = }} '''Općina Flen''' ([[švedski jezik|švedski]]: ''Flen kommun'') je jedna od [[Švedske općine|švedskih općina]] od 16,028 stanovnika<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/sweden-sodermanland.php | title =Sweden: Södermanland | accessdate = 12. 06. 2015 | language=engleski | publisher=City population}}</ref> na [[jugoistok]]u [[Švedska|Švedske]]. [[Glavni grad|Administrativni centar]] općine je [[grad]] - [[Flen]] od 6,229 stanovnika.<ref name=mam/> == Geografija == Općina Flen prostire se po [[Södermanland (grofovija)|Grofoviji Södermanland]], na površini od 722.04 [[km²]].<ref name=mam/>, ==Historija== Današnja Općina Flen formirana je [[1971]]., spajanjem [[grad]]a [[Flen]] sa [[trgovište]]m Malmköping. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Flen Municipality}} * [http://www.flen.se/ ''Službene stranice Općine Flen''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210325114008/http://www.flen.se/ |date=2021-03-25 }} {{sv icon}} [[Kategorija:Općine Švedske]] {{geog-stub}} k93zp5i15eivi4gkysduihd97d68f55 0 4536579 42655706 42307776 2026-07-16T04:41:57Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655706 wikitext text/x-wiki __BEZKN__ __BEZSADRŽAJA__ {{Taksokvir | name = Eumycetozoa, „sluzave gljive" | slika = Ceratiomyxa tunohokori01.jpg | slika_širina = 250px | slika_opis = nezrela plodonosna tela vrste ''[[Ceratiomyxa]] sp.'' | domain = [[Eukariote|Eukarya]] | regnum = [[Amoebozoa]] | phylum = '''Eumycetozoa''' | phylum_authority = Zopf, 1884, emend. Olive, 1975 | subdivision_ranks = klase | subdivision = [[Protostelia]] <br /> [[Myxogastria]] <br /> [[Dictyostelia]] | synonyms = Mycetozoa&nbsp;<small>de Bary, 1873</small><br /> Myxomycetes }} {{Commonscat|Mycetozoa}} '''Eumycetozoa (prave sluzave gljive)''' je grupa ameboidnih [[protisti|protista]] (carstvo [[Amoebozoa]]) koju karakteriše složen životni ciklus, u kome postoji stadijum '''plodonosnog tela'''. Sluzave gljive se hrane [[bakterija]]ma i najčešće žive na [[biljke|biljnom materijalu]] koji truli. Pojedine prave sluzave gljive su [[model organizam|model organizmi]] za naučna istraživanja. == „Sluzave gljive" == Naziv „sluzave gljive" se odnosi na sve jednoćelijske [[eukariote|eukariotske]] organizme, koji su dugo vremena smatrani [[gljive|gljivama]] usled sličnosti plodonosnih tela pojedinih predstavnika ove grupe sa plodonosnim telima pravih gljiva. „Sluzave gljive" su [[kladistika#Kladistička klasifikacija|polifiletska]] skupina, koja obuhvata sledeće grupe organizama: * Eumycetozoa, prave sluzave gljive, koje pripadaju carstvu ameba (Amoebozoa); * [[Acrasidae]], koje spadaju u grupu [[Heterolobosea]]; * [[Phytomyxea|Plasmodiophorida]], koje spadaju u grupu [[Cercozoa]]; i * [[Labyrinthulomycetes]], koje spadaju u grupu [[Heterokonta]] Pošto se u filogenetskoj sistematici izbegava upotreba polifiletskih grupacija, naziv „sluzave gljive" bi trebalo ograničiti na prave sluzave gljive. == Klasifikacija pravih sluzavih gljiva == Grupa pravih sluzavih gljiva, koja broji oko 600 [[vrsta]], je izgrađena iz tri monofiletske [[kladistika|klade]], koje odgovaraju nivou klase: Protostelia, Myxogastria i Dictyostelia. ;klasa Protostelia :red [[Protosteliida]] ;klasa Myxogastria :red [[Liceida]] :red [[Echinosteliida]] :red [[Trichiida]] :red [[Stemonitida]] :red [[Physarida]] ;klasa Dictyostelia :red [[Dictyosteliida]] Grupe Protostelia i Myxogastria su međusobno srodnije i nazivaju se '''plazmodijalnim sluzavim gljivama''', dok je naziv za grupu Dictyostelia '''celularne (ćelijske) sluzave gljive'''. Plazmodijalne sluzave gljive provedu veći deo životnog ciklusa u zajedničkom životu u okviru plazmodija, dok celularne sluzave gljive veći deo života provedu kao solitarni jednoćelijski organizmi. == Životni ciklus pravih sluzavih gljiva == Životni ciklus sluzavih gljiva je složen, i tipično uključuje sledeće stadijume<ref>Adl S.M. et al. 2005. The New Higher Level Classification of Eukaryotes with Emphasis on the Taxonomy of Protists. J. Eukaryot. Microbiol. 52(5): 399–451. doi: 10.1111/j.1550-7408.2005.00053.x</ref>: # jednojedarne, [[haploidan|haploidne]], amebo-flagelatne solitarne jedinke, # ameboidne solitarne jedinke bez [[bič (biologija)|biča]], # eventualno agregovanje slobodnih jedinki u [[plazmodija|(pseudo)plazmodije]], # obrazovanje plodonosnog tela i # oslobađanje slobodnih jedinki. Ameboidne solitarne jedinke, kao i plazmodije, mogu biti jednojedarni ili višejedarni oblici. Plazmodije su pokretne, zahvaljujući usaglašavanju strujanja citoplazme kroz pojedinačne delove (amebe). Plodonosna tela se razvijaju iz jedne ameboidne ćelije (''sorokarp'', kod grupa Myxogastria i Protostelia) ili iz agregacije ameboidnih ćelija (''sporokarp'', kod grupe Dictyostelia). Prilikom stvaranja plodonosnog tela kod celularnih sluzavih gljiva (Dictyostelia) jedan deo ameba umire, stvarajući dršku sporokarpa. == Literatura == {{izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.biologyreference.com/Se-T/Slime-Molds.html Sluzave gljive] * [http://www.smithsonianmag.com/science-nature/phenom_mar01.html „Lov na sluzave gljive"] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20090927103805/http://www.smithsonianmag.com/science-nature/phenom_mar01.html |date=2009-09-27 }}, u časopisu Smithsonian Magazine {{en}} * [http://www.dictybase.org dictyBase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220710050915/http://www.dictybase.org/ |date=2022-07-10 }}, on-lajn bioinformatička baza podataka o model organizmu Dictyostelium * [http://www.nomen.eumycetozoa.com nomen.eumycetozoa.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100302145631/http://www.nomen.eumycetozoa.com/ |date=2010-03-02 }}, nomenklaturni sistem pravih sluzavih gljiva [[Kategorija:Protisti]] repd75tx7g6l6btg5qtqxz9p4upi02v 0 4543323 42655483 41114838 2026-07-15T16:23:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655483 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Diva Grabovčeva 0226.jpg|mini|desno|250px|Diva Grabovčeva, rad kipara [[Kuzma Kovačić|Kuzme Kovačića]]]] '''Diva Grabovčeva''' ([[Varvara (Prozor-Rama, BiH)|Varvara]], [[Prozor-Rama|Rama]]<ref>[http://www.rama-prozor.info/clanak/divin-dan-kedzara-2014/8219]</ref> – Kedžara, [[BiH]], oko [[1680]]) je bila djevojka [[katoličanstvo u BiH|katoličke]] vjere, koja je živjela na području današnje [[BiH]] pod [[Osmansko Carstvo|osmanskom]] vlašću. Prema predaji ju je Tahir-beg Kopčić, osmanski (muslimanski) vlastelin iz [[Kupres]]a, na silu htio oženiti, a kada je ona to odbila i pokušala pobjeći, ubio ju je nožem. Zbog toga je među [[Hrvati u BiH|bosanskohercegovačkim Hrvatima]] stekla status [[mučenik|mučenice]], a njen grob je postao predmetom [[hodočašće|hodočašća]]. Franjevac [[Blago Karačić]] je o Divi Grabovčevoj napisao [[tragedija|tragediju]] objavljenu 1978. godine, a njen lik se pojavljuje i u [[Ivan Aralica|Araličinom]] romanu ''[[Graditelj svratišta]]''. Postavljen je [[bronza|bronzani]] spomenik, rad kipara [[Kuzma Kovačić|Kuzme Kovačića]], [[1998]]. godine. Svake se godine na prvu [[nedjelja|nedjelju]] u [[jul]]u slavi njezin spomendan. Dr. Ćiro Truhelka objavio je knjigu o Divi i njenom grobu. [[Marko Perković|Marko Perković-Thompson]] je na albumu ''Bilo jednom u Hrvatskoj'' iz [[2006]]., snimio pjesmu „Diva Grabovčeva”. O Divi Grabovčevoj je Miljenko Karačić snimio [[kratki film|kratki]] [[dokumentarni film]] pod naslovom ''[[Divin krik s Vrana]]''. On je na 15. ITF’CRO 2012. – Međunarodnom festivalu turističkog filma posebno priznanje za "iznimno kvalitetnu te dojmljivu redateljsku i scenarističku priču o davnim zbivanjima na ovom lokalitetu, u funkciji očuvanja baštine i daljnjeg razvoja hodočasničkog turizma".<ref>{{Cite web |title=Lik Dive Grabovčeve kao brend vjerskog turizma |url=http://www.blidinje.net/detaljno.aspx?id=33141 |access-date=2015-10-11 |archivedate=2015-12-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208070912/http://www.blidinje.net/detaljno.aspx?id=33141 |deadurl=yes }}</ref> == Povezano == * [[Djevica (titula)|Djevičanske mučenice]] ** [[Agneza Rimska]] ** [[Sveta Belina]] ** [[Sveta Ursula]] == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.diskografija.com/pjesma/diva-grabovceva-10453.htm Stihovi pjesme „Diva Grabovčeva” ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170515004217/http://www.diskografija.com/pjesma/diva-grabovceva-10453.htm |date=2017-05-15 }} {{Normativna kontrola}} {{Lifetime|u 17. vijeku|1680-ih|Grabovčeva, Diva}} [[Kategorija:Žrtve ubistva]] [[Kategorija:Biografije, Bosna i Hercegovina]] a5550wczyekgmaxj4qy24v72wg4x20t 0 4556412 42655576 42268818 2026-07-15T23:52:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655576 wikitext text/x-wiki {{Infokutija02 muzičar |slika = Out4Fame-Festival 2015 - Eko Fresh - 1.JPG |širina_slike = |opis_slike = |ime = Eko Fresh |tip = solo_singer |ime_po_rođenju = Ekrem Bora |alias = Eko Fresh |datum_rođenja = {{Birth date and age|1983|9|3|df=y}} |mesto_rođenja = [[Mönchengladbach]], [[Njemačka]] |žanr = [[hip hop]] |zanimanje = [[Pjevač]] i [[Tekstopisac]] |period = 1999 - |URL = http://www.ekofresh.de/ }} '''Ekrem Bora''', poznatiji kao '''Eko Fresh''' ili '''Elektro Eko''', je [[Njemačka|njemački]] [[Hip hop|reper]] [[Turska|turskog]] podrijetla. == Diskografija == {{main|Diskografija Eko Fresh }} * 2003: ''Ich bin jung und brauche das Geld'' * 2004: '' L.O.V.E.'' - with [[Valezka]] * 2004: ''Dünya Dönüyor - Die Welt dreht sich'' - with Azra * 2006: ''Hart(z) IV'' * 2007: ''Ekaveli'' * 2010: ''Was kostet die Welt'' * 2011: ''Frezy burmaye'' * 2011: ''Ekrem'' * 2012: ''Ek to the Roots'' * 2013: ''Eksodus'' * 2014: ''Deutscher Traum'' == Vanjske veze == * [http://ekofresh.de/ ekofresh.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305145104/http://www.ekofresh.de/ |date=2016-03-05 }} (Official Website) * {{IMDb name|1506012}} [[Kategorija:Njemački pjevači]] [[Kategorija:Rođeni 1983.]] [[Kategorija:Turski pjevači]] [[Kategorija:Rap]] se4dtqgk94c2zafwhs0qjndpxqp68ry 0 4559196 42655578 42445464 2026-07-16T00:41:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655578 wikitext text/x-wiki {{for|portorikanskog muzičara|Antonio Caban Vale}} {{Infokutija film | naslov = El Topo | slika = El Topo poster.jpg | director = [[Alejandro Jodorowsky]] | producer = {{Plainlist| * Juan López Moctezuma * Moshe Rosemberg * Roberto Viskin }} | writer = Alejandro Jodorowsky | starring = {{Plainlist| * Alejandro Jodorowsky * Brontis Jodorowsky * Mara Lorenzio * David Silva * Paula Romo * Jacqueline Luis }} | music = Alejandro Jodorowsky | cinematography = Raphael Corkidi | editing = Federico Landeros | distributor = [[ABKCO Records|ABKCO Films]] | released = {{Film date|df=y|1970|12|18}} | runtime = 124 min. | country = {{flagcountry|MEX}} | language = španski | budget = 1 mil. $ }} '''''El Topo''''' ({{jez-sh|Krtica}}) je [[Meksiko|meksički]] [[vestern]] film snimljen 1970. godine u režiji [[Alejandro Jodorowsky|Alejandra Jodorowskog]], poznat kao jedno od najneobičnijih ostvarenja u historiji žanra, odnosno jedan od najpopularnijih [[ponoćni film|ponoćnih filmova]] svog doba i ključno ostvarenje podžanra ''[[acid western]]a''. Naslovni protagonist, koga tumači sam Jodorowsky, je [[revolveraš]] koji na početku zajedno sa sinom luta mitskim krajolikom [[Divlji Zapad|Divljeg Zapada]] te se suprotstavlja bizarnim suparnicima koji rasploažu gotovo natprirodnim moćima. Radnja se sastoji od dva dijela, prvog u kome je El Topo konvencionalni revolveraš koji nastoji poraziti protivnike, i drugog u kome se nastoji iskupiti za krvoproliće koje je počinio. Jodorowsky, koji se prije toga osim filmom bavio crtanjem stripa te uživao status avangardnog umjetnika, je ''El Topo'' snimio pod snažnim uticajem [[Federico Fellini|Federica Fellinija]], te film sadrže brojne groteskne i nadrealne prizore. Sa druge strane je u njega ubacio brojne reference na [[istočna filozofija|istočnu filozofiju]], [[grčka mitologija|grčke mitove]] i djela [[Karl Gustav Jung|Karla Junga]]. Iako je dio kritike bio odbijen uznemirujućim prizorima grotesknog nasilja, a cenzori mu zamjerali eksplicitnu golotinju, ''El Topo'' je pronašao zahvalnu publiku među poklonicima [[kontrakultura|kontrakulture]], uključujući i [[celebrity]]je od kojih je najpoznatiji [[John Lennon]]; on je nakon premijere u [[New York]]u bio toliko oduševljen da je Jodorowskom donirao novac nužan za nastavak filmske karijere. ==Uloge== * [[Alejandro Jodorowsky]] ... El Topo * Brontis Jodorowsky ... Hijo (sin El Topa) kao dječak * [[Alfonso Arau]] ... Bandit #1 * José Luis Fernández ... Bandit #2 * Alf Junco ... Bandit #3 * Jacqueline Luis ... El Topoba supruga * Mara Lorenzio ... Mara * Paula Romo ... Žena u crnom * David Silva ... Pukovnik * Héctor Martínez ... Majstor #1 * Juan José Gurrola ... Majstor #2 * Víctor Fosado ... Majstor #3 * Alisha Newton ... Supruga Majstora #3 * Agustín Isunza ... Majstor #4 * Robert John ... Hijo (sin El Topa) kao muškarac * Bertha Lomelí ... Ciganka, majka Majstora #2 * José Antonio Alcaraz ... Šerif * José Legarreta ... Umirući čovjek ==Izvori== {{reflist|2}} ==Vanjske veze== * {{IMDb title|id=0067866|title=El Topo}} * [http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20071006/REVIEWS08/71006001/1004 ''El Topo''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130326002033/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20071006%2FREVIEWS08%2F71006001%2F1004 |date=2013-03-26 }} film review by [[Roger Ebert]] * [http://www.girlsgunsandghouls.com/eltopo.html ''El Topo''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160227160510/http://girlsgunsandghouls.com/eltopo.html |date=2016-02-27 }} film review at Girls, Guns and Ghouls {{Alejandro Jodorowsky}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Topo}} [[Kategorija:Meksički filmovi]] [[Kategorija:Vestern-filmovi]] [[Kategorija:Nezavisni filmovi]] [[Kategorija:Art filmovi]] qmt3zhb9a2dxp435e6mnhahk7agouo0 0 4559385 42655743 42396845 2026-07-16T06:45:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655743 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Fejér | ime_genitiv = | izvorno_ime = | slika_panorama =HU_county_Fejer.svg | veličina_slike =280px | opis_slike=[[Karta]] [[Mađarska|Mađarske]] sa pozicijom Županije Fejér | slika_zastava= | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država = | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Mađarska}} | lokacija1_ime = | lokacija1_info = | lokacija2_ime = | lokacija2_info = | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe= | ime_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna =4,358 [[km²]]<ref name=mam/> | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = | površina_šira = | stanovništvo_godina =[[2015]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže = | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire =417,651<ref name=mam/> | stanovništvo_šire_gustoća =95.8 stan./[[km²]]<ref name=mam/> | web_stranica =[http://www.fejer.hu/ www.fejer] | bilješke = }} '''Fejér''' ([[srpskohrvatski]]: ''Županija Fejer'') je jedna od 19 [[Županije u Mađarskoj|mađarskih županija]] (megye) od 417,651 stanovnika.<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/Hungary-Cities.html | title =Hungary: Major Cities & Towns | accessdate = 20. 04. 2016. | language=engleski | publisher=City population}}</ref> == Geografija == Županija Fejér leži u sredini [[Mađarska|Mađarske]] duž desne [[obala|obale]] [[Dunav]]a. Županija ima površinu od 4,358 [[km²]]<ref name=mam/>, a [[glavni grad|administrativni centar]] je [[grad]] '''[[Székesfehérvár]]'''. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.fejer.hu/ ''Službene stranice Županije Fejér'']{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{hu icon}} {{Mađarske županije}} [[Kategorija:Županije Mađarske]] coe60fs7vedkwytftqjbb72zh6mertn 0 4563950 42655630 42281655 2026-07-16T03:03:28Z Ooligan 181416 Better photo/ foto/ image 42655630 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Filmska biografija | ime = Dalton Trumbo | slika = 1947 Dalton Trumbo (cropped).jpg | opis = Trumbo na saslušanju pred [[House Un-American Activities Committee|kongresnim Odborom za antiameričke ativnosti]] 1947. godine | ime_po_rođenju = James Dalton Trumbo | datum_rođenja = {{Birth date|1905|12|9|df=y}} | mjesto_rođenja = [[Montrose, Colorado|Montrose]], [[Colorado]], [[SAD]] | datum_smrti = {{Death date and age|1976|9|10|1905|12|9|df=y}} | mjesto_smrti = [[Los Angeles]], SAD | supružnik = Cleo Beth Fincher <br>(1938–1976; njegova smrt) | zanimanje = scenarist i režiser | djeca = {{unbulleted list|[[Christopher Trumbo]]|Melissa Trumbo|Nikola Trumbo}} | znameniti_filmovi = ''[[Spartacus (film, 1960)|Spartacus]]''<br>''[[Johnny Got His Gun (film)|Johnny Got His Gun]]'' }} '''Džejms Dalton Trambo''' (9. decembar 1905—10. septembar 1976.) je bio [[Sjedinjene Američke Države|američki]] [[scenarista]] i [[pisac]]. Neki od njegovih filmova su ''[[Praznik u Rimu]]'', ''[[Egzodus (film)|Egzodus]]'', ''[[Spartak (film iz 1960)|Spartak]]''... Kao član ''[[Holivudska crna lista|Holivudske desetke]] ''i zato što je odbio da svedoči 1947. tokom istraživanja uticaja [[komunizam|komunista]] na filmsku industriju, postavljen je na [[Holivudska crna lista|Holivudsku crnu listu]]. Pošto je bio na ''crnoj listi'', nije moga da objavljuje svoja dela, ali je nastavio da piše u tajnosti i osvojio je dva [[Oskar]]a. Oskare je dobio za filmove ''Praznik u Rimu'' (1953) i ''Hrabri ''(1956), koje je napisao pod [[pseudonim]]om.<ref>{{Cite web |title=AMPAS Press Release |url=http://www.oscars.org/press/pressreleases/2005/05.07.18.html |access-date=2016-06-07 |archivedate=2007-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071008054115/http://www.oscars.org/press/pressreleases/2005/05.07.18.html |deadurl= }}</ref><ref>{{Cite web |title=AMPAS Oscar Trivia |url=http://www.oscars.org/awards/academyawards/trivia.html |access-date=2016-06-07 |archive-date=2009-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091216113055/http://www.oscars.org/awards/academyawards/trivia.html |dead-url=yes }}</ref> Javno priznanje da je Trambo napisao scenaraio za filmove ''Egzodus ''i ''Spartak ''označava kraj'' Holivudske crne liste.''<ref name="rapold">{{Cite news|last1=Rapold|first1=Nicolas|title=‘Trumbo’ Recalls the Hunters and the Hunted of Hollywood|url=http://www.nytimes.com/2015/11/08/movies/trumbo-recalls-the-hunters-and-the-hunted-of-hollywood.html|accessdate = 22. 12. 2015|date=4 November 2015}}</ref> Nakon ove objave je dobio priznanja i za ostale scenarije koje je pisao dok mu je bilo zabranjeno da piše.<ref name="kpcc">{{Cite news|last=Cheryl Devall|first=Paige Osburn|title=Blacklisted writer gets credit restored after 60 years for Oscar-winning film|url=http://www.scpr.org/news/2011/12/19/30417/blacklisted-writer-gets-credit-restored-oscar-winn/|accessdate = 20. 12. 2011|newspaper=89.3 KPCC|date = 19. 12. 2011}}</ref><ref name="latimes-verrier">{{Cite news|last=Verrier|first=Richard|title=Writers Guild restores screenplay credit to Trumbo for 'Roman Holiday'|url=http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2011/12/writers-guild-restores-screenplay-credit-to-trumbo-for-roman-holiday.html|accessdate = 20. 12. 2011|newspaper=Los Angeles Times|date = 19. 12. 2011}}</ref> == Rani život == Trambo je rođen u [[Montrouz (Kolorado)|Montrouzu]] u [[Kolorado|Koloradu]] 9. decembra 1905. Sa porodicom se 1908. godine seli u [[Grand Džankšon (Kolorado)|Grand Džankšon]].<ref>[http://books.google.com/books?id=5VdFqKChbUEC&pg=PA12&dq=%22Orus+Bonham+Trumbo%22&hl=en Peter Hanson, ''Dalton Trumbo, Hollywood Rebel: A Critical Survey and Filmography''], McFarland, (2007). str. 12</ref> Njegova porodica vodi poreklo od [[Švajcarska|Švajcarskih]] imigranata koji su se doselili u [[Virdžinija|Virdžiniju]] 1736.<ref>[http://books.google.com/books?id=FnZBAAAAIAAJ&q=jacob+trumbo+1736+swiss&dq=jacob+trumbo+1736+swiss&hl=en ''Additional Dialogue; Letters of Dalton Trumbo, 1942-1962''], edited by M. Evans, Lippincott, 1970, footnote #10. str. 26</ref> Studirao je dve godine na Univerzitetu Kolorada u Bolderu gde je pisao za studentski časopis, studentske novine i godišnjak. Pakovao je hleb u jednoj pekari u noćnoj smeni u [[Los Anđeles]]u. Ovo je radio devet godina dok je studirao na Univerzitetu Južne Kalifornije. Tokom ovog perioda je napisao nekoliko filmova, 88 kratkih priča i 5 romana, koji nisu objavljeni.<ref name="well">{{Cite news|last=Well|first=Martin|title=Dalton Trumbo, 70, Dies: Blacklisted Screenwriter|newspaper=Washington Post|date = 9. 9. 1976|accessdate = 5. 2. 2012}}</ref> == Karijera == === Početak karijere === Trambo je počeo svoju autorsku karijeru ranih 1930-ih, kada su neki njegovi članci objavljeni u poznatim časopisima.<ref>{{Cite web|url=http://spartacus-educational.com/USAtrumbo.htm#source|title=Dalton Trumbo|website=Spartacus Educational|publisher=Spartacus Educational|accessdate=November 16, 2013}}</ref> Godine 1934. je postao generalni urednik časopisa ''Holivudski gledalac'', ali je ubrzo napustio funkciju kako bi postao čitalac u odeljenju priča [[Warner Bros.|Varner Bros]] studioa.<ref name="well"/> On je napisao njegov prvi objavljen roman 1935. godine. Roman je bio o gradu i njegovim ljudima, [[Socialni realzizam|socijalo realističkog]] stila. Počeo je da radi na filmovima 1937. godine, ali je nastavio da piše [[Proza|prozu]]. Njegov anti-ratni roman ''[[Džoni je krenuo u rat|"Džoni je krenuo u rat"]]'' je bio proglašen za najoriginalniju knjigu 1939.<ref name="nyt1940">"1939 Book Awards Given by Critics: Elgin Groseclose's 'Ararat' is Picked .</ref> Trambo je inspiraciju za roman dobio iz članka koji pročitao pre nekoliko godina, o poseti [[Edvard VIII|Edvarda VIII]] bolnici. Tamo je posetio [[Kanada|kanadskog]] vojnika, koji je izgubio sve udove tokom [[Prvi svetski rat|Prvog svetskog rata]].<ref>[http://www.sparknotes.com/lit/johnnygun/context.html Sparknotes.com.]</ref> Krajem 1930-ih i početkom [[1940e|1940-ih]] godina, Trambo je postao jedan od najplaćenijih pisaca [[Holivud]]a. Zarađivao je oko 4.000$ nedeljno tokom pisanja,<ref name="nordheimer">{{harvnb|Nordheimer|1976|pp=}}</ref> odnosno oko 80.000$ godišnje.<ref name="well"/> === Politička karijera === Trambo se pridružio [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|Komunističkoj partiji Sjedinjenih Američkih Država]] 1940-ih, iako se nije učlanio u stranku sve do 1943. godine.<ref name="nordheimer "/><ref>Victor Navasky, ''Naming Names'', New York: Viking, 2003</ref> Zalagao se za političku izolaciju [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenih Američkih Držva]] i napisao je roman ''Neverovatni Endru'', u kom se duh [[Endru Džekson|Endrua Džeksona]] pojavljuje da upozori SAD da se ne meša u [[Drugi svetski rat]]. Nakon [[Operacija Barbarosa|napada Nemačke na Sovjetski Savez 1941.]] godine, Trambo i njegov izdavač su odlučili da odlože drugo izdanje ''Džoni je krenuo u rat'' do kraja rata. U članku iz 1946. godine pod nazivom ''Ruska pretnja'', Trambo je pisao sa tačke gledišta građanina [[Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika|Rusije]] posle [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]].<ref name="oldmagazinearticles.com">{{Cite web|url=http://oldmagazinearticles.com/Blacklisted-Hollywood_screenwriter_Dalton_Trumbo_information|title=The Russia Menace|last=Trumbo|first=Dalton|date = 26. 5. 1946|website=OldMagazineArticles. Com|publisher=Script Magazine|accessdate=November 16, 2013}}</ref> Tvrdio je da će Rusi biti sumnjičavi prema vojsci Sjedinjenih Američkih Država koja ih okružuje tokom perioda kada se gledalo sa sumnjom na [[Komunizam|komunističke]] zemlje.<ref>{{Cite web|url=http://oldmagazinearticles.com/Blacklisted-Hollywood_screenwriter_Dalton_Trumbo_information|title=The Russia Menace|last=Trumbo|first=Dalton|date = 26. 5. 1946|website=OldMagazineArticles.com|publisher=Script Magazine|accessdate=November 16, 2013}}</ref> Završio je članak rečenicom "Ako bih ja bio Rus...bio bih zabrinut i zalagao bih se da moja vlada preduzme mere odmah protiv toga. Ovako se to verovatno čini Rusima danas".<ref name="oldmagazinearticles.com"/> On je tvrdio da su Sjedinjene Američke Države pretnja Rusiji, a ne da su Rusi "crvena pretnja". === Kasnije karijera === Crna lista je postepeno slabila. Uz podršku reditelja [[Oto Preminger]]a, Trambo je pomenut kao scenarista za film ''Egzodus ''1960. godine. Ubrzo nakon toga, [[Kirk Daglas]] je objavio da Trambo piše scenario za [[Stenli Kjubrik]]ov film ''[[Spartak (film iz 1960)|Spartak]]'' (1960).<ref name="Trumbo">{{IMDb naslov|0889671|Trumbo (2007)}} Retrieved April 25, 2010.</ref> Ovaj događaj se smatra početkom kraja crne liste. Godine 2011. je dobio je pun kredit za scenario filma ''[[Praznik u Rimu|"Praznik u Rimu"]]''. Jedan od poslednjih filmova koje je Trambo napisao, ''Izvršna radnja'' (1973) se zasniva na [[Atentat na Džona Kenedija|ubistvu Kenedija]].<ref>Steve Jaffe, technical adviser|Warner Bros. publications |"Executive Action" (1973)</ref> Akademija je 1975. godine zvanično priznala Tramba kao dobitnika [[Oskar]]a za film ''Hrabri'', i uručila mu je kip. == Lični život == Trambo se 1938. godine oženio sa Kleo Finčer. Ona je rođena u [[Frezno]]u 17. jula 1916. godine, a kasnije se preselila u [[Los Anđeles]]. Kleo Trambo je umrla u svojoj 93. godini u oktobru 2009. godine u oblasti zaliva grada [[Los Altos (Kalifornija)|Los Altosa]]. Tada je živela sa mlađom ćerkom, Mici.<ref>Personal friend</ref><ref>{{Cite news|title=Cleo Trumbo dies at 93; wife of blacklisted screenwriter Dalton Trumbo|url=http://articles.latimes.com/2009/oct/18/local/me-cleo-trumbo18/2|work=Los Angeles Times|last=McLellan|first=Dennis|date = 18. 10. 2009}}</ref> Imali su troje dece: reditelja i pisaca [[Kristofer Trambo|Kristofera Tramboa]], koji je postao ekspert u Holivudsku crnu listu;<ref name="latimes1">{{Cite news|last=McLellan|first=Dennis|title=Christopher Trumbo dies at 70; screen and TV writer whose father was blacklisted|url=http://articles.latimes.com/2011/jan/12/local/la-me-christopher-trumbo-20110112|accessdate = 15. 12. 2011|newspaper=Los Angeles Times|date = 12. 1. 2011}}</ref> Melisu, poznatu kao Mici, fotografa; i Nikola Tramboa, psihoterapeuta.<ref>{{Cite news|title=A Voice From the Blacklist: Documentary Lets Dalton Trumbo Speak|url=http://www.nytimes.com/2007/09/11/movies/11trumbo.html?_r=1&oref=slogin|work=[[Njujork tajms|The New York Times]]|location=New York|date = 11. 9. 2007|accessdate = 4. 1. 2008|author=[[Michael Cieply]]}}</ref> == Smrt i nasleđe == Trambo je umro u [[Los Anđeles]]u od [[Srčani udar|srčanog udara]] u svojoj 70. godini, 10. septembra 1976. Donirao je svoje telo za naučna istraživanja.<ref name="obit">{{Cite news|title=Dalton Trumbo, Film Writer, Dies. Oscar Winner Had Been Blacklisted|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F7091EFE395C137B93C3A81782D85F428785F9|quote=Dalton Trumbo, the Hollywood screen writer who was perhaps the most famous member of the blacklisted film industry authors called 'the Hollywood Ten,' died of a heart attack early today at his home here. He was 70 years old. He donated his body to science. ... it was Otto Preminger, the director, who broke the blacklist months later by publicly announcing that he had hired Mr. Trumbo to do the screenplay ...|publisher=[[Njujork tajms|New York Times]]|date = 11. 9. 1976|accessdate = 18. 6. 2008|first=Jon|last=Nordheimer}}</ref> Trabo je 1993. godini posthumno dobio [[Oskar]]a za pisanje ''[[Praznik u Rimu|"Praznika u Rimu"]]'' (1953). Nagrada je prethodno dodeljena [[Ijan Meklelan Hanter]]u, koji je bio Trambov paravan.<ref>[http://www.oscars.org/press/pressreleases/2005/05.07.18.html "Great To Be Nominated" Enjoys a "Roman Holiday"] AMPAS</ref> Napravljena je nova statua, jer je Hanterov sin odbio da preda statu koju je njegov otac dobio.<ref>''The Television Horrors of Dan Curtis: Dark Shadows, The Night Stalker and Other Productions, 1966-2006''; Jeff Thompson; McFarland Publishing, 2009; Pg. 90</ref> Film zasnovan na njegovom životu, ''[[Trambo (film iz 2015)|Trambo]]'', je objavljen u novembru 2015. godine. U filmu ga je glumio [[Brajan Kranston]].<ref>[http://www.latimes.com/entertainment/movies/la-ca-mn-sneaks-trumbo-dean-ogorman-20151101-story.html "'Trumbo's' Dean O'Gorman plays Kirk Douglas and earns praise from the legend"], ''Los Angeles Times'', October 30, 2015</ref> Za njegovu ulogu Tramboa, Kranston je bio nominovan za [[Oskar za najboljeg glumca u glavnoj ulozi|Oskara za najbolju mušku ulogu]] na 88. dodeli Oskara. Nagradu je ipak dobio [[Leonardo Dikaprio]] za glavnu ulogu u filmu ''[[Povratnik (film)|Povratnik]]''. == Reference == {{reflist|25em}} == Literatura == * {{Cite book |ref= harv|last=Hanson|first=Peter|title=Dalton Trumbo, Hollywood Rebel: A Critical Survey and Filmography|publisher=McFarland|year=2007| isbn = 0-7864-3246-2}} * {{Cite web|url=https://www.wsws.org/en/articles/2009/12/holl-d10.html|title=Hollywood on Trial: a timely reminder|last=Bogle|first=Charles|work=[[World Socialist Web Site]]|date = 10. 12. 2009}} * {{Cite book |ref= harv|last=Ceplair|first=Larry|title=Dalton Trumbo, Blacklisted Hollywood Radical|year=2015|isbn=978-0-8131-4680-5}} == Vanjske veze == * {{IMDb ime|874308}} * [http://lccn.loc.gov/n79060578 Dalton Trumbo] at [[Kongresna biblioteka|Library of Congress]] Authorities — with 20 catalog records * [http://arcat.library.wisc.edu/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?BBID=1140/ Dalton Trumbo Papers] {{Webarchive|url=https://archive.today/20131209190603/http://arcat.library.wisc.edu/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?BBID=1140/ |date=2013-12-09 }} {{Lifetime|1905|1976|Trumbo, Dalton}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Američki pisci]] [[Kategorija:Američki filmski scenaristi]] [[Kategorija:Komunisti]] [[Kategorija:Holivudska crna lista]] 8ct60jcykveh1kq2087e66t2518csix 0 4565606 42655868 42587356 2026-07-16T10:24:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655868 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Franjo Komarica.JPG|200px|thumb|Msgr. Franjo Komarica]] Msgr. '''Franjo Komarica''' (Novakovići kod [[Banja Luka|Banja Luke]], [[3. veljače]] [[1946.]]), banjolučki je [[biskup]] u miru. == Biografija == [[Datoteka:Coat of Arms of Bishop Franjo Komarica.svg|130px|thumb|Grb banjalučkog biskupa Komarice]] Franjo Komarica rođen je u Novakovićima kod Banja Luke 1946. godine. Nakon osnovne škole školovanje je nastavio u [[Zagreb]]u i [[Đakovo|Đakovu]]. Studirao je u [[Innsbruck]]u, gdje je [[1972.]] godine zaređen za svećenika. Doktorirao je [[liturgika|liturgiku]] [[1978.]] godine. Profesor na Vrhbosanskoj Katoličkoj Teologiji u Sarajevu i zborovođa sarajevske katedrale bio je od 1978. do 1986. godine. Započeo je materijalnu i duhovnu obnovu biskupije, pripremu Biskupijske sinode ([[1990.]]). Osnovao je biskupijski Caritas ([[1986.]]), župna pastoralna vijeća ([[1989.]]), Institut za teološku znanost u [[Banja Luka|Banja Luci]] ([[1990.]]). [[Papa Ivan Pavao II]]. imenovao ga je [[28. listopada]] [[1985.]] godine pomoćnim biskupom banjolučkim, kao najmlađeg biskupa u Jugoslaviji. Za banjolučkog biskupa imenovan je [[15. svibnja]] [[1989.]] godine. Godine [[2004.]] bio je nominiran za [[Nobelova nagrada|Nobelovu nagradu za mir]]. [[1997.]] godine objavio je knjigu ''U obrani obespravljenih: izbor iz dokumenata banjalučkog biskupa i biskupskog ordinarijata Banja Luka tijekom ratnih godina 1991. do 1995.'', prevedenu na više europskih jezika. Poznati je borac za ljudska prava i oštar kritičar međunarodne zajednice. Neumorno se zalaže za opstanak [[Hrvati|Hrvata]] u Republici Srpskoj i pravednom rješenju budućnosti naroda [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]]. == Djela == [[Datoteka:Franjo Komarica u biloj,2010.jpg|mini|250px|Biskup Franjo Komarica (u sredini) u [[Bila (Livno, BiH)|Biloj]], [[4. listopada]] 2010.]] * ''Upoznajmo što činimo: homilije o misi'', relo života: propovijednički priručnici, 3, Sarajevo-Banja Luka, 1983. (suautor [[Alfred Pichler]])<ref>{{eng oznaka}} [http://www.worldcat.org/title/upoznajmo-sto-cinimo-homilije-o-misi/oclc/442839614 worldcat.org: Upoznajmo što činimo : homilije o misi], pristupljeno 21. prosinca 2015.</ref> * ''Da budemo sretni: katehetske propovijedi o zapovijedima božjim'', Biblioteka Crkva na kamenu, Biskupski ordinarijat, Mostar-Banja Luka, 1984. (suautor Alfred Pichler)<ref>{{eng oznaka}} [http://www.worldcat.org/title/da-budemo-sretni-katehetske-propovijedi-o-zapovijedima-bozjim/oclc/439300690 worldcat.org: Da budemo sretni: katehetske propovijedi o zapovijedima božjim], pristupljeno 21. prosinca 2015.</ref> * ''U obrani obespravljenih: izbor iz dokumenata banjalučkog biskupa i biskupskog ordinarijata Banja Luka tijekom ratnih godina 1991. do 1995.'', Biskupski ordinarijat-ZORO, Banja Luka-Zagreb-Sarajevo, 1996. (2. dop. izd. Nakladni zavod Matice hrvatske, Zagreb, 2003.; [[Engleski jezik|engl.]] izd. ''In defence of the rightless: a collection of documents of the bishop of Banja Luka and the Bishop's Ordinary written during the war years of 1991 to 1995'', Biskupski ordinarijat [etc.], Banja Luka [etc.], 1997.; [[Njemački jezik|njem.]] izd. ''In Verteidigung der Entrechteten: eine Auswahl der Dokumente des Bischofs und des bischöflichen Ordinariats von Banja Luka aus den Kriegsjahren 1991-1995'', Institut für Südosteuropa, Frankfurt, 1997.; [[Talijanski jezik|tal.]] izd. ''In difesa dei diritti dell’uomo: documenti del Vescovo di Banja Luka durante gli anni della guerra ’91-’95.'', Eriador, Trento., 1998.;) * ''Proces pomirenja i budućnost BiH'', VKBI, Sarajevo, 2000. * ''Ljubav. Sila. Domišljatost. Skidanje maski'', ''[[Večernji list]]'', Zagreb, 2015. (suautor [[Winfried Gburek]])<ref>[http://katalog.kgz.hr/pagesresults/bibliografskiZapis.aspx?&currentPage=1&searchById=10&sort=0&spid0=10&spv0=Komarica%2c+Franjo&xm0=1&selectedId=432003239{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Katalog Knjižnica grada Zagreba: Ljubav. Sila. Domišljatost. Skidanje maski / Winfried Gburek, Franjo Komarica ; [prijevod s njemačkog Marica Risek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250417072742/https://katalog.kgz.hr/pagesresults/bibliografskiZapis.aspx?&currentPage=1&searchById=10&sort=0&spid0=10&spv0=Komarica%2C%20Franjo&xm0=1&selectedId=432003239 |date=2025-04-17 }}, pristupljeno 21. prosinca 2015.</ref><ref>Vedran Balen, [http://www.vecernji.hr/hrvatska/umjesto-pravednog-mira-u-bih-imamo-kontrolirani-kaos-1011191 ''Umjesto pravednog mira, u BiH imamo kontrolirani kaos'']:{{izdvojeni citat|U Slavonskom Brodu predstavljena je knjiga "Ljubav. Sila. Domišljatost. Skidanje maski" mons. dr. Franje Komarice i Winfrieda Gbureka}}, ''Večernji list'', 18. lipnja 2015., pristupljeno 21. prosinca 2015.</ref> == Odlikovanja i nagrade == * Za svoje zasluge [[1997.]] godine dobio je uglednu nagradu "Heinrich-Pesch-Preis", [[2002]]. odlikovanje "Coudenhove-Kalergi-Stiftung", te [[2005]]. godine nagradu "Franz-Werfel-Menschenrechtspreis". * [[Velered kralja Dmitra Zvonimira s lentom i Danicom]], 20. lipnja 2008.<ref>[https://vlada.gov.hr/vijesti/odlikovanja-u-prigodi-dana-drzavnosti/8212 Vlada Republike Hrvatske: Odlikovanja u prigodi Dana državnosti], 20. lipnja 2008. Pristupljeno 20. prosinca 2015.</ref> * [[Orden časti Republike Srpske]], 12. siječnja 2012.<ref>[http://dnevnik.hr/vijesti/svijet/komarica-primio-sam-dodikov-orden-u-duhu-prastanja-i-pomirenja.html Komarica: Primio sam Dodikov orden u duhu praštanja i pomirenja]. Dnevnik Nove TV, 12. siječnja 2012. Pristupljeno 20. prosinca 2015.</ref> == Povezano == * [[Banjolučka biskupija]] == Izvori == {{izvori}} * [http://www.spiegel.de/politik/ausland/0,1518,607424,00.html Internet, web stranica časopisa "Spiegel"] {{de icon}} * [http://www.biskupija-banjaluka.org/ Banjalučka biskupija] == Vanjske veze == * [http://www.biskupija-banjaluka.org/obespravljeni/croatian/I_pog.htm Knjiga: U obrani obespravljenih, Franjo Komarica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430071409/http://www.biskupija-banjaluka.org/obespravljeni/croatian/I_pog.htm |date=2011-04-30 }} {{Redoslijed| |prethodnik = [[Alfred Pichler]] |gl_članak_funkcija=[[Banjolučka biskupija]] |nasljednik= [[Marko Semren]] }} {{Lifetime|1946||Komarica, Franjo}} [[Kategorija:Biografije, Banja Luka]] [[Kategorija:Ordinariji Banjalučke biskupije]] [[Kategorija:Hrvatski biskupi]] <!--[[Kategorija:Bosanskohercegovački biskupi]]--> 3dqk7ax8vio06hz47l6aq51jxmgw4n3 0 4569786 42655882 42451700 2026-07-16T11:19:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655882 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Froissartove ''Hronike''}} [[Image:BNMsFr2643FroissartFol97vExecHughDespenser.jpg|thumb|Pogubljenje [[Hugh Despenser Mlađi|Despensera Mlađeg]], minijatura iz [[Froissart Louisa od Gruuthusea (BnF Fr 2643-6)|jednog od poznatijih rukopisa]] ''Hronika''.]] [[Image:Madness of Charles VI.jpg|thumb|[[Charles VI od Francuske]] napada svoje prijatelje u nastupu ludila]] [[File:Fire carles6.jpg|thumb|[[Bal des Ardents]] u Gruuthuse MS: Charles VI se šćućuruje ispod haljine [[Joan II, grofica Auvergnea|vojvotkinje Berryja]] u sredini lijevog dijela slike, a gorući plesači su u u njenoj sredini]] '''Froissartove ''Hronike''''' (ili '''''Chroniques''''') prozni su [[ljetopis]] [[stogodišnji rat|Stogodišnjeg rata]] napisan u 14. vijeku od strane [[Jean Froissart|Jeana Froissarta]]. ''Hronike'' počinju događajima koji su doveli do svrgavanja [[Edward II od Engleske|Edwarda II]] 1326. i obuhvataju period do 1400. godine, prepričavajući događaje u zapadnoj Evropi, prevashodno u [[engleska|Engleskoj]], [[francuska|Francuskoj]], [[škotska|Škotskoj]], [[Niske Zemlje|Niskim Zemljama]] i na [[iberijski poluotok|Iberijskom poluotoku]], iako povremeno spominju ostale zemlje i regije poput [[italija|Italije]], [[njemačka|Njemačke]], [[irska|Irske]], [[Balkan]]a, [[kipar|Kipra]], [[turska|Turske]] i [[Sjeverna Afrika|Sjeverne Afrike]]. ''Hronike'' se vijekovima priznaju kao glavni izražaj [[viteštvo|viteške]] kulture Engleske i Francuske u 14. vijeku. [[Froissart]]ovo djelo sagledava se kao jedno od životnog značaja za obaviješteno razumijevanje evropskog 14. vijeka, naročito Stogodišnjeg rata. Međutim, današnji historičari također prepoznaju da ''Hronike'' imaju i mnoge nedostatke kao historijski izvor: sadrže netačne datume, imaju pobrkanu geografiju, daju netačne procjene veličina vojski i gubitaka u ratu i potencijalno su pristrasne u korist autorovih pokrovitelja. Froissart se ponekada ponavlja ili opisuje naizgled nevažne teme. Ipak, njegovi opisi bitaka su živahni i privlačni. Za ranije periode Froissart je zasnivao svoj rad na ostalim postojećim hronikama, ali njegova vlastita iskustva, kombinirana sa onima intervjuiranih svjedoka, snabdijevaju dosta detalja kasnijih knjiga. Iako Froissart možda nikada nije bio u bici, posjetio je [[Sluys]] 1386. kako bi vidio pripreme za invaziju Engleske. Bio je prisutan tokom drugih značajnih događaja kao što su krštenje [[Richard II od Engleske|Richarda II]] u [[Bordeaux]]u 1367. godine, krunisanje kralja [[Charles V od Francuske|Charlesa V od Francuske]] u [[Rheims]]u 1380. godine, vjenčanje [[Jean, vojvoda Berryja|vojvode Jeana od Berryja]] i [[Joan II, grofica Auvergnea|Jeanne od Boulogne]] u Riomu i veseli ulazak francuske kraljice [[Isabeau od Bavarske]] u Pariz, oboje 1389. godine. Sir [[Walter Scott]] jednom je primijetio da je Froissart imao "veličanstveno malo suosjećanja" za "lopovske neotesance."<ref>[https://books.google.co.uk/books?id=ChpRAAAAcAAJ&lpg=PA166&ots=EUIOh2nb5F&dq=%22marvelous%20little%20sympathy%22%20for%20the%20%22villain%20churls&pg=PA166#v=onepage&q=%22marvelous%20little%20sympathy%22%20for%20the%20%22villain%20churls&f=false Sir Walter Scott: Tales of my landlord]</ref> Istinito je da Froissart često izostavlja priču o običnim ljudima tog vremena, ali to je većinom posljedica njegovog izloženog cilja da ne piše generalnu hroniku već historiju viteških podviga koji su se desili za vrijeme ratova između Francuske i Engleske. Ipak, Froissart nije bio ravnodušan prema utjecaju ratova na ostatak društva. Njegova Knjiga II mnogo se fokusira na narodne ustanke u različitim dijelovima zapadne Evrope (Francuska, Engleska i Flandrija) i u tom dijelu ''Hronika'' autor često pokazuje dobro razumijevanje faktora koji su utjecali na lokalne ekonomije i njihov efekat na društvo u cjelini; također se čini da je imao mnogo suosjećanja za stanje siromašnijih slojeva gradskih populacija Flandrije.<ref>Peter Ainsworth, 'Froissardian perspectives on late-fourteenth-century society', u Jeffrey Denton and Brian Pullan (urednici), ''Orders and Hierarchies in Late Medieval and Renaissance Europe'' (Basingstoke / London: Macmillan Press, 1999), str. 56-73.</ref> ''Hronike'' su vrlo opširno djelo: sa svojih gotovo 1,5 miliona riječi, spadaju u najduža djela napisana u francuskoj prozi u kasnom srednjem vijeku.<ref>{{cite web|last=Croenen|first=Godfried|title=Online Froissart|url=http://www.hrionline.ac.uk/onlinefroissart/apparatus.jsp?type=context&context=how_the_material_was_selected|publisher=HRIOnline|accessdate=26. decembar 2013|archivedate=2015-07-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150716115000/http://www.hrionline.ac.uk/onlinefroissart/apparatus.jsp?type=context&context=how_the_material_was_selected|deadurl=yes}}</ref> Objavljena je nekolicina modernih potpunih izdanja, ali je tekst štampan od 15. vijeka pa nadalje. [[Enguerrand de Monstrelet]] nastavio je ''Hronike'' do 1440. godine, dok je [[Jean de Wavrin]] dodao velike dijelova istog u svoje vlastito djelo. U 15. i 16. vijeku Hronike su prevedene na danski, engleski, latinski, španski, talijanski i danski. Tekst Froissartovih Hronika očuvan je u više od 150 rukopisa, od kojih su mnogi ilustrirani, neki opsežno.<ref>Godfried Croenen, 'Froissart illustration cycles', in Graeme Dunphy (ed.), ''The Encyclopedia of the Medieval Chronicle'' (Leiden: Brill, 2010), I, 645-650.</ref> == Pozadina == [[File:The Dukes of Berry and Burgundy Departing from Paris to Meet with the Duke of Bretagne.jpg|thumb|Vojvode Berryja i Burgundije napuštaju Pariz kako bi se sreli sa vojvodom Bretanje, minijatura iz 1480-83]] [[Jean Froissart]] potiče iz [[Valenciennes]]a u [[grofovija Hainaut|Grofoviji Hainaut]], na zapadnom vrhu teritorija [[Sveto rimsko carstvo|Svetog Rimskog carstva]], na granici sa Francuskom (sada se nalazi u Francuskoj). Čini se da je potekao iz onoga što bi se danas nazivalo srednjom klasom, ali je proveo dosta svog odraslog doba na dvorovima i preuzeo je svjetonazor feudalne aristokratije kasnog srednjeg vijeka, koja je isprva činila njegovo čitateljstvo. Čini se da je zarađivao za život pisanjem i svojevremeno je bio značajan francuski pjesnik. Barem pri kraju života preuzeo je [[sveti zavjet]] i primao je unosan [[beneficijum]]. Prvo je napisao rimovanu hroniku za englesku kraljicu [[Philippa od Hainaulta|Philippu od Hainaulta]], koju joj je ponudio 1361. ili 1362. godine.<ref>Normand R. Cartier, 'The lost chronicle', ''Speculum'' 36 (1961), 424-434; Peter F. Ainsworth, ''Jean Froissart and the Fabric of History: Truth, Myth, and Fiction in the Chroniques'' (Oxford: Clarendon Press, 1990), str. 32-50; Jean Devaux, 'From the court of Hainault to the court of England: the example of Jean Froissart', in Christopher Allmand (ed.), ''War, Government and Power in Late Medieval France'' (Liverpool: Liverpool UP, 2000), str. 1-20.</ref> Tekst njegovih najranijih historijskih djela, koje je Froissart sam spomenuo u prologu svojih ''Hronika'', obično se smatraju izgubljenim, ali neki naučnici tvrde da bi se rukopis iz 14. vijeka koji sadrži rimovanu hroniku, čiji se fragmenti sada čuvaju u bibliotekama u Parizu i Berlinu, mogao identificirati kao takozvana 'izgubljena hronika'.<ref>Dominique Stutzmann, 'Un deuxième fragment du poème historique de Froissart', ''Bibliothèque de l'Ecole des Chartes'', 164 (2006), 573-580.</ref> == Sinopsis == [[Image:BattleofSluys.jpeg|thumb|[[Bitka kod Sluysa]], 1340, u Gruuthuse MS]] [[File:The battle of Poitiers.jpg|thumb|[[Bitka kod Poitiersa (1356)]], u rukopisu iz c. 1410, koji miješa scene sa pozadinama sa uzorcima i (kao i ovdje) naturalističkim pozadinama]] Neki od važnih događaja zabilježenih u ''Froissartovim hronikama'': '''Knjiga I''' 1322–1377 * [[Edward II od Engleske|Edward II]] svrgnut i uspon [[Edward III od Engleske|Edwarda III]] (1327) * Smaknuće [[Hugh Despenser Mlađi|Hugha Despensera Mlađeg]] (1326) * Pohod [[Edward III od Engleske|Edwarda III]] u Škotskoj (1327) * Vjenčanje [[Edward III od Engleske|Edwarda III]] sa [[Philippa od Hainaulta|Philippom od Hainaulta]] (1328) * Potraga [[Edward III od Engleske|Edwarda III]] za saveznicima u Niskim Zemljama protiv [[Philippe VI od Francuske|Philippea VI od Valoisa]] * Pohod Thiérache (1339) * [[Bitka kod Sluysa]] (1340) * [[Opsada Tournaija (1340)]] * [[Rat za bretonsko naslijeđe]] (1340-1364) * Pohod [[grof Derbyja|grofa Derbyja]] u [[gaskonja|Gaskonji]] (1344-1345) * [[Bitka kod Crécyja]](1346) * [[Opsada Calaisa(1346)|Opsada Calaisa]] (1346-1347) * [[Bitka kod Neville's Crossa]] (1346) * [[Bitka kod Winchelsea]] (1350) * [[Bitka kod Poitiersa (1356)]] * [[Étienne Marcel]] vodi pobunu trgovaca u [[Pariz]]u (1358) * [[Žakerija]] (1358) * [[slobodno društvo|Slobodna društva]] * Pohodi [[Edward Crni Princ|Crnog Princa]] na jugu Francuske * Pohod Edwarda III na Rheims (1359-1360) * [[Ugovor iz Brétignyja]] (1360) * Smrt kralja [[Jean II od Francuske|Jeana II od Francuske]] (1364) * [[Bitka kod Cocherela]] (1364) * [[Bitka kod Auraya]] (1364); kralj [[rat za bretonsko naslijeđe|Rata za bretonsko naslijeđe]] * [[Kastiljski građanski rat]] (1366-1369): pohodi [[Edward Crni Princ|Crnog Princa]] na Iberijskom poluotoku; [[Bitka kod Nájere]] (1367); [[Bitka kod Montiela]] (1369) * [[opsada Limogesa|Pljačka Limogesa]] (1370) * Bitka kod Chizéa (1373) * Smrti Crnog Princa i Edwarda III (1377); uspon [[Richard II od Engleske|Richarda II]] [[File:Chroniques de Froissart (15e eeuw) - Slag op het Beverhoutsveld.png|thumb|right|Chroniques de Froissart Bitka kod Beverhoutsvelda.]] '''Knjiga II''' 1376–1385 * [[zapadna šizma|Veliki raskol]] * [[Bitka kod Roosebekea]] * [[Seljački ustanak u Engleskoj|Seljački ustanak]] u Engleskoj * Vjenčanje [[Charles VI od Francuske|Charlesa VI]] sa [[Isabeau de Bavière|Isabellom od Bavarske]] '''Knjiga III''' 1386–1388 * Francuske pripreme za prekinutu invaziju Engleske * Konačni [[sudski dvoboj]] naređen od strane francuskog suda između [[Jean de Carrouges|Jeana de Carrougesa]] i [[Jacques Le Gris|Jacquesa Le Grisa]] * [[Richard II od Engleske|Richard II]] u sukobu sa svojim ujacima * [[Bitka kod Otterburna]] '''Knjiga IV''' 1389–1400 * [[Bal des Ardents]] na festivalu u čast [[Isabeau de Bavière|Isabelle od Bavarske]] * Turnir u [[Smithfield, London|Smithfieldu]] održan od strane [[Richard II od Engleske|Richarda II]] * Smrt [[Gaston III od Foix-Béarna|Gastona III od Foix-Béarna]] * Ludost [[Charles VI od Francuske|Charlesa VI]] * Richard II svrgnut i uspon [[Henry IV od Engleske|Henrika IV]] * [[Bitka kod Nikopolja]] i masakr zarobljenika == Sastav i izvori == Froissart je počeo sa pisanjem Knjige I očuvane hronike u prozi nekada nakon 1370. godine, ali možda i tek 1379-1381, moguće na zahtjev [[Robert de Namur|Roberta de Namura]], kojem je posvećena najranija verzija.<ref>Jean-Marie Moeglin, 'Froissart, le métier d'historien et l'invention de la Guerre de Cent Ans', ''Romania'' 124 (2006), 429-470.</ref> U prologu te verzije proznog teksta, Froissart je opravdavao svoje novo preduzeće svojom željom da se poboljša u odnosu na svoje prve pokušaje da napiše historijski prikaz ranih godina Stogodišnjeg rata. Naročito je nijekao svoju raniju rimovanu hroniku, čija tačnost, priznao je, nije uvijek bila tako dobra koliko važna pitanja poput rata i viteškog junaštva zahtijevaju. Kako bi poboljšao kvalitet i historijsku tačnost svog djela, Froissart je obznanio svoju namjeru da sada slijedi kao svoj glavni izvor ''Vrayes Chroniques'' [[Jean Le Bel|Jeana Le Bela]], koji je ispoljio jaku kritiku o stihu kao pogodnom načinu ozbiljnog pisanja o historiji. Froissart je također koristio druge tekstove, kao što je ''Život Crnog princa'' [[Chandos Herald|Chandosa Heralda]], naročito za pohod [[Edward Crni princ|Crnog princa]] u Španiji 1366-1367.<ref>J.J.N. Palmer, 'Book I (1325-78) and its sources', u J.J.N. Palmer (ed.), ''Froissart: Historian'' (Woodbridge: Boydell Press, 1981), str. 7-24; Peter F. Ainsworth, 'Collationnement, montage et ''jeu parti'': le début de la campagne espagnole du Prince Noir (1366-67) dans les ''Chroniques'' de Jean Froissart, ''Le Moyen Âge'', 100 (1994), 369-411.</ref> Nadalje, unio je neke službene dokumente u svoj tekst, uključujući i čin [[omaž|''hommagea'']] od strane kralja [[Edward III od Engleske|Edwarda III]] francuskom kralju [[Philippe VI od Francuske|Philippeu VI]] (1331) i englesku verziju [[Ugovor iz Brétignya|Mirovnog ugovora iz Calaisa]] (1360). [[File:Pierre leCruel.jpg|thumb|left|[[Henrike II od Kastilje|Henrike II]] ubija svog prethodnika kao [[kruna Kastilje|kralja Kastilje i Leóna]], [[Pedro I od Kastilje|Pedra Okrutnog]], na ranoj ilustraciji preuzetoj sa [http://www.hrionline.ac.uk/onlinefroissart/browsey.jsp?img0=e&pb0=Bes-1_286v&div0=ms.f.transc.Bes-1&panes=1&disp0=pb Besançon, BM, MS 864] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303211059/http://www.hrionline.ac.uk/onlinefroissart/browsey.jsp?img0=e&pb0=Bes-1_286v&div0=ms.f.transc.Bes-1&panes=1&disp0=pb |date=2016-03-03 }} (ca. 1410-1420)]] Le Bel je napisao svoju hroniku za [[Jean od Beaumonta|Jeana, lorda Beaumonta]], ujaka [[Philippa od Hainaulta|Philippe od Hainaulta]], koji je podržavao [[Isabella od Francuske|kraljica Isabella]] i [[invazija Engleske (1326)|pobunu]] koja je dovela do uklanjanja Edwarda II 1326. godine. Jean od Hainaulta također je sudjelovao u nekoliko ranijih bitaka [[stogodišnji rat|Stogodišnjeg rata]], prvo na engleskoj strani, potom na Francuskoj. Njegov unuk, [[Guy II od Blois-Châtillona|Guy II, grof Bloisa]], kasnije je postao glavni pokrovitelj Froissartovih ''Hronika''. Sam Jean Le Bel je u svom djelu izrazo veliko divljenje prema Edwardu III, u čijem se [[bitka za Stanhope Park|pohodu na Weardale]] protiv Škota iz 1327. također borio. Iz svih tih razloga Froissart je visoko cijenio Le Belovu hroniku kao pouzdan izvor informacija o događajima koji su doveli do izbijanja rata između Francuske i Engleske i o ranim fazama Stogodišnjeg rata. Usporedba Froissartove Knjige I sa Le Belovim djelom pokazuje da je u ranim dijelovima ''Hronika'' (do c.1360) Froissart često direktno kopirao i razvijao vrlo velike dijelove Le Belovog teksta. Čini se da je Froissart napisao nove koncepte za Knjigu I, koja pokriva period do 1378/1379, u različito vrijeme. Naučnicima je danas nekoliko od tih različitih verzija poznato prema jedinstvenim rukopisima koji su prenijeli njihove tekstove, kao što su 'Amiens', 'Valenciennes' i 'Rim' verzije Knjige I, tako nazvane prema rukopisima koji su se čuvali u općinskim bibliotekama Amiensa i Valenciennesa i u [[vatikanska biblioteka|Vatikanskoj biblioteci]]. Takozvana 'Rim' verzija Knjige I, od koje je očuvano samo manje od pola (pokrivajući period do c.1350), nesumnjivo je najnovija verzija: napisana je pri kraju Froissartovog života, najranije u kasnoj 1404. godini.<ref>George T. Diller, 'La dernière rédaction du premier livre des ''Chroniques'' de Froissart. Une étude du Reg. lat. 869', ''Le Moyen Âge'', 76 (1970), 91-125</ref> Prethodila ju je 'C' verzija Knjige I, napisana nekada između 1395. i 1399. godine, koja se dugo smatrala izgubljenom; 'C' verzija zapravo je očuvana u vidu jednog rukopisa koji se sada nalazi u [[biblioteka Newberry|Biblioteci Newberry]] u Chicagu.<ref>Godfried Croenen, 'A 'refound' manuscript of Froissart revisited: Newberry MS f.37', ''French Studies Bulletin'', 31 (2010), 56-60; G. Croenen, Jean Froissart, Chronicles [B/C verzija], u M. Livingston i K. DeVries (urednici) ''The Battle of Crécy: A Casebook'' (Liverpool: Liverpool University Press, 2015), str. 407-410.</ref> [[Image:BNMsFr2643FroissartFol97vBatNevilleCross.jpg|thumb|left|[[Bitka kod Neville's Crossa]], 1346, iz [[Froissart Louisa od Gruuthusea (BnF Fr 2643-6)|Gruuthuseovog rukopisa]].]] Naučnici su mnogo raspravljali o redoslijedu ostalih verzija.<ref>J.J.N. Palmer, 'Book I (1325-78) and its sources', in J.J.N. Palmer (ed.), ''Froissart: Historian'' (Woodbridge: Boydell Press, 1981), 7-24.</ref> Do sada nije postignut koncenzus koji obuhvata sve verzije i njihove odnose, iako većina specijalista sada smatra da su verzije 'Amiens' i 'Valenciennes' nastale prije takozvane 'B' redakcije.<ref>George T. Diller (ed.), ''Froissart. Chroniques. Livre I. Le manuscrit d'Amiens. Bibliothèque municipale n° 486'', 5 vols. (Geneva: Droz, 1991-1998); Michael Schwarze, ''Generische Wahrheit - Höfischers Polylog im Werk Jean Froissarts'' (Wiesbaden: Franz Steiner, 2003), str. 209; Jean-Marie Moeglin, 'Froissart, le métier d'historien et l'invention de la Guerre de Cent Ans', ''Romania'' 124 (2006), 429-470.</ref> Verzija 'Amiens' i skraćena verzija Knjige I ([http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b9061593n/f3.item Pariz, BnF, fr. 10144]) vjerojatno su napisane u periodu 1384-1391, ali se čini da je verzija 'Amiens' nastala prije njih dvije.<ref>G. Croenen, Jean Froissart, Chronicles [verzija Amiens i skraćena verzija], u M. Livingston i K. DeVries (urednici) ''The Battle of Crécy: A Casebook'' (Liverpool: Liverpool University Press, 2015), str. 396-397, 400-402.</ref> Redakcija 'B' je verzija Knjige I koju je uredio S. Luce za Société d'Histoire de France i koja predstavlja ono što se često smatra 'standardnom' verzijom Knjige I.<ref>Siméon Luce (ed.), ''Chroniques de J. Froissart'' [Knjiga I] 8 svezaka (Pariz: Société de l'histoire de France, 1869-1888).</ref> Sam Luce bio je uvjeren da je verzija 'B' predstavljala najranije dovršeno stanje Knjige I i da je ona prema tome prethodila tekstu 'Amiens'. Dokazi iz teksta, međutim, ukazuju na datum stastavljanja u ili ubrzo nakon 1391. godine, dakle sigurno nakon verzije 'Amiens'.<ref>G. Croenen, Jean Froissart, Chronicles [verzija B/C], u M. Livingston i K. DeVries (urednici) ''The Battle of Crécy: A Casebook'' (Liverpool: Liverpool University Press, 2015), str. 407-410.</ref> Prva verzija druge knjige Froissartovih ''Hronika'', koja, kako se čini, prema autorovom mišljenju nikada nije bila odvojena knjiga već nastavak koji je pokrivao period 1378-1385, vjerojatno za dovršena tokom kasnih 1380-ih.<ref>Peter Ainsworth, 'Froissart and his Second Book', In: Christopher Allmand (ed.), ''War, Government and Power in Late Medieval France'' (Liverpool: Liverpool University Press, 2000), str. 21-36.</ref> Ne čini se da se zasnivala na već postojećim hronikama i stoga je u potpunosti Froissartovo vlastito djelo. Knjiga II, međutim, uključuje proširen izvještaj o flamanskoj pobuni protiv grofa u godinama 1379-1385, koji je Froissart prethodno sastavio kao odvojen tekst i koji je poznat kao ''Hronika Flandrije''. Froissart je uključio nekoliko službenih dokumenata u svoju ''Hroniku Flandrije'', koji su se također držali u Knjizi II ''Hronika'', uključujući tekst [[Mir u Tournaiju|Sporazuma u Tournaiju]] (1385) kojim je ponovo uspostavljen mir između flamanskih gradova i njihovog grofa. Kao što je slučaj i sa Knjigom I, čini se da je Froissart također ponovo napisao kasnije knjige svojih ''Hronika''. Pored ''Hronike Flandrije'', opstale su barem tri autorske verzije Knjige II. Većina rukopisa Knjige II sadrže jednu od dvije ranije verzije, koje imaju gotovo identičan tekst, osim manjeg broja poglavlja u kojima postoje značajne razlike. Rukopisi te dvije ranije verzije pružili su osnovu za sva moderna izdanja. Također postoji kasnija verzija Knjige II, koja datira iz poslije 1395. godine i očuvana je samo u rukopisu iz Newberryja koji također sadrži 'C' verziju Knjige I.<ref>Godfried Croenen, 'A 'refound' manuscript of Froissart revisited: Newberry MS f.37', ''French Studies Bulletin'', 31 (2010), 56-60.</ref> Newberryjska verzija Knjige II je znatno drukčija od ostalih poznatih verzija i nesumnjivo je rezultat opširne autorske prerade teksta, što je uključivalo dodavanje važnog materijala koji se ne javlja u ostalim verzijama. Tekst iz Newberryja još uvijek nije potpuno uređen i djelimično je prepisan za [http://www.hrionline.ac.uk/onlinefroissart/browsey.jsp?GlobalMode=facsimile&img0=&pb0=Chi-2_1r&GlobalWord=0&div0=ms.f.transc.Chi-2&disp0=pb&GlobalShf=&panes=1&NavDiv0=ms.f.transc.Chi-2&NavBy0=shf&NavPb0=Chi-2_1r&NavMsch0=Chi-2_1&NavShf0=Chi-2_SHF_2C-4&NavGo=Go Froissart Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160314044723/http://hrionline.ac.uk/onlinefroissart/browsey.jsp?disp0=pb&div0=ms.f.transc.chi-2&globalmode=facsimile&globalshf=&globalword=0&img0=&navby0=shf&navdiv0=ms.f.transc.chi-2&navgo=go&navmsch0=chi-2_1&navpb0=chi-2_1r&navshf0=chi-2_shf_2c-4&panes=1&pb0=chi-2_1r |date=2016-03-14 }}. Prva verzija Knjige III, koja obuhvata period od 1385. do 1390. godine, ali u koju također spada opširna retrospektiva na ranije periode, moguće da je završena 1390. ili 1391. i predstavlja onu koja je pronađena u gotovo svim očuvanim rukopisima. Druga verzija postoji u vidu jednog rukpisa (Pariz, Bibliothèque nationale de France, MS fr. 2650).<ref>Godfried Croenen, 'La tradition manuscrite du Troisième Livre des ''Chroniques'' de Froissart', in Valérie Fasseur (ed.), ''Froissart à la cour de Béarn: l'écrivain, les arts et le pouvoir'' (Turnhout: Brepols, 2009), str. 15-59.</ref> Ta druga verzija vjerojatno je kasnije prerada od strane samog Froissarta: slijedi uzorak koji se može vidjeti u različitim autorskim verzijama Knjige II, sa mnogim poglavljima koja su ostala ista i nekim poglavljima koja su u velikoj mjeri ponovo pisana.<ref>Godfried Croenen, 'Stemmata, philology and textual history: a response to Alberto Varvaro', ''Medioevo Romanzo'', 34 (2010), 398-402.</ref> Knjiga IV, čiji tekst seže do 1400. godine, ostaje nepotpuna i vjerojatno je, poput verzije 'Rome' Knjige I, napisana nakon 1404. godine. Nagao prekid Knjige IV vjerojatno se može objasniti Froissartovom smrću, do koje je možda došlo dok je pisao taj dio ''Hronika''. [[File:Battle of La Roche-Derrien.jpg|thumb|Zarobljavanje vojvode Bretanje u [[bitka kod La Roche-Derriena|Bici kod La Roche-Derriena]], 1347]] Knjiga IV prenesena je u 21 rukopisu, koji predstavljaju jednu jedinstvenu autorsku verziju.<ref>Alberto Varvaro, 'Problèmes philologiques du Livre IV des ''Chronique'' de Jean Froissart', u Godfried Croenen & Peter Ainsworth (urednici), ''Patrons, Authors and Workshops: Books and Book Production in Paris around 1400'' (Leuven: Peeters, 2006), str. 255-277.</ref> Tekst pokazuje tragove prerade od strane 'korektora', koji nije bio autor već neko ko je pripremao tekst, moguće autograf, za reprodukciju. Za razliku od ostale tri knjige ''Hronika'', čini se da je Knjiga IV ostala nepoznata dugo vremena, dok nije otkrivena u drugoj polovini 15. vijeka, kada su stvorene prve rukopisne kopije tog teksta, a on počeo kružiti u dvorskim krugovima [[vojvoda Burgundije]].<ref>Alberto Varvaro, ''La tragédie de l'histoire. La dernière œuvre de Jean Froissart'' (Paris: Classiques Garnier, 2011).</ref> == Iluminirani rukopisi == ''Hronike'' su gotovo odmah bile popularne među plemstvom, a mnogi rukopisi bili su skupocjeno iluminirani. U prvoj četvrtini 15. vijeka pariški trgovci knjigama stvorili su mnoge ilustrirane kopije Knjige I, kao i neke kopije Knjiga II i III. Gotovo polovina tih očuvanih kopija može se povezati sa specifičnom ''libraire'', zvanom Pierre de Liffol.<ref>Godfried Croenen, Mary Rouse & Richard Rouse, 'Pierre de Liffol and the manuscripts of Froissart’s ''Chronicles'', Viator 33 (2002), 261-293; 'Les Chroniques de Jean Froissart', ''Art de l’enluminure'', 31 (2009).</ref> Na tim se kopijama može primijetiti rad nekoliko umjetničkih ruku, ali čini se da se dva anonimna slikara minijatura ističu kao redovni saradnici u Liffolovoj proizvodnji: [[Boethius majstor]] i [[Giac majstor]]. U burgundijskim Niskim Zemljama od oko 1470. došlo je do određenog oživljavanja interesovanja za ''Hronike'' i neki od najskupljih ciklusa flamanske iluminacije stvoreni su u svrhu ilustriranja Froissartovih ''Hronika''. Nekoliko potpunih kopija četiri knjige, kao i svi ilustrirani rukopisi iz Knjige IV, potiču iz tog perioda.<ref>Laetitia Le Guay, ''Les princes de Bourgogne lecteurs de Froissart. Les rapports entre le texte et l'image dans les manuscrits enluminés du livre IV des Chroniques'' (Turnhout: Brepols, 1998).</ref> Dok su ranije ilustracije većinom prilično jednostavne i šablonske, sa ukrašenim pozadinama, veće slike tog kasnijeg perioda često su pune detalja i imaju opsežne prikaze krajolika, enterijera ili gradova u svojim pozadinama. Većina prikazanih slika potiče iz tog perioda. Jedna od najraskošnije iluminiranih kopija bila je ona [[Louis od Gruuthusea|Louisa od Gruuthusea]], [[flamanci|flamanskog]] plemića, iz 1470-ih. Četiri sveska [[Froissart Louisa od Gruuthusea (BnF Fr 2643-6)|te kopije]] (BnF, Fr 2643-6) sadrže 110 minijatura koje su naslikali neki od najboljih umjetnika iz [[Bruges]]a tog doba. Među njima je [[Loiset Lyédet]], koji je identificiran kao slikar koji je stvorio minijature u prva dva sveska. Oni u trećem i četvrtom svesku pripisani su saradnji između [[majstor Antonija od Burgundije|majstora Antonije od Burgundije]], [[majstor Dresdenskog molitvenika|majstora Dresdenskog molitvenika]] i [[majstor Margarete od Yorka|majstora Margarete od Yorka]].<ref>Ilona Hans-Collas & Pascal Schandel, ''Manuscrits enluminés des anciens Pays-Bas méridionaux. I. Manuscrits de Louis de Bruges'' (Paris: Bibliothèque nationale de France, 2009), str. 272-283.</ref> Mnoge od prikazanih ilustracija potiču iz te kopije. == Napomene == {{Reflist|2}} == Dodatna literatura == * Jolliffe, John. ''Froissart's Chronicles'' (London: Faber & Faber, 2012) == Vanjske poveznice i literatura == {{Commons category|Jean Froissart}} *[http://www.hrionline.ac.uk/onlinefroissart/index.jsp Froissart online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140809043717/http://www.hrionline.ac.uk/onlinefroissart/index.jsp |date=2014-08-09 }} *Jean Froissart, ''Chronicles'', [[Penguin Classics]], 1978 {{ISBN|0-14-044200-6}} (sa gotovo 500 stranica čak je i ovo samo izvod). *[http://www.maisonstclaire.org/resources/chronicles/froissart/froissartschronicle.html Hronike Engleske, Francuske, Španije, itd.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406131501/http://www.maisonstclaire.org/resources/chronicles/froissart/froissartschronicle.html |date=2016-04-06 }} Nastavljeni projekat umrežavanja čitavog prevoda [[Thomas Johnes|Thomasa Jonesa]] iz 1805. *[http://www.nipissingu.ca/department/history/muhlberger/froissart/tales.htm ''Froissartove priče''] - izvodi iz izdanja 1849. prevoda Thomasa Johnesa (1805). *[http://etext.lib.virginia.edu/etcbin/browse-mixed-new?id=FroChro&tag=public&images=images/modeng&data=/texts/english/modeng/parsed ''Froissartove hronike''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021223152838/http://etext.lib.virginia.edu/etcbin/browse-mixed-new?id=FroChro&tag=public&images=images/modeng&data=/texts/english/modeng/parsed |date=2002-12-23 }} - izvodi iz Harvard Classics prevoda [[John Bourchier, 2. baron Bernersa|Johna Bourchiera, lorda Bernersa]] iz 1910. *[http://www.liv.ac.uk/~gcroenen/biblio.htm Opsežna bibliografija koju je prikupio dr Godfried Croenen] *[http://www.medievalist.globalfolio.net/eng/f/index.php Puno izdanje Froissartovih hronika u 12 svezaka, preveo Thomas Johnes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140404122141/http://www.medievalist.globalfolio.net/eng/f/index.php |date=2014-04-04 }} [[Kategorija:Hronika]] [[Kategorija:Francuska književnost]] ksz3bln8tu043589z3saiw8rftwlqp5 0 4570239 42655744 42538186 2026-07-16T06:49:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655744 wikitext text/x-wiki {{druga upotreba|drugu osobu|Filip III Hrabri}} {{Vladar (SR) | ime = Filip III | slika = Felipe3-Spain.jpg | širina_slike = 250px | opis_slike = Filip III od Španije | puno_ime = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1578|4|14}} | mesto_rođenja = [[Madrid]] | grb = | opis_grba = | država_rođenja = [[Španija]] | datum_smrti = {{Datum smrti|1621|3|31|1578|4|14}} | mesto_smrti = [[Madrid]] | država_smrti = [[Španija]] | sahranjen = | funkcija = | vladavina = | prethodnik = | naslednik = | dinastija = | otac = | majka = | supružnik = | deca = }} '''Filip III''' ({{jez-špa|Felipe III}}; [[Madrid]], [[14. april]] [[1578]] – [[Madrid]], [[31. mart]] [[1621]]) je bio [[kralj]] [[Španija|Španije]] i kralj [[Portugalija|Portugalije]], gde je vladao kao '''Filip II'''. Rođen je kao sin kralja [[Filip II od Španije|Filipa II]] i njegove supruge Ane, koja je bila ćerka sestre Filipa II, Filip III je takođe u istoriji ostao poznat pod svojim nadimkom Pobožni. Njegova supruga, [[Margarita od Austrije (1584—1611)|Margarita Austrijska]], ćerka [[Karl II Štajerski|Karla II Štajerskog]], rodila je petoro dece. Jedan od sinova, [[Filip IV od Španije|Filip IV]], nasledio je Filipa III nakon njegove smrti [[31. mart]]a [[1621]]. godine. Jedna od ćerki [[Ana od Habzburga|Ana od Austrije]] (1601–1666) udata je za francuskog kralja [[Luj XIII|Luja XIII]], a druga [[Marija Ana od Španije|Marija Ana]] (1606–1646) udata za [[Ferdinand III, car Svetog rimskog carstva|Ferdinanda III Habzburškog]]. Njegova vladavina predstavljala je početak dekadencije španskog carstva koje su do vrhunca moći doveli Karlo V i Filip II. Filip je bio pre svega ljubitelj teatra i lova, i kao takav nije se mnogo interesovao za državničke poslove, te je brigu o tome predao u ruke vojvodi od Lerme, koji je opet, državničke obaveze preneo na svog potčinjrnog, Rodriga Kalederona. Pod uticajem vojvode od Lerme, španski dvor se privremeno preselio u Valjadolid 1601. godine, da bi se u Madrid vratio 1606. godine. Za vreme Filipove vladavine nastavljena su proterivanja španskih muslimana u [[Tunis]] i [[Maroko]]. Godine [[1609]]. 300,000 muslimana je bilo primorano napustiti Španiju. Filip III je iskoristio priliku da potpiše mirovni sporazum sa novim engleskim kraljem, [[Džejms I Stjuart|Džejmsom I]], i okonča rat sa [[Engleska|Engleskom]] koji su započeli njegov otac i Jakovljeva prethodnica, [[Elizabeta I Tjudor|Elizabeta I]]. Rat je crpeo novac i Engleske i Španije još od [[1585]]. godine, a okončan je [[London]]skim sporazumom u [[avgust]]u [[1604]]. godine. Filip je nakon smrti francuskog kralja [[Anri IV|Anrija IV]] okončao još jedan rat - sa [[Francuska|Francuskom]], i pružio pomoć Anrijevoj udovici, kraljici [[Marija Mediči|Mariji Mediči]] u borbi protiv francuskih protestanata. Godine [[1615]]. uredio je brak između svog sina i Marijine kćerke Elizabete, te brak između svoje kćerke Ane i Marijinog sina [[Luj XIII|Luja XIII]]. Umro je u Madridu [[31. mart]]a [[1621]]. godine. == Literatura == * Allen, Paul C. Felipe III y la Pax Hispánica, 1598-1621 : el fracaso de la gran estrategia. Madrid : Alianza, D.L. 2001. {{ISBN|978-84-206-6772-0}}. == Vanjske veze == {{Commonscat|Philip III of Spain}} * [http://www.cervantesvirtual.com/historia/monarquia/felipe3.shtml Felipe III en Cervantesvirtual con enlaces] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101216075548/http://www.cervantesvirtual.com/historia/monarquia/felipe3.shtml |date=2010-12-16 }} {{niz |pre=[[Filip II od Španije|Felipe II]] |spisak=[[Datoteka:Coat of Arms of Spanish Monarch.svg|50px]]<br />[[Kraljevi Španije]]<br />1598—1621. |posle=[[Filip IV od Španije|Felipe IV]] |pre2=[[Filip II od Španije|Filipe I]] |spisak2=[[Datoteka:Shield of the Kingdom of Portugal (1481-1910).png|50px]]<br />[[Spisak portugalskih kraljeva|Kraljevi Portugalije]]<br />1598—1621. |posle2=[[Filip IV od Španije|Filipe III]] }} {{Kraljevi Španije}} {{Kraljevi Portugalije}} {{Lifetime|1578|1621|Filip 03 od Španije}} [[Kategorija:Španski vladari]] [[Kategorija:Portugalski vladari]] [[Kategorija:Asturijski monarsi]] [[Kategorija:Vojvode Burgundije]] 6v6p9zc44zz84bjbd13qtqmtm5ebxnl 0 4572117 42655564 42390899 2026-07-15T22:35:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655564 wikitext text/x-wiki {{Regija (HR) | ime = County East Riding of Yorkshire | ime_genitiv= Countya East Riding of Yorkshire | slika =East_Riding_of_Yorkshire_UK_locator_map_2010.svg | slika_opis= Pozicija East Ridinga of Yorkshir na karti [[engleska|Engleske]] | nalazi_se_u_sastavu= [[engleska|Engleske]] | upravni_oblik=[[county]] | službeni_jezik= | glavni_grad=[[Beverley]] | vladar =Susan Cunliffe-Lister<br>Martin Esq | titula_vladara= [[Lord]] poručnik<br>Visoki [[šerif]] | površina= 2479 | stanovnika=590585 | pozivni_broj = | web= | komentar = |}} '''East Riding of Yorkshire''' (čita se ''Istočni Rajding Jorkšira'') pojedostavljeno '''East Yorkshire''' je [[Engleska ceremonijalna grofovija|ceremonijalna grofovija]] na [[sjeveroistok]]u [[Engleska|Engleske]].<ref name=brit/> == Geografija == East Riding of Yorkshire leži u [[Engleske regije|regiji]] [[Yorkshire i Humber]], ima površinu od 2,479 [[km²]], na kojoj živi 590,585 stanovnika.<ref name=brit/> On [[granica|graniči]] sa [[County#Ujedinjeno Kraljevstvo|grofovijama]] [[North Yorkshire]], [[South Yorkshire]] i [[Lancashire]]. [[Grad]] [[Beverley]] u centru [[County#Ujedinjeno Kraljevstvo|grofovije]] je [[glavni grad|administrativni centar]].<ref name=brit/> [[državna uprava|Administrativno]] je podjeljen na dvije [[Engleske unitarne jedinice|unitarne jedinice]]; East Riding of Yorkshire i [[grad]] [[Kingston upon Hull]].<ref name=brit/> On se proteže od [[Yorkshire Wolds]]a na [[sjever]]u do [[estuarij]]a [[Humber]] na [[jug]]u i od [[Sjeverno more|Sjevernog mora]] na [[istok]]u do [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Derwent (Derbyshire)|Derwent]] na [[zapad]]u.<ref name=brit/> Od bijelih [[klif]]ova kod [[rt]]a Flamborough Head, preko [[brdo|brda]] [[Yorkshire Wolds]]a koja se u unutrašnjosti penju do visine od gotovo 240 [[metar]]a, prostireći se u obliku polumjeseca na [[zapad]] i [[jug]] do [[estuarij]]a [[Humber]]. [[brdo|Brda]] [[Yorkshire Wolds|Woldsa]] se postepeno spuštaju do [[ravnica|ravnice]] Holderness na [[jugoistok]]u i [[dolina]] [[Rijeka (vodotok)|rijeka]] [[Derwent (Derbyshire)|Derwent]], [[Ouse (Yorkshire)|Ouse]] i [[Aire (England)|Aire]] na [[jugozapad]]u. Suho [[krečnjak|krečnjačko]] [[tlo]] Woldsa je tanko, a [[brdo|brda]] gola i [[vjetar|vjetrovita]]. [[Ravnica]] Holderness završava na [[istok]]u, nizom nestabilnih [[gline]]nih [[klif]]ova uz obalu [[Sjeverno more|Sjevernog mora]] , gdje je [[erozija]] je ozbiljan problem [[sjever]]no od [[pijesak|pješčanog]] [[nasip]]a Spurn Head.<ref name=brit/> ==Historija== {{main|Yorkshire}} [[Historija]] West Yorkshira čvrsto je vezana uz [[Yorkshire|Yorkshir]], koji iako nikad nije bio jedinstvena [[County#Ujedinjeno Kraljevstvo|grofovija]] dijeli zajedničku historiju sa ostalim Yorkshirima, preko [[York (dinastija)|Dinastije York]]. Današnji East Riding of Yorkshire nastao je nakon [[Reforma|reforme]] [[lokalna samouprava|lokalne uprave]] [[1996]]. od [[sjever]]nog dijela tadašnje [[metropolitanska grofovija|metropolitanske grofovije]] [[Humberside]]. Još je za [[Rimsko Carstvo|rimskih]] vremena zbog [[erozija|erozije]] nestalo nekoliko [[selo|sela]] i okolnih polja u [[Sjeverno more|Sjevernom moru]], pa se obala između ljetovališta [[Hornsea]] i [[Withernsea]] štiti [[nasip]]ima. [[Sedimenti]] koju donosi [[Humber]] zasipali su male [[luka|luke]], kao što je [[Hedon]], do kog su za [[Srednji vijek|srednjeg vijeka]] mogli doploviti veći [[brod]]ovi. S druge strane nanosi mulja na [[jug]]u, kao kod sela Sunk Island, stvorili su površine [[poljoprivreda|poljoprivrednog]] zemljišta. Slično tome i [[močvara|močvarno]] [[tlo]] na [[jugozapad]]u uz rijeke [[Derwent, Yorkshire|Derwent]], [[Ouse (Yorkshire)|Ouse]] i [[Aire (England)|Aire]] je isušeno i pretvoreno u [[oranica|oranice]].<ref name=brit/> East Riding of Yorkshire je jedan od sušnijih krajeva [[Britanija (otok)|Britanije]], koji na mjestima ima manje od 600 [[milimetar|mm]] [[oborina]] godišnje.<ref name=brit/> Za [[Srednji vijek|Srednjeg vijeka]] jalovo [[tlo]] Woldsa i [[poplava|plavljene]] [[ravnica|ravnice]] regije bile su rijetko naseljene, pa su služile uglavnom za ispašu [[ovce|ovaca]].<ref name=brit/> [[Izvoz]] [[vuna|vune]] omogućio je prosperitet [[Kingston upon Hull|Hulla]] kao srednjovjekovne [[luka|luke]]. [[Melioracija|Melioracijom]] i drugim poboljšanjima provedenim u [[18. vijek]]u, taj kraj postao je jedan od najvažnijih [[poljoprivreda|poljoprivrednih]] područja Engleske, koji je nakon tog privukao velik broj novih stanovnika. Rast [[Industrija|industrije]] po [[Yorkshire|Yorkshiru]] i [[Istočni Midlands|Istočnom Midlandsu]] tokom [[19. vijek]]a utjecao je i na rast [[Kingston upon Hull|Hulla]] kao regionalne [[luka|luke]], pa je danas najveći grad regije.<ref name=brit/> East Riding of Yorkshire u velikoj mjeri ostao je [[selo|ruralni]] kraj u kom se proizvode velike količine [[žitarice|žitarica]], [[šećerna repa|šećerne repe]], [[povrće|povrća]] i [[meso|mesa]] i uzgaja puno [[stoka|stoke]], [[svinja]] i [[perad]]i . Najviše ljudi međutim radi u [[Kingston upon Hull|Hullu]] i njegovim [[predgrađe|predgrađima]], uključujući [[Beverley]], [[Cottingham, East Riding of Yorkshire|Cottingham]], [[Kirk Ella]] i [[Hessle]]. Glavne [[Industrija|industrije]] u tom području (pored [[Transport#Brodarstvo|brodarstva]]) su [[prehrambena industrija|prehrambena]] i [[kemijska industrija]].<ref name=brit/> [[Ekstrakcija]] i obrada [[Zemni gas|plina]] i [[nafta|nafte]] iz [[Sjeverno more|Sjevernog mora]] igraju važnu ulogu u [[privreda|privredi]] regije.<ref name=brit/> [[Zemni gas|Plinski]] terminal sa ogromnim podzemnim [[skladišta|skladištima]] u [[Easington, East Riding of Yorkshire|Easingtonu]] dobija plin iz bušotina u [[Sjeverno more|Sjevernom moru]].<ref name=brit/> [[Transport]] sa ostatkom Engleske značajno je poboljšan [[1981]]. kad je dovršen - [[Humber (most)|Most Humber]], raspona 1.410 [[metar]]a, najveći u [[UK|Velikoj Britaniji]] i jedan od najvećih na [[svijet]]u.<ref name=brit/> Pored [[Kingston upon Hull|Hulla]] i njegovih [[predgrađe|predgrađa]], veći [[grad]]ovi East Ridinga of Yorkshire su [[Bridlington]], [[Driffield]] i [[Goole]] na [[zapad]]u.<ref name=brit>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/East-Riding-of-Yorkshire |title= ''East Riding of Yorkshire'' |publisher = Encyclopædia Britannica |language = engleski |accessdate = 16. 10. 2016}}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|East Riding of Yorkshire}} * [http://www2.eastriding.gov.uk/ East Riding of Yorkshire Council] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161017100856/http://www2.eastriding.gov.uk/ |date=2016-10-17 }} {{en icon}} * [http://www.hullcc.gov.uk/portal/page?_pageid=221,1,221_685634&_dad=portal&_schema=PORTAL Hull City Council] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161122190436/http://www.hullcc.gov.uk/portal/page?_pageid=221,1,221_685634&_dad=portal&_schema=PORTAL |date=2016-11-22 }} {{en icon}} {{Engleski ceremonijalni countyji}} [[Kategorija:East Riding of Yorkshire| ]] [[Kategorija:Grofovije u Engleskoj]] [[Kategorija:Yorkshire i Humber]] l3malqudctss2y946os9j4bddou93da 0 4576717 42655890 42402056 2026-07-16T11:56:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655890 wikitext text/x-wiki {{Vslika | ime =Furness | slika = Furness_map.png | veličina_slike = 260px | opis_slike = [[Karta]] [[poluotok]]a | lokacija_ime = [[Spisak država|Država]] | lokacija_info = {{flag|Ujedinjeno Kraljevstvo}}<br>{{flag|Engleska}}<br>[[Cumbria]] }} '''Furness''' je [[regija]] i [[poluotok]] u [[Irsko more|Irskom moru]] na [[sjeverozapad]]u [[Engleska|Engleske]].<ref name=brit/> == Geografija == Furness je [[poluotok]] između [[estuarij]]a rijeke [[Duddon]] i zaljeva [[Morecambe (zaljev)|Morecambea]].<ref name=brit/> Na njegovom [[jug]]u leži uski 13 [[km]] dugi [[otok]] [[Walney]]<ref name=brit/> Furness je nekad bio dio [[historija Engleske|historijske]] grofovije [[Lancashire]], a danas pripada grofoviji [[Cumbria|Cumbriji]].<ref name=brit/> Izuzev uske [[obala|obalne]] [[ravnica|ravnice]], Furness je pretežno [[brdo]]vit kraj. Najveće [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] su [[Duddon]], [[Leven, Cumbria|Leven]] i [[Crake (rijeka)|Crake]], koje teku prema [[jug]]u u zaljev [[Morecambe (zaljev)|Morecambe]] u [[Irsko more|Irskom moru]].<ref name=brit/> Velik dio Furness podpada pod [[Lake District|Nacionalni park Lake District]], a [[šuma]] Roudsea je proglašena [[prirodni rezervat|rezervatom prirode]].<ref name=brit/> == Historija == Furness je postao važan u [[srednji vijek|srednjem vijeku]] radi svoje [[Furness Abbey|Opatije]], čije ruine leže [[sjever]]no od regionalnog centra [[Barrow-in-Furness]]a. [[Opatija (vjerska institucija)|Opatiju]] su osnovali [[1127]]. [[benediktinci]] pristigli iz [[Francuska|Francuske]], nju su nešto kasnije preuzeli [[cisterciti]]. Njima je [[kralj]] [[Stephen od Engleske|Stephen]] (vladao od [[1135]]. do [[1154]].), dodjelio čitav Furness kao [[feud]], pa je [[Furness Abbey|Opatija Furness]] postala jedna od najbogatijih u Engleskoj.<ref name=brit/> U to vrijeme i [[augustinci]] su osnovali svoj [[samostan]] kod Conisheada, a postojao je još jedan iz [[1188]]. kod Cartmela, koji je kasnije pretvoren u [[parohija|parohijsku]] crkvu. U tom periodu je [[Ulverston]] izrastao u [[trgovina|trgovački]] centar regije.<ref name=brit/> [[Industrija]] Furnessa se od davnina bazira na ležištima [[željezna ruda|željezne rude]] i [[vapnenac|vapnenca]] na [[jugozapad]]u, koje su iskapali već [[Furness Abbey|opatijski]] [[redovnik|redovnici]]. Proizvodnja je dosegla vrhunac [[1880-e|1880-ih]] a od tad je konstantno padala. Otvaranjem Furness [[željeznica|željeznice]] [[1846]]. pokrenut je industrijski razvoj, pa je [[Barrow-in-Furness]] izrastao u [[luka|luku]] za izvoz rudača i kao industrijski centar s [[brodogradilište]]m i [[čeličana|čeličanom]].<ref name=brit/> Kolaps tih industrija krajem [[20. vijek]]a rezultirao je velikom nezaposlenošću. Svi pokušaji da se to nadoknadi privlačenjem novih industrija, nisu uspjeli zbog izoliranosti regije. Zbog tog je [[poljoprivreda]], naročito [[stočarstvo]], danas najznačajnina [[privreda|privredna]] grana, uz [[turizam]] koji postaje sve značajniji.<ref name=brit/> Obalna [[željeznička pruga]] povezuje [[Barrow-in-Furness]] i regiju s [[Carlisle|Carlislom]] na [[sjever]]u i [[Lancashire|Lancashirom]] na [[jug]]u.<ref name=brit>{{cite web | url =https://www.britannica.com/place/Furness | title =''Furness'' | accessdate = 11. 1. 2017 | language=engleski | publisher=Encyclopædia Britannica}}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Furness Bay}} * [http://www.visitlancashire.com/explore/Furness-bay ''Furness Bay''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190916160430/https://www.visitlancashire.com/explore/Furness-bay |date=2019-09-16 }} {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Poluotoci u Ujedinjenom Kraljevstvu]] [[Kategorija:Poluotoci Irskog mora]] [[Kategorija:Geografija Engleske]] [[Kategorija:Cumbria]] 53xms3nsrallztcf7dek86swqzeuz2f 0 4590876 42655602 42358428 2026-07-16T01:51:02Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655602 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija |ime = |slika = Emma Morano.jpg |veličina = 180px |opis_slike = Morano 1930. godine |ime_po_rođenju = Emma Martina Luigia Morano |datum_rođenja = 29. novembar 1899.<ref name="GRG">{{cite web |titula = Oldest Validated Living Supercentenarians |url = http://www.grg.org/SC/WorldSCRankingsList.html |publisher = Gerontology Research Group |accessdate = 29. XI 2016 }}</ref> |mjesto_rođenja = [[Civiasco]], [[Provincija Vercelli|Vercelli]], [[Kraljevina Italija]] |datum_smrti = {{dda|2017|4|15|1899|11|29}} |mjesto_smrti =[[Verbania]], [[Provincija Verbano-Cusio-Ossola|Verbano-Cusio-Ossola]], [[Italija]] |uzrok_smrti = |prebivalište = |supružnik = Giovanni Martinuzzi <br>(m. 1926–njegova smrt 1978; rastavljeni 1938)<ref>{{cite web |url = http://www.sanfrancescopatronoditalia.it/12748_Auguri_alla_nonna_d_Italia_che_ha_visto_10_Papi.php#.UYbIqsqFPww |titula = Auguri alla nonna d'Italia che ha visto 10 Papi |publisher = San Francesco |accessdate = 5. V 2013 |jezik = it }}</ref> |djeca = 1 sin (1937–1937) |poznat_po = *najstarija živuća osoba<br>(13. maj 2016&nbsp;– 15. april 2017) *najdugovječnija italijanska lićnost ikada *posljednja živa osoba koja je bila rođena 1800-ih<!-- please do not change this to "19th century" - two more people were alive at the time of her death who were born in 1900, which is also part of the 19th century. Thanks! --> }} '''Ema Martina Luiđa Morano''' ({{jez-ita|Emma Martina Luigia Morano}}; [[29. novembar]] [[1899]]. − [[15. april]] [[2017]]) bila je [[italija]]nska [[Superstogodišnjaci|superstogodišnjakinja]] koja je od smrti [[Marija Redaeli|Marije Redaeli]] bila najstarija osoba u [[Evropa|Evropi]] a od smrti [[Suzana Mušat Džouns|Suzane Mušat Džouns]], [[12. maj]]a [[2016]] pa sve do svoje smrti bila najstarija živa osoba na svetu. Nakon njene smrti, [[15. april]]a [[2017]]. godine, titulu je nasledila [[Vajolet Braun]]. Ona je najstarija osoba koja je umrla u [[Italija|Italiji]] ikad i druga najstarija osoba u Evropi ikad. Takođe je bila zadnja živa osoba rođena u [[19. vijek|1800-im]] godinama. == Rani život == [[Datoteka:Emma Morano 1900.jpg|mini|levo|Morano 1900. godine]] Rođena je [[29. novembar]] [[1899]]. Roditelji su joj bili Đovani Morano i Matilda Breskiani. Bila je najstarija od osmoro dece. Imala je 4 sestre i 3 brata. U njenoj porodici također je bilo dugovečnih članova: njena majka, tetka i nekolicina rođaka živeli su preko 90 godina, i jedna od njenih sestara, Angela Morano ([[1908]]−[[2011]]), umrla je u 102. godini života. U oktobru [[1926]]., udala se za Điovanija Martinuzija (1901−1978). Godine [[1937]]. rođeno je njeno prvo i jedino dete, ali je umrlo kada je imalo 6 meseci. Njihov brak nije bio srećan, te se završava [[1938]]. godine kada je Ema izbacila muža iz kuće. Međutim nije bilo razvoda i ostali su venčani sve do suprugove smrti, 1978. godine. aOtišla je u penziju sa 75 godina, a radila je kao radnik u industriji.<ref>{{it icon}} {{cite web |author=mario.giovanardi |url=http://www.vip.it/emma-marano-113-anni-mangio-tre-uova-al-giorno-come-mi-disse-il-dottore-quando-ero-ragazza/ |title=Emma MArano 113 anni Mangio tre uova al giorno, come mi disse il dottore quando ero ragazza |publisher=Vip.it |accessdate=5. 5. 2013. |archivedate=2016-03-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160319014033/http://www.vip.it/emma-marano-113-anni-mangio-tre-uova-al-giorno-come-mi-disse-il-dottore-quando-ero-ragazza/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{it icon}} {{cite web|url=http://www.caffe.ch/ws/video/?video_id=637 |title=La nonna che abbraccia tre secoli|publisher=Caffe.ch |date = 12. 11. 2010. |accessdate = 5. 5. 2013}}</ref> == Kasni život == Za svoj 115. rođendan i dalje je živela sama u svojoj kući.<ref>{{it icon}} [http://www.lastampa.it/2014/11/29/italia/cronache/buon-compleanno-emma-la-nonna-deuropa-ha-anni-lzOF2cYDSRJ4fP4qlEj1jM/pagina.html Buon compleanno Emma, la nonna d’Europa ha 115 anni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170420111411/http://www.lastampa.it/2014/11/29/italia/cronache/buon-compleanno-emma-la-nonna-deuropa-ha-anni-lzOF2cYDSRJ4fP4qlEj1jM/pagina.html |date=2017-04-20 }}</ref> Dana [[2. april]]a [[2013]]. godine, postala je najstarija živa osoba u Italiji nakon smrti [[Marija Redaeli|Marije Redaeli]].<ref>{{it icon}} [http://www.vip.it/emma-marano-113-anni-mangio-tre-uova-al-giorno-come-mi-disse-il-dottore-quando-ero-ragazza|"Emma MArano 113 anni Mangio tre uova al giorno, come mi disse il dottore quando ero ragazza"]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Nakon što je premašila dob 114-godišnje Venere Pizinato u avgustu 2014. godine i [[Dina Manfredini|Dine Manfredini]] (koja je umrla u [[SAD|SAD-u]] u avgustu 2015. godine, postala je najstarija osoba iz Italije ikada.<ref>{{it icon}}[http://www.corrieredinovara.com/it/web/nonna-emma-compie-115-anni-26782/sez/territorio/|Nonna Emma compie 115 anni]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Nakon smrti Amerikanke [[Suzana Mušat Džouns|Suzane Mušat Džouns]], [[12. maj]]a [[2016]]. godine, postala je najstarija živa osoba na svetu i zadnja živa osoba rođena u [[19. vijek|1800-im]] godinama. == Smrt == Umrla je [[15. april]]a [[2017]]. godine u dobi od 117 godina i 137 dana. Njena smrt označila je kraj jedne ere, pošto je bila zadnja osoba rođena u [[19. vijek|1800-im]] godinama. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Emma Morano}} * [http://www.b92.net/zivot/vesti.php?yyyy=2016&mm=05&dd=15&nav_id=1131642 Najstarija žena na svetu voli meso, jaja, puter, ali ne i povrće (B92, 15. maj 2016)] * [http://www.b92.net/zivot/vesti.php?yyyy=2016&mm=06&dd=08&nav_id=1141274 Jedina žena na svetu koja je rođena u 19. veku (B92, 8. jun 2016)] * [http://www.politika.rs/scc/clanak/366959/Spektar/Zivot-i-stil/Ema-Morano-ceka-117-rodendan-i-jede-dva-jaja-dnevno Ema Morano čeka 117. rođendan i jede dva jaja dnevno („Politika”, 1. novembar 2016)] {{niz | pre=[[Marija Redaeli]] | spisak= [[Evropski superstogodišnjaci|Najstarija osoba u Evropi]]<br />[[2. april]] [[2013]]. — [[15. april]] [[2017]]. | posle= Ana Vela-Rubio | pre2=[[Marija Redaeli]] | spisak2= [[Italijanski superstogodišnjaci|Najstarija osoba u Italiji]]<br />[[2. april]] [[2013]]. — [[15. april]] [[2017]]. | posle2= Marija Džosepina-Gaudete | pre3=[[Venere Picinato-Papo|Venere Pizinato-Papo]] | spisak3= [[Italijanski superstogodišnjaci|Najstarija osoba u Italiji ikad]]<br />[[9. avgust]] [[2014]]. — do danas | posle3= još traje | pre4= [[Suzana Mušat Džouns]] | spisak4= [[Superstogodišnjaci|Najstarija živa osoba na svetu]]<br />[[12. maj]] [[2016]] — [[15. april]] [[2017]]. | posle4= [[Vajolet Braun]] | pre5= [[Suzana Mušat Džouns]] | spisak5= [[Superstogodišnjaci|Najstarija živa žena na svetu]]<br />[[12. maj]] [[2016]] — [[15. april]] [[2017]]. | posle5= [[Vajolet Braun]]| }} {{Normativna kontrola}} {{Lifetime|1899|2017|Morano, Emma}} [[Kategorija:Italijanski superstogodišnjaci]] [[Kategorija:Biografije, Verbania]] q6p4ryqq60yskccvx504ze1ov0ellsq 0 4604280 42655494 42447960 2026-07-15T17:31:41Z Ooligan 181416 Better photo/ foto/ image 42655494 wikitext text/x-wiki {{Infokutija pisac | ime_po_rođenju = Ringgold Wilmer Lardner Jr. | datum_rođenja = {{Birth date|df=yes|1915|8|19}} | mjesto_rođenja = [[Chicago]], [[Illinois]], [[SAD]] | datum_smrti = {{Death date and age|df=yes|2000|10|31|1915|8|19}} | mjesto_smrti = [[Manhattan, New York|Manhattan]], [[New York]], SAD | zanimanje = književnik, novinar [[scenarist]] | period = 1937–1977 | nagrade = [[Oscar za najbolji adaptirani scenario]] |slika=1947 Ring Lardner Jr. (Ringgold Wilmer Lardner Jr.) (cropped).jpg}} '''Ringgold Wilmer "Ring" Lardner Jr.''' (19. august 1915&nbsp;– 31. oktober 2000) bio je [[SAD|američki]] novinar i scenarist, najpoznatiji kao član Hollywoodske desetorice, odnosno jedna od prvih žrtava [[Hollywoodska crna lista|Hollywoodske crne liste]]. Lardner, koji je 1930-ih postao član [[KP SAD]] i čiji je brat poginuo boreći se na strani [[Druga španska republika|Republike]] u [[Španski građanski rat|Španskom građanskom ratu]] je krajem 1940-ih za vrijeme [[Makartizam|makartističkih]] progona odbio surađivati sa [[HUAC|Kongresnim odborom za antiameričke aktivnosti]] i zbog toga bio kažnjen zatvorom. Nakon izlaska je godinama bio prisiljen raditi u inozemstvu ili pod pseudonimom. Osvojio je [[Oscar za najbolji adaptirani scenario]] za film ''[[MASH (film)|MASH]]''. == Povezano == * ''[[The Hollywood Ten]]'' dokumentarni film == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{IMDb name|488057|Ring Lardner Jr.}} * [http://catalog.oscars.org/vwebv/holdingsInfo?bibId=66288 Ring Lardner Jr. papers], Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences {{Oscar za najbolji adaptirani scenario}} {{Normativna kontrola}} {{Lifetime|1915|2000|Lardner, Ring Jr.}} [[Kategorija:Američki novinari]] [[Kategorija:Američki scenaristi]] [[Kategorija:Komunisti]] [[Kategorija:Holivudska crna lista]] 0c22gb8opvysxuhbvvs9l3hbtsxr691 0 4613156 42655467 42276681 2026-07-15T15:39:44Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655467 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Političar (SR) | ime = Dimitrije Davidović | slika = Dimitrije Davidović.jpg | širina_slike = | opis_slike = Dimitrije Davidović | datum_rođenja = {{birthdate|1789|10|23|df=y}} | mesto_rođenja = [[Zemun]] | država_rođenja = [[Austrijsko carstvo]] | datum_smrti = {{dda|1838|4|6|1789|10|23|df=y}} | mesto_smrti = [[Smederevo]] | država_smrti = [[Osmansko carstvo]] | državljanstvo = | narodnost = [[Srbi]]n | veroispovest = [[pravoslavac]] | partija = [[Nezavisni (politika)|nestranačka ličnost]] | supružnik = | deca = | univerzitet = | profesija = [[Ljekar|lekar]], [[novinar]] | funkcija 1 = 9. [[Spisak predsednika vlada Srbije|predsednik vlade Srbije]] | početak funkcije 1 = [[1826]]. | kraj funkcije 1 = [[1828]]. | monarh 1 = [[Miloš Obrenović|Miloš Obrenović I]] | prethodnik 1 = [[Miloje Todorović]] | naslednik 1 = [[Koča Marković]] }} '''Dimitrije Davidović''' ([[Zemun]], [[23. oktobar]] [[1789]] – [[Smederevo]], [[6. april]] [[1838]]) bio je srpski političar i diplomata, ustavopisac, novinar i publicista. Davidović je karijeru u Srbiji započeo kao lekar i knežev privatni (porodični) sekretar, nastavio kao knežev državni sekretar, istakao se u [[Istanbul|Carigradu]] kao diplomata, da bi svoju delatnost krunisao pisanjem [[Sretenjski ustav|Sretenjskog ustava]] i stekao položaj popečitelja (ministra). Dimitrije Davidović je uspeo da postane prva ličnost uz kneza [[Miloš Obrenović|Miloša Obrenovića]]. [[Datoteka:Kuća D.Davidovića Glavna 6.JPG|mini|desno|300px|<small>Kuća u kojoj se rodio D. Davidović u Zemunu Glavna br.6</small>]] == Mladost i školovanje == [[Datoteka:Spomenik D (1).JPG|mini|desno|100px|<small>Spomenik D. Davidoviću u Zemunu na keju</small>]] Dimitrije Davidović je rođen u [[Zemun]]u, [[23. oktobar|23. oktobra]] [[1789]]. godine od oca [[Gavrilo Georgijević|Gavrila Georgijevića]] i majke Marije. Rođen je u jednospratnoj kući koja se danas nalazi na broju 171, na uglu ulice Glavne i Kanalske ulice. Dimitrije se rodio za vreme poslednjeg austro-turskog rata (1788–1791) u periodu kada su austrijske trupe tek zauzele [[Beograd]] 1789. godine i u vreme [[Francuska revolucija|Revolucije u Francuskoj]]. Dimitrijev otac Gavrilo je bio regimentski sveštenik i kapelan u grčkoj crkvi u [[Beč]]u i za tu službu odlikovan je posebnim krstom. Gavrilo se potom vratio u Zemun u svešteničko zvanje prote. Napustivši sveštenički poziv, Gavrilo se opredelio za trgovinu. Dimitrijev deda zvao se [[David Georgijević]] (Đorđević) i bio je jedan od poznatijih nastavnika Latinske škole u [[Sremski Karlovci|Sremskim Karlovcima]], koju je osnovao mitropolit [[Pavle Nenadović]]. Dimitrije je kasnije po najpoznatijoj ličnosti u porodici dedi, Davidu, uzeo prezime Davidović. Dimitrije je u petoj godini preležao „velike kraste“ (boginje). Davidović je tokom celog života bio nežne prirode, plave puti, rošavog lica usled preležanih velikih boginja i slabog vida. Dimitrije je u šestoj godini pošao u srpsku školu, i u njoj učio do jedanaeste. Završio je srpsku školu i odslušao „nemacku normu“ između [[1795]]. i [[1801]]. godine. Otac Gavrilo rešio je da sinu omogući da nastavi školovanje, pa ga je uputio u Sremske Karlovce, gde je od [[1792]]. godine radila Gimnazija. Davidović je pohađao šestogodišnju gimnaziju, sa pripremnim razredom 1801/2 i tri razreda gramatikalne klase od [[1802]]. do [[1805]]. godine i dve humanitarne (čovečnosti) klase od 1805. do [[1807]]. godine. U Sremskim Karlovcima je s uspehom došao do kraja poslednjeg razreda, šestog, kada je, zbog jedne paskvile (pogrdnog pisma), izazvao sukob sa mitropolitom [[Stefan Stratimirović|Stevanom Stratimirovićem]] i profesorom [[Georgije Hranislav|Gavrilom Hranislavom]]. On je u pismu (knjižici) u satiri u zajedljivim stihovima izvrgao ruglu profesora Hranislava. Davidović je zbog ozlogašenih knjižica protiv svojih pretpostavljenih isključen iz škole i tom prilikom dobio i deset udaraca korbačom. Dimitrijev otac Gavrilo koji je bio trgovac aktivno je pomagao ustanike tokom [[Prvi srpski ustanak|Srpske revolucije]]. Dimitrije Davidović je otputovao na sever, u nameri da dovrši svoje školovanje. U [[Kežmerak]]u je završio prvu, a u [[Pešta|Pešti]] drugu godinu filozofije na Liceju [[1809]]. godine. U Kežmeraku i Pešti bio je školski drug i veliki prijatelj sa budućim tvorcem srpskog romana, slušaocem prava [[Milovan Vidaković|Milovanom Vidakovićem]]. Davidović je završio drugu godinu filozovije i upisao medicinsku školu u Pešti. Kada je imao dvadeset i dve godine završio je treći razred lekarske škole [[1812]]. godine, tada je preveo i štampao ''Ajzemanovo Nastavlenije k blagonaraviju'', brošuru malog formata namenjeno deci. U Pešti je sa Davidovićem učio medicinu, [[Dimitrije Frušić]] sa kojim je pohađao Karlovačku gimnaziju. U jesen 1812. iz Pešte Davidović i Frušić odlazi u Beč da nastavi sa učenjem medicine i steknu gradus. Ali, Davidović se odmah po završetku prvog semestra brzo razočarao u studije medicine, koje nije nikad završio. == Novine serbske u Beču i Novine srbske u Srbiji == {{Glavni članak|Novine serbske|Novine srbske}} Na Frušićevu ideju da pokrenu izdavanje novina, Davidović je svesrdno prihvatio. Dva studenta medicine, brucoši, Dimitrije Davidović i Dimitrije Frušić, podstaknuti [[Jernej Kopitar|Jernejem Kopitarom]], podneli su [[2. februar]]a [[1813]]. godine Vrhovnoj policijskoj upravi u [[Beč]]u zahtev za izdavanje novina. Međutim, kancelar [[Meternih]] odbio je njihov zahtev zbog ratovanja u Srbiji i nerešenog njenog položaja. Na Kopitarov nagovor, oni su se obratili [[10. mart]]a 1813. godine lično caru [[Franjo I od Svetog Rimskog Carstva|Francu]], oni su dobili carsku saglasnost, a posle policijske provere dobili su pozitivno rešenje [[26. april]]a 1813. godine. Prvi broj izašao je iz štampe [[23. avgust]]a 1813. godine pod nazivom [[Novine serbske|Novine serbske iz carstvujuščeg grada Vijene]]. Od [[1816]]. godine štampane su pod skraćeni nazivom – ''Novine serbske''. U početku su štampane svaki dan sem nedelje i praznika, a od [[1817]]. do [[1822]]. godine dva puta nedeljno. Posle sloma [[Prvi srpski ustanak|Prvog srpskog ustanka]] i velikog turskog terora pojavile su se srpske izbeglice u Austrijskom carstvu. U Beč su pristigli [[Vuk Stefanović Karadžić|Vuk Karadžić]] i [[Prota Matija Nenadović|Prota Mateja Nenadović]], kojima su se našli na usluzi novinari Davidović i Frušić. Oni su bili na usluzi Proti Mateji, zvaničnom predstavniku ustaničkih Srba. Oni su prevodili, sastavljali evropskim vladarima zvanične molbe, vodili Protu Mateju na audijencije. Austrijski car Franc primio je Protu Mateju i Davidovića u audijenciju [[20. maj]]a [[1814]]. godine, tom prilikom su tražili zaštitu i pomoć za izbegle Srbe. [[Datoteka:The Constitution of 1835.JPG|mini|190p|Naslovna strana [[Sretenjski ustav|Sretenjskog ustava]]]] Davidovićeve i Frušićeve novine postale su nosilac književnog života Srba svojim rubrikama „Smesnice knjižestvene“ „Knjižestvo srbsko“ i „Priključenija vnutranja“. Davidović uvodi novi književni list u vidu almanaha pod nazivom – ''Zabavnik''. U Beču je objavio šest brojeva Zabavnika od [[1815]]. do [[1821]]. godine. Frušić 1816. godine, posle diplomiranja napustio Beč i novinarski rad i posvetio se medicini. Davidović od tada sam uređuje novine. Davidović se zainteresovao za izdavanje knjiga, a i verovao je da će moći da popravi svoj materijalni položaj ako poseduje sopstvenu štampariju, zbog toga je zatražio dozvolu za tipografiju i počeo da uči štamparski zanat. Godine [[1819]]. položio je za majstora. Kupio je štampariju, ali je dobio ograničeno štamparsko pravo da pečata knjige samo na vostočnim jezicima. Davidović je govorio više jezika – staroslovenski, ruski, latinski, nemački i francuski. Na Davidovića je bitno uticala Francuska revolucija. Davidović je, kako svojim tako i drugim tekstovima štampanim u Novinama serbskim i Zabavniku, podržao Vuka Karadžića, srpskog književnog reformatora, što je oduševilo njihovog „mentora“ Kopitara. Ali je tako dobio protivnike koji su branili crkvenoslovenski književni jezik. Davidović je po nagovoru Kopitara stavio svoje novine Vuku na raspolaganje da se bespoštedno „obračuna“ sa Milovanom Vidakovićem. Davidović je omogućio Vuku da iskaže svoj borbeni duh i smisao za polemiku, da uredi nekoliko brojeva novina, da u njima štampa svoje polemike, kao i mnoge tekstove njegovih prijatelja. [[Datoteka:Grob Dimitrija Davidovića.jpg|thumb|Grob Dimitrija Davidovića na Starom smederevskom groblju]] Davidović je podržao [[Ćiril Cvetković|Ćirila Cvetkovića]], protosinđela [[Manastir Savina|manastira Savine]], u suprostavljanju episkopu dalmatinskom [[Venedikt Kraljević|Venediktu Kraljeviću]] koji je stvorio plan o osnivanju unijatskog semeništa u Šibeniku i izazvao nezadovoljstvo srpskih pravoslavnih hrišćana duž Jadrana. Opadanje broja pretplatnika, ograničeno štamparsko pravo, polemike o književnom jeziku, zaduženost i uplitanje u problem unijaćenja, bili su dovoljan povod Davidoviću da napusti Beč i preseli se u Srbiju. Kada se uputio prema Srbiji 1821. godine, novine je prepustio studentu prava [[Petar Matić|Petru Matiću]]. Poslednje veliko delo koje je uradio u Beču bili su ''Djejanija k istoriji srbskog naroda'' izašla u poslednjem broju ''Zabavnika'' 1821. godine. Kao student medicine, prvi je pokrenuo u XIX vijeku novine ("Novine srbske"), koje je izdavao najprije u Beču 1813–1821. godine, a potom u Srbiji od 5. januara [[1834]]. do 16. marta [[1835]].) Prešao je u Srbiju 1821. i do [[1829]]. godine bio je sekretar kneževe kancelarije. Od 1829. do [[1833]]. godine je bio član delegacije za pregovore s Turcima i zaslužan je za njihov dobar ishod. Godine 1835. godine je izradio [[Sretenjski ustav]], koji je obnarodovan iste godine u Kragujevcu i u ustavnom periodu je bio ministar unutrašnjih poslova i prosvjete. Po ukidanju ovog ustava pao je u nemilost kod kneza [[Miloš Obrenović|Miloša Obrenovića]] i do kraja života je ostao u siromaštvu. Bio je zagrejan prosvetiteljskim idejama i slobodoumljem; bavio se i [[književnost|književnošću]] i [[istorija|istorijom]]. Glavno njegovo istoriografsko djelo, ''"Djejanija k istoriji srpskoga naroda"'', objavljeno je [[1824]]. godine, a zatim [[1846]]. i [[1848]]. godine pod naslovom "[[Istorija naroda srbskog]]". [[Radovan Samardžić]], jedan od najistaknutijih izučavalaca razvoja [[Srpska istoriografija|srpske istoriografije]], svrstao je ovo delo u prelazni period srpske istoriografije između dela [[Jovan Rajić|Jovana Rajića]] i prvih modernih srpskih istoričara ([[Aleksandar Stojačković|Aleksandra Stojačkovića]], [[Nikola Krstić|Nikole Krstića]] i [[Ilarion Ruvarac|Ilariona Ruvarca]]). Iako se poput sličnih dela uglavnom oslanja na ranije radove ovo delo je, prema rečima [[Sima Ćirković|Sime Ćirkovića]], ostvarilo znatan uticaj jer je doživelo više izdanja a korišćeno je i kao udžbenik. == Povezano == * [[Sretenjski ustav]] * [[Istorija srpskog novinarstva]] * [[Srpska ustavnost u 19. veku]] * [[Spisak ministara inostranih poslova Srbije]] * [[Kuća u kojoj se rodio Dimitrije Davidović]] * [[Osnovna škola „Dimitrije Davidović“ Smederevo]] == Literatura == * {{Cite book|ref=harv|last=Ćirković|first=Sima|authorlink=Sima Ćirković|title=Srbi među evropskim narodima|year=2004|url=https://books.google.com/books?id=p3oMAQAAMAAJ|location=Beograd|publisher=Equilibrium}} * ''Orijentalni novinar, evropski političar - Dimitrije Davidović (1789 - 1938)'', [[Radoš Ljušić]], [[Politika (novine)|Politika]], [[Tanjug]], Beograd, 2006. == Vanjske veze == {{Commonscat|Dimitrije Davidović}} * [http://www.srpsko-nasledje.rs/sr-l/1998/07/article-15.html „Dimitrije Davidović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141003042313/http://www.srpsko-nasledje.rs/sr-l/1998/07/article-15.html |date=2014-10-03 }}, [[Dragan Đorđević]], [[Srpsko nasleđe]], istorijska sveska, broj 7, 1998. * [http://www.arte.rs/en/ustanove/muzeji/narodni_muzej_u_beogradu-24/umetnici/uros_knezevic-3942/dimitrije_davidovic-820/ „Portret Dimitrija Davidovića“]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Narodni muzej u Beogradu, rad Uroša Kneževića iz 1834. * [https://web.archive.org/web/20120119221719/http://pravoslavlje.spc.rs/broj/948/tekst/manastir-zica-u-prvoj-polovini-19-veka/ „Manastir Žiča u prvoj polovini 19. veka“], Živorad Janković, [[Pravoslavlje - novine Srpske Patrijaršije]], feljton, broj 948. * [http://www.yurope.com/zines/republika/arhiva/2003/306-307/306-307_20.html „Prvi srpski ustav“], D. I., Republika. * [https://web.archive.org/web/20120413170409/http://www.uns.org.rs/sr-Latn-CS/content/static/61/dimitrije-davidovi%C4%87.xhtml „Nagrada Dimitrije Davidović“], Udruženje novinara Srbije * [https://web.archive.org/web/20130801200950/http://www.fondribnikar.com/ddavid.html „Dimitrije Davidović - vrhunski profesionalac“], Davorin Darko Ribnikar, Fond Ribnikar, Beograd, 29. april 2009. * [http://www.politika.rs/scc/clanak/40344/%D0%9E%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B0-170-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%88%D1%9A%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D1%81%D0%BC%D1%80%D1%82%D0%B8-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0 Obeležena 170. godišnjica smrti Dimitrija Davidovića („Politika“, 24. april 2008.)] * [http://www.politika.rs/scc/clanak/398385/Tvorac-Sretenjskog-ustava-od-progona-do-zaborava Tvorac Sretenjskog ustava – od progona do zaborava („Politika”, 14. februar 2018)] {{Predsednici Vlade Kneževine Srbije}} {{Normativna kontrola}} {{Lifetime|1789|1838|Davidović, Dimitrije}} [[Kategorija:Srpski novinari]] [[Kategorija:Srpski ministri]] [[Kategorija:Srpski diplomati]] [[Kategorija:Predsednici Vlade Kneževine Srbije]] [[Kategorija:Biografije, Zemun]] 0iv8u360owai2fjp6d02021bs2cnt1r 0 4613878 42655855 42401997 2026-07-16T08:53:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655855 wikitext text/x-wiki {{Vslika | ime =Fontana del Tritone | izvorno_ime = | slika_panorama =Fontana del Tritone - panoramio (3).jpg | veličina_slike =280px | opis_slike =<center>Pogled na [[Piazza Barberini|trg]] i [[fontana|fontanu]] | lokacija_ime =[[Spisak država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Italija}} }} '''Fontana del Tritone''' (prevedeno sa [[talijanski jezik|talijanskog]] ''[[Triton (mitologija)|Tritonova]] [[fontana]]'') je velika atrakcija [[rim]]ske [[Piazza Barberini|Piazze Barberini]] u čijoj sredini leži.<ref name=brit/> == Historija == Izradu te [[fontana|fontane]] naručio je [[papa]] [[Urban VIII.|Urban VIII, Boromini]] od [[Gian Lorenzo Bernini|Gian Lorenza Berninija]], koji je to obavio od [[1642]]. do [[1643]]. Fontana je bila jedna od grana [[Rimski akvadukt|rimskog akvedukta]] [[Acqua Felice]] kog je nešto prije obnovio [[Urban VIII.|papa]] i prva samostojeća fontana koju je podigao [[Gian Lorenzo Bernini|Bernini]].<ref name=pop/> [[Gian Lorenzo Bernini|Bernini]] je na toj [[fontana|fontani]] prikazao četiri [[ribe]] ([[delfin]]a) koje nose otvorenu [[školjke|školjku]] na kojoj se nalazi [[Triton (mitologija)|Triton]] koji se polijeva [[voda|vodom]] iz [[rog]]a.<ref name=brit/> [[Heraldika|Heraldički]] simboli [[papa|pape]] [[Urban VIII.|Urbana VIII.]] jasno su vidljivi na fontani.<ref name=brit>{{cite web |url = http://www.aviewoncities.com/rome/piazzabarberini.htm |title = ''Piazza Barberini'' |publisher = Aviewon cities |language = engleski |accessdate = 6. 3. 2018 |archivedate = 2016-06-10 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20160610091832/http://www.aviewoncities.com/rome/piazzabarberini.htm |deadurl = yes }}</ref> U [[Rim]]u postoji još jedna fontana istog [[ime]]na ispred [[crkva|crkve]] [[Santa Maria in Cosmedin]], ali ona nije [[Gian Lorenzo Bernini|Berninijevo]] djelo.<ref name=pop>{{cite web | url =https://www.viator.com/Rome-attractions/Triton-Fountain-Fontana-del-Tritone/d511-a26042?mcid=28353&supag=44288253275&supkl=kl&supsc=s&supai=240625860657&supap=1t1&supdv=c&supnt=g&supti=aud-298992519546%3Adsa-297046590641&suplp=1007612&supli=&gclid=EAIaIQobChMIwevrwODj2QIVFEkZCh0hBAkfEAAYASAAEgKFaPD_BwE | title =''Triton Fountain (Fontana del Tritone) Tours'' | accessdate =10. 3. 2018 | language=engleski | publisher=Viator}}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Fontana del Tritone (Rome)}} * [http://www.romesightseeing.net/fontana-del-tritone/ ''Fontana del Tritone''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180503125657/http://www.romesightseeing.net/fontana-del-tritone/ |date=2018-05-03 }} {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Fontane u Rimu|Tritone]] [[Kategorija:Barokna arhitektura]] 45dhb5xk0gv79wnmzu849vilgowsmdh 0 4614864 42655491 42104975 2026-07-15T17:07:58Z ~2026-39973-94 375145 /* Glavne uloge */ 42655491 wikitext text/x-wiki {{Infookvir TV serija | ime_serije = Čista ljubav | slika = Čista ljubav (televizijska serija).jpg | veličina = 300px | natpis_pod_slikom = [[Momčilo Otašević]], [[Tara Rosandić]] i [[Janko Popović Volarić]] u TV seriji ''"Čista ljubav"'' | orig_naslov = Čista ljubav | orig_pismo = | format_serije = [[telenovela]] | autor = [[Nataša Buljan]] | razvoj = | redatelj = [[Josip Žuvan]]<br />[[Tanja Golić]]<br />[[David Kapac]]<br />[[Zoran Margetić]] | glazba = [[Tomislav Babić]] | uvodna_glazba = [[Boris Novković]] - ''Čista ljubav'' | glumci = [[Janko Popović Volarić]]<br />[[Tara Rosandić]]<br />[[Momčilo Otašević]] | narator = | država = [[Hrvatska]] | jezik = [[Hrvatski jezik|hrvatski]] | broj_epizoda = 173 | broj_sezona = 1 | producent = [[Sanja Tucman]] | izvršni_producent = [[Dario Pleić]] | urednik = | lokacija = [[Zagreb]]<br />[[Karlovac]]<br />[[Jastrebarsko]] | trajanje_epizode = 45-50 minuta | tv_kuća = [[Nova TV]] | u_hrv = [[Nova TV]] | u_srb = [[Prva TV]] | ostale_kuće = [[Prva CG]] (Crna Gora)<br />[[Federalna televizija|Federalna TV]] (Bosna i Hercegovina)<br />[[RTV BN]] (Bosna i Hercegovina)<br />[[Sitel]] (Makedonija) | početak_serije = [[10. rujna]] [[2017]]. | kraj_serije = [[14. lipnja]] [[2018]]. | web_stranica = https://novatv.dnevnik.hr/serije/cista-ljubav/ | imdb_id = 7308488 }} '''''Čista ljubav''''' [[hrvatska]] je [[telenovela]] snimana od proljeća [[2017]]. do [[Ožujak|ožujka]] [[2018]]. godine u produkciji televizije [[Nova TV|Nova]], a u emitiranju je od [[10. rujna]] [[2017]]. godine. Autor serije je [[Nataša Buljan]], koja je prethodno sudjelovala u stvaranju telenovele ''[[Prava žena (televizijska serija)|Prava žena]]''. Režirali su je [[Josip Žuvan]], [[Tanja Golić]], [[David Kapac]] i [[Zoran Margetić]]. Snimana je u [[Zagreb]]u, [[Karlovac|Karlovcu]] i [[Jastrebarsko]]m. ''Čista ljubav'' je ubrzo prikupila brojne simpatije kako u Hrvatskoj, tako i u regionu, te je trenutačno najgledanija dramska serija na ovih prostorima. U Hrvatskoj trenutno bilježi rekordnu gledanost od oko 767 tisuća gledatelja, što je 43,6% udjela u gledanosti <ref>{{Cite web|url=https://novatv.dnevnik.hr/serije/cista-ljubav/clanak/zanimljivosti/rekordna-gledanost-ciste-ljubavi---510912.html|title=Rekordna gledanost 'Čiste ljubavi' - Nova TV|last=|first=|date=21. 3. 2018|website=Nova TV|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321203620/https://novatv.dnevnik.hr/serije/cista-ljubav/clanak/zanimljivosti/rekordna-gledanost-ciste-ljubavi---510912.html|archive-date=2018-03-21|dead-url=yes|access-date=25. 3. 2018}}</ref>. Sličnu gledanost bilježi i u okolnim državama, gdje se također uspješno emitira. == Radnja == U centru radnje je odlikovani policajac i odnedavno samohrani otac Tomo Vitez ([[Janko Popović Volarić]], ranije [[Ivan Herceg]]). Supruga Helena ([[Martina Čvek]]) napustila je Tomu i njihovu šestogodišnju kćer Mašu ([[Dora Arar]]). Otišla je u [[Njemačka|Njemačku]] zaraditi za obitelj, no šalje Tomi pismo kako se zaljubila u svog šefa, te kako se ne vraća. Tomu je jako odredilo odrastanje u sirotištu pored malog mjesta - Vrhovca. On i starija sestra Branka ([[Olga Pakalović]]) nakon fatalne prometne nesreće rano ostaju bez roditelja i završavaju u Domu. Tomo tad ima 6 godina, a Branka 10 godina. Tamo zatiču Tominog vršnjaka Ranka ([[Momčilo Otašević]]), koji je kao novorođenče ostavljen pred vratima Doma, nepoznatih roditelja. Ranko i Tomo su bili prijatelji u sirotištu do ključnog momenta kada je između njih došlo do raskola - Ranko misli da je zbog Tome završio u popravnom domu što nije istina, a Tomo nije imao prilike objasniti se. Tomi pomaže što ima pomoć najbogatije žene iz mjesta, Edite ([[Ksenija Pajić]]), poslodavke njegovih pokojnih roditelja koja krije da je bila ljubavnica njegovog oca i da je djelom kriva za nesreću. Istinu o Editi i njihovom ocu jedino zna Branka, koja to krije od Tome. Ranko nema nikoga i ništa, osim stigme neželjenog, ničijeg djeteta. Tomo rano odlazi iz mjesta u [[Zagreb]] na policijsku Akademiju, a Ranko ostaje u mjestu kao sitni, ali opasan delikvent. U trenutku kad upoznajemo Tomu, to je daleka prošlost. Tomo je opet na životnom dnu dok je Ranko na vrhuncu, vrlo uspješan poduzetnik pred ženidbom. Zapravo, Ranko je kriminalac, tj. mafijaš. Najimućniji je čovjek u mjestu. Ranko je sada poduzetnik i vlasnik caffe bara Fenix, nekadašnjeg Casina As koji je bio maska za bordel. Tomi je smješteno i proglašen je za kriminalca. Tomo je otpušten, te je primoran vratiti se u Vrhovac, gdje postaje smetlar. Ranko se od prvog momenta želi rešiti Tome. Kada Tomo to najmanje bude očekivao dogodit će mu se ljubav - Rankova zaručnica Sonja ([[Tara Rosandić]]). Iako su se Sonja i Tomo posvađali pri prvom susretu, ubrzo se zaljubljuju. Sonja je teta u vrtiću, iako je završila medicinu i želi biti medicinska sestra. S obzirom da Ranko pred Sonjom glumi iskrenog, poštenog i vjernog muškarca, Sonja ni ne sluti kakve je Ranko zapravo naravi. Pored Sonje, Ranko ima i ljubavnicu Snježanu ([[Nives Celzijus]]). Snježana je njegova poslovna partnerica koja se za njega s vremenom vezala i iskreno se zaljubila, te ne podnosi Sonju. Ranko ne mari za njene osjećaje, već je njegov cilj oženiti Sonju. Uz teško bolesnu majku Jasnu ([[Sanja Vejnović]]), Sonja ima i mlađeg brata Vladu ([[Marko Petrić]]), te oca Milana ([[Saša Anočić]]). Milan je Rankov knjigovođa. Ranko ga je spasao davši mu posao bez kog je Milan ostao. Jedini zna istinu o Ranku, no boji ga se, te ipak tera Sonju udati se za njega. Vlado također radi za Ranka i fasciniran je njime, ne znajući istinu o tome tko je čovjek zvani Ranko. Jasna je ozbiljno bolesna - često se gubi u vrijemenu i prostoru, ne prepoznaje djecu, muža i kasnije se konstatuje da ima tumor na mozgu. Cijela obitelj vrši pritisak na Sonju da se napokon skrasi sa Rankom, svatko iz svojih razloga. Kad Sonja shvati kako njezina obitelj ne samo da ovisi o Ranku, već da je i u opasnosti od njega, pristaje na udaju iz straha i osjećaja dužnosti, u iluziji da voli Ranka. Međutim, njezino srce ipak pripada netkom drugom - Tomi. == Uloge == === Glavne uloge === {{clear}} {| class="wikitable" ! Glumac !! Uloga !! Opis |- | [[Ivan Herceg]] || rowspan="2"|Tomo Vitez || rowspan="2"|Tomo Vitez glavni je lik Čiste ljubavi. Tomu je jako odredilo odrastanje u sirotištu pored malog mjesta. On i starija sestra Branka nakon fatalne prometne nesreće rano ostaju bez roditelja i završavaju u Domu. Tomo tad ima 6 godina, a Branka 10 godina. Tamo zatiču Tominog vršnjaka Ranka, koji je kao novorođenče ostavljen pred vratima Doma, nepoznatih roditelja. Ranko i Tomo su bili prijatelji u sirotištu do ključnog momenta kada je između njih došlo do raskola (Ranko misli da je zbog Tome završio u popravnom domu što nije istina, a Tomo nije imao prilike objasniti se). Tomi pomaže što ima pomoć najbogatije žene iz mjesta, Edite, poslodavke njegovih pokojnih roditelja koja krije da je bila ljubavnica njegovog oca i da je delom kriva za nesreću. Ranko nema nikoga i ništa, osim stigme neželjenog, ničijeg djeteta. Tomo rano odlazi iz mjesta u Zagreb na policijsku Akademiju, a Ranko ostaje u mjestu kao sitni, ali opasan delikvent. U trenutku kad upoznajemo Tomu, to je daleka prošlost. Tomo je opet na životnom dnu dok je Ranko na vrhuncu, vrlo uspješan poduzetnik pred ženidbom. Zapravo, Ranko je kriminalac, tj. mafijaš. Najimućniji je čovjek u mjestu. Tomi je smešteno i proglašen je za kriminalca. Danas je Tomo samohrani otac djevojčice Maše dok ih je njezina majka Helena ostavila. Ranko se od prvog momenta želi rešiti Tome. Kada Tomo to najmanje bude očekivao dogodit će mu se ljubav - Rankova zaručnica Sonja. Iako su se Sonja i Tomo posvađali pri prvom susret, ubrzo se zaljubljuju i Sonja ostavlja Ranka. Nove nevolje Tomi stvara povratak supruge Helene, po Rankovom nalogu, koja želi Mašu za sebe. |- | [[Janko Popović Volarić]] |- | [[Tara Rosandić]] || Sonja Lončar || Sonja Lončar je bila natprosječno bistro, veselo, odlučno i jako tvrdoglavo dijete s namjerama i dobrim šansama da osvoji svijet. Dok nije morala naglo odrasti i zatomiti sebe. Najprije je na njezin život utjecao gubitak posla oca Milana i velika obiteljska neimaština, zatim teška bolest majke Jasne (kasnije se utvrđuje da je to tumor na mozgu) i briga za nju i mlađeg brata. Sonja svoju obitelj voli i nije svjesna da se za njih konstantno žrtvuje. U trenutku kad je upoznajemo Sonja je u velikoj životnoj dilemi. Pred udajom je za Ranka i koleba se. Volontira kao teta u vrtiću sa prijateljicom Dinom, iako želi biti medicinska sestra. Počinje (vrlo) polako osvještavati da je s njim iz osjećaja dužnosti, a ne ljubavi kao i kakav je i tko je Ranko zapravo. To će za Sonju biti dugotrajan i bolan proces pun suočavanja s izdajama bliskih ljudi, pritiscima, vlastitim zabludama i jakim osjećajem krivnje. Sonja se odlučuje i ostavlja Ranka. Nakon što Jasna mora ići na operaciju mozga Ranko se ponudi dati novac, no pod uslovom da se Sonja uda za njega. Sonja na to pristaje, ostavljajući Tomu. Nakon pucnjave na vjenčanju Sonja je ozljeđena i Ranko ne pušta nikome vidjeti ju, pa čak ni njezinoj obitelji. Tomo spašava Sonju zatočeništva i počinju zajednički život. |- | [[Momčilo Otašević]] || Ranko Novak || Ranko Novak je za razliku od Tome, koji je ipak imao sestru i Editu, Ranko nije imao ništa, osim sramote, zavisti, gorčine i vjere u sebe. Odgajajući sam sebe i snalazeći se u teškim uvjetima, odmalena je pokazivao snažnu volju i iznimnu inteligenciju. Uz pomoć poslovne partnerice i usputne ljubavnice Snježane stvara poslovno carstvo. Poduzetnik, lokalni moćnik, vlasnik casina As, koji je donedavno bio i bordel te poprište mnogih mutnih poslova i dogovora. U trenutku kad upoznajemo Ranka, priča s prostitucijom je završena, on želi legalizirati svoje poslove. Ranko je pred ženidbom sa Sonjom i ostvarenjem jako velikog poslovnog plana. Konačno će postati ugledan građanin, elita. Više mu ne trebaju šverc i prostitucija, a i misli da je bilo krajnje vrijeme da se iz toga (nekažnjeno) izvuče. Kupuje i najljepšu i najveću kuću u kraju - vilu bogate, ali nesretne udovice Edite - ne znajući da zapravo pregovara s majkom i cjenka se oko vlastite djedovine. Planovi mu padaju u vodu ponovnim susretom sa Tomom. |- | [[Ksenija Pajić]] || Edita Leskovar || Edita Leskovar se, dok se Tomo s kćeri nije iz Zagreba vratio u kućicu na rubu Editinog imanja, teško borila s prazninom. Nemajući razloga za ostanak u mjestu, kuću i imanje je odlučila prodati Ranku i starost proživjeti putujući. Međutim kad se Tomo vrati, Edita se naglo predomisli i time opasno poremeti Ranku planove, koji odmalena sanja da živi u najljepšoj kući u mjestu i time pokaže svima da je uspio. Usamljena Edita se jako angažira oko Tome i Maše, što Tomo prima suzdržano, ali sa simpatijama. Međutim, Tomina sestra Branka ne podnosi Editu i ne želi ni živjeti u kućici koju im je Edita darovala nakon prerane smrti njihovih roditelja, radnika na imanju Editinog pokojnog muža. Tomo ne razumije sestrine motive, niti mu ih Branka želi reći. Edita je zapravo bila ljubavnica njihovog oca Damira. Zbog toga su se Tomini i Brankini roditelji Damir i Marija često svađali, a i poginuli. Editi je Damir bio ljubav života, a ujedno i najveća bol. Ubrzo upoznaje Tominog kolegu Zdenka zvanog Profesor, u kojeg se zaljubljuje i s kim kreće živjeti. Kasnije, saznaje kako je njezin sin zapravo živ i da je u pitanju Ranko. Edita se želi zbližiti s Rankom, međutim on ju ne prihvata kao majku. Ipak ne odustaje. |- | [[Nives Celzijus]] || Snježana Mamić || Snježana Mamić sebe prezentira kao uspješnu, emancipiranu poslovnu ženu dok je zapravo vodila bordel i Rankova je desna ruka i ljubavnica. Nakon niza godina prostitucije, Ranka je upoznala kao mladića i brzo shvatila da je sposoban te da joj može pomoći da se osamostali i proširi "posao". Ranko je tako od njezina pomoćnika i zaštitara ubrzo stasao u samostalnog kriminalca. Vremenom su posao proširili i zamijenili mjesta kao i omjere snaga. Snježana prirodno nije zadovoljna Rankovom dominacijom, ali je prihvaća i čeka svoj trenutak. Izrazito ne voli Sonju, na koju je na jedan način i ljubomorna. Ide joj na živce što je ona morala za sve krvavo boriti i teško steći dok se "mutavoj" kako zove Sonju iza leđa sve servira na dlanu - i muž i pare i još je se štiti od stvarnosti. Osjeća da Ranko misli da je Sonja bolja od njih i to je duboko vrijeđa. Svađa sa Asjom, nekadašnjom prostitutkom u Rankovom i njenom bordelu rezultira njihovim naguravanjem smrtonosnim po Asju. Snježana je imala plan da ona i Ranko prikažu da je Sonjin brat Vlado zapravo Asjin ubojica, ali je Ranko u početku dvojio po tom pitanju. Kada je Milan dao Vladi lažni alibi, Snježana je falsificirala Asjino oproštajno pismo tako da je njena smrt prikazana kao samoubojstvo. Sprijateljuje se sa Asjinom sestrom Eminom koja joj je podrška u trenutku kada saznaje da čeka Rankovo dijete. Snježana se nadala obiteljskom životu sa Rankom i njihovim djetetom, a te nade su dodatno podgrijane vjenčanjem sa Rankom. Kada sazna da je to vjenčanje bilo lažno, tj. da je Ranko potplatio matičara da ga ne provuče kroz knjige, posvađa se sa Rankom i skače u provaliju iz koje je spašava Rus. Ranko misli da je Snježana mrtva. Našla je utočište kod Dominika, Rankovog prijatelja. |- | [[Dora Arar]] || Marija "Maša" Vitez || Maša Vitez je Tomina i Helenina šestogodišnja kći, punim imenom Marija. Brankina obožavana nećakinja. Ime je dobila po odavno pokojnoj baki, Tominoj i Brankinoj majci, ali nitko je tako ne zove, osim Tome kad ga jako naljuti, što je vrlo rijetko. Maša je vesela, bistra i maštovita djevojčica. Vrlo je živahna i fizički spretna. Nažalost, u poduhvatima je često spriječe teški napadi astme. Kratkotrajno, jer se nakon svakog povratka iz bolnice Maša vrati s još boljim planovima za budućnost. Maša je često tužna jer joj majka Helena nije tu, a Tomo joj ne želi reći istinu. Kada čuje razgovor Tome i Edite oko Heleninog napuštanja obitelji bježi. Ranko je spašava. Kasnije je Tomo odlučuje upisati u vrtić. Međutim, Dina mu govori kako je sve puno, isključivo zbog toga što je "kriminalac". Maša čuje Dinin komentar i rasplače se. Kasnije je sve riješeno i Maša odlazi u vrtić gdje upoznaje Pavića i postaju najbolji prijatelji. Maša je izuzetno sretna Heleninim iznenadnim dolaskom i svađa se sa ocem Tomom kada on odlučuje izbaciti Helenu. Maša slijepo izvršava Helenine želje. Helena želi da otme Mašu Tomi, te je nagovara da glumi asmatične napade kas se svađaju, da pobjegne sa njom, ali to su sve "njihove male tajne". Nakon što se Tomo i Helena pokazuju kao loši roditelji, socijalna radnica ju smešta u Dom. |- | [[Olga Pakalović]] || Branka Vitez || Branka Vitez je jedra, bucmasta, širokog osmijeha, grlenog smijeha, ljepuškasta i okretna. Bez puno šminke, jednostavnog, ali dopadljivog stila. Simpatična. Tomina starija sestra, frizerka. Jako vezana uz brata, obožava nećakinju Mašu. Vrijedno radi u svom salonu i sanja da ima veliki centar za uljepšavanje. Nema dečka, ali to je nimalo ne zabrinjava, ne vidi preveliku sreću u udaji. A i ne da joj se treptati okicama i praviti bedasta - njezine riječi. Odgovara joj biti samostalna i želi biti poslovno uspješna. Kad se Tomo vrati u mjesto, bez posla, žene i s malom kćeri, Branka mu u svemu pomaže, gotovo se useli k njima. Imaju fantastičan odnos pun ljubavi i poštovanja, u kojem Branka ponekad, iz navike, zauzima majčinsku poziciju. Krije od Tome istinu o nesreći njihovih roditelja. Branka se zbližava s Blažom, ali s Hrvojem doživljava pravu ljubav, što nervira Blaža. Kasnije joj Ranko otima frizeraj kako bi napakostio Tomi. Iako govori kako ne želi imati išta s Blažom, postaje ljubomorna kad on izlazi s Dinom. Gogina je cimerica. |- | [[Sanja Vejnović]] || Jasna Lončar || Jasna Lončar je Sonjina i Vladina bolesna majka. Milanova je supruga. Jasna je svoj život posvetila obitelji. Suprug Milan joj je bio prva ljubav i ostao jedini muškarac u njezinu životu, a kćer Sonja i puno mlađi Vlado su joj bili izvor radosti i jedina briga i odgovornost. Kada je Milan u ratu ostao bez posla, ona mu je bila podrška i šila je da pomogne obitelji. Sa Sonjom ima složen odnos, pun ljubavi, ali i trzavica, zbog majčinih velikih očekivanja, konzervativnih te pomalo tvrdih stavova. Dok joj je Vlado mezimac i s njim ima topliji odnos. Od njega kao muškarca očekuje manje nego od Sonje, što se posljedično čini kao veća privrženost. Bolesna je, često ne može prepoznati djecu i supruga, gubi se, a jednom je čak pokušala i ubiti Sonju. Kasnije se utvrđuje kako ima tumor na mozgu i kako mora ići na operaciju. Operaciju plaća Ranko i zauzvrat traži da se Sonja uda za njega, iako je ona prije toga već prekinula s njim. Nakon što saznaje kakve je sve stvari Milan radio za Ranka i kako je terao njihovu kćer da se uda za kriminalca otvoreno mu govori kako ne želi više imati ikakve veze s njim i da je zaboravi. Nakon što im Ranko otima kuću, odlazi kod Edite. Oprašta Milanu nakon njegove smrti. Na Editin nagovor odlučuje otvoriti butik. |- | [[Saša Anočić]] || Milan Lončar || Milan Lončar je Jasnin suprug i Sonjin i Vladin otac. Zaposlen je kao knjigovođa kod Ranka. Njemu je obitelj najvažnija te ih sve jako voli. Alkoholičar je, zbog toga je često ulazio u sukobe s obitelji. Boji se Ranka i slijepo izvršava sve njegove zapovjedi. Zbog toga i tera Sonju udati se za njega, iako je ona to jednom prilikom početkom serije, rekla kako to ne želi. Kako god, grize ga savjest zbog toga što obitelji ne govori za kakvog se zapravo Sonja čovjeka udaje. Lagao je Hrvoju da je s Vladom bio u bordelu na dan Asjinog ubojstva, kako bi ga spasio zatvora, no to je rezultiralo Vladinom ljutnjom jer je povjerovao u to, te mu je uručio otkaz. Jasna odbija razgovarati s njim nakon što joj priznaje tko je Ranko. U želji da spasi kćer od vjenčanja s Rankom i moren grižnjom savjesti, odlučuje upucati Ranka. Međutim, Rus ga povuče i on upuca Sonju. Zbog toga ga se cijela obitelj odriče i on odlazi u zatvor. Kasnije ga Hrvoje pušta pod uvjetom da svjedoči protiv Ranka, jer je Hrvoje otkrio Rankove mutne poslove. Međutim, Hrvoje biva ucjenjen da pusti Ranka. Nakon toga shvaća da će Ranko uvijek biti u prisutan. On odlazi k njemu i govori mu kako će sve reći policiji ukoliko obitelji ne vrati kuću iz koje ju je isterao, preda Vladi kafić i ostavi Sonju na miru. Nakon toga, gonjen krivnjom, oduzima si život - odlazi u šumu i objesi se. Pronalazi ga Sonja. Cijela obitelj je u žalosti. |- | [[Marko Petrić]] || Vlado Lončar || Vlado Lončar je Sonjin mlađi brat, Rankov "pripravnik". Mlad, naivan, lakovjeran, optimističan, entuzijastičan, spretan na jeziku i vješt u laganju, kreativan u smišljanju načina kako se izvući iz problema u koje redovno upada. Velikih snova, samouvjeren i vječno nasmijan. Neozbiljan, šarmantan i spretan te potpuno fasciniran Rankom. Radi u njegovom kafiću i tamo je često prijedmet sprdnje Ranka, Rusa i Snježane. Nema pojma tko je zapravo Ranko i čime se bavi. Zaljubljen je u Asju, za koju ne zna da je prostitutka i s njom dogovara zajdnički bijeg. Međutim, Asja se ne pojavljuje jer je Snježana ubija. Vlado misli da ju je zeznula. Kasnije u Vrhovac stiže Asjina sestra Emina u potrazi za njom i Vlado i ona se zbližavaju. Vlado joj govori kako nije poznavao Asju i pomaže joj. Zaljubljuju se. Nakon što je Asjino telo pronađeno, Snježana odluči smjestiti Vladi da je on ubio Asju. Glavni dokaz joj je njegova košulja u kojoj je Vlado pronađen. Sva sumnja pada na njega. Nakon što otkriva da ju je lagao i da je vjerojatno Vlado ubio Asju, Emina prekida s njim. Kasnije svi, osim obitelji Lončar i Tome uvjereni su da je Vlado ubio Asju. Inspektor Hrvoje ga dolazi uhititi, no Vlado sjeda u sabotirani automobil bez kočnica, koji je Ranko namjenio Tomi i bježi. Policija ga sustiže i on pokušava zakočiti, no ne može, te se slupa. Dobija teške ozljede na mozgu, no sve ipak biva dobro. Međutim, noć Asjinog ubojstva mu biva izbrisana iz sjećanja. On polako počinje vjerovati da je kriv. Tomo se bori za njegovu nevinost. Kasnije uz pomoć Snježane i Rusa bježi iz bolnice, gdje ga policija drži pod prismotrom. Bježi u napuštenu tvornicu u Vrhovcu, krije se tamo danima. Tomo ga uvjerava da izađe, on ga posluša, te biva uhićen. Iz zatvora ga vadi Milan, koji laže Hrvoju kako su on i Vlado bili sa prostitutkama, a kao svjedoka dovodi Saru. Sara je bivša radnica Rankovog bordela koju je Milan platio da laže. Kasnije se ljuti na oca što je prevario Jasnu i uručuje mu otkaz. Miri se sa Eminom nakon što ona dobija (lažno) Asjino pismo u kojem piše kako je Asja počinila samoubojstvo. Kasnije Vlado saznaje tko je zapravo Ranko. Pristaje utjerivati dugove za njega, tj. biti mi čovjek od povjerenja, kako bi spasio obitelj. Nakon što mu naredi da ubije Eminu, on napušta Ranka i sakriva Eminu u Zagreb. Nakon očeve smrti, dobija Rankov kafić. |- | [[Ljubomir Kerekeš]] || Zdenko "Profesor" Majdak || Zdenko Majdak Tomin je i Blažov kolega, vozač smetlarskog kamiona. Iznimno inteligentan, obrazovan i smiren čovjek. Pomiren sa sudbinom, sklon filozofskoj rezignaciji i blagoj ironiji i pesimizmu. Iskusan, mudar, dobronamjeran, nesklon lako osuditi druge - neka vrsta moralnog kompasa suradnicima. Bivši teški alkoholičar, zbog čega je izgubio obitelj i ugledan posao te potencijalnu akademsku karijeru. Nikad se ne žali, zahvalan je za posao i smatra da je skupljanje smeća izvrstan način da se upozna ljudski rod. Editu upoznaje dok je pomagao Tomi oko štete napravljene na njegovoj kući. Ubrzo se zbližavaju, a kasnije Profesor počinje živjeti sa Editom. |- | [[Sementa Rajhard]] || Emina Tabaković || Emina Tabaković djevojka je iz unutrašnjosti Hrvatske. Dolazi u Vrhovac u potrazi za sestrom Asjom, koja je radila kao prostitutka u Rankovom bordelu, krijući to od sestre Emine i majke Nade. Asju je slučajno ubila Snježana i zataškala ubojstvo. Kada stiže u Vrhovac kradu joj novčanik. Ona upoznaje Vladu koji joj nudi prenoćište kod sebe. On je dovodi u Rankov kafić, gdje dobija posao konobarice. Odmah nailazi na Snježanin neprijateljski stav. Odlučna je da sazna što se dogodilo sa Asjom, te je više puta riskirala njuškajući po kafiću. Snježana ju je uhvatila i jasno joj dala do znanja kako ne gura nos u njezine stvari. Emina kasnije nalazi Milanov rokovnik u kom nalazi cijene djevojaka iz bordela, između ostalih i Asju. Tu su i brojevi djevojaka. Počinje sumnjati da je u pitanju bio bordel. Tamo nalazi broj djevojke Sare koju naziva i dogovara sa njom sastanak, kako bi je pitala jesu li njezine sumnje točne. Milan to saznaje i potplaćuje Saru da laže. Kasnije pomaže Snježani, kada ovoj pozli. Odvodi je u sobu i tamo odlučuje kopati po Snježaninim stvarima. Nalazi papir na kom piše da je Snježana trudna, te time prva saznaje za njezinu trudnoću. Snježana joj govori kako ne smije nikome ništa o tome reći. Ubrzo se zbližavaju i postaju dobre prijateljice. Takođe ulazi u vezu sa Vladom. Nešto kasnije, Asjino tjelo je nađeno kraj reke, tokom Rankove zabave. Emina je utučena. Kasnije shvaća da je Vlado poznavao Asju, iako joj je rekao da nije istina. Počinje vjerovati da je on ubio Asju i prekida sa njim. Kasnije ga pokušava ubiti, no Tomo je sprečava. Nakon nekog vrijemena, Snježana unajmljuje krivotvorca da krivotvori Asjino pismo u kome se navodi da je počinila samoubojstvo. Vlado je bijesan na Eminu i daje joj otkaz. Kasnije se mire. Ubrzo saznaje da je Ranko kriminalac. To govori Vladi. Nakon što Vlado postaje Rankov čovijek od povjerenja, kako bi pomogao obitelji, Ranko mu naredi da ubije Eminu jer zna previše. On odbija i sakriva Eminu u Zagreb. Vraća se iz Zagreba u trenutku kada se činilo da je pravda stigla Ranka. Nakon Milanove smrti, sa Vladom vodi Rankov kafić. Međutim, posao ne cvijeta. |- | [[Csilla Barath Bastaić]] || Dina Barić || Dina Barić je Sonjina radna kolegica iz vrtića i Štefova supruga. Dina je znatiželjna, topla, brzopleta i pomalo lijena. Velika tračerica i brbljavica, ali nije zlonamjerna, istinski je zainteresirana za druge ljude. Bavljenjem tuđim životima zapravo bježi od nesretnog braka i praznine u svom domu. Prosječna, simpatična "cura iz susjedstva", s većim nosom ili zubima ili par kilograma viška - nekim nedostatkom s kojim je opsjednuta i želi ga korigirati misleći da će tako popraviti sve u životu. Ulazi u konflikt sa Tomom kada ga optuži da je kriminalac i time rasplače njegovu kćer Mašu. Kasnije optužuje muža Štefa da je vara sa sekretaricom Gogom. Razočarala se u muža kada je po Rankovom naputku istjerao Lončareve iz kuće koju je on ranije, također po Rankovom nalogu, od njih kupio. Ubrzo, Dina ga ostavlja. Pomaže joj smetlar Blaž, sa kojim polako ulazi u vezu. To izaziva ljubomoru kod Štefa. |- | [[Krunoslav Klabučar]] || Stjepan "Štef" Barić || Štef Barić je Profesorov, Tomin, Blažev i Gogin šef. Dinin suprug, Rankov suradnik. Uglavnom radi sve što mu Ranko naredi. Odlučio je, iako je vidio da Ranko vara Sonju sa Snježanom, da ništa ni on ni Dina ne kažu Sonji. Lončarevi su njemu prodali obiteljsku kuću da bi platili troškove Jasnine operacije ne znajući da je Ranko pravi kupac kuće i to Ranko koristi da primora Sonju da mu se vrati. Poslije propalog vjenčanja Ranka i Sonje, useljava se u kuću Lončarevih a njih izbacuje van i oni bivaju primorani da žive kod Edite u vili. Biva skrhkan kada supruga Dina ostavlja. Nakon što saznaje da Dina izlazi sa njeogvim bivšim radnikom, smetlarom Blažem, otpušta kolegu Profesora kako bi mu se osvetio. Dvaput do sada nabacivao se svojoj sekretarici Gogi. Prvi put udario ju je po zadnjici i otpustio ju jer je napravila scenu. Tome je prethodila Dinina optužba da ju vara sa Gogom. Vrijemenom Goga je vraćena na posao. Drugi put bilo je kada ju je poljubio, nakon što ga je Dina ostavila. |- | [[Martina Čvek]] || Helena Vitez || Helena Vitez Tomina je supruga i Mašina majka koja ih je ostavila i otišla u Njemačku. U Njemačkoj radi za Marcusa i ubrzo ulazi u vezu sa njim i govori Tomi kako se ne vraća. Nakon što ju Ranko i Rus obavijeste da bi mogla izgubiti Mašu, vraća se u Vrhovac u trenutku kada su Tomo i Sonja započeli emotivnu vezu i uspijeva ih rastaviti. Trudila se da povrati obiteljski život koji je nekad imala. Kada Tomo sazna da ju je Ranko poslao u Vrhovac i da je tjerala Mašu da hini astmatične napadaje, izbacuje je iz kuće. Tome je također prethodio Helenin plan da pobjegne sa Mašom, koji je otkrila Branka. Rus ju tada smješta kod Ranka. Ona se namjerno udari pepeljarom i prijavljuje Tomu policiji za obiteljsko nasilje, no policija ga pušta zahvaljujući Sonji. Kasnije, Helena na Tominom mobitelu vidi poruku Sonji (tada su se dogovorili da se neviđa sa Sonjom više, zbog Mašinog odlaska u Dom) i poduzme radikalne mjere - omami Tomu tabletama i inscenira da ih Sonja zatekne u krevetu. Šokirana Sonja odlazi, uvjerena da ju je Tomo izdao. Tomo se budi i zove Sonju, ali ona mu se ne javlja. |- | [[Armin Omerović]] || Hrvoje Bulić || Hrvoje Bulić je policijski inspektor iz Zagreba koji u Vrhovac dolazi kako bi razjasnio detalje Asjine smrti i Tomin dobar prijatelj. Zbog problema sa kockarskim dugovima pada pod Rankovu kontrolu, ali zahvaljujući Snježani izmiruje dugove. Kasnije, zajedno sa Tomom istražuje Ranka i njegove poslove. Saznaju da je Ranko držao bordel i Hrvoje odvodi Ranka u zatvor. Pod Dominikovim utjecajem, uništava dokaze protiv Ranka i tako Ranko izlazi iz zatvora. Da se ne bi za to saznalo, Heleni pomaže da pobjegne sa Mašom. Nakon toga, napušta Vrhovac. Jedno vrijeme bio je u vezi sa Brankom, što je izazvalo netrpeljivost između Blaža i Hrvoja. |- | [[Martina Stjepanović]] || Gordana "Goga" Biškup || Goga Štefova je sekretarica. Njezin je glavni adut ljepota, te u nju najviše i ulaže. Goga je zgodna, mlada, ljepa, spontana, zabavna, te nikako naivna i nepromišljena. Ipak malo neodgovorna. Brankina je najbolja drugarica i otprilike "član njezine obitelji", u čemu Goga uživa. Također je i Brankina cimerica - izbačena je iz svog stana zbog ne plaćanja računa. Plaću je trošila na cipele, odjeću, te šminku. Zaljubljena je u Tomu, te se od prvog dana zalaže za njega kod Štefa. Iz ovog razloga ne podnosi Sonju. Kratko je bila i u vezi sa njim, no on joj govori kako od nje želi samo prijateljstvo, zbog čega je Goga ljuta. Branka joj u povjerenju govori istinu o njezinom ocu Damiru i Editi, a iznervirana Goga to u afektu govori Tomi. Time posvađa Tomu sa Brankom. Branka je ljuta, te je izbacuje iz stana. Ipak se mire. Nakon što je Štef udari po stražnjici, naljuti se te mu daje ostavku, no kasnije biva primljena natrag na posao. Kasnije, nakon Dininog odlaska, poljubi je, te ga Goga izvrijeđa i daje ostavku. Nakon toga, Emina i Vlado joj daju posao u kafiću i već tokom prvog dana koketira sa Rusom. |- | [[Dado Ćosić]] || Blaženko "Blaž" Balog || Blaž Tomin i Profesorov je kolega iz smetlarskog kamiona. Blaž nema kompliciranu priču iza sebe. On je jednostavno smetlar. I time je savršeno zadovoljan. Blaž je zapravo veseljak, priprost, skroman i poprilično duhovit. Karakter mu je blag, voli ljude i vidi najbolje u njima. Šlampav, štrkljav, pomalo smotan. Vrlo simpatičan. Tomin dolazak u njihov kamion Blaž isprva prima neprijateljski. Priprost kakav je, on jednostavno prenosi stav malog mjesta - velika faca se vratila iz velikog grada i to podvijenog repa, a mislio je da ljudima može krojiti sudbine. Blaževo puno ime je Blaženko. Zaljubljen u Tominu stariju sestru Branku, no ona ga odbija. Nakon što Branka kreće izlaziti sa Hrvojem, Blaž ne podnosi Hrvoja. Kasnije daje otkaz na mjesto smetlara da bi okrenuo novu stranicu u životu. Živi sa bakom Blaženkom i sa njom skuplja stare boce. Nakon što Dina ostavlja Štefa, Blaž joj nudi prenoćište. Ubrzo ulaze u vezu, što izaziva ljubomoru kod Štefa, ali i kod Branke, koja kaže da je raskrstila sa Blažom. |- | [[Mladen Vulić]] || Mario "Rus" Akrap || Rus Rankov je vozač i tjelohranitelj. Opasan, hladnokrvan, izrazito šutljiv, izaziva strah u svima. U mjestu se priča da je bio godinama u Rusiji, tamo preživio zatvor, ali nitko zapravo ne zna otkud je niti kakva je njegova priča. Netipično, Rus kad god ne obavlja razne prljave poslove za Ranka, uvijek čita knjige. Zajedno sa Sonjom skriva od Ranka da je Snježana ostala živa poslije pada u provaliju. |} === Gostujuće uloge === {| class="wikitable" |- ! Glumac !! Uloga |- | [[Asja Jovanović]] || Blaženka Balog |- | [[Lana Gojak]] || mlada Edita Leskovar |- | [[Slavko Sobin]] || Damir Vitez |- | [[Sara Moser]] || Marija Vitez |- | [[Mirjana Sinožić]] || Nada Tabaković |- | [[Dražen Mikulić]] || načelnik Grgić |- | [[Šime Zanze]] || policajac Kljaić |- | [[Armin Omerović]] || Hrvoje Bulić |- | [[Roni Lepej]] || Joso |- | [[Davor Svedružić]] || kamatar |- | [[Tonka Kovačić]] || mala Branka Vitez |- | [[Vito Ljubičić]] || mali Ranko Novak |- | [[Adrian Hajsok]] || dječak iz doma |- | [[Dunja Šepčić-Bogner]] || Snježanina ginekologinja |- | [[Ivica Pucar]] || primarijus Gordan Lalić |- | [[Sara Duvnjak]] || Asja Tabaković |- | [[Josip Klobučar]] || liječnik |- | [[Jasna Palić-Picukarić]] || doktorica Jurić |- | [[Alen Šalinović]] || Vladin odvjetnik |- | [[Matija Jakšeković]] || doktor |- | [[Ivona Kundert]] || Sara |- | [[Jasna Bilušić]] || Ivana Gulić |- | [[Aleksandar Cvjetković]] || Miroslav Leskovar |- | [[Sandi Cenov]] || Lovre Pavić |- | [[Jadranka Elezović]] || Milica |- | [[Velibor Topić]] || Dominik Orešković |- | [[Filip Juričić]] || Marcus Pašalić |- | [[Sanja Marin]] || Katarina Klarić |- | [[Andrej Dojkić]] || Andrija Golubić |- | [[Biserka Ipša]] || Vera Kumrić |- | [[Mirela Videk]] || mlada Vera Kumrić |- | [[Slaven Knezović]] || doktor Vlahov |- | [[Draško Zidar]] || sanitarni inspektor |- | [[Tomislav Krstanović]] || porezni inspektor |- | [[Asim Ugljen]] || novinar Davor |- | [[Zijad Gračić]] || Ercegović |- | [[Marijana Mikulić]] || policajka |- | [[Marko Cindrić]] || inspektor Šarić |- | [[Petar Cvirn]] || liječnik |- | [[Željko Duvnjak]] || stanodavac |- | [[Ivica Gunjača]] || prodavač automobila |- | [[Zvonimir Kufek]] || automehaničar |- | [[Nikša Marinović]] || putnik u vlaku |- | [[Rada Mrkšić]] || starica |- | [[Antun Tadić]] || starac |- | [[Sven Šestak]] || beskućnik |- | [[Ana Takač]] || medicinska sestra |- | [[Hrvoje Zalar]] || direktor banke |} == Emitiranje == {| class="wikitable" ! Država !! TV kanal !! Početak serije !! Kraj serije !! Novogodišnja pauza |- | {{flag|Hrvatska}} || [[Nova TV]] || [[10. rujna]] [[2017]]. || [[14. lipnja]] [[2018]]. ||[[29. prosinca]] [[2017]]. - [[29. siječnja]] [[2018]]. |- | rowspan="2"|{{flag|Srbija}} || [[Prva TV]] <ref>{{Cite web|url=http://www.prva.rs/program/serija/cista-ljubav.html|title=Prva Srpska Televizija :: Čista ljubav|last=|first=|date=18. 10. 2017.|website=Nova TV|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180322195928/http://www.prva.rs/program/serija/cista-ljubav.html|archive-date=2018-03-22|dead-url=|access-date=25. 3. 2018}}</ref> || [[23. listopada]] [[2017]]. || ''još traje'' || [[1. siječnja]] [[2018]]. - [[5. siječnja]] [[2018]]. |- | [[Prva World]] <ref>{{Cite web|url=http://prvaworld.prva.rs/serija/1929/cista-ljubav.html|title=Prva World :: Serija :: Čista ljubav|last=|first=|date=|website=Nova TV|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180407105920/http://prvaworld.prva.rs/serija/1929/cista-ljubav.html|archive-date=2018-04-07|dead-url=yes|access-date=25. 3. 2018}}</ref> || [[5. ožujka]] [[2018]]. || ''još traje'' || <center>/</center> |- | {{flag|Crna Gora}} || [[Prva CG]] || [[30. listopada]] [[2017]]. || ''još traje'' || <center>''nepoznato''</center> |- | rowspan="2"|{{flag|Bosna i Hercegovina}} || [[Federalna televizija]] || [[27. studenoga]] [[2017]]. || ''još traje'' || <center>/</center> |- | [[RTV BN]] || [[27. studenoga]] [[2017]]. || ''još traje'' || <center>/</center> |- | {{flag|Makedonija}} || [[Sitel]] || [[27. studenoga]] [[2017]]. || ''još traje'' || <center>''nepoznato''</center> |} == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == * [https://novatv.dnevnik.hr/serije/cista-ljubav/ Zvanična web stranica] * {{IMDb naslov|7308488|Čista ljubav}} [[Kategorija:Hrvatske telenovele]] rat0h758xttlaezns4o694pb6kqwh8a 0 4620896 42655399 42497253 2026-07-15T14:28:36Z Edgar Allan Poe 29250 42655399 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Fjodor Smolov | slika = Fedor Smolov 2018.jpg | punoime = Fjodor Mihajlovič Smolov | nadimak = | datumrođenja = [[9. veljače]] [[1990.]] | rodnigrad = {{flagicon|RUS}} [[Saratov]] | rodnadržava = [[Rusija]]<br>{{small|(tada {{flag|Sovjetski Savez}})}} | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = [[Rusi|Rus]] | državljanstvo = {{flagicon|SSSR}} [[SSSR|sovjetsko]] {{small|(1990–1991)}}<br>{{flagicon|RUS}} [[Rusija|rusko]] | visina = 1.85 m | pozicija = napadač | trenutniklub = {{flagicon|RUS}} [[FK Fankom Kirov|Fankom]] | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2007 – 2015 | klubovi1 = {{flagicon|RUS}} [[FK Dinamo Moskva|Dinamo Moskva]] | nastupi(golovi)1 = 68 (3) | godine2 = 2010 | klubovi2 = → {{flagicon|NIZ}} [[Feyenoord]] | nastupi(golovi)2 = 11 (1) | godine3 = 2012 – 2013 | klubovi3 = → {{flagicon|RUS}} [[FK Anži Mahačkala|Anži Mahačkala]] | nastupi(golovi)3 = 15 (0) | godine4 = 2014 | klubovi4 = {{nowrap|→ {{flagicon|RUS}} [[FK Anži Mahačkala|Anži Mahačkala]]}} | nastupi(golovi)4 = 11 (2) | godine5 = {{nowrap|2014 – 2015}} | klubovi5 = → {{flagicon|RUS}} [[FK Ural|Ural]] | nastupi(golovi)5 = 22 (8) | godine6 = 2015 – 2018 | klubovi6 = {{flagicon|RUS}} [[FK Krasnodar|Krasnodar]] | nastupi(golovi)6 = 104 (64) | godine7 = 2018 – 2022 | klubovi7 = {{flagicon|RUS}} [[FK Lokomotiv Moskva|Lokomotiv Moskva]] | nastupi(golovi)7 = 72 (29) | godine8 = 2020 | klubovi8 = → {{flagicon|ŠPA}} [[Celta Vigo]] | nastupi(golovi)8 = 14 (2) | godine9 = 2022 – 2024 | klubovi9 = {{flagicon|RUS}} [[FK Dinamo Moskva|Dinamo Moskva]] | nastupi(golovi)9 = 60 (23) | godine10 = 2024 – 2025 | klubovi10 = {{flagicon|RUS}} [[FK Krasnodar|Krasnodar]] | nastupi(golovi)10 = 16 (1) | godine11 = 2026 – | klubovi11 = {{flagicon|RUS}} [[FK Fankom Kirov|Fankom]] | nastupi(golovi)11 = 0 (0) | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | godine16 = | klubovi16 = | nastupi(golovi)16 = | godine17 = | klubovi17 = | nastupi(golovi)17 = | godine18 = | klubovi18 = | nastupi(golovi)18 = | godine19 = | klubovi19 = | nastupi(golovi)19 = | godine20 = | klubovi20 = | nastupi(golovi)20 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2012 – 2021 | nacionalneekipe1 = {{NogRep|RUS}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 45 (16) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 15.7.207 }} {{Commonscat|Fyodor Smolov}} '''Fjodor Mihajlovič Smolov''' ([[ruski]]: Фёдор Миха́йлович Смо́лов; [[Saratov]], [[9. veljače]] [[1990.]]) je [[Rusija|ruski]] nogometaš i bivši reprezentativac koji igra kao napadač. Većinu svoje karijere proveo je u [[Rusija|Rusiji]], uz izuzetak polusezonske posudbe u [[Feyenoord]]u, igrajući primarno za [[FK Dinamo Moskva|Dinamo Moskvu]] (odakle je bio na tri posudbe) i, od [[2015.]] godine, za Krasnodar. Nakon tri godine u klubu potpisao je za [[FK Lokomotiv Moskva|Lokomotiv Moskvu]]. Za [[Ruska nogometna reprezentacija|rusku reprezentaciju]] debitirao je [[2012.]] godine te je sudjelovao na [[UEFA Euro 2016.|Euru 2016.]], [[FIFA Kup konfederacija 2017.|Kupu konfederacija 2017.]] i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|Svjetskom prvenstvu 2018.]] godine. {{Sastav Rusija 2016 EP}} {{Sastav Rusija 2018 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1990||Smolov, Fjodor}} [[Kategorija:Ruski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Feyenoorda]] [[Kategorija:Fudbaleri Lokomotiv Moskve]] of3ezyhq79hepefz64nu0k5edurnkpl 0 4637199 42655737 42263737 2026-07-16T06:39:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655737 wikitext text/x-wiki [[File:Fausto Cercignani 2 - Full resolution.JPG|thumb|Fausto Cercignani, 2011.]] '''Fausto Cercignani''' (italijanski izgovor: [ˈfausto tʃertʃiɲˈɲani], 21. mart 1941) je italijanski naučnik, esejista i pesnik. == Aktivnost == Fausto Cercignani je predavao germansku filologiju i istoriju engleskog jezika na raznim italijanskim univerzitetima.<ref>{{Cite web |title=CV of Fausto Cercignani |url=http://sites.unimi.it/austheod/fc_web.htm |access-date=2020-05-19 |archive-date=2020-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529060031/https://sites.unimi.it/austheod/fc_web.htm |dead-url=yes }}</ref> U oblasti engleskih studija, on je poznat po svojim istraživanjima o [[William Shakespeare]].<ref>[http://shakespeareauthorship.com/name1.html Shakespeare's Name]</ref> Njegov glavni rad na ovoj temi je ''Shakespeare's Works and Elizabethan Pronunciation'', Oxford, University Press (Clarendon Press), 1981.<ref name="Stanford Libraries">[https://searchworks.stanford.edu/view/1139351 Stanford Libraries.]</ref> Njegovu književnu kritiku bave poznati autori: : [[Jens Peter Jacobsen]], [[Georg Trakl]], [[Georg Büchner]], [[Arthur Schnitzler]], [[Wolfgang Goethe]], [[Gotthold Ephraim Lessing]], [[Wilhelm Heinrich Wackenroder]], [[Hugo von Hofmannsthal]], [[Rainer Maria Rilke]], [[Alban Berg]], [[E.T.A. Hoffmann]], [[Robert Musil]], [[Novalis]], [[Joseph Roth]], [[Richard Beer-Hofmann]], [[Karl Kraus]], [[Franz Kafka]], [[Thomas Mann]], [[August Stramm]], [[Gerhart Hauptmann]], [[Reinhard Jirgl]], [[Friedrich Schiller]], [[Karl Krolow]], [[Christa Wolf]]. U oblasti lingvističkih studija, proučavao je [[germanski jezici|germansku grupu]] jezika sa istorijske tačke gledišta, posebno [[germanski jezici|proto-germanski]], [[gotsko pismo|gotski]], [[engleski]] i [[nemački]]. Fausto Cercignani je glavni i odgovorni urednik internacionalne književne periodike ''Studia austriaca'' (e-ISSN 2385-2925, p-ISSN 1593-2508) i ''Studia theodisca'' (e-ISSN 2385-2917, p-ISSN 1593-2478). == Poezija == Cercignanova poezija objavljena je u sedam knjiga i sada je sakupljena u knjizi ''Scritture. Poesie edite e inedite'', Torino 2015.<ref>{{Cite web |url=https://sol.unibo.it/SebinaOpac/Opac?action=search&thNomeDocumento=UBO4398152T |title=Sebina OpenLibrary. |access-date=2019-05-27 |archive-date=2018-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181227084833/https://sol.unibo.it/SebinaOpac/Opac?action=search&thNomeDocumento=UBO4398152T |url-status=dead }}</ref> Fausto Cercignani je takođe eksperimentisao sa sopstvenim prevodom svojih pesama.<ref>Vidite, na primer, [http://sites.unimi.it/austheod/adagio3l.pdf Examples of self-translation by F. Cercignani.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608235823/https://sites.unimi.it/austheod/adagio3l.pdf |date=2020-06-08 }}</ref> == Izabrani radovi == === Anglistika === * ''Shakespeare's Works and Elizabethan Pronunciation'', Oxford, University Press (Clarendon Press), 1981.<ref name="Stanford Libraries"/> * ''English Rhymes and Pronunciation in the Mid-Seventeenth Century'', in "English Studies", 56/6, 1975, 513-518.<ref>[http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00138387508597728 Taylor & Francis Online.]</ref> * ''The Development of */k/ and */sk/ in Old English'', in "Journal of English and Germanic Philology", 82/3, 1983, 313-323.<ref>[https://www.jstor.org/stable/27709191?seq=1#page_scan_tab_contents JSTOR.]</ref>. === Germanistika === * ''The Consonants of German: Synchrony and Diachrony '', Milano, Cisalpino, 1979.<ref>[https://search.lib.virginia.edu/catalog/u202533 University of Virginia Library.]</ref> * ''The Development of the Gothic Short/Lax Subsystem'', in "Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung", 93/2, 1979, 272-278.<ref>[https://www.worldcat.org/title/the-development-of-the-gothic-shortlax-subsystem/oclc/5547342734&referer=brief_results WorldCat.]</ref> * ''Early «Umlaut» Phenomena in the Germanic Languages'', in "Language", 56/1, 1980, 126-136.<ref>[https://www.jstor.org/stable/412645?seq=1#page_scan_tab_contents JSTOR.]</ref> * ''Zum Hochdeutschen Konsonantismus. Phonologische Analyse und phonologischer Wandel'', in "Beiträge zur Geschichte der deutschen Sprache und Literatur", 105/1, 1983, 1-13.<ref>{{Cite web |title=De Gruyter. |url=https://www.degruyter.com/view/j/bgsl.1983.105.issue-1/bgsl.1983.105.1.1/bgsl.1983.105.1.1.xml |access-date=2019-05-27 |archivedate=2018-09-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180921073031/https://www.degruyter.com/view/j/bgsl.1983.105.issue-1/bgsl.1983.105.1.1/bgsl.1983.105.1.1.xml |deadurl=yes }}</ref> * ''The Elaboration of the Gothic Alphabet and Orthography'', in "Indogermanische Forschungen", 93, 1988, 168-185.<ref>{{Cite web |title=De Gruyter. |url=https://www.degruyter.com/view/j/indo.1988.93.issue-1/9783110243352.168/9783110243352.168.xml |access-date=2019-05-27 |archivedate=2019-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190816201448/https://www.degruyter.com/view/j/indo.1988.93.issue-1/9783110243352.168/9783110243352.168.xml |deadurl=yes }}</ref> * ''Saggi linguistici e filologici. Germanico, gotico, inglese e tedesco'', Alessandria, 1992.<ref>{{Cite web |title=Germanic Studies, UNIMI. |url=https://sites.unimi.it/germscand/fc_ln_fl.pdf |access-date=2020-05-19 |archive-date=2020-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529060028/https://sites.unimi.it/germscand/fc_ln_fl.pdf |dead-url=yes }}</ref> === Književna kritika === ==== Knjige ==== * F. Cercignani - M. Giordano Lokrantz, ''In Danimarca e oltre. Per il centenario di Jens Peter Jacobsen'', Milano, 1987.<ref>{{Cite web |title=Germanic Studies, UNIMI. |url=http://sites.unimi.it/germscand/fc_danim.pdf |access-date=2020-05-19 |archive-date=2020-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529060030/https://sites.unimi.it/germscand/fc_danim.pdf |dead-url=yes }}</ref> * F. Cercignani, ''Existenz und Heldentum bei Christa Wolf. «Der geteilte Himmel» und «Kassandra»'', Würzburg, Königshausen & Neumann, 1988.<ref>[http://www.worldcat.org/title/existenz-und-heldentum-bei-christa-wolf-der-geteilte-himmel-und-kassandra/oclc/19038690 WorldCat.]</ref> * F. Cercignani, ''Studia trakliana. Georg Trakl 1887-1987'', Milano, 1989.<ref>{{Cite web |title=Germanic Studies, UNIMI. |url=http://sites.unimi.it/germscand/fc_trakl.pdf |access-date=2020-05-19 |archive-date=2020-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529060029/https://sites.unimi.it/germscand/fc_trakl.pdf |dead-url=yes }}</ref> * F. Cercignani, ''Studia büchneriana. Georg Büchner 1988'', Milano, 1990.<ref>{{Cite web |title=Germanic Studies, UNIMI. |url=http://sites.unimi.it/germscand/fc_buech.pdf |access-date=2020-05-19 |archive-date=2020-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529060030/https://sites.unimi.it/germscand/fc_buech.pdf |dead-url=yes }}</ref> * F. Cercignani, ''Studia schnitzleriana'', Alessandria, 1991.<ref>{{Cite web |title=Germanic Studies, UNIMI. |url=http://sites.unimi.it/germscand/fc_schnz.pdf |access-date=2020-05-19 |archive-date=2020-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529060030/https://sites.unimi.it/germscand/fc_schnz.pdf |dead-url=yes }}</ref> * F. Cercignani, ''Novalis'', Milano, 2002.<ref>[https://riviste.unimi.it/index.php/StudiaTheodisca/article/download/2092/2324 Studia theodisca.]</ref> ==== Eseji ==== * ''Disperata speranza: la trama del «Niels Lyhne»'', in F. Cercignani - M. Giordano Lokrantz, ''In Danimarca e oltre. Per il centenario di Jens Peter Jacobsen'', Milano, 1987, 95-128.<ref>{{Cite web |title=Germanic Studies, UNIMI. |url=http://sites.unimi.it/germscand/fc_danim.pdf |access-date=2020-05-19 |archive-date=2020-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529060030/https://sites.unimi.it/germscand/fc_danim.pdf |dead-url=yes }}</ref> * ''Dunkel, Grün und Paradies. Karl Krolows lyrische Anfänge in «Hochgelobtes gutes Leben»'', in "Germanisch-Romanische Monatsschrift", 36/1, 1986, 59-78.<ref>[http://www.mediaevum.de/zeitschriften/htmlausgabe.php?zschr=GRM&jahr=1986 GRM 36 (1986).]</ref> * ''Zwischen irdischem Nichts und machtlosem Himmel. Karl Krolows «Gedichte» 1948: Enttäuschung und Verwirrung'', in "Literaturwissenschaftliches Jahrbuch", 27, 1986, 197-217.<ref>[http://www.bdsl-online.de/BDSL-DB/suche/Titelaufnahme.xml?vid=719046F9-AE15-4528-8AC5-E7C55C09F1A5&erg=0&Anzeige=10&Sprache=de&contenttype=text/html&Skript=titelaufnahme&Publikation_ID=131777076 BDSL Online.]</ref> * ''E. T. A. Hoffmann, Italien und die romantische Auffassung der Musik'', in S. M. Moraldo (ed.), ''Das Land der Sehnsucht. E. T. A. Hoffmann und Italien'', Heidelberg, Winter, 2002, 191-201.<ref>[http://www.worldcat.org/title/land-der-sehnsucht-eta-hoffmann-und-italien/oclc/470174155 WorldCat.]</ref> == Nagrade == [[File:Austrian cross of honour for science.jpg|left|50px]] Österreichisches Ehrenkreuz für Wissenschaft und Kunst I. Klasse - Milano, 1996.<ref>[https://itemsandwords.files.wordpress.com/2018/10/fc_kreuz_farbe.jpg Österreichisches Ehrenkreuz für Wissenschaft und Kunst I. Klasse, Wien, 1996.]</ref><ref>Liste der Träger des Österreichischen Ehrenzeichens und der Österreichischen Ehrenkreuze für Wissenschaft und Kunst - [[:de:Liste der Träger des Österreichischen Ehrenzeichens und der Österreichischen Ehrenkreuze für Wissenschaft und Kunst#Ehrenkreuz für Wissenschaft und Kunst I. Klasse (seit 1955)|Ehrenkreuz für Wissenschaft und Kunst I. Klasse (seit 1955): Fausto Cercignani (1996)]]</ref> == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == * [http://sites.unimi.it/austheod/austheod.htm “Studia austriaca i Studia theodisca”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200529060031/https://sites.unimi.it/austheod/austheod.htm |date=2020-05-29 }} * [http://sites.unimi.it/austheod/fc_web.htm Akademski CV i publikacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200529060031/https://sites.unimi.it/austheod/fc_web.htm |date=2020-05-29 }} {{Normativna kontrola}} {{Životni vijek|1941||Cercignani, Fausto}} [[Kategorija:Italijanski pjesnici]] [[Kategorija:Rođeni 1941.]] [[Kategorija:Italijanski književni kritičari]] azyc2yhqs2ovalhnyp0dfz7cratmk08 0 4646580 42655886 42462768 2026-07-16T11:38:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655886 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Nogometna reprezentacija | bg = FFFFFF | tekst = 000000 | border = #000000 | ime = {{flagicon|FIJ}} Fidži | logo = [[File:Fiji_FA.svg|150px]] | konfederacija = [[Oceanijska fudbalska konfederacija|OFC]] | simbol = | boje = {{color box|black}} {{color box|white}} | nadimci = Bula Boys | stadion = [[ANZ Nacionalni stadion]]<br>{{small|([[Suva]], [[Fidži]])}} | FIFA = {{steady}} 163. {{small|([[19. prosinca]] [[2019.]])}} | izbornik = {{flagicon|DAN}} [[Flemming Serritslev]] | nastupi = [[Esala Masi]] (52) | golovi = [[Esala Masi]] (32) | utakmica = {{flagicon|FIJ|colonial}} Fidži 4:6 [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}}<br>{{small|([[Suva]], [[Fidži]]; [[7. listopada]] [[1951.]])}} | posljednja_utakmica = | pobjeda = {{flagicon|FIJ}} Fidži 24:0 [[Kiribati]] {{flagicon|Kiribati}}<br>{{small|([[Suva]], [[Fidži]]; [[24. kolovoza]] [[1979.]])}} | poraz = {{flagicon|NZL}} [[Novi Zeland]] 13:0 Fidži {{flagicon|FIJ}}<br>{{small|([[Auckland]], [[Novi Zeland]]; [[16. kolovoza]] [[1981.]])}} | SP = ''bez nastupa'' | kontinent = [[OFC Kup nacija]] | KP = 3. mjesto ([[1998.]], [[2008.]]) | kontinent 2 = | KP 2 = | OI = 16. mjesto ([[2016.]]) | domaći = | pattern_la1= |pattern_b1= |pattern_ra1= | leftarm1=FFFFFF|body1=FFFFFF|rightarm1=FFFFFF|shorts1=000000|socks1=FFFFFF | pattern_sh1=_|pattern_b2=_|pattern_ra2= | leftarm2=3366FF|body2=3366FF|rightarm2=3366FF|shorts2=3366FF|socks2=3366FF }} '''Fudbalska ili nogometna reprezentacija Fidžija''' predstavlja otočnu državu [[Fidži]] na međunarodnim nogometnim natjecanjima, a nalazi se pod ingerencijom [[Fidžijski fudbalski savez|Fidžijskog fudbalskog saveza]] ([[engleski]]: ''Fiji Football Association'', FFA), krovne nogometne organizacije u državi.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/associations/association=fij/index.html|title=Fiji Football Association|website=fifa.com|accessdate=1 February 2019|archive-date=2018-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20181213030621/https://www.fifa.com/associations/association=fij/index.html|dead-url=yes}}</ref> Fidži je član [[Oceanijska fudbalska konfederacija|Oceanijske fudbalske konfederacije]] (OFC) te igra na [[OCF Kup nacija|OFC Kupu nacija]] te drugim oceanijskim turnirima. Fidži je [[1982.]] godine prvi put sudjelovao u kvalifikacijama za [[FIFA Svjetsko prvenstvo]], a od [[1990.]] godine su redovno sudjelovali u kvalifikacijama, ali bez uspjeha. Najbolji rezultat im je sudjelovanje u finalnom krugu kvalifikacija za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.]] godine. Fidži je i redovni sudionik [[OFC Kup nacija|OFC Kupa nacija]], na kojemu je u dva navrata osvajao treće mjesto ([[1998.]] i [[2008.]]). Fidži ima pet naslova s [[Melanezijski kup|Melanezijskog kupa]], a od [[1963.]] do [[2015.]] godine, kada je turnir ograničen samo za U-23 reprezentacije, sudjelovali su i na [[Pacifičke igre|Pacifičkim igrama]], na kojima su osvojili dvije zlatne medalje ([[1991.]] i [[2003.]]); od [[2015.]] godine na turniru sudjeluje U-23 reprezentacija Fidžija. Reprezentacija domaće utakmice najčešće igra na [[ANZ Nacionalni stadion|ANZ Nacionalnom stadionu]] u [[Suva|Suvi]]. Ostali gradovi u kojima je reprezentacija igrala su [[Lautoka]], [[Ba (grad)|Ba]], [[Nausori]] i [[Labasa]].<ref name=SouthPacific79>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tabless/southpac79.html|title=Football at the 1979 South Pacific Games |website=rsssf.com|access-date=29 August 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2008/09/06/oceania/wc-qualifying-oceania/fiji/vanuatu/522132/|title=International Friendly: Fiji vs. Vanuatu|access-date=19 November 2018|date=6 September 2008|publisher=soccerway}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.oceaniafootball.com/competition-list/2018-fifa-world-cup-russia%E2%84%A2-preliminary-competition-oceanian-zone--round-3-group-a-400546/fiji-new-zealand-337055/|title=2018 FIFA World Cup qualification - Fiji vs. New Zealand|date=25 March 2017|access-date=19 November 2018|publisher=[[Oceania Football Confederation]]}}</ref> == Historija == Fidži je svoju prvu međunarodnu utakmicu odigrao [[7. listopada]] [[1951.]] godine u [[Suva|Suvi]] protiv reprezentacije [[Novozelandska nogometna reprezentacija|Novog Zelanda]], koja je bila na turneji po pacifičkim otocima te je prije dolaska na Fidži odigrala četiri utakmice protiv [[Nova Kaledonija|Nove Kaledonije]].<ref>[http://www.ultimatenzsoccer.com/NZRepSoccer/id164.htm List of New Zealand national soccer matches]</ref> Novi Zeland je pobijedio rezultatom 6:4, a tri gola za goste postigao je [[Jock Newall]]. Novozelanđani su se i naredne godine vratili na Fidži, gdje su u sve tri utakmice pobijedili domaćine, uključujući i visoku pobjedu od 9:0 u drugoj utakmici.<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesf/fiji-intres.html|title=Fiji - International Results| accessdate=24 August 2018}}.</ref> Nakon ovoga, Fidži je izbivao s međunarodne scene sve do [[1963.]] godine, kada se priključio [[FIFA]]-i.<ref>{{cite web|url=https://www.fijifootball.com.fj/about-fiji-fa/|title=About Fiji FA| website=fijifootball.com |accessdate=24 August 2018}}</ref> Iste godine, Fidži je kao domaćin igrao nogometni turnir na [[Južnopaficičke igre 1963.|Južnopacifičkim igrama]], gdje je uspio doći do finala, ali je tu izgubio od Nove Kaledonije s visokih 8:2.<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tabless/southpac63.html|title=Football at the 1963 South Pacific Games| website=rsssf,com | accessdate=24 August 2018}}</ref> Tokom 60-ih i početka 70-ih nastavili su nastupati na Južnopacifičkim igrama, gdje su osvojili četvrto mjesto [[1969.]] godine, a [[1973.]] godine su se kao članica [[Oceanijska fudbalska konfederacija|OFC-a]] sudjelovali i na prvom [[OFC Kup nacija|Kupu nacija]] u [[Novi Zeland|Novom Zelandu]]; Fidži je izgubio sve četiri utakmice na turniru.<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tables/73oc.html|title=1973 Oceania Cup| website=rsssf.com |access-date=29 August 2018}}</ref> Od 70-ih pa sve do početka 90-ih godina, Fidži je postepeno napredovao, mada samo u regionalnim gabaritima. Sudjelovali su na [[Pacifičke igre|Južnopacifičkim igrama]] (tu su [[1979.]] godine pregazili [[Kiribati]] s 24:0 i tako ostvarili najveću pobjedu u svojoj historiji) te na [[OFC Kup nacija|Kupu nacija]], gdje su [[1980.]] godine ostvarili historijski uspjeh. Nakon početne pobjede protiv [[Solomonski Otoci|Solomonskih Otoka]], Fidži je [[27. veljače]] [[1980.]] godine šokirao Novi Zeland pobjedom od čak 4:0, čime je momčad [[Sashi Mahendra Singh|Sashija Mahendre Singha]] postala prva fidžijska nogometna selekcija koja je pobijedila Novi Zeland.<ref>{{cite web |title=Four up on All Whites |url=http://www.fijitimes.com/story.aspx?id=221123 |work=[[The Fiji Times]] |date=27 December 2012 |url-status=dead |archiveurl=http://archive.wikiwix.com/cache/20150414000000/http://www.fijitimes.com/story.aspx?id=221123 |archivedate=13 April 2015 |df=dmy |access-date=30 August 2018 }}</ref> Ipak, u posljednjem kolu su teško poraženi od [[Tahiti]]ja (6:3), tako da su išli u razigravanje za treće mjesto, gdje su izgubili od Nove Kaledonije 2:1. Međutim, regionalni uspon reprezentacije se nastavio. Bivši novozelandski izbornik, [[Wally Hughes]], vodio je Fidži tokom kvalifikacija za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.]] godine, što im je bio prvi nastup na kvalifikacijskom turniru za najjače nogometno natjecanje na svijetu. U jakoj skupini, Fidži je očekivano izgubio prve utakmice protiv [[Australska nogometna reprezentacija|Australije]] (1:4) i Novog Zelanda (0:4), ali je u utakmicama protiv [[Kineski Taipei|Kineskog Taipeija]] i [[Indonezija|Indonezije]] ostvario jednu pobjedu i tri remija. Međutim, kada su došle posljednje dvije utakmice protiv favoriziranih ekipa, Fidži je teško poražen od Australije (0:10) i Novog Zelanda (0:13) te je završio kvalifikacije kao posljednji u skupini; Hughes je podnio ostavku nakon ovih katastrofa, sugerirajući kako su rezultati bili namješteni.<ref name=Bribery>{{cite web |title=Our darkest day |url=http://www.fijitimes.com/story.aspx?id=220808 |work=[[The Fiji Times]] |date=22 December 2012 |url-status=dead |archiveurl=http://archive.wikiwix.com/cache/20150414000000/http://www.fijitimes.com/story.aspx?id=220808 |archivedate=13 April 2015 |df=dmy |access-date=30 August 2018 }}</ref> Povratak na međunarodnu scenu uslijedio je [[1983.]] godie, a krajem 80-ih, Fidži je dominirao na novoformiranom [[Melanezijski kup|Melanezijskom kupu]] i tako postao regionalna sila.<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesm/melanesia88.html|title=Melanesian Cup 1988 (Solomon Islands)| website=rsssf.com| accessdate=4 September 2018}}</ref> No, dok su se regionalni uspjesi nizali, Fidži se nikako nije uspio probiti na kontinentalnoj i svjetskoj sceni. Iako su postali redovni sudionici kvalifikacija za [[FIFA Svjetsko prvenstvo]] i [[OFC Kup nacija|Kupa nacija]], jedini zapaženi rezultat ostalo im je treće mjesto s Kupa nacija [[1998.]] godine. Tokom [[2000.]] godine, zbog političkih su se nemira povukli s tadašnjeg Kupa nacija, nakon što su ranije iste godine osvojili [[Melanezijski kup]], ujedno i posljednje izdanje tog turnira.<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tables/00oc.html|title=Oceanian Nations Cup 2000| website=rsssf.com | accessdate=9 September 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=138862|title=Official cheers as Fiji fixtures dry up|author=Bronwyn, Sell|date=30 June 2000|accessdate=9 September 2018|publisher=[[The New Zealand Herald]]|archive-date=2018-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180909073801/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=138862|url-status=dead}}</ref> Gašenjem Melanezijskog kupa, Fidži je izgubio status regionalne sile te je nastavio participirati na [[Pacifičke igre|Pacifičkim igrama]], Kupu nacija i kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo. Na potonjima i dalje nisu imali nikakav zapažen rezultat, dok su [[2003.]] godine uspjeli osvojiti zlato na Igrama,<ref>{{cite web|url=https://fr.fifa.com/live-scores/news/y=2003/m=7/news=les-fidji-couronnees-reines-pacifique-sud-88185.html|title=Les Fidji couronnées reines du Pacifique Sud|date=21 July 2003|accessdate=11 September 2018|language=fr|publisher=[[FIFA]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tabless/southpac03.html|title=South Pacific Games 2003 (Fiji)|date=20 August 2015| website=rsssf.com | accessdate=11 September 2018}}</ref> a godinu dana kasnije su bili četvrti na Kupu nacija. Novi uspjeh uslijedio je [[2008.]] godine, kada su ponovo osvojili treće mjesto na OFC Kupu nacija. Seniorska reprezentacija je svoj zadnji nastup na Pacifičkim igrama imala [[2011.]] godine, nakon čega je turnir bio otvoren samo za U-23 reprezentacije. == Aktualni kadar == {{small|'''Ažurirano:''' [[20. srpnja]] [[2019.]]}} {{nat fs g start}} {{nat fs g player|no=1|pos=GK|name=[[Simione Tamanisau]]|age={{birth date and age|df=yes|1982|6|5}}|caps=39|goals=0|club=[[Suva F.C.|Suva]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g player|no=22|pos=GK|name=[[Beniamino Mateinaqara]]|age={{birth date and age|df=yes|1987|8|19}}|caps=23|goals=0|club=[[Lautoka F.C.|Lautoka]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs break|background=#b0d3fb}} {{nat fs g player|no=3|pos=DF|name=[[Kavaia Rawaqa]]|age={{birth date and age|df=yes|1990|9|20}}|caps=21|goals=0|club=[[Lautoka F.C.|Lautoka]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g player|no=5|pos=DF|name=[[Remueru Tekiate]]|age={{birth date and age|df=yes|1990|8|7}}|caps=26|goals=1|club=[[Suva F.C.|Suva]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g player|no=10|pos=DF|name=[[Nicholas Prasad]]|age={{birth date and age|df=yes|1995|12|7}}|caps=9|goals=0|club=[[FC Tulsa (USL)|FC Tulsa ]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|no=12|pos=DF|name=[[Kishan Sami]]|age={{birth date and age|df=yes|2000|3|13}}|caps=13|goals=1|club=[[Ba F.C.|Ba]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g player|no=18|pos=DF|name=[[Laisenia Naioko]] (c)|age={{birth date and age|df=yes|1990|10|14}}|caps=22|goals=0|club=[[Suva F.C.|Suva]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g player|no=19|pos=DF|name=[[Peni Tuigulagula]]|age={{birth date and age|df=yes|1999|3|8}}|caps=4|goals=0|club=[[Nadi F.C.|Nadi]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs break|background=#b0d3fb}} {{nat fs g player|no=6|pos=MF|name=[[Zibraaz Sahib]]|age={{birth date and age|df=yes|1989|9|9}}|caps=14|goals=0|club=[[Lautoka F.C.|Lautoka]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g player|no=7|pos=MF|name=[[Dave Radrigai]]|age={{birth date and age|df=yes|1990|3|15}}|caps=25|goals=2|club=[[Lautoka F.C.|Lautoka]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g player|no=13|pos=MF|name=[[Malakai Rakula]]|age={{birth date and age|df=yes|1992|5|16}}|caps=7|goals=3|club=[[Ba F.C.|Ba]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g player|no=15|pos=MF|name=[[Ame Votoniu]]|age={{birth date and age|df=yes|1985|8|12}}|caps=15|goals=1|club=[[Nadi F.C.|Nadi]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g player|no=16|pos=MF|name=[[Isikeli Ratucava]]|age={{birth date and age|df=yes|1998|11|6}}|caps=3|goals=0|club=[[Nasinu F.C.|Nasinu]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g player|no=17|pos=MF|name=[[Patrick Joseph (fudbaler)|Patrick Joseph]]|age={{birth date and age|df=yes|1998|5|3}}|caps=10|goals=1|club=[[Nadi F.C.|Nadi]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g player|no=20|pos=MF|name=[[Savenaca Baledrokadroka]]|age={{birth date and age|df=yes|1999|5|20}}|caps=7|goals=0|club=[[Rewa F.C.|Rewa]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g player|no=21|pos=MF|name=[[Christopher Wasasala]]|age={{birth date and age|df=yes|1994|12|31}}|caps=18|goals=9|club=[[Suva F.C.|Suva]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs break|background=#b0d3fb}} {{nat fs g player|no=8|pos=FW|name=[[Setareki Hughes]]|age={{birth date and age|df=yes|1995|6|8}}|caps=23|goals=3|club=[[Rewa F.C.|Rewa]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g player|no=9|pos=FW|name=[[Roy Krishna]]|age={{birth date and age|df=yes|1987|8|30}}|caps=40|goals=29|club=[[ATK (fudbalski klub)|ATK]]|clubnat=IND}} {{nat fs g player|no=11|pos=FW|name=[[Tito Vodowaqa]]|age={{birth date and age|df=yes|1999|4|9}}|caps=5|goals=6|club=[[Nadi F.C.|Nadi]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g player|no=14|pos=FW|name=[[Samuela Drudru]]|age={{birth date and age|df=yes|1989|4|30}}|caps=12|goals=4|club=[[Lautoka F.C.|Lautoka]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g player|no=23|pos=FW|name=[[Rusiate Matarerega]]|age={{birth date and age|df=yes|1993|1|17}}|caps=18|goals=4|club=[[Nadi F.C.|Nadi]]|clubnat=FIJ}} {{nat fs g end}} == Uspjeh na međunarodnim natjecanjima == === [[FIFA Svjetsko prvenstvo]] === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[FIFA Svjetsko prvenstvo]] ! width="1" rowspan="26" | ! colspan="6" |Kvalifikacije |- ! width="90" |Godina ! width="95" |Faza ! width="60" |Plasman ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} |- |{{flagicon|URU}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930|1930.]]||rowspan=9 colspan=8 {{N/A|''Nisu mogli sudjelovati<br>(dio {{flagicon|UK}} [[Ujedinjeno Kraljevstvo|{{color|grey|Ujedinjenog Kraljevstva}}]])''}} ||rowspan=9 colspan=6 {{N/A|''Nisu mogli sudjelovati''}} |- |{{flagicon|ITA|1861}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934|1934.]] |- |{{flagicon|FRA|1830}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938|1938.]] |- |{{flagicon|Brazil|1889a}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950|1950.]] |- |{{flagicon|ŠVI}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954|1954.]] |- |{{flagicon|ŠVE}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958|1958.]] |- |{{flagicon|ČIL}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962|1962.]] |- |{{flagicon|ENG}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966|1966.]] |- |{{flagicon|MEX}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970|1970.]] |- |{{flagicon|ZNJE}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974|1974.]]||rowspan=2 colspan=8 {{N/A|''Nisu sudjelovali''}} ||rowspan=2 colspan=6 {{N/A|''Nisu sudjelovali''}} |- |{{flagicon|Argentina}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978|1978.]] |- |{{flagicon|ŠPA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982|1982.]]||colspan=8 {{N/A|''Nisu se kvalificirali''}} || 8 || 1 || 3 || 4 || 6 || 35 |- |{{flagicon|MEX}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986|1986.]]||colspan=8 {{N/A|''Nisu sudjelovali''}} || colspan=6 {{N/A|''Nisu sudjelovali''}} |- |{{flagicon|ITA|1946}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990|1990.]]||rowspan=8 colspan=8 {{N/A|''Nisu se kvalificirali''}} || 2 || 1 || 0 || 1 || 2 || 5 |- |{{flagicon|SAD}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994|1994.]] || 4 || 2 || 1 || 1 || 6 || 3 |- |{{flagicon|FRA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998|1998.]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 4 || 7 |- |{{flagicon|JKO}} {{flagicon|Japan}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002|2002.]] || 4 || 3 || 0 || 1 || 27 || 4 |- |{{flagicon|NJE}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006|2006.]] || 9 || 4 || 1 || 4 || 22 || 15 |- |{{flagicon|JAR}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010|2010.]] || 12 || 6 || 2 || 4 || 36 || 13 |- |{{flagicon|Brazil}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 1 || 2 |- |{{flagicon|Rusija}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] || 7 || 1 || 1 || 5 || 7 || 14 |- |{{flagicon|Katar}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]]||rowspan=2 colspan=8 {{N/A|''TBD''}} ||rowspan=2 colspan=6 {{N/A|''TBD''}} |- |{{nowrap|{{flagicon|KAN}} {{flagicon|MEX}} {{flagicon|SAD}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026]]}} |- |'''Ukupno'''||'''0 naslova'''|||'''0/23'''||'''0'''||'''0'''||'''0'''||'''0'''||'''0'''||'''0'''||'''53'''||'''20'''||'''10'''||'''23'''||'''111'''||'''98''' |} === [[OFC Kup nacija]] === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[OFC Kup nacija]] ! width="1" rowspan="26" | ! colspan="6" |Kvalifikacije |- ! width="90" |Godina ! width="95" |Faza ! width="60" |Plasman ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} |- | {{flagicon|NZL}} [[OFC Kup nacija 1973.|1973.]] || Grupna faza || 5. || 4 || 0 || 0 || 4 || 2 || 13 ||rowspan=2 colspan=6 {{N/A|''Bez kvalifikacija''}} |- style="background:#9acdff;" | {{flagicon|Nova Kaledonija}} [[OFC Kup nacija 1980.|1980.]] || '''Drugi krug''' || '''4.''' || '''4''' || '''2''' || '''0''' || '''2''' || '''11''' || '''9''' |- | [[File:Oceania (orthographic projection).svg|20px]] [[OFC Kup nacija 1996.|1996.]] ||colspan=8 {{N/A|''Nisu se kvalificirali''}} || 4 || 3 || 0 || 1 || 8 || 4 |- style="background:#c96;" | {{flagicon|AUS}} [[OFC Kup nacija 1998.|1998.]] || '''Polufinale''' || '''3.''' || '''4''' || '''2''' || '''0''' || '''2''' || '''8''' || '''6''' || 4 || 3 || 1 || 0 || 8 || 2 |- | {{flagicon|Tahiti}} [[OFC Kup nacija 2000.|2000.]] ||colspan=8 {{N/A|''Povukli se zbog [[Državni udar na Fidžiju 2000.|{{color|grey|političkih nemira}}]]''}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 13 || 4 |- | {{flagicon|NZL}} [[OFC Kup nacija 2002.|2002.]] || Grupna faza || 5. || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 10 ||colspan=6 {{N/A|''Kvalificirani temeljem rang liste''}} |- style="background:#9acdff;" | {{flagicon|AUS}} {{flagicon|Solomonski Otoci}} [[OFC Kup nacija 2004.|2004.]] || '''Grupna faza''' || '''4.''' || '''5''' || '''1''' || '''1''' || '''3''' || '''3''' || '''10''' || 4 || 3 || 0 || 1 || 19 || 5 |- style="background:#c96;" |style="border: 3px solid red"| [[File:Oceania (orthographic projection).svg|20px]] [[OFC Kup nacija 2008.|2008.]] || '''Grupna faza''' || '''3.''' || '''6''' || '''2''' || '''1''' || '''3''' || '''8''' || '''11''' || 6 || 4 || 1 || 1 || 28 || 2 |- | {{flagicon|Solomonski Otoci}} [[OFC Kup nacija 2012.|2012.]] || Grupna faza || 6. || 3 || 0 || 2 || 1 || 1 || 2 ||colspan=6 {{N/A|''Kvalificirani temeljem rang liste''}} |- | {{flagicon|Papua Nova Gvineja}} [[OFC Kup nacija 2016.|2016.]] || Grupna faza || 6. || 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 6 ||colspan=6 {{N/A|''Kvalificirani temeljem rang liste''}} |- |'''Ukupno'''||'''0 naslova'''|||'''8/10'''||'''32'''||'''9'''||'''4'''||'''19'''||'''39'''||'''67'''||'''22'''||'''16'''||'''3'''||'''3'''||'''76'''||'''17''' |} === [[Melanezijski kup]] === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[Melanezijski kup]] |- ! width="90" |Godina ! width="95" |Faza ! width="60" |Plasman ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} |- style="background:gold;" | {{flagicon|Solomonski Otoci}} [[Melanezijski kup 1988.|1988.]] || '''Grupna faza''' || '''1.''' || '''3''' || '''2''' || '''1''' || '''0''' || '''11''' || '''1''' |- style="background:gold;" |style="border: 3px solid red"| {{flagicon|Fidži}} [[Melanezijski kup 1989.|1989.]] || '''Grupna faza''' || '''1.''' || '''4''' || '''3''' || '''1''' || '''0''' || '''7''' || '''2''' |- style="background:#c96;" | {{flagicon|Vanuatu}} [[Melanezijski kup 1990.|1990.]] || '''Grupna faza''' || '''3.''' || '''4''' || '''1''' || '''3''' || '''0''' || '''2''' || '''1''' |- style="background:gold;" | {{flagicon|Vanuatu}} [[Melanezijski kup 1992.|1992.]] || '''Grupna faza''' || '''1.''' || '''3''' || '''2''' || '''1''' || '''0''' || '''6''' || '''3''' |- style="background:silver;" | {{flagicon|Solomonski Otoci}} [[Melanezijski kup 1994.|1994.]] || '''Grupna faza''' || '''2.''' || '''4''' || '''3''' || '''0''' || '''1''' || '''8''' || '''4''' |- style="background:gold;" | {{flagicon|Vanuatu}} [[Melanezijski kup 1998.|1998.]] || '''Grupna faza''' || '''1.''' || '''4''' || '''3''' || '''1''' || '''0''' || '''8''' || '''2''' |- style="background:gold;" |style="border: 3px solid red"| {{flagicon|Fidži}} [[Melanezijski kup 2000.|2000.]] || '''Grupna faza''' || '''1.''' || '''4''' || '''3''' || '''1''' || '''0''' || '''13''' || '''4''' |- |'''Ukupno'''||'''5 naslova'''|||'''7/7'''||'''26'''||'''17'''||'''8'''||'''1'''||'''55'''||'''17''' |} == Statistike == {{small|Ažurirano: [[23. prosinca]] [[2019.]]}} [[File:Roy Krishna February 2015.jpg|thumb|200px|Reprezentativni kapetan [[Roy Krishna]] je s 29 golova drugi najbolji strijelac u historiji fidžijske reprezentacije.]] {{legend|#CFECEC|Plava pozadina označava da igrač još uvijek igra za reprezentaciju|outline=#AAAAAA}} === Igrači s najviše nastupa === {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !width=50px|# ! style="width:150px;"|Igrač ! style="width:100px;"|Karijera !width=50px|Nastupa !width=50px|Golova |- | 1 || [[Esala Masi]] || 1997–2005 || '''52''' || 32 <!-- |- bgcolor="#CFECEC" | rowspan="2"| 2 || '''[[Khaled Adénon]]''' || 2006–{{0|0000}} || '''62''' || 2 |- | [[Damien Chrysostome]] || 2002–2011 || '''58''' || 0 |- | rowspan="2"| 4 || [[Razak Omotoyossi]] || 2004–2016 || '''55''' || 21 |- | [[Jocelyn Ahouéya]] || 2003–2013 || '''55''' || 3 |- | 6 || [[Romuald Boco]] || 2004–2013 || '''52''' || 1 |- | 7 || [[Séïdath Tchomogo]] || 2003–2014 || '''51''' || 4 |- bgcolor="#CFECEC" | 8 || '''[[Mickaël Poté]]''' || 2008–{{0|0000}} || '''49''' || 9 |- | 9 || [[Anicet Adjamossi|Kayodé Adjamossi]] || 2002–2013 || '''44''' || 1 |- | 10 || [[Mouritala Ogunbiyi]] || 2007–2014 || '''42''' || 6 --> |} === Najbolji strijelci === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=50px|# ! style="width:150px;"|Igrač ! style="width:100px;"|Karijera !width=50px|Golovi !width=50px|Nastupi !width=50px|Prosjek |- | 1 || [[Esala Masi]] || 1997–2005 || '''32''' || 52 || 0.62 |- bgcolor="#CFECEC" | 2 || '''[[Roy Krishna]]''' || 2007–{{0|0000}} || '''29''' ||40 || 0.73 <!-- |- | 3 || [[Oumar Tchomogo]] || 1995–2008 || '''15''' || 34 || 0.44 |- bgcolor="#CFECEC" | 4 || '''[[Mickaël Poté]]''' || 2008–{{0|0000}} || '''9''' || 49 || 0.18 |- | rowspan="5" | 5 || [[Mouritala Ogunbiyi]] || 2001–2010 || '''6''' || 42 || 0.14 |- | [[Moussa Latoundji]] || 1993–2004 || '''6''' || 21 || 0.29 |- bgcolor="#CFECEC" | '''[[Steve Mounié]]''' || 2015–{{0|0000}} || '''6''' || 17 || 0.35 |- --> |} == Izbornici == Ažurirano: ''[[14. veljače]] [[2020.]]''<br> {{small|'''Napomena:''' Statistike nisu u potpunosti dostupne tako da su ponuđene informacije možebitno nepotpune.}} {| class="wikitable" style="text-align:center; width: 100%;" |- !Izbornik !Karijera !Uta. !Pob. !Rem. !Por. !% pob. !Natjecanja |- |colspan=8 {{N/A|Bez informacija (1951–1960)}} |- |align=left| {{flagicon|FIJ|colonial}} [[Sashi Mahendra Singh]] | 1960–1972 | 15 | 6 | 1 | 8 | 40% |align=left| [[Južnopacifičke igre 1963.]] – 2. mjesto<br>[[Južnopacifičke igre 1969.]] – 4. mjesto<br>[[Južnopacifičke igre 1971.]] – 5. mjesto |- |align=left| {{flagicon|FIJ}} [[Mohammed Ali Sahu Khan]] | 1972–1974 | 4 | 0 | 0 | 4 | 0% |align=left| [[OFC Kup nacija 1973.]] – 5. mjesto |- |align=left| {{flagicon|FIJ}} [[Sashi Mahendra Singh]] | 1974–1976 | 4 | 1 | 1 | 2 | 25% |align=left| [[Južnopacifičke igre 1975.]] – 4. mjesto |- |align=left| {{flagicon|FIJ}} [[John Lal]] | 1977–1978 | 1 | 1 | 0 | 0 | 100% |align=left| |- |align=left| {{flagicon|FIJ}} [[Moti Musadilal]] | 1979 | 9 | 4 | 1 | 4 | 44% |align=left| [[Južnopacifičke igre 1979.]] – 2. mjesto |- |align=left| {{flagicon|FIJ}} [[Sashi Mahendra Singh]] | 1980 | 10 | 2 | 4 | 4 | 20% |align=left| [[OFC Kup nacija 1980.]] – 4. mjesto |- |align=left| {{flagicon|NZL}} [[Wally Hughes]] | 1981–1982 | 16 | 3 | 4 | 9 | 19% |align=left| |- |align=left| {{flagicon|Zapadna Njemačka}} [[Rudi Gutendorf]] | 1983 | 8 | 6 | 0 | 2 | 75% |align=left| [[Južnopacifičke igre 1983.]] – 2. mjesto |- |align=left| {{flagicon|FIJ}} [[Michael Thoman]] | 1983–1984 | 2 | 0 | 1 | 1 | 0% |align=left| |- |align=left| {{flagicon|FIJ}} [[Billy Singh]] | 1985–1986 | 8 | 0 | 0 | 8 | 0% |align=left| |- |align=left| {{flagicon|Zapadna Njemačka}} [[Rudi Gutendorf]] | 1987 | 5 | 4 | 1 | 0 | 80% |align=left| |- |align=left| {{flagicon|FIJ}} [[Billy Singh]] | 1987–1992 | 29 | 18 | 9 | 2 | 62% |align=left| [[Melanezijski kup 1988.]] – '''Prvaci'''<br>[[Melanezijski kup 1989.]] – '''Prvaci'''<br>[[Melanezijski kup 1990.]] – 3. mjesto<br>[[Južnopacifičke igre 1991.]] – '''Prvaci'''<br>[[Melanezijski kup 1992.]] – '''Prvaci''' |- |align=left| {{flagicon|ŠKO}} [[Danny McLennan]] | 1993–1995 | 18 | 7 | 3 | 8 | 39% |align=left| [[Melanezijski kup 1994.]] – 2. mjesto |- |align=left| {{flagicon|FIJ}} [[Billy Singh]] | 1995–2002 | 37 | 24 | 4 | 9 | 65% |align=left| [[Južnopacifičke igre 1995.]] – 3. mjesto<br>[[Melanezijski kup 1998.]] – '''Prvaci'''<br>[[OFC Kup nacija 1998.]] – 3. mjesto<br>[[Melanezijski kup 2000.]] – '''Prvaci'''<br>[[OFC Kup nacija 2002.]] – 5. mjesto |- |align=left| {{flagicon|AUS}} [[Les Scheinflug]] | 2002 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0% |align=left| |- |align=left| {{flagicon|AUS}} [[Tony Buesnel]] | 2003–2004 | 16 | 10 | 2 | 4 | 63% |align=left| [[Južnopacifičke igre 2003.]] – '''Prvaci'''<br>[[Oceanijski kup nacija 2004.]] – 4. mjesto |- |align=left| {{flagicon|AUS}} [[Lee Sterrey]] | 2005–2006 | 2 | 2 | 0 | 0 | 100% |align=left| |- |align=left| {{flagicon|URU}} [[Juan Carlos Buzzetti]] | 2006–2009 | 12 | 6 | 2 | 4 | 50% |align=left| [[Pacifičke igre 2007.]] – 2. mjesto<br>[[OFC Kup nacija 2008.]] – 3. mjesto |- |align=left| {{flagicon|FIJ}} [[Yogendra Dutt]] | 2009–2010 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0% |align=left| |- |align=left| {{flagicon|FIJ}} [[Gurjit Singh]] | 2011 | 10 | 7 | 0 | 3 | 70% |align=left| [[Pacifičke igre 2011.]] – 9. mjesto |- |align=left| {{flagicon|URU}} [[Juan Carlos Buzzetti]] | 2011–2015 | 7 | 2 | 3 | 2 | 29% |align=left| [[OFC Kup nacija 2012.]] – 6. mjesto |- |align=left| {{flagicon|AUS}} [[Frank Farina]] | 2015–2016 | 4 | 1 | 1 | 2 | 25% |align=left| [[OFC Kup nacija 2016.]] – 6. mjesto |- |align=left| {{flagicon|FRA}} [[Christophe Gamel]] | 2016–2019 | 27 | 9 | 10 | 8 | 33% |align=left| |- |align=left| {{flagicon|DAN}} [[Flemming Serritslev]] | 2020–{{0|0000}} | 0 | 0 | 0 | 0 | 0% |align=left| |} == Reference == {{reflist|2}} == Vanjske veze == *[http://www.fijifootball.com.fj/ Fiji Football Association] {{Oceanijske nogometne reprezentacije}} {{Authority control}} [[Kategorija:Fudbalske reprezentacije|Fidži]] [[Kategorija:Fudbal na Fidžiju| ]] dtx83r7jwgzwl7vhesvi58du055wiz3 0 4669705 42655426 41250081 2026-07-15T15:07:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655426 wikitext text/x-wiki {{kurzivni naslov}} '''Die TeXnische Komödie (DTK)''' је часопис чланова удружења [[Deutschsprachige Anwendervereinigung TeX|Deutschsprachigen Anwendervereinigung TeX]] (DANTE). Часопис садржи интерне комуникације и извештаје са конференција, као и научне и практичне чланке о свим аспектима за инсталацију [[TeX]] система и пратећи софтвер (посебно за [[LaTeX]], али и за [[ConTeXt]], [[LuaTeX]], [[XeTeX]] или [[BibTeX]]/Biber), као и прегледе нове литературе. Аутори су обично чланови DANTE удружења, програмери или корисници. Часопис постоји од оснивања удружења 1989. године. Излази четири пута годишње у тиражу од 2.400 примерака и бесплатно се дели свим члановима DANTE удружења. Једном годишње TeX колекција је приложена са тренутном TeX дистрибуцијом [[TeX Live|TeXLive]], као и копијом TeX-а. Назив часописа је алузија на [[Divina Commedia|Божанствену комедију]] италијанског песника и филозофа [[Dante Alighieri|Дантеа Алигијерија]]. == Спољашње везе == * [https://www.dante.de/dtk/bisher-erschienen/ DTK-Archiv] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211106095845/https://www.dante.de/dtk/bisher-erschienen/ |date=2021-11-06 }} – alle Ausgaben der DTK im Volltext (ab [[Moving Wall|einem Jahr nach dem Erscheinen]] frei verfügbar) [[Kategorija:TeX]] tbw7ktiov4qvjrmkp5nly9r3wotb3qt 0 4670139 42655646 42453556 2026-07-16T03:59:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655646 wikitext text/x-wiki {{Infookvir književnik | Ime = Espi Tomičić | boja = | slika = EspiTomičić holding-their-first-book Your Love is king-768x1024.jpg|thumb | veličina = | opis slike = | puno ime = Espi Tomičić | pseudonim = dečko s kvarta | rođenje = 16. srpnja 1995. | smrt = | zanimanje = | period pisanja = | vrsta = dramski tekstovi, kratka proza, poezija | teme = | period = | supruga = | suprug = | djeca = | djela = | nagrade = | potpis = | web = | fusnote = Scenarij prije drame, poezija prije proze }} '''Espi Tomičić''' ([[Zagreb]], [[1995.]]) [[književnik]] i [[dramaturg]]. Autor je dramskih tekstova, kratkih priča i [[esej]]a. Član je [[FAKTIV|feminističkog kolektiva fAKTIV]]. == Biografija == Dramaturgiju upisuje na [[Akademija dramske umjetnosti u Zagrebu|Akademiji dramske umjetnosti]] u Zagrebu 2015. godine,<ref>{{Cite web|url=http://dramaturgija.adu.hr/article.php?id=236|title=ADU:Espi Tomičić|author=|date=|work=|language=|publisher=adu.hr|accessdate=19. lipnja 2020.|archivedate=2021-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211213213923/http://dramaturgija.adu.hr/article.php?id=236}}</ref> te završava dvosemestralni obrazovni program [[Centar za ženske studije|Centra za ženske studije]] u Zagrebu (2018.). Sudjeluje u performativnoj akciji za obranu obrazovanja, tj. za stipendiranje.<ref>{{Cite web|url=https://www.24sata.hr/news/kod-sustara-podigle-su-sator-prosvjeduju-zbog-stipendija-476861/galerija-442808?page=4|title=Kod Šustara podigle šatore: 'Tražimo isplatu stipendija'|publisher=24sata.hr|accessdate=19. lipnja 2020.}}</ref><ref>{{Citiranje časopisa|title=Fešta ispred MZOS-a|url=https://kulturpunkt.hr/content/festa-ispred-mzos|accessdate=2020-10-23}}</ref><ref>{{Citiranje časopisa|title=Fešta ispred MZOS-a počinje u 16 sati|url=https://x-ica.com/festa-pocinje-u-16-sati/|date=2016-06-03|language=hr|accessdate=2020-10-23}}</ref><ref>{{Citiranje časopisa|title=Gotova fešta ispred MZOS-a|url=https://x-ica.com/gotova-festa-ispred-mzos/|date=2016-06-07|language=hr|accessdate=2020-10-23}}</ref> Redoviti je suradnik [[MI2-MaMa]]. Tijekom pandemije 2020. je interventno suorganizirao sustav solidarnosti za pomoć u dostavi hrane, ljekova i drugih potrepština za nezbrinute stare osobe u Zagrebu #JedniZaDruge,<ref>{{Cite web|url=https://www.srednja.hr/novosti/studenti-usred-pandemije-pomazu-drugima-imaju-besplatan-broj-ih-mozete-dobiti/|title=Studenti usred pandemije pomažu drugima: Imaju i besplatan broj na koji ih možete dobiti|date=2020-03-18|work=Srednja.hr|language=hr|accessdate=2021-01-22}}</ref> ali i objavljuje svoju prvu tiskanu publikaciju, te mu KUFER izvodi poetsku dramu on-line.<ref>{{Cite web|url=https://kulturpunkt.hr/content/borba-za-opstanak-drame|title=Borba za opstanak drame|work=kulturpunkt|accessdate=2021-01-22}}</ref> == Profesionalni rad i nagrade == ''Prvo pa žensko'' tragikomedija o rodu (o jeziku) (2016.) postavljena je u [[Gradsko dramsko kazalište Gavella|Gradskom dramskom kazalištu Gavella]] na Danima Ogranka mladih.<ref>{{Citiranje časopisa|title=Novosti {{!}} HDDU - hrvatsko društvo dramskih umjetnika|url=http://www.hddu.hr/novosti.aspx|accessdate=2020-10-23}}</ref> U sklopu ciklusa radiofonskih izvedbi ''Plan za bijeg'' Tomičić ko-režira i su-izvodi radiofonsku izvedbu ''Nekoliko glasova nestalih u zraku'' (2016.).<ref>{{Citiranje časopisa|title=Culturenet.hr - 3. ciklus malih radiofonijskih izvedbi Plan za bijeg|url=https://www.culturenet.hr/default.aspx?id=73152|accessdate=2020-10-23}}</ref> Su-potpisuje scenariji za promo film i kronike Ganz festivala (2016.) u [[Teatar &TD|Teatru &TD]].<ref>https://www.youtube.com/watch?v=04zHiyoGi34&t=1s</ref> Osvaja nagradu Centra za ženske studije za najbolji studentski rad - izvedbeni projekt ''Refleksije'' (2016.).<ref>{{Cite web|url=https://zenstud.hr/2016/11/24/dodijeljene-nagrade-za-najbolji-studentski-rad-na-temu-zenske-i-rodne-problemantike/|title=Dodijeljene nagrade za najbolji studentski rad na temu ženske i rodne problemantike|last=studije|first=Centar za ženske|work=Centar za ženske studije|accessdate=2021-01-22}}</ref><ref>{{Citiranje časopisa|title=Predstava studenata ADU – Refleksija – u Teatru &TD|url=https://x-ica.com/predstava-studenata-adu-refleksija-u-teatru-td/|date=2016-05-18|language=hr|accessdate=2020-10-23|archive-date=2020-06-22|access-date=2021-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200622022126/https://x-ica.com/predstava-studenata-adu-refleksija-u-teatru-td/|url-status=dead}}</ref> [[Zagrebačko kazalište mladih|Zagrebačkom kazalištu mladih]] radi kao asistent dramaturga ([[Goran Ferčec]]) na predstavi ''Ljudski glas'' (2018.). Na studentskom festivalu Desadu sudjeluje s dramskim tekstom ''Ne zaboravi pokriti stopala'' (2019.).<ref>{{Cite web|url=https://arteist.hr/11-desadu-autori-u-nastanku/|title=11. DeSADU: Od pretjerane poetizacije do aktualizacije pod svaku cijenu|date=2019-11-25|work=arteist|language=hr|accessdate=2020-10-23|archivedate=2020-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200929125645/https://arteist.hr/11-desadu-autori-u-nastanku/}}</ref> Izbor iz poezije uvršten mu je u ''Rukopise 42'' - zbornik poezije i kratke proze mladih s prostora ex-YU 2019. godine. Za dramski tekst ''Ne zaboravi pokriti stopala'' (2019.) dobiva Dekaničinu nagradu, a s istim tekstom pobjeđuje na natječaju portala Drame.hr za prijevod na engleski jezik. Tekst je izabran i na EURODRAM-ovom natječaju (2020. godine) za originalni dramski tekst kao jedan od tri s najviše glasova.<ref>{{Cite web|url=http://eurodram.org/2020-selections/|title=2020 selections – EURODRAM|language=en-US|accessdate=2020-10-23}}</ref> Na [https://radio.hrt.hr/treci-program/ Trećem programu Hrvatskog radija] premijerno mu je izvedena radiodrama ''Ne zaboravi pokriti stopala'' 2020. godine.<ref>{{Citiranje časopisa|title=Espi Tomičić: Ne zaboravi pokriti stopala :: Hrvatski radio|url=https://radio.hrt.hr/aod/espi-tomicic-ne-zaboravi-pokriti-stopala/336331/|language=hr|accessdate=2020-10-23|archive-date=2020-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621082112/https://radio.hrt.hr/aod/espi-tomicic-ne-zaboravi-pokriti-stopala/336331/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Citiranje časopisa|title=Ne zaboravi pokriti stopala :: HRT – HR 3|url=https://radio.hrt.hr/treci-program/aod/ne-zaboravi-pokriti-stopala/337285/|language=hr|accessdate=2020-10-23|archive-date=2020-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200622020055/https://radio.hrt.hr/treci-program/aod/ne-zaboravi-pokriti-stopala/337285/|dead-url=yes}}</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=YDMFcYHHL24</ref> Tekst ''Your Love Is King'' javno je izveden u sklopu projekta ''Budućnost je ovdje'' u Zagrebačkom kazalištu mladih 2020. godine.<ref>{{Cite web|url=https://www.zekaem.hr/uncategorized/koncertno-citanje-espi-tomicic-your-love-is-king/|title=Koncertno čitanje – Espi Tomičić: Your Love Is King|work=ZKM {{!}} Zagrebačko kazalište mladih|language=hr|accessdate=2020-10-23|archivedate=2021-02-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217172622/https://www.zekaem.hr/uncategorized/koncertno-citanje-espi-tomicic-your-love-is-king/}}</ref> Isti tekst je objavljen u tiskanom izdanju u nakladi Multimedijalnog instituta 2020. godine kao prvi dramski u MaMa-inoj maloj biblioteci.<ref>{{Citiranje časopisa|author=|last=|first=|authorlink=|coauthors=|title=Klub Mama / Multimedijalni Institut – Espi Tomičić: Your Love Is King|url=https://mi2.hr/2020/04/espi-tomicic-your-love-is-king/|date=|year=|month=|journal=|volume=|issue=|pages=|id=|language=en|accessdate=2020-10-23}}</ref> Osvaja treću [[Nagrada za dramsko djelo "Marin Držić"|nagradu Marin Držić]] za 2019. godinu za tekst ''#ostavljamvamsvojekodoveihvalazaprijateljstvo ili #bitćesveokej''.<ref>{{Citiranje časopisa|title=Mladi pisac u novom se tekstu bavi mučnom temom - samoubojstvima mladih|url=https://www.vecernji.hr/kultura/mladi-pisac-u-novom-se-tekstu-bavi-mucnom-temom-samoubojstvima-mladih-1394205|language=hr|accessdate=2020-10-23}}</ref> Kao dio projekta Monovid-19 ''Stavi vodu za kavu''<ref>{{Citiranje časopisa|title=Stavi vodu za kavu|url=http://drame.hr/hr/monovid/552-monovid-19-espi-tomicic-stavi-vodu-za-kavu|accessdate=2020-08-10|deadurl=http://drame.hr/hr/monovid/552-monovid-19-espi-tomicic-stavi-vodu-za-kavu|archive-date=2020-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200810112935/http://drame.hr/hr/monovid/552-monovid-19-espi-tomicic-stavi-vodu-za-kavu}}</ref> je preveden i na [[poljski jezik|poljski]].<ref>{{Cite web|url=http://instytuthertza.pl/monovid-19/wstaw-wode-na-kawe|title=WSTAW WODĘ NA KAWĘ|work=Instytut Teatralny im. Hertza|language=pl-PL|accessdate=2020-10-23}}</ref> Sudjelovao je u pripremi nove produkcije BAD co. za EPK Rijeka2020.<ref>{{Citiranje časopisa|title=O radu bez stvaranja|url=https://kulturpunkt.hr/content/o-radu-bez-stvaranja|accessdate=2020-07-04}}</ref> === Popis djela === *''Prvo pa žensko'', [[2016.]] *''Nekoliko glasova nestalih u zraku'', [[2016.]] *''Refleksije'', [[2016.]] *''Ne zaboravi pokriti stopala'', [[2019.]] *''#ostavljamvamsvojekodoveihvalazaprijateljstvo ili #bitćesveokej'', [[2019.]] *''Your Love Is King'', [[2020.]] === Nagrade i priznanja === * Nagrada Centra za ženske studije za najbolji studentski (2016.) za ''Refleksije'' * Dekaničina nagrada ADU (2019.) za ''Ne zaboravi pokriti stopala'' * Osvaja natječaje portala Drame.hr (2019.) i EURODRAM (2020.) za ''Ne zaboravi pokriti stopala'' * Treća [[Nagrada za dramsko djelo "Marin Držić"]] (2019.) za tekst ''#ostavljamvamsvojekodoveihvalazaprijateljstvo ili #bitćesveokej'' == Intervjui i osvrti == * [https://www.telegram.hr/kultura/kako-je-mladi-pisac-prije-25-e-uspio-napisati-rijetko-hrabru-zrelu-dramu-i-za-nju-dobiti-marina-drzica/ Intervju za Telegram.hr] * [https://www.youtube.com/watch?v=z2ZCtw7ebWQ Intervju za Radio 808] * [https://100posto.jutarnji.hr/news/slavimo-jednakost-i-puna-su-nam-usta-ustava-a-jednom-decku-koji-samo-zeli-raditi-poslodavci-samo-salju-odbijenice-i-porucuju-primamo-samo-normalne 100% jutarnji.hr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200619215831/https://100posto.jutarnji.hr/news/slavimo-jednakost-i-puna-su-nam-usta-ustava-a-jednom-decku-koji-samo-zeli-raditi-poslodavci-samo-salju-odbijenice-i-porucuju-primamo-samo-normalne}} *[https://voxfeminae.net/kultura/espi-tomicic-klasicna-forma-dramskog-teksta-me-uvijek-kocila/ Intervju za Voxfeminae.net] == Reference == {{reflista}} {{DEFAULTSORT:Tomičić, Espi}} [[Kategorija:Hrvatski pjesnici]] [[Kategorija:Hrvatski dramski pisci]] [[Kategorija:Dobitnici nagrade za dramsko djelo Marin Držić]] [[Kategorija:Biografije, Zagreb|Espi, Tomičić]] [[Kategorija:LGBT kultura u Hrvatskoj]] ptbuavq5po8indk6itw0d3sb8foro2e 2 4671486 42655857 42644926 2026-07-16T09:24:07Z Vipz 151311 42655857 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Korisnik:Vipz/styles.css" />{{#Babel:sh|en-3|isv-2|de-1}} {{KorisnikPočetak|extra-css=clear:right;}} <div style="text-align: center; font-size: small;">Ovlašćenja</div> {{Korisnička kutija/Administrator}} {{Korisnička kutija/Administrator interfejsa}} {{Korisnička kutija/Vraćač}} {{Korisnička kutija/Patroler}} {{Korisnička kutija/Autopatroler}} <div style="text-align: center; font-size: small;">Alatke</div> {{Korisnička kutija/Firefox}} {{Korisnička kutija/Linux}} {{Korisnički okvir|mediumseagreen|lightgreen|[[File:Copyleft.svg|35px]]|Ovaj korisnik podržava [[otvoreni kod]] i [[slobodni softver]].}} <div style="text-align: center; font-size: small;">Mišljenja</div> {{Korisnički okvir|grey|lightgrey|[[File:HR-BA-ME-RS flag.svg|45px]]|Ovaj korisnik smatra da srpskohrvatski govorni prostor zaslužuje jednu veliku objedinjenu Wikipediju.}} {{Korisnički okvir|#ff8b8b|#fcc5c5|*ije|Ovaj korisnik govori [[ijekavski izgovor|ijekavicom]], ali mu se sviđa jednostavnost [[ekavski izgovor|ekavice]].}} {{Korisnički okvir|#4c96e0|#81bcf7|ћир.|Овај корисник осредње чита и пише ћирилицу, те ју покушава боље научити.}} <div style="text-align: center; font-size: small;">Wikiprojekti</div> {{Wikipedija:LGBT wikiprojekat/okvirić}} {{Wikipedija:Wikiprojekt žene u crvenom/okvirić}} {{Wikipedija:Wikiprojekt Infokutije/okvirić}} <div style="text-align: center; font-size: small;">Kalendar</div> {| style="font-size: smaller; width: 100%; border: 1px solid darkred;" |- |colspan="2"| {| class="mw-collapsible mw-collapsed" style="width: 100%; border: 1px solid orange; background-color: lemonchiffon;" !colspan="2"| Prošli događaji |- | 2022-09-12 || [[wp:Wiki voli EuroPride/2022|Wiki voli EuroPride/2022]] |- | 2022-11-01 || [[wp:Mjesec Azije/2022|Mjesec Azije/2022]] |- | 2023-01-15 || [[wp:1Lib1Ref|1Lib1Ref]] |- | 2023-02-01 || [[wp:Feminizam i folklor 2023|Feminizam i folklor 2023]] |- | 2023-03-21 || [[wp:CEE Proljeće 2023|CEE Proljeće 2023]] |- | 2023-09-12 || [[wp:Wiki voli EuroPride/2023|Wiki voli EuroPride/2023]] |- | 2023-11-01 || [[wp:Mjesec Azije/2023|Mjesec Azije/2023]] |- | 2024-03-21 || [[wp:CEE Proljeće 2024.|CEE Proljeće 2024.]] |- | 2024-11-01 || [[wp:Mjesec Azije/2024|Mjesec Azije/2024]] |- | 2025-11-01 || [[wp:Mjesec Azije/2025|Mjesec Azije/2025]] |- | 2026-01-15 || [[wp:1Lib1Ref/2026|1Lib1Ref/2026]] |- | 2026-03-21 || [[wp:CEE Proljeće 2026.|CEE Proljeće 2026.]] |} |- | 2026-07-25 || Wiki voli EuroPride/2026 |- | 2026-11-01 || Mjesec Azije/2026 |- | 2027-01-15 || 1Lib1Ref/2027 |- | 2027-01-16 || 25. obljetnica osnutka shwiki! |} {{KorisnikKraj}} Zdravo! Pod imenom Vipz, suradnik sam Wikimedijinih projekata od decembra 2017. godine, praveći svoje prve doprinose na engleskoj inačici Wikipedije. Wikipediji na srpskohrvatskom jeziku sam počeo doprinositi početkom marta 2022. godine, te istom počinjem administrirati u decembru. Najviše se volim baviti dodavanjem novih i unapređivanju postojećih funkcionalnosti naše Wikipedije, a naročito šablona, modula i spravica. Član sam [[WP:Međuprojektna saradnja|Inicijative za međuprojektnu saradnju]] i njezin ambiciozan zagovaratelj. Lokalni sam organizator raznih uređivačkih akcija. ==Za uraditi== ===Potrebni članci=== * [[Wikipedija:CEE Proljeće 2026.]] ** [[Hilda Dajč]] ([[:en:Hilda Dajč]]) * [[:Kategorija:Srpskohrvatski jezik]]: ** [[Ilirski jezik (južnoslavenski)]] ([[:en:Illyrian (South Slavic)|en]], [[:sr:Ilirski jezik (južnoslovenski)|sr]]) ** [[Hrvatski vukovci]] ([[:en:Croatian Vukovians|en]], [[:hr:Hrvatski vukovci|hr]], [[:sr:Hrvatski vukovci|sr]]) ** [[Dvije škole pod jednim krovom]] ([[:bs:Dvije škole pod jednim krovom|bs]], [[:en:Two schools under one roof|en]]) ** [[Ivanka Glogović Klarić]], čakavska pjesnikinja **/Jezik općenito ** {{ill|Pitanje jezika ili dijalekta|ru|Проблема «язык или диалект»}} ** [[Autonomija i heteronomija]] ([[:en:Autonomy and heteronomy|en]]) ** {{ill|Etnolekt|en|Ethnolect}} ** [[Sufiksi slovenskih prezimena|Sufiksi slovenskih]]/[[Sufiksi slavenskih prezimena|slavenskih prezimena]] ([[:en:Slavic name suffixes|en]]) ** [[Slovenizam]]/[[Slavenizam]]/[[Slavicizam]] ([[:sr:Slovenizam|sr]], [[:en:Slavicism|en]]) * [[:Kategorija:Jugoslavija]] ** [[:Kategorija:Bilateralni odnosi Jugoslavije]]: *** [[Centralnoevropska inicijativa]] ([[:de:Central European Initiative|de]], [[:en:Central European Initiative|en]], [[:sr:Centralnoevropska inicijativa|sr]]) *** [[Odnosi Jugoslavije i Evropske komisije]] ([[:en:Yugoslavia–European Communities relations|en]]) *** [[Spoljni odnosi Jugoslavije]] ([[:en:Foreign relations of Yugoslavia|en]]) *** [[Savet za uzajamnu ekonomsku pomoć]]/[[Comecon]] ([[:en:Comecon|en]], [[:sr:Savet za uzajamnu ekonomsku pomoć|sr]]) ** [[:Kategorija:Jugoslavenske kompanije]] *** {{ill|Kombinat|de|Kombinat|en|Combine (enterprise)}} (također: [[Pik (razvrstavanje)]]) ***/Hrvatska (značajnije): *** [[Jugoplastika]], plastika i tekstil *** [[Jugoturbina]], strojograđevinarstvo *** [[Prvomajska]], alatni strojevi *** [[Kamensko (tvornica)]], tekstil *** [[Borovo (tvornica)]], obuća *** [[Jedinstvo (tvornica)]], procesna oprema *** [[Željezara Sisak]], metalurška oprema *** [[Zvijezda (tvrtka)]], ulje ** [[:Kategorija:Organizacije u Jugoslaviji]] *** [[Jugoslavenski ženski savez|Jugoslavenski]]/[[Jugoslovenski ženski savez]] ([[:en:Yugoslav Women's Alliance|en]]) ** Ostalo: *** [[Jugoslovenska znanstvena fantastika|Jugoslovenska]]/[[Jugoslavenska znanstvena fantastika]] ([[:en:Yugoslav science fiction|en]]) *** [[JUS]] ([[Jugoslovenski univerzalni standard|Jugoslovenski]]/[[Jugoslavenski univerzalni standard]]) ([[:sr:JUS|sr]]) * [[Wikipedia:LGBT wikiprojekat]]: ** [[Parada (film, 2011)]] ([[:en:The Parade (film)|en]], [[:sr:Парада (филм из 2011)|sr]]) - stavi na [[Spisak filmova sa LGBT tematikom]] i [[Hronološki spisak filmova sa LGBT tematikom]] ** [[Položaj LGBT osoba u Venezueli]]/[[Položaj LGBT osoba u Venecueli|Venecueli]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt žene u crvenom]]: ** [[Šejla Kamerić]] ([[:en:Šejla Kamerić|en]]) i njen [[Bosnian Girl]] ([[:en:Bosnian Girl|en]]) ** [[Simone Segouin]] ([[:en:Simone Segouin|en]]) * [[:Kategorija:Muzika]]: ** [[Nena Ivošević]] ([[:sr:Nena Ivošević|sr]]) ** [[Narcis Vučina]] ([[:bs:Narcis Vučina|bs]]) ** [[Mostarske kiše]] ** [[Kamen na kamen]] ** [[KIC pop hor]] ** [[Kombinat (zbor)]] ** [[Ladarice]] ([[:hr:Ladarice (vokalni ansambl)|hr]]) * [[Bosanski grb]] (gesta) ([[:en:Bras d'honneur|en]]) * [[Reli]] ([[:en:Rallying|en]], [[:hr:Reli|hr]], [[:sr:Reli|sr]]) * [[Fenomen uništavanja knjiga u Hrvatskoj 1990-tih]]/[[Knjigocid u Hrvatskoj]] ([[:sr:Fenomen uništavanja knjiga u Hrvatskoj 1990-tih|sr]]) * [[Balkanski non-pejper iz 2021.]] ([[:sr:Balkanski non-pejper iz 2021.|sr]], [[:en:2021 Balkan non-papers|en]]) * "[[Ropotarnica povijesti]]/[[Ropotarnica historije|historije]]/[[Ropotarnica istorije|istorije]]" ([[:en:Ash heap of history|en]]) === Članci za poboljšavanje === * [[Srpskohrvatski jezik]] – potreban veliki overhaul ===Potrebni šabloni=== * Dokumentacije za [[Šablon:Infokutija]], [[Šablon:Str sub old]], [[Šablon:Infokutija jezik]], [[Modul:String/dok]], '''[[Šablon:Clickable button]]''' * Prepravi [[Šablon:Shhsjezici]] da se odnosi na sve južnoslavenske jezike/dijalekte i da je nalik [[:sr:Шаблон:Јужнословенски језици|SR]] i [[:en:Template:South Slavic languages sidebar|EN]] sajdbaru. ====Šabloni za prebacivanje s drugih wiki==== * [[:en:Template:Replace]] (front-end za <code>replace</code> funkciju [[Modul:String|Modula:String]] da se ne koristi direktno kao u {{tl|Brzo brisanje}} i drugim šablonima sa unosima kao {{tl|Bolji naslov}}) ** Iskoristiti za detekciju uglatih zagrada pri linkanju u šablonima (spajanje [[Šablon:Distinguish]], [[Šablon:Distinguish2]] i [[Šablon:Razlikovati]]) * [[:en:Template:Excerpt]] * [[:en:Template:Talk quote]], [[:en:Template:Talk quote inline]] ({{tl|tq}}), kategorizirati zajedno sa {{tl|!xt}} i uvesti [[:en:Template:Citation needed span]] za obuhvaćanje poruka. * [[:ru:Шаблон:Ряд]] (redovi za [[:Kategorija:Šabloni za odlikovanja|ikonice odlikovanja]] u infokutijama) * [[:m:Template:Active marker]] (animacija - isticanje dugmića prelaskom miša), za stranice maratona, možda za {{tl|Pijaca}} - primjer na [[:m:Capacity Exchange]] * [[:en:Template:Tree list]] (apliciraj na {{tl|Infokutija jezik}} - jezična porodica) * '''[[:en:Template:Calculator]]''', naročito widgeti/spravice koji prate dizajnerski sistem Codex ** dodaj još nekoliko elemenata, sve dokumentiraj; na Pijaci napravi formalni prijedlog prije implementacije Okvirići za naglašavanje sadržaja - mogli bi se upotrebiti u smjernicama: * [[:en:Template:Colored box]] * [[:en:Template:Content grid]] ===Gadgeti=== ====Novi koji ne rade ili treba popraviti==== * [[MediaWiki:Gadget-OneClickArchiver.js]] ne arhivira u posljednju po broju arhivnu podstranicu, nego samo u prvu. ** [[:en:Template:Archive basics]] - fix ====Stari koje treba zamijeniti==== * [[MediaWiki:Gadget-BrzoBrisanje.js]] stari gadget za Monobook skin, ažurirati ili zamijeniti Twinkle-om. * [[MediaWiki:Gadget-extratoolbarbuttons.js]] dodatni simboli/emotikoni za stari uređivač, što se želi može se integrirati u [[MediaWiki:Gadget-charinsert-core.js|CharInsert]] gadget. ===Ostalo...=== * [[Glavna stranica]]: ** Provjeri i doradi natuknice u rubrici "Jeste li znali". ** Razmotri "[[Šablon:Glavna stranica/Odlomak|/Odlomak]]" → "Rubrika" ili "Okvir". ** Razmotri uklanjanje okvira iz mobilnog prikaza. * Nacrti: *** [[Wikipedia:Čarobnjak za izradu članaka/Izrada nacrta]] - treba imati više opcija s preloadanim kosturima. *** '''[[Wikipedija:Nacrti/preload]]''' - zasad vrlo rudimentarno, dotjerati dizajn, opseg i funkcije *** '''[[Šablon:Nacrt]]''' - dotjerivanje u skladu s razvojem povezanih stranica *** '''[[Wikipedija:Nacrti/Evidencija]]''' - napraviti podstranicu koja će služiti kao evidencija i dashboard nacrta. * Najvidljivije stranice: ** [[Pomoć:Sadržaj]] - treba sitne popravke. ** [[Wikipedija:Portal zajednice]] (Radionica) - osvježiti. * Konfiguriraj [[:mw:Extension:FileImporter/Data/sh.wikipedia]] da se slike mogu automatski prebacivati sa odgovarajućim licencama na Commons. * Ažuriraj [[Modul:Wikidata]] ([[:ru:Модуль:Wikidata|ru]]) i implementiraj automatizirane infokutije. * [[Šablon:Traka]] - traka nativnih klikabilnih dugmeta; flex, nekoliko zadanih dizajna i paleta boja koja će poštovati [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/style-guide/colors.html Codex smjernice]. Nađi nativnu Codex alternativu(?) * Na EN projektu pronađi anti-spam bota pogodnog za probleme SH projekta, te zamoli uspostavljanje na istom. * {{tl|Dobrodošlica}} - modernizirati. * Alat za [[pravopisna transkripcija|pravopisnu transkripciju]] – prema sistemskom (site-wide) automatskom mehanizmu konverzije koju rabi zh-wiki (istražiti): ** [[:zh:Wikipedia:字词转换]] - "konverzija riječi" ** [[:zh:Wikipedia:字詞轉換處理/公共轉換組]] - "konverzija riječi / javna grupa za konverziju" ** [[:zh:Help:中文维基百科的繁简、地区词处理]] - "rukovanje pojednostavljenim/tradicionalnim kineskim i regionalnim terminima na kineskoj Wikipediji" ===Linkovi koji bi mogli dobro doći kasnije=== * [[commons:Special:Contributions/NurijaJah]] * http://www.bcsgrammarandtextbook.org/index.cgi (referenca za traženje izvora o sh. jeziku) * https://www.vedra.hr/vedra (Veterani Domovinskog rata i antifašisti, hrvatska udruga) ** ====Wikipedija==== * [https://diff.wikimedia.org/2018/03/12/supporting-languages-multiple-writing-systems/ Confound it!—Supporting languages with multiple writing systems] (12 March 2018 by Trey Jones) – zanimljiv i relevantan članak ** [https://phabricator.wikimedia.org/T183015 Create Serbian Elasticsearch Plugin/Analysis Chain Using Serbian Morphological Libraries] (Phabricator) – bolja pretraga uključujući u oba pisma ** [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d0/Editing_challenges_on_multi-script_wikis_%28with_speaker_notes%29.pdf Editing challenges on multi-script wikis] (C. Scott Ananian, Wikimania 2017) – uređivanje u preferiranom pismu u planovima * [[:mw:Manual:Interface/IDs and classes]] * [[:mw:Codex/Migrating from MediaWiki UI]] ===Sustavno brisanje pseudohistorije=== Svi članci povezani s temom i od istih autora. Na svim projektima na kojima su pokrenuti, osim ako su prepravljeni. * [[Historija Bosne i Hercegovine (do 958)]] === Za predložiti === Spajanje: * [[Savezna Republika Jugoslavija]] → [[Srbija i Crna Gora]] ==Stvoreni članci== <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> {{Div col}} * [[:Kategorija:Biografije]]: ** [[Staša Zajović]] ** [[Indira Bajramović]] ** [[Dušan Đurišić]] ** [[Rosie Stephenson-Goodknight]] ** [[Sevasti Qiriazi]] ** [[Zabel Jesajan]] ** [[Matilda Caragiu Marioțeanu]] * [[:Kategorija:Film]]: ** ''[[Tereza37]]'' * [[:Kategorija:Informatika]] ** [[Mattermost]] * [[:Kategorija:Kultura]] ** [[Mongolska kultura]] * [[:Kategorija:LGBT]]: ** [[LGBT historija u Jugoslaviji]] ** [[Parada (film, 2011)|''Parada'' (film, 2011)]] ** [[Položaj LGBT osoba na Kubi]] ** [[Nacionalni centar za seksualno obrazovanje na Kubi]] ** [[Položaj LGBT osoba u Vijetnamu]] * [[:Kategorija:Sajtovi]]: ** [[Vukajlija]] ** [[World Socialist Web Site]] * [[:Kategorija:Muzika]] ** [[Korobejniki]] * [[:Kategorija:Politika]] ** [[Socijaldemokrati (Hrvatska)]] * [[:Kategorija:Sport]]: ** [[Zagrebački hipodrom]] ** [[Hipodrom Beograd]] * [[:Kategorija:Srpskohrvatski jezik]]: ** [[Rečnik srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika]] ** [[Jezik je dijalekt s vojskom i mornaricom]] * [[:Kategorija:Ustanove]]: ** [[Srednja mješovita škola Bratstvo-jedinstvo Ulcinj]] * Ostalo ** [[Panslavenske boje]] ** [[Panarapske boje]] ** [[Poštanski brojevi u Jugoslaviji]] ** [[Poštanski brojevi u Hrvatskoj]] ** [[Ostalgija]] {{Div col end}} </div> == Najvažnije teme == Čije sam članke poboljšao ili namjeravam poboljšati: * [[Nacistička Njemačka]] – napisan čvrst uvod * [[Jugoslavija]] – ** [[Kraljevina Jugoslavija]] – ** [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija]] – * [[Drugi svjetski rat u Jugoslaviji]] – * [[Sovjetski Savez]] ==Podstranice== {{Div col}} {{Special:PrefixIndex/Korisnik:Vipz/|stripprefix=yes}} {{Div col end}} ==Razni linkovi== * https://codesearch.wmcloud.org/search/ - MediaWiki Codesearch - lociranje koda MediaWiki softvera * https://scheherazade-temp.toolforge.org/ == Nagrade i spomenice == <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: start; justify-content: center; margin: auto; width: 450px;"><!--Dodaj 100px za svaku novu nagradu--> {{Barnstar-rad i trud|Za neumorni trud u rješavanju labirinta ove Wikipedije i ustrajnosti koja nama starcima može samo biti uzor!|Edgar Allan Poe}} {{Korisnik:Aca/Mačja|Za sveukupan doprinos, izvrsnu saradnju i kolegijalnost}} {{Wikipedia:CEE Proljeće 2022/spomenica}} {{Wikipedia:Mjesec Azije/spomenica|godina=2022}} <gallery> Datoteka:Wiki_medal.jpg|<center>'''[[Korisnik:Inokosni organ/Godišnja nagrada Srpskohrvatske wikipedije#Godišnja nagrada Srpskohrvatske wikipedije 2023|Godišnja nagrada 2023.]]'''</br> Za trud, rad i dobre doprinose! – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] </gallery> </div> {{Nagrada za izabrani članak | članak =Zabel Jesajan | mjesec =august | godina =2026. }} f3sqxcz80sboz6g9ym0c20i9rsr3rik 0 4674064 42655624 42605301 2026-07-16T02:55:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655624 wikitext text/x-wiki [[File:Grd3.jpg|mini|desno|Stećak u obliku ploče župana Grdeše, sa natpisom iz 1180. god.]] '''Epitafi na stećcima''', uz [[Oblici stećaka|oblike]] i [[Ukrašavanje stećaka|ukrase]], najznačajniji su faktor naučne i umjetničke vrijednosti [[Stećci|stećaka]]. Imaju svoje paleografske, jezičke, likovne i historijsko-dokumentarne vrijednosti. [[Bosna i Hercegovina u srednjem vijeku|Bosanski]] i [[Zahumlje|humski]] epitafi svoj su procvat doživjeli u 14. i 15. stoljeću, što se podudara sa političkim i ekonomskim jačanjem srednjovjekovne bosanske države. Dio su šire tradicije grobne epigrafije i čine dio [[Kršćanstvo|kršćanske]] epigrafije [[Evropa|evropskoga]] srednjovjekovlja.<ref name="Vego">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/doc/66934033/Marko-Vego-Zbornik-srednjovjekovnih-natpisa-Bosne-i-Hercegovine-I |title= Marko Vego: Zbornik srednjovjekovnih natpisa Bosne i Hercegovine. |work= Sarajevo: Izdanje Zemaljskog muzeja, knjiga III, 1964 |accessdate= 9. 2. 2017}}</ref> Dok je podizanje nadgrobnog spomenika – stećka trebalo pokojniku osigurati vječni dom, epitaf je trebao očuvati pokojnikov identitet. Epitafi su sačuvali imena, uglavnom istorijski nepoznatih osoba, koje su spašene od zaborava. Tako je opstanak imena ili identiteta povezan s kulturom sjećanja, a epitaf, kao jedan od njenih instrumenata, u tome je odigrao značajnu ulogu. Sačuvali su brojna životna iskustva, narodnu filozofiju te izvorni narodni jezik dajući tako svoj originalni doprinos kultu štovanja mrtvih kao obliku kulture sjećanja koja je univerzalna i nadilazi sve vremenske periode.<ref name="Azra">{{Cite web|url= https://hrcak.srce.hr/file/321350 |title= Azra Begović - Kult posmrtne memorije: epitafi na stećcima |work= Pro tempore - Časopis studenata povijesti, Godina XIII, broj 13, 2018. |accessdate= 31. 8. 2022}}</ref> Nadgrobni natpisi kojih je prema evidencijama do danas zabilježeno oko četiri stotine od čega se u BiH nalazi 85%, a najzastupljeniji su na području današnje Hercegovine. Najveći je broj epitafa pisan bosančicom, bosanskom ćirilicom. Svaki od tih natpisa ima ustaljeni obrazac ili shemu po kojoj je napisan. Natpisi na stećcima donose informacije o životu i smrti srednjovjekovnog bosanskog čovjeka, o stanju između njega i gospodara, o kultu zemlje i značaju borbe za državu.<ref name="Nermina">{{Cite web |url= https://dunjalucar.wordpress.com/2022/10/08/zivot-i-smrt-srednjovjekovnog-bosanskog-covjeka-zapisani-na-steccima/ |title=Nermana Arnautović -Život i smrt srednjovjekovnog bosanskog čovjeka zapisani na stećcima |work= Dunjalučar: Magazin za filozofiju, kulturu i umjetnost |accessdate= 9. 2. 2024}}</ref> == Pismo == [[Epitaf]]i na stećcima/nadgrobnim spomenicima predstavljaju i jedan vid originalnog stvaralaštva u srednjovjekovnoj bosanskoj pismenosti i idu u sami vrh [[Južni Slaveni|južnoslavenske]] epigrafike. Pisani su isključivo [[Ćirilica|ćirilicom]] i narodnim jezikom. Vremenom su korišteni razni nazivi za to pismo. Danas se smatra da ga je najbolje zvati bosanska epigrafska ćirilica ili bosanska lapidarna ćirilica, a opravdan je, prvenstveno zbog praktičnosti i naziv [[bosančica]]. To je pismo varijanta južnoslavenske ćirilice sa posebnim bosanskim osobinama.<ref name="Bešlagić">{{Cite web |url= https://archive.org/stream/SefikBeslagicStecciKataloskoTopografskiPregled/Sefik%20Beslagic,%20Stecci%20-%20katalosko-topografski%20pregled_djvu.txt |title=Šefik Bešlagić: STEĆCI, KATALOŠKO-TOPOGRAFSKI PREGLED |work= Sarajevo: Veselin Masleša, 1971 |accessdate= 9. 2. 2017}}</ref> Natpise karekteriše živ narodni jezik i ikavsko nariječje dok se tek pri kraju vremena stećaka pojavilo ijekavsko nariječje.<ref name="Baranka"/> == Stvaraoci == {{Glavni|Izrada stećaka}} [[Izrada stećaka|Stvaraoci stećaka]] i epitafa bili su: * kovač, majstor-umjetnik koji je klesao (sjekao) stećke. Jedan broj hercegovačkih klesara učio je zanat u primorskim gradovima, prvenstveno u Dubrovniku, dok su onda bosanski klesari učili od njih. Zabilježeno je i da su majstori iz Dubrovnika i primorja radili u Bosni. * dijak (pisar), osoba koja je sastavljala tekst epitafa. Dijaci se smatraju glavnim nosiocima pismenosti u srednjovjekovnoj Bosni i Humu i poticali su iz redova sveštenstva i vlastele. Javljali su se kao pisari (crkvenih) knjiga, u službi bosanskih banova i vlastele te kao dijaci epitafa.<ref name="Baranka"/> Još uvijek nije jasno je li epitaf urezivao dijak ili je on samo sastavljao predložak teksta na temelju kojega je to činio kovač. Činjenica je da se u epitafima pojavljuju imena kako kovača tako i dijaka, što navodi na zaključak da su dijaci ipak bili ti koji su urezivali tekst na nadgrobni spomenik pokojnika.<ref name="Basler">{{Cite web |url= https://de.scribd.com/document/267288103/Kulturna-Istorija-Bosne-i-Hercegovine |title= Alojz Benac-Đuro Basler-Borivoj Ćović-Esad Pašalić-Nada Miletić-Pavao Anđelić - KULTURNA ISTORIJA BOSNE I HERCEGOVINE |work= Veselin Masleša, Sarajevo, 1966 |accessdate= 9. 2. 2019}}</ref> == Podjela epitafa == Epitafi na stećcima su prava riznica danas zaboravljenih srednjovjekovnih riječi i izraza koji su bili produkt čistog narodnog izražaja. [[Dubravko Lovrenović]] podijelio je epitafe na: === Epitafi s vjerskim formulama === Ovi epitafi s vjerskim formulama najčešće sadrže – ''Va ime Otca i Sina i Svetoga Duha'', a ispred je znak krsta što dovodi do zaključka da su ispod stećaka zakopavani [[Hrišćanstvo|kršćani]].<ref name="Baranka">{{Cite web |url= https://hrcak.srce.hr/file/77151 |title= Branka Purgarić-Kužić - Dosadašnja istraživanja o stećcima |work= Radovi za hrvatsku povijest, Zagreb, 1995 |accessdate= 9. 2. 2019}}</ref> :''SIE LEŽI MIHOIO GRAHOVČIĆ PRAVE VIRE RIMSKE KOI POČTENO HOĆAŠE I BOGU SE MOLJAŠE I DOBRU KNJIGU ZNAŠE.DAJ MU BOŽE DUŠI DA BUSDE SPASEN''. Znatan broj bosanskih i humskih epitafa u kojima se retrospektivno i prospektivno sjećanje, karakteristično za rimske epitafe, prožima sa srednjovjekovnim, izrazito kršćanskim epitafom. Primjer je epitaf gosta Milutina Crničanina: :''Va ime tvoje pričista trojice gospodina gosti Milutina bilig rodom Crničanin. Pogibe ino nego li milosti božiei. Žitie a žih u čast bosanske gospode i vlastele i od grčke gospode. A vse vidomo.'' Na osnovu epitafa dolazi se do zaključka da je Milutin Crničanin bio visoko svešteničko lice [[Crkva bosanska|Crkve bosanske]], da je svojevremeno uživao velik ugled među vlastelom te da je njegov život nasilno prekinut. Budući da epitaf počinje molitvenom formulom, u kojoj se spominju trojica gospodina, može se zaključiti da pripadnici Crkve bosanske nisu odbacivali dogmu o Svetom Trojstvu. Ako se uzme u obzir da se s Milutinom u vezu dovodi zvanje gosta te da se na njegovu stećku nalazi i prikaz čovjeka odjevenog u habit s užetom oko pojasa, dolazi se do zaključka da su i svešenici Crkve bosanske nosili habit kao i sveštenici katoličke i pravoslavne crkve [[File:Stecak Petra kristijanina Pluzine.png|mini|160px|lijevo|Stećak Petra Krstjanina - odnos seniora i njegovog štićenika - moralna poduka - životno iskustvo :''Bože, ја Petko krstjanin, beleg postavio za života, očekujući smrt u Sokolu, uz svog milog gospodina vojvodu Stjepana,'' :''da primi njegovu dušu i moli braću i družinu da mu prolazeći ne gaze grob.'' :''jer sam ja bio kao i vi, a vi ćete biti kao i ja smrtni.''<ref name="petko">[https://www.stecciwh.org/wp-content/uploads/2018/01/Management-Plan-MNE.pdf - MINISTRY OF CULTURE - Mr. Prof Branislav Micunovic, Minister: Stećci medieval tombstones - Menadžment plan- www.stecciwh.org, 15.3.2022]{{en}}</ref>]] === Epitafi s motivom junačke smrti === Epitafe s motivom junačke smrti i vjerne službe obično počinju formulom ''Ase (sije)'', tj. leži. Tema viteške smrti, odnosno vjerne službe svome gospodaru, susreće se u više epitafa. Smrt je često direktan rezultat služenja senioru, koji onda podiže spomenik svome vazalu. Duboko je ukorijenjena u srednjovjekovnoj evropskoj književnosti, a sama ideja viteštva predstavlja zapadnoevropski dvorski fenomen koji se proširio po čitavoj Evropi te se „uhvatio“ i na stećcima. U epitafima na stećcima striktno se naglašava hijerarhijski odnos između seniora i njegovog štićenika te se u ovom kontekstu mogu pratiti odnosi između vladara i visokog plemstva pa sve do sitne vlastele. Takav je stećak vojvode Miotoša na [[Nekropola Lađevine|nekropoli u Lađevinama]].<ref>[https://www.nekropola.ba/bs/epitafi-na-steccima Epitafi na stećcima - www.nekropola.ba]</ref> :''† Vь ime o(t)ca i s(i)na i sveto(ga) d(u)ha. Se leži vo(j)evoda Miotošь (sa) svo(j)imь (s)inomь Stěpkomь svomu g(ospo)d(i)nu Vlatku Vlađeviću konь (kod) nogu ko(j)i mu posluži živu a mrьtva pobiliži boži(jo)mь (p)omoćju i kneza Pavla milostiju. A i se(j) kopajte na pleme(ni)tomь! I pravi vo(j)evoda Miotošь: I mnogo ot (od) mo(j)e ruke na zeml(j)i bi, a ě (ja) ni ot (od) (j)e(d)ne i nikorь ne bi mrьt(a)vь neh ga ubit(i).''<ref name="anubih">{{Cite web |url= https://publications.anubih.ba/bitstream/handle/123456789/742/6.%20Halilovic%2C%20Z%2C%20Delalic%2C%20A..pdf?sequence=8&isAllowed=y |title= Zijad Halilović, Azra Delalić: Srednjovjekovni kameni spomenici u Zemaljskom muzeju Bosne i Hercegovin |work= ANUBiH - Godišnjak, 2021 |accessdate= 9. 2. 2017 |archive-date= 2022-08-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220817104138/https://publications.anubih.ba/bitstream/handle/123456789/742/6.%20Halilovic%2C%20Z%2C%20Delalic%2C%20A..pdf?sequence=8&isAllowed=y }}</ref>}} :''I MNOGO NA ZEMLJI BI (UBIJENO) A JA NI OT (JEDNE), I NIKOR OT MOJE RUKE NE BI MRTAV. NE(HTJE)H GA UBIT(I)''. :''DAVNO TI SAM LEGAO I VELE TI MI JE LEŽATI …'' :''I DA VISTE DA CETE UMRIJETI I VSI VI …'' :''U TOJ DOBA UMRIJEH, SVAKOMU ME BI ŽAO MOMU; DRUŽINO ŽALITE ME, MLAD SI SEGA SVITA OTIDOH, A JEDIN BIH U MAJKE.''<ref name="vikići">{{Cite web |url= https://vikici.ba/o-bosanskim-steccima-poruke-sa-stecaka/ |title= Bosanski stećci: Poruke sa stećaka |work= Vikići portal |accessdate= 9. 2. 2024}}</ref> Nije samo smrt u službi gospodara bila tema epitafa. Pojavljuju se i vrlo živopisna svjedočanstva o tragičnim događajima koji su doveli do smrti: :''A si krst Radoja Mrkšića. Stah Boga moleće i zla ne misleće i ubi me grom'' === Epitafi o plemenitoj baštini i porodici === Često se u epitafima naglašava da je pokojnik sahranjen na svojoj plemenitoj baštini. Time se potcrtava njegov približan rang, odnosno da je koliko-toliko bio nezavisan, slobodan i imućan u svom srednjovjekovnom životu.<ref name="epitafii">{{Cite web |url= https://www.fmks.gov.ba/download/zzs/1954/10-1954.pdf |title= Epitafi na stećcima |work= nekropola.ba |accessdate= 20. 8. 2024 |archive-date= 2024-08-14 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240814184811/https://www.fmks.gov.ba/download/zzs/1954/10-1954.pdf |url-status= dead }}</ref>. Na taj način se iskazuje i težnja da vječni dom bude podignut na porodičnom groblju, na svojoj zemlji, uz najbližu rodbinu. Na nekropoli Jezero u selu [[Lipovice (Lopare)|Lipovice]] kod [[Stećci u Loparama|Lopara]] se nalazi jedan sljemenjak sa relativno dobro sačuvanim natpisom, koji transkriptovan glasi: :''Ase Leži (ovdje leži) Hotin Bogosalić na plemenitoj svojoj zemlji, postavi (spomenik) Radovan i Radovin, sina oba''<ref name="pribo">[https://www.priboj-majevica.com/majevica-istorija/ste%C4%87ci-majevice/ Srednjovjekovni Stećci na području Priboja - www.priboj-majevica.com, ]</ref> :''A SE LEŽI RADOSAV HERAKOVIĆ. OVO LEGOH NA SVOJOJ PLEMENITOJ GOLUBAČI, I DA JE LAKA BLAGA'' === Epitafi kratkog sadržaja === Epitafi kratkog sadržaja donose samo ime pokojnika i ime kovača i (ili) dijaka. Takav je i natpis iz Radimlje: :''A se kami na Vukcu na Pet[r]oviču. A se pisa Bolašin Bogačić''.<ref name="GM2015">{{cite journal |last1=Gurda |first1=Amela |last2=Matuh |first2=Gorana |date=2015 |title=Stećci u Bosni i Hercegovini: Kulturološki aspekti stanovništva |location=Sarajevo |language=Bosnian}}</ref> === Epitafi u kojima su sublimirana životna iskustva === Dosta natpisa u sebi sadrži filozofsko-religijsko-moralnu poruku ''ja sam bio kako vi jeste, a vi ćete biti kako jesam ja''. Kroz ovu frazu manifestira se moralna poruka da treba konstantno živjeti misleći na smrt. Natpis sa stećka [[Nekropole stećaka Trnovo|Nekropole Kaursko groblje u Prečanima]]: :''Ovdje leži Ivan na svojoj zemlji. Bratja i družino, žalite me! Ja sam bio k'o vi, a vi ćete biti k'o i ja. Napisao Radič'' Ivan Maršić iz zapadnog Huma, jednostavno i bez ironije, bilježi jednu gorku istinu o ljudskoj sudbini, što ju je na kraju svog života kao najdragocjenije iskustvo stekao, predajući ga u vidu poruke onima što dolaze poslije njega: :''Dugo na zemlji živjeh ja – osamdeset i osam ljeta. A ništa ne ponesoh!…''<ref name="ivanmaršić">{{Cite web|url= https://www.spiritofbosnia.org/bs/volume-2-no-1-2007-january/inscriptions-on-bosnian-medieval-tombstones-stecaks/ |title= O stećcima |work= Duh Bosne |accessdate= 20. 8. 2024}}</ref> === Biografija pokojnika === Za određene natpise se može kazati da predstavljaju malu biografiju pokojnika. U kratkim crtama sročen je njegov život sve do trenutka njegove smrti i podizanja stećka. Natpisi ovog tipa obično su nešto duži, često se u njima navode značajnije historijske ličnosti, a u sebi objedinjavaju više dijelova, koji se ogledaju u biografskim elementima pokojnika, porukama prolazniku ili posjetiocu groba i stećka. Najduži natpis je na [[Stećak Vignja Miloševića|stećku Vignja Miloševića]]. Ima ukupno 80 riječi, što je dosta više u odnosu na druge natpise na stećcima, ispisanih u 25 redova, i u svakom redu je 9 - 15 slova. Sva su slova lijepo izrađena i umjetnički povezana jedno s drugim. U transliteraciji glasi: :''+ Va ime ώ(t)ca i Sina i svet(a)go d(u)ha amin' se leži vign' milošević' služi banu s tipanu i kralu t(vart)ku i kralu dabiši i kralici grubi i krala ostoju i u to vrime doide (i) svadi se ostoja kral' s hercegom' i z bosn(o)m' i na ugre po(id)e ostoja to vrime mene vigna doide kon'čina i legoh' na svom' plemenitom' pod' kočerinom' i molu vas' nenast upaite na me ja s(a)m' bil' kakovi este vi ćete biti kako v' sam' ja''<ref name="viganj">{{Cite web|url= http://miruhbosne.com/kocerinska-ploca-i-stecci-svjedok-bosanske-drzavnosti-u-sirokom-brijegu/ |title= Kočerinska ploča i stećci: Svjedoci bosanske državnosti u Širokom Brijegu |work= Miruh Bosne |accessdate= 31. 8. 2022}}</ref>}} :''GOSPOJA RADACA, ŽUPANA NENCA CIHORICA KUCNICA A NEVJESTA ŽUPANA VRATKA I SLUGE DABIŽIVA … KCI ŽUPANA MILTJENA DRAŽIVOJEVICA''. (natpis iz Veličana kod Trebinja) === Interesantni natpisi na stećcima XIII i XIV st. === Natpis na stećku kaznaca Nespine? :''Ɣ (ʜ)мє вєʌьκо(гɑ) κɑʒɴьцɑ ɴєсьпʜɴє Б ьтɑ поʒʜдɑ Бѣʌоκɑ κɑʒɴьцɑ ɴєсьпʜɴƔ свогɑ господʜɴɑ ʜ ос(т)ɑвʜ сєБѣ мѣсто поʌьгь своєгɑ господʜɴɑ''. Natpis se nalazi u mjestu Malo Čajno kod Visokog. Natpis na stećku župana Krnje? :''мсцɑ сєκьтєБ ɑ Ɣ т єтʜ ɴɑ дєстє дьɴь п ѣстɑвʜ сє ɑвь Бж ʜ ћєо гʜѣ : ɴɑ вєүє ʜє χв ɑ дɴє ɑ ʜмєɴємь жƔпɑɴь κ ьɴѣ''. Natpis se nalazi u mjestu Arandjelovo kod Trebinja. Natpis na stećku Božićka Banovića? :''ɑ сє ʌєжʜ Божʜћκо Бɑɴовʜ(ћь) ɴɑ своєʜ ʒємʌʜ ɴɑ пʌємєɴʜтоʜ ɴɑ д ɑмʜ … ɴʜ ɑ постɑв(н)шє χʌɑпɑ ʜ ѣ ʜ Богдɑɴь ʜ ѣ ɑɴκо ʒ Б( )ɑтʜом(ь)''. Stećak i natpis na njemu se nalaze u Banovićima. Natpis na stećku Radivoja Krivoušića? :''вɑ нмє Богɑ вєʌкогɑ цьрɑ ɴєБєсɴогɑ н ʒмʌсɴогɑ ɑ сє ʌєжн рɑднвон крнвоƔшнүн''. Stećak i natpis na njemu se nalaze u Mostaru. Natpis na stećku Radivoja Draščića? :''ɑ сє ʌєжʜ рɑдʜвоʜ дрɑшүʜћ доБрʜ юɴɑκь ѣ Бʜχь моʌƔ ѣ сє вɑсь ɴє тʜцɑʜтє вʜ ћєтє Бʜтʜ κɑκо ѣ ɑ ѣ ɴє могƔ Бʜтʜ κɑκо вʜ''. Stećak i natpis na njemu se nalaze u mjestu Podgradinje u Gornjem Hrasnu. Natpis na stećku župana Medulina? :''ɑ сєн ʌєжʜ жƔпɑɴь мєдƔʌʜɴь ɴʜκɑдɑ мɴого ɴє ʜмɑχь ɑ ɴʜκɑдɑ ɴʜщɑ ɴєстɑ ɑ дѣχь''. Stećak i natpis na njemu se nalaze u mjestu Vrpolje kod Trebinja. Natpis na stećku kneza Vukosava Pliščića? :''ɑ сє ʌєжн кɴєʒь вƔкосɑвь пʌншүнћь пнсɑ срɑцнɴь вƔкосɑʌнћь''. Stećak i natpis na njemu se nalaze u mjestu Stepen kod Gacka. Natpis na stećku Beoke? :''ɑ сє ʌєжн госпоѣ Бєωкɑ крьстнѣшнɴов(ɑ) кћн прнБнсɑвɑ косɑү(є) ɑ пнсɑ вокɑш''. Stećak i natpis na njemu se nalaze u mjestu Vlaholje kod Kalinovika. Natpis na stećku Radojca Bilića? :''в ʜмє ωтцɑ ʜ сʜɴɑ ʜ свєтогɑ дχɑ ɑмєɴь сє κɑмʜ Pɑдоʜцɑ Бʜʌʜћɑ мʜʌостʜю Божʜомь ʜ с помоћʜю pодɑ могɑ ʜʒʜдɑχь мɴогоүɑсɴƔ гpоБɴʜцƔ ʜ постɑвʜχь сʜ κɑмʜ ɴɑ гpоБɴʜцʜ моєʜʜ Ɣготовʜχь сʜ вʜүɴʜ домь ʒɑ жʜвотɑ своєгɑ ɑκо χоћє гɴь Бгь сєБʜ ʜ дpƔгƔ моємƔ моʌƔ Бpɑтʜю ʜ стpʜɴє ʜ ɴєвʜстє п ʜстƔпʜтє ʜ жɑʌʜтє мє ʜ ɴє попʜpɑʜтє мє ɴогɑмɑ є є ћєтє Бʜтʜ вʜ κɑκовь єсмь ѣ ɑ ѣ ɴєћƔ Бʜтʜ κɑκовʜ єстє вʜ пʜсɑ вєсєоκо κƔκƔʌɑмовʜћь''. Stećak i natpis na njemu se nalaze u mjestu Staro Selo kod Donjeg Vakufa. == Jezičke osobine i jezičko-stilski tipovi == Natpisi su pisani strogo utvrđenim pravilima i dostojanstvenim stilom. Oni daju nam odgovore na pitanje odnosa između onoga što se smatra klasičnom redakcijom [[staroslavenski jezik|staroslavenskog jezika]] i onog što se smatra jezikom nadgrobnih spomenika. Jezik natpisa je narodni, većinom štokavsko - [[ikavica|ikavski]] (rjeđe [[jekavica|jekavski]]), uz dosta čakavizama (stoga katkad karakteriziran kao šćakavski, ili štokavsko-čakavski idiom), te određeni broj crkvenoslavizama. Jezičke osobine: * prodor žive narodne riječi ugrađen u pisani jezik tog doba * potreba za zbijenošću, jasnošću i jednostavnošću izraza (sa što menje riječi trebalo je više reći, što je rezultiralo izrazitom [[poetika|poetikom]]) * visok stepen ujednačenosti zapadnoštokavskih osobina * bosanski pisani manir: ikavizam, neizvršeno [[jotovanje]], grupa re umjesto ro, grupa va (<vb) * karakteristična leksika (ase, se, jere, hotjeh, tagdi, vele, tko, sije, tuždi, sade) Premda stećke kao cjelinu odlikuju zajedničke srednjovjekovne jezičke osobine, ipak se uočavaju dva osnovna jezičko-stilska tipa: * hercegovački – istočnoštokavske osobine sa lokalnim jezičkim crtama * srednjobosanski, zapadnobosanski i zapadnohercegovački tip – odlike zapadne štokavštine Dakle, i u jeziku ovih natpisa dolazi do diferenciranja, ali isto tako je očita teritorijalna međudijalekatska ujednačenost u rasponu od nekoliko vjekova na jezičkom i palografskom nivou, što svjedoči o pisanom maniru srednjovjekovnog [[bosanski jezik|bosanskog književnog jezika]] koji je razvijen zaključno sa 15. vijekom. Ostavljajući po strani njihovu estetsku vrijenost, ovi su natpisi nesumnjiv argument da se bosanska pisana riječ vezuje za jedan širi kulturni proces – [[pismenost]] koja je stvarana za potrebe ovoga prostora. Nijedna historija književnog jezika ne odbacuje [[spomenik]]e imali oni književne elemente ili ne, ali ipak se vodi računa o tome da se neki natpisi ne mogu promatrati u istoj ravni sa spomenicima koji samo prenose golu informaciju. Postavljanje stećaka je nastvaljeno i jedno vrijeme u [[Osmanlijsko carstvo|osmanskom dobu]] ([[nišani]] kao arhitektonska evolucija stećaka, pokoji nišan sadrži i natpis ispisan bosančicom), što svjedoči o kontinuitetu razvoja bosanske tradicije i jezika. Epitafi i [[epigraf]]i jedan su od načina da se prikaže lapidarna pismenost i oblikovanje bosančice. Danas je od 20 do 30 dobro istraženih stećaka. Problem objavljivanja ovih natpisa je u fotografiji tih tekstova, njihovoj transkripciji i transliteraciji, koje su vrlo složene. <ref>{{Cite web |title=Lejla Nakaš - Pismo natpisa stećaka, Godišnjak ANUBiH 47, 2018, s.177 |url=http://www.anubih.ba/godisnjak/god47/Godisnjak47-full.pdf |access-date=2022-10-04 |archive-date=2020-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328133311/http://www.anubih.ba/godisnjak/god47/Godisnjak47-full.pdf }}</ref>Time su se bavili Marko Vego i Šefik Bašlagić, a što se tiče objavlljivanja ovih spomenika najveću zaslugu ima [[Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine|Zemaljski muzej]]. Stećci u sebi sadrže ponajviše elemenata književnog govorenja – više negoli u administrativnoj pismenosti. Vremenom su mnogi natpisi oštećeni ili uništeni, pa ih je stoga vrlo teško ili nemoguće rekonstruisati.<ref name="Stećci kultura">{{Cite web |url= https://archive.org/details/SefikBeslagicStecciKulturaIUmjetnost |title=Šefik Bešlagić: STEĆCI – KULTURA I UMJETNOST|work= Sarajevo: Veselin Masleša, 1971 |accessdate= 9. 2. 2017}}</ref> === Zaboravljene riječi === Osim sadržaja, epitafe zanimljivima čine i njihova paleografska i lingvistička svojstva. Epitafi čuvaju pojedine već davno zaboravljene riječi i izraze: * kućnica i podružije– domaćica i supruga; * vladika – gospođa; plemenito – nasljedna velikaška zemlja; * sjen – grob, spomenik; * uzmožni muž – ugledni čovjek; * bilig, bjeleg, kami, zlamenie – nadgrobni spomenik; * u treti na desete – trinaestoga; * zdje – ovdje, tu; * ničesare – ništa, nikoga; * v dni – u dane; * vmrje – umrije; * ase, asei, asie, ise – tu, ovdje; * poleg – pokraj, pored; * čtioče – čitaoče; * končina – kraj, smrt; * učiniše vrhu mene krv nezaimitu – učiniše nadamnom krvnu osvetu i dr == Literatura == * [[Alojz Benac]], Stećci, Prosveta, Beograd, 1963; * [[Šefik Bešlagić]], Boljuni, Starinar XII /1961., Beograd, 1961., 175.-205. sa kompletnom literaturom, * S. Pudarić, Program zaštite i uređenja nekropole stećaka u Boljunima, Slovo Gorčina, Stolac 1988./89., 16.-17., * [[Marko Vego]], Patarenstvo u Hercegovini u svjetlu arheoloških spomenika, GZM, NS (A), XVIII, Sarajevo, 1963 * [[Marian Wenzel]], Ukrasni motivi na stećcima, Sarajevo, 1964. * Alojz Benac, Radimlja, Sarajevo ,1950. * B. Hrabak, Prilog datovanju hercegovačkih stećaka, Glasnik Zemaljskog muzeja, n.s. sv. VIII/1953., Sarajevo, 325.-328. == Reference == {{reference|2}} {{Portal|Bosna i Hercegovina}} [[Kategorija:Stećci sa natpisom| ]] 0xt8txvpk1xjiqc2hxbun6u2tdqis0b 0 4676818 42655588 42655289 2026-07-16T01:20:29Z Dwina744 178014 dop., koreg. 42655588 wikitext text/x-wiki Ovo je spisak značajnih osoba koji se danas identificiraju kao [[Jugoslaveni]] ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali, uključujući osobe kojima je to (bila) [[nacionalnost]] ili primarni identitet i one kojima je to (bio) jedan od [[Etnički identitet|identiteta]]. Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali "prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima". Druga po brojnosti kategorija su bili "oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati". Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.<ref name=jugoslavenstvo69>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.</ref> == Arhitektura == * [[Mia David]], arhitekta, scenograf<ref name=miadavid1>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''</ref> * [[Miša David]], arhitekta<ref name=mišadavid1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''</ref> * [[Radivoje Dinulović]], arhitekt<ref name=dinulovic1>[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''<br>''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''</ref> * [[Vlado Milunić]], arhitekt<ref name=milunic1>[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''<br>''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''</ref><ref name=milunic2>[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''<br>''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as "a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore."''</ref> * [[Aljoša Šegvić]], arhitekta<ref name=segvic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.<br>''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milica Šterić]], arhitekta<ref name=steric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.<br>''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije "Energoprojekt" - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Josip Svoboda]], arhitekta<ref name=svoboda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.<br>''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Danilo Udovički]], arhitekta<ref name=dudovicki1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić </gallery> </center> == Diplomacija == * [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar<ref name=abebler1>VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.<br>''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''</ref> * [[Salih Fejić]], diplomata<ref name=fejic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.<br>''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Rexhai Surroi]], diplomat<ref name=surroi1>Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.<br>''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privгžen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privгžen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privгžen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''</ref> * [[Zdenko Štambuk]], diplomata<ref name=zstambuk>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''<br>''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler </gallery> </center> == Film i pozorište == * [[Vjekoslav Afrić]], glumac<ref name=afric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Neda Arnerić]], glumica<ref name=arneric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.<br>''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare "Atrijum", Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Darko Bajić]], redatelj<ref name=dbajic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.<br>''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=dbajic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.<br>''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Primož Bebler]], redatelj<ref name=pbebler1>[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''<br>''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''</ref><ref name=pbebler2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.<br>''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''</ref><ref name=pbebler3>[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''<br>''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''</ref> * [[Ivan Bekjarev]], glumac<ref name=bekjarev1>[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''<br>''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''</ref> * [[Miroslav Benka]], redatelj<ref name=benka1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''</ref> * [[Melita Bihali]], glumica<ref name=bihali1>[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''<br>''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''</ref><ref name=bihali2>[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''<br>''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''</ref> * [[Predrag Bjelac]], glumac<ref name=bjelac1>[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''<br>''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''</ref><ref name=bjelac2>[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: "Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''<br>''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''</ref> * [[Jelica Bjeli]], glumica<ref name=bjeli1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac<ref name=bjelogrlic1>[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film "Toma" se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''<br>''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''</ref><ref name=bjelogrlic2>[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''<br>''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''</ref><ref name=bjelogrlic3>[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''<br>''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''</ref> * [[Bogić Bošković]], glumac<ref name=bboskovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.<br>''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''</ref> * [[Tanja Bošković]], glumica<ref name=tboskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.<br>''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karlo Bulić]], glumac<ref name=bulic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Branko Cvejić]], glumac<ref name=cvejic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: "Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje"] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.<br>''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''</ref> * [[Svetozar Cvetković]], glumac<ref name=scvetkovic1>[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''<br>''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''</ref><ref name=scvetkovic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''<br>''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic3>[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''<br>''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic4>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''<br>''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''</ref><ref name=scvetkovic5>[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''<br>''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''</ref><ref name=scvetkovic6>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.<br>''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic7>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.<br>''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator<ref name=dovnikovic1>[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''<br>''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''</ref> * [[Srđan Dragojević]], redatelj<ref name=dragojevic1>[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''<br>''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''</ref><ref name=dragojevic2>[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''<br>''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''</ref><ref name=dragojevic3>[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''<br>''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''</ref><ref name=dragojevic4>[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''<br>''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''</ref> * [[Jasna Đuričić]], glumica<ref name=djuricic1>[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''<br>''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''</ref><ref name=djuricic2>[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''<br>''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''</ref> * [[Predrag Ejdus]], glumac<ref name=ejdus1>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''<br>''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''</ref><ref name=ejdus2>[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''<br>''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''</ref><ref name=ejdus3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.<br>''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mira Erceg]], reditelj<ref name=erceg1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.<br>''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bekim Fehmiu]], glumac<ref name=fehmiu1>[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''<br>''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”</ref> * [[Dragomir Felba]], glumac<ref name=felba1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.<br>''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ognjen Glavonić]], redatelj<ref name=glavonic1>[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''<br>''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.</ref> * [[Srđan Grahovac]], glumac<ref name=grahovac1>[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''<br>''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''</ref> * [[Aleksandar Gruden]], glumac<ref name=agruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Željko Hubač]], dramski pisac<ref name=hubac1>[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''<br>''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Isaković]], glumac<ref name=bisakovic1>[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''<br>''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''</ref><ref name=bisakovic2>[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''<br>''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''</ref><ref name=bisakovic3>[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''<br>''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''</ref> * [[Feđa Isović]], scenarista<ref name=fisovic1>[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''<br>''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''</ref><ref name=fisovic2>[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''<br>''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''</ref><ref name=fisovic3>[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''<br>''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''</ref><ref name=fisovic4>[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za "Avaz": Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''<br>''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''</ref> * [[Ita Rina]], glumica<ref name=itarina>[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''<br>''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''</ref> * [[Davor Janjić]], glumac<ref name=janjic>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''<br>''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''</ref> * [[Đorđe Kadijević]], redatelj<ref name=kadijevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''<br>''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic2>[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''<br>''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic3>[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''<br>''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''</ref><ref name=kadijevic4>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.<br>''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''</ref> * [[Rialda Kadrić]], glumica<ref name=kadric1>[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''<br>''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''</ref> * [[Stefan Kapičić]], glumac<ref name=kapicic1>[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''<br>''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''</ref> * [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja<ref name=kapic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.<br>''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kapic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.<br>''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Milutin Karadžić]], glumac<ref name=karadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.<br>''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mirjana Karanović]], glumica<ref name=mkaranovic1>[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''<br>''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''</ref> * [[Srđan Karanović]], redatelj<ref name=skaranovic1>[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''<br>''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''</ref> * [[Miljen Kljaković]], scenarista<ref name=kljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.<br>''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Kokotović]], reditelj<ref name=kokotovic1>[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.<br>''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''</ref><ref name=kokotovic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.<br>''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Dejan Kosanović]], reditelj<ref name=dkosanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik<ref name=leskovar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.<br>''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Leon Lučev]], glumac<ref name=lucev1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.</ref> * [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj<ref name=majdak1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.<br>''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj<ref name=mandic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.<br>''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Maričić]], reditelj<ref name=maricic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.<br>''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gordan Matić]], reditelj<ref name=matic1>[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''<br>''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''</ref> * [[Mladen Matičević]], reditelj<ref name=maticevic1>[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''<br>''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''</ref> * [[Irfan Mensur]], glumac<ref name=mensur1>[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''<br>''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''</ref><ref name=mensur2>[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''<br>''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''</ref><ref name=mensur3>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''<br>''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''</ref><ref name=mensur4>[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''<br>''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''</ref><ref name=mensur5>[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''<br>''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''</ref><ref name=mensur6>[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''<br>''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''</ref><ref name=mensur7>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.<br>''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=mensur8>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.<br>''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''</ref> * [[Ognjenka Milićević]], rediteljka<ref name=milicevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.<br>''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Kokan Mladenović]], redatelj<ref name=kokan1>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''</ref><ref name=kokan2>[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''</ref><ref name=kokan3>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''</ref><ref name=kokan4>[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''</ref> * [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica<ref name=mrkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.<br>''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar<ref name=munitic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.<br>''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dino Mustafić]], reditelj<ref name=mustafic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''<br>''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala".”''</ref><ref name=mustafic2>[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''</ref><ref name=mustafic3>[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''<br>''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''</ref> * [[Goran Paskaljević]], reditelj<ref name=paskaljevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.<br>''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''</ref><ref name=paskaljevic2>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.<br>''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''</ref> * [[Borka Pavićević]], dramaturškinja<ref name=pavicevic1>[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''<br>''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''</ref><ref name=pavicevic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''<br>''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''</ref> * [[Josip Pejaković]], glumac<ref name=pejakovic>[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu "Ućerivanje"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''<br>''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''</ref> * [[Katarina Pejović]], dramaturškinja<ref name=pejovic1>[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''<br>''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''</ref> * [[Darko Perić]], glumac<ref name=peric1>[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Pogačić]], reditelj<ref name=pogacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.<br>''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Radko Polič]], glumac<ref name=polic1>[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''</ref><ref name=polic2>[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''<br>''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''</ref> * [[Mladen Popović]], dramaturg<ref name=mladenpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.<br>''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nenad Prokić]], dramaturg<ref name=prokic1>[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''</ref> * [[Ljubiša Ristić]], režiser<ref name=ristic1>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''<br>''“Nacionalnost - Jugosloven.”''</ref><ref name=ristic2>[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''<br>''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''</ref><ref name=ristic3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.<br>''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Savić]], glumica<ref name=osavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Egon Savin]], redatelj<ref name=savin1>[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''<br>''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''</ref><ref name=savin2>[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''<br>''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''</ref> * [[Žorž Skrigin]], reditelj<ref name=skrigin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.<br>''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gorčin Stojanović]], reditelj<ref name=gstojanovic1>[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''<br>''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''</ref><ref name=gstojanovic2>[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''<br>''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''</ref> * [[Abdurrahman Šalja]], glumac<ref name=salja1>[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''<br>''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji, mrtvi, odlaze nekuda na plutajućem ostrvu.”''</ref> * [[Slavko Štimac]], glumac<ref name=stimac1>[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''<br>''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''</ref> * [[Feđa Štukan]], glumac<ref name=stukan1>[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''<br>''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''</ref><ref name=stukan2>[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''<br>''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''</ref><ref name=stukan3>[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''<br>''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''</ref> * [[Jelena Tinska]], glumica<ref name=tinska>[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''</ref> * [[Darko Trešnjak]], režiser<ref name=tresnjak1>[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''<br>''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''</ref> * [[Sergej Trifunović]], glumac<ref name=strifunovic1>[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''</ref> * [[Renata Ulmanski]], glumica<ref name=ulmanski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.<br>''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mlađa Veselinović]], glumac<ref name=veselinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.<br>''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar<ref name=volk1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.<br>''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stjepan Zaninović]], reditelj<ref name=zaninovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.<br>''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stevo Žigon]], glumac<ref name=zigon1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.<br>''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''</ref> * [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar<ref name=zmukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.<br>''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon </gallery> </center> == Fotografija == * [[Ivo Eterović]], fotograf<ref name=eterovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''</ref> * [[Stevan Kragujević]], fotoreporter<ref name=kragujevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.<br>''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''</ref> * [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan<ref name=surla1>[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''<br>''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''</ref><ref name=surla2>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''<br>''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''</ref><ref name=surla3>[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''<br>''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević </gallery> </center> == Književnost i pjesništvo== * [[Olja Alvir]], književnica<ref name=alvir1>[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''<br>''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''</ref> * [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 182.<br>''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''</ref><ref name=andric2>Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.<br>''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''</ref> * [[Vladimir Arsenijević]], književnik<ref name=arsenijevic1>[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''<br>''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''</ref> * [[Goran Babić]], književnik<ref name=babic1>[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''<br>''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno "proljećarske" devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao "zadrti šuvarovac" i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''</ref><ref name=babic2>[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''<br>''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - "Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici."''</ref><ref name=babic3>[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''<br>''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''</ref><ref name=babic4>[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''<br>''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''</ref> * [[Vladislav Bajac]], književnik<ref name=bajac1>[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''<br>''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''</ref> * [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja<ref name=bajindjukanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.<br>''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti<ref name=bihalji1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.<br>''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''</ref> * [[Laslo Blašković]], književnik<ref name=blaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.<br>''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač<ref name=bodirogic1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''<br>''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''</ref><ref name=bodirogic2>[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''<br>''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''</ref> * [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja<ref name=bogavac1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''<br>''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''</ref> * [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka<ref name=bojicic1>[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''</ref> * [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar<ref name=cicvara1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.<br>''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''</ref> * [[Milan Ćurčin]], pjesnik<ref name=curcin1>[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''<br>''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''</ref> * [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik<ref name=ristic-andric-davico/><ref name=davico>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''<br>''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''</ref> * [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš<ref name=ergic1>[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''<br>''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''</ref><ref name=ergic2>[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''<br>''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''</ref><ref name=ergic3>[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''<br>''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''</ref><ref name=ergic4>[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''<br>''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''</ref> * [[Zdenka Feđver]], književnica<ref name=fedjver1>[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''<br>''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''</ref> * [[Frida Filipović]], književnik<ref name=filipovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.<br>''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''</ref> * [[Hristo Georgijevski]], književnik<ref name=georgijevski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.<br>''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Goldsworthy]], književnica<ref name=goldsvorti1>[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''<br>''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''</ref><ref name=goldsvorti2>[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''<br>''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''</ref> * [[Mustafa Karahasan]], književnik<ref name=karahasan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.<br>''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''</ref> * [[Danilo Kiš]], književnik<ref name=kis1>Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.<br>''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''</ref> * [[Božo Koprivica]], književnik<ref name=koprivica1>[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''<br>''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''</ref><ref name=koprivica2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''<br>''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''</ref> * [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista<ref name=krleza1>Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.<br>''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''</ref><ref name=krleza2>Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.<br>''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''</ref> * [[Zofka Kveder]], književnica<ref name=kveder1>Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).<br>''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''</ref> * [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik<ref name=levicnik1>Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.<br>''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''</ref> * [[Milenko Maticki]], književnik, novinar<ref name=maticki1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.<br>''“Maticki Milenko, književnik; urednik "Politikinog" podlistka "Politika za decu". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Predrag Matvejević]], književnik<ref name=matvejevic1>Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom) <br>''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''</ref><ref name=matvejevic2>[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''<br>''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''</ref><ref name=matvejevic3>[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''<br>''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''</ref><ref name=matvejevic4>[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''<br>''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''</ref> * [[Milan Milišić]], pesnik<ref name=milisic1>Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.<br>''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''</ref><ref name=milisic2>[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''<br>''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''</ref><ref name=milisic3>[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''</ref> * [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor<ref name=muzijevic1>[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''<br>''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''</ref> * [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik<ref name=nazor1>Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.<br>''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''</ref> * [[Elvedin Nezirović]], književnik<ref name=nezirovic1>[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''<br>''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''</ref> * [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist<ref name=nikolaidis>[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''<br>''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''</ref> * [[Grozdana Olujić]], književnica<ref name=olujic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.<br>''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Muharem Omerović]], pjesnik<ref name=omerovic1>[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''<br>''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije "ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata"!”''</ref> * [[Eliezer Papo]], književnik i rabin<ref name=papo1>[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''<br>''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''</ref> * [[Siniša Pavić]], scenarista<ref name=pavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.<br>''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Muharem Pervić]], književni kritičar<ref name=pervic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.<br>''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik<ref name=pukmeister1>Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.<br>''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''</ref> * [[Dušan Radović]], književnik<ref name=radovic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''<br>''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''</ref> * [[Vujica Rešin Tucić]], književnik<ref name=resintucic1>Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.<br>''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''</ref><ref name=resintucic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.<br>''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Marko Ristić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico/> * [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik<ref name=sarajlic1>[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''<br>''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''</ref> * [[Bekim Sejranović]], književnik<ref name=sejranovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''<br>''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''</ref> * [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac<ref name=tiagostankovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''<br>''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''</ref><ref name=tiagostankovic2>[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''<br>''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Vlada Stojiljković]], književnik<ref name=stojiljkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.<br>''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture<ref name=suvin1>[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''<br>''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''</ref> * [[August Šenoa]], književnik<ref name=senoa1>Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije], u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.<br>''“Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''</ref><ref name=senoa2>Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.<br>''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''</ref> * [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac<ref name=scepanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.<br>''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost "Erazmo"; urednik IP "Prometej", N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Zvonimir Šubić]], književnik<ref name=subic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.<br>''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''</ref> * [[Gvido Tartalja]], književnik<ref name=tartalja1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.<br>''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Tišma]], književnik<ref name=stisma1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''<br>''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''</ref><ref name=stisma2>[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''<br>''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Todorović]], književnik, novinar<ref name=dtodorovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.<br>''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Lovro Toman]], pjesnik, političar<ref name=toman1>Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.<br>''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''</ref> * [[Marko Tomaš]], pjesnik<ref name=mtomas1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''<br>''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''</ref><ref name=mtomas2>[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''<br>''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''</ref> * [[Janez Trdina]], književnik<ref name=trdina1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.<br>''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''</ref> * [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik<ref name=mvesovic1>[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''<br>''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''</ref><ref name=mvesovic2>[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''<br>''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''</ref><ref name=mvesovic3>[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''<br>''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''</ref> * [[Radonja Vešović]], književnik<ref name=rvesovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.<br>''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''</ref><ref name=rvesovic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.<br>''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''</ref> * [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište"<ref name=vidakovicpetrov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.<br>''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf<ref name=viskovic1>[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''<br>''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''</ref> * [[Slobodan Zubanović]], književnik<ref name=zubanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.<br>''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nina Živančević]], pjesnikinja<ref name=zivancevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.<br>''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina </gallery> </center> == Komedija == * [[Peđa Bajović]], stand-up komičar<ref name=bajovic1>[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: "U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''<br>''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''</ref><ref name=bajovic2>[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''<br>''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''</ref><ref name=bajovic3>[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''<br>''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a koji su sve dio mog identiteta. Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''</ref><ref name=bajovic4>[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''<br>''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''</ref> == Kulinarstvo == * [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje<ref name=stanisic1>[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&nav_id=653173&yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&mm=11&nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''<br>''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''</ref><ref name=stanisic2>[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.<br>''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić </gallery> </center> == Ljekarstvo == * [[Ljubica Božinović]], kardiolog<ref name=bozinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.<br>''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar<ref name=dulic1>Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)<br>''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''</ref> * [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar<ref name=sgruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica<ref name=misakovic1>[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''<br>''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''</ref> * [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor<ref name=juzbasic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.<br>''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar<ref name=moricpetrovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.<br>''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''</ref> * [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar<ref name=vpopadic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.<br>''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor<ref name=draganpopovic1>Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović], u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.<br>''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''</ref> * [[Igor Radosavljević]], psihijatar<ref name=iradosavljevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''<br>''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''</ref> * [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor<ref name=msimic1>[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''<br>''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''</ref><ref name=msimic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.<br>''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=msimic3>[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''<br>''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''</ref><ref name=msimic4>[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''<br>''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav "Mirko" Simić </gallery> </center> == Muzika == * [[Ernest Ačkun]], klarinetista<ref name=ackun1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''</ref><ref name=ackun2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.<br>''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''</ref> * [[Husein Alijević]], pjevač<ref name=alijevic1>[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''<br>''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''</ref> * [[Šaban Bajramović]], pjevač<ref name=bajramovic1>[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''<br>''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''</ref> * [[Bebi Dol]], pevačica<ref name=bebidol1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.<br>''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Beki Bekić]], pevač<ref name=bekic1>[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''<br>''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''</ref> * [[Sergije Beljajev]], dirigent<ref name=beljajev1>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''<br>''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''</ref> * [[Bruno Bjelinski]], kompozitor<ref name=bjelinski2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.<br>''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Dara Bubamara]], pjevačica<ref name=darabubamara1>[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za "Avaz": Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''<br>''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''</ref> * [[Đorđe Ðogani]], pjevač<ref name=djogani1>[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''<br>''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''</ref> * [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor<ref name=dojcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.<br>''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ "J. Slavenski", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Vladimir Furduj]], muzičar<ref name=furduj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.<br>''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac<ref name=glisic1>[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''<br>''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''</ref> * [[Zafir Hadžimanov]], pjevač<ref name=hadzimanov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.<br>''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Bojan Hreljac]], muzičar<ref name=hreljac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.<br>''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ekrem Jevrić]], pevač<ref name=jevric1>[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''<br>''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''</ref> * [[Vladimir Janković]], muzičar<ref name=vjankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.<br>''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Zoran Kalezić]], pevač<ref name=kalezic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.<br>''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Rastislav Kambasković]], kompozitor<ref name=kambaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.<br>''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Kovač]], glazbenik<ref name=bkovac>[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''<br>''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''</ref> * [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor<ref name=kkovac1>[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''<br>''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''</ref> * [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač<ref name=hoki1>[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''<br>''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''</ref><ref name=hoki2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''</ref><ref name=hoki3>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''<br>''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''</ref> * [[Lepa Brena]], pevačica<ref name=brena1>[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''<br>''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena2>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''<br>''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.<br>''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena4>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.<br>''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj<ref name=lisinski1>[http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html Himna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119121531/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html |date=2019-01-19 }} Arhiv Jugoslavije<br>''“Pesmu "Hej Sloveni" napisao je u Pragu 1834, u vreme panslavističkog pokreta, Samuel-Samo Tomašik, Slovak po nacionalnosti. […] Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Lokner]], muzičar<ref name=lokner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.<br>''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe "Bajaga i instruktori". […] P: Jugosloven”''</ref> * [[Dženan Lončarević]], pjevač<ref name=loncarevic1>[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''<br>''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''</ref><ref name=loncarevic2>[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''<br>''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''</ref> * [[Magnifico]], pjevač<ref name=magnifico1>[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''<br>''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''</ref><ref name=magnifico2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''<br>''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''</ref> * [[Milivoje Marković]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181>[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''<br>''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''</ref><ref name=mmarkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.<br>''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar<ref name=mladenovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.<br>''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''</ref> * [[Redžo Mulić]], kompozitor<ref name=mulic1>[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''<br>''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''</ref><ref name=mulic2>[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''<br>''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''</ref> * [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik<ref name=nemecek1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.<br>''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV "Pink". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Istra Pečvari]], pijanistkinja<ref name=pecvari1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Vlastimir Peričić]], kompozitor<ref name=pericic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.<br>''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=pericic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.<br>''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''</ref> * [[Šako Polumenta]], pevač<ref name=špolumenta1>[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html "Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve": Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''<br>''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''</ref> * [[Esma Redžepova]], pevačica<ref name=eredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.<br>''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Usnija Redžepova]], pjevačica<ref name=uredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.<br>''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Senidah]], pevačica<ref name=senidah1>[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''<br>''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mojmir Sepe]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181/> * [[Šemsa Suljaković]], pevačica<ref name=suljakovic1>[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''<br>''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Švager]], saksofonista<ref name=svager1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.<br>''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i "Dzezteta Ivana Švagera". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dado Topić]], pjevač i muzičar<ref name=topic1>[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest "A sad adio" i muzika iz "Otpisanih": U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''<br>''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''</ref><ref name=topic2>[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''</ref><ref name=topic3>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''<br>''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''</ref> * [[Bisera Veletanlić]], pjevačica<ref name=bveletanlic1>[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''<br>''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''</ref><ref name=bveletanlic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=bveletanlic3>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Senka Veletanlić]], pevačica<ref name=sveletanlic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=sveletanlic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac<ref name=vunturisevic1>[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''<br>''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Toma Zdravković]], pjevač<ref name=zdravkovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.<br>''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković </gallery> </center> == Nauka == * [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor<ref name=ahmetovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.<br>''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac<ref name=babukic1>Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.<br>''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''</ref> * [[Jovo Bakić]], sociolog<ref name=bakic1>[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''<br>''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''</ref> * [[Dževad Belkić]], fizičar<ref name=belkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.<br>''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti<ref name=blazevic1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''<br>''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''</ref> * [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar<ref name=borojevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.<br>''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Bradaška]], historičar<ref name=bradaska1>Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.<br>''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''</ref> * [[Boris Buden]], filozof<ref name=buden1>[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''<br>''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''</ref> * [[Ivan Čolović]], etnolog<ref name=icolovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=colovic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.<br>''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vladimir Ćorović]], povjesničar<ref name=corovic1>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.<br>''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''</ref> * [[Aleksa Đilas]], sociolog<ref name=adjilas1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''<br>''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''</ref><ref name=adjilas2>[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''<br>''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''</ref><ref name=adjilas3>[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''<br>''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”</ref><ref name=adjilas4>Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&printsec=frontcover&dq=editions:I4_wUiRXowIC&hl=de&sa=X&ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.<br>''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''</ref><ref name=djilas5>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=adjilas6>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref><ref name=adjilas7>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref> * [[Dejan Đokić]], historičar<ref name=djokic1>[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''<br>''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''</ref> * [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog<ref name=dvornikovic1>[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''<br>''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''</ref> * [[Egon Fekete]], lingvista<ref name=fekete1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik<ref name=ifilipovic1>Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.<br>''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''</ref> * [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog<ref name=garasanin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.<br>''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Andrej Grubačić]], sociolog<ref name=grubacic1>Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&printsec=frontcover&dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&hl=de&sa=X&ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.<br>''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''</ref> * [[Fedor Herbut]], fizičar<ref name=herbut1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''</ref><ref name=herbut2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.<br>''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor<ref name=ivic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.<br>''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anton Janežič]], filolog<ref name=janezic1>Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.<br>''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''</ref> * [[Božidar Jezernik]], etnolog<ref name=jezernik1>[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''<br>''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''</ref> * [[Đokica Jovanović]], sociolog<ref name=jovanovic1>[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''<br>''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''</ref> * [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar<ref name=kakas1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.<br>''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog<ref name=kisjuhas1>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''</ref> * [[Ivan Klajn]], jezikoslovac<ref name=klajn1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.<br>''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Maja Korać]], sociolog<ref name=korac1> Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.<br>''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''</ref> * [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar<ref name=kotevska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.<br>''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika "Bis"; […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Boško Kovačević]], sociolog<ref name=kovacevic1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''<br>''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''</ref> * [[Fran Kovačič]], teolog, historičar<ref name=kovačič1>Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&newbks=1&newbks_redir=0&printsec=frontcover&hl=de#v=onepage&q&f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.<br>''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''</ref> * [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar<ref name=kraljevicbalalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.<br>''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar<ref name=sakcinski1>I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.<br>''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''</ref> * [[Đuro Kurepa]], fizičar<ref name=djkurepa1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.<br>''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''</ref> * [[Milan Kurepa]], fizičar<ref name=mkurepa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.<br>''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref><ref name=mkurepa2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.<br>''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog<ref name=ljubic1>Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)<br>“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].</ref> * [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti<ref name=madjaric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.<br>''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''</ref> * [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac<ref name=majar1>Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.<br>''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''</ref> * [[Petar Matković]], geograf<ref name=pmatkovic1>Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.<br>''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''</ref> * [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor<ref name=mesinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.<br>''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Milašin]], naučnik<ref name=milasin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.<br>''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vojin Milić]], sociolog<ref name=milic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.<br>''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar<ref name=anikolic1>[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.<br>''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''</ref> * [[Viktor Novak]], istoričar<ref name=novak1>[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''<br>''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''</ref> * [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor<ref name=opavski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.<br>''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=opavski2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.<br>''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor<ref name=panic1>[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''<br>''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''</ref><ref name=panic2>[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''<br>''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''</ref> * [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva<ref name=pavlovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar<ref name=pavlowitch1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''<br>''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''</ref> * [[Vesna Pešić]], sociološkinja<ref name=vpesic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''<br>''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nebojša Popov]], sociolog<ref name=popov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.<br>''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista "Republika" (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor<ref name=tpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.<br>''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dušan Puhalo]], anglista<ref name=puhalo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.<br>''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik<ref name=racki1>Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.<br>''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''</ref><ref name=racki2>Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.<br>''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''</ref><ref name=strossmayer-racki/><ref name=racki31>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 216.<br>''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''</ref> * [[Ivan Radetić]], jezikoslovac<ref name=radetic1>Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.<br>''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''</ref> * [[Božo Radman]], agronom<ref name=radman1>[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''<br>''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''</ref> * [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine<ref name=dradosavljevic>[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.<br>''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''</ref> * [[Ljubiša Rajić]], lingvist<ref name=rajic1>[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''</ref><ref name=rajic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.<br>''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar<ref name=sribnikar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.<br>''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Rot]], profesor psihologije<ref name=rot1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.<br>''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Obrad Savić]], filozof<ref name=osavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa "The Belgrade circle". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja<ref name=ssavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.<br>''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica<ref name=simakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.<br>''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Đorđe Stanković]], povjesničar<ref name=djstankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.<br>''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka<ref name=dstojanovic1>[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''<br>''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''</ref><ref name=dstojanovic2>[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''<br>''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava<ref name=skaric1>[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''</ref><ref name=skaric2>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&id=9&setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''</ref> * [[Slobodan Šoja]], historičar<ref name=soja1>[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''<br>''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''</ref> * [[Jorjo Tadić]], istoričar<ref name=jtadic1>Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.<br>''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''</ref><ref name=tadic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.<br>''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''</ref> * [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar<ref name=ntadic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.<br>''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Tesla]], izumitelj<ref name=tesla1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.<br>''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''</ref> * [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar<ref name=tomovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.<br>''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka<ref name=trgovcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.<br>''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=trgovcevic2>[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''<br>''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''</ref> * [[Milan Trtanj]], fizikohemičar<ref name=trtanj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.<br>''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke "Vinca". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vladeta Urošević]], fizičar<ref name=urosevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.<br>''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća "Metrologia". […] P: Srbin, Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Vejvoda]], politikolog<ref name=vejvoda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=vejvoda2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar<ref name=vernic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.<br>''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''</ref> * [[Radina Vučetić]], historičarka<ref name=vucetic1>[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''<br>''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''</ref><ref name=vucetic2>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''</ref> * [[Sreten Vujović]], sociolog<ref name=svujovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.<br>''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda </gallery> </center> == Novinarstvo i publicistika == * [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor<ref name=bjelica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Angelina Čakširan]], novinarka<ref name=caksiran1>[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''<br>''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''</ref> * [[Đorđe Dragojlović]], novinar<ref name=dragojlovic1>[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''</ref> * [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar<ref name=mdjilas1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''<br>''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''</ref> * [[Jug Grizelj]], novinar<ref name=grizelj1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.<br>''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''</ref><ref name=grizelj2>[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''<br>''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''</ref> * [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor<ref name=gruhonjic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''<br>''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''</ref><ref name=gruhonjic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''<br>''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''</ref><ref name=gruhonjic3>[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''<br>''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''</ref> * [[Zdravko Huber]], novinar, urednik<ref name=huber1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.<br>''“Huber Zdravko, novinar, urednik u "Našoj Borbi". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik<ref name=ilic1>[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''<br>''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''</ref> * [[Viktor Ivančić]], novinar<ref name=ivancic1>[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''<br>''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''</ref> * [[Željko Ivanović]], novinar<ref name=zivanovic1>[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''<br>''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar<ref name=kirigin1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.<br>''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''</ref> * [[Ferdo Kočevar]], publicist<ref name=kocevar1>Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.<br>''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''</ref> * [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist<ref name=konjhodzic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.<br>''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Kos]], publicist<ref name=kos1>A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.<br>''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''</ref> * [[Boro Krivokapić]], novinar<ref name=krivokapic1>[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''<br>''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''</ref> * [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor<ref name=lukac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.<br>''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''</ref> * [[Svetlana Lukić]], novinarka<ref name=lukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.<br>''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija "B-92" (od '96). [...] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Petar Luković]], novinar<ref name=lukovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.<br>''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista "Vreme". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik<ref name=tmarkovic1>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''<br>''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''</ref> * [[Rusko Matulić]], publicista<ref name=matulic1>[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''<br>''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''</ref> * [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident<ref name=mihajlov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.<br>''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''</ref> * [[Živko Milić]], novinar, publicista<ref name=milic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.<br>''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar<ref name=mujcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.<br>''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu "Politika ekspres", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Rizinger]], novinar<ref name=rizinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije "Pobeda" (od '90) i diskografske kuće "Take It Or Leave It", Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Teofil Pančić]], novinar<ref name=pancic1>[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''<br>''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''</ref><ref name=pancic2>[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''<br>''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''</ref> * [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik<ref name=sabljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.<br>''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dragoslav Simić]], novinar<ref name=dsimic1>[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''<br>''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''</ref> * [[Tamara Skrozza]], novinarka<ref name=skrozza1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''<br>''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''</ref> * [[Jelena Sofronijevic]], novinarka<ref name=sofronijevic1>[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''<br>''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''</ref> * [[Grujica Spasović]], novinar, urednik<ref name=spasovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.<br>''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''</ref> * [[Gordana Suša]], novinarka<ref name=susa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.<br>''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu "Naša Borba"; urednik Video nedeljnika "VIN"; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Hari Štajner]], novinar<ref name=stajner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.<br>''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista "Vreme"; direktor "Medija centra", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Zaharije Trnavčević]], novinar<ref name=trnavcevic1>[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''<br>''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''</ref> * [[Boris Varga]], novinar, politolog<ref name=varga1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''<br>''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''</ref> * [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica<ref name=gvujovic1>[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''<br>''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević </gallery> </center> == Obaveštajstvo == * [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar<ref name=djurasinovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.<br>''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''</ref> == Odvjetništvo == * [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava<ref name=spopovic1>Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.<br>''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''</ref><ref name=spopovic2>[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''<br>''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem "s tom vrstom identifikacije".”''</ref><ref name=spopovic3>[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''<br>''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''</ref><ref name=spopovic4>[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''<br>''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović </gallery> </center> == Politika == === 21. vijek === * [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat<ref name=kopecni1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.<br>''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke "Vinča". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Đorđe Subotić]], politički aktivista<ref name=subotic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''<br>''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''</ref> === 20. vek === * [[Adžija, Božidar]], političar, revolucionar, publicist<ref name=adzija1>Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.<br>''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''</ref> * [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar<ref name=agbaba1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.<br>''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''</ref><ref name=agbaba2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''</ref> * [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar<ref name=bijedic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.<br>''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa<ref name=Tito1>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.<br>''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''</ref><ref name=Tito2>Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.<br>''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«</ref> * [[Vice Buljan]], političar, revolucionar<ref name=buljan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.<br>''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''</ref> * [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar<ref name=danilovic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.<br>''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar<ref name=dapcevic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.<br>''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar<ref name=dugonjic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.<br>''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Sava Kosanović]], političar, diplomata<ref name=skosanovic1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.<br>''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''</ref> * [[Hinko Krizman]], političar<ref name=krizman1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.<br>''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''</ref> * [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general<ref name=krstulovic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.<br>''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''</ref><ref name=krstulovic2>Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''<br>''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Grga Jankes]], političar, revolucionar<ref name=jankes1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.<br>''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''</ref><ref name=jankes2>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.<br>''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Romano Moric]], političar, revolucionar<ref name=moric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.<br>''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''</ref> * [[Radovan Papić]], političar, revolucionar<ref name=rpapic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.<br>''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''</ref> * [[Puniša Perović]], političar, revolucionar<ref name=perovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.<br>''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''</ref> * [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore<ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”</ref><ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”</ref> * [[Moša Pijade]], političar, revolucionar<ref name=pijade1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.<br>''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''</ref> * [[Svetozar Pribićević]], političar<ref name=pribicevic1>Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.<br>''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''</ref> * [[Gavrilo Princip]], revolucionar<ref name=princip1>Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.<br>''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''</ref><ref name=princip2>[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''<br>''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''</ref><ref name=princip3>[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave "Mali mi je ovaj grob": Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''<br>''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''</ref> * [[Vaso Radić]], političar, revolucionar<ref name=vradic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.<br>''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar<ref name=rankovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.<br>''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''</ref> * [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=ivanribar1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. LXII.<br>''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''</ref> * [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=jribar1>Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.<br>''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''</ref><ref name=jribar2>Petričević, Jurica Ribar, str. 99.<br>''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''</ref> * [[Paško Romac]], političar, revolucionar<ref name=romac1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.<br>''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Frano Supilo]], političar<ref name=supilo1>Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države], u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.<br>''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''</ref> * [[Zaim Šarac]], političar<ref name=sarac1>Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)<br>''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Pero Šoć]], političar, književnik<ref name=soc1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.<br>''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''</ref> * [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=vlahovicl>Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.<br>''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''</ref> * [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar<ref name=vlatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.<br>''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''</ref> * [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Gregor Žerjav]], političar<ref name=zerjav1>[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''<br>''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''</ref> === 19. vijek === * [[Andrej Einspieler]], političar, publicist<ref name=einspieler1>Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.<br>''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''</ref> * [[Janez Bleiweis]], političar, publicist<ref name=bleiweis1>Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.<br>''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''</ref> * [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist<ref name=ljubusak1>Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&pg=PR7&dq=istocno+blago+ljubusak&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&q&f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.<br>''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''</ref> * [[Lovro Monti]], političar<ref name=monti1>Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.<br>''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''</ref> * [[Radoslav Razlag]], političar, pisac<ref name=razlag1>Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.<br>''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''</ref> * [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik<ref name=zarnik1>Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.<br>''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''</ref><ref name=zarnik2>Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.<br>''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav </gallery> </center> == Privreda == * [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji<ref name=dcvetkovic1>[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''<br>''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=ajosipovic2>[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''<br>''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''</ref> * [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista<ref name=vivanovic1>Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)<br>''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''</ref><ref name=vivanovic2>[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''<br>''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''</ref><ref name=vivanovic3>[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''<br>''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''</ref> * [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač<ref name=aleksandarjosipovic1>[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''<br>''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''</ref><ref name=ajosipovic2/> * [[Milan Popović]], poduzetnik<ref name=milanpopovic1>[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''<br>''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''</ref> * [[Petar Tutavac]], privrednik<ref name=tutavac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.<br>''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista<ref name=vukobrat1>[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.<br>''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''</ref><ref name=vukobrat2>[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''<br>''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''</ref> * [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek<ref name=šimunec1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.<br>''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović </gallery> </center> == Religija == * [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar<ref name=jusufspahic1>[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar "Vreme"; broj 844, 08.03.2007.''<br>''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''</ref><ref name=jusufspahic2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''<br>''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''</ref> * [[Nedeljko Kačavenda]], pastor<ref name=kacavenda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar<ref name=strossmayer1>Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.<br>''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''</ref><ref name=strossmayer2>Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.<br>''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''</ref><ref name=strossmayer-racki>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.<br>''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer </gallery> </center> == Sport == * [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak<ref name=alagic1>[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''<br>''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''</ref> * [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser<ref name=armenulic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.<br>''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Marijan Beneš]], boksač<ref name=benes1>[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''<br>''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''</ref><ref name=benes2>[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''<br>''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''</ref><ref name=benes3>[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za "Blic" Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''<br>''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''</ref> * [[Stjepan Bobek]], fudbaler<ref name=bobek1>[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''<br>''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''</ref> * [[Miodrag Božović]], nogometni trener<ref name=bozovic1>[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''<br>''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''</ref><ref name=bozovic2>[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio "orlove": Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''<br>''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''</ref> * [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš<ref name=damjanovic1>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog "paketa", za "Glas": Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''<br>''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=gudelj1>[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''<br>''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''</ref> * [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener<ref name=ivkov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.<br>''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Josipović]], bokser<ref name=antonjosipovic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''<br>''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku "nacionalnost" upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''</ref><ref name=antonjosipovic2>[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''<br>''Brzo mu je u olimpijskom selu "skrenuta" pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''</ref> * [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš<ref name=karabatic1>[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''<br>''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''</ref> * [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser<ref name=karakasevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.<br>''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač<ref name=karasi1>[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''<br>''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za "Dan".''</ref> * [[Dane Korica]], atletičar<ref name=korica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.<br>''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK "Crvena zvezda", Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''</ref> * [[Refik Kozić]], bivši nogometaš<ref name=kozic1>[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''<br>''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''</ref> * [[Ivan Matošević]], reli vozač<ref name=matosevic1>[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''</ref> * [[Franjo Mihalić]], atletičar<ref name=mihalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.<br>''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu "Partizan". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=mijatovic1>[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima "Ja sam Jugosloven": Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''<br>''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''</ref> * [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač<ref name=nikic1>[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''<br>''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''</ref> * [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener<ref name=osim1>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''<br>''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''</ref><ref name=osim2>[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest "Pijanac", penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''<br>''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''</ref> * [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener<ref name=paunovic1>[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.<br>''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''</ref> * [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]<ref name=mpesic>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''<br>''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''</ref> * [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener<ref name=spesic1>[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''<br>''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''</ref><ref name=spesic2>[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&mm=01&dd=19&nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''<br>''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''</ref><ref name=spesic3>[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html "Ich bleibe Jugoslawe!"] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''<br>''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''</ref><ref name=spesic4>[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: "Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia"] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''<br>''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''</ref> * [[Velimir Petković]], rukometni trener<ref name=petkovic1>[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''<br>''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''</ref> * [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista<ref name=dusanpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.<br>''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven”''</ref> * [[Dževad Prekazi]], fudbaler<ref name=prekazi1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''<br>''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''</ref><ref name=prekazi2>[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''<br>''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''</ref> * [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista<ref name=radjenovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.<br>''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK "Roma" (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Monika Seleš]], bivša tenisačica<ref name=seles1>[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''<br>''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''</ref> * [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener<ref name=slavnic1>[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za "Blic": Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''<br>''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''</ref> * [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista<ref name=sostar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.<br>''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK "Barselona", Barselona. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener<ref name=tanjevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''<br>''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''</ref><ref name=tanjevic2>[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''<br>''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=tanjevic3>[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''<br>''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''</ref><ref name=tanjevic4>[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''</ref> * [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener<ref name=tirnanic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.<br>''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Trifunović]], šahist<ref name=ptrifunovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.<br>''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''</ref> * [[Eleonora Vild]], košarkašica<ref name=vild1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.<br>''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK "Vemeks", Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Duško Vujošević]], košarkaški trener<ref name=vujosevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''</ref><ref name=vujosevic2>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''<br>''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''</ref><ref name=vujosevic3>[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''</ref> * [[Veselin Vujović]], rukometni trener<ref name=vvujovic1>[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''<br>''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''</ref><ref name=vvujovic2>[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''</ref><ref name=vvujovic3>[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''<br>''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović Datoteka:Duško Vujošević.jpg|Duško Vujošević Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović </gallery> </center> == Televizija i radio == * [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka<ref name=kuzet1>[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''<br>''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kuzet2>[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''<br>''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''</ref> * [[Daško Milinović]], radijski voditelj<ref name=milinovic1>[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''<br>''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''</ref><ref name=milinovic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''<br>''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''</ref><ref name=milinovic3>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović </gallery> </center> == Umetnost == * [[Marina Abramović]], umjetnica performansa<ref name=abramovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf<ref name=aleksic1>[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''</ref> * [[Mrđan Bajić]], vajar<ref name=mbajic1>[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''<br>''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''</ref><ref name=mbajic2>[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''<br>''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka "Nepouzdani pripovedač", da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''</ref><ref name=mbajic3>[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''<br>''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''</ref> * [[Danica Basta]], slikarka<ref name=basta1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.<br>''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Biller]], slikarica<ref name=biller1>Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.<br>''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“</ref> * [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica<ref name=ebregovic1>[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''</ref><ref name=ebregovic2>[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - "Ne treba tražiti nove razloge za podjele"] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''<br>''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''</ref><ref name=ebregovic3>[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! "Ja sam Jugoslovenka", a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''<br>''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''</ref> * [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner<ref name=cehovin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.<br>''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Božidar Damjanovski]], slikar<ref name=damjanovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.<br>''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik<ref name=demnievska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.<br>''“Demnievska Evgenija, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Emir Dragulj]], grafičar<ref name=dragulj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.<br>''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Džafo]], slikar<ref name=dzafo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.<br>''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista "Republika". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Branko Gavrić]], grafički dizajner<ref name=gavric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.<br>''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme "Total Design" DOO. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nandor Glid]], vajar<ref name=glid1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.<br>''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''</ref> * [[Darija Kačić]], slikarka<ref name=kacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner<ref name=kostandinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista<ref name=krizanic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.<br>''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''</ref> * [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka<ref name=opresnik1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.<br>''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Gradimir Pankov]], balet majstor<ref name=pankov1>[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''<br>''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''</ref> * [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik<ref name=dpapic1>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]]. ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''<br>''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''</ref> * [[Ljuba Popović]], slikar<ref name=ljpopovic1>[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''<br>''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''</ref> * [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka<ref name=rakocevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.<br>''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Rendić]], kipar<ref name=rendic1>Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.<br>''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''</ref> * [[Mateja Rodiči]], slikar<ref name=rodici1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor<ref name=aslijepcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.<br>''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''</ref> * [[Marija Tišma]], slikarka<ref name=mtisma1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.<br>''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Emma Varga]], dizajner stakla<ref name=varga-marodic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.<br>''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vladimir Veličković]], slikar<ref name=velickovic1>[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''<br>''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''</ref><ref name=velickovic2>[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''<br>''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''</ref> * [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina<ref name=vukicevic1>[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''<br>''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković </gallery> </center> == Vojska == * [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=antic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.<br>''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''</ref> * [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine<ref name=buzov1>[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''<br>''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''</ref><ref name=buzov2>[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''<br>''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''</ref> * [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=nkaranovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.<br>''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar<ref name=mmatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.<br>''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''</ref> * [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar<ref name=nadj1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.<br>''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar<ref name=primorac>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.<br>''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''</ref> * [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj<ref name=radicevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''<br>''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac </gallery> </center> == Druge oblasti == * [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat<ref name=biserko1>Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.<br>''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''</ref><ref name=biserko2>Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, skice za portret. Beograd 2018, str. 33.<br>''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''</ref> * [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka<ref name=acorovic1>[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''<br>''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''</ref><ref name=corovic2>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''<br>''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja<ref name=dabizinovic1>Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.<br>''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka<ref name=haas1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.<br>''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''</ref> * [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner<ref name=ille1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.<br>''“Ille Eduard, direktor "Jugokoncerta", Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar<ref name=kostrencic1>Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874], u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.<br>''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''</ref> * [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite<ref name=krnjajic1>[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''</ref> * [[Ašok Murti]], poznati stilista<ref name=murti1>[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''<br>''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''</ref><ref name=murti2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online<br>''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''</ref> * [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik<ref name=schedlich1>[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''<br>''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a<ref name=jslijepcevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''<br>''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''</ref> * [[Maja Veseli]], kulturni radnik<ref name=veseli1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.<br>''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas </gallery> </center> == Povezano == * [[Jugoslaveni]] * [[Jugoslavenstvo]] == Reference == {{reflist|colwidth=30em}} [[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]] [[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]] hn0iwmnh3rbag4o1t3by1fq29oi3mqr 42655660 42655588 2026-07-16T04:17:57Z Dwina744 178014 +O. Cad 42655660 wikitext text/x-wiki Ovo je spisak značajnih osoba koji se danas identificiraju kao [[Jugoslaveni]] ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali, uključujući osobe kojima je to (bila) [[nacionalnost]] ili primarni identitet i one kojima je to (bio) jedan od [[Etnički identitet|identiteta]]. Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali "prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima". Druga po brojnosti kategorija su bili "oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati". Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.<ref name=jugoslavenstvo69>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.</ref> == Arhitektura == * [[Mia David]], arhitekta, scenograf<ref name=miadavid1>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''</ref> * [[Miša David]], arhitekta<ref name=mišadavid1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''</ref> * [[Radivoje Dinulović]], arhitekt<ref name=dinulovic1>[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''<br>''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''</ref> * [[Vlado Milunić]], arhitekt<ref name=milunic1>[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''<br>''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''</ref><ref name=milunic2>[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''<br>''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as "a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore."''</ref> * [[Aljoša Šegvić]], arhitekta<ref name=segvic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.<br>''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milica Šterić]], arhitekta<ref name=steric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.<br>''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije "Energoprojekt" - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Josip Svoboda]], arhitekta<ref name=svoboda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.<br>''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Danilo Udovički]], arhitekta<ref name=dudovicki1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić </gallery> </center> == Diplomacija == * [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar<ref name=abebler1>VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.<br>''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''</ref> * [[Salih Fejić]], diplomata<ref name=fejic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.<br>''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Rexhai Surroi]], diplomat<ref name=surroi1>Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.<br>''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privгžen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privгžen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privгžen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''</ref> * [[Zdenko Štambuk]], diplomata<ref name=zstambuk>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''<br>''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler </gallery> </center> == Film i pozorište == * [[Vjekoslav Afrić]], glumac<ref name=afric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Neda Arnerić]], glumica<ref name=arneric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.<br>''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare "Atrijum", Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Darko Bajić]], redatelj<ref name=dbajic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.<br>''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=dbajic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.<br>''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Primož Bebler]], redatelj<ref name=pbebler1>[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''<br>''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''</ref><ref name=pbebler2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.<br>''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''</ref><ref name=pbebler3>[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''<br>''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''</ref> * [[Ivan Bekjarev]], glumac<ref name=bekjarev1>[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''<br>''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''</ref> * [[Miroslav Benka]], redatelj<ref name=benka1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''</ref> * [[Melita Bihali]], glumica<ref name=bihali1>[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''<br>''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''</ref><ref name=bihali2>[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''<br>''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''</ref> * [[Predrag Bjelac]], glumac<ref name=bjelac1>[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''<br>''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''</ref><ref name=bjelac2>[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: "Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''<br>''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''</ref> * [[Jelica Bjeli]], glumica<ref name=bjeli1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac<ref name=bjelogrlic1>[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film "Toma" se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''<br>''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''</ref><ref name=bjelogrlic2>[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''<br>''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''</ref><ref name=bjelogrlic3>[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''<br>''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''</ref> * [[Bogić Bošković]], glumac<ref name=bboskovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.<br>''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''</ref> * [[Tanja Bošković]], glumica<ref name=tboskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.<br>''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karlo Bulić]], glumac<ref name=bulic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Branko Cvejić]], glumac<ref name=cvejic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: "Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje"] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.<br>''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''</ref> * [[Svetozar Cvetković]], glumac<ref name=scvetkovic1>[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''<br>''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''</ref><ref name=scvetkovic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''<br>''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic3>[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''<br>''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic4>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''<br>''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''</ref><ref name=scvetkovic5>[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''<br>''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''</ref><ref name=scvetkovic6>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.<br>''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic7>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.<br>''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator<ref name=dovnikovic1>[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''<br>''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''</ref> * [[Srđan Dragojević]], redatelj<ref name=dragojevic1>[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''<br>''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''</ref><ref name=dragojevic2>[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''<br>''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''</ref><ref name=dragojevic3>[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''<br>''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''</ref><ref name=dragojevic4>[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''<br>''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''</ref> * [[Jasna Đuričić]], glumica<ref name=djuricic1>[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''<br>''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''</ref><ref name=djuricic2>[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''<br>''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''</ref> * [[Predrag Ejdus]], glumac<ref name=ejdus1>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''<br>''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''</ref><ref name=ejdus2>[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''<br>''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''</ref><ref name=ejdus3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.<br>''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mira Erceg]], reditelj<ref name=erceg1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.<br>''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bekim Fehmiu]], glumac<ref name=fehmiu1>[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''<br>''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”</ref> * [[Dragomir Felba]], glumac<ref name=felba1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.<br>''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ognjen Glavonić]], redatelj<ref name=glavonic1>[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''<br>''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.</ref> * [[Srđan Grahovac]], glumac<ref name=grahovac1>[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''<br>''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''</ref> * [[Aleksandar Gruden]], glumac<ref name=agruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Željko Hubač]], dramski pisac<ref name=hubac1>[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''<br>''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Isaković]], glumac<ref name=bisakovic1>[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''<br>''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''</ref><ref name=bisakovic2>[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''<br>''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''</ref><ref name=bisakovic3>[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''<br>''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''</ref> * [[Feđa Isović]], scenarista<ref name=fisovic1>[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''<br>''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''</ref><ref name=fisovic2>[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''<br>''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''</ref><ref name=fisovic3>[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''<br>''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''</ref><ref name=fisovic4>[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za "Avaz": Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''<br>''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''</ref> * [[Ita Rina]], glumica<ref name=itarina>[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''<br>''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''</ref> * [[Davor Janjić]], glumac<ref name=janjic>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''<br>''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''</ref> * [[Đorđe Kadijević]], redatelj<ref name=kadijevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''<br>''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic2>[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''<br>''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic3>[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''<br>''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''</ref><ref name=kadijevic4>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.<br>''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''</ref> * [[Rialda Kadrić]], glumica<ref name=kadric1>[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''<br>''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''</ref> * [[Stefan Kapičić]], glumac<ref name=kapicic1>[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''<br>''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''</ref> * [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja<ref name=kapic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.<br>''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kapic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.<br>''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Milutin Karadžić]], glumac<ref name=karadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.<br>''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mirjana Karanović]], glumica<ref name=mkaranovic1>[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''<br>''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''</ref> * [[Srđan Karanović]], redatelj<ref name=skaranovic1>[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''<br>''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''</ref> * [[Miljen Kljaković]], scenarista<ref name=kljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.<br>''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Kokotović]], reditelj<ref name=kokotovic1>[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.<br>''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''</ref><ref name=kokotovic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.<br>''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Dejan Kosanović]], reditelj<ref name=dkosanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik<ref name=leskovar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.<br>''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Leon Lučev]], glumac<ref name=lucev1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.</ref> * [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj<ref name=majdak1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.<br>''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj<ref name=mandic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.<br>''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Maričić]], reditelj<ref name=maricic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.<br>''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gordan Matić]], reditelj<ref name=matic1>[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''<br>''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''</ref> * [[Mladen Matičević]], reditelj<ref name=maticevic1>[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''<br>''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''</ref> * [[Irfan Mensur]], glumac<ref name=mensur1>[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''<br>''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''</ref><ref name=mensur2>[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''<br>''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''</ref><ref name=mensur3>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''<br>''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''</ref><ref name=mensur4>[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''<br>''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''</ref><ref name=mensur5>[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''<br>''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''</ref><ref name=mensur6>[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''<br>''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''</ref><ref name=mensur7>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.<br>''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=mensur8>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.<br>''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''</ref> * [[Ognjenka Milićević]], rediteljka<ref name=milicevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.<br>''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Kokan Mladenović]], redatelj<ref name=kokan1>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''</ref><ref name=kokan2>[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''</ref><ref name=kokan3>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''</ref><ref name=kokan4>[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''</ref> * [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica<ref name=mrkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.<br>''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar<ref name=munitic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.<br>''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dino Mustafić]], reditelj<ref name=mustafic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''<br>''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala".”''</ref><ref name=mustafic2>[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''</ref><ref name=mustafic3>[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''<br>''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''</ref> * [[Goran Paskaljević]], reditelj<ref name=paskaljevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.<br>''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''</ref><ref name=paskaljevic2>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.<br>''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''</ref> * [[Borka Pavićević]], dramaturškinja<ref name=pavicevic1>[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''<br>''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''</ref><ref name=pavicevic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''<br>''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''</ref> * [[Josip Pejaković]], glumac<ref name=pejakovic>[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu "Ućerivanje"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''<br>''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''</ref> * [[Katarina Pejović]], dramaturškinja<ref name=pejovic1>[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''<br>''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''</ref> * [[Darko Perić]], glumac<ref name=peric1>[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Pogačić]], reditelj<ref name=pogacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.<br>''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Radko Polič]], glumac<ref name=polic1>[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''</ref><ref name=polic2>[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''<br>''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''</ref> * [[Mladen Popović]], dramaturg<ref name=mladenpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.<br>''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nenad Prokić]], dramaturg<ref name=prokic1>[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''</ref> * [[Ljubiša Ristić]], režiser<ref name=ristic1>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''<br>''“Nacionalnost - Jugosloven.”''</ref><ref name=ristic2>[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''<br>''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''</ref><ref name=ristic3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.<br>''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Savić]], glumica<ref name=osavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Egon Savin]], redatelj<ref name=savin1>[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''<br>''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''</ref><ref name=savin2>[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''<br>''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''</ref> * [[Žorž Skrigin]], reditelj<ref name=skrigin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.<br>''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gorčin Stojanović]], reditelj<ref name=gstojanovic1>[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''<br>''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''</ref><ref name=gstojanovic2>[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''<br>''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''</ref> * [[Abdurrahman Šalja]], glumac<ref name=salja1>[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''<br>''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji, mrtvi, odlaze nekuda na plutajućem ostrvu.”''</ref> * [[Slavko Štimac]], glumac<ref name=stimac1>[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''<br>''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''</ref> * [[Feđa Štukan]], glumac<ref name=stukan1>[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''<br>''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''</ref><ref name=stukan2>[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''<br>''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''</ref><ref name=stukan3>[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''<br>''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''</ref> * [[Jelena Tinska]], glumica<ref name=tinska>[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''</ref> * [[Darko Trešnjak]], režiser<ref name=tresnjak1>[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''<br>''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''</ref> * [[Sergej Trifunović]], glumac<ref name=strifunovic1>[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''</ref> * [[Renata Ulmanski]], glumica<ref name=ulmanski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.<br>''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mlađa Veselinović]], glumac<ref name=veselinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.<br>''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar<ref name=volk1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.<br>''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stjepan Zaninović]], reditelj<ref name=zaninovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.<br>''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stevo Žigon]], glumac<ref name=zigon1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.<br>''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''</ref> * [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar<ref name=zmukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.<br>''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon </gallery> </center> == Fotografija == * [[Ivo Eterović]], fotograf<ref name=eterovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''</ref> * [[Stevan Kragujević]], fotoreporter<ref name=kragujevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.<br>''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''</ref> * [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan<ref name=surla1>[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''<br>''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''</ref><ref name=surla2>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''<br>''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''</ref><ref name=surla3>[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''<br>''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević </gallery> </center> == Književnost i pjesništvo== * [[Olja Alvir]], književnica<ref name=alvir1>[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''<br>''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''</ref> * [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 182.<br>''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''</ref><ref name=andric2>Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.<br>''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''</ref> * [[Vladimir Arsenijević]], književnik<ref name=arsenijevic1>[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''<br>''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''</ref> * [[Goran Babić]], književnik<ref name=babic1>[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''<br>''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno "proljećarske" devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao "zadrti šuvarovac" i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''</ref><ref name=babic2>[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''<br>''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - "Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici."''</ref><ref name=babic3>[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''<br>''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''</ref><ref name=babic4>[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''<br>''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''</ref> * [[Vladislav Bajac]], književnik<ref name=bajac1>[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''<br>''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''</ref> * [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja<ref name=bajindjukanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.<br>''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti<ref name=bihalji1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.<br>''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''</ref> * [[Laslo Blašković]], književnik<ref name=blaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.<br>''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač<ref name=bodirogic1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''<br>''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''</ref><ref name=bodirogic2>[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''<br>''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''</ref> * [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja<ref name=bogavac1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''<br>''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''</ref> * [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka<ref name=bojicic1>[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''</ref> * [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar<ref name=cicvara1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.<br>''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''</ref> * [[Milan Ćurčin]], pjesnik<ref name=curcin1>[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''<br>''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''</ref> * [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik<ref name=ristic-andric-davico/><ref name=davico>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''<br>''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''</ref> * [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš<ref name=ergic1>[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''<br>''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''</ref><ref name=ergic2>[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''<br>''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''</ref><ref name=ergic3>[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''<br>''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''</ref><ref name=ergic4>[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''<br>''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''</ref> * [[Zdenka Feđver]], književnica<ref name=fedjver1>[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''<br>''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''</ref> * [[Frida Filipović]], književnik<ref name=filipovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.<br>''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''</ref> * [[Hristo Georgijevski]], književnik<ref name=georgijevski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.<br>''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Goldsworthy]], književnica<ref name=goldsvorti1>[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''<br>''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''</ref><ref name=goldsvorti2>[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''<br>''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''</ref> * [[Mustafa Karahasan]], književnik<ref name=karahasan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.<br>''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''</ref> * [[Danilo Kiš]], književnik<ref name=kis1>Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.<br>''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''</ref> * [[Božo Koprivica]], književnik<ref name=koprivica1>[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''<br>''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''</ref><ref name=koprivica2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''<br>''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''</ref> * [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista<ref name=krleza1>Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.<br>''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''</ref><ref name=krleza2>Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.<br>''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''</ref> * [[Zofka Kveder]], književnica<ref name=kveder1>Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).<br>''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''</ref> * [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik<ref name=levicnik1>Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.<br>''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''</ref> * [[Milenko Maticki]], književnik, novinar<ref name=maticki1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.<br>''“Maticki Milenko, književnik; urednik "Politikinog" podlistka "Politika za decu". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Predrag Matvejević]], književnik<ref name=matvejevic1>Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom) <br>''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''</ref><ref name=matvejevic2>[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''<br>''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''</ref><ref name=matvejevic3>[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''<br>''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''</ref><ref name=matvejevic4>[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''<br>''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''</ref> * [[Milan Milišić]], pesnik<ref name=milisic1>Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.<br>''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''</ref><ref name=milisic2>[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''<br>''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''</ref><ref name=milisic3>[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''</ref> * [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor<ref name=muzijevic1>[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''<br>''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''</ref> * [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik<ref name=nazor1>Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.<br>''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''</ref> * [[Elvedin Nezirović]], književnik<ref name=nezirovic1>[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''<br>''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''</ref> * [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist<ref name=nikolaidis>[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''<br>''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''</ref> * [[Grozdana Olujić]], književnica<ref name=olujic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.<br>''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Muharem Omerović]], pjesnik<ref name=omerovic1>[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''<br>''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije "ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata"!”''</ref> * [[Eliezer Papo]], književnik i rabin<ref name=papo1>[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''<br>''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''</ref> * [[Siniša Pavić]], scenarista<ref name=pavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.<br>''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Muharem Pervić]], književni kritičar<ref name=pervic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.<br>''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik<ref name=pukmeister1>Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.<br>''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''</ref> * [[Dušan Radović]], književnik<ref name=radovic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''<br>''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''</ref> * [[Vujica Rešin Tucić]], književnik<ref name=resintucic1>Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.<br>''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''</ref><ref name=resintucic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.<br>''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Marko Ristić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico/> * [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik<ref name=sarajlic1>[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''<br>''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''</ref> * [[Bekim Sejranović]], književnik<ref name=sejranovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''<br>''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''</ref> * [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac<ref name=tiagostankovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''<br>''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''</ref><ref name=tiagostankovic2>[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''<br>''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Vlada Stojiljković]], književnik<ref name=stojiljkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.<br>''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture<ref name=suvin1>[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''<br>''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''</ref> * [[August Šenoa]], književnik<ref name=senoa1>Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije], u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.<br>''“Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''</ref><ref name=senoa2>Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.<br>''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''</ref> * [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac<ref name=scepanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.<br>''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost "Erazmo"; urednik IP "Prometej", N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Zvonimir Šubić]], književnik<ref name=subic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.<br>''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''</ref> * [[Gvido Tartalja]], književnik<ref name=tartalja1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.<br>''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Tišma]], književnik<ref name=stisma1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''<br>''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''</ref><ref name=stisma2>[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''<br>''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Todorović]], književnik, novinar<ref name=dtodorovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.<br>''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Lovro Toman]], pjesnik, političar<ref name=toman1>Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.<br>''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''</ref> * [[Marko Tomaš]], pjesnik<ref name=mtomas1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''<br>''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''</ref><ref name=mtomas2>[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''<br>''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''</ref> * [[Janez Trdina]], književnik<ref name=trdina1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.<br>''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''</ref> * [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik<ref name=mvesovic1>[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''<br>''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''</ref><ref name=mvesovic2>[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''<br>''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''</ref><ref name=mvesovic3>[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''<br>''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''</ref> * [[Radonja Vešović]], književnik<ref name=rvesovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.<br>''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''</ref><ref name=rvesovic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.<br>''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''</ref> * [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište"<ref name=vidakovicpetrov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.<br>''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf<ref name=viskovic1>[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''<br>''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''</ref> * [[Slobodan Zubanović]], književnik<ref name=zubanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.<br>''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nina Živančević]], pjesnikinja<ref name=zivancevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.<br>''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina </gallery> </center> == Komedija == * [[Peđa Bajović]], stand-up komičar<ref name=bajovic1>[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: "U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''<br>''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''</ref><ref name=bajovic2>[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''<br>''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''</ref><ref name=bajovic3>[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''<br>''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a koji su sve dio mog identiteta. Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''</ref><ref name=bajovic4>[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''<br>''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''</ref> == Kulinarstvo == * [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje<ref name=stanisic1>[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&nav_id=653173&yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&mm=11&nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''<br>''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''</ref><ref name=stanisic2>[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.<br>''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić </gallery> </center> == Ljekarstvo == * [[Ljubica Božinović]], kardiolog<ref name=bozinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.<br>''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar<ref name=dulic1>Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)<br>''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''</ref> * [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar<ref name=sgruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica<ref name=misakovic1>[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''<br>''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''</ref> * [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor<ref name=juzbasic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.<br>''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar<ref name=moricpetrovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.<br>''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''</ref> * [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar<ref name=vpopadic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.<br>''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor<ref name=draganpopovic1>Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović], u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.<br>''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''</ref> * [[Igor Radosavljević]], psihijatar<ref name=iradosavljevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''<br>''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''</ref> * [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor<ref name=msimic1>[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''<br>''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''</ref><ref name=msimic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.<br>''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=msimic3>[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''<br>''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''</ref><ref name=msimic4>[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''<br>''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav "Mirko" Simić </gallery> </center> == Muzika == * [[Ernest Ačkun]], klarinetista<ref name=ackun1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''</ref><ref name=ackun2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.<br>''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''</ref> * [[Husein Alijević]], pjevač<ref name=alijevic1>[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''<br>''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''</ref> * [[Šaban Bajramović]], pjevač<ref name=bajramovic1>[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''<br>''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''</ref> * [[Bebi Dol]], pevačica<ref name=bebidol1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.<br>''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Beki Bekić]], pevač<ref name=bekic1>[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''<br>''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''</ref> * [[Sergije Beljajev]], dirigent<ref name=beljajev1>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''<br>''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''</ref> * [[Bruno Bjelinski]], kompozitor<ref name=bjelinski2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.<br>''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Dara Bubamara]], pjevačica<ref name=darabubamara1>[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za "Avaz": Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''<br>''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''</ref> * [[Đorđe Ðogani]], pjevač<ref name=djogani1>[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''<br>''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''</ref> * [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor<ref name=dojcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.<br>''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ "J. Slavenski", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Vladimir Furduj]], muzičar<ref name=furduj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.<br>''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac<ref name=glisic1>[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''<br>''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''</ref> * [[Zafir Hadžimanov]], pjevač<ref name=hadzimanov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.<br>''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Bojan Hreljac]], muzičar<ref name=hreljac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.<br>''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ekrem Jevrić]], pevač<ref name=jevric1>[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''<br>''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''</ref> * [[Vladimir Janković]], muzičar<ref name=vjankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.<br>''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Zoran Kalezić]], pevač<ref name=kalezic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.<br>''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Rastislav Kambasković]], kompozitor<ref name=kambaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.<br>''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Kovač]], glazbenik<ref name=bkovac>[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''<br>''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''</ref> * [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor<ref name=kkovac1>[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''<br>''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''</ref> * [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač<ref name=hoki1>[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''<br>''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''</ref><ref name=hoki2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''</ref><ref name=hoki3>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''<br>''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''</ref> * [[Lepa Brena]], pevačica<ref name=brena1>[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''<br>''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena2>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''<br>''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.<br>''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena4>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.<br>''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj<ref name=lisinski1>[http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html Himna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119121531/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html |date=2019-01-19 }} Arhiv Jugoslavije<br>''“Pesmu "Hej Sloveni" napisao je u Pragu 1834, u vreme panslavističkog pokreta, Samuel-Samo Tomašik, Slovak po nacionalnosti. […] Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Lokner]], muzičar<ref name=lokner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.<br>''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe "Bajaga i instruktori". […] P: Jugosloven”''</ref> * [[Dženan Lončarević]], pjevač<ref name=loncarevic1>[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''<br>''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''</ref><ref name=loncarevic2>[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''<br>''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''</ref> * [[Magnifico]], pjevač<ref name=magnifico1>[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''<br>''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''</ref><ref name=magnifico2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''<br>''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''</ref> * [[Milivoje Marković]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181>[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''<br>''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''</ref><ref name=mmarkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.<br>''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar<ref name=mladenovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.<br>''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''</ref> * [[Redžo Mulić]], kompozitor<ref name=mulic1>[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''<br>''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''</ref><ref name=mulic2>[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''<br>''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''</ref> * [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik<ref name=nemecek1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.<br>''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV "Pink". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Istra Pečvari]], pijanistkinja<ref name=pecvari1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Vlastimir Peričić]], kompozitor<ref name=pericic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.<br>''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=pericic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.<br>''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''</ref> * [[Šako Polumenta]], pevač<ref name=špolumenta1>[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html "Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve": Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''<br>''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''</ref> * [[Esma Redžepova]], pevačica<ref name=eredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.<br>''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Usnija Redžepova]], pjevačica<ref name=uredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.<br>''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Senidah]], pevačica<ref name=senidah1>[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''<br>''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mojmir Sepe]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181/> * [[Šemsa Suljaković]], pevačica<ref name=suljakovic1>[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''<br>''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Švager]], saksofonista<ref name=svager1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.<br>''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i "Dzezteta Ivana Švagera". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dado Topić]], pjevač i muzičar<ref name=topic1>[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest "A sad adio" i muzika iz "Otpisanih": U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''<br>''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''</ref><ref name=topic2>[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''</ref><ref name=topic3>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''<br>''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''</ref> * [[Bisera Veletanlić]], pjevačica<ref name=bveletanlic1>[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''<br>''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''</ref><ref name=bveletanlic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=bveletanlic3>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Senka Veletanlić]], pevačica<ref name=sveletanlic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=sveletanlic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac<ref name=vunturisevic1>[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''<br>''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Toma Zdravković]], pjevač<ref name=zdravkovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.<br>''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković </gallery> </center> == Nauka == * [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor<ref name=ahmetovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.<br>''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac<ref name=babukic1>Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.<br>''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''</ref> * [[Jovo Bakić]], sociolog<ref name=bakic1>[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''<br>''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''</ref> * [[Dževad Belkić]], fizičar<ref name=belkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.<br>''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti<ref name=blazevic1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''<br>''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''</ref> * [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar<ref name=borojevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.<br>''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Bradaška]], historičar<ref name=bradaska1>Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.<br>''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''</ref> * [[Boris Buden]], filozof<ref name=buden1>[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''<br>''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''</ref> * [[Oroslav Caf]], jezikoslovac * [[Ivan Čolović]], etnolog<ref name=icolovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=colovic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.<br>''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vladimir Ćorović]], povjesničar<ref name=corovic1>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.<br>''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''</ref> * [[Aleksa Đilas]], sociolog<ref name=adjilas1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''<br>''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''</ref><ref name=adjilas2>[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''<br>''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''</ref><ref name=adjilas3>[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''<br>''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”</ref><ref name=adjilas4>Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&printsec=frontcover&dq=editions:I4_wUiRXowIC&hl=de&sa=X&ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.<br>''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''</ref><ref name=djilas5>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=adjilas6>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref><ref name=adjilas7>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref> * [[Dejan Đokić]], historičar<ref name=djokic1>[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''<br>''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''</ref> * [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog<ref name=dvornikovic1>[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''<br>''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''</ref> * [[Egon Fekete]], lingvista<ref name=fekete1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik<ref name=ifilipovic1>Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.<br>''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''</ref> * [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog<ref name=garasanin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.<br>''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Andrej Grubačić]], sociolog<ref name=grubacic1>Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&printsec=frontcover&dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&hl=de&sa=X&ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.<br>''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''</ref> * [[Fedor Herbut]], fizičar<ref name=herbut1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''</ref><ref name=herbut2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.<br>''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor<ref name=ivic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.<br>''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anton Janežič]], filolog<ref name=janezic1>Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.<br>''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''</ref> * [[Božidar Jezernik]], etnolog<ref name=jezernik1>[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''<br>''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''</ref> * [[Đokica Jovanović]], sociolog<ref name=jovanovic1>[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''<br>''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''</ref> * [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar<ref name=kakas1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.<br>''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog<ref name=kisjuhas1>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''</ref> * [[Ivan Klajn]], jezikoslovac<ref name=klajn1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.<br>''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Maja Korać]], sociolog<ref name=korac1> Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.<br>''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''</ref> * [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar<ref name=kotevska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.<br>''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika "Bis"; […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Boško Kovačević]], sociolog<ref name=kovacevic1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''<br>''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''</ref> * [[Fran Kovačič]], teolog, historičar<ref name=kovačič1>Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&newbks=1&newbks_redir=0&printsec=frontcover&hl=de#v=onepage&q&f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.<br>''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''</ref> * [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar<ref name=kraljevicbalalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.<br>''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar<ref name=sakcinski1>I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.<br>''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''</ref> * [[Đuro Kurepa]], fizičar<ref name=djkurepa1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.<br>''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''</ref> * [[Milan Kurepa]], fizičar<ref name=mkurepa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.<br>''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref><ref name=mkurepa2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.<br>''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog<ref name=ljubic1>Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)<br>“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].</ref> * [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti<ref name=madjaric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.<br>''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''</ref> * [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac<ref name=majar1>Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.<br>''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''</ref> * [[Petar Matković]], geograf<ref name=pmatkovic1>Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.<br>''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''</ref> * [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor<ref name=mesinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.<br>''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Milašin]], naučnik<ref name=milasin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.<br>''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vojin Milić]], sociolog<ref name=milic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.<br>''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar<ref name=anikolic1>[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.<br>''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''</ref> * [[Viktor Novak]], istoričar<ref name=novak1>[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''<br>''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''</ref> * [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor<ref name=opavski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.<br>''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=opavski2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.<br>''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor<ref name=panic1>[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''<br>''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''</ref><ref name=panic2>[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''<br>''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''</ref> * [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva<ref name=pavlovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar<ref name=pavlowitch1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''<br>''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''</ref> * [[Vesna Pešić]], sociološkinja<ref name=vpesic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''<br>''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nebojša Popov]], sociolog<ref name=popov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.<br>''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista "Republika" (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor<ref name=tpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.<br>''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dušan Puhalo]], anglista<ref name=puhalo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.<br>''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik<ref name=racki1>Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.<br>''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''</ref><ref name=racki2>Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.<br>''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''</ref><ref name=strossmayer-racki/><ref name=racki31>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 216.<br>''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''</ref> * [[Ivan Radetić]], jezikoslovac<ref name=radetic1>Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.<br>''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''</ref> * [[Božo Radman]], agronom<ref name=radman1>[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''<br>''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''</ref> * [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine<ref name=dradosavljevic>[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.<br>''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''</ref> * [[Ljubiša Rajić]], lingvist<ref name=rajic1>[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''</ref><ref name=rajic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.<br>''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar<ref name=sribnikar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.<br>''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Rot]], profesor psihologije<ref name=rot1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.<br>''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Obrad Savić]], filozof<ref name=osavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa "The Belgrade circle". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja<ref name=ssavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.<br>''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica<ref name=simakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.<br>''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Đorđe Stanković]], povjesničar<ref name=djstankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.<br>''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka<ref name=dstojanovic1>[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''<br>''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''</ref><ref name=dstojanovic2>[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''<br>''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava<ref name=skaric1>[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''</ref><ref name=skaric2>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&id=9&setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''</ref> * [[Slobodan Šoja]], historičar<ref name=soja1>[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''<br>''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''</ref> * [[Jorjo Tadić]], istoričar<ref name=jtadic1>Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.<br>''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''</ref><ref name=tadic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.<br>''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''</ref> * [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar<ref name=ntadic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.<br>''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Tesla]], izumitelj<ref name=tesla1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.<br>''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''</ref> * [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar<ref name=tomovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.<br>''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka<ref name=trgovcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.<br>''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=trgovcevic2>[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''<br>''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''</ref> * [[Milan Trtanj]], fizikohemičar<ref name=trtanj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.<br>''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke "Vinca". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vladeta Urošević]], fizičar<ref name=urosevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.<br>''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća "Metrologia". […] P: Srbin, Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Vejvoda]], politikolog<ref name=vejvoda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=vejvoda2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar<ref name=vernic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.<br>''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''</ref> * [[Radina Vučetić]], historičarka<ref name=vucetic1>[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''<br>''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''</ref><ref name=vucetic2>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''</ref> * [[Sreten Vujović]], sociolog<ref name=svujovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.<br>''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda </gallery> </center> == Novinarstvo i publicistika == * [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor<ref name=bjelica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Angelina Čakširan]], novinarka<ref name=caksiran1>[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''<br>''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''</ref> * [[Đorđe Dragojlović]], novinar<ref name=dragojlovic1>[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''</ref> * [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar<ref name=mdjilas1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''<br>''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''</ref> * [[Jug Grizelj]], novinar<ref name=grizelj1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.<br>''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''</ref><ref name=grizelj2>[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''<br>''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''</ref> * [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor<ref name=gruhonjic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''<br>''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''</ref><ref name=gruhonjic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''<br>''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''</ref><ref name=gruhonjic3>[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''<br>''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''</ref> * [[Zdravko Huber]], novinar, urednik<ref name=huber1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.<br>''“Huber Zdravko, novinar, urednik u "Našoj Borbi". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik<ref name=ilic1>[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''<br>''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''</ref> * [[Viktor Ivančić]], novinar<ref name=ivancic1>[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''<br>''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''</ref> * [[Željko Ivanović]], novinar<ref name=zivanovic1>[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''<br>''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar<ref name=kirigin1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.<br>''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''</ref> * [[Ferdo Kočevar]], publicist<ref name=kocevar1>Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.<br>''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''</ref> * [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist<ref name=konjhodzic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.<br>''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Kos]], publicist<ref name=kos1>A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.<br>''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''</ref> * [[Boro Krivokapić]], novinar<ref name=krivokapic1>[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''<br>''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''</ref> * [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor<ref name=lukac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.<br>''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''</ref> * [[Svetlana Lukić]], novinarka<ref name=lukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.<br>''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija "B-92" (od '96). [...] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Petar Luković]], novinar<ref name=lukovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.<br>''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista "Vreme". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik<ref name=tmarkovic1>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''<br>''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''</ref> * [[Rusko Matulić]], publicista<ref name=matulic1>[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''<br>''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''</ref> * [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident<ref name=mihajlov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.<br>''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''</ref> * [[Živko Milić]], novinar, publicista<ref name=milic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.<br>''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar<ref name=mujcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.<br>''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu "Politika ekspres", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Rizinger]], novinar<ref name=rizinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije "Pobeda" (od '90) i diskografske kuće "Take It Or Leave It", Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Teofil Pančić]], novinar<ref name=pancic1>[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''<br>''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''</ref><ref name=pancic2>[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''<br>''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''</ref> * [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik<ref name=sabljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.<br>''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dragoslav Simić]], novinar<ref name=dsimic1>[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''<br>''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''</ref> * [[Tamara Skrozza]], novinarka<ref name=skrozza1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''<br>''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''</ref> * [[Jelena Sofronijevic]], novinarka<ref name=sofronijevic1>[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''<br>''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''</ref> * [[Grujica Spasović]], novinar, urednik<ref name=spasovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.<br>''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''</ref> * [[Gordana Suša]], novinarka<ref name=susa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.<br>''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu "Naša Borba"; urednik Video nedeljnika "VIN"; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Hari Štajner]], novinar<ref name=stajner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.<br>''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista "Vreme"; direktor "Medija centra", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Zaharije Trnavčević]], novinar<ref name=trnavcevic1>[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''<br>''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''</ref> * [[Boris Varga]], novinar, politolog<ref name=varga1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''<br>''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''</ref> * [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica<ref name=gvujovic1>[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''<br>''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević </gallery> </center> == Obaveštajstvo == * [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar<ref name=djurasinovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.<br>''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''</ref> == Odvjetništvo == * [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava<ref name=spopovic1>Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.<br>''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''</ref><ref name=spopovic2>[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''<br>''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem "s tom vrstom identifikacije".”''</ref><ref name=spopovic3>[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''<br>''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''</ref><ref name=spopovic4>[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''<br>''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović </gallery> </center> == Politika == === 21. vijek === * [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat<ref name=kopecni1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.<br>''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke "Vinča". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Đorđe Subotić]], politički aktivista<ref name=subotic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''<br>''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''</ref> === 20. vek === * [[Adžija, Božidar]], političar, revolucionar, publicist<ref name=adzija1>Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.<br>''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''</ref> * [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar<ref name=agbaba1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.<br>''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''</ref><ref name=agbaba2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''</ref> * [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar<ref name=bijedic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.<br>''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa<ref name=Tito1>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.<br>''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''</ref><ref name=Tito2>Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.<br>''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«</ref> * [[Vice Buljan]], političar, revolucionar<ref name=buljan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.<br>''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''</ref> * [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar<ref name=danilovic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.<br>''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar<ref name=dapcevic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.<br>''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar<ref name=dugonjic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.<br>''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Sava Kosanović]], političar, diplomata<ref name=skosanovic1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.<br>''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''</ref> * [[Hinko Krizman]], političar<ref name=krizman1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.<br>''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''</ref> * [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general<ref name=krstulovic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.<br>''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''</ref><ref name=krstulovic2>Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''<br>''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Grga Jankes]], političar, revolucionar<ref name=jankes1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.<br>''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''</ref><ref name=jankes2>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.<br>''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Romano Moric]], političar, revolucionar<ref name=moric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.<br>''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''</ref> * [[Radovan Papić]], političar, revolucionar<ref name=rpapic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.<br>''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''</ref> * [[Puniša Perović]], političar, revolucionar<ref name=perovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.<br>''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''</ref> * [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore<ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”</ref><ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”</ref> * [[Moša Pijade]], političar, revolucionar<ref name=pijade1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.<br>''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''</ref> * [[Svetozar Pribićević]], političar<ref name=pribicevic1>Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.<br>''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''</ref> * [[Gavrilo Princip]], revolucionar<ref name=princip1>Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.<br>''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''</ref><ref name=princip2>[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''<br>''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''</ref><ref name=princip3>[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave "Mali mi je ovaj grob": Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''<br>''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''</ref> * [[Vaso Radić]], političar, revolucionar<ref name=vradic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.<br>''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar<ref name=rankovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.<br>''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''</ref> * [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=ivanribar1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. LXII.<br>''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''</ref> * [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=jribar1>Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.<br>''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''</ref><ref name=jribar2>Petričević, Jurica Ribar, str. 99.<br>''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''</ref> * [[Paško Romac]], političar, revolucionar<ref name=romac1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.<br>''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Frano Supilo]], političar<ref name=supilo1>Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države], u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.<br>''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''</ref> * [[Zaim Šarac]], političar<ref name=sarac1>Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)<br>''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Pero Šoć]], političar, književnik<ref name=soc1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.<br>''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''</ref> * [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=vlahovicl>Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.<br>''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''</ref> * [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar<ref name=vlatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.<br>''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''</ref> * [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Gregor Žerjav]], političar<ref name=zerjav1>[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''<br>''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''</ref> === 19. vijek === * [[Andrej Einspieler]], političar, publicist<ref name=einspieler1>Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.<br>''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''</ref> * [[Janez Bleiweis]], političar, publicist<ref name=bleiweis1>Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.<br>''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''</ref> * [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist<ref name=ljubusak1>Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&pg=PR7&dq=istocno+blago+ljubusak&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&q&f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.<br>''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''</ref> * [[Lovro Monti]], političar<ref name=monti1>Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.<br>''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''</ref> * [[Radoslav Razlag]], političar, pisac<ref name=razlag1>Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.<br>''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''</ref> * [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik<ref name=zarnik1>Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.<br>''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''</ref><ref name=zarnik2>Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.<br>''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav </gallery> </center> == Privreda == * [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji<ref name=dcvetkovic1>[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''<br>''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=ajosipovic2>[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''<br>''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''</ref> * [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista<ref name=vivanovic1>Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)<br>''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''</ref><ref name=vivanovic2>[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''<br>''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''</ref><ref name=vivanovic3>[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''<br>''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''</ref> * [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač<ref name=aleksandarjosipovic1>[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''<br>''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''</ref><ref name=ajosipovic2/> * [[Milan Popović]], poduzetnik<ref name=milanpopovic1>[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''<br>''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''</ref> * [[Petar Tutavac]], privrednik<ref name=tutavac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.<br>''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista<ref name=vukobrat1>[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.<br>''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''</ref><ref name=vukobrat2>[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''<br>''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''</ref> * [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek<ref name=šimunec1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.<br>''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović </gallery> </center> == Religija == * [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar<ref name=jusufspahic1>[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar "Vreme"; broj 844, 08.03.2007.''<br>''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''</ref><ref name=jusufspahic2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''<br>''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''</ref> * [[Nedeljko Kačavenda]], pastor<ref name=kacavenda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar<ref name=strossmayer1>Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.<br>''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''</ref><ref name=strossmayer2>Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.<br>''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''</ref><ref name=strossmayer-racki>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.<br>''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer </gallery> </center> == Sport == * [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak<ref name=alagic1>[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''<br>''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''</ref> * [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser<ref name=armenulic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.<br>''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Marijan Beneš]], boksač<ref name=benes1>[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''<br>''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''</ref><ref name=benes2>[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''<br>''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''</ref><ref name=benes3>[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za "Blic" Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''<br>''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''</ref> * [[Stjepan Bobek]], fudbaler<ref name=bobek1>[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''<br>''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''</ref> * [[Miodrag Božović]], nogometni trener<ref name=bozovic1>[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''<br>''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''</ref><ref name=bozovic2>[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio "orlove": Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''<br>''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''</ref> * [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš<ref name=damjanovic1>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog "paketa", za "Glas": Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''<br>''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=gudelj1>[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''<br>''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''</ref> * [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener<ref name=ivkov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.<br>''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Josipović]], bokser<ref name=antonjosipovic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''<br>''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku "nacionalnost" upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''</ref><ref name=antonjosipovic2>[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''<br>''Brzo mu je u olimpijskom selu "skrenuta" pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''</ref> * [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš<ref name=karabatic1>[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''<br>''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''</ref> * [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser<ref name=karakasevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.<br>''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač<ref name=karasi1>[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''<br>''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za "Dan".''</ref> * [[Dane Korica]], atletičar<ref name=korica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.<br>''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK "Crvena zvezda", Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''</ref> * [[Refik Kozić]], bivši nogometaš<ref name=kozic1>[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''<br>''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''</ref> * [[Ivan Matošević]], reli vozač<ref name=matosevic1>[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''</ref> * [[Franjo Mihalić]], atletičar<ref name=mihalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.<br>''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu "Partizan". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=mijatovic1>[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima "Ja sam Jugosloven": Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''<br>''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''</ref> * [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač<ref name=nikic1>[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''<br>''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''</ref> * [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener<ref name=osim1>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''<br>''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''</ref><ref name=osim2>[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest "Pijanac", penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''<br>''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''</ref> * [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener<ref name=paunovic1>[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.<br>''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''</ref> * [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]<ref name=mpesic>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''<br>''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''</ref> * [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener<ref name=spesic1>[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''<br>''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''</ref><ref name=spesic2>[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&mm=01&dd=19&nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''<br>''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''</ref><ref name=spesic3>[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html "Ich bleibe Jugoslawe!"] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''<br>''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''</ref><ref name=spesic4>[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: "Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia"] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''<br>''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''</ref> * [[Velimir Petković]], rukometni trener<ref name=petkovic1>[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''<br>''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''</ref> * [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista<ref name=dusanpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.<br>''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven”''</ref> * [[Dževad Prekazi]], fudbaler<ref name=prekazi1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''<br>''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''</ref><ref name=prekazi2>[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''<br>''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''</ref> * [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista<ref name=radjenovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.<br>''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK "Roma" (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Monika Seleš]], bivša tenisačica<ref name=seles1>[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''<br>''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''</ref> * [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener<ref name=slavnic1>[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za "Blic": Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''<br>''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''</ref> * [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista<ref name=sostar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.<br>''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK "Barselona", Barselona. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener<ref name=tanjevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''<br>''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''</ref><ref name=tanjevic2>[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''<br>''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=tanjevic3>[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''<br>''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''</ref><ref name=tanjevic4>[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''</ref> * [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener<ref name=tirnanic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.<br>''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Trifunović]], šahist<ref name=ptrifunovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.<br>''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''</ref> * [[Eleonora Vild]], košarkašica<ref name=vild1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.<br>''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK "Vemeks", Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Duško Vujošević]], košarkaški trener<ref name=vujosevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''</ref><ref name=vujosevic2>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''<br>''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''</ref><ref name=vujosevic3>[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''</ref> * [[Veselin Vujović]], rukometni trener<ref name=vvujovic1>[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''<br>''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''</ref><ref name=vvujovic2>[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''</ref><ref name=vvujovic3>[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''<br>''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović Datoteka:Duško Vujošević.jpg|Duško Vujošević Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović </gallery> </center> == Televizija i radio == * [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka<ref name=kuzet1>[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''<br>''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kuzet2>[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''<br>''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''</ref> * [[Daško Milinović]], radijski voditelj<ref name=milinovic1>[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''<br>''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''</ref><ref name=milinovic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''<br>''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''</ref><ref name=milinovic3>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović </gallery> </center> == Umetnost == * [[Marina Abramović]], umjetnica performansa<ref name=abramovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf<ref name=aleksic1>[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''</ref> * [[Mrđan Bajić]], vajar<ref name=mbajic1>[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''<br>''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''</ref><ref name=mbajic2>[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''<br>''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka "Nepouzdani pripovedač", da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''</ref><ref name=mbajic3>[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''<br>''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''</ref> * [[Danica Basta]], slikarka<ref name=basta1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.<br>''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Biller]], slikarica<ref name=biller1>Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.<br>''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“</ref> * [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica<ref name=ebregovic1>[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''</ref><ref name=ebregovic2>[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - "Ne treba tražiti nove razloge za podjele"] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''<br>''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''</ref><ref name=ebregovic3>[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! "Ja sam Jugoslovenka", a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''<br>''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''</ref> * [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner<ref name=cehovin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.<br>''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Božidar Damjanovski]], slikar<ref name=damjanovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.<br>''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik<ref name=demnievska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.<br>''“Demnievska Evgenija, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Emir Dragulj]], grafičar<ref name=dragulj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.<br>''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Džafo]], slikar<ref name=dzafo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.<br>''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista "Republika". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Branko Gavrić]], grafički dizajner<ref name=gavric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.<br>''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme "Total Design" DOO. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nandor Glid]], vajar<ref name=glid1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.<br>''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''</ref> * [[Darija Kačić]], slikarka<ref name=kacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner<ref name=kostandinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista<ref name=krizanic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.<br>''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''</ref> * [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka<ref name=opresnik1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.<br>''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Gradimir Pankov]], balet majstor<ref name=pankov1>[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''<br>''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''</ref> * [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik<ref name=dpapic1>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]]. ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''<br>''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''</ref> * [[Ljuba Popović]], slikar<ref name=ljpopovic1>[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''<br>''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''</ref> * [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka<ref name=rakocevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.<br>''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Rendić]], kipar<ref name=rendic1>Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.<br>''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''</ref> * [[Mateja Rodiči]], slikar<ref name=rodici1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor<ref name=aslijepcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.<br>''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''</ref> * [[Marija Tišma]], slikarka<ref name=mtisma1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.<br>''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Emma Varga]], dizajner stakla<ref name=varga-marodic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.<br>''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vladimir Veličković]], slikar<ref name=velickovic1>[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''<br>''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''</ref><ref name=velickovic2>[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''<br>''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''</ref> * [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina<ref name=vukicevic1>[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''<br>''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković </gallery> </center> == Vojska == * [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=antic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.<br>''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''</ref> * [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine<ref name=buzov1>[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''<br>''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''</ref><ref name=buzov2>[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''<br>''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''</ref> * [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=nkaranovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.<br>''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar<ref name=mmatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.<br>''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''</ref> * [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar<ref name=nadj1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.<br>''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar<ref name=primorac>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.<br>''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''</ref> * [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj<ref name=radicevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''<br>''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac </gallery> </center> == Druge oblasti == * [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat<ref name=biserko1>Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.<br>''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''</ref><ref name=biserko2>Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, skice za portret. Beograd 2018, str. 33.<br>''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''</ref> * [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka<ref name=acorovic1>[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''<br>''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''</ref><ref name=corovic2>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''<br>''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja<ref name=dabizinovic1>Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.<br>''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka<ref name=haas1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.<br>''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''</ref> * [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner<ref name=ille1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.<br>''“Ille Eduard, direktor "Jugokoncerta", Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar<ref name=kostrencic1>Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874], u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.<br>''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''</ref> * [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite<ref name=krnjajic1>[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''</ref> * [[Ašok Murti]], poznati stilista<ref name=murti1>[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''<br>''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''</ref><ref name=murti2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online<br>''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''</ref> * [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik<ref name=schedlich1>[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''<br>''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a<ref name=jslijepcevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''<br>''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''</ref> * [[Maja Veseli]], kulturni radnik<ref name=veseli1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.<br>''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas </gallery> </center> == Povezano == * [[Jugoslaveni]] * [[Jugoslavenstvo]] == Reference == {{reflist|colwidth=30em}} [[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]] [[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]] 237xhkgzlk3zhgpefq0t0nift7jltbv 42655705 42655660 2026-07-16T04:34:31Z Dwina744 178014 +izv. 42655705 wikitext text/x-wiki Ovo je spisak značajnih osoba koji se danas identificiraju kao [[Jugoslaveni]] ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali, uključujući osobe kojima je to (bila) [[nacionalnost]] ili primarni identitet i one kojima je to (bio) jedan od [[Etnički identitet|identiteta]]. Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali "prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima". Druga po brojnosti kategorija su bili "oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati". Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.<ref name=jugoslavenstvo69>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.</ref> == Arhitektura == * [[Mia David]], arhitekta, scenograf<ref name=miadavid1>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''</ref> * [[Miša David]], arhitekta<ref name=mišadavid1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''</ref> * [[Radivoje Dinulović]], arhitekt<ref name=dinulovic1>[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''<br>''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''</ref> * [[Vlado Milunić]], arhitekt<ref name=milunic1>[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''<br>''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''</ref><ref name=milunic2>[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''<br>''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as "a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore."''</ref> * [[Aljoša Šegvić]], arhitekta<ref name=segvic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.<br>''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milica Šterić]], arhitekta<ref name=steric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.<br>''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije "Energoprojekt" - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Josip Svoboda]], arhitekta<ref name=svoboda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.<br>''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Danilo Udovički]], arhitekta<ref name=dudovicki1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić </gallery> </center> == Diplomacija == * [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar<ref name=abebler1>VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.<br>''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''</ref> * [[Salih Fejić]], diplomata<ref name=fejic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.<br>''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Rexhai Surroi]], diplomat<ref name=surroi1>Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.<br>''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privгžen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privгžen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privгžen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''</ref> * [[Zdenko Štambuk]], diplomata<ref name=zstambuk>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''<br>''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler </gallery> </center> == Film i pozorište == * [[Vjekoslav Afrić]], glumac<ref name=afric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Neda Arnerić]], glumica<ref name=arneric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.<br>''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare "Atrijum", Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Darko Bajić]], redatelj<ref name=dbajic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.<br>''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=dbajic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.<br>''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Primož Bebler]], redatelj<ref name=pbebler1>[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''<br>''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''</ref><ref name=pbebler2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.<br>''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''</ref><ref name=pbebler3>[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''<br>''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''</ref> * [[Ivan Bekjarev]], glumac<ref name=bekjarev1>[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''<br>''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''</ref> * [[Miroslav Benka]], redatelj<ref name=benka1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''</ref> * [[Melita Bihali]], glumica<ref name=bihali1>[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''<br>''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''</ref><ref name=bihali2>[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''<br>''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''</ref> * [[Predrag Bjelac]], glumac<ref name=bjelac1>[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''<br>''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''</ref><ref name=bjelac2>[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: "Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''<br>''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''</ref> * [[Jelica Bjeli]], glumica<ref name=bjeli1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac<ref name=bjelogrlic1>[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film "Toma" se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''<br>''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''</ref><ref name=bjelogrlic2>[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''<br>''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''</ref><ref name=bjelogrlic3>[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''<br>''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''</ref> * [[Bogić Bošković]], glumac<ref name=bboskovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.<br>''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''</ref> * [[Tanja Bošković]], glumica<ref name=tboskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.<br>''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karlo Bulić]], glumac<ref name=bulic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Branko Cvejić]], glumac<ref name=cvejic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: "Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje"] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.<br>''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''</ref> * [[Svetozar Cvetković]], glumac<ref name=scvetkovic1>[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''<br>''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''</ref><ref name=scvetkovic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''<br>''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic3>[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''<br>''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic4>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''<br>''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''</ref><ref name=scvetkovic5>[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''<br>''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''</ref><ref name=scvetkovic6>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.<br>''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic7>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.<br>''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator<ref name=dovnikovic1>[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''<br>''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''</ref> * [[Srđan Dragojević]], redatelj<ref name=dragojevic1>[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''<br>''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''</ref><ref name=dragojevic2>[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''<br>''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''</ref><ref name=dragojevic3>[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''<br>''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''</ref><ref name=dragojevic4>[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''<br>''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''</ref> * [[Jasna Đuričić]], glumica<ref name=djuricic1>[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''<br>''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''</ref><ref name=djuricic2>[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''<br>''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''</ref> * [[Predrag Ejdus]], glumac<ref name=ejdus1>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''<br>''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''</ref><ref name=ejdus2>[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''<br>''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''</ref><ref name=ejdus3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.<br>''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mira Erceg]], reditelj<ref name=erceg1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.<br>''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bekim Fehmiu]], glumac<ref name=fehmiu1>[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''<br>''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”</ref> * [[Dragomir Felba]], glumac<ref name=felba1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.<br>''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ognjen Glavonić]], redatelj<ref name=glavonic1>[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''<br>''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.</ref> * [[Srđan Grahovac]], glumac<ref name=grahovac1>[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''<br>''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''</ref> * [[Aleksandar Gruden]], glumac<ref name=agruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Željko Hubač]], dramski pisac<ref name=hubac1>[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''<br>''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Isaković]], glumac<ref name=bisakovic1>[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''<br>''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''</ref><ref name=bisakovic2>[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''<br>''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''</ref><ref name=bisakovic3>[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''<br>''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''</ref> * [[Feđa Isović]], scenarista<ref name=fisovic1>[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''<br>''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''</ref><ref name=fisovic2>[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''<br>''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''</ref><ref name=fisovic3>[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''<br>''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''</ref><ref name=fisovic4>[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za "Avaz": Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''<br>''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''</ref> * [[Ita Rina]], glumica<ref name=itarina>[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''<br>''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''</ref> * [[Davor Janjić]], glumac<ref name=janjic>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''<br>''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''</ref> * [[Đorđe Kadijević]], redatelj<ref name=kadijevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''<br>''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic2>[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''<br>''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic3>[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''<br>''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''</ref><ref name=kadijevic4>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.<br>''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''</ref> * [[Rialda Kadrić]], glumica<ref name=kadric1>[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''<br>''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''</ref> * [[Stefan Kapičić]], glumac<ref name=kapicic1>[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''<br>''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''</ref> * [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja<ref name=kapic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.<br>''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kapic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.<br>''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Milutin Karadžić]], glumac<ref name=karadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.<br>''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mirjana Karanović]], glumica<ref name=mkaranovic1>[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''<br>''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''</ref> * [[Srđan Karanović]], redatelj<ref name=skaranovic1>[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''<br>''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''</ref> * [[Miljen Kljaković]], scenarista<ref name=kljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.<br>''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Kokotović]], reditelj<ref name=kokotovic1>[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.<br>''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''</ref><ref name=kokotovic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.<br>''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Dejan Kosanović]], reditelj<ref name=dkosanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik<ref name=leskovar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.<br>''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Leon Lučev]], glumac<ref name=lucev1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.</ref> * [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj<ref name=majdak1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.<br>''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj<ref name=mandic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.<br>''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Maričić]], reditelj<ref name=maricic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.<br>''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gordan Matić]], reditelj<ref name=matic1>[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''<br>''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''</ref> * [[Mladen Matičević]], reditelj<ref name=maticevic1>[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''<br>''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''</ref> * [[Irfan Mensur]], glumac<ref name=mensur1>[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''<br>''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''</ref><ref name=mensur2>[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''<br>''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''</ref><ref name=mensur3>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''<br>''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''</ref><ref name=mensur4>[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''<br>''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''</ref><ref name=mensur5>[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''<br>''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''</ref><ref name=mensur6>[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''<br>''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''</ref><ref name=mensur7>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.<br>''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=mensur8>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.<br>''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''</ref> * [[Ognjenka Milićević]], rediteljka<ref name=milicevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.<br>''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Kokan Mladenović]], redatelj<ref name=kokan1>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''</ref><ref name=kokan2>[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''</ref><ref name=kokan3>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''</ref><ref name=kokan4>[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''</ref> * [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica<ref name=mrkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.<br>''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar<ref name=munitic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.<br>''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dino Mustafić]], reditelj<ref name=mustafic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''<br>''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala".”''</ref><ref name=mustafic2>[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''</ref><ref name=mustafic3>[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''<br>''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''</ref> * [[Goran Paskaljević]], reditelj<ref name=paskaljevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.<br>''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''</ref><ref name=paskaljevic2>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.<br>''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''</ref> * [[Borka Pavićević]], dramaturškinja<ref name=pavicevic1>[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''<br>''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''</ref><ref name=pavicevic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''<br>''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''</ref> * [[Josip Pejaković]], glumac<ref name=pejakovic>[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu "Ućerivanje"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''<br>''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''</ref> * [[Katarina Pejović]], dramaturškinja<ref name=pejovic1>[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''<br>''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''</ref> * [[Darko Perić]], glumac<ref name=peric1>[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Pogačić]], reditelj<ref name=pogacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.<br>''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Radko Polič]], glumac<ref name=polic1>[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''</ref><ref name=polic2>[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''<br>''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''</ref> * [[Mladen Popović]], dramaturg<ref name=mladenpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.<br>''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nenad Prokić]], dramaturg<ref name=prokic1>[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''</ref> * [[Ljubiša Ristić]], režiser<ref name=ristic1>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''<br>''“Nacionalnost - Jugosloven.”''</ref><ref name=ristic2>[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''<br>''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''</ref><ref name=ristic3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.<br>''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Savić]], glumica<ref name=osavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Egon Savin]], redatelj<ref name=savin1>[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''<br>''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''</ref><ref name=savin2>[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''<br>''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''</ref> * [[Žorž Skrigin]], reditelj<ref name=skrigin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.<br>''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gorčin Stojanović]], reditelj<ref name=gstojanovic1>[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''<br>''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''</ref><ref name=gstojanovic2>[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''<br>''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''</ref> * [[Abdurrahman Šalja]], glumac<ref name=salja1>[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''<br>''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji, mrtvi, odlaze nekuda na plutajućem ostrvu.”''</ref> * [[Slavko Štimac]], glumac<ref name=stimac1>[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''<br>''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''</ref> * [[Feđa Štukan]], glumac<ref name=stukan1>[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''<br>''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''</ref><ref name=stukan2>[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''<br>''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''</ref><ref name=stukan3>[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''<br>''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''</ref> * [[Jelena Tinska]], glumica<ref name=tinska>[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''</ref> * [[Darko Trešnjak]], režiser<ref name=tresnjak1>[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''<br>''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''</ref> * [[Sergej Trifunović]], glumac<ref name=strifunovic1>[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''</ref> * [[Renata Ulmanski]], glumica<ref name=ulmanski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.<br>''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mlađa Veselinović]], glumac<ref name=veselinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.<br>''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar<ref name=volk1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.<br>''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stjepan Zaninović]], reditelj<ref name=zaninovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.<br>''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stevo Žigon]], glumac<ref name=zigon1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.<br>''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''</ref> * [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar<ref name=zmukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.<br>''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon </gallery> </center> == Fotografija == * [[Ivo Eterović]], fotograf<ref name=eterovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''</ref> * [[Stevan Kragujević]], fotoreporter<ref name=kragujevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.<br>''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''</ref> * [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan<ref name=surla1>[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''<br>''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''</ref><ref name=surla2>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''<br>''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''</ref><ref name=surla3>[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''<br>''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević </gallery> </center> == Književnost i pjesništvo== * [[Olja Alvir]], književnica<ref name=alvir1>[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''<br>''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''</ref> * [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 182.<br>''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''</ref><ref name=andric2>Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.<br>''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''</ref> * [[Vladimir Arsenijević]], književnik<ref name=arsenijevic1>[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''<br>''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''</ref> * [[Goran Babić]], književnik<ref name=babic1>[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''<br>''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno "proljećarske" devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao "zadrti šuvarovac" i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''</ref><ref name=babic2>[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''<br>''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - "Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici."''</ref><ref name=babic3>[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''<br>''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''</ref><ref name=babic4>[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''<br>''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''</ref> * [[Vladislav Bajac]], književnik<ref name=bajac1>[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''<br>''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''</ref> * [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja<ref name=bajindjukanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.<br>''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti<ref name=bihalji1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.<br>''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''</ref> * [[Laslo Blašković]], književnik<ref name=blaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.<br>''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač<ref name=bodirogic1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''<br>''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''</ref><ref name=bodirogic2>[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''<br>''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''</ref> * [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja<ref name=bogavac1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''<br>''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''</ref> * [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka<ref name=bojicic1>[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''</ref> * [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar<ref name=cicvara1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.<br>''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''</ref> * [[Milan Ćurčin]], pjesnik<ref name=curcin1>[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''<br>''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''</ref> * [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik<ref name=ristic-andric-davico/><ref name=davico>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''<br>''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''</ref> * [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš<ref name=ergic1>[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''<br>''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''</ref><ref name=ergic2>[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''<br>''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''</ref><ref name=ergic3>[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''<br>''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''</ref><ref name=ergic4>[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''<br>''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''</ref> * [[Zdenka Feđver]], književnica<ref name=fedjver1>[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''<br>''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''</ref> * [[Frida Filipović]], književnik<ref name=filipovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.<br>''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''</ref> * [[Hristo Georgijevski]], književnik<ref name=georgijevski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.<br>''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Goldsworthy]], književnica<ref name=goldsvorti1>[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''<br>''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''</ref><ref name=goldsvorti2>[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''<br>''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''</ref> * [[Mustafa Karahasan]], književnik<ref name=karahasan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.<br>''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''</ref> * [[Danilo Kiš]], književnik<ref name=kis1>Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.<br>''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''</ref> * [[Božo Koprivica]], književnik<ref name=koprivica1>[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''<br>''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''</ref><ref name=koprivica2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''<br>''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''</ref> * [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista<ref name=krleza1>Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.<br>''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''</ref><ref name=krleza2>Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.<br>''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''</ref> * [[Zofka Kveder]], književnica<ref name=kveder1>Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).<br>''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''</ref> * [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik<ref name=levicnik1>Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.<br>''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''</ref> * [[Milenko Maticki]], književnik, novinar<ref name=maticki1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.<br>''“Maticki Milenko, književnik; urednik "Politikinog" podlistka "Politika za decu". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Predrag Matvejević]], književnik<ref name=matvejevic1>Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom) <br>''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''</ref><ref name=matvejevic2>[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''<br>''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''</ref><ref name=matvejevic3>[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''<br>''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''</ref><ref name=matvejevic4>[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''<br>''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''</ref> * [[Milan Milišić]], pesnik<ref name=milisic1>Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.<br>''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''</ref><ref name=milisic2>[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''<br>''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''</ref><ref name=milisic3>[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''</ref> * [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor<ref name=muzijevic1>[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''<br>''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''</ref> * [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik<ref name=nazor1>Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.<br>''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''</ref> * [[Elvedin Nezirović]], književnik<ref name=nezirovic1>[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''<br>''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''</ref> * [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist<ref name=nikolaidis>[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''<br>''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''</ref> * [[Grozdana Olujić]], književnica<ref name=olujic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.<br>''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Muharem Omerović]], pjesnik<ref name=omerovic1>[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''<br>''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije "ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata"!”''</ref> * [[Eliezer Papo]], književnik i rabin<ref name=papo1>[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''<br>''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''</ref> * [[Siniša Pavić]], scenarista<ref name=pavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.<br>''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Muharem Pervić]], književni kritičar<ref name=pervic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.<br>''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik<ref name=pukmeister1>Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.<br>''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''</ref> * [[Dušan Radović]], književnik<ref name=radovic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''<br>''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''</ref> * [[Vujica Rešin Tucić]], književnik<ref name=resintucic1>Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.<br>''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''</ref><ref name=resintucic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.<br>''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Marko Ristić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico/> * [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik<ref name=sarajlic1>[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''<br>''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''</ref> * [[Bekim Sejranović]], književnik<ref name=sejranovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''<br>''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''</ref> * [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac<ref name=tiagostankovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''<br>''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''</ref><ref name=tiagostankovic2>[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''<br>''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Vlada Stojiljković]], književnik<ref name=stojiljkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.<br>''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture<ref name=suvin1>[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''<br>''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''</ref> * [[August Šenoa]], književnik<ref name=senoa1>Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije], u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.<br>''“Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''</ref><ref name=senoa2>Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.<br>''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''</ref> * [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac<ref name=scepanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.<br>''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost "Erazmo"; urednik IP "Prometej", N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Zvonimir Šubić]], književnik<ref name=subic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.<br>''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''</ref> * [[Gvido Tartalja]], književnik<ref name=tartalja1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.<br>''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Tišma]], književnik<ref name=stisma1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''<br>''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''</ref><ref name=stisma2>[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''<br>''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Todorović]], književnik, novinar<ref name=dtodorovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.<br>''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Lovro Toman]], pjesnik, političar<ref name=toman1>Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.<br>''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''</ref> * [[Marko Tomaš]], pjesnik<ref name=mtomas1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''<br>''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''</ref><ref name=mtomas2>[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''<br>''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''</ref> * [[Janez Trdina]], književnik<ref name=trdina1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.<br>''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''</ref> * [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik<ref name=mvesovic1>[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''<br>''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''</ref><ref name=mvesovic2>[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''<br>''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''</ref><ref name=mvesovic3>[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''<br>''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''</ref> * [[Radonja Vešović]], književnik<ref name=rvesovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.<br>''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''</ref><ref name=rvesovic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.<br>''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''</ref> * [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište"<ref name=vidakovicpetrov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.<br>''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf<ref name=viskovic1>[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''<br>''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''</ref> * [[Slobodan Zubanović]], književnik<ref name=zubanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.<br>''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nina Živančević]], pjesnikinja<ref name=zivancevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.<br>''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina </gallery> </center> == Komedija == * [[Peđa Bajović]], stand-up komičar<ref name=bajovic1>[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: "U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''<br>''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''</ref><ref name=bajovic2>[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''<br>''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''</ref><ref name=bajovic3>[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''<br>''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a koji su sve dio mog identiteta. Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''</ref><ref name=bajovic4>[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''<br>''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''</ref> == Kulinarstvo == * [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje<ref name=stanisic1>[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&nav_id=653173&yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&mm=11&nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''<br>''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''</ref><ref name=stanisic2>[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.<br>''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić </gallery> </center> == Ljekarstvo == * [[Ljubica Božinović]], kardiolog<ref name=bozinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.<br>''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar<ref name=dulic1>Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)<br>''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''</ref> * [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar<ref name=sgruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica<ref name=misakovic1>[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''<br>''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''</ref> * [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor<ref name=juzbasic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.<br>''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar<ref name=moricpetrovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.<br>''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''</ref> * [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar<ref name=vpopadic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.<br>''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor<ref name=draganpopovic1>Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović], u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.<br>''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''</ref> * [[Igor Radosavljević]], psihijatar<ref name=iradosavljevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''<br>''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''</ref> * [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor<ref name=msimic1>[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''<br>''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''</ref><ref name=msimic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.<br>''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=msimic3>[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''<br>''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''</ref><ref name=msimic4>[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''<br>''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav "Mirko" Simić </gallery> </center> == Muzika == * [[Ernest Ačkun]], klarinetista<ref name=ackun1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''</ref><ref name=ackun2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.<br>''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''</ref> * [[Husein Alijević]], pjevač<ref name=alijevic1>[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''<br>''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''</ref> * [[Šaban Bajramović]], pjevač<ref name=bajramovic1>[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''<br>''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''</ref> * [[Bebi Dol]], pevačica<ref name=bebidol1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.<br>''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Beki Bekić]], pevač<ref name=bekic1>[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''<br>''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''</ref> * [[Sergije Beljajev]], dirigent<ref name=beljajev1>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''<br>''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''</ref> * [[Bruno Bjelinski]], kompozitor<ref name=bjelinski2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.<br>''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Dara Bubamara]], pjevačica<ref name=darabubamara1>[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za "Avaz": Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''<br>''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''</ref> * [[Đorđe Ðogani]], pjevač<ref name=djogani1>[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''<br>''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''</ref> * [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor<ref name=dojcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.<br>''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ "J. Slavenski", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Vladimir Furduj]], muzičar<ref name=furduj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.<br>''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac<ref name=glisic1>[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''<br>''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''</ref> * [[Zafir Hadžimanov]], pjevač<ref name=hadzimanov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.<br>''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Bojan Hreljac]], muzičar<ref name=hreljac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.<br>''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ekrem Jevrić]], pevač<ref name=jevric1>[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''<br>''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''</ref> * [[Vladimir Janković]], muzičar<ref name=vjankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.<br>''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Zoran Kalezić]], pevač<ref name=kalezic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.<br>''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Rastislav Kambasković]], kompozitor<ref name=kambaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.<br>''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Kovač]], glazbenik<ref name=bkovac>[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''<br>''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''</ref> * [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor<ref name=kkovac1>[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''<br>''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''</ref> * [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač<ref name=hoki1>[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''<br>''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''</ref><ref name=hoki2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''</ref><ref name=hoki3>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''<br>''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''</ref> * [[Lepa Brena]], pevačica<ref name=brena1>[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''<br>''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena2>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''<br>''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.<br>''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena4>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.<br>''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj<ref name=lisinski1>[http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html Himna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119121531/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html |date=2019-01-19 }} Arhiv Jugoslavije<br>''“Pesmu "Hej Sloveni" napisao je u Pragu 1834, u vreme panslavističkog pokreta, Samuel-Samo Tomašik, Slovak po nacionalnosti. […] Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Lokner]], muzičar<ref name=lokner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.<br>''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe "Bajaga i instruktori". […] P: Jugosloven”''</ref> * [[Dženan Lončarević]], pjevač<ref name=loncarevic1>[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''<br>''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''</ref><ref name=loncarevic2>[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''<br>''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''</ref> * [[Magnifico]], pjevač<ref name=magnifico1>[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''<br>''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''</ref><ref name=magnifico2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''<br>''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''</ref> * [[Milivoje Marković]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181>[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''<br>''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''</ref><ref name=mmarkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.<br>''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar<ref name=mladenovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.<br>''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''</ref> * [[Redžo Mulić]], kompozitor<ref name=mulic1>[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''<br>''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''</ref><ref name=mulic2>[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''<br>''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''</ref> * [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik<ref name=nemecek1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.<br>''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV "Pink". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Istra Pečvari]], pijanistkinja<ref name=pecvari1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Vlastimir Peričić]], kompozitor<ref name=pericic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.<br>''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=pericic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.<br>''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''</ref> * [[Šako Polumenta]], pevač<ref name=špolumenta1>[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html "Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve": Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''<br>''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''</ref> * [[Esma Redžepova]], pevačica<ref name=eredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.<br>''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Usnija Redžepova]], pjevačica<ref name=uredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.<br>''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Senidah]], pevačica<ref name=senidah1>[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''<br>''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mojmir Sepe]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181/> * [[Šemsa Suljaković]], pevačica<ref name=suljakovic1>[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''<br>''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Švager]], saksofonista<ref name=svager1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.<br>''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i "Dzezteta Ivana Švagera". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dado Topić]], pjevač i muzičar<ref name=topic1>[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest "A sad adio" i muzika iz "Otpisanih": U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''<br>''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''</ref><ref name=topic2>[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''</ref><ref name=topic3>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''<br>''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''</ref> * [[Bisera Veletanlić]], pjevačica<ref name=bveletanlic1>[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''<br>''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''</ref><ref name=bveletanlic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=bveletanlic3>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Senka Veletanlić]], pevačica<ref name=sveletanlic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=sveletanlic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac<ref name=vunturisevic1>[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''<br>''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Toma Zdravković]], pjevač<ref name=zdravkovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.<br>''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković </gallery> </center> == Nauka == * [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor<ref name=ahmetovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.<br>''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac<ref name=babukic1>Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.<br>''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''</ref> * [[Jovo Bakić]], sociolog<ref name=bakic1>[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''<br>''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''</ref> * [[Dževad Belkić]], fizičar<ref name=belkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.<br>''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti<ref name=blazevic1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''<br>''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''</ref> * [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar<ref name=borojevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.<br>''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Bradaška]], historičar<ref name=bradaska1>Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.<br>''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''</ref> * [[Boris Buden]], filozof<ref name=buden1>[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''<br>''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''</ref> * [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik<ref name=caf1>Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.<br>''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu slavne […]”''</ref> * [[Ivan Čolović]], etnolog<ref name=icolovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=colovic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.<br>''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vladimir Ćorović]], povjesničar<ref name=corovic1>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.<br>''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''</ref> * [[Aleksa Đilas]], sociolog<ref name=adjilas1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''<br>''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''</ref><ref name=adjilas2>[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''<br>''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''</ref><ref name=adjilas3>[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''<br>''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”</ref><ref name=adjilas4>Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&printsec=frontcover&dq=editions:I4_wUiRXowIC&hl=de&sa=X&ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.<br>''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''</ref><ref name=djilas5>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=adjilas6>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref><ref name=adjilas7>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref> * [[Dejan Đokić]], historičar<ref name=djokic1>[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''<br>''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''</ref> * [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog<ref name=dvornikovic1>[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''<br>''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''</ref> * [[Egon Fekete]], lingvista<ref name=fekete1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik<ref name=ifilipovic1>Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.<br>''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''</ref> * [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog<ref name=garasanin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.<br>''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Andrej Grubačić]], sociolog<ref name=grubacic1>Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&printsec=frontcover&dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&hl=de&sa=X&ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.<br>''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''</ref> * [[Fedor Herbut]], fizičar<ref name=herbut1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''</ref><ref name=herbut2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.<br>''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor<ref name=ivic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.<br>''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anton Janežič]], filolog<ref name=janezic1>Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.<br>''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''</ref> * [[Božidar Jezernik]], etnolog<ref name=jezernik1>[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''<br>''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''</ref> * [[Đokica Jovanović]], sociolog<ref name=jovanovic1>[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''<br>''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''</ref> * [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar<ref name=kakas1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.<br>''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog<ref name=kisjuhas1>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''</ref> * [[Ivan Klajn]], jezikoslovac<ref name=klajn1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.<br>''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Maja Korać]], sociolog<ref name=korac1> Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.<br>''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''</ref> * [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar<ref name=kotevska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.<br>''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika "Bis"; […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Boško Kovačević]], sociolog<ref name=kovacevic1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''<br>''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''</ref> * [[Fran Kovačič]], teolog, historičar<ref name=kovačič1>Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&newbks=1&newbks_redir=0&printsec=frontcover&hl=de#v=onepage&q&f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.<br>''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''</ref> * [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar<ref name=kraljevicbalalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.<br>''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar<ref name=sakcinski1>I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.<br>''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''</ref> * [[Đuro Kurepa]], fizičar<ref name=djkurepa1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.<br>''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''</ref> * [[Milan Kurepa]], fizičar<ref name=mkurepa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.<br>''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref><ref name=mkurepa2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.<br>''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog<ref name=ljubic1>Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)<br>“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].</ref> * [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti<ref name=madjaric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.<br>''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''</ref> * [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac<ref name=majar1>Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.<br>''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''</ref> * [[Petar Matković]], geograf<ref name=pmatkovic1>Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.<br>''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''</ref> * [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor<ref name=mesinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.<br>''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Milašin]], naučnik<ref name=milasin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.<br>''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vojin Milić]], sociolog<ref name=milic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.<br>''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar<ref name=anikolic1>[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.<br>''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''</ref> * [[Viktor Novak]], istoričar<ref name=novak1>[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''<br>''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''</ref> * [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor<ref name=opavski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.<br>''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=opavski2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.<br>''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor<ref name=panic1>[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''<br>''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''</ref><ref name=panic2>[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''<br>''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''</ref> * [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva<ref name=pavlovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar<ref name=pavlowitch1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''<br>''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''</ref> * [[Vesna Pešić]], sociološkinja<ref name=vpesic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''<br>''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nebojša Popov]], sociolog<ref name=popov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.<br>''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista "Republika" (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor<ref name=tpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.<br>''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dušan Puhalo]], anglista<ref name=puhalo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.<br>''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik<ref name=racki1>Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.<br>''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''</ref><ref name=racki2>Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.<br>''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''</ref><ref name=strossmayer-racki/><ref name=racki31>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 216.<br>''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''</ref> * [[Ivan Radetić]], jezikoslovac<ref name=radetic1>Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.<br>''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''</ref> * [[Božo Radman]], agronom<ref name=radman1>[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''<br>''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''</ref> * [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine<ref name=dradosavljevic>[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.<br>''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''</ref> * [[Ljubiša Rajić]], lingvist<ref name=rajic1>[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''</ref><ref name=rajic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.<br>''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar<ref name=sribnikar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.<br>''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Rot]], profesor psihologije<ref name=rot1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.<br>''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Obrad Savić]], filozof<ref name=osavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa "The Belgrade circle". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja<ref name=ssavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.<br>''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica<ref name=simakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.<br>''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Đorđe Stanković]], povjesničar<ref name=djstankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.<br>''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka<ref name=dstojanovic1>[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''<br>''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''</ref><ref name=dstojanovic2>[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''<br>''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava<ref name=skaric1>[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''</ref><ref name=skaric2>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&id=9&setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''</ref> * [[Slobodan Šoja]], historičar<ref name=soja1>[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''<br>''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''</ref> * [[Jorjo Tadić]], istoričar<ref name=jtadic1>Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.<br>''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''</ref><ref name=tadic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.<br>''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''</ref> * [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar<ref name=ntadic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.<br>''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Tesla]], izumitelj<ref name=tesla1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.<br>''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''</ref> * [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar<ref name=tomovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.<br>''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka<ref name=trgovcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.<br>''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=trgovcevic2>[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''<br>''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''</ref> * [[Milan Trtanj]], fizikohemičar<ref name=trtanj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.<br>''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke "Vinca". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vladeta Urošević]], fizičar<ref name=urosevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.<br>''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća "Metrologia". […] P: Srbin, Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Vejvoda]], politikolog<ref name=vejvoda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=vejvoda2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar<ref name=vernic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.<br>''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''</ref> * [[Radina Vučetić]], historičarka<ref name=vucetic1>[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''<br>''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''</ref><ref name=vucetic2>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''</ref> * [[Sreten Vujović]], sociolog<ref name=svujovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.<br>''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda </gallery> </center> == Novinarstvo i publicistika == * [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor<ref name=bjelica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Angelina Čakširan]], novinarka<ref name=caksiran1>[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''<br>''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''</ref> * [[Đorđe Dragojlović]], novinar<ref name=dragojlovic1>[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''</ref> * [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar<ref name=mdjilas1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''<br>''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''</ref> * [[Jug Grizelj]], novinar<ref name=grizelj1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.<br>''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''</ref><ref name=grizelj2>[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''<br>''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''</ref> * [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor<ref name=gruhonjic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''<br>''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''</ref><ref name=gruhonjic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''<br>''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''</ref><ref name=gruhonjic3>[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''<br>''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''</ref> * [[Zdravko Huber]], novinar, urednik<ref name=huber1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.<br>''“Huber Zdravko, novinar, urednik u "Našoj Borbi". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik<ref name=ilic1>[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''<br>''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''</ref> * [[Viktor Ivančić]], novinar<ref name=ivancic1>[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''<br>''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''</ref> * [[Željko Ivanović]], novinar<ref name=zivanovic1>[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''<br>''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar<ref name=kirigin1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.<br>''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''</ref> * [[Ferdo Kočevar]], publicist<ref name=kocevar1>Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.<br>''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''</ref> * [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist<ref name=konjhodzic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.<br>''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Kos]], publicist<ref name=kos1>A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.<br>''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''</ref> * [[Boro Krivokapić]], novinar<ref name=krivokapic1>[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''<br>''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''</ref> * [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor<ref name=lukac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.<br>''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''</ref> * [[Svetlana Lukić]], novinarka<ref name=lukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.<br>''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija "B-92" (od '96). [...] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Petar Luković]], novinar<ref name=lukovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.<br>''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista "Vreme". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik<ref name=tmarkovic1>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''<br>''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''</ref> * [[Rusko Matulić]], publicista<ref name=matulic1>[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''<br>''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''</ref> * [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident<ref name=mihajlov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.<br>''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''</ref> * [[Živko Milić]], novinar, publicista<ref name=milic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.<br>''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar<ref name=mujcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.<br>''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu "Politika ekspres", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Rizinger]], novinar<ref name=rizinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije "Pobeda" (od '90) i diskografske kuće "Take It Or Leave It", Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Teofil Pančić]], novinar<ref name=pancic1>[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''<br>''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''</ref><ref name=pancic2>[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''<br>''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''</ref> * [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik<ref name=sabljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.<br>''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dragoslav Simić]], novinar<ref name=dsimic1>[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''<br>''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''</ref> * [[Tamara Skrozza]], novinarka<ref name=skrozza1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''<br>''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''</ref> * [[Jelena Sofronijevic]], novinarka<ref name=sofronijevic1>[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''<br>''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''</ref> * [[Grujica Spasović]], novinar, urednik<ref name=spasovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.<br>''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''</ref> * [[Gordana Suša]], novinarka<ref name=susa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.<br>''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu "Naša Borba"; urednik Video nedeljnika "VIN"; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Hari Štajner]], novinar<ref name=stajner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.<br>''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista "Vreme"; direktor "Medija centra", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Zaharije Trnavčević]], novinar<ref name=trnavcevic1>[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''<br>''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''</ref> * [[Boris Varga]], novinar, politolog<ref name=varga1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''<br>''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''</ref> * [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica<ref name=gvujovic1>[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''<br>''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević </gallery> </center> == Obaveštajstvo == * [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar<ref name=djurasinovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.<br>''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''</ref> == Odvjetništvo == * [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava<ref name=spopovic1>Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.<br>''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''</ref><ref name=spopovic2>[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''<br>''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem "s tom vrstom identifikacije".”''</ref><ref name=spopovic3>[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''<br>''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''</ref><ref name=spopovic4>[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''<br>''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović </gallery> </center> == Politika == === 21. vijek === * [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat<ref name=kopecni1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.<br>''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke "Vinča". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Đorđe Subotić]], politički aktivista<ref name=subotic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''<br>''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''</ref> === 20. vek === * [[Adžija, Božidar]], političar, revolucionar, publicist<ref name=adzija1>Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.<br>''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''</ref> * [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar<ref name=agbaba1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.<br>''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''</ref><ref name=agbaba2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''</ref> * [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar<ref name=bijedic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.<br>''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa<ref name=Tito1>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.<br>''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''</ref><ref name=Tito2>Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.<br>''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«</ref> * [[Vice Buljan]], političar, revolucionar<ref name=buljan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.<br>''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''</ref> * [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar<ref name=danilovic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.<br>''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar<ref name=dapcevic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.<br>''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar<ref name=dugonjic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.<br>''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Sava Kosanović]], političar, diplomata<ref name=skosanovic1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.<br>''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''</ref> * [[Hinko Krizman]], političar<ref name=krizman1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.<br>''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''</ref> * [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general<ref name=krstulovic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.<br>''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''</ref><ref name=krstulovic2>Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''<br>''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Grga Jankes]], političar, revolucionar<ref name=jankes1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.<br>''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''</ref><ref name=jankes2>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.<br>''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Romano Moric]], političar, revolucionar<ref name=moric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.<br>''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''</ref> * [[Radovan Papić]], političar, revolucionar<ref name=rpapic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.<br>''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''</ref> * [[Puniša Perović]], političar, revolucionar<ref name=perovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.<br>''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''</ref> * [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore<ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”</ref><ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”</ref> * [[Moša Pijade]], političar, revolucionar<ref name=pijade1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.<br>''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''</ref> * [[Svetozar Pribićević]], političar<ref name=pribicevic1>Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.<br>''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''</ref> * [[Gavrilo Princip]], revolucionar<ref name=princip1>Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.<br>''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''</ref><ref name=princip2>[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''<br>''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''</ref><ref name=princip3>[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave "Mali mi je ovaj grob": Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''<br>''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''</ref> * [[Vaso Radić]], političar, revolucionar<ref name=vradic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.<br>''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar<ref name=rankovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.<br>''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''</ref> * [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=ivanribar1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. LXII.<br>''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''</ref> * [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=jribar1>Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.<br>''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''</ref><ref name=jribar2>Petričević, Jurica Ribar, str. 99.<br>''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''</ref> * [[Paško Romac]], političar, revolucionar<ref name=romac1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.<br>''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Frano Supilo]], političar<ref name=supilo1>Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države], u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.<br>''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''</ref> * [[Zaim Šarac]], političar<ref name=sarac1>Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)<br>''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Pero Šoć]], političar, književnik<ref name=soc1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.<br>''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''</ref> * [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=vlahovicl>Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.<br>''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''</ref> * [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar<ref name=vlatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.<br>''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''</ref> * [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Gregor Žerjav]], političar<ref name=zerjav1>[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''<br>''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''</ref> === 19. vijek === * [[Andrej Einspieler]], političar, publicist<ref name=einspieler1>Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.<br>''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''</ref> * [[Janez Bleiweis]], političar, publicist<ref name=bleiweis1>Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.<br>''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''</ref> * [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist<ref name=ljubusak1>Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&pg=PR7&dq=istocno+blago+ljubusak&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&q&f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.<br>''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''</ref> * [[Lovro Monti]], političar<ref name=monti1>Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.<br>''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''</ref> * [[Radoslav Razlag]], političar, pisac<ref name=razlag1>Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.<br>''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''</ref> * [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik<ref name=zarnik1>Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.<br>''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''</ref><ref name=zarnik2>Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.<br>''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav </gallery> </center> == Privreda == * [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji<ref name=dcvetkovic1>[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''<br>''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=ajosipovic2>[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''<br>''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''</ref> * [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista<ref name=vivanovic1>Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)<br>''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''</ref><ref name=vivanovic2>[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''<br>''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''</ref><ref name=vivanovic3>[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''<br>''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''</ref> * [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač<ref name=aleksandarjosipovic1>[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''<br>''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''</ref><ref name=ajosipovic2/> * [[Milan Popović]], poduzetnik<ref name=milanpopovic1>[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''<br>''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''</ref> * [[Petar Tutavac]], privrednik<ref name=tutavac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.<br>''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista<ref name=vukobrat1>[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.<br>''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''</ref><ref name=vukobrat2>[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''<br>''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''</ref> * [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek<ref name=šimunec1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.<br>''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović </gallery> </center> == Religija == * [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar<ref name=jusufspahic1>[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar "Vreme"; broj 844, 08.03.2007.''<br>''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''</ref><ref name=jusufspahic2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''<br>''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''</ref> * [[Nedeljko Kačavenda]], pastor<ref name=kacavenda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar<ref name=strossmayer1>Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.<br>''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''</ref><ref name=strossmayer2>Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.<br>''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''</ref><ref name=strossmayer-racki>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.<br>''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer </gallery> </center> == Sport == * [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak<ref name=alagic1>[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''<br>''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''</ref> * [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser<ref name=armenulic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.<br>''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Marijan Beneš]], boksač<ref name=benes1>[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''<br>''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''</ref><ref name=benes2>[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''<br>''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''</ref><ref name=benes3>[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za "Blic" Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''<br>''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''</ref> * [[Stjepan Bobek]], fudbaler<ref name=bobek1>[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''<br>''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''</ref> * [[Miodrag Božović]], nogometni trener<ref name=bozovic1>[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''<br>''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''</ref><ref name=bozovic2>[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio "orlove": Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''<br>''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''</ref> * [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš<ref name=damjanovic1>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog "paketa", za "Glas": Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''<br>''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=gudelj1>[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''<br>''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''</ref> * [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener<ref name=ivkov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.<br>''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Josipović]], bokser<ref name=antonjosipovic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''<br>''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku "nacionalnost" upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''</ref><ref name=antonjosipovic2>[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''<br>''Brzo mu je u olimpijskom selu "skrenuta" pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''</ref> * [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš<ref name=karabatic1>[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''<br>''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''</ref> * [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser<ref name=karakasevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.<br>''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač<ref name=karasi1>[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''<br>''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za "Dan".''</ref> * [[Dane Korica]], atletičar<ref name=korica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.<br>''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK "Crvena zvezda", Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''</ref> * [[Refik Kozić]], bivši nogometaš<ref name=kozic1>[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''<br>''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''</ref> * [[Ivan Matošević]], reli vozač<ref name=matosevic1>[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''</ref> * [[Franjo Mihalić]], atletičar<ref name=mihalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.<br>''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu "Partizan". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=mijatovic1>[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima "Ja sam Jugosloven": Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''<br>''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''</ref> * [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač<ref name=nikic1>[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''<br>''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''</ref> * [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener<ref name=osim1>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''<br>''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''</ref><ref name=osim2>[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest "Pijanac", penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''<br>''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''</ref> * [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener<ref name=paunovic1>[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.<br>''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''</ref> * [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]<ref name=mpesic>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''<br>''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''</ref> * [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener<ref name=spesic1>[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''<br>''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''</ref><ref name=spesic2>[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&mm=01&dd=19&nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''<br>''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''</ref><ref name=spesic3>[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html "Ich bleibe Jugoslawe!"] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''<br>''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''</ref><ref name=spesic4>[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: "Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia"] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''<br>''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''</ref> * [[Velimir Petković]], rukometni trener<ref name=petkovic1>[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''<br>''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''</ref> * [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista<ref name=dusanpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.<br>''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven”''</ref> * [[Dževad Prekazi]], fudbaler<ref name=prekazi1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''<br>''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''</ref><ref name=prekazi2>[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''<br>''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''</ref> * [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista<ref name=radjenovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.<br>''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK "Roma" (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Monika Seleš]], bivša tenisačica<ref name=seles1>[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''<br>''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''</ref> * [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener<ref name=slavnic1>[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za "Blic": Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''<br>''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''</ref> * [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista<ref name=sostar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.<br>''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK "Barselona", Barselona. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener<ref name=tanjevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''<br>''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''</ref><ref name=tanjevic2>[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''<br>''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=tanjevic3>[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''<br>''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''</ref><ref name=tanjevic4>[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''</ref> * [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener<ref name=tirnanic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.<br>''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Trifunović]], šahist<ref name=ptrifunovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.<br>''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''</ref> * [[Eleonora Vild]], košarkašica<ref name=vild1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.<br>''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK "Vemeks", Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Duško Vujošević]], košarkaški trener<ref name=vujosevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''</ref><ref name=vujosevic2>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''<br>''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''</ref><ref name=vujosevic3>[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''</ref> * [[Veselin Vujović]], rukometni trener<ref name=vvujovic1>[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''<br>''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''</ref><ref name=vvujovic2>[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''</ref><ref name=vvujovic3>[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''<br>''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović Datoteka:Duško Vujošević.jpg|Duško Vujošević Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović </gallery> </center> == Televizija i radio == * [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka<ref name=kuzet1>[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''<br>''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kuzet2>[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''<br>''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''</ref> * [[Daško Milinović]], radijski voditelj<ref name=milinovic1>[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''<br>''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''</ref><ref name=milinovic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''<br>''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''</ref><ref name=milinovic3>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović </gallery> </center> == Umetnost == * [[Marina Abramović]], umjetnica performansa<ref name=abramovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf<ref name=aleksic1>[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''</ref> * [[Mrđan Bajić]], vajar<ref name=mbajic1>[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''<br>''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''</ref><ref name=mbajic2>[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''<br>''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka "Nepouzdani pripovedač", da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''</ref><ref name=mbajic3>[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''<br>''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''</ref> * [[Danica Basta]], slikarka<ref name=basta1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.<br>''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Biller]], slikarica<ref name=biller1>Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.<br>''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“</ref> * [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica<ref name=ebregovic1>[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''</ref><ref name=ebregovic2>[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - "Ne treba tražiti nove razloge za podjele"] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''<br>''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''</ref><ref name=ebregovic3>[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! "Ja sam Jugoslovenka", a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''<br>''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''</ref> * [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner<ref name=cehovin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.<br>''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Božidar Damjanovski]], slikar<ref name=damjanovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.<br>''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik<ref name=demnievska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.<br>''“Demnievska Evgenija, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Emir Dragulj]], grafičar<ref name=dragulj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.<br>''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Džafo]], slikar<ref name=dzafo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.<br>''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista "Republika". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Branko Gavrić]], grafički dizajner<ref name=gavric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.<br>''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme "Total Design" DOO. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nandor Glid]], vajar<ref name=glid1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.<br>''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''</ref> * [[Darija Kačić]], slikarka<ref name=kacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner<ref name=kostandinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista<ref name=krizanic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.<br>''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''</ref> * [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka<ref name=opresnik1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.<br>''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Gradimir Pankov]], balet majstor<ref name=pankov1>[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''<br>''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''</ref> * [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik<ref name=dpapic1>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]]. ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''<br>''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''</ref> * [[Ljuba Popović]], slikar<ref name=ljpopovic1>[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''<br>''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''</ref> * [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka<ref name=rakocevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.<br>''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Rendić]], kipar<ref name=rendic1>Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.<br>''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''</ref> * [[Mateja Rodiči]], slikar<ref name=rodici1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor<ref name=aslijepcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.<br>''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''</ref> * [[Marija Tišma]], slikarka<ref name=mtisma1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.<br>''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Emma Varga]], dizajner stakla<ref name=varga-marodic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.<br>''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vladimir Veličković]], slikar<ref name=velickovic1>[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''<br>''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''</ref><ref name=velickovic2>[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''<br>''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''</ref> * [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina<ref name=vukicevic1>[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''<br>''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković </gallery> </center> == Vojska == * [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=antic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.<br>''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''</ref> * [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine<ref name=buzov1>[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''<br>''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''</ref><ref name=buzov2>[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''<br>''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''</ref> * [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=nkaranovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.<br>''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar<ref name=mmatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.<br>''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''</ref> * [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar<ref name=nadj1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.<br>''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar<ref name=primorac>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.<br>''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''</ref> * [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj<ref name=radicevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''<br>''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac </gallery> </center> == Druge oblasti == * [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat<ref name=biserko1>Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.<br>''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''</ref><ref name=biserko2>Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, skice za portret. Beograd 2018, str. 33.<br>''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''</ref> * [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka<ref name=acorovic1>[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''<br>''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''</ref><ref name=corovic2>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''<br>''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja<ref name=dabizinovic1>Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.<br>''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka<ref name=haas1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.<br>''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''</ref> * [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner<ref name=ille1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.<br>''“Ille Eduard, direktor "Jugokoncerta", Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar<ref name=kostrencic1>Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874], u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.<br>''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''</ref> * [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite<ref name=krnjajic1>[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''</ref> * [[Ašok Murti]], poznati stilista<ref name=murti1>[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''<br>''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''</ref><ref name=murti2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online<br>''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''</ref> * [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik<ref name=schedlich1>[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''<br>''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a<ref name=jslijepcevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''<br>''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''</ref> * [[Maja Veseli]], kulturni radnik<ref name=veseli1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.<br>''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas </gallery> </center> == Povezano == * [[Jugoslaveni]] * [[Jugoslavenstvo]] == Reference == {{reflist|colwidth=30em}} [[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]] [[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]] grfffsotdfutb6hhmvw6ht8abqoek02 8 4680972 42655428 42655325 2026-07-15T15:08:53Z Aca 108187 42655428 wikitext text/x-wiki {{#if: {{NAMESPACE}} | {{ns:0}} | <div class="cdx-message cdx-message--block" style="margin:0.2em 0;"><span class="cdx-message__icon"></span><div class="cdx-message__content"> Pri uređivanju članaka '''[[Wikipedija:Navođenje izvora|navodite izvore]]'''. Sadržaj na Wikipediji mora biti [[Wikipedija:Provjerljivost|provjerljiv]] u [[Wikipedija:Pouzdani izvori|pouzdanim izvorima]].<br />Nemojte samo prekopirati materijal iz izvora, nego ga napišite vlastitim riječima. Kršenje [[Wikipedija:Autorska prava|autorskih prava]] strogo je zabranjeno. </div></div> | }} mpkmmcatrwoqe5fga4wdjcrmzkg3au2 0 4685021 42655537 42380856 2026-07-15T21:14:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655537 wikitext text/x-wiki {{Regija (HR) | ime =Departman Durazno | ime_genitiv=Departmana Durazna | slika =Durazno_in_Uruguay.svg | slika_opis= Pozicija departmana na [[Karta|karti]] [[Urugvaj]]a | nalazi_se_u_sastavu=[[Urugvaj]]a | upravni_oblik= [[Departman]] | službeni_jezik=[[španjolski]] | glavni_grad=[[Durazno]] | vladar =Carmelo Vidalín Aguirre | titula_vladara=[[guverner|Intendante]] | površina=11643 | stanovnika=59000 | pozivni_broj = | web= | komentar = |}} '''Departman Durazno''' ([[španjolski]]: ''Departamento de Durazno'') je jedan od 19 [[Urugvajski departmani|departmana]] [[Urugvaj]]a. == Karakteristike== Departman Durazno se nalazi u sredini [[Urugvaj|zemlje]], na prosječnoj [[nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 143 [[metar]]a.<ref name=city/> Prostire se na [[površina|površinu]] od 11,643 [[km²]] (6,7% državnog teritorija<ref name=brit/>), u kojoj živi 59,000 [[Stanovništvo|stanovnika]]<ref name=city>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/uruguay/cities/?admid=1463 | title =''Durazno Department - Capital: Durazno'' | accessdate =26.11.2023. | language=engleski | publisher=City population}}</ref> Sa [[sjever]]a [[granica|graniči]] sa departmanima [[Río Negro (departman)|Río Negro]] i [[Tacuarembó (departman)|Departmanom Tacuarembó]], sa [[zapad]]a sa [[Flores (departman)|Departmanom Flores]], [[Florida (departman)|Departmanom Florida]] na [[jug]]u i sa [[istok]]a sa departmanima [[Cerro Largo (departman)|Cerro Largo]] i [[Treinta y Tres (departman)|Treinta y Tres]].<ref name=brit>{{cite web | url =https://www.gub.uy/ministerio-economia-finanzas/institucional/uruguay/regiones | title =''Regiones'' | accessdate =26.11.2023. | language=španjolski | publisher=República Oriental del Uruguay}}</ref> [[Privreda]] se bazira na [[poljoprivreda|poljoprivredi]].<ref name=brit/> Durazno je osnovan [[1828]]., kao jedan od prvih 9 departmana.<ref name=sta>{{cite web |url=http://www.statoids.com/uuy.html |title = ''Departments of Uruguay'' |publisher=Statoids |language= engleski |accessdate =26.11.2023}}</ref> == Administrativna podjela== Departman je administrativno podjeljen na 2 [[općina|općine]]; *1. Sarandí del Yí *2. Ciudad del Carmen [[Administrativni centar]] departmana je [[grad]] [[Durazno]] koji ima 34,368 [[Stanovništvo|stanovnika]].<ref name=cita>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/uruguay/cities/?admid=1463 | title =''Durazno in Durazno'' | accessdate =26.11.2023. | language=engleski | publisher=City Population}}</ref> == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{commonscat|Durazno Department}} * [https://durazno.uy/ ''Intendencia Departamental de Durazno''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129074648/https://durazno.uy/ |date=2023-11-29 }} {{es icon}} {{es icon}} {{Urugvajski departmani}} [[Kategorija:Departmani Urugvaja]] e7c11xv42drs5m6s5hepbodx0oc48ye 0 4685040 42655536 41591031 2026-07-15T21:14:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655536 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Durazno | ime_genitiv =Durazna | izvorno_ime = | translit_jezik1 = | slika_panorama =Monumento a Cristóbal Colón en plaza Independencia de la ciudad de Durazno 02.JPG | veličina_slike =280px | opis_slike =[[Trg]] nezavisnosti | utemeljenje_ime=Osnovan | utemeljenje_datum =[[1822]].<ref name=city/> | širina-stupnjevi =33 | širina-minute =23 | širina-oznaka =S | dužina-stupnjevi =56 | dužina-minute =31 | dužina-oznaka =W | lokacija_ime =[[Spisak država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Urugvaj}} | lokacija1_ime =[[Urugvajski departmani|Departman]] | lokacija1_info =[[Durazno (departman)|Durazno]] | lokacija2_ime = | lokacija2_info = | vrsta_vlasti = | vlast_bilješke = | titula_vođe =[[Gradonačelnik|Intendente]] | ime_vođe =Richard Sander | dijelovi = | vrsta_dijelova = | površina_bilješke = | površina_ukupna =11,643 [[km²]]<ref name=city/> | površina_uža = | površina_šira = | visina =143 [[metar|m]]<ref name=city/> | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2011]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo =59,000<ref name=city/> | stanovništvo_gustoća =5.067 stan./[[km²]]<ref name=city/> | stanovništvo_uže = | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire = | stanovništvo_šire_gustoća = | stanovništvo_prazno1_ime = | stanovništvo_prazno1 = | stanovništvo_gustoća_prazno1 = | stanovništvo_prazno2_ime = | stanovništvo_prazno2 = | stanovništvo_gustoća_prazno2 = | vremenska_zona =[[UTC-3]] | utc_pomak = | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj =40000<ref name=city/> | pozivni_broj = | gradovi_prijatelji = | države_gradova_prijatelja = | web_stranica = | slika_lokacijska_karta_država =Urugvaj | slika_lokacijska_karta_opis =<center>Durazno na karti Urugvaja | bilješke = }} '''Durazno''' je [[grad]] i [[općina]] od 59,000<ref name=city>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/uruguay/cities/?admid=1463 | title =''Durazno in Durazno'' | accessdate =27.11.2023. | language=engleski | publisher=City Population}}</ref> u sredini [[Urugvaj]]a u [[Durazno (departman)|Departmanu Durazno]] u kom je [[administrativni centar]]. == Karakteristike == Durazno se prostire duž [[jug|južne]] [[obala|obale]] [[Yi (rijeka)|Rijeke Yi]], udaljen 189 [[km]] [[sjever]]no od [[glavni grad|glavnog grada]] [[Montevideo|Montevidea]]. == Historija == Durazno su osnovali [[Portugalci]] iz [[Brazilsko Carstvo|Brazilskog Carstva]] [[12. oktobar|12. oktobra]] [[1821]]. i nazvali ''San Pedro del Durazno'', po imenu svog prvog cara [[Pedro I od Brazila|Pedra I]].<ref name=his/> Kad su ga [[Urugvajci]] zauzeli, počeli su ga naseljevati [[kolonizacija|kolonistima]] kojima je davana zemlja. Građen je po tipičnom [[Špansko Carstvo|španjolskom]] [[urbanistički plan|urbanističkom planu]] sa [[ortogonalnost|ortogonalnim]] raspredom [[ulica]]. Naglo je narastao nakon dolaska [[željeznica|željeznice]] [[1874]]. doseljenjem brojnih [[imigracija|imigranata]].<ref name=his>{{cite web | url =http://uruguayeduca.anep.edu.uy/efemerides/195 | title =''Fundación de Durazno'' | accessdate =27.11.2023. | language =španjolski | publisher =Uruguay Educa }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ​ == Privreda == Durazno je grad velike [[cementara|cementare]] i brojnih pogona [[prehrambena industrija|prehrambene industrije]].<ref name=brit>{{cite web | url =https://www.britannica.com/place/Durazno | title =''Durazno Uruguay'' | accessdate =27.11.2023. | language=engleski | publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref> == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Ciudad de Durazno}} * [https://durazno.uy/ ''Intendencia Departamental de Durazno''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129074648/https://durazno.uy/ |date=2023-11-29 }} {{es icon}} [[Kategorija:Gradovi u Urugvaju]] 8mggk1ix97bkcjcdgeeuxvl1dl50i5n 0 4688930 42655644 42346496 2026-07-16T03:54:20Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655644 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje | ime=Esmeraldas | drugo_ime = | službeno_ime= | izvorno_ime =San Mateo de las Esmeraldas | tip_naselja = [[grad]] | transkripcija_jezik1 = | transkripcija_jezik1_vrsta = | transkripcija_jezik1_info = | slika_horizont =Calle de Esmeraldas.jpg | slika_veličina = 280px | slika_alt = | opis_slike=Centar grada | marker_mapa = Ekvador | marker_mapa_alt = | marker_mapa_opis = Esmeraldas na karti Ekvadora | marker_mapa_veličina= | marker_oznaka_pozicija= | marker_reljef = <!-- uneti „1” (bez navodnika) za prikaz reljefne mape umesto administrativne. Za neke države je moguće uneti i druge brojeve za prikaze drugačijih mapa --> | koordinate= {{Coord|0|57|0|N|79|40|0|W|type:adm1st_region:XK|display=inline,title}} | podjela_vrsta= <!-- U skoro svakom slučaju, ovde stoji „Država” (bez navodnika) --> | podjela_ime= <!-- Vrednost koja se prikazuje pod onim što je navedeno pod podjela_vrsta --> | podjela_vrsta = Država | podjela_ime = {{flag|Ekvador}} | podjela_vrsta1= [[Provincije Ekvadora|Provincija]] | podjela_ime1= [[Esmeraldas (provincija)|Esmeraldas]] | podjela_vrsta2= [[Kanton]] | podjela_ime2 =Esmeraldas | osnivanje_naslov = Osnovan | osnivanje_datum=[[1526]].<ref name=city/> | osnivač = | vlada_vrsta = | vladajuće_tijelo = | vođa_stranka = | vođa_titula = [[Gradonačelnik|Alcalde]] | vođa_ime = Vicko Villacis Tenoro | nadmorska_visina =15 | površina_ukupno =28,03 | površina_napomena = | stanovništvo_datum = [[2022]]. | stanovništvo_ukupno =155487 | stanovništvo_urban = | stanovništvo_rural = | stanovništvo_metro = | stanovništvo_blank1 = | stanovništvo_blank2 = | stanovništvo_napomena = | stanovništvo_demonim = | stanovništvo_napomene = | vremenska_zona = [[UTC-5]] | vremenska_zona_DST= | utc_pomak = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj =EC080150 | registarska_oznaka = | pozivni_broj =593 6 | veb-sajt = | napomene = }} '''Esmeraldas''' je [[luka|lučki]] [[grad]] od 155,487 [[Stanovništvo|stanovnika]]<ref name=city>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/ecuador/towns/esmeraldas/080150__esmeraldas/ | title =Esmeraldas (Ecuador) | accessdate =15.04.2024. | language=engleski | publisher=City Population}}</ref>, na [[sjeverozapad]]u [[Ekvador]]a. On je [[administrativni centar]] [[Esmeraldas (provincija)|Provincije Esmeraldas]]. == Geografija == Esmeraldas se prostire duž [[istok|istočne]] [[obala|obale]] [[estuarij]]a [[Esmeraldas (rijeka)|Rijeke Esmeraldas]] u [[Pacifik]]<ref name=brit/>, udaljen 317 [[km]] [[sjeverozapad]]no od [[glavni grad|glavnog grada]] [[Quito|Quita]].. == Historija == Esmeraldas je osnovao [[1526]].- [[Bartolomé Ruiz]] jedan od [[Kapetan (mornarica)|kapetana]] [[Francisco Pizarro|Pizarrove]] [[ekspedicija|ekspedicije]] u potrazi za [[Carstvo Inka|Carstvom Inka]]. Naselje je nazvao '''San Mateo de las Esmeraldas''', jer na dan [[Apostol Matej|Apostola Mateja]] uplovio u taj [[smaragd]]ni estuarij.<ref name=his/> Novo naselje, jer je prvo propalo u napadu [[Indijanci|Indijanaca]] osnovali su [[Diego de Almagro|Alvaradovi]] kapetani Garcilaso de la Vega i Peña, negdje između [[1535]].-[[1540]].<ref name=his/> Sve do [[18. vijek]]a bio je beznačajno [[selo]] tad je postao glvna luka Quita nakon izgradnje [[cesta|ceste]] do njega, koja se protegla na punih sedam [[godina]]. U vrijeme [[Borba za nezavisnost Latinske Amerike#Ekvador|Borbe za nezavisnost]] Esmeraldas, je bio jedan od prvih gradova kog su u [[august]]u [[1820]]. nakratko oslobodili [[ustanak|ustanici]].<ref name=his/> Za [[Velika Kolumbija|Velike Kolumbije]] [[1824]]. postao je administrativni centar vlastitog kantona, a za nezavisnog Ekvadora [[1847]]. i administrativni centar vlastite provincije.<ref name=his>{{cite web | url =https://www.enciclopediadelecuador.com/esmeraldas/ | title =''Esmeraldas'' | accessdate =15.04.2024. | language =španjolski | publisher =Enciclopedia del Ecuador | archive-date =2024-04-16 | archive-url =https://web.archive.org/web/20240416193406/https://www.enciclopediadelecuador.com/esmeraldas/ | url-status =dead }}</ref> Veliki poticaj njegovom razvoju bio je kad je odabran da bude terminal [[naftovod]]a sa [[nafta|naftnih]] polja u [[Napo (provincija)|Provinciji Napo]] na [[sjeveroistok]]u zemlje gdje [[izvor|izvire]] [[Amazona]].<ref name=luka>{{cite web | url =https://www.britannica.com/topic/Balao-oil-port-Ecuador | title =''Balao oil port, Ecuador'' | accessdate =15.04.2024. | language=engleski | publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref> Naftovod dug 504 [[km]] koji prelazi [[planina|planine]] [[Ande|Anda]] visoke do 4,054 [[metar]]a izgrađen je u periodu od [[1970]].-[[1972|72]].<ref name=luka/> Nakon tog je do [[1977]]. podignuta najveća [[rafinerija nafte]] u zemlji<ref name=brit/>, koja proizvodi preko 90,000 [[barel]]a goriva dnevno.<ref name=his/> Od [[1970]]. je i [[univerzitet]]ski grad, jer je tad osnovan ''Tehnički fakultet''.<ref name=brit>{{cite web | url =https://www.britannica.com/place/Esmeraldas | title =''Esmeraldas Ecuador'' | accessdate =15.04.2024. | language=engleski | publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref> Nova moderna luka u Esmeraldasu otvorena je [[1979]]. iz nje se [[izvoz]]e su [[banana|banane]] i [[drvo (materijal)|drvo]]. == Privreda i transport == Pored luke i [[rafinerija nafte|rafinerije nafte]] za [[ekonomija|ekonomiju]] grada važan je i [[turizam]] po [[resort]]ima u okolici.<ref name=brit/> Esmeraldas je polu[[autoput]]om povezan za Quitom, a ima i ''[[Aerodrom]] Colonel Carlos Concha Torres'' ([[IATA]]: ESM, [[ICAO]]: SETN). == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Esmeraldas, Ecuador}} * [https://www.esmeraldas.gob.ec/ ''Alcaldía Ciudadana de Esmeraldas'' (službene stranice)] {{es icon}} [[Kategorija:Gradovi u Ekvadoru]] i4h9cdvi89zguxn0388xwnw94i6ujlv 0 4690683 42655424 42638778 2026-07-15T15:06:48Z Edgar Allan Poe 29250 42655424 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Nuno Mendes | slika = Nuno Mendes Croatia v Portugal 2 July 2026-135 (cropped).jpg | punoime = | nadimak = Nuno Alexandre Tavares Mendes | datumrođenja = [[19. lipnja]] [[2002.]] | rodnigrad = {{flagicon|POR}} [[Sintra]] | rodnadržava = [[Portugal]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = [[Angolci|Angolac]] | državljanstvo = | visina = 1.80 m | pozicija = lijevi bek | trenutniklub = {{flagicon|FRA}} [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] | brojnadresu = 25 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2020 – 2022 | klubovi1 = {{flagicon|POR}} [[Sporting CP]] | nastupi(golovi)1 = 40 (1) | godine2 = {{nowrap|2021 – 2022}} | klubovi2 = {{nowrap|→ {{flagicon|FRA}} [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]]}} | nastupi(golovi)2 = 27 (0) | godine3 = 2022 – | klubovi3 = {{flagicon|FRA}} [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] | nastupi(golovi)3 = 29 (2) | godine4 = | klubovi4 = | nastupi(golovi)4 = | godine5 = | klubovi5 = | nastupi(golovi)5 = | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2021 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|POR}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 27 (0) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 6.7.2024 }} '''Nuno Alexandre Tavares Mendes''' ({{IPA-pt|ˈnunu ˈmẽdɨʃ}}; [[Sintra]], [[19. lipnja]] [[2002.]]), [[portugal]]ski nogometaš i reprezentativac [[Angola|angolskog]] porijekla koji igra kao lijevi bek. Od [[2022.]] godine igra za [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] u francuskoj [[Ligue 1]]. Prolazeći kroz omladinsku akademiju [[Sporting CP|Sportinga]] iz [[Lisabon]]a, svoj debi za prvu momčad ima [[2020.]] godine, a već je sljedeće sezone osvojio [[Primeira Liga|naslov prvaka]] i [[Taça da Liga|kup]], dok je istovremeno bio imenovan u tim godine u Primeira ligi. U kolovozu [[2021.]] preselio je u [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] na posudbu da bi u lipnju [[2022.]] godine za €30 milijuna trajno prešao u pariški klub. Mendes je predstavljao svoju zemlju u mlađim uzrastima prije nego je pozvan u [[Portugalska nogometna reprezentacija|seniorsku reprezentaciju]]. Svoj debi imao je [[2021.]] godine, a kasnije je bio dio reprezentacije na nekoliko međunarodnih natjecanja. {{Sastav Portugal 2020 EP}} {{Sastav Portugal 2022 SP}} {{Sastav Portugal 2024 EP}} {{Sastav Portugal 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|2002||Mendes, Nuno}} [[Kategorija:Portugalski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Sportinga]] [[Kategorija:Fudbaleri Paris Saint-Germaina]] qqzkxz2hq0c8mmhds7wcexutgwy05p9 0 4690760 42655870 42649267 2026-07-16T10:48:22Z ~2026-33838-53 362805 42655870 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje|razlog=Preterana upotreba citata}} [[File:Lukačević i Nemci.jpg|thumb|Četnički potpukovnik [[Vojislav Lukačević]], dvojica nemačkih oficira i neidentifikovani četnički komandant. Fotografija je verovatno nastala tokom [[Bitka za Konjic 1943.|bitke za Konjic]], od 19. do 26. februara 1943. godine, kada su snage pod Lukačevićevom komandom sadejstvovale s Nemcima.]] [[File:Četnici i Nemci u okupiranoj Jugoslaviji.jpg|thumb|Četnici i Nijemci u okupiranoj Jugoslaviji.]] '''Kolaboracija četnika s Nemcima''' odvijala se, sa manjim ili većim intenzitetom, tokom većeg dijela perioda [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije u Drugom svetskom ratu]]. Glavna usluga koju su četnici vršili Nemcima bila je borba protiv [[Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije|partizanskih jedinica]], hvatanje pripadnika [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|pokreta otpora]] po naseljenim mestima, te njihovo likvidiranje ili slanje u logore pod kontrolom okupacionih ili kvislinških vlasti. Zbog njegovog inicijalnog učešća u [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanku u Srbiji 1941]], Nemci su [[Draža Mihailović|Dražu Mihailovića]] dugo smatrali neprijateljem, za kojim je raspisana poternica.<ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D0%B4%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941.</ref><ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D1%98%D1%83%D0%BB%D0%B0_1943.</ref> Istovremeno, njegovi odredi širom okupiranog područja sarađivali su sa nemačkom vlašću na razne načine (npr. [[legalizacija četnika u Srbiji]] 1941–1943). Saradnja četnika sa Vermahtom postala je sveobuhvatna nakon novembra 1943. godine, kada je politički vrh u [[Berlin]]u konačno odlučio da prihvati Dražu Mihailovića za saradnika, što je rezultiralo potpisivanjem niza [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovora o saradnji]] sa njegovim glavnim komandantima u Srbiji. Nakon potpisivanja ugovora o primirju i saradnji, okupator je počeo isporučivati municiju i vojnu opremu četničkim jedinicama koje su se, zajedno sa njemačkim trupama i pod nadzorom njemačkih oficira, borile protiv jedinica [[NOVJ]] u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] i [[Sandžak]]u.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 12058.</ref> U [[NDH]], četnici su služili Nemcima za razne namene: dostavljanje obaveštenja o komunistima, pomoć nemačkim nabavkama stoke, pomoć trupama u svojstvu vodiča, pomoć u ljudstvu, učestvovanje u osovinskim operacijama (na primer [[operacija Citen|operacija Ziethen]], [[operacija Bora]]), i druge potrebne radnje za gušenje ustaničkog pokreta.<ref name="ReferenceA">[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u Dalmaciji i zapadnoj Bosni]</ref> Nemci su četnike snabdevali oružjem i opremom i dozvoljavali im da po potrebi koriste njihove garnizone za smeštaj i motorizaciju za transport. Partizanske pokrete po Bosni i Hercegovini te Hrvatskoj Nijemci su u mnogo navrata doznavali na osnovu četničkih dojava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1071&rec=314&roll=563 NAW, T-314, Roll 563, frames 001061-1062: Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa (31. januar 1944.)]</ref> Prve dve godine rata, četnici su formalno bili deo [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] koalicije, ali zbog stavljanja [[Četnički odredi Jugoslovenske vojske|četničkih odreda Jugoslovenske vojske]] pod komandu Vermahta, krajem 1943. je došlo do konačnog napuštanja Draže Mihailovića od strane Saveznika, a potom 1944. godine i do napuštanja i osude četnika od strane jugoslovenskog kralja.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D0%B2_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%99%D0%B0_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B0_II_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D1%98_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D1%81%D1%86%D0%B8_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B5 Poziv kralja Petra II na pristupanje Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije]</ref> Zbog kolaboracije sa nemačkim okupatorom, mnogim je četničkim vođama, uključujući samog Dražu Mihailovića, suđeno u [[Beogradski proces|beogradskom]] i drugim procesima. Pored kolaboracije sa Nemcima, četnici na teritoriji italijanske okupacione zone su tesno [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|sarađivali sa fašističkom Italijom]]. == Nemačka politika prema četnicima == Česte njemačke promjene kursa u odnosu prema četnicima Draže Mihailovića (npr. [[Sastanak u Divcima|pregovori u Divcima]] u novembru, pa [[Operacija Mihailović|napad na štab Draže Mihailovića]] u decembru 1941, zatim ponovna obustava progona Mihailovićevih četnika i skidanje ucjene na njegovu glavu u proljeće 1942. godine, itd.) tokom čitavog ratnog perioda, bile su u potpunosti u skladu sa politikom koja je vođena u okupiranim zemljama. Najplastičniji prikaz ovakvog pristupa prezentovao je [[Felix Benzler]], opunomoćenik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova u [[Beograd]]u, u izvještaju koji je poslao u [[Berlin]] 11. marta 1942. godine ministru vanjskih poslova [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]]: {{izdvojeni citat|To što nemačka vojna mesta vode pregovore s pojedinim četničkim vođama, nije ništa neobično u srpskom prostoru. To se zbiva svesno, u okviru naše politike, uslovljene slabošću naših vojn[ičk]ih snaga i dosad ne bez uspeha vođene, da Srbe, a naročito ustanike usmeri jedne protiv drugih (komuniste protiv četnika, četnike među sobom, vladine dobrovoljce protiv komunista i četnika) i da se time po mogućnosti omete obrazovanje jednog jedinstvenog fronta.<ref>AVII, NAV, N-T-120, 200/153555-58.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/272.</ref><ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 90.</ref>}} Njemačko konstantno opiranje uspostavi saradnje s četnicima Draže Mihailovića bilo je generirano sa samog političkog vrha. U ratnom dnevniku Vrhovne komande Wehrmachta prenesena je informacija da je 23. septembra 1942. održan sastanak vođe Trećeg Reicha [[Adolf Hitler|Adolfa Hitler]]a s predsjednikom [[Rumunija|rumunjske]] vlade [[Ion Antonescu|Ionom Antonescuom]] i poglavnikom [[NDH]] [[Ante Pavelić|Antom Pavelićem]]. Na sastanku se uglavnom raspravljalo „o hrvatskim problemima“. Pored njemačkog veleposlanika u [[Zagreb]]u [[Siegfried Kasche|Siegfrieda Kaschea]], sastanku je prisustvovao i opunomoćeni general u NDH [[Edmund Glaise von Horstenau]] koji se nije ustručavao da „otvoreno kritikuje hrvatsku vlast“, ali je i „skrenuo pažnju na četnike, koje su naoružali Italijani“. General von Horstenau je predložio da bi četnike trebalo „upotrebiti da na svom području [tj. u njemačkoj okupacionoj zoni] postanu organi reda“: {{izdvojeni citat|Hitler je na taj predlog negativno odgovorio, jer da mu se čini veoma opasno da se četnicima pruži podrška. Četnici su pre svega srpske patriote, koji zastupaju [[Velika Srbija|velikosrpsku]] misao. Time hranimo zmiju koja će jednoga dana da poraste. Istina, danas je ona još mala, ali jednog dana mogla bi da bude opasna.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Nakon sagledavanja situacije na Balkanu u jesen 1943, Nemci su jugoslovenske partizane proglasili najvećim neprijateljima.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_156.htm PROCENA KOMANDANTA JUGOISTOKA FELDMARŠALA VAJKSA OD 1. NOVEMBRA 1943. VOJNO-POLITIČKE SITUACIJE NA BALKANU KRAJEM OKTOBRA 1943. GODINE</ref> U cilju borbe protiv partizana, tolerisali su i koristili četnike kao antikomunističku miliciju, iako im je bilo dobro poznato da oni održavaju veze sa [[London]]om. == Hronologija == === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1941) === {{main|Ustanak u Srbiji 1941.|Sastanak u Divcima}} {{izdvojeni citat|Četnički odredi jugoslovenske vojske pod komandom pukovnika Draže Mihailovića stavljaju se na raspolaganje za borbu protiv komunista u saradnji sa nemačkim Vermahtom.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_30._%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941._%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0 Извештај капетана Матла претпостављенима од 30. октобра 1941. о разговорима са представницима Драже Михаиловића]</ref>|Dražina ponuda Nemcima iz oktobra 1941.}} {{Wikisource|Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} {{Wikisource|Izveštaj kapetana Matla pretpostavljenima od 30. oktobra 1941. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića}} {{Wikisource|Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.}} Nemci su za gušenje [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji 1941.]] angažovali dodatne trupe i sproveli drastične represalije nad stanovništvom, što je Mihailovića navelo da se povuče iz ustanka, napadne partizane i zatraži kontakt sa nemačkom upravom radi prekida neprijateljstva. Vezu je uspostavio preko pukovnika [[Branislav Pantić|Branislava Pantića]], njegovog predstavnika i obaveštajca u [[Beograd]]u. Pukovnik Pantić je nakon rata svjedočio da je odluka o pregovorima s predstavnicima njemačkih okupacionih snagâ donijeta krajem oktobra 1941. godine, i to na sastanku održanom u kući [[Živojin Mišić|vojvode Mišića]] u [[Struganik]]u. Sastanku su, pored Draže Mihailovića i Branislava Pantića, prisustvovali i [[Dragiša Vasić]], potpukovnik [[Dragoslav Pavlović]], major [[Aleksandar Mišić]] i kapetan [[Nenad Mitrović]]. Pukovnik Pantić piše: {{izdvojeni citat|O potrebi pregovora nije bilo reči. Situacija je svima bila jasna. Ona ih je neodstupno zahtevala. Sporno je bilo: sa kime treba razgovarati, da li sa Nemcima ili sa Nedićem? Posle duže diskusije većina se složila da treba pregovarati sa Nedićem. Ovome se odsudno usprotivio Draža i major Mišić. Njegov zaključak po ovom pitanju bio je izražen rečima: – KAD JE SITUACIJA TAKVA DA MORAM DA PREGOVARAM, ONDA ĆU DA PREGOVARAM SA NEPRIJATELJEM. NA TO ME OVLAŠĆUJE I MEĐUNARODNO RATNO PRAVO. UOSTALOM, ŠTA MI MOŽEMO DA DOBIJEMO OD NEDIĆA? SVE ŠTO NAMA TREBA, ORUŽJE I MUNICIJA, NEDIĆ MORA TRAŽITI OD NEMACA. JER OVDE NISU U PITANJU MALE I SITNE KOLIČINE. ZAŠTO IĆI POSREDNO, KAD MOŽEMO NEPOSREDNO? Njegovo odsudno držanje, po ovom pitanju, odnelo je prevagu... Isto tako bilo je sporno pitanje da li da se o pregovorima obavesti Nedić. Posle kraće diskusije, a pošto sam ja izložio da kapetan g. dr. Matl nalazi da Nedića treba obavestiti, doneta je odluka da se tako i učini. Tako je doneta odluka da se pregovara sa Nemcima.<ref>[https://sr.m.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D1%98%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BE_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%98_%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8_%D0%B4%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81_%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0 Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima]</ref><ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 138.</ref><ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 115.</ref>|Izjava pukovnika [[Branislava Pantića]] o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} 1. novembra 1941. godine, pukovnik Draža Mihailović je uputio generalu [[Walteru Hinghoferu]], komandantu [[342. divizija|342. pješadijske divizije]], ponudu sljedeće sadržine: {{izdvojeni citat|1) Na kolubarskom frontu nema komunista. Ukoliko ih je bilo oni su postali bezopasni. <br /> 2) Organizacija četnika je u stanju da održava red na području zapadne Srbije. <br /> 3) Komunistička opasnost će prestati od momenta kada se četničkoj organizaciji pruži mogućnost da neometano radi. Broj nacionalista je tako veliki da komunista ima samo 5%. Uz pomoć svoje brojne nadmoćnosti nacionalni elemenat pod komandom četnika može rešiti komunistička pitanja bez obostrane borbe. <br /> Uslov je: dovoljno naoružanje, koje nedostaje. <br /> 4) Ulazak u pojedine gradove je bio neophodan da se ne bi komunističke jedinice predstavljale kao oslobodioci i da ne bi povukle za sobom narodne mase. To se moralo događati i radi toga da bi se sprečili komunisti da vrše teror nad stanovništvom. <br /> 5) Četnička akcija nije usmerena protiv nemačkih jedinica, ukoliko one ne napadaju četnike i narod. <br /> 6) Naš narod voli slobodu i radovao bi se kada se na njegovoj teritoriji ne bi nalazile nemačke jedinice. To odgovara četničkom načinu vođenja rata, bez obzira na žrtve koje donosi. Oblast zapadne Srbije nema nikakav vojni značaj za nemačke jedinice, i trebalo bi da bude slobodna zona, u kojoj četnici održavaju red, pod uslovom da ih se u tome ne sprečava i da su dovoljno naoružani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_240.htm Izjava Draže Mihailovića od 1. novembra 1941. komandi nemačke 342. pešadijske divizije]</ref>}} Prethodno, general Hinghofer je 30. X 1941. obavijestio njemačkog opunomoćenog generala i zapovjednika u Srbiji [[Franz Böhme|Franza Böhmea]] da lokalni četnički komandanti u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] nude saradnju, očekujući zauzvrat pomoć u oružju od okupatora: „Četničke vođe iz [[Valjevo|Valjeva]], [[Slovac|Slovca]] i [[Lajkovac|Lajkovca]] daju važne podatke o organizaciji i izjavljuju spremnost da se sa nemačkim trupama bore protiv komunista. Traže oružje.“<ref>BA-MA, RH 26-342/14, 10-odnevni Hinghoferov izvještaj Bemeu, 30. 10. 1941.</ref> Odmah po pristizanju Mihailovićeve ponude, štab 342. pješadijske divizije je istoga dana (1. XI) dostavio izvještaj svojoj pretpostavljenoj komandi u kome, između ostalog, stoji i sljedeće: {{izdvojeni citat|Masa četnika, koja se nalazi u rejonu Valjeva, do sada se držala potpuno lojalno. Oni su prema komunistima zauzeli jasan odbijajući, takoreći, neprijateljski stav i može se reći uspešno se protiv njih borili. Oni su spremni i voljni da zajedno sa Vermahtom razbiju komuniste, kao i da u zemlji ponovo uspostave red i mir i zato traže nemačku pomoć.<ref>AVII, NAV—N—T—315, rolna 2130, snimci 626—632.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_10.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje MIHAILOVIĆ TRAŽI POMOĆ OD OKUPATORA]</ref>}} No, na samom početku sastanka sa nemačkim predstavnicima u selu [[Divci]] 11.11.1941. pukovniku Mihailoviću je rečeno: {{izdvojeni citat|Pre dve nedelje poručili ste nam preko Vaših poverenika u Beogradu da je Vaša namera "da nećete više dozvoliti da se srpska krv beskorisno proliva i srpska imovina dalje uništava". Istovremeno ste ponudili da se zajedno sa nemačkim Vermahtom i organima Nedićeve vlade borite protiv komunizma. Ponuda je od strane Glavne komande odbijena jer: 1) Nemački Vermaht će sam u najkraćem vremenu okončati sa komunizmom i 2) glavni komandant ne može imati poverenja prema Vama kao savezniku.}} Nemci su procenili da Draža zna za dolazak njihovih oklopnih trupa, da kao generalštabni oficir pravilno ocenjuje da će se nastavak nemačkih operacija rđavo završiti po njega, i stoga "nemački Vermaht ne može da se optereti takvim saveznicima koji mu se privremeno priključuju iz razloga oportuniteta".<ref name="Divci">[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%83_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%83_%D0%94%D0%B8%D0%B2%D1%86%D0%B8_11.11.1941. Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.]</ref> U daljem razgovoru pukovnik Mihailović se pravdao nacistima zbog učešća u ustanku: {{izdvojeni citat|Nije moja namera da ratujem protiv okupatora, jer kao generalštabni oficir poznajem snage obeju snaga.<ref name="Divci"/>}} On se pravdao da je morao uzeti neke gradove od Nemaca da ih komunisti ne bi uzeli<ref>"Moji ljudi su [[Bitka za Loznicu 1941.|krenuli na Loznicu]] zato da je komunisti ne zauzmu."</ref> i tvrdio da nije na strani ustanika, "onih koji žele da isteraju Nemce".<ref name="Divci"/> Draža Mihailović je izjavljivao Nemcima lojalnost i tražio da mu daju municiju da nastavi borbu protiv partizana.<ref>"Neophodno je imati municiju! Računajući s tim, došao sam ovamo."</ref> Ali, želeo je da njegovo "delovanje na nacionalnoj osnovi" ostane potajno da ne bi prošao kao [[Kosta Pećanac]], koji je sklopio otvoreni sporazum sa okupatorom, čime je izgubio ugled u narodu i stekao oznaku izdajnika.<ref name="Divci"/> Uprkos svim njegovim predlozima, Nemci mu nisu ostavili drugu mogućnost do da položi oružje: {{izdvojeni citat|„Ponuda pukovnika Mihailovića da stavi svoje snage na raspolaganje za borbu protiv komunista je odbijena i zatražena je bezuslovna predaja. Mihailović je tražio da se konsultuje sa svojim komandatima. Mihailović također tražio oružje za borbu protiv komunista. Ovo je igra, borba između bandi za izvor oružja. Ipak, čini se da jedan dio Mihailovićevih bandi iskreno želi da se bori protiv komunista.“<ref>NAW, T-311, Roll 175, 000121-2: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka 17.11.41.}} {{izdvojeni citat|Mihailović treba da sada pokrene akciju protiv Užica, gde se navodno nalazi celokupno rukovodstvo komunista, a zbog čega treba da se stavi u izgled i bombardovanje sa nemačke strane. U kontaktima sa nemačkim okupacionim vlastima koji su niže opisani, Mihailović je navodno molio da mu se stavi na raspolaganje 100.000 metaka da bi mogao nastupiti protiv Užica.|IZVEŠTAJ OBAVEŠTAJNOG CENTRA VERMAHTA U BEOGRADU OD 14. NOVEMBRA 1941. VRHOVNOJ KOMANDI VERMAHTA O ODNOSU ČETNIKA DRAŽE MIHAILOVIĆA PREMA NOP-u, O PREGOVORIMA PREDSTAVNIKA VERMAHTA I DRAŽE MIHAILOVIĆA I O VOJNO-POLITICKOJ SITUACIJI U SRBIJI}} Za njim je decembra 1941. godine raspisana poternica, nakon čega je bio u bekstvu. === Predaja zarobljenih partizana Nijemcima (1941) === {{main|Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.}} [[File:Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima.jpg|thumb|Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima]] Iako je njegov prijedlog okupacionim vlastima u Divcima odbijen, pukovnik Mihailović je želio pružiti njemačkom okupatoru dokaz četničke gotovosti za saradnju. Stoga su četnici Draže Mihailovića, uz posredstvo samozvanog vojvode [[Jovan Škavović|Jovana Škavovića]], predali 13. novembra 1941. Njemcima oko [[Predaja zarobljenih partizana Nemcima novembra 1941.|365 zarobljenih partizana]]. [[Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.|Predaja zarobljenih partizana Nemcima]] se desila tokom [[ustanak u Srbiji 1941|ustanka u Srbiji]] novembra [[1941]]. godine. Tokom [[Četničko-partizanski sukob|sukoba]] između [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] četnika i partizana u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]] početkom novembra [[1941]], četnici su zarobili više stotina partizana. Jednu veću grupu od oko 500 zarobljenika, među kojima su bili partizani na prevaru zarobljeni u [[Gornji Milanovac|Gornjem Milanovcu]],<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_110.htm Relacija Takovskog četničkog odreda od 17. juna 1942, Zbornik NOR-a, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, dokument 110]</ref> Kosjeriću,<ref>[https://www.znaci.org/00001/59_2_124.pdf Užička republika, Zapisi i sećanja, Narodni muzej, Užice 1981]</ref> Karanu i Planinici, četnici su prikupili na [[Ravna Gora|Ravnoj Gori]]. Oko [[13. novembar|13. novembra]] [[1941]]. četnici su grupu od 365 zarobljenika odveli u [[Mionica|Mionicu]], i zatim u [[Slovac]]. Tu su prihvaćeni od [[Milan Nedić|Nedićevih]] i nemačkih snaga i prebačeni kamionima u [[Valjevo]]. Transport zarobljenika do [[Valjevo|Valjeva]] je pratio četnički vođ Jovan Škavović Škava, koji je prethodno bio [[Kosta Pećanac|Pećančev]] četovođa, dok je u tom periodu priznavao [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevu]] komandu. U predaji zarobljenika učestvovao je i ravnogorski oficir [[Pavle Mešković]]. Predaji partizana prethodio je [[Sastanak u Divcima 1941.|sastanak Draže sa Nemcima u selu Divci]]. Od ove grupe zarobljenika, Nemci su 263 streljali dana [[27. novembar|27. novembra]] [[1941]]. godine na Krušiku u Valjevu.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_21.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Streljanja na Krušiku u Valjevu]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44_4.pdf Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009: Krušik, Valjevo streljanje po grupama]</ref> Ostali zarobljenici su delom streljani naknadno, delom deportovani u [[Koncentracioni logor|logore]], a delom pušteni na slobodu. Predaja zarobljenih partizana nastavila se i posle ovoga, i bila je naročito intenzivna u decembru 1941.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_24.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Decembarski pokolj]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44.htm Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009]</ref> === Legalizacija četnika i hvatanje ustanika (1941-1942) === {{main|Legalizovani četnici}} [[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|Legalizovani četnici Draže Mihailovića čuvaju [[Logor Metino brdo|logor na Metinom brdu]] kod [[Kragujevac|Kragujevca]] [[1942]].]] Četnički odredi u Srbiji su delom raspustili regrute kućama i ostali u ilegali na kadrovskom sastavu, a delom se legalizovali kao pripadnici zvaničnih Nedićevih formacija. Krajem 1941. i početkom 1942. godine, pripadnici [[Legalizovani četnici|legalizovanih ravnogorskih odreda]] pružili su najznačajniji doprinos u hvatanju nekoliko hiljada odbjeglih ili pasiviziranih partizana i njihovih saradnika u [[Zapadna Srbija|zapadnoj]] i djelovima [[Centralna Srbija|centralne Srbije]], kao i u njihovoj predaji Njemcima. Učešćem u masovnom hvatanju i likvidaciji pripadnika partizanskih odreda i njihovih saradnika, čak i ako se zanemari aktivna borba protiv partizana, legalizovani ravnogorski četnici su učinili krupne usluge njemačkom okupatoru u uništenju partizanskog pokreta na području dotadašnje [[Užička Republika|Užičke republike]].<ref name="yuhistorija.com">[http://www.yuhistorija.com/serbian/drugi_sr_txt01c4.html Milan Radanović: Kolaboracija JVuO sa nemačkim okupatorom u Srbiji 1941-1944.]</ref> Već krajem novembra 1941. godine na Metinom brdu kod Kragujevca je formiran [[Logor na Metinom brdu|logor]] za zarobljene srpske ustanike i civilne taoce. Prvi dovedeni u logor bili su taoci iz Kragujevca, komunisti, odbornici narodnooslobodilačkog odbora, Romi, Jevreji i svi oni koji su nemačkim fašistima bili sumnjivi. Osim svakodnevnih likvidacija, veća masovna streljanja su vršena 2. i 19. marta 1942. godine.<ref>[http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1322 Metino brdo]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hvatani borci su predavani nemačkom sudu, ili prekom sudu [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]. Većina pohvatanih je bila iz okoline Rače, Topole i Aranđelovca. 2. marta 1942. godine na Metinom brdu je streljano 173 rodoljuba i simpatizera oslobodilačkog pokreta sa teritorije Kragujevca i okolnih opština.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |access-date=2014-05-01 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304191846/http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |deadurl=yes }}</ref> Logor je rasformiran u junu 1942. Preostali logoraši su transportovani u [[Koncentracijski logor Banjica|logor na Banjici]], gde je većina streljana, kao i u logore u Nemačkoj, Norveškoj i Grčkoj.<ref>{{Cite web |url=http://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |title=Archive copy |access-date=2024-07-08 |archive-date=2024-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708214249/https://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |url-status=dead }}</ref> Nakon likvidacije partizanskih ostataka, četnici Draže Mihailovića su stekli faktičku kontrolu nad ruralnim područjima Srbije, dok je okupator držao gradove. Mihailovićev stav u odnosu na njemačkog okupatora jasno je izražen u depeši, koju je opunomoćeni poslanik Ministarstva inostranih poslova Trećeg Rajha u Beogradu [[Felix Benzler]], 31. marta 1942. godine, uputio centrali u Berlinu: {{izdvojeni citat|Sve dosad se nije postiglo da se ličnost pukovnika Mihailovića stavi pod kontrolu. Po svoj prilici ni on nije u stanju ili nije voljan da na srpskom području nešto preduzme, već je, naprotiv, preko jednog posrednika ovih dana ponudio vladi Nedića da prihvata da se objavi: 1) da on ne namerava da se bori protiv Nemaca; 2) da neće ništa da preduzima protiv Nedićeve vlade; 3) da se zalaže za održanje mira i reda u zemlji; 4) da poziva na borbu protiv komunista. Posredniku je ponovo odgovoreno da za Mihailovića jedino u obzir dolazi da se bezuslovno potčini.<ref>[https://znaci.org/00001/11_18.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje POD ZAŠTITOM LEGALIZOVANIH ODREDA]</ref>}} Nemački dokument od [[15. maj]]a 1942. godine navodi četničkog majora [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubu Jovanovića]] kao jednog od njihovih lokalnih saradnika za [[Zaječar]].<ref>NAW, T501, roll 248 frames 0121-0126; dostupno na http://znaci.net/temp/T-501_R-248-0126.jpg</ref> [[Datoteka:SS-Obergruppenführer Werner Lorenz accompanied with unknown chetnik officer in NE Bosnia.JPG|mini|[[SS]]-[[Obergruppenführer]] [[Werner Lorenz]] u društvu neimenovanog četničkog oficira u sjeveroistočnoj [[Bosna (oblast)|Bosni]], jesen 1942. godine]] U junu 1942. Mihailović je prešao u Crnu Goru, italijansku okupacionu zonu, na teritoriju koju su držali crnogorski četnici [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom|uz dopuštenje Italijana]]. Aktivnosti četničkih odreda u Srbiji svedene su na najmanju meru da se ne bi izazivao okupator, i uglavnom su ograničene na organizacionu i obaveštajnu delatnost i sitnije diverzije. Uprkos tome, nemački okupator je veoma ozbiljno shvatao četničku aktivnost i povremeno organizovao racije protiv preostalih Mihailovićevih odreda, koji su se trudili da izbegnu dodir sa neprijateljem. U Srbiji, znatan broj Mihailovićevih snaga se legalizovao. Nemački popis glavnih vladinih legalnih odreda od [[15. maj]]a 1942, pod rednim brojevima 1 do 18 navodi Ljotićeve odrede, od 19 do 39 su Mihailovićevi, a od 40 do 100 Pećančevi. Tu na okupatorskom spisku snaga su neki od glavnih Mihailovićevih četnika: [[Predrag Raković]], [[Miloje Mojsilović]], [[Dušan Smiljanić]], [[Vučko Ignjatović]], [[Miloš Glišić]], [[Ljuba Jovanović]]... Do početka 1942. godine "ravnogorski pokret istopio se u redovima Nedićeve milicije i konačno se ponovo pojavio, umanjen, u Crnoj Gori."<ref name="Deakin2">[https://www.znaci.org/00001/5_3.htm William Deakin, BOJOVNA PLANINA]</ref> Kako ne bi izgubio podršku naroda kao saradnik okupatora, Mihailović je odsustvo oružane borbe u Srbiji sredinom [[1942]]. godine nastojao da nadoknadi činjenjem smicalica nemačkim vojnicima po gradovima, ubacivanjem "smrdljivih bombi", "svrabećih praškova", "praškova za kijanje", upućivanjem pretećih pisama, uznemiravanjem telefonom...<ref name="Kosta Nikolić 2004"/> Ovo nije ostalo neprimećeno. Britanski kapetan Bil Hadson je u drugoj polovini 1942. ponovo uspostavio vezu i javio da "Mihailović još sarađuje s Osovinom u Crnoj Gori i Sandžaku i miruje u Srbiji", da su "u Dalmaciji Trifunovićevi četnici legalizovani" te, podsticani od Italijana, sanjaju o nekoj "Srbo-Sloveniji i Dalmaciji". Na osnovu stanja na terenu on izvlači zaključak: {{izdvojeni citat|U trenutku kada je Mihailović u velikom stepenu igrao ulogu kvislinga bio je nagrađen najjačom britanskom propagandom.... Mihailoviću bi trebalo konačno reći da Britanci pretpostavljaju komuniste kvislinzima.<ref name="Deakin2"/>|Britanski kapetan Bil Hadson}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Lopare 1942.jpg|mini|[[Radivoje Kerović]] (u sredini u bijeloj košulji) sa njemačkim tenkistima, [[Lopare]] 1942.]] Posljednjeg dana kolovoza 1942, održan je sastanak kod načelnika štaba Komande Jugoistoka. Ovom prilikom je podijeljena informacija da se oko [[Banja Luka|Banje Luke]] vode žestoke borbe s partizanima, u kojima okupatoru pomažu četnici (“srpski nacionalisti“), bez preciziranja o kom odredu JVuO iz [[Bosna (oblast)|Bosne]] je riječ: {{izdvojeni citat|Velike borbe su izbile u blizini Banje Luke. Ustanici su upotrijebili teško naoružanje, topove, minobacače itd., kao i tenkove. Hiljadu srpskih nacionalista je sudjelovalo u borbi protiv ustanika na našoj strani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=490&roll=175 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000485.] <br /> ({{jez-njem|"Bei Banja Luka größeres Gefecht, Aufständische traten mit schweren Waffen, Geschützten, Minenwerfern u.sw. auf, auch mit Panzer. 1000 serbische Nationalisten haben sich dort auf unserer Seite im Kampfe gegen die Aufständischen beteiligt."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka održanog 31. augusta 1942.}} U drugom njemačkom izvještaju iz istog perioda se navodi da je 26. augusta jedan bataljun Wehrmachta južno od Banje Luke bio priklješten od strane nadmoćnijeg neprijatelja (i ovdje se napominje da su partizani raspolagali teškim naoružanjem), kao i da je Nijemcima u pomoć priskočilo čak „2000 bosanskih četnikâ“, što će rezultirati potiskivanjem jedinicâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOP i DVJ]] prema jugu do kraja mjeseca.<ref>BA/MA, RH 19 XI/81 (Die Bekämpfung der Aufstandsbewegung im Südostraum, Teil I), S. 244.</ref><ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 155. <br /> ({{jez-njem|"Bereits am 26. August sah sich ein deutsches Bataillon bei dem Versuch, südlich von Banja Luka den ersten dieser Einfälle abzublocken, weit überlegenen, auch mit erbeuteten Panzern und Geschützen bewaffneten Verbänden gegenüber; nur mit Hilfe von 2.000 bosnischen Cetniks, die den Deutschen zu Hilfe eilten, gelang es bis Ende des Monats, die Partisanen wieder nach Süden abzudrängen."}})</ref> Takođe, u jednom izvještaju upućenom iz štaba njemačkih trupa u [[NDH]] od 18. novembra 1942. o četnicima se, između ostalog, navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|U zoni 714. pješadijske divizije nalazi se 6-8.000 četnika, naoružanih puškama i nešto automatskog oružja. Diviziji su dosad pružili vrijedne usluge time što su branili svoju teritoriju od partizana i time oslobodili njemačke i trupe NDH za dejstvo na drugim sektorima. K tome obezbjeđuju i željeznicu i pribavljaju važna obavještenja njemačkim trupama. Četnici su pri zajedničkim akcijama snabdjevani od strane NDH; također im pripada i naknada od otprilike 3 Rajshsmarke dnevno, čiju isplatu oni, međutim, dosad nisu tražili.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=361&rec=314&roll=566 Nacionalni arhiv Vašington, T-314, rolna 566, frejm 000357; Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj-/Veza sa neprijateljski orijentisanim krugovima u Srbiji/ (18. novembar 1942.).] <br /> ({{jez-njem|"Bei 714.Div. haben die im Div.–Bereich beheimateten Cetnikverbände eine ungefähre Stärke von 6–8000 Mann. Sie sind mit Gewehren und verhältnissmässig wenig automatischen Waffen ausgestattet. Sie leisten der Div. wertvolle Dienste, indem sie ihr Heimatgebiet gegen Einfälle der Partisanen schützen, sodass, von grösseren Unternehmen abgesehen, in diesem Raume weder deutsche noch kroatische Truppen gebunden werden. Sie entlasten hiedurch den Bahnschutz und versorgen die deutsche Führung mit wertvollen Feindnachrichten. </br> Die Cetnikverbände werden durch den kroatischen Staat bei Einsätzen mit Munition versorgt und verpflegt. Vertragsmässig steht ihnen neben anderen Zusagen /z.B. Versorgungsansprüchen/ auch Wehrsold von etwa RM 3.— täglich zu, den sie jedoch bisher nicht beansprucht haben."}})</ref>|Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj (18. novembar 1942. godine)}} === Operacija Weiss i bitka na Neretvi (1943) === {{main|Operacija Weiss|Bitka za Konjic 1943.}} [[File:Četnici i Nemci na Neretvi.jpg|thumb|Četnici i Nemci tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]] 1943.]] Van Srbije, postojala je intenzivna saradnja četnika i Nemaca. Iako su mnogi četnici na lokalu pomagali nemačkim trupama protiv partizana, [[Hitler]] je do sredine 1943. godine strogo branio svojim jedinicama svaku saradnju sa četnicima.<ref>Nacionalni arhiv Vašington, Mikrofilm T-311, rolna 175, snimka 378: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za novembar 1942 (30. novembar 1942.). „Svaka, pa i privremena, veza sa antikomunistički nastrojenim četnicima u Hrvatskoj je protivna naređenju Fuehrera, Ia 3071/42 o borbi protiv bandi.“</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=383 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000378.] <br /> ({{jez-njem|"Haltung gegenüber feindluch eingestellten Kreisen in Serbien/Kroatien: An Bev.Kmdr.Gen. in Serbien, Befehlshaber der dt. Truppen in Kroatien, Kdr.Gen. in Kroatien und Dt.Verb.Kdo. bei Supersloda ergeht ein Befehl betreffend klarer und eindeutiger militärischer Haltung gegenüber allen uns feindlich eingestellten Kreisen. Jede – wenn auch nur vorübergehende – Bindung mit antikommunistisch eingestellten Cetniks in Kroatien steht im Widerspruch zu den bzgl. Bandenkämpfung gegebenen Befehlen des Führers Ia Nr. 3071/42 g.K."}})</ref> Za vrijeme izvođenja [[Operacija Weiss|operacije Weiss]], njemački komandanti na terenu su bili u nedoumici da li da se povinuju naređenjima svojih viših vojnih komandi, ali i političkih instanci, ili da nastave sarađivati s četnicima Draže Mihailovića: {{izdvojeni citat|Uprkos borbenoj pomoći hrabrih četnika, koja je doprinijela deblokadi opkoljenih dijelova 718. pješadijske divizije, njemačke trupe imaju zadatak da se brzo probiju do boksitne oblasti. One imaju instrukcije da smatraju četnike neprijateljima. Sada se ispostavilo da se situacija kod mjesta Dobro (?), čija se posada sastojala od Nijemaca, Italijana i četnika, poboljšala zahvaljujući četničkom prodoru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=549 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000544.] <br /> ({{jez-njem|"Trotz der Waffenhilfe tapferer Cetnik, die auch zur Befreiung der eingeschlossenen Gruppe der 718.I.D. mit beigetragen haben, ergibt sich für die deutschen Truppen die Aufgabe, möglichst schnell in das Bauxitgebiet von Mostar vorzustoßen. Die deutschen Truppen haben den Auftrag die Cetniks als Feind anzusehen. Es ergab sich nun das Bild, daß die Besatzung von Dobro (?), die aus Deutschen, Italiener und Cetniks bestand durch den Vorstoß der Cetniks Luft bekam."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka (1. mart 1943.).}} Major [[Slavoljub Vranješević]], komandant Zapadne Bosne JVuO, šalje 2. marta 1943. godine dopis »bratu« [[Uroš Drenović|Urošu Drenoviću]] kojim ga obavještava da je od strane njemačke komande u [[Banja Luka|Banjoj Luci]] zakazana konferencija na koju su pozvani najvažniji četnički zapovjednici s teritorije [[Bosanska krajina|Bosanske Krajine]]: {{izdvojeni citat|Pre nekoliko časova primio sam izveštaj od Komandanta Bosanskih četničkih odreda brata Rade Radića, u kome mi javlja, da su Nemci pozvali na konferenciju u Banja Luci sve Komandante i to: Radića, Tešanovića, Drenovića, Marčetića, Mišića radi rešavanja važnih pitanja. Konferencija će se održati u nemačkoj komandi u B. Luci. Ovoj konferenciji neće prisustvovati pretstavnici hrvatskih ni vojnih ni civilnih vlasti. Komandant mi je naredio, da pozovem sve Komandante na predkonferenciju, koja će se održati u Karanovcu na dan 4 o.m. u 12 časova.— Prema napred izloženom pozivam te, da bez ikakvog izgovora i odlaganja bez obzira na situaciju na položaju, dođeš 4 o.m. do određenog časa u Karanovac.— Ovo smatraj vrlo važnim i NAJHITNIJIM. Molim Te koristi sva moguća prevozna sredstva, pa i motorcikl i na vreme dođi na predkonferenciju.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 31, str. 64.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_64.htm Naređenje Komande bosanskih četničkih odreda od 2. marta 1943. komandantu odreda »Kočić« za prisustvovanje konferenciji radi usaglašavanja stavova o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Već 3. februara 1943. godine, major Vranješević je upoznao Vrhovnu komandu JVuO o činjenici da se bosanski četnici nalaze u službi njemačkog okupatora, ali i da su potpisali [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|sporazume o saradnji sa kvislinškim vlastima Nezavisne Države Hrvatske]]: {{izdvojeni citat| NEMCI Četnički odredi učestvuju u borbi zajedno sa Nemcima češće puta, ali na zasebnim sektorima. Pre našeg dolaska, Nemci su uspeli da u borbu protiv komunista uvode četnike tako, da im ovi osiguravaju krila i da se mešaju u komandovanje. Ovome se je odmah stalo na put, ma da sa dosta poteškoća. Po sebi se razume da se mnogo interesuju o tome, da li mi imamo kakve veze sa Dražom Mihailovićem — što mi odbijamo, navodeći da je to samo komunistička propaganda kako bi izazvali Nemce protiv nas, pa nas tako priklještene, uveli u svoje redove. Ipak, često puta Nemci čuju kako svi četnici pevaju »Od Topole pa do Ravne Gore« ili »Od Manjače pa do Ravne Gore«, »sve su straže generala Draže« itd., dakle jasno primećuju, ali moraju da trpe. Njihova nemoć oseća se. HRVATI Ovi se redovno predaju komunistima, gde god ovi na njih udare. Hrvatski oficiri nalaze spas u komunizmu. Zbog sporazuma sa Hrvatima, koji su ovi [četnički — prim.] odredi sklopili pre našeg dolaska, borbe sa Hrvatima ne vode se. Naprotiv, za većinu starešina i boraca može se reći, da su taj sporazum shvatili kao definitivan svršetak rata, pa i otuda javašluk i slaba disciplina. Sada, dok se ne raščisti sa komunistima, ovakvo stanje mora da ostane.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_27.htm Izveštaj majora Slavoljuba Vranješevića od 3. februara 1943. majoru Zahariju Ostojiću o vojno-političkoj situaciji u četničkim odredima zapadne Bosne i saradnji sa nemačkim i ustaško-domobranskim jedinicama]</ref>}} Vojvoda [[Vukašin Marčetić]], komandant puka »Manjača«, bio je takođe jedan od potpisnikâ sporazuma sa vlastima satelitske NDH. Tokom operacije »Weiss«, vojvoda Marčetić se povezuje i sa njemačkim okupatorom, konkretno sa [[117. lovačka divizija (Nemačka)|117. divizijom]]: {{izdvojeni citat|Posebno: [...] [[369. legionarska divizija|369. pješ. div.]] će prvo dovršiti borbe na [[Grmeč]]u. Uspostavljena veza sa četničkom grupom Marčetića, koja će preuzeti osiguranje vlastitog istočnog boka.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=315&roll=2263 NARA, T315, Roll 2263, frame no. 000670.] <br /> ({{jez-njem|"369. J.D. führt vorerst Kampfhandlungen in der Grmec durch. Verbindung mit Cetnikgruppe Marcetic aufgenommem, die Schutz der eigenen Ostflanke übernehmen will."}})</ref>|Ratni dnevnik 117. divizije, unos za 5. februar 1943.}} O (prinudnom) sadjejstvu 117. divizije sa četničkim odredima pod komandom kapetana [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] u [[Bitka za Konjic 1943.|bici za Konjic]], februara 1943. godine, nakon rata će posvjedočiti i general [[Alexander Löhr]]: {{izdvojeni citat|117. lovačka divizija, koja je prodirala od Ivan-sedla ka severozapadu, vodila je od početka teške borbe, pa je na kraju odbijena i odbačena. Jedan njen deo morao je da se spasava u Konjicu, koji je bio utvrđen i posednut od Italijana i četnika. Ovo mesto su partizani okružili i tako je došlo do toga da su se ovde, pod pritiskom događaja, borili na istom frontu Nemci i četnici – doduše odvojeni jedni od drugih italijanskim jedinicama. Konjic je doduše bio oslobođen iz okruženja sa trupama iz [[Sarajevo|Sarajeva]], ali je partizanima uspelo da se probiju preko Neretve i povuku svi bez izuzetka u severnu [[Crna Gora|Crnu Goru]].<ref>{{cite web|url=http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html | title = Записи Александра Лера, часопис СРПСКО НАСЛЕЂЕ, број 7/1998 | publisher = Srpsko-nasledje.co.rs |date=3. 1. 1943. | accessdate=4. 1. 2023. | archive-url = https://web.archive.org/web/20130216202528/http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html# | archive-date=16. 2. 2013 |url-status=dead | df = }}</ref>|General [[Alexander Löhr]], komandant Jugoistoka}} Tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]], četnici su bili obilno snabdijevani streljivom i hranom iz italijanskih i njemačkih magacina. Kapetan Vojislav Lukačević, koji se zajedno sa svojim četnicima tukao uz borbenu grupu »Anacker«, [[5. mart]]a iz [[Konjic]]a je javio majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] da mu »11« (tj. Nijemci) daju municiju, kao i da je vojvoda [[Dobroslav Jevđević]], sa svoje strane, zadužen za obezbjeđivanje logistike: {{izdvojeni citat|Vidim da je glavna tvoja briga kako ćemo sa 11. Verujem da si o njima dobio preterane izveštaje. Svaka njihova kolona koja nastupa ima najviše jednu trećinu Nemaca a ostalo su domobrani i po nešto ustaša. Oni sami ne mogu ništa da urade, toga su svesni. Ja mislim da je nama najpreči za sada cilj uništenje komunista i to što brže. Ne sme nas zateći iskrcavanje u borbi sa komunistima, a isto tako ne smemo početi borbu sa 11 dok komunisti nisu likvidirani a oni nisu likvidirani i pored uspeha koje smo postigli. Čvrsto sam ubeđen da nas 11 neće napasti sve dok se vode borbe sa komunistima te je strahovanje u tom pravcu preterano... Najvažnije i najbolje snabdevanje preko [[Sarajevo|Sarajeva]] koje neka Jevđo forsira. Dobio sam sinoć preko 11, 30.000 metaka obećali još čim im stigne neki transport koji očekuju u Sarajevo.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_2_71.htm IZVEŠTAJ KOMANDANTA KONJIČKE GRUPE OD 5. MARTA 1943. KOMANDANTU ISTAKNUTOG DELA ŠTABA DRAŽE MIHAILOVIĆA O BORBENOM RASPOREDU ČETNIKA I NEMACA NA SEKTORU KONJIC—JABLANICA]</ref>}} O isporuci municije jedinicama JVuO (najvjerovatnije o onoj koja je data kapetanu Lukačeviću), Komanda Jugoistoka je 7. marta javila vojnom vrhu u [[Berlin]]u: {{izdvojeni citat|– 7. mart 1943: Municija za četnike. Vrhovna komanda je obaviještena telegramom o isporuci 30.000 metaka četničkim jedinicama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=453 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000448.] <br /> ({{jez-njem|"Munition für die Cetniks: </br> An OKW/WFSt. ergeht eine Meldung betraf. der Übergabe von 30.000 Schuß Inft. Munition an Cetnikverbände."}})</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja Komande Jugostoka za mart 1943. godine (31.3.43.)}} [[File:Chetniks and German Officers meet in Bosnia, 1943.jpg|thumb|Sastanak njemačkih oficira sa četnicima u [[Bosna (regija)|Bosni]], [[1943]]. godina]] 9. [[Mart|ožujka]] 1943. godine, [[Fašizam|fašistički]] [[Poglavnik|duce]] [[Benito Mussolini]] šalje pismo [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]],<ref>''Tajna pisma Hitler – Mussolini (1940—1943)'', edicija Dokumenti i svjedočanstva (priredio i preveo: Dr Bogdan Krizman), Novinarsko izdavačko poduzeće (NIP), Zagreb, 1953, str. 78.</ref> vođi [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]], u kom navodi da je upoznat sa suradnjom njemačkih okupacionih trupa s četnicima: {{izdvojeni citat|Više tisuća četnika naoružali su, na lokalnoj bazi, komandanti talijanskih jedinica, da vode gerilu, za koju imaju, kao svi stanovnici Balkana, naročite sklonosti. Do danas su ti četnici suzbijali partizane vrlo odlučno. Upravo sam primio izvještaj. U njemu mi javljaju, da su njemačke snage, koje su uspostavile dodir sa četnicima u dolini gornje Neretve, pristale da surađuju s njima i da su naoružale četnike metcima i ručnim bombama.|[[Benito Mussolini]] u pismu [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]] (9. III 1943)}} O pristizanju Mussolinijeva pisma istog je dana javila i Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga: {{izdvojeni citat|''9. mart'' </br> Duče poslao pismo Hitleru, u kome zastupa mišljenje da su četnici i partizani neprijatelji Osovine. O tome je razgovarao i sa nemačkim ministrom spoljnih poslova. Priznaje da su Italijani do sada naoružali nekoliko hiljada četnika za gerilski rat protiv komunista i oni su se do sada energično borili protiv partizana. Ali, sada je Duče izdao energičnu naredbu, da se četnicima više ne daje oružje i da njih, nakon što se partizani poraze, treba razoružati. Na osnovu poslednjih vesti, na prostoru gornje Neretve Nemci su takođe stupili u kontakt sa četnicima i ostavili im patrone i ručne granate.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 9. marta 1943.}} Pošto је za katastrofalni poraz četnika u bici na Neretvi optužio Jevđevića, [[Petar Baćović|Baćovića]] i [[Bajo Stanišić|Baja Stanišića]] a istakao za primjer Vojislava Lukačevića, major Ostojić im је 10. marta naredio da se kod Italijana zauzmu za dozvolu o prebacivanju četnika na zapadnu obalu Neretve. Odgovarajući na optužbe, Jevđević i Ваćоvić istoga dana izvještavaju Mihailovića da је za proboj operativne grupe NOVJ kriv upravo Lukačević, te da Ostojić, komandujući iz [[Kalinovik]]a, nema pravu predstavu о toku događaja. Jevđević navodi: „Kada sam zvao delove Vrhovne komande da komanduju nа licu mesta, odgovorili su neljubazno da neće da radе sa okupatorom, tražeći u isto doba hranu, municiju, topove i vojsku od okupatora.“ Као argument da četnici moraju bespogovorno slušati naređenja okupatorskih oficirâ, vojvoda Jevđević navodi podatak da Nijemci i Italijani hrane i snabdijevaju municijom cjelokupnu masu četnikâ od 13.200 ljudi. Riječ je o 2000 četnika pod komandom Вајa Stanišića, 4.000 iz Lukačevićeve konjičke gruре, 6.000 pod komandom majora Petra Baćovića (hercegovački četnici) i 1.200 četnika kojima komanduje major Andrija Vesković. Jevđević Mihailoviću piše i da su okupatori dali toliko hrane da је on, na osnovu lažnog brojnog stanja, uspio da uštedi 110.000 obroka, kao i da su mu za posljednjih nekoliko dana isporučili 1.100.000 metaka.<ref>AVII, reg. br. 3/1, kut. 293, dep. 2248.</ref><ref>Branko Latas, Saradnja četnika i Nemaca u borbama protiv Glavne operativne grupe divizija NOVJ u dolini Neretve (februar — mart 1943), Prilozi Instituta za istoriju (br. 17), Sarajevo, 1980, str. 214.</ref> General [[Rudolf Lüters]], zapovjednik njemačkih trupa u NDH, piše u procjeni situacije od 16. marta 1943. da je „neprijateljski otpor protiv nemačkih divizija koje su napadale uglavnom slomljen“, te da je „operacija „[[Operacija Weiss|Vajs II]]“ u suštini završena“. O četničkim snagama u njemačkoj zoni operacija, general Lüters navodi: {{izdvojeni citat|Četničko pitanje nije se dalje zaoštrilo. U području [[114. lovačka divizija (Njemačka)|714. divizije]] nisu zabeležena nikakva prekoračenja u tuđu nadležnost. Četničko rukovodstvo se potčinilo naređenjima nemačkog Vermahta i potvrdilo svoju lojalnost. Četnici koji se nalaze na području [[118. lovačka divizija (Njemačka)|718. pešadijske divizije]], naročito u rejonu [[Zenica|Zenice]] i [[Han-Pijesak|Han-Pijeska]], neprijateljski se suprotstavljaju hrvatskoj državi i nemačkom Vermahtu i pokušavaju da izazovu nemire putem sabotaža i razoružavanja hrvatskih odreda. Divizije koje su učestvovale u operaciji „Vajs II“ jedinstveno se povoljno izražavaju o držanju četničkih jedinica. Dragocenim izviđačkim podacima i napadima za rasterećenje pomagali su našim jedinicama, mada ni u jednom slučaju nije sa nemačke strane tražena podrška.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_3_38.htm Procena vojno-političke situacije komandanta nemačkih trupa u NDH od 16. marta 1943. za period od 1. do 15. marta 1943. godine]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=372&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 000366—000367.] <br /> ({{jez-njem|"Die Cetnikfrage hat sich nicht weiter zugespitzt. Im Bereich der 714.J.D. sind keine Übergriffe zu verzeichen. Die Cetnikführung hat sich den Befehlen der deutschen Wehrmacht untergeordnet und ihre Loyalität versichert. Die im Bereich der 718.J.D. befindlichen Cetniks, besonders im Raum ZENICA und HAN PIJESAK stehen kroat. Staat und deutscher Wehrmacht feindlich gegenüber und versuchen durch Sabotageakte und Entwaffnung kroat. Abteilungen Unruhe zu stiften. Die im "Weiss II"–Einsatz befindlichen Divisionen äussern sich übereinstimmend günstig über das Verhalten der Cetnikverbände. Durch wortwolle Kundschafterdienste und Entlastungsangriffe haben sie der Truppe geholfen, obwohl in keinem Falle deutscherseits Unterstützung orboten worden war."}})</ref>}} U iscrpnom izvještaju<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 1015—1018.</ref> koji je [[5. maj]]a 1943. godine podnio [[SAD|američki]] [[Ured za strateške usluge]] (preteča današnje [[Centralna obaveštajna agencija|Centralne obavještajne agencije]]), sumiraju se rezultati netom završene operacije »Weiss«: {{izdvojeni citat|Krajem januara 1943. godine zajedničke nemačke, hrvatske, italijanske i četničke snage povele su veliku ofanzivu protiv jugoslovenske oslobodilačke armije. Neprijatelj je potpomognut od Drenovićevih četnika uspeo da potisne jugoslovenske patriote u Hercegovini i jugoistočnoj Bosni. Glavni udar u sadašnjoj neprijateljskoj ofanzivi vrše kombinovane četničke snage u Hercegovini (V.[ojislav] Lukačević, član Mihailovićevog glavnog štaba), u Crnoj Gori (Bajo Stanišić) i u Sandžaku (Pavle Đurišić, član Mihailovićevog glavnog štaba). Ishod ove borbe je još neizvestan. Partizani govore da su oni odneli pobedu, dok četnici insistiraju na tome da su gotovo potpuno očistili ove jugoslovenske krajeve od antifašističkih snaga. Tačno je, međutim, da su jugoslovenski antifašistički gerilci pretrpeli teške teritorijalne gubitke, ali daleko je od toga da su njihove snage uništene ili razbijene. Na drugoj strani, mnogo slavljeni četnici generala Mihailovića danas su angažovani u jednoj od najžešćih ofanziva za uništenje jugoslovenskih demokratskih snaga.}} === Četnički teror u Srbiji (1943) === {{main|Srbija u Drugom svetskom ratu|Zločini četnika u Drugom svjetskom ratu}} Mihailovićeva taktika u Srbiji se početkom 1943. sastojala u tome da organizuje i štedi svoje snage za "planirani narodni ustanak". Nemci navode da je izbjegavao svaki konflikt sa okupacionim trupama.<ref>NAW, T-78, Roll 332, 6289915, 919: Procjena situacije komande Jugoistoka za feburar 1943 (2. mart 1943.).</ref> Izveštaji Nedićeve vlade konstatuju da je četnička akcija gotovo svuda upravljena na obračunavanje sa komunistima, koje se sprovodi beskompromisno, do istrebljenja. Inače, četnici na sastancima sa narodom naređuju lojalno držanje prema domaćim vlastima i okupatorskoj vojnoj sili kao i "odricanje svake pomoći partizansko-komunističkim bandama".<ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 59/1—1, k. 22.</ref><ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 54/5—1, k. 22.</ref> 12. februara 1943. godine, kapetan [[Miloš B. Marković]], komandant Ariljske brigade iz sastava Požeškog korpusa JVuO, prenosi Mihailoviću ideju poručnika [[Zvonimir Vučković|Zvonka Vučkovića]] da iskoristi vezu sa njemačkim oficirom u cilju »gonjenja komunista«: {{izdvojeni citat|Po povratku sa puta iz štaba 1a sastao sam se sa Vučkovićem koji me je zamolio da Vas izvestim o sledećem: </br> U srezu Kačerskom nalaze se dve komunističke grupe, prva jačine 60 a druga oko 150 ljudi. Ove se grupe prebacuju i u Oplenački srez. Za likvidaciju ovih grupa potrebno mu je oko 300 ljudi, no kada bi ih skupio izazvao bi potere od strane okupatora. Ima jednu drugu mogućnost a to je da uputi Nemce da gone ove grupe. Posredno, no obazrivo ima vezu sa jednim od nemačkih komandanata, koji je izjavio gotovost za usluge svake vrste a naročito u gonjenju komunista. Zvonko će ga upotrebiti no ne uspeli to preduzeće sam potrebno.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_33.htm Izveštaj komandanta Ariljske brigade od 12. februara 1943. Draži Mihailoviću o borbama protiv pripadnika NOP-a u zimu 1942. godine i dostignutoj organizaciji u brigadi]</ref>}} Poručnik [[Predrag Raković]], u svojstvu komandanta 2. ravnogorskog korpusa JVuO, informiše 3. marta 1943. generala Mihailovića o tajnom sastanku sa nemačkim potporučnikom Krigerom: {{izdvojeni citat|Okupator, kako Nemci tako i Bugari svu svoju akciju uputili su na komuniste, na njihovo gonjenje i istrebljenje. U smislu depeše koju sam podneo G. Ministru, sastao sam se 2 marta t.g. na Savincu u jednoj šumi sa Nemačkim komandantom potporučnikom Krigerom iz Gor. Milanovca. Sastanak je izveden potpuno tajno. Na sastanak je od strane Nemaca došao potporučnik Kriger i njegov tumač. A sa naše strane bio sam ja i moj Načelnik štaba p.por. Lazarević. Tema razgovora bila je isključivo uništenje komunističkih bandi, na teritoriji koju obezbeđuje Nemačka jedinica iz Gor. Milanovca. Uglavnom dolazi u obzir komunistički vođa [[Milorad Labudović|Labud]] koji ima oko 150 komunista pod svojom komandom u okolini Rudnika, u srezovima: Kačerskom i Orašačkom. Utvrdili smo plan za ovaj rad. O izvođenju ove akcije detaljno sam se dogovorio sa Zvonkom noću između 2/3 - III t.g., u čemu smo postigli potpunu saglasnost.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 127, reg. br. 7/3 (S-X-12/4).</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_67.htm Izveštaj komandanta 2. ravnogorskog korpusa od 3. marta 1943. Draži Mihailoviću o borbi protiv pripadnika NOP-a i pregovora sa predstavnicima nemačkih okupacionih trupa]</ref>}} I u depeši od 23. marta, Raković piše da se ponovo sastao sa nemačkim komandantom iz G. Milanovca, te je dogovoreno da se za ubijene Nemce neće više paliti kuće redom, već "samo po našem spisku", partizanske, i samo će se partizani ubijati: {{izdvojeni citat|Hapšenje naših ljudi više neće biti na reonu nemačke komande G. Milanovac. Ako pogine okupatorski vojnik na ovome terenu neće se paliti redom kuće, već samo po našem spisku i to partizanske i samo će se partizani ubijati. [...] Dobio sam 5000 metaka za čišćenje moga reona od komunista.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića: 1. januar — 8. septembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 550.</ref>}} [[Datoteka:Četnici batinaju narod.jpg|thumb|Četnici batinaju seljaka u Srbiji.]] Koliki je bio teror koji su četnici sprovodili nad pristalicama [[NOP|pokreta otpora]] u području doline Zapadne Morave, Dragačeva i Takova, svedoči konstatacija u biltenu kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova: {{izdvojeni citat|Ilegalni odredi poručnika Vlaste Antonijevića, Dače Simovića, Milutina Jankovića, poručnika Vasića i kapetana Rakovića nemilosrdno ubijaju sve one koji su makar i jedan dan bili i sarađivali sa partizanima. Neki od ovih odreda vode tako bezumnu akciju da se njihova delatnost može ravnati sa radom običnih odmetnika.<ref>http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/102680-aak-Gornji-Milanovac-Luani.html</ref>|Izveštaj kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova (april 1943)}} Četnici su, poput okupatora, prema partizanima, njihovim simpatizerima i porodicama, primenjivali najsvirepije mere: {{izdvojeni citat|1) Protiv zaludele, potpuno obezglavljene i pomahnitale komunističke bande u šumi, sve određene starešine i svo nacionalno naoružano ljudstvo ima povesti beskompromisnu borbu za njihovo potpuno uništenje. Izuzetka u ovome pogledu ne može biti. 4) Ko se uhvati da nosi hranu ili druge potrebe komunistima, a to se tačno utvrdi, komandant brigade sa čije bi teritorije bio takav krivac, odmah će ga streljati i porodicu potpuno uništiti. Kuću spaliti, a stoku zapleniti za izdržavanje gorskih jedinica. 5) Ko se uhvati, a to se od strane komandanta brigade utvrdi, da je krio komuniste, primio u svoju kuću ili im slao makakva obaveštenja, biće najstrožije kažnjen. 6) Ko se uhvati i bude dokazano, da je neko lice videlo komuniste, a nije na najbrži način izvestilo najbližu četničku komandu, biće takođe kažnjeno, u čemu se komandantima brigada ostavlja puna inicijativa. 7) '''Ako u nekom selu bude ubijen makoji četnik, komandant brigade dotične teritorije odmah će streljati deset simpatizera'''.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%92%D0%B5%D1%9A%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%B4%D0%BD%D0%BE_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%B8_%D1%9A%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B0_4.9.1943. Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica 4.9.1943.]</ref>|Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica (4.9.1943).}} Zbog svega navedenog, mnogi ljudi koji su prišli četnicima na početku ustanka protiv sila Osovine, bili su razočarani preusmerenjem dejstava u borbu protiv partizana. Tako je britanski oficir za vezu Hadson zabeležio: "Nekoliko četničkih jedinica tražilo je da bude oslobođeno zadatka borbe protiv partizana".<ref name="Deakin2"/> === Zabrana sabotaža u Srbiji i učvršćivanje vezâ s Nijemcima na području NDH (1943) === {{main|Sabotaže u Srbiji u Drugom svjetskom ratu|Neil Selby}} [[Datoteka:Plakat o streljanju DM pristalica iz 1942.jpg|mini|Plakat o streljanju „50 DM pristalica“ zbog rušenja mosta na pruzi Požarevac - Petrovac na Mlavi iz decembra [[1942]].]] U Srbiji, iako su neke četničke pristalice vršile sabotaže, trpeći nemačke odmazde zbog toga, četničko vođstvo je posebno branilo ozbiljnije sabotaža na bitnim saobraćajnicama, pa su čak sprečavali britanske komandose na terenu da ih vrše: {{izdvojeni citat|[[Neil Selby|Major Selby]] imao zadatak da organizuje sabotaže i dotur materijala za iste; „Prema Selbyevim navodima, '''do sabotaža nije došlo zato što ih D.M., odn. njegovi komandanti na terenu na terenu još nisu odobrili'''.“<ref>NAW, T-313, Roll 482, 000544: Izvještaj obavještajnog odjeljenja Vojnog komandanta Jugoistoka o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca u noći 18./19. augusta 1943 (26. august 1943.).</ref>|Izvještaj nemačkog obavještajnog odjeljenja o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca (26. august 1943).}} U izvještaju potpukovnika Klamrotha iz Generalštaba njemačkih oružanih snaga, nakon inspekcijskog putovanja po Balkanu u avgustu 1943. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> konstatuje se da je general Mihailović najstrožije zabranio izvođenje sabotažâ protiv okupacione sile prije eventualnog savezničkog iskrcavanja. Pored toga, pominje se i to da su njemačke obavještajne strukture detaljno upoznate sa kretanjem četničkog komandanta i Vrhovne komande JVuO po Srbiji: {{izdvojeni citat|Pokret Draže Mihailovića: U Srbiji tinja latentni ustanak. Draža Mihailović je liderska priroda i veoma je aktivan. Svaki preuranjeni napad protiv okupacionih snaga u startu je strogo zabranjen. Trenutno se jedino vodi borba protiv komunista. Mora se očekivati jedinstveni napad na okupacione snage, uključujući sabotaže i prepade. Pretpostavlja se da je angloameričko iskrcavanje na Jadranu trenutak za to. Stav Draže Mihailovića prema Angloamerikancima opisan je na sledeći način: „Kao pomagači ste dobrodošli, ali ja ću sâm obnoviti Jugoslaviju!“ Nadzor nad Dražom Mihailovićem je dobar. Nemačke službe vrlo brzo saznaju za njegova boravišta koja neprestano menja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=638&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289888.] </br> ({{jez-njem|"b) Draga [sic!] Mihailowitsch Bewegung: </br> In Serbien schwelt der latente Aufstand. Draga Mihailowitsch ist eine Führernatur und sehr aktiv. Jedes vorzeitige Losschlagen gegen die Besatzungstruppen ist zunächst streng verboten. Zur Zeit nur Kampf gegen Kommunisten. </br> Mit dem einheitlichen Beginn von Sabotage, Überfallen usw. auf Besatzungstruppen muss gerechnet werden. Als Zeitpunkt dafür wird die Landung der Anglo–Amerikaner in der Adria vermutet. Die Einstellung des Draga Mihailowitsch den Anglo–Amerikanern gegenüber wird geschildert: "Als Helfer willkommen, aber ich selbst baue Jugoslawien wieder auf!" Die Überwachung des Draga Mihailowitsch ist gut. Die deutschen Dienststellen kennen sehr bald seine ständig wechselnden Standorte."}})</ref>}} Ipak, kako bi i dalje stvarao privid otpora i zadržao status saveznika, povremeno je inicirao bezazlene diverzije, koje neće izazvati nemačku odmazdu: {{citiranje|Udružite se sa apotekarima. Uzmite od njih praškova za kijanje, suzavce i supervodonik. Na igrankama svrabeće praškove. Upućujte preteća pisma, uznemiravajte telefonom, stvarajte svuda strah i zabunu.<ref name="Kosta Nikolić 2004">Bojan Dimitrijević - Kosta Nikolić: Đeneral Mihailović - biografija, Beograd : Institut za savremenu istoriju, 2004, str 378-9.</ref>|[[Draža Mihailović]] naređuje „misteriozne” sabotaže po gradovima septembra 1943.}} 1. avgusta 1943. godine, komandant njemačkih trupa u Hrvatskoj (tj. [[NDH]]) general [[Rudolf Lüters]] na sljedeći način interpretira četničko držanje nakon završetka [[Operacija Schwarz|operacije Schwarz]]: {{izdvojeni citat|Stav četnika s obje strane rijeke Bosne te na području između rijekâ Bosne i Une i Sane i dalje se može opisati kao lojalan, iako ustaška politika – koju je hrvatska vlada u posljednje vrijeme iznova naglasila – nije ostala bez uticaja na njihovo stajalište, što je rezultiralo određenom suzdržanošću prema komunističkim bandama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=357&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000352.] </br> ({{jez-njem|"Die Haltung der Cetniks beiderseits der Bosna und zwischen Bosna und Una–Sana kann noch als loyal bezeichnet werden, obwohl der wohl der in letzter Zeit seitens der kroat. Regierung wieder betonte Ustascha–Kurs nicht ohne Ruckwirkung auf ihre Haltung geblieben ist und sich Zurückhaltung gegen die kommunistischen Banden zeigte."}})</ref>|Mjesečni izvještaj komandanta njemačkih trupa za jul 1943. upućen štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]}} Kao paradigmatične za držanje spram nastupajućih njemačkih trupa mogu se uzeti preporuke iz naređenja kapetana Jovana Dabovića, komandanta Ličko-kordunaške četničke oblasti, upućene 6. septembra 1943. godine kapetanu Dušanu Đakoviću: {{izdvojeni citat|NAREĐUJEM 1) Svi komandanti narediće svima svojim jedinicama i patrolama da, ako Nemci budu naišli na njihov reon dejstva, ne otvaraju vatru i da se drže pasivno sve do mog daljeg naređenja. 2) Kada bude primećen dolazak Nemaca da se jedinice povlače u šume i da sa njima izbegavaju dodir. 3) Ako se desi da se neka jedinica, patrola ili pojedinac nađe u takvoj situaciji da Nemce ne može izbeći pri dodiru sa njima da kaže da se bori protivu komunizma. Napominjem ovom prilikom da su se Nemci prema četnicima u Hercegovini poneli vrlo korektno.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dok. br. 42, str. 81.</ref><ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dokument br. 202, strane 942—943.</ref>}} 18. rujna 1943. godine, poručnik Lippert iz Obavještajnog odjela [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] sastavlja izvještaj o posjetu poručnika [[Milana Cvjetićanina]], komandanta Bosanskog korpusa „[[Gavrilo Princip]]” [[Dinarska četnička divizija|Dinarske četničke divizije]] JVuO, kojega je [[Kapitulacija Italije|kapitulacija Italije]] zatekla na liječenju u [[Split]]u. Tom prilikom, Cvjetićanin nedvosmisleno poentira: {{izdvojeni citat|Mi četnici znamo da se samo uz pomoć njemačkih trupa može postići efikasno uništenje bandita, jer smo mi četnici za to isuviše slabi.<ref>[https://znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.], str. 273.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=984&rec=313&roll=483 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000981.] <br /> ({{jez-njem|"Wir Cetniks wissen, dass nur durch die deutschen Truppen eine wirksame Vernichtung der Banditen erfolgen kann, da wir Cetniks hierzu zu schwach sind."}})</ref><ref>[https://pescanik.net/pismo-citateljima-blica-i-gledateljima-serije-ravna-gora/ Boris Dežulović: Pismo čitateljima Blica i gledateljima serije “Ravna gora”]</ref>}} [[Datoteka:Marsz wojsk niemieckich w Dalmacji (2-515).jpg|mini|Četnici Dinarske divizije u mimohodu pored motorizovane kolone njemačke 114. divizije (Dalmacija, septembar 1943).<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2018/01/bk0306.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0306 | Photo | 114. Jäger-Division]</ref>]] Nakon [[Kapitulacija Italije u Jugoslaviji|kapitulacije Italije]] [[8. septembar|8. septembra]] [[1943]]. sve četničke snage iz italijanske okupacione zone su, nakon [[Antiosovinska ofanziva JVuO 1943.|sporadičnih sukoba]], uspostavile punu saradnju sa novouspostavljenim nemačkim okupacionim vlastima.<ref>Vidi: [[s:Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade|Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade]], [[s:Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.|Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.]], [[s:Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.|Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.]], itd.</ref> Mihailović je 7. oktobra 1943. naređivao svojim četnicima borbu protiv partizana u Sandžaku "po svaku cenu" i nesukobljavanje sa Nemcima "po svaku cenu".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_9.htm Naređenje Draže Mihailovića od 7. oktobra 1943. komandantima kopusa u zapadnoj Srbiji za mobilizaciju ljudstva i borbu protiv NOVJ u Sandžaku]</ref> Poručnik [[Jovan Pupavac]] pojašnjava u pismu upućenom 10. februara 1944. komandantu Zapadne Bosne JVuO majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]] kako je tekao proces prilaženja četnikâ pod komandom vojvode Momčila Đujića njemačkoj okupacionoj sili: {{izdvojeni citat|Dinarsku oblast sam napustio iz sledećih razloga: 1) Posle propasti Italije u Dalmaciju su došli Nemci. Komandant Dinarske oblasti pop Đujić stupio je u saradnju sa njima, najpre preko [[Mane Rokvić|Mane Rokvića]] koji je došao sa njima iz [[Bosanski Petrovac|Bosanskog Petrovca]]. Kasnije je delegirao kod štaba 114. Nemačke divizije svoga načelnika štaba kapetana Mijovića Novaka. Ljudstvo je postalo Nemačka milicija, primajući od njih redovnu hranu, municiju i dopunu oružja. Nemci su vrlo rado primili saradnju četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_73.htm Izveštaj komandanta 1. brigade Bosanskokrajiškog četničkog korpusa od 10. februara 1944. komandantu korpusa o saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji]</ref>}} U odgovoru koje je 4. oktobra 1943. poslalo Obavještajno odjeljenje 114. lovačke divizije, odbacuju se navodi iz telegrama poslatog od strane štaba 15. brdskog korpusa, u kojem se vojvoda [[Momčilo Đujić]] optužuje za prepade na njemačke trupe i u kojem se traži njegovo hapšenje. Nasuprot takvom zahtjevu, za komandanta [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]] se tvrdi sljedeće: „Uvjerljiva obavještenja i dokumenti nedvojbeno ukazuju da se Đujićeva četnička grupa u dosadašnjoj borbi protiv komunizma pokazala kao pouzdana... Sabotažni akti i prepadi na njemačke trupe dosad se nijesu događali.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=792&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000788.] <br /> ({{jez-njem|"Nach hiesigen sicheren Nachrichten und einwandfreien Unterlagen ist die Cetnikgruppe des Vojvoden Djujic im Kampf gegen die kommunistische Aufstandsbewegung bisher als zuverlässig zu bezeichnen. </br> Sabotageakte und Überfälle gegen die Deutsche Wehrmacht sind bisher nicht erfolgt."}})</ref> U poređenju sa oružanim snagama NDH, obavještajni oficiri 114. divizije Wehrmachta daju i mnogo povoljniju ocjenu za učinkovitost četnika: „Hrvatske trupe i ustaše, već zbog svoje brojnosti, ne mogu predstavljati značajniju podršku; osim toga, njihova borbena vrijednost je poznata. Četnički odredi su se dosad svuda pokazali kao izuzetno aktivni i pouzdani.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=793&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000789.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroatische Wehrmacht und Ustaschaverbände im Bereich sind schon rein zahlenmässig keine nennenswerte Unterstützung; darüber hinaus ist deren Kampfwert hinreichend bekannt. Die Cetnikverbände erweisen sich bisher überall als äusserst rege und zuverlässig."}})</ref> [[File:Četnički komandant u zapadnoj Bosni Uroš Drenović s nemačkim oficirima na terenu.jpg|thumb|Vojvoda [[Uroš Drenović]] (desno), četnički zapovjednik u [[Zapadna Bosna|zapadnoj Bosni]], zajedno sa njemačkim oficirima na terenu.]] U jesen 1943. godine, Vrhovna komanda Vermahta konstatuje prestanak bilo kakve aktivnosti DM protiv njih: {{izdvojeni citat|U jesen 1943. Titov pokret sve je više uzimao maha, a Mihailovićev pokret bio je potisnut na teritoriju Srbije. Komunisti nisu primali samo pomoć od sovjetske Rusije, nego sve više i od Engleza. Italijanska armija je kapitulirala. U ovakvoj novonastaloj situaciji četnički pokret bio je prisiljen da preispita svoj stav prema nemačkoj okupacionoj sili… Bilo kako, od tog vremena prestali su svi napadi Mihailovićevih ljudi protiv nemačke okupacione sile.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Četnici u Hercegovini su počeli sarađivati sa njemačkim nadležnim komandama odmah po ulasku njihovih trupa u bivšu italijansku okupacionu zonu: {{izdvojeni citat|Banda koja je napadala u području sjeverno od [[Bileća|Bileće]] i ojačana na oko 1200 ljudi ([[10. hercegovačka udarna brigada|X herceg. brigada]]), uz potporu 800 četnika je odbačena natrag na sjever.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1081&rec=313&roll=190 NARA, T311, Roll 195, frame no. 7450860.] <br /> ({{jez-njem|"Die im Raum N Bileca angreifende und auf etwa 1200 Mann verstärkte Bande (X.He.Brig.) mit Unterstützung von 800 Cetniks nach N zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 18. septembar 1943. godine}} {{izdvojeni citat|SS-divizija „Prinz Eugen“: Komunistička grupa (jačine 1.200 ljudi), koja je sa sjevera nastupala ka Bileći, odbačena je ka sjeveru akcijom 6. čete 2. SS brdskog puka ojačane sa 800 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=483&broj=293 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000290.] <br /> ({{jez-njem|"Von Norden gegen Bileca vordringende komm. Gruppe (1200) durch herangeführte 6./SS 2 und 800 Cetniks nach Norden zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj 15. brdskog korpusa za 18. septembar 1943.}} {{izdvojeni citat|U oblasti [[Stolac|Stoca]], kao što je već napomenuto, Stolačka i [[Ljubinje|Ljubinjska]] četnička brigada su u saradnji sa našim trupama postigle uspjeh protiv glavnine Desete herceg. brigade.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=636&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000631.] <br /> ({{jez-njem|"b.) Cetniks: </br> Im Raum von STOLAC hat, wie bereits erwähnt, im Zusammengehen mit eigenen Truppen die Cetnikbrig. von STOLAC und LUBINJE gegen die Hauptkräfte der X-herzeg.Brig. Erfolge erzielt."}})</ref>|Komanda 21. brdskog korpusa, Obaveštajno odeljenje, izveštaj o stanju, 27. septembar 1943.}} U izvještaju [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS brdske divizije Prinz Eugen]] od 10. oktobra 1943. godine, poslatom štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], pohvaljuje se lojalno držanje koje su, do tog trenutka, formacije [[Hercegovina|hercegovačkih]] četnikâ pokazale spram njemačkih okupacionih jedinica: {{izdvojeni citat|Četnici: Za borbu protiv komunista u istočnoj Hercegovini mobilisane su jače snage u okruzima [[Trebinje]], [[Bileća]], [[Stolac]] i [[Nevesinje]]. Dosadašnja iskustva s hercegovačkim četnicima mogu se ocijeniti dobrim, a njihovo držanje prema vlastitim trupama lojalnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1335&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001329.] <br /> ({{jez-njem|"Cetniks: Zur Bekämpfung der Kommunisten in der Ost–Herzegowina wurden in den Bezirken Trebinje, Bileca, Stolac u. Nevesinje stärkere Kräfte mobilisiert. Die bisherigen Erfahrungen mit den herzegowinischen Cetniks können als gut, das Verhalten gegenüber der eigenen Truppe kann als loyal bezeichnet werden."}})</ref>}} U odlomku iz mjesečnog izvješća SS divizije »Prinz Eugen«, inače njemačke elitne postrojbe na teritoriji okupirane Jugoslavije, sastavljenog 5. septembra 1943, blagonaklon stav četnika na divizijskom području (Hercegovina) opisan je na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Srbi [četnici — prim.] su se, djelimično, nastavili dokazivati ​​kao '''najpouzdaniji saveznici u borbi protiv crvenih bandi''', a time i protiv komunizma. U borbi protiv bandita uvijek su spremni sarađivati ​​s njemačkim Wehrmachtom, pa čak i podvrgnuti se njegovoj komandi.<ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 307.</ref><ref>[https://www.znaci.org/NARA/T315.php?broj=1272&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001266.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben haben sich z.T. weiterhin als die zuverlässigsten Verbündeten im Kampf gegen die roten Banden und damit gegen den Kommunismus erwiesen. Im Kampf gegen die Banditen sind sie jederzeit bereit, mit der deutschen Wehrmacht zusammenzugehen und sich ihr sogar zu unterstellen."}})</ref>|Mjesečni izvještaj 7. SS divizije XV brdskom armijskom korpusu za avgust 1943. godine}} U četničkim izvorima se potvrda ovih navodâ nalazi u naređenju koje je kapetanu Dušanu Đakoviću 6. septembra 1943. uputio potpukovnik [[Slavko Bjelajac]] (pseudonim »Nikola Dekić«), komandant Ličko-kordunaške četničke oblasti. Informišući svog podređenog oficira o ogromnim partizanskim gubicima u [[Bitka na Sutjesci|bici na Sutjesci]], Bjelajac zapisuje: {{izdvojeni citat|Po podatcima koje imamo partizani su kod Sutjeske strašno tučeni. Tvrdi se da su imali 5.000 mrtvih te da su samo naši s mrtvih lješeva partizanskih skinuli oko 200 puškomitraljeza. Četnici u Hercegovini drže pored ostalih mjesta i [[Kalinovik]], [[Foča|Foču]], i [[Čajniče]]. Ustaše su u [[Goražde|Goraždu]]. Njemci se također nalaze u Hercegovini. Dozvolili su bez ikakovih uslova da se na reonu svakog sreza može nalaziti i kretati 400 četnika (jednoj četničkoj grupi dali su 300 pušaka). <br /> U opšte izuzev situacija Hercegovine, Crne Gore, i Istočne Bosne stoji vrlo dobro. <br /> Ove podatke iz Hercegovine javljam Vam radi orjentacije. A u koliko se tiče Njemaca tek da naše stanovništvo zna da ih se ne treba plašiti i da neće vršiti represalije nad mirnim stanovništvom. <br /> Njemci govore u Hercegovini protiv Italijana i kažu da su oni spriječili širenje Srbije do rijeke Bosne protiv volje Njemaca. Optužuju Italiju da je ona dovela Pavelića na vlast. (To sve može i nemora biti tačno). <br /> Naši su zarobili čuvenog [[Nurija Pozderac|Nuriju Pozderca]] i [[Simo Milošević|Simu Miloševića]] u Hercegovini i streljali ih.<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knj. 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. br. 203, str. 946.</ref>}} Novembra 1943, Nijemci nabrajaju koje su se sve četničke vojvode u NDH upustile u saradnju s njima, kao npr.: [[Mane Rokvić]] („izjašnjava se za Nemačku i u slučaju neprijateljskog iskrcavanja stoji sigurno na našoj strani“), [[Momčilo Đujić]] („Ljotićev pristalica“ čijim „prisluškivanjem je više puta dokazano da je slao lažne izveštaje D. M. kako bi se izvukao ispod njegovog uticaja“), [[Uroš Drenović]] („nepomirljiv protivnik komunista“; „više od godinu dana sarađuje otvoreno sa nemačkim Vermahtom“) i drugi.<ref name="ReferenceA"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Cetnikführer, mit denen zusammengearbeitet wurde: </br> Vojvode Rokvic. Energischer Führer der ohne Unterbrechung rückhaltlos mit der deutschen Truppe zusammenarbeitet. Bekennt sich zu Deutschland und steht im Falle einer feindlichen Landung sicher auf unsere Seite. </br> Vojvode Djujic, Ljotic–Anhänger. DM. sucht ihn durch ständigen Druck zu beeinflussen. Durch Überwachung ist bereits mehrfach nachgewiesen, dass Djujic falsche Meldungen an DM. abgesetzt hat, um sich seinem Einfluss zu entziehen. Djujic wird seitens der. Div. im bewusster Übertreibung als besonders aktiver Kämpfer gegen den Kommunismus in Verbindung mit der deutschen Wehrmacht herausgestellt. </br> Vojvode Drenovic. Gerade Persönlichkeit, unversöhnlicher Kommunistengegner (kommunistische Untaten an seiner Ehefrau, die den Tod herbeiführten), bezeichnet sich als Beschützer seiner pravoslavischen Volksgenossen. Arbeitet länger als 1 Jahr offen mit deutscher Wehrmacht zusammen. Von DM. angestrebte Beeinflussung bisher ohne Erfolg."}})</ref> U ovom strogo povjerljivom izvještaju, obavještajni oficiri XV brdskog armijskog korpusa dopisuju još i sljedeće: „Čitav niz drugih četničkih vođâ na području južno od [[Bihać]]a, neumoljivi su protivnici komunizma i dobri vojnici. Svi su se istakli u saradnji sa [našim] trupama, a kao svoj zadatak označavaju zaštitu pravoslavnog stanovništva od uništenja.“<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 44, str. 86.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Eine Reihe weiterer Cetnikführer im Raum südl. Bihac unerbittliche Kommunistengegner und gute Soldaten haben sich in der Zusammenarbeit mit der Truppe bewährt, und sehen es als ihr Ziel an, den pravoslavischen Volksteil vor der Ausrottung zu bewahren."}})</ref> U izvještaju [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. godine zaključuje se da bi osiguranje dugih linija snabdijevanja bez četnika bilo „nezamislivo“.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=343&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000339.] <br /> ({{jez-njem|"Die Sicherung der langen Nachschubwege der Division ist ohne Unterstützung det zugeteilten Cetnik–Stützpunkte, wenn nicht ausreichend deutsche Kräfte oder kampffähige kroatische Truppen zur Verfügung gestellt werden, undenkbar."}})</ref> 19. novembra 1943. potpisani su i na snagu stupaju prvi [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta]], koji četnicima nameću obavezu "da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih".<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm</ref> 30. novembra 1943. godine [[Dragoljub Draža Mihailović|general Mihailović]] naređuje [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubi Patku]], komandantu Timočkog korpusa, da protera britanskog majora Erika Grinvuda koji hoće da vrši akcije protiv Nemaca bez njegovog dopuštenja: {{izdvojeni citat|Kod vas je tamo engleski major Grinvud sa telegrafistom. To je posledica prosjačenja materijala. Nije došao da vas pomogne u materijalu već da uništi naša sela za neku sitnu sabotažu. '''Naređujem da Grinvuda sa celom pratnjom najurite kao kučku''' po mom naređenju jer je pošao na teren bez mog odobrenja. Ponavljam najurite ga kao kučku i izvestite.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_3_42.htm</ref>|Depeša generala Mihailovića Ljubi Patku od 30. novembra 1943.}} Saveznički komandant Sredozemlja uskoro i sam uviđa da se Mihailović bavi sporednim aktivnostima, uz izbegavanje da preduzme nešto na komunikacijama vitalnim za [[Saveznici|Saveznike]] i za Nemce. Stoga je [[9. decembar|9. decembra]] [[1943]]. poslao [[Dragoljub Mihailović|Mihailoviću]] telegram kojim zahteva izvršenje specifikovanih napada na komunikacije, a koji počinje rečima: {{izdvojeni citat|Sloboda kojom se Nemci služe železničkim prugama od Grčke do Beograda za prevoz i izdržavanje trupa nepodnošljiva je.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_250.htm, Obaveštenje brigadira Armstronga od 9. decembra 1943. Draži Mihailoviću o zahtevu Komande britanskih trupa na Srednjem istoku da četnici izvrše dve sabotaže protiv Nemaca]{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd - prilog II</ref>}} === Potpisivanje ugovora o saradnji četnika i Vermahta u Srbiji (1943-1944) === {{Poseban članak|Ugovori o saradnji četnika i Vermahta}} [[Datoteka:Zone odgovornosti četnika, prema sporazumu sa Nemcima.png|thumb|Zone odgovornosti četničkih komandanata u okupiranoj Srbiji, prema sporazumu sa Nemcima 1943. [[Jevrem Simić]] i [[Nikola Kalabić]] (roze), [[Vojislav Lukačević]] (plavo), [[Ljuba Jovanović Patak]] (zeleno) i [[Mihailo Čačić]] (sivo).]] [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za Jugoistok, inicirao je pregovore koji će rezultirati potpisivanjem [[Ugovori o saradnji između JVuO i komande Jugoistoka|ugovora o zajedničkoj borbi]]. Mihailović je polovinom novembra 1943. svojim komandantima naredio da sarađuju sa Nemcima; on sam nije mogao javno da stupi u saradnju "zbog raspoloženja naroda".<ref>https://www.znaci.org/images/ktb_okw_III_6_1304.jpg KTB OKW (Kriegstagebuch des Oberkommando der Wehrmacht) - Ratni dnevnik vrhovne komande Vermahta, šesta knjiga</ref> Ugovore su to potpisivali ovlašćeni Mihailovićevi komandanti i ljudi iz vojnog rukovodstva. Prvi ugovor o saradnji potpisan je 19. 11. 1943. između [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]], komandanta Mileševskog korpusa JVuO i nemačkog komandanta Jugoistoka koga je predstavljao fon Frede, glasio je: {{Wikisource|Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.}} {{izdvojeni citat| 2) Primirje treba da bude pretpostavka za zajedničku borbu protiv komunista. 4) Obaveza Lukačevića da nijedan pripadnik njemu potčinjenih jedinica neće delovati na strani sila koje su u ratu sa Nemačkom. 5) Prepuštanje područja borbenih dejstava četničkim odredima radi samostalnog vođenja borbe, koju vodi i nemački Vermaht. 6) Uključivanje četničkih odreda prilikom većih zajedničkih operacija pod nemačko zapovedništvo. U tom periodu nemačko vodstvo izdaje borbene naloge četničkim odredima. 8) Razmena štabova za vezu. 9) Isporuke nemačke municije radi sprovođenja zajedničkih borbenih zadataka u skladu sa vojnim potrebama. 10) Sporazum se mora držati u tajnosti.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_260.htm SPORAZUM IZMEĐU KOMANDANTA JUGOISTOKA I MAJORA VOJISLAVA LUKAČEVIĆA OD 19. NOVEMBRA 1943. O SARADNJI ČETNIKA SA NEMAČKIM TRUPAMA U BORBAMA PROTIV NARODNOOSLOBODILACKE VOJSKE JUGOSLAVIJE]</ref>|Sporazum Nemaca i majora [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] (19. 11. 43.)}} 27. novembra je potpisan ugovor sa [[Nikola Kalabić|Nikolom Kalabićem]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_262.htm Sporazum od 27. novembra 1943. između pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> U narednim nedeljama ugovori su potpisani i sa drugim komandantima korpusa od operativne važnosti. Iako Mihailović lično nije potpisao ni jedan ugovor, ovim ugovorima je bio pokriven veći deo nemačke okupacione zone u Srbiji. {{izdvojeni citat|Ovaj ugovor, kao i buduće mjere, trebalo bi da se baziraju na međusobnom povjerenju i volji da se komunizam uništi, zemlja umiri a Srbiji omogući stabilna budućnost u okvirima Evrope oslobođene od komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=974&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frames no. 000969—000970: Sporazum između Krajskomandanture Zaječar i potpukovnika Ljube Jovanovića Patka o nenapadanju i saradnji u borbi protiv NOVJ (23./25. decembar 1943.)] </br> ({{jez-njem|"Diese Vereinbarung sowie die zukünftigen Massnahmen sollen getragen sein vom gegenseitigen Vertrauen und dem Willen, den Kommunismus zu vernichten, das Land zu befrieden und Serbien einer geordneten Zukunft im Rahmen eines vom Kommunismus befreiten Europas entgegenzuführen."}})</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Ljuba Jovanović Patak|Ljube Jovanovića Patka]] o borbi protiv partizana u Srbiji (decembar [[1943]]).}} Generalna tendencija priklanjanja Mihailovićevih četnikâ okupacionoj vojnoj sili bila je primijećena 28. XI 1943. i od strane njemačke Komande Jugoistoka: {{izdvojeni citat|Srbija: U oblasti Kruševca borbe između [četnika] DM i komunista. Kod četnika znaci približavanja Vermahtu, verovatno zbog nestašice municije.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&broj=639&roll=485 NARA, T313, Roll 485, frame no. 000636.] </br> ({{jez-njem|"3.) Serbien: </br> Raum Krusevac: Kampf zwischen DM u. Komm. Bei Cetniks Anzeichen für Annäherung an dt. Wehrmacht vermutl. Mun. Mangel."}})</ref>|Dnevni izveštaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 28. novembar 1943.}} 30. novembra 1943. godine i poručnik Milorad Vasić moli generala Mihailovića da mu odobri vezu sa Nijemcima, u cilju opskrbe streljivom, garantujući mu potpunu diskreciju u radu: {{izdvojeni citat|Molim da mi dozvolite da ovu priliku iskoristim i dobijem municiju i ostalo, što mi je neophodno potrebno, a da pritom čast organizacije i Vaš autoritet u narodu ne bude ničim povređen.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 11690—11691.</ref><ref>Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji (1943-1944), Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 344.</ref>}} Ugovori su bili u znatnoj meri tipizirani, nalik na sporazum između vojnog zapovednika Jugoistoka i inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića: {{izdvojeni citat|Cilj sporazuma je zajednička borba protiv komunističkih partizana, pa će stoga sve jedinice DM-četnika, potčinjene pukovniku Jevremu Simiću, biti uključene u borbu nemačke i bugarske vojske, kao i srpskih vladinih trupa, protiv komunista. U vezi s tim predviđa se uspostavljanje zajedničke obaveštajne službe kao i uzajamna podrška.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%83%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B0_%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%B8_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%BD%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_23.1.1944 Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.]</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]] (januara [[1944]]).}} Komandant Jugoistoka i [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] [[Maksimilijan fon Vajhs|fon Vajhs]] izdao je [[21. novembra]] [[1943]]. uputstvo o saradnji sa četnicima koje, između ostalog, predviđa izručenje Saveznika ("da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih"). Fon Vajhs upozorava da se "lojalna orijentacija pojedinih četničkih odreda ne sme uopštiti", jer neki još uvek izvode prepade i sabotaže, ali "propagandu protiv četničkog pokreta treba obustaviti", do daljnjeg.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm Objašnjenje komandanta Jugoistoka od 21. novembra 1943. o cilju i načinu sklapanja sporazuma sa četničkim komandantima]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/291.htm Karl Hnilicka: DAS ENDE AUF DEM BALKAN 1944/45], Musterschmidt-Verlag Göttingen, strana 268</ref> Sporazum između Vermahta i četničkog komandanta [[Mihajlo Čačić|Mihajla Čačića]], komandanta Ravaničke brigade JVuO, uključuje i hvatanje [[rudar]]a koji su pobegli u šumu, i njihovo vraćanje u [[rudnik]]e uglja.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_264.htm Sporazum komandanta Jugoistoka sa komandantom Ravaničke brigade od 14. decembra 1943. o saradnji četnika sa nemačkim trupama u borbama protiv NOVJ]</ref> Sporazum Vermahta i [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]], inspektora odreda Draže Mihailovića, predviđa da "četnici DM stavljaju na raspolaganje snagama poretka svoje podatke i svoju obaveštajnu službu" za borbu protiv partizanskog pokreta.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_267.htm Izveštaj Abver-grupe od 23. januara 1944. o sklopljenom sporazumu između vojnoupravnog komandanta Jugoistoka i inspektora četničkih jedinica u Srbiji]</ref> Sporazum Vermahta i potpukovnika Ljube Jovanovića, vođe Dražinih odreda u okrugu [[Zaječar]], četnicima omogućuje punu sloboda kretanja "danju i noću na celom području na koje se odnosi sporazum".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_266.htm Sporazum između Krajskomandanture u Zaječaru i komandanta Timočkog korpusa od 25. decembra 1943. o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> {{izdvojeni citat|Srbija i Hrvatska: kao i ranije, na ovom prostoru stoje dva suprotstavljena tabora — komunistički pod Titom i nacionalistički pod generalom Mihailovićem. Zbog brojčane premoći i veće borbene vrijednosti, komunisti su u posljednje vrijeme zadali nacionalistima niz teških udaraca. To je rezultiralo u traženju njemačke pomoći od strane nekoliko D.M.-komandanata. Već je došlo i do niza sporazuma, kojima se D.M.-jedinice obavezuju na obustavljanje neprijateljstava protiv Wehrmachta, čime im se omogućuje nesmetana borba protiv komunista.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=900&rec=311&roll=175 NARA, T-311, r. 175, s. 895: Prikaz neprijateljskog stanja u Sredozemlju od strane generalštabnog majora Varnstorfa (Warnstorff) – dodatak zabelešci sa sastanka kod načelnika štaba Grupe armija „E“ od 9. decembra 1943.] </br> ({{jez-njem|"Serbien–Kroatien: Hier stehen sich nach wie vor die nationalen Kräfte des Draca Michaylovic[sic!] und die kommunistischen Kräfte des Tito gegenüber. Infolge der zahlenmässigen und in Bezug auf die Kampfstärke starken Uberlegenheit der kommunistischen Verbände ist in der letzten Zeit DM mit seinen Kräften stark angeschlagen worden. Dies hatte zur Folge, dass verschiedene DM–Führer mit ihren Verbänden Anlehnung an die deutsche Besatzungsmacht suchten. Es sind bereits Abmachungen zu Stande gekommen, auf Grund deren DM–Verbände ihre Kampfhandlungen der deutschen Wehrmacht gegenüber einstellen und ihnen ungestörte Kampfführung den Kommunisten gegenüber zugesichert wurde."}})</ref>|Nemački prikaz stanja u Sredozemlju od 9. decembra 1943.}} Njemački opunomoćeni general u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] [[Edmund Glaise von Horstenau]] opisuje u ratnom dnevniku kontekst u kom dolazi do potpisivanja ovih ugovorâ: {{izdvojeni citat|Izgleda da je Srbija najmirnija zemlja na Balkanu, a neko reče da je ona čak i najmirnija zemlja u Evropi. Činjenica je da stanje u NDH ne može da se uporedi sa stanjem u Srbiji iako se i u Srbiji događaju neprijatne stvari... Draža Mihailović je iskoristio opšte stanje, pa su naši oblasni komandanti sklopili ugovore sa pojedinim četničkim vođama.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 412.</ref>}} I prije nego je došlo do parafiranja ugovorâ, kapetan [[Dušan Radović (četnik)|Dušan Radović]], komandant Zlatiborskog korpusa JVuO, obavijestio je 18. novembra 1943. generala Mihailovića da njemačke i bugarske okupacione trupe, uz velike poteškoće, nastoje zaustaviti ofanzivu snaga NOVJ nadomak [[Užice|Užica]], kao i da im četničke jedinice pod njegovom komandom pružaju značajnu borbenu pomoć, tj. napadaju partizane kako bi oslabili njihov pritisak na okupatora. Iz izvještaja se vidi i da je ravnogorski kapetan Milorad Mitić bio zadužen za održavanje kontakatâ s Nijemcima: {{izdvojeni citat|Noću, 17/18 ov.m-ca oko 21,30 časova, komunisti su jačim snagama napali Bugare i Nemce u Kremnima i posle osmočasovne borbe komunisti su potpuno razbili oko 1800 Bugara i 200 Nemaca... Bugari se u najvećem neredu i bez oružja povlače za Užice. Beže glavom bez obzira. Tenkove su odvukli za Užice, dok je izgleda bugarska artilerija pala u ruke partizanima. U momentu pisanja ovog izveštaja jedan izvesni deo Bugara, koji se organizovano povlači, vodi borbu sa komunistima u Biosci. Naši delovi stupili su u borbu kod Bioske iz pravca s. Kneževići. Mišljenja sam da će u toku današnjeg dana pasti i Bioska i da će komunisti navaliti za Užice. Ja gde god mogu napadaću. Stanje je vrlo ozbiljno! Kapetan Mitić, presvučen u civilno odelo, viđen je u Užicu sa Nemcima. Posle je u jednom nemačkom automobilu otišao kako kažu za Beograd kamo ga Vi šaljete radi hvatanja neke veze i sporazuma. Ova se vest širi naglo.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_34.htm Izveštaj komandanta Zlatiborskog korpusa od 18. novembra 1943. Draži Mihailoviću o borbama četnika i nemačkih i bugarskih jedinica protiv NOVJ kod Kremana]</ref>}} 14. decembra 1943, u Vrhovnu komandu JVuO stigla je depeša od majora [[Siniša Ocokoljić|Siniše Ocokoljića]] (pseudonim »Ev-Ev«), komandanta Mlavskog korpusa JVuO, kojom se kapetan Mitić još jednom imenuje osobom koja je lično involvirana u pregovore s njemačkim okupatorom: "Tufegdžić [Vojislav, komandant Cerskog korpusa JVuO — prim.] danas je doneo sledeći izveštaj: [...] 2. — Kapetan Mitić, koji je ranije u Užicu pregovarao za naš račun sa komunistima, bio je poslednjih dana na pregovorima i sa Nemcima gde je sa njima ručao u Mažestiku. Pregovore je javno sa Nemcima vršio neki kapetan Nešković, poslat od Kalabića. 3. — Nemci su povodom toga štampali letke blizu 2.000.000 primeraka sledeće sadržine: Narodni borci četnici, u radosti pozdravljam prestanak besmislenog međusobnog prolivanja krvi i zdrav razum koji je zavladao u vašim redovima. Sada možemo da se zajednički borimo protivu komunizma, tog smrtnog neprijatelja Evrope i ja vas ubrajam u nacionalne borce zato što smo i mi sami nacionalni borci. Mi ćemo udruženim silama da odbranimo Vašu lepu Otadžbinu, da je ne bi uništile komunističke bande. Primamo u svoje redove Vašu narodnu organizaciju kao čeličnu. Nije potrebno da vam ubrizgavamo narodni duh. Herojstvo je Vama u krvi i sa vama zajedno koji dobro poznajete svoju lepu zemlju poćiće nam za rukom da je oslobodimo. Stavom koga vi zauzimate osigurana je vaša budućnost. Pozdravljam vas kao svoje ratne drugove i želim vam istu vojničku sreću kao i našim vojnicima. Komandant nemačkih trupa. br. 1243. Ovaj letak Nemci su rasturili i već se pojedini primerci nalaze i kod nas. 4. — Tufegdžić javlja dalje, da je puk. Simić naveo hotimično Kalabića da se ovim vezama sa Nemcima naša organizacija kompromituje u narodu što koriste mošinovci [tj. partizani — prim.]."<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16. do 23. decembra 1943. godine]</ref> U depeši od 28. decembra 1943. poslatoj Vrhovnoj komandi JVuO od strane potpukovnika [[Petar Baćović|Petra Baćovića]], govori se o sastanku koji je [[Todor Perović]], predstavnik Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine, održao u [[Sarajevo|Sarajevu]] sa njemačkim generalom Wernerom Frommom: {{izdvojeni citat|Perović se vratio iz Sarajeva. U Sarajevu bio je kod generala Froma, komandanta pozadine celog Balkana. Između ostalog rekao mu je: »Srbi su istinski borci protivu partizana, mi Nemci cenimo borbu vaših ljudi. U tome se ističe naročito vaš kraj. Naročito cenimo saradnju majora Lukačevića. U kratko vreme prisajediniće se srpski krajevi Srbiji i u tom slučaju srpski će narod dobiti punu ekonomsku pomoć. U najkraćem roku dolazi još 12 divizija naših na teritoriju Jugoslavije radi potpunog likvidiranja partizana. Imamo jedan letak koji je izdao potpukovnik Borota za istočnu Bosnu, gde poziva narod da ga sluša kao novog komandanta, ali mi znamo da je komandant Baćović. Budite uvereni da će do proleća biti raščišćeno sa partizanima«.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]</ref>}} Iako je Draža Mihailović sugerisao svojim komandantima da »koriste jedne neprijatelje protiv drugih«,<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 1a/1, depeša br. 361.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]</ref> u praksi se ova floskula isključivo odnosila na borbu četnika protiv partizana, skupa sa okupatorima i kvislinzima. U depeši majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] (pseudonim »Sto-Sto«) od 30. januara 1944. godine, poslatoj u povodu pokušaja snagâ [[NOV i POJ]] da prodru u [[Sandžak]], general Dragoljub Mihailović otkriva što je zapravo pravi cilj četničke kolaboracije: {{izdvojeni citat|Vodite računa o Nemcima i Bugarima i iskoristite njihovu akciju protiv crvenih do krajnjih mogućnosti. Napad na [[Pljevlja|Pljevlje]] iskoristite za napad s leđa na komuniste.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} Vrlo moguće da je general Mihailović samo usvojio prijedloge koje mu je major Ostojić uputio u pismu od 6. decembra 1943. godine, gdje apostrofira sljedeće: {{izdvojeni citat|Koristeći se akcijom okupatora protiv komunista, mi ćemo verovatno u roku od mesec-dva dana opet imati situaciju u Sandžaku, Crnoj Gori, Hercegovini i Bosni u našim rukama. [...] Učeći se na sopstvenim greškama, smatram da se mora najhitnije preduzeti sledeće: 1) Stvoriti u najkraćem roku što jače pokretne borbene snage — leteće brigade i korpuse — a naročito tamo gde se za to ima mogućnosti. 2) '''Koristeći se akcijom okupatora i satelita, upotrebiti sve raspoložive snage za potpuno čišćenje od komunista svih srpskih pokrajina'''. 3) U radu pod 2) ostvariti međusobno potpomaganje iz susednih pokrajina do maksimuma.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_43.htm Pismo majora Zaharija Ostojića od 6. decembra 1943. Draži Mihailoviću o potrebi većeg angažovanja četnika s okupatorskim trupama radi sprečavanja prodora jedinica NOVJ u Srbiju]</ref>|Pismo majora Ostojića generalu Mihailoviću od 6. decembra 1943. godine}} Četničko-njemački odnosi bili su opterećeni međusobnim nepovjerenjem i sviješću o suprotstavljenosti ciljeva i interesa dviju stranâ. U telegramu koji je 29. januara [[1944]]. godine [[Joachim von Ribbentrop]], njemački ministar vanjskih poslova, uputio specijalnom opunomoćeniku za Jugoistočnu Evropu [[Hermann Neubacher|Hermannu Neubacheru]], reflektuje se jasan stav političkog i vojnog vrha u [[Berlin]]u o generalu Draži Mihailoviću, dok su podređenima date precizne smjernice za držanje prema četničkom pokretu: {{izdvojeni citat|Jedino se mogu ćuteći trpeti privremeni aranžmani nižih vojnih komandi sa Dražom Mihailovićem s ciljem suzbijanja zajedničkog neprijatelja Tita. On i njegovi ljudi ostaju i dalje, na kraju, naši neprijatelji. Zato je sada, kao i do sada, potrebno biti krajnje oprezan prema Draži Mihailoviću i njegovim četnicima, a naročito se ne sme nijednog trenutka izgubiti iz vida da će pomoć koju mu mi sada direktno ili indirektno pružamo radi vođenja borbe protiv Tita, kasnije najverovatnije biti upotrebljena protiv nas... Rat na Balkanu Nemačka je vodila zato da bi jednom zauvek uništila srpsko žarište nemira... Mi nemamo, otud, nikakvog interesa da ponovo razbuktavamo velikosrpski duh.<ref>Akten zur deutschen auswartigen Politik — ADAP/E/VII, s. 374–375.</ref><ref>Vasa Kazimirović, NDH u svetlosti dokumenata, Nova knjiga/Narodna knjiga, Beograd, 1987, str. 169.</ref><ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005. str. 20.</ref>}} Izveštaje o sklapanju ugovora četnika sa Wehrmachtom presrele su i dešifrovale savezničke obaveštajne službe, što je imalo bitnu ulogu u konačnom opredeljivanju [[Čerčil]]a za Tita, a protiv Mihailovića.<ref>Cripps, John (2001). "Mihailović or Tito? How the Codebreakers Helped Churchill Choose". {{ISBN|0593 049101}}</ref> No, Nemci nisu bili zadovoljni primenom nekih sporazuma, jer je uprkos njima dolazilo do incidenata, odnosno diverzija i napada na pripadnike [[Srpska Državna Straža|Srpske Državne Straže]] od strane četnika, usled čega je general [[Hans Felber]] pokrenuo nekoliko hapšenja i racija protiv četnika počev od februara [[1944]]. === Borbe pod nemačkom komandom (1943) === {{main|Operacija Kugelblic}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Herzegovina in 1943.jpg|minijatura|Četnici i Nemci u Hercegovini 1943.]] [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 101I-005-0018-07, Jugoslawien, Polizeieinsatz mit Spähpanzer.jpg|thumb|Nemačka lokalna milicija sa italijanskim bornim kolima (izvor: ''Bundesarchiv'', [[1943]]).]] {{izdvojeni citat|„Borbeno sadejstvo sa četničkim grupama duž glavne saobraćajnice [[Bihać]] — [[Gračac]] — [[Knin]] — [[Drniš]] — [[Šibenik]] sastoji se u tome što su četnici okupljeni u posebnim uporištima uz oslonac na nemačke trupe. Četničke vođe primaju naloge i uputstva o vršenju zadataka obezbeđenja i izviđanja od zapovednika nemačkih uporišta.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=346&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Kampfgemeinschaften mit Cetnikgruppen bestehen entlang der Hauptversorgungsstrasse Bihac – Gracac – Knin – Drnis – Sibenik derart, dass die Cetniks in besonderen Stützpunkten in Anlehnung an deutsche Truppen zusammengefasst sind. Die Cetnikführer erhalten Aufträge und Weisungen für Sicherungs– und Aufklärungsaufgaben durch deutsche Stützpunktführer."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u NDH]</ref>|Njemački izveštaj o saradnji sa četnicima protiv partizana u Dalmaciji i Bosni (19. novembar [[1943]]).}} Kratko po zauzimanju italijanske okupacione zone od strane njemačkih trupâ, četnici s teritorije [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] stupaju u borbeno savezništvo sa njima. Kako javlja obavještajno odjeljenje [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], u blizini [[Plitvička Jezera (općina)|Plitvičkih Jezera]] došlo je krajem septembra 1943. godine do prvog krupnijeg angažiranja lokalnih četničkih jedinicâ na njemačkoj strani. Ovom prilikom su četnici nanijeli partizanima ozbiljne gubitke: {{izdvojeni citat|Agent za vezu javlja o izviđanju od 27. IX: Jaka skupina lojalnih četnika s njemačkom opremom provalila je 20. septembra na područje [[Korenica|Korenice]], [[Prijeboj (Plitvička jezera)|Prijeboj]]a (16 km zap. od [[Bihać]]a), Babinog Potoka (28 km z. od Bihaća), [[Krbavica|Krbavice]] (23 km jz. do Bihaća), te uništila sve komunističke prometne veze. Četnici su nanijeli velike gubitke komunistima kod Mirić Štropine (3 sjz. od Prijeboja), 350 mrtvih.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=196&broj=390 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457118.] <br /> ({{jez-njem|"29.9. V–Mann meldet Beobachtung vom 27.9.: </br> Starke Gruppe loyaler Cetniks mit deutscher Ausrüstung an 20.9. in Raum Korenica (1558), Prijeboj (16 W), Babin Potok (28 W), Krbavica (23 SW), alles Bihac, eingebrochen und haben alle Verkehrsverbindungen der Kommunisten vernichtet. Cetniks haben bei Miric Stropina (3 NW Prijeboj) den Kommunisten große Verluste, 350 Tote, beigebracht."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 3. oktobar 1943.}} U izvorima njemačke provenijencije iz ovog perioda navodi se da su četničke jedinice asistirale okupatoru i pri izbacivanju partizana iz [[Bosansko Grahovo|Bosanskog Grahova]]: {{izdvojeni citat|Četnici na putu za snabdijevanje Gospić — Gračac, Knin — Vrlika i Knin — Drniš, i pored oprečnih poruka DM-u, nikad ne pokazuju neprijateljstvo; naprotiv, dobro su sarađivali sa 114. lovačkom divizijom u zasjedama i [zajedno] zauzeli Bos. Grahovo.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=98&rec=314&roll=560 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000093.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Lagebericht vom 27.9. bis 27.10.1943. </br> Die Cetniks an den Nachschubstrassen Gospic – Gracac, Knin – Vrlika und Knin – Drnis sind bisher trotz abweichender Meldungen an DM. nirgends feindselig aufgetreten, haben vielmehr in Hinterhalten mit der 114.Jäg.Div. gut zusammengearbeitet und Bos.Grahovo genommen."}})</ref>|Obavještajno odjeljenje [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], izvještaj za period od 27. septembra do 27. oktobra 1943.}} U naređenju poslatom 23. oktobra 1943. iz [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] Wehrmachta, koja je bila smještena na teritoriji kvislinške NDH, navodi se sljedeće: {{izdvojeni citat|Od 1. novembra 1943. svi pripadnici domaćih jedinica (četnici, ustaše i hrvatska žandarmerija) moraju biti u posjedu njemačkih propusnicâ.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=315&roll=1295&broj=606 NARA, T315, Roll 1295, frame no. 000600.] <br /> ({{jez-njem|"Ab 1.11.43 müssen sämtliche Cetnik–, Ustascha–, und kroatische Gendarmerie–Angehörige im Besitz von Ausweisen der Abteilung Ic sein."}})</ref>|Divizijska naredba br. 122 od 23. X 1943. godine}} U jednoj procjeni stanja snabdijevanja, poslatoj 25. oktobra 1943. štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]] iz 114. divizije, razmotreni su modaliteti „skladištenja zalihâ [hrane] tokom zime i opskrbe za 9.500 četnika, ustaša, zarobljenika i civilnog stanovništva“, i data je projekcija da bi tovarni prostor zapremine 12 [[Tona|tona]] bio dovoljan za podmirenje dnevnih potrebâ ove grupe („9.500 ustaša, četnika, itd.“).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1362&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 001356—001357.] <br /> ({{jez-njem|"Anlage 1 zur Beurteilung der Versorgungslage vom 25. Oktober 1943. </br> a.) Berücksichtigung der Winterbevorratung und Versorgung der 9500 Cetniks, Ustaschen, Gefangenen und Zivilbevölkerung; </br> Dabei ist die Versorgung der 9.500 Ustaschen, Cetniks usw. im hiesigen Raum nicht in Rechnung gestellt. Es würden also hierfür noch täglich 12 to Laderaum möglich sein."}})</ref> Takođe, u naredbi o snabdijevanju iz 114. divizije Wehrmachta s početka decembra 1943. godine, precizno je određeno dnevno sljedovanje četničkih jedinicâ u zoni odgovornosti divizije (najvjerovatnije je riječ o [[Dinarska divizija JVuO|Dinarskoj diviziji JVuO]] pod [[Momčilo Đujić|Đujićevom]] komandom): {{izdvojeni citat|Od sada se četnicima izdaje sljedovanje koje se sastoji od: </br> 1 porcija hljeba; 1 porcija povrća; 1 porcija namaza (mast ili marmelada); 1 porcija soli; 2 porcije napitka; 1 porcija duhana.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=822&rec=315&roll=1295 NARA, T315, Roll 1295, frames no. 000815—000816.] <br /> ({{jez-njem|"Verpflegung der Cetniks: </br> Als Verpflegung für Cetniks sind ab sofort nur folgende Portionen auszugeben bezw. zu empfangen: </br> 1 Brotportion, </br> 1 Gemüseportion, </br> 1 Brotaufstrichportion (Fett oder Marmelade), </br> 1 Salzportion, </br> 2 Getränkeportionen, </br> 1 Tabakportion."}})</ref>|Posebna direktiva za snabdijevanje br. 65/43 (2.12.43)}} {{izdvojeni citat|Četnici dobijaju snabdijevanje u skladu sa listama imena koje se stalno kontrolišu; municija za pješadijsko naoružanje se izdaje povremeno, uz strogu kontrolu potrošnje; svaki četnik nosi zvaničnu iskaznicu – oni bez iskaznice se hapse i razoružavaju.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=342&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000338.] ({{jez-njem|"Die Division gewährt den nach eigenen Wünschen beweglich und abseits ihrer Wohnorte eingesetzten Cetniks Verpflegungszuschüsse. Der Verpflegungsempfang wird nach namentlichen Listen getätigt, die Verteilung wird überwacht. Nach den gleichen Richtlinien werden von Zeit zu Zeit Gewehr– und MG–Munition im Rahmen des nachgewiesenen Verschusses ausgegeben. Der Verbrauch wird nach der jeweiligen Lage auch einigermassen genau überprüft. Jeder Cetnik muss einen namentlichen Ausweis mit der Nummer seiner Handwaffe (Gewehr– oder Pistolen–Nr.), der Unterschrift des zuständigen Kommandanten und des Ic der Division versehen, besitzen. Ohne Ausweis angetroffene Cetniks werden im Einvernehmen mit den Cetnik–Führern festgenommen und entwaffnet."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima (5. novembar 1943).}} U izvještaju [[114. lovačka divizija|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. detaljno se opisuje saradnja jedinica [[Wehrmacht]]a sa snagama pod komandom vojvodâ [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]], [[Mane Rokvić|Maneta Rokvića]] i [[Radomira Ðekića Ðeda]]. Njemački oficiri zaključuju da okupator ima veliku korist od četnika: {{izdvojeni citat|Četnički vojvoda Mane Rokvić može se opisati kao apsolutno pouzdan. Već je pružio vrijedne usluge u oblasti [[Bosanski Petrovac|Bos. Petrovca]] gdje je bio raspoređen u prethodnici tokom čitavog napredovanja divizije, svuda uspostavljajući kontakt sa lokalnim četničkim jedinicama i značajno doprinoseći uspostavljanju povjerenja civilnog stanovništva u njemački Vermaht. Njegove mjere za održavanje discipline među četnicima i njegov oštar obračun sa sumnjivim [licima] i banditima dobro su poznati. [...] Iako se Đujić ne može smatrati potpuno pouzdanim, njegova podrška u borbi protiv komunizma trenutno je dragocjena. Divizija će učiniti sve što je u njenoj moći da ga u javnosti prikaže toliko pronjemački nastrojenim kako bi njegov povratak u neprijateljski tabor jednog dana bio onemogućen. [...] Četnički vojvoda Ðedo potiče iz Crne Gore i pristalica je pokreta Koste Pećanca, koji je, na osnovu prethodnog iskustva, održavao jasnu distancu od pokreta DM. Ðedo ostavlja veoma dobar lični utisak, izrazito je drzak [u borbi] protiv bandita i sumnjivih, i jasno je naklonjen njemačkom Vermahtu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=341&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000337—000341.] </br> ({{jez-njem|"Der Cetnik–Vojvode Mane Rockvic [sic!] ist als unbedingt zuverlässig zu bezeichnen. Er hat bereits im Raum Bos. Petrovac wertvolle Dienst geleistet und war auch während des ganzen Vormarsches der Division bei der Spitze eingesetzt, stellte überall die Verbindung mit den örtlichen Cetnik–Einheiten her und hat in starken Masse für die Begründung des Vertrauens der Zivilbevölkerung zur deutschen Wehrmacht beigetragen. Seine Massnahmen zur Erhaltung der Disziplin unter den Cetniks, sein scharfes Durchgreifen gegen Verdächtige und Banditen, sind bekannt. </br> Wenn auch Djujic als nicht voll zuverlässig angesehen werden kann, so ist aber seine Unterstützung im Kampf gegen den Kommunismus z.Zt. wertvoll. Seitens der Division wird alles versucht werden, um ihm in der Öffentlichkeit soweit als deutschfreundlich herauszustellen, dass ihm eines Tages der Rückzug in das feindliche Lager unmöglich gemacht wird. </br> Der Cetnik–Vojvode Dzedo stammt aus Montenegro, ist Anhänger Richtung Kosta Pecanac, die nach bisherigen Erfahrungen klaren Abstand zur D.M.–Bewegung gehalten hat. Dzedo macht persönlich einen sehr guten Eindruck, ist ein ausgesprochener Draufgänger gegen Banditen wie Verdächtige und der Deutschen Wehrmacht eindeutig zugeneigt."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima od 5. novembra 1943.}} {{izdvojeni citat|Glavna komanda predlaže stvaranje oficirske ispostave pri štabu XV brd. korpusa za nadzor i vođenje četničkih grupâ koje se koriste za zaštitu cesta za snabdijevanje, željezničkih pruga i važnijih ratnih pogona.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=554&broj=90 NARA, T314, Roll 554, frame no. 000084.] </br> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. beantragt Schaffung einer Offz.–Planstelle beim Stab XV.Geb.A.K. zur Überwachung und Anleitung der Cetnikverbände, die zur Sicherung von Nachschubstrassen, Eisenbahnen und kriegswichtiger Anlagen eingesetzt sind."}})</ref>}} Jedan od četničkih komandanata koji se dosljedno isticao kontinuiranom kolaboracijom sa njemačkim okupatorom bio je vojvoda [[Uroš Drenović]]. Nadležni okupacioni organi bili su zadovoljni ostvarenim stepenom saradnje s Drenovićem, što se vidi i iz izvještaja XV brdskog armijskog korpusa od 26. XI 1943, u kom se pohvaljuje njegovo „lojalno držanje“: {{izdvojeni citat|Predmet: </br> Nemačka komanda za vezu kod četničkog vođe Drenovića: </br> Četnička grupa Drenović z. i j-z od Banje Luke od jedno 1500 ljudi ima već godinu i po prema nemačkom Vermahtu i prema hrvatskoj državi lojalno držanje, i naše izviđačke i bezbednosne akcije korisno podržava. U nekim slučajeva bili su podržani sa nešto municije. Hrvatska vlada razmatrala je ideju da dovede Drenovića u Sabor za predstavnika svih pravoslavnih. Komanda Kirhner (puk Brandenburg) poslala je u dogovoru sa obaveštajnim odeljenjem [korpusa] Drenoviću komandu za vezu, i postigla je značajne rezultate u pogledu specijalnih misija.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=560&broj=390 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000384.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. XV G.A.K, Abt.Ic, Betr.: Dtsch.Verb.Kdo. bei Cetnikführer Drenovic. An Pz.A.O.K.2.Ic/AO, 26.11.43: Die Cetnikgruppe Drenovic w. u. sw. Banja Luka mit etwa 1500 Mann hat seit über 1 1/2 Jahre der deutschen Wehmacht und dem kroat. Staat gegenüber eine loyale Haltung eingenommen und die eigene Aufklärung und Sicherung stets wertvoll unterstützt. In einzelnen Fällen wurde sie mit Inf.Mun. unterstützt. Die kroatische Regierung hat die Berufung des Drenovic in den Sabor (Landtag) als Vertreter aller Pravoslaven erwogen. Das Kdo. Kirchner (Rgt.Brandenburg) hat im Einvernehmen mit der Abt.Ic für seine Zwecke ein Verbindungs–Kommando zu Drenovic entsandt und in kürzester Zeit wertvolle Ergebnisse im Sinne des Sonder–Auftrages erzielt."}})</ref>|Komanda 15. brd. korpusa, Obaveštajno odeljenje, za obav. odeljenje komande 2. okl. armije, 26.11.43.}} Četnički su odredi na teritoriji marionetske NDH pružali veoma značajnu potporu njemačkim vlastima, bez koje ove ne bi uspjele efikasno održavati okupacioni sistem. U izvještaju [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] [[Wehrmacht]]a iz prve nedjelje decembra 1943. provijava upravo ovakvo gledište; istaknuto je, pak, da bi četnike trebalo (zbog „ispadâ prema hrvatskom stanovništvu“) ograničiti „na rad u srpskim selima“: {{izdvojeni citat|Budući da vlastite snage i ustaše nisu dovoljne da same umire i osiguraju golemo područje, divizija se ne može odreći suradnje četnika. Trenutačno, drugačije rješenje ne bi bilo moguće zbog nedostatka dodatnih snaga. No, ne zanemaruje se da se suradnja s četnicima ne čini dugoročno održivom zbog njihovih političkih ciljeva. Stoga će se i dalje jačati utjecaj ustaša, a time i hrvatske države, kako bi se postupno udaljili od četničkih snaga i deportirali oni [četnici] koji nisu mještani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=788&rec=314&roll=555 NARA, T314, Roll 555, frames no. 000782—000783.] <br /> ({{jez-njem|"Da die eigene Kräfte und die Ustascha allein zur Befriedung und Sicherung des weiten Raumes nicht ausreichen, kann auf eine Mitarbeit der Cetniks noch nicht verzichtet werden. Im Augenblick wäre eine Lösung von ihnen mangels anderer Kräfte nicht möglich. Es wird jedoch nicht verkannt, dass auf die Dauer eine Zusammenarbeit mit den Cetniks auf Grund ihrer politischen Zielsetzung nicht tragbar orscheint. Es wird daher der Einfluss der Ustascha und damit des kroatischen Staates weiterhin gestärkt werden, um allmählich von den Cetnik–Verbänden abrücken zu können, die nicht ortsansässigen abzuschieben. Der Anfang hierzu ist gemacht. Um die Unzuträglichkeiten zu beenden, die sich daraus ergeben, dass in rein kroatischen Gegenden die eingesetaten Cetnik–Verbände die Bevölkerung belästigen und auch ausplündern, ist in Durchführung, sie aus diesen Gebieten herauszuziehen und nur noch in Orten mit pravoslavischer Bevölkerung zu Sicherungszwecken einzusetzen."}})</ref>|Procjena situacije 264. pješadijske divizije (7.12.43)}} Komanda Jugoistoka je istog dana izvijestila Vrhovnu komandu njemačkog Wehrmachta o sadjejstvu [[114. lovačka divizija (Nemačka)|114. lovačke divizije]] i četnika u borbi protiv snaga [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]: {{izdvojeni citat|114. lovačka divizija: čišćenje prostora oko [[Vrlika|Vrlike]] u saradnji sa četnicima završeno; neprijatelj je izgubio 22 mrtva i 20 zarobljenih; veliki plen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=78&broj=89&roll=331 NARA, T78, Roll 331, frame no. 6287993.] <br /> ({{jez-njem|"114. JG. DIV: SAEUBERUNG IN RAUMES VRLIKA IM ZUSAMMENWIRKEN MIT CETNIKS NACH WEITEREN 22 FEINDTOTEN U. 20 GEFANGENEN BEI EINBRINGUNG GROESSERER BEUTE ABGESCHLOSSEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 6. decembra 1943 (7. decembar 1943.).}} === Borbe pod njemačkom komandom u Crnoj Gori (1943-1944) === {{main|Operacija Frühlingserwachen (1944)}} [[File:Collaborationist Jakov Jovović with Germans on Cetinje.jpg|thumb|Četnički komandant [[Jakov Jovović]] sa svojim saborcima i Nemcima na [[Cetinje|Cetinju]], jesen 1943.]] Od 17. do 24. oktobra [[1943]]. godine, njemačke okupacione snage su organizovale [[Operacija Balkanski klanac|operaciju Balkanski klanac]] (njem. ''Balkanschlucht''). Osnovni cilj operacije je bio likvidacija snagâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] i [[Divizija Garibaldi|Italijana]] koji su prešli na stranu partizana u Crnoj Gori, kao i ovladavanje [[Jadransko more|jadranskim]] zaleđem. Pored sopstvenih snaga, njemački okupator je za ovu priliku angažovao dva italijanska fašistička puka (oko devet bataljona), čiji su štabovi bili u [[Bar]]u i [[Podgorica|Podgorici]], kao i muslimansku fašističku miliciju i ostatke četnika Draže Mihailovića.<ref>https://www.znaci.org/00001/151_5.pdf</ref> Dakle, pored dvije divizije [[Wehrmacht]]a, u operaciji je učestvovalo i oko 5.000 [[Balli Kombëtar|balista]], talijanskih fašista i četnika.<ref>https://www.znaci.org/00001/33_9.pdf</ref> U depeši Vrhovnoj komandi JVuO od 20. oktobra 1943,<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, Knjiga predatih depeša CG—3, Depeša br. 211.</ref><ref>Др Радоје Пајовић, Контрареволуција у Црној Гори: Четнички и федералистички покрет 1941—1945, Обод, Цетиње, 1977, стр. 408.</ref> delegat VK JVuO u Crnoj Gori i [[Sandžak]]u major [[Rudolf Perhinek]] piše o učešću crnogorskih četnika na strani okupatora u ovoj [[Sile Osovine|osovinskoj]] operaciji: {{izdvojeni citat|Žalosno ali tačno. Da nisu Nemci angažovali ovolike snage, nas ovde više ne bi bilo, jer se više niko nije hteo boriti, već samo begati, ali nije se više imalo kud... Mi se izvlačimo i gledamo da smo pozadi njih, da bi iskoristili njihovu borbu sa komunistima i uništavanje istih.}} Informacija o potpunoj potčinjenosti četničkih jedinica u okupiranoj Crnoj Gori njemačkim vlastima, kao i tijesnim vezama sa kvislinškom ''Narodnom upravom'' koju je okupator formirao, Draži Mihailoviću je bila dostavljena 1. decembra 1943. godine iz štaba majora [[Petar Baćović|Petra Baćovića]] (pseudonim »Nav-Nav«): {{izdvojeni citat|Nemci daju oružje i odelo s a s d j k a c a m a [nedešifrovana riječ; moguće "žandarmima" — prim.] i nešto plate. Milicija će biti formirana kao prava vojska. Za komandanta cetinjskog bataljona major Zdravko Kasalović. Za nikšićki bataljon Boško Pavić, a mene su naimenovali za komandanta žandarmerijskog bataljona za srez šavnički. Pojava Narodne uprave i svega ovoga što se sada stvara, nije izraz želje niti naroda niti naša, već je ovo nužno zlo, između dva zla, jer drugog izlaza nema. Mi nismo u stanju samo pomoću naroda da ma šta učinimo bez pomoći Nemaca.<ref>AVII, kut. 276, reg. br. 7/1-35.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 47, str. 89.</ref>}} [[Ljubomir Lazarević]], inženjer iz [[Kolašin]]a (pseudonim »Bene«), 28. januara 1944. godine obavještava Dražu Mihailovića da četnici u Crnoj Gori sarađuju sa njemačkim okupacionim vlastima u svakom obliku: {{izdvojeni citat|Svi komandanti u Crnoj Gori primili su saradnju sa Nemcima, potpisali obavezu a sa ostatcima vojske nalaze se u žici, ili u neposrednoj blizini nje. Nema ni jedne grupe u šumi koja bi pretstavljala našu borbu, oko koje bi se moglo okupljati. Vukadinović isto tako nalazi se u Podgorici ili u okolini. Nagovešteni dolazak Srbijanske vojske pozdravljen je burno svuda, ali dolazak Ljotićevaca učinio je Ljotićevce vrlo aktivnim i prete da ko god ne bude s njima, on je komunista. Po varošima teško će se iko održati jer ta formula svakoga će staviti pod udar okupatora kao komunistu. Ovaka saradnja sa njima je nemoguća, jer ovi traže prilazak njima, ne saradnju. Po selima Crne Gore gospodare komunisti. Naše akcije vrše se samo u cilju osiguranja ili odbrane nemačkih kolona. Nemačke snage na ovom terenu vrlo su male i nesposobne za ma kakvu širu akciju. Do sada nema ni izgleda na akciju. Svako dalje čekanje, pogoršava našu situaciju. Narod gubi veru u našu dobru volju i našu sposobnost.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} [[File:Chetniks and Germans in Podgorica 1944.jpg|thumb|Četnički komandanti i njemački okupatori u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. [[Đorđije Lašić]] (prvi zdesna), šef njemačke uprave za Crnu Goru pukovnik Hajnke (treći zdesna) i Jakov Jovović (drugi slijeva) u [[Podgorica|Podgorici]], proljeće 1944.]] Krajem februara i početkom marta 1944. godine, u tzv. [[staroj Crnoj Gori]] (preciznije u [[Katunska nahija|Katunskoj nahiji]]) organizovana je [[Operacija Bura (1944)|operacija »Bura«]]. Specifičnost ove operacije ogleda se u činjenici da su za njeno izvođenje većinu ljudstva obezbijedili četnici, dok su oficiri iz Feldkomandanture na [[Cetinje|Cetinju]] i komandant mjesta [[Podgorica|Podgorice]] rukovodili borbenim djejstvima: {{izdvojeni citat|1.) Sumarni i iskustveni izveštaj: Operacija »Bora« od 27. 2. do 3. 3. 44. Sprovedena je četnička operacija »Bora«, pod nemačkom komandom, radi čišćenja rejona Danilovgrad — Čevo — Cetinje — Podgorica. 2.) Jedinice koje su učestvovale: 4000 ljudi nacionalne žandarmerije, milicije, 215. abver-trup, jedna brdska baterija iz ratnog plena, lovačko poterno odeljenje 181. peš. div. [...] 5.) Sprovođenje: U delom. oštrim borbama, kolone, koje su nastupale od i,, ji., i j., polako su osvajale teren. 29. 2. zauzeto je Čevo. Neprijatelj (jačine 250 ljudi) izvukao se prema sz. Posle odlaska nemačkih snaga i započinjanja neprij. protivnapada, četnici su se delom, u paničnom strahu, povukli na svoje polazne položaje. Neprijatelj je ponovo zauzeo teren očišćen operacijom. 6.) Gubici neprijatelja: 32 mrtva, 68 ranjenih, 23 zarobljena. Plen: 2 p. mitr., 1 mitr., 15 pušaka, 1 radio-stanica, propagandni materijal i hrana. Sopstveni gubici: 20 mrtvih, 31 ranjen, 46 nestalih. 7.) Iskustva: a) Građanska zaštita, usled nedovoljne opremljenosti i slabog borbenog morala, nije pogodna za izvršavanje borbenih zadataka; žandari, milicija, četnici, uz učešće nemačkih trupa, podesni za borbene zadatke i zadatke osiguranja... e) Prilikom sličnih operacija preduslovi za uspeh su učešće nemačkih trupa, podrška teškim naoružanjem i veza do pojedinih borbenih grupa.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_30.htm Izveštaj Komande 21. brdskog armijskog korpusa od 9. marta 1944. Komandi 2. oklopne armije o zajedničkoj nemačko-četničkoj operaciji »Bora« protiv jedinica 2. korpusa NOVJ na prostoru Danilovgrad — Cetinje — Podgorica]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&broj=72&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000065.]</ref>|Izvještaj komande 21. brdskog korpusa o rezultatima operacije »Bura« od 9. marta 1944. godine}} [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. nemački korpus]] u Crnoj Gori pokrenuo je [[10. april]]a [[1944]]. [[Operacija "Frilingservahen" (april-maj 1944)|operaciju "Frilingservahen"]], uz masovno učešće četnika. Operacija je pripremljena u saradnji sa [[Pavle Đurišić|Pavlom Đurišićem]] i započeta tako što su četnici zajedno sa Nemcima iz nemačkih garnizona napali na slobodnu teritoriju. Plan napada je bio sledeći: {{izdvojeni citat|'''Đurišićeve snage''': Prva borbena grupa, 700 ljudi, iz si. pravca preko rejona 5 km j. Bijelo Polje za Mojkovac. Druga borbena grupa, 1200 ljudi, pod komandom Đurišićevog Operativnog štaba, od Brodareva preko Šahovića za Mojkovac — Kolašin. Treća borbena grupa, 1000 ljudi, od sredine puta Pljevlja — Prijepolje pravcem Mojkovac. Četvrta borbena grupa, 1500 ljudi, od Pljevalja pravcem Mojkovac. Mojkovac treba da bude dostignut za 2 dana. Posle toga skretanje glavnine u rejon z. Tara — sz. Kolašin — Mojkovac. '''Nemačke snage''': 1 ojač. mot. č. prodire od Brodareva do Bijelog Polja. 1 ojač. mot. č. od Pljevalja do prelaza preko Tare 22 jjz. Pljevlja. Bat. [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]], 600 ljudi, sledi nemačke snage za Bijelo Polje, onda skreće za Mojkovac. Milicija iz Brodareva, 700 ljudi, čisti svoj rejon i prodire od Brodareva ka jjz. Početak napada: 10. 4. 44. [[181. pešadijska divizija (Nemačka)|181. peš. div.]] obezbediće odgovarajuće informisanje četničke Grupe "Jug" (major Lašić i Bukatonović [pogreška; vjerovatno je u pitanju major [[Savo Vukadinović]] — prim.] u Podgorici) kao i Grupe "Nikšić".<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=364&rec=314&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000357.]</ref><ref>Obaveštenje Komande 21. brdskog korpusa Komandi 181. brdske divizije od 08.04.1944., Vojnoistorijski institut, NAV--T-314, r. 663, s. 357.</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u NDH (1944) === [[File:August Šmidhuber, komandant 7. SS divizije, Todor Perović, lekar Trebinjskog korpusa i kapetan Milorad Vidačić, komandant Trebinjskog korpusa JVuO.jpg|thumb|Žena u crnini moli za milost Milorada Vidačića, komandanta Trebinjskog korpusa JVuO. Prisutni su još [[August Schmidhuber]], komandant 2. puka [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS divizije]] (prvi lijevo), Todor Perović, predstavnik četničke komande istočne Bosne i Hercegovine (drugi lijevo) i neimenovani oficir [[Schutzstaffel|SS]]-a. Fotografija je nastala tokom njemačke [[Operacija Gama|operacije Gama]] protiv partizana u [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]] (ljeto/jesen 1943. godine).<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2015/08/bk0034.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0034 | Photo | SS-Freiwilligen-Gebirgs-Division "Prinz Eugen"]</ref>]] Kolaboracija četnika u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] sa njemačkim okupacionim snagama postala je intenzivnija tokom zime 1943-1944, makar u slučaju hrvatskih kvislinških snaga i četnika bila pod neprestanom tenzijom. Podaci navedeni u izvještaju generala [[Edmund Glaise von Horstenau|Glaisea von Horstenaua]] od 26. februara 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=236&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000236.]</ref> zasnovani na službenim podacima NDH otkrivaju opseg kolaboracije: 11. februara bilo je na teritoriju NDH trideset i pet posebno imenovanih četničkih grupa sa procijenjenih 23.300 ljudi pod oružjem. Neke manje jedinice su brojale od 200 do 400 pripadnika, dok su ostale, poput [[Momčilo Đujić|Đujić]]eve grupe, imale i do 2.500 vojnika i oficira. Od toga je s Nijemcima i vlastima NDH kolaboriralo devetnaest grupa (ukupno 17.500 ljudi); šesnaest ostalih grupa s oko 5.800 ljudi ubrajane su u pobunjene četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=237&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000237—000240.]</ref> S iznimkom odreda vojvode [[Uroš Drenović|Uroša Drenovića]] u sjeverozapadnoj Bosni (oko 400 ljudi), kojeg su vlasti NDH smatrale potpuno lojalnim, za sve druge četničke kolaborirajuće grupe ustaške su vlasti držale da se prema Nijemcima odnose osobito prijateljski kako bi od njih izvukle što više oružja i municije, dok se istovremeno drže neprijateljski prema NDH.<ref>[https://znaci.org/00001/40_64.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje KOLABORACIJA IZVAN SRBIJE DO OKTOBRA 1944.]</ref> Iako se vojvoda [[Radivoje Kerović]], komandant [[Majevica|majevičkih]] četnika, u Horstenauovom izvještaju ubraja među »pobunjene četnike« (i to kao prvi na spisku, dok se za njegov odred tvrdi da ima 1000 ljudi, tj. da je najbrojniji), u dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 18. februar 1944. godine njegova lojalnost uopšte nije dovedena u pitanje: {{izdvojeni citat|Upit kod [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]] u vezi snabdijevanja municijom Kerovića koji se smatra lojalnim, i 200 ljudi zelenog kadra, koji se bore protiv crvenih zapadno od [[Koviljača|Koviljače]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=17&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000013.] <br /> ({{jez-njem|"Beim Pz.AOK. 2 wird angefragt, ob Bedenken bestehen gegen Unterstützung mit Munition der im Raume westlich Koviljaca stehenden Cetniks des Kerovic, die als loyal angesehen werden und 200 Mann des sog. "Grünen Kaders" in Kampf gegen die Roten."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnog zapovjednika Jugoistoka (18. februar 1944.)}} Od 23. do 25. januara 1944. godine, na području između [[Knin]]a i [[Kistanje|Kistanja]] organizovana je [[Operacija Frühlingswetter|operacija »Frühlingsgewitter«]]. Vodeći borbe protiv jedinicâ iz sastava [[19. sjevernodalmatinska divizija NOVJ|19. divizije NOVJ]], operaciju su izveli dijelovi [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] Wehrmachta, zatim 92. motorizovani grenadirski puk i 3. bataljon 98. brdskog lovačkog puka [[1. brdska divizija (Njemačka)|1. brdske divizije]]. Njemačkom okupatoru pridružile su se snage lokalnih četnikâ, najvjerovatnije iz [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]]. U izvještaju 264. pješadijske divizije od 25. januara 1944, poslatom Komandi [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|15. brdskog armijskog korpusa]], njemačkim gubicima tokom operacije pribrojani su oni iz četničkih redovâ: {{izdvojeni citat| Sumarni izveštaj »Frilingsgeviter«: 1.) Delimičan ogorčeni otpor neprijatelja kod Ervenika, Bratiškovaca, Kistanja, Radučića slomljen je energičnim zahvatom. Banditi iznenađeni prodorom 92. gren. p. (mot.) od sz. prema Kistanju. 2.) Gubici: A.) sopstveni: 1 poginuo, 3 ranjena, 1 četnik poginuo. B.) neprijatelj: 66 poginulih izbrojano, procenjuje se daljih 60 do 70 poginulih i ranjenih. 35 zarobljenika u eng. uniformama iz Štaba 19. dalm. div. i 5. brig. C.) Zaplenjeno: 1 mitr., 3 puš. mitr., 42 autom., 2 pt puške, 1 l. minob., 1 telefon, 46 karab., 30 eng. mina, 10.000 metaka peš. mun., 60 kom. mina za 1. minob., 3 engl. bicikla.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_21.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 25. januara 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o sopstvenim i neprijateljskim gubicima u operaciji »Frilingsgeviter« na prostoru Knin — Kistanje]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=293&rec=314&roll=561 NARA, T314, Roll 561, frame no. 000287.] <br /> ({{jez-njem|"ABSCHLUSSMELDUNG ”FRUEHLINGSGEWITTER”: </br> 1.) TEILWEISE HEFTIGER FEINDWIDERSTAND BEI ERVENIK, BRATISKOVCI, KISTANJE, RADUCIC WURDE IM ENERGISCHEN ZUGREIFEN GEBROCHEN. BANDITEN DURCH EINBRUCH GREN. RGT. (MOT) 92 VON NW NACH KISTANJE UEBERRASCHT. </br> 2.) VERLUSTE: </br> A.) EIGENE: 1 TOTER, 3 VERWUNDETE, 1 CETNIK TOT. </br> B.) FEIND: 66 GEZAEHLTE TOTE, 60 BIS 70 WEITERE TOTE UND VERWUNDETE GESCHAETZT. 35 GEFANGENE IN ENGL. UNIFORM VON STAB 19. DALM. DIV. UND ROEM. 5. BRIG. </br> C.) BEUTE: 1 S.MG., 3 LE. MG., 42 MP., 2 PZ. BUECHSEN, 1 LE. GR. W., 1 FERNSCHRECHGERAET, 46 KARAB., 30 ENGL. MINEN, 10000 SCHUSS INF. MUN., 60 SCHUSS LE. GR.W. MUN., 3 ENGL. FAHRRAEDER."}})</ref>}} [[File:Hercegovački četnici i njemački vojnici s narodnim herojem Miletom Okiljevićem uoči njegovog strijeljanja juna 1944.jpg|thumb|Pripadnici [[369. legionarska divizija|369. „Vražje“ divizije]] i četnici Gatačke brigade Nevesinjskog korpusa JVuO sa vezanim [[Miletom Okiljevićem]], zamjenikom političkog komesara II čete I bataljona XI hercegovačke brigade, zarobljenim u borbama za Gat 15. maja 1944. godine (istog mjeseca je i strijeljan). Okiljević je proglašen 1951. godine za [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnog heroja Jugoslavije]].<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2017/10/bk0272.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0272 | Photo | 369. (kroatische) Infanterie-Division]</ref>]] Vojvoda [[Dobroslav Jevđević]] je, pored Momčila Đujića i [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], vjerovatno najdalje otišao u kolaboraciji s njemačkim okupatorom, kada su u pitanju četničke jedinice van teritorije okupirane Srbije. Nakon kapitulacije Italije, boravio je u Rimu okupiranom od nacista. Nakon toga, našao se u Trstu, gdje je uspostavio čvrste veze s njemačkom obaveštajnom službom: {{izdvojeni citat|Ja sam javio Đujiću da preko naših ljudi u Sušaku i Trstu prihvate naše oficire koji idu iz Italije i upućuje u Liku i zap. Bosnu. Ovo sam javio i našima u Rim. Kap. Đaković javlja da su Nemci pobili oko 14000 partizana na prostoriji Crikvenica — Sušak — Rijeka, od kapitulacije Italije do danas.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} U izvještaju od 20. februara 1944, poslatom majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]], komandantu Zapadne Bosne JVuO, kapetan [[Ilija Jevtić]] piše o totalnoj subordinaciji [[Dinarska divizija|Dinarske divizije]] Nijemcima, koji u potpunosti kontrolišu četnike pod komandom vojvode Đujića: {{izdvojeni citat|Sem samog vojvode Đujića i jednog malog broja četnika, svi četnici Dinarske oblasti (oko hiljadu devet stotina i nekoliko) nalaze se pod nemačkom komandom. Hranu, odeću, obuću, cigarete i novac svaki četnik i njegov starešina prima kao i nemački vojnik odn. oficir. Svu municiju i oružje primaju takođe od Nemaca. Četnici pod nemačkom komandom nalaze se po bunkerima počev od Knina do Šibenika i Splita. U pojedinim bunkerima su izmešani, pola četnici pola ustaše. Nemački oficiri dolaze na Kosovo polje u četničku diviziju, a isto tako naši četnički oficiri i ostale starešine na čelu sa Đujićevim načelnikom štaba odlaze u Nemačku diviziju. Voze se na nemačkim automobilima kroz Knin i t.d. Jednom rečju između četnika i Nemaca postoji najtešnja saradnja i nemačka puna kontrola nad radom četnika. Jedino se pop Đujić, kao komandant divizije, sa svojom užom pratnjom ne pojavljuje pred njima.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_78.htm Izveštaj kapetana Ilije Jevtića od 20. februara 1944. komandantu zapadne Bosne o svom radu i saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji i Lici]</ref>}} Njemački poručnik [[Reinhard Kopps]], poznatiji kao ''Konrad'', bio je šef jedne obavještajne grupe [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]. Kada je 3. marta 1944. došao iz [[Beograd]]a u [[Dalmacija|Dalmaciju]], sobom je doveo nekoliko [[ZBOR|ljotićevaca]], između ostalih i Roka Kaleba, pripadnika antikomunističke organizacije »[[Beli Orlovi]]«. Od ostataka Đačkog bataljona (ranije: Splitsko-šibenska četa), koji su uglavnom bili ljotićevci, i dijela četnika koje mu je ustupio vojvoda Đujić, poručnik Kopps je formirao odred »Konrad« čiji je zadatak bio da vrši diverzije na partizanske štabove, organe narodne vlasti, ubija simpatizere NOP-a i da spriječi veze iz unutrašnjosti sa jedinicama i štabovima NOVJ na otocima. Grupa »Konrad« brojila je oko 30 ljudi — četnika i Nijemaca, sa sjedištem u selu [[Zablaće]], pokraj [[Šibenik]]a.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_167.htm Izveštaj Štaba Dinarske četničke oblasti od 29. maja 1944. komandantu oblasti o akciji Grupe "Konrad" protiv pripadnika NOP-a na području Dalmacije]</ref> U izvještaju koji je 11. marta 1944. godine uputio komandi [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]], o suradnji sa četnicima vojvode Đujića Kopps je zapisao sljedeće: {{izdvojeni citat|''Predmet: Četničke jedinice u sjevernoj Dalmaciji.'' Četnici su u sjevernoj Dalmaciji grupisani u jednu [[Dinarska divizija JVuO|diviziju »Dinara«]], čiji se štab nalazi u [[Kosovo polje (Dalmacija)|Kosovu]], 11 km južno od Knina. Komandovanje je u rukama vojvode Momčila Đujića, uz podršku majora Kapetanovića i kapetana Mijovića. Jačina grupâ, podređenih ovoj komandi, trenutno iznosi oko 6500 ljudi. Utjecajna zona se poklapa sa rajonom naseljenim Srbima unutar trokuta [[Knin]]—[[Šibenik]]—[[Zadar]] i doseže do zone [[Lika|Like]]. Operaciona zona je cijeli ovaj trokut, a naročito veće komunističke, partizanske oblasti, koje su naseljene Hrvatima. Do sada su vojne operacije izvođene u suradnji sa njemačkim divizijama, o čijim su rezultatima ove izvještavane. Znatni dijelovi ovih četničkih jedinica angažirani su na osiguranju njemačkih puteva za dotur. Posmatrano s vojne strane, trenutno se četnička suradnja sa njemačkim jedinicama ocjenjuje kao pozitivna. Na osnovu snaga, koje nam se ovdje nude, može se zaključiti da ona nije iskorištena u potpunosti, ali i ono što je do sada učinjeno upućuje na činjenicu, da bi njihovo dalje angažiranje u vojnom pogledu za nas bilo povoljno.<ref>[https://znaci.org/zb/4_21_10.pdf#page=1414 Zbornik dokumenata i podataka o narodnooslobodilačkom ratu, Narodnooslobodilačka borba u Dalmaciji, knjiga 10: siječanj—ožujak 1944. godine (tom 21, dokument br. 402, str. 1414—1418.)]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=696&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000692.] <br /> ({{jez-njem|"Betr. Cetnik–Verbaende Norddalmatien. </br> In Norddalmatien sind die Cetniks in einer Division "Dinara" zusammengefasst, deren Hauptquartier in Kosovo, 11 km s. Knin, liegt. Die Fuehrung liegt in den Haenden des Wojwoden Momcilo Djujitsch, der seinerseits unterstuetzt wird von Major Kapetanowitsch und Hauptmann Miowitsch. Die Staerke der diesem Kommando unterstellten Gruppen belaeuft sich z.Zt. auf etwa 6500 Mann. Das Einflussgebiet stimmt ueberein mit dem serbischen Siedlungsraum innerhalb des Dreiecks Knin–Sibenik–Zara und reicht bis ins Lika–Gebiet hinein. Operationsgebiet ist dieses gesamte Dreieck, insbesondere die in ihm liegenden groesseren, kroatisch besiedelten kommunistischen Partisanbereiche. Militaerische Operationen wurden bislang in Zusammenarbeit mit deutschen Divisionen durchgefuehrt und deren Ergebnisse dorthin gemeldet. Darueber hinaus sind wesentliche Teile dieser Cetnik–Verbaende zur Sicherung deutscher Nachschubstrassen eingesetzt. </br> Militaerisch gesehen ist somit die Zusammenarbeit der Cetniks mit deutschen Verbaenden zur Zeit positiv zu beurteilen. Sie fuehrt wohl noch keineswegs zu voller Ausnutzung der sich hier uns anbietenden Kraefte, doch berechtigt das bisher Geleistete zu der Auffassung, dass ein weiterer Einsatz sich fuer uns militaerisch guenstig auswirken muss."}})</ref>|Izvještaj jedinice »Konrad« od 11. ožujka 1944. Komandi Druge oklopne armije o četničkim jedinicama u sjevernoj Dalmaciji}} Na osnovu svega iznesenog, poručnik Konrad predlaže nadređenim: „Što se tiče upotrebe četničkih jedinica sjeverne Dalmacije u vojne svrhe, treba reći da one predstavljaju samo nastavak prakse talijanskih jedinica. Uz to se prije svega mora dodati i to, da se Talijani nikada nisu usuđivali — i pored svih hrvatskih suprotnih tvrdnji — da u većem obimu sprovedu vojnu suradnju, jer oni nisu željeli da se ojačaju četnici, tada još neoprobani u težoj političkoj situaciji. Dok su Talijani sprovodili samo djelomične operacije, danas je, uz strogu kontrolu i rukovođenje, moguća mnogo obimnija mobilizacija četničkih jedinica. Đujić nam je rekao da će se njegove jedinice, nakon čišćenja partizanskih oblasti u dalmatinskom području, angažirati tako što će u suradnji sa njemačkim komandama izvršiti zapriječavanja Titovih kanala za snabdijevanje. Na osnovu ovdje poznatih činjenica ovo izgleda apsolutno moguće.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=700&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000696.] <br /> ({{jez-njem|"Zur militaerischen Verwendung der Cetnikverbaende Norddalmatiens ist zu sagen, dass sie nur eine Fortsetzung der italienischen Verbindungen darstellen wuerde. Dazu muss allerdings hinzugefuegt werden, dass die Italiener es niemals gewagt haben – trotz aller gegenteiligen wiederholten kroatischen Behauptungen – in grossem Stil militaerische Zusammenarbeit durchzufuehren, da sie die damals noch nicht erprobten Cetniks in einer im uebrigen noch unreiferen groesseren politischen Lage nicht zu stark werden lassen wollten. Waehrend somit die Italiener nur Teilunternehmen durchfuehrten, waere bei straffer Kontrolle und Steuerung der Cetnikverbaende heute ein Heranziehen in weit groesserem Umfang moeglich. Djujitsch hat sich uns gegenueber bereiterklaert, seine Verbaende nach Saeuberung der Partisanengebiete im dalmatinischen Raum so einzusetzen, dass in Zusammenarbeit mit deutschen Dienststellen eine Sperrung der Versorgungskanaele Titos erfolgt. Auf Grund der hier bekannten Unterlagen erscheint dies vollkommen moeglich."}})</ref> [[File:Helmuth von Pannwitz and Chetniks.jpg|thumb|Njemački general [[Helmuth von Pannwitz]], zapovjednik [[15. SS kozački konjanički korpus|15. SS kozačkog korpusa]], u društvu četničkih oficirâ s teritorije NDH.]] U izvještaju Višeg SS i policijskog vođe u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj ''[[Gruppenführer]]a'' [[Konstantina Kammerhofera]] za mjesec mart 1944. godine, iskazano je stanovito nezadovoljstvo učinkovitošću četnikâ u Bosni i Hercegovini u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Policijska oblast II ([[Sarajevo]]): [...] </br> Borbena vrijednost četnika stacioniranih u policijskoj oblasti Sarajevo nastavila je opadati; borbe u okolici [[Višegrad]]a i [[Trebinje|Trebinja]] pokazale su da se oni mogu uspješno oduprijeti [neprijatelju] samo uz njemačku podršku. U [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], četnici nisu pokazali nikakvu vlastitu inicijativu tijekom izvještajnog perioda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=228&rec=314&roll=1548 NARA, T314, Roll 1548, frame no. 000222.] <br /> ({{jez-njem|"Polizeigebiet II (Sarajevo): </br> Der Kampfwert der im Polizeigebiet Sarajevo stehenden Cetniks ist weiter gesunken, bei den Kämpfen im Raum von Visegrad und Trebinje hat sich gezeigt, daß sie sich nur mit deutscher Unterstützung erfolgreich zur Wehr setzen können. In Ostbosnien zeigten sich die Cetniks im Berichtsmonat ohne eigene Initiative."}})</ref>|Mjesečni izvještaj za mart 1944. godine Višeg SS i policijskog vođe u Hrvatskoj (6. IV 1944).}} Njemački nadležni organi su ukazivali svojim višim komandama i na vidljivu diskrepanciju u domaćem antikomunističkom taboru u kontekstu »borbe protiv bandi«. Tako se u izvještaju 264. pješadijske divizije od 10. aprila 1944. na jednoj strani tvrdi da „hrvatske vlasti očigledno poseduju vrlo malo poverenja u trajno postojanje vlastite vlade“,<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_43.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji]</ref> dok se za četnike Dinarske divizije pod Đujićevom komandom navodi: {{izdvojeni citat|Nasuprot ovom, četnike treba ceniti kao jedini pouzdani faktor borbe protiv komunističkih bandi. Oni raspolažu, pored jednog boljeg rukovođenja i organizacije, i potrebnom inicijativom u borbi protiv bandi za sopstvena obaveštavanja i poduhvate i redovno javljaju upotrebljive rezultate izviđanja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=494&rec=314&roll=562 NARA, T314, Roll 562, frames no. 000489—000490.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroat. Behoerden besitzen anscheinend nur geringes Vertrauen in der dauernden Bestand der eigenen Regierung. </br> Im Gegensatz hierzu sind die Cetniks als einzig zuverlaessiger Faktor im Kampf gegen die kommunistischen Banden zu werten. Sie verfuegen neben einer besseren Fuehrung und Organisation ueber die im Bandenkampf notwendige Initiative zu eigenen Erkundungen und Unternehmen und melden regelmaessig brauchbare Aufklaerungsergebnisse."}})</ref>|Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. [[V SS korpusu]] iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], o držanju vojvode Momčila Đujića je data veoma povoljna ocjena: {{izdvojeni citat|Đujić neupitni pristalica DM. Hrvatski državljanin, lojalno radi sa vlastitim trupama protiv komunista, nasilno mobiliše pravoslavce. Prema povjerljivom izvještaju, nedavno je više puta izrazio antibritanska osjećanja. Jačina: 7000. Jesu li Đujićeve jedinice na području V SS korpusa?<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1208&rec=314&roll=565 NARA, T314, Roll 565, frame no. 001203.] <br /> ({{jez-njem|"Djujic einwandfrei DM Anhänger. Kroat. Staatsangehöriger, arbeitet mit eigener Truppe gegen Kommunisten loyal zusammen, zwangsmobilisiert Pravoslaven. In letzter Zeit nach V—Meldungen wiederholt englandfeindlich geäussert. Stärke 7000. Sind Djujic—Verbände im Bereich V. SS—Korps?"}})</ref>}} U izvještaju od 10. maja 1944, oficiri 15. brdskog korpusa navode da Nijemci snabdijevaju ukupno 6.318 četnika u NDH („Hrvatska borbena zajednica“). Za skrb 4.421 četnika starala se [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. divizija]], dok se o ostalih 1.897 brinula [[373. legionarska divizija|373. divizija]] Wehrmachta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=828&rec=314&roll=565 NAW, T-314, Roll 565, frame 000823: Zabilješka o broju četnika koje snabdijeva 15. brdski korpus (10. maj 1944.).]</ref> Sredinom srpnja 1944. godine, u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]] je organizirana [[Operacija Muholovka|operacija »Muholovka«]] ({{jez-njem|Fliegenfänger}}). U ratnom dnevniku [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] zabilježeno je da je izvođenje operacije povjereno [[13. SS oružana brdska divizija Handžar|13. SS brdskoj diviziji »Handžar«]] i lokalnim četnicima: {{izdvojeni citat|14. 7. 1944: </br> ''SS-brdska divizija »Handžar«'': </br> Za operaciju »Fligenfenger«, čišćenje prostora [[Osmaci]] (25 km jugoistočno od [[Tuzla|Tuzle]] — aerodrom bandi), krenula su 2 ojačana bataljona i četnici.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_218.htm ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XII — DOKUMENTI NEMAČKOG RAJHA — KNJIGA 4]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=960&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000820.] </br> ({{jez-njem|"W–SS–Geb.Div. Handschar: </br> Zum Unternehmen "Fliegenfänger" Säuberung Raum Osmaci (25 SO Tuzla) (Bandenflugplatz) 2 verst. Btlne. und Cetniks angetreten."}})</ref>}} Nemački izveštaj iz jula 1944. godine ocenjuje da četnici Momčila Đujića broje oko 8.000 ljudi, od čega 7.000 naoružanih; ovi su dobro organizovani te neprijateljski orijentisani prema Englezima i bez engleske pomoći. Nijemci zaključuju da im oni zamjenjuju jednu do dvije divizije u Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Jedinica Konrad [srednja Dalmacija]: Saradnja sa četnicima izvanredna. '''Oni zamenjuju jednu do dve divizije'''. Samo se oni bore — ustaše manje aktivne.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=790 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000781.] <br /> ({{jez-njem|"Zusammenarbeit der Truppe mit Cetniks hervorragend. Cetniks ersetzen 1 — 2 Divisionen. Nur sie kämpfen. Ustascha wenig aktiv."}})</ref>|Izveštaj kapetana Merrema, drugog obaveštajnog oficira Komande Jugoistoka (Armijske grupe F) o inspekcijskom putu po Srbiji, Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj u periodu 20. jun — 4. juli 1944.}} Kapetan Merrem, njemački oficir koji je sastavio ovaj izvještaj, imao je samo riječi hvale na račun četnikâ Dinarske divizije JVuO i vojvode Momčila Đujića: {{izdvojeni citat|[[373. legionarska divizija|373. pešadijska divizija]]: Saradnja sa četnicima vrlo dobra (1. lički korpus sa sedištem u [[Gračac]]u). Oni nemaju direktnu vezu sa Đujićem. Rukovođenje njima direktno od strane obaveštajnog odjeljenja divizije. Njihovim akcijama uvek prisustvuje nekoliko Nemaca koji kontrolišu isporuke municije i snabdevanja. [...] '''Oni su jedini stvarno korisni saborci''' [podvučeno u originalu — prim.]. Jedino od njih dolaze korisna obaveštenja o neprijatelju. [...] Jedan četnički komandant odaje utisak potpuno pouzdanog saborca, koji je i neprijateljski nastrojen prema Englezima. [...] Četnici su vrlo častoljubivi i drago im je kada Nemci primete njihove podvige. [...] Podoficir Bartl poznaje lično vojvodu Đujića. Đujić mu šalje čak i sopstvene naredbe u vezi s područjem [[Donji Lapac|Lapca]]. [Najbolja taktika protiv partizana sastoji se u upotrebi specijalnih jedinica] i kombinovanju četnika u jedinice snage jednog bataljona sa jednim nemačkim vodom sa radio stanicom i, po mogućstvu, teškim oružjem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=793 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Aussenstelle der 373. (kroat.) Div. – Uffz. Bartl. </br> Sehr gute Zusammenarbeit mit Cetniks. (1. Lika–Korps Sitz Gracac.) Kein unmittelbarer Einfluss Djuic. Direkte Führung durch Ic–Aussenstelle. Bei Cetnik–Einsatz nehmen meist einige deutsche Soldaten teil. Dadurch Kontrolle der Munitions– und Verpflegungslieferung gewährleistet. "Kroatische Kampfgemeinschaft" bezeichnet Bartl nur als Ausdruck im deutschen Schriftverkehr. Cetniks können diesen Begriff nicht und würden bei Bekanntgabe feindselige Haltung einnehmen. Cetniks sind die einzigen brauchbaren Mitkämpfer. Diese allein liefern auch brauchbare Feindmeldungen. </br> Kurze Rücksprache mit einem örtlichen Cetnik–Führer ergab den Eindruck eines absolut zuverlässigen, sogar englandfeindlichen Mitkämpfer. </br> Cetniks sind sehr ehrgeizig und sehen es gerne, wann ihre Taten von Deutschen beobachtet werden. Geschriebenes Wort (Flugblätter) gilt bei ihnen wenig. Das gesprochene Wort ist alles. Gute Flüsterpropaganda hat grossen Einfluss. </br> Von Invasion sprechen Cetniks kaum. </br> Uffz. Bartl kennt den Vojvoden Djuic persönlich. Djuic schickt ihm sogar die den Raum Lapac berührenden eigenen Befehle. </br> Auf die Frage, wie man nach seiner Ansicht der kommunistischen Banden Herr werden könne, antwortete Uffz. Bartl: "Durch andauerndes Jagen mit kleinen Jagdkommandos (Kleinkrieg nach Bandenart), durch Einsatz von Tarneinheiten und durch Zusammenfassen der Cetniks in Batl.–Stärke, dabei etwa 1 deutscher Zug mit Funk und möglichst mit schweren Waffen." </br> Uffz. Bartl macht einen sehr guten Eindruck, scheint sich aber doch sehr viel zuzutrauen, wenn er behauptet, er könne die gesamten Djuic–Cetniks dahin bringen, wo wir sie haben wollen, falls er an die entsprechende Stelle gesetzt werden wurde."}})</ref>}} Visoka ocjena za doprinos četničkih formacijâ s teritorije marionetske NDH ratnim naporima njemačkog okupatora data je 25. jula 1944. godine i od strane nadležnih instanci iz [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]]: {{izdvojeni citat|Hrvatska: [...] Četnici su, s obzirom na vlastitu slabost, naši prirodni saveznici u borbi protiv komunizma. '''Samo se oni bore'''! “Hrvatska borbena zajednica” postoji samo na papiru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=716&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000707.] </br> ({{jez-njem|"Cetniks unter Berücksichtigung eigener Schwäche im Kampf gegen Kommunisten unsere natürlichen Verbündeten. Sie allein kämpfen! "Kroatische Kampfgemeinschaft" steht nur auf dem Papier."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka od 25. jula 1944.}} U izvještaju od 11. avgusta 1944, nakon proputovanja koje je Vojni zapovjednik Jugoistoka poduzeo u zoni odgovornosti V SS brdskog korpusa na teritoriju NDH, o tamošnjim četnicima te suradnji s njima kazano je: {{izdvojeni citat|Dobro iskorištavanje četničkih komandanata. Zahtjev za premještaj [[369. legionarska divizija|369. pješadijske divizije]] zbog sve češćih incidenata između četnika, o čijoj suradnji divizija apsolutno ovisi, i hrvatskih pripadnika divizije. 369. pješadijska divizija se sastoji od otprilike 70% Hrvata. Zapovjednik divizije napominje da se najmanje 40% njih smatra nepouzdanim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=192&broj=445 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000440.] <br /> ({{jez-njem|"Gute Ausnutzung der Cetnikführer. Antrag auf Herauslösung der 369.I.D. da sich Zwischenfälle zwischen Cetniks, auf deren Zusammenarbeit Division unbedingt angewiesen, und kroat.Div.Angehörigen mehren. (Siehe Ic–Bericht). 369.I.D. besteht aus ca. 70 % Kroaten. Div.Kdr. bemerkt, dass hiervon minderstens 40 % als unzuverlässig anzusehen sei."}})</ref>|Izvještaj o posjeti OBSO-a zoni odgovornosti 5. SS brdskog korpusa od 7. do 11. avgusta 1944. godine (11.8.44).}} Major Adolf von Ernsthausen je bio zapovjednikom 392. artiljerijske pukovnije iz sastava [[392. legionarska divizija|392. (hrvatske) pješačke divizije]], jedne od tri njemačko-hrvatske divizije (pored [[369. legionarska divizija|369. legionarske divizije]] i [[373. pješadijska divizija|373. pješadijske divizije]]). Kao veteran [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] sa iskustvom ratovanja na [[balkanskom bojištu]], major von Ernsthausen biva upućen [[1944]]. godine u okupiranu Jugoslaviju. Von Ernsthausen će [[1959]]. godine objaviti ratne memoare pod naslovom ''Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944'' (“Vukovi [[Lika|Like]]. Sa legionarima, ustašama, domobranima i četnicima protiv Titovih partizana. Doživljaji u Hrvatskoj 1944.”).<ref>[https://winkelried-verlag.de/buecher/landser-am-feind/744/die-woelfe-der-lika Winkelried Verlag: Adolf von Ernsthausen, Die Wölfe der Lika]</ref><ref>[https://www.booklooker.de/B%C3%BCcher/Adolf-von-Ernsthausen+Die-W%C3%B6lfe-der-Lika-Mit-Legion%C3%A4ren-Ustaschi-Domobranen-und-Tschetniks-gegen/id/A02Iwx5I01ZZ3 Ernsthausen, Adolf von — Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944 — Landser am Feind, Band 5 (www.booklooker.de)]</ref> O sveobuhvatnoj saradnji Dobroslava Jevđevića s okupacionim vlastima bio je general Mihailović, u više navrata, obaviješten i od strane Jovanke Krištof (pseudonim »Mira«), četničke obavještajke u [[Slovenija|Sloveniji]]. U veoma opširnom izvještaju od 29. juna 1944, Krištof o Jevđeviću (pseudonim »Aero«) daje nedvosmislenu ocjenu: „Aero je drugi [[Milan Nedić|Nedić]].“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_198.htm Izveštaj obaveštajnog organa od 29. juna 1944. Draži Mihailoviću o stanju četničkih organizacija u Sloveniji, Hrvatskom primorju, Gorskom kotaru i Lici i saradnji sa nemačkim okupatorima]</ref> Pored toga, Krištof karakteriše Jevđevića kao „vrlo kompromitovanu osobu“ (najprije zbog „jakog sudelovanja sa okupatorom“), te zaključuje da ovaj ne bi mogao organizovati četničku ilegalu. Iz izvještaja Krištof može se zaključiti kako su vojvoda Dobroslav Jevđević i kapetan [[Dušan Đaković]], komandant 4. brigade iz sastava Ličko-kordunaške oblasti JVuO, bili podređeni okupatoru i suštinski i u simboličkoj ravni: {{izdvojeni citat|Odred u Ab.[aciji, tj. [[Opatija|Opatiji]] — prim.] likvidiran. 19 ljudi otišlo u [[Postojna|Postojnu]], a 10 ih ide u Nem.[ačku] kom. na [[Rijeka|Reci]], gde će služiti kao [[Gestapo]]. Tu će biti sa njima i Aero i kap. Đak., pa čak i r. stanica. [...] Svi su ti odredi pod Nem. kom. i bez međusobne veze, razbacani po [[Istra|Istri]], da se pokaže celom narodu, kako su Srbi Nem. sluge. Plaćeni su — vojnici 360 L.[ira] mesečno, podnar. 450 naredn. 525 podpor. mislim 3.000 a kap. Đak. 5.800 L. [...] U Josipdol je poslao Aero 11 ljudi, navodno da osnuju tamo četničku komandu. Međutim ti su ljudi Nem. tajna policija, a od četnika iz šume, koji su im dolazili u vezi, da je to četn. komanda, napravili Nem. radni bataljon, koji vode Nem. Tu je oko 40 ljudi, ostali su prestali dolaziti kad su videli šta se sa ovima desilo. [...] Kud ćemo veće poniženje za našu vojsku nego da komanduje Nem. poručnik našem kapetanu, pa i vojvodi, samo sreća, da je taj vojv. surogat, inače propadosmo od bruke... Sve ove i slične akcije vodi kap. Đaković, naravno pod komandom Nem. poručnika. Odluke o njima donosi Aero u dogovoru sa Nem. Upravo je gnusno gledati, kako se obojica klanjaju pred Nem. potpor. i por., pa kaplarima. Đak. sve pozdravlja fašistički uzdignutom rukom, a Aero samo veće činove oficire, inače našim pozdravom. [...] U Lici saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi — tamo mora okupator popuštati, jer inače odoše ljudi u šumu, a vođe su potpuno Nem. sluge i nemaju kamo bežati. [...] '''U krvi im je šurovanje sa okupatorom, a nama prikazuju kako vode vele politiku i kolike žrtve za narod s tim pridonašaju — dok u stvari nisu ništa drugo nego ponizne Nem. sluge'''. [...] Potrebno je već jednom započeti sa ozbiljnim i poštenim radom, jer će nas katastrofa preteći. Saradnju sa okupatorom trebalo bi napraviti na čisto drugoj bazi i ne sme biti vidna. Bar ovde.}} Na drugoj strani, Jovanka Krištof izdvaja kao pozitivan primjer vojvodu Momčila Ðujića: „Ovi ljudi ovde vide jedini spas u vojv. Đujiću, jer ga smatraju poštenim i iskrenim borcem za našu stvar. Isto ima org. dobro sprovedenu. Pljačkati i krasti ne dozvoljava o čemu su se uverili iz njegove prop. gde su imena poubijanih ljudi zbog nediscipline i raznih prekršaja. To ljudima imponira — pošten rad i samo to žele, a i zaslužuju, jer ih nepoštenje tuče već 3 1/2 god. I pored svega toga, ostali su verni našoj ideji. Isto saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi i ne vodi se trgovina sa ljudima, kao ovde. Ovo vodstvo se jako boji Đujića i gaji mržnju prema njemu zato hoće ljudima dokazati, da Đujić nema ništa odnosno samo par sto vojnika bez oružja koji kao čudo gledaju mitraljez. A isto, da su pod Nem. kao ovi ovde.“ U pokušaju da prebaci teret odgovornosti za sopstvenu kolaboraciju s okupatorom na komandanta Dinarske divizije JVuO, vojvoda Jevđević piše Mihailoviću 8. avgusta 1944. godine: „Garantujem i imam stotine dokaza da trupe Đujića u velikom delu stoje u tešnjoj vezi od mene, ali to niko ne vidi. Vi bi se začudili, kad bi vam sve ispričao kakve mi izveštaje pokazuju Nemci o svojim vezama sa našim jedinicama, naročito kod [[Uroš Drenović|Drenovića]] i ostalih, prebacujući mi da ih mi sabotiramo i podmuklo rušimo.“<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 156, reg. br. 51/1—1.</ref> I u izvještaju od 10. avgusta 1944, Jovanka Krištof je upozorila Mihailovića na činjenicu da se [[Lika|lički]] četnici pod komandom vojvode Jevđevića nalaze u [[Istra|Istri]] u službi okupatora, kao i da su pred [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|nacistima]] (»broj 11«) dužni salutirati [[Rimski pozdrav|fašističkim pozdravom]]: {{izdvojeni citat|Kolben [potpukovnik [[Karl Novak]] — prim.] se povratio 3 ov. meseca. Zgrozio se nad ovim radom. Nije mogao svega verovati kad su mu referisali oficiri i vojnici, dok nije neke stvari i na vlastite oči video. Mislim, da je dosta ako Vam kažem da stalno uzdiše i govori pri svakoj prilici: »Jadni Čiča, kako ga upropastiše, zar [[Vermaht]] i [[Gestapo]], da predstavlja Čičinu vojsku.« Prebleđuje slušajući i gledajući ovo. 3. mu referiraše četnici da su dobili naređenje da moraju svi nacistički pozdravljati. A jučer se sam uverio da ima oficira, koji profaniraju našu uniformu, te u njoj putuju iz [[Postojna|Postojne]] u Trst i daju povoda komun. za prop. Isti oficir Korać je tako i u Ab.[aciju] došao samo da je još imao natpis na rukavu i kapi »Lika« što po naređenju moraju svi u Postojni nositi. Ja sam ga napala zbog toga, a isto tako i Jovanovog brata, te su jučer svi na putu skinuli te sramotne natpise. [...] Čujem da Jovan sad ostaje kod Vas. Neka Vam ispriča kako su part.[izani] u okolici Post.[ojne] natiskali plakate o četn. banditima sa natpisom »Lika« na rukavu i kapi, koji su pljačkali selo sa br. 11 i odveli x ljudi i t.d. [...] Nadam se da će sad sigurno uspeti četnicima, da se odele od br. 11. Samo mnogi su od njih mišljenja da su ovim radom upropas[ti]li i ovde i Liku.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_21.htm Izveštaj Jovanke Krištof od 10. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o stanju ličkih četnika u Istri, njihovoj saradnji sa Nemcima i ponašanju Dobrosava Jevđevića u vezi sa problemom vraćanja četnika u Liku]</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u Srbiji (1944) === {{main|Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|Topličko-jablanička operacija}} [[File:Nemci predaju minobacač četnicima.jpg|thumb|Nemci predaju minobacač četnicima u Srbiji 1944.]] {{Quote box | citat = „D.M.-bande dosada nisu nikad napale okupacione trupe.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1115&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001111: Izvještaj o bandama u okolini katarakti Dunava (bez datuma, približno mart 1944).] <br /> ({{jez-njem|"Bisher haben die D.M.Banden die Besatzungstruppen noch nie angegriffen."}})</ref> | izvor = Nemački izvještaj o četnicima u okolini katarakti Dunava od marta 1944. | width = 40% | align = right}} {{Quote box | citat = „Titove bande imaju se napasti i uništiti, odn. zarobiti. Pristalice D.M.-a (četnici) ne smatrati neprijateljima.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1264&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001260: Naredba 923. Landeschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ (29. Juli 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"Angetroffene Titobanden sind anzugreifen und zu vernichten bzw. gefangen zu nehmen. DM—Anhänger (Cetniks) sind nicht als Feind anzusehen."}})</ref> | izvor = Naredba 923. Landesschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ od 29. jula 1944. | width = 40% | align = right}} Kad je sredinom marta 1944. operativna grupa sastavljena od [[Druga proleterska divizija NOVJ|Druge]] i [[Peta krajiška divizija NOVJ|Pete divizije]] NOVJ iz [[Sandžak]]a [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|prodrla u zapadnu Srbiju]], nesuglasice između četnika i Nijemaca u Srbiji potisnute su u drugi plan. Trupe sastavljene od jedinica [[Vermaht]]a i [[Vafen-SS|SS]], korpusâ JVUO, bugarskog okupacionog korpusa, [[Srpska državna straža|SDS]], [[Srpski Doborvoljački Korpus|SDK]] i [[Ruski Zaštitni Korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]] pod objedinjenom nemačkom komandom generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] funkcionisale su kao jedinstvena operativna grupa u [[Operacija Kamerjeger|operaciji »Kammerjäger«]]. Kod nadležne je četničke komande majora [[Neško Nedić|Neška Nedića]] bio akreditovan nemački kapetan Vajel kao oficir za vezu. Zajedničke operacije trajale su nešto duže od dva meseca.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj Vojnoupravnog komandanta jugoistoka od 13. maja 1944.]</ref> Kao znak otopljavanja odnosa na liniji četnici–okupator, nakon unilateralnog raskidanja (sa njemačke strane) [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|sporazuma potpisanih]] u zimu 1943/1944. godine te organiziranja [[Operacija Treibjagd|operacije »Hajka«]] protiv [[Nikola Kalabić|Kalabićevih]] četnika, u drugoj polovini marta 1944. upriličen je sastanak komandanta Drugog ravnogorskog korpusa kapetana [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]] sa oficirom [[Schutzstaffel|SS]]-a Biermannom, inače njemačkim zapovjednikom [[Čačak|Čačka]]. Tom prilikom je kapetan Raković garantovao „da ne postoje ni najmanje namere da se planira opšti ustanak ili da se sprovedu sabotažne akcije“ protiv Nijemaca, odnosno da će „na teritoriji Srbije“ iznova nastupiti primirje. U Mihailovićevo ime, četnički komandant je iskazao spremnost „za borbu protiv komunista i izvan Srbije, uz isporuke municije“, a nije čak odbacio ni mogućnost angažovanja „na drugim evropskim frontovima“.<ref>[https://web.archive.org/web/20221206140940/https://znaci.org/00001/4_14_3_269.htm Izveštaj Feldkomandanture u Čačku od 25. marta 1944. komandantu Jugoistoka o pregovorima sa komandantom 2. ravnogorskog korpusa]</ref> U izvještaju Komandi Jugoistoka, [[obersturmführer]] Biermann navodi da Draža Mihailović od njemačke strane očekuje diskretnost u održavanju kontakata, naročito stoga što bi srpske kvislinške vlasti u JVuO mogle vidjeti konkurenciju: {{izdvojeni citat|Kapetan Raković mi je kazao lično, takoreći u povjerenju kao prijatelju, da sve što mi je do sada rekao i sve što sam ja zapisao, on rekao po nalogu Draže Mihailovića, s kojim je imao svakodnevnu radio-vezu i od koga je dobivao stalna uputstva o predmetu prethodnih razgovora. Pritom me uvjerava da će sa strane Mihailovića, naravno, sve biti demantirano, ukoliko se o sadržaju razgovorâ ponovno dozna u [[Beograd|beogradskim]] krugovima ([[Milan Nedić|Nedić]], [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]). Sasvim je prirodno da ovi krugovi pokušavaju svim sredstvima osujetiti sporazum između njemačke okupacijske vlasti i Draže Mihailovića, jer trenutno su oni legalni predstavnici srpskog naroda te bi možda mogli strahovati za svoje pozicije. Pregovore između DM–pokreta i njemačkih vlasti ovi bi krugovi odmah iskoristili u propagandne svrhe i predstavili ih kao kraj ili slabost DM–pokreta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=281&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000268—000269.] <br /> ({{jez-njem|"Hauptmann Rakovic sagte mit persönlich, sozusagen vetraulich zu einem Freund, dass alles, was er mir bisher gesagt und ich aufgeschrieben habe, von ihm im Auftrage von DM gesagt worden sei, mit dem er tägliche Funkverbindung habe und von dem er laufend Anweisungen für den Stoff der bisherigen Besprechungen erhalten habe. Er versichert mir gleichzeitig dass selbverstandlich von DM–Seite alles abgestritten werde, falls wieder der Inhalt der Besprechungen in Belgrader Kreisen (Nedic, Ljotic) bekannt werde. Es sei zu natürlich, dass diese Kreise mit allen Mitteln eine Verständigung zwischen der deutschen Besatzungsmacht und DM zu hintertreiben versuchen, denn sie seien ja gegenwärtig die legalen Vertreter des serbischen Volkes und müssten evtl. um ihren Posten fürchten. Verhandlungen der DM–Bewegung mit deutschen Behörden würden sofort von diesen Kreisen propagandistisch aufgeschlachtet und als Ende bezw. Schwäche der DM–Bewegung hingestellt."}})</ref>|Njemački izvještaj od 25. marta 1944. o pregovorima šefa [[Sicherheitsdienst]]a u Čačku obersturmführera Biermanna sa kapetanom [[Predrag Raković|Predragom Rakovićem]], komandantom 2. ravnogorskog korpusa JVuO}} Kapetan Predrag Raković, jedan od glavnih četničkih komandanata zaduženih za održavanje [[Saradnja četnika sa Nedićevom vladom|veze s Milanom Nedićem]] i Nijemcima, ponovo se sastaje sa Biermannom u Čačku 26. aprila.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=331&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000314.]</ref> Raković je tada naveo da mu je general Mihailović povukao punomoć za obavljanje poslovâ s Nijemcima i da zbog toga na ovom sastanku ne sudjeluje kao njegov predstavnik. Očigledno da je Draža Mihailović bio sasvim upoznat sa ovim kontaktima i davao je za njih odobrenja, dok je Raković održavao kontakte i obavljao poslove s Nijemcima, iako su mu ovlaštenja bila povučena.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Ubrzo je uslijedilo potčinjavanje Rakovićevog Drugog ravnogorskog korpusa JVuO (kao i Javorskog korpusa pod komandom majora [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]]) njemačkim trupama u jugozapadnoj Srbiji, što se može zaključiti iz jednog izvještaja Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka s početka aprila 1944: {{izdvojeni citat|Cvetićevi četnici osiguravaju lijevi bok grupe Jug i izviđaju u pravcu [[Golija|Golije]] od Drinića ka sjeveru. Zadatak Rakovićeve grupe nepromijenjen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=413 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000408—000409.] </br> ({{jez-njem|"Die Cvetic–Cetniks sind zum Schutz der linken Flanke der Angriffsgruppe Süd und zur Aufklärung über das Golija–Gebirge über Dramici nach Norden vorzuführen. Auftrag für Rakovic–Cetniks bleibt unverändert."}})</ref>|Izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka svim potčinjenim jedinicama za 3. april 1944. godine}} U dnevnom izvještaju iz Komande Jugoistoka za 18. april 1944, predviđa se koji će sektor zauzeti jedinice pod Rakovićevom komandom u vrijeme izvođenja operacije »Kammerjäger«, kojom prilikom je okupator s uspjehom osujetio [[Drugi prodor NOVJ u Srbiju|drugi prodor NOVJ u Srbiju]]: {{izdvojeni citat|Rakovićeva grupa dobila zadatak da postavi osiguranja prema jugu na sjevernoj obali Studenice.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=514&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000510.] <br/> ({{jez-njem|"Unternehmen Kamerjägger. II. Eigene Lage: </br> F/ Cetnik–Gruppe Rakovic erhielt Auftrag zur Abschirmung nach S gegen Feind auf dem nördl. Studenica–Ufer."}})</ref>|Dnevni izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka tokom operacije Kammerjäger, 18. april 1944.}} Iz jednog razgovora na visokom nivou (prisutni: general [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka i [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova), održanom 11. aprila 1944. godine, može se nazrijeti koliko su okupacioni dužnosnici bili zadovoljni saradnjom sa četnicima i ostalim [[Kolaboracija|kolaboracionističkim]] snagama na [[Balkan]]u: {{izdvojeni citat|Neubacherovo mišljenje o vrijednosti srpskih formacijâ: [[Srpska državna straža|SDS]] loša, Hipo (pomoćna policija) isto, [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] dobar, četnici veoma različito. U Crnoj Gori se dobro tuku [[Crnogorski dobrovoljački korpus|dobrovoljci pod njemačkim vođstvom]]. Kosovski Albanci se bore s nama. Evzoni u Grčkoj nijesu za odbranu obale, ali su korisni u unutrašnjosti zemlje i sigurno neće pucati na nas.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=462&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000458.] <br/> ({{jez-njem|"Auffassung Neubacher über den Wert der serbischen Verbände: SSW schlecht, Hipo desgleichen, SFK gut, Cetniks sehr unterschiedlich. In Montenegro schlügen sich die Freiwilligen unter deutscher Führung gut. Die Kosovoalbaner kämpfen mit uns. Evzonen in Griechenland sind nichts für Küstenverteidigung, brauchbar wohl aber im Innern des Landes, werden bestimmt nicht auf uns schiessen."}})</ref>|Vojni zapovjednik Jugoistoka (Razgovor Felber-Neubacher, 11. april 1944.)}} U izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera (u odjeljku naslovljenom „Stanje kod neprijatelja“), sačinjenom 22. aprila iste godine, ambivalento držanje jedinicâ JVuO prema okupatorskim vlastima smatra se glavnom karakteristikom četničkog pokreta u Srbiji: {{izdvojeni citat|Srbija: <br /> Pokret DM je podijeljen unutar sebe. Dok se neki aktivno bore na strani njemačkog Wehrmachta protiv komunista — a da nijesu odustali od temeljnih rezervi prema svakom okupatoru — manje bande DM u centralnoj i istočnoj Srbiji spremne su činiti štetu. Izvještaji koji se stalno pojavljuju o pregovorima Draže Mihailovića i Tita nijesu potvrđeni i takođe se doimaju nevjerovatnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=556 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000552.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist in sich aufgespalten. Während ein Teil aktiv an der Seite der deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten kampft – ohne dadurch die grundsätzlichen gegen jeden Okkupator vorhandenen Vorbehalte aufgegeben zu haben – treiben kleinere DM–Banden in Mittel–und Ostserbien nach wir vor ihr Unwesen. Immer wieder auftauchende Meldungen über Verhandlungen zwischen DM und Tito bestätigen sich nicht und erscheinen auch unglaubwürdig."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka o stanju u periodu od 16. marta do 15. aprila 1944. godine}} 12. aprila 1944. godine, pukovnik [[Jevrem Simić]] izdaje jednom četničkom nižem oficiru objavu o kretanju na terenu brigade kojom komanduje, kako bi ovaj mogao što efikasnije uništavati jatake i simpatizere [[Narodnooslobodilački pokret|NOP]]-a: {{izdvojeni citat|OBJAVA Za G. Milića Majstorovića p.poručnika, komandanta II bataljona III leteće kosmajske brigade, koja mu se izdaje s tim da može slobodno da se kreće sam ili sa svojom vojskom po terenu koji je ugovoren sa našim saveznicima Nemcima i Bugarima i da u ime Kralja Petra II Karađorđevića oduzima svu rekviziciju i kolje sve partizanske jatake i simpatizere zbog čega će dobiti čin majora.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_115.htm Objava komandanta četničke oblasti u Srbiji od 12. aprila 1944. komandantu 2. bataljona 3. kosmajske brigade za nesmetano kretanje od okupatora i klanje simpatizera narodnooslobodilačkog pokreta]</ref>}} 1. maja 1944. godine, u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka, koji potpisuje načelnik štaba general [[Kurt Geitner]], navodi se cifra od nekoliko hiljada pripadnika JVuO koji pomažu okupatoru u zaustavljanju ofenzive NOVJ: {{izdvojeni citat|Srbija — Stanje u sopstvenim redovima: </br> Borbena grupa Weyel: 500. SS padobranski lovački bataljon, sa otprilike 1.000 četnika, odbacio je neprijatelja kod [[Seča Reka|Seče Reke]] (6 km zap. od [[Kosjerić]]a) i sa manjom borbenom grupom vrši napad na neprijatelja kod Varde. Izbrojano 10 mrtvih neprijatelja; vjerovatni veći gubici. [...] </br> Četnici su raspoređeni duž linije [[Požega]]—Kosjerić—[[Ražana]]—[[Povlen]], sa ukupnom jačinom od približno 5.000 ljudi. Pojedine grupe su poslale oficire za vezu. Draža Mihailović, koji je preuzeo jedinstveno zapovjedništvo, namjerava uspostaviti radio-vezu s njemačkom komandom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=673&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000669—000670.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. Eigene Lage. </br> B. Kampfgruppe Weyel. Fg.Abt. 696 bis Kostojevici an Straße 4 OSO Rogacica durchgestossen. SS–Fallschirmjäger–Btl. hat mit etwa 1000 Cetniks Feind bei Sjecareka [sic!] (6 W Kosjerici) geworfen und steht mit einer schwächeren Kampfgruppe im Angriff gegen Feind bei Varda. 10 gezählte Feindtote, weitere Feindverluste wahrscheinlich. </br> F. Cetniks stehen im allg. Linie Pozega–Kosjerici–Razana–Povlen in Gesamtstärke ca. 5000 Mann. Einzelen Gruppen haben V.Offz. abgestellt. DM., der Gesamtführung übernommen hat, will Funkverbindung zu deutschem Kommando herstellen."}})</ref>}} U monografiji “Četnici u Drugom svjetskom ratu 1941—1945” [[Jozo Tomašević]] zaključuje: „Ne mogu ipak dati nikakvu potvrdu toj slutnji da je Mihailović održavao direktnu radio-vezu s Nijemcima, a uzimajući u obzir njegov način ponašanja u cijelom ratu, malo je vjerojatno da jest.“<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Međutim, Hermann Neubacher svjedoči u memoarima kako je, makar tokom nekoliko dana u zimu [[1945]], održavao izravnu radio-vezu s Mihailovićevim štabom.<ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 161—162.</ref> U ratnom dnevniku Vojnog zapovjednika Jugoistoka od 2. maja 1944, sa pohvalom se ističe kooperacija onih snagâ JVuO u zapadnoj Srbiji koje sačinjavaju taktički sklop pod komandom majora [[Ericha Weyela]]: {{izdvojeni citat|Borbena grupa Weyel: SS padobranski lovački bataljon, zajedno sa četnicima, razbio [[Peta krajiška divizija|Petu diviziju]] kod Varde. Veliki neprijateljski gubici. Četnici su postrijeljali sve zarobljenike. Brojke će biti objavljene naknadno.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=677&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000673.] <br /> ({{jez-njem|"Kampfgruppe Weyel. SS–Fallschirmjägger–Btl. hat mit Cetniks bei Varda Tross[?] der 5.Div. zerschlagen. Hohe blutige Feindverluste. Cetniks haben sämtl. Gefangene erschossen. Zahlen werden nachgemeldet."}})</ref>}} U izvodu iz ratnog dnevnika generala Hansa-Gustava Felbera za 3. maj 1944. godine, navodi se da je načelnik štaba Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka general Kurt Geitner išao u posjetu njemačkim trupama na ratištu u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]]: {{izdvojeni citat|(3.5.44) 6,00: Putovanje do Parišta [svakako je riječ o [[Donje Vardište|Vardištu]] — prim.] zbog razgovora sa majorom Weyelom i nekim četničkim vođama o formiranju zajedničkog štaba za borbu protiv komunista. Povratak za Beograd 3. maja u 15 časova.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=807&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000803.] <br /> ({{jez-njem|"3.5.44 6.oo Uhr Fahrt nach Pariste zur Besprechung mit Major Weyel und einigen Cetnik–Führern über Bildung eines gemeinsamen Stabes zur Bekämpfung der Kommunisten. Rückkehr nach Belgrad am 3.5., nachmittags 15.oo Uhr."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka, 3. maj 1944. godine}} Kolike je razmjere poprimila kolaboracija četnikâ Draže Mihailovića sa njemačkim Wehrmachtom i srpskim kvislinškim jedinicama u proljeće 1944. godine, postaje očigledno i iz navodâ u izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja, u kom su snage JVuO ubrojane u vlastite formacije: {{izdvojeni citat| I. Sopstvene snage A) Grupa “Holman” 696. bat. feldžand. krenuo je jutros sa četnicima u napad duž puta Nova Varoš — Ljubiš. 11/4. p. “Brand.” na maršu Sjenica — Maskova. Komandno mesto grupe “Holman” — Nova Varoš. I I/4. p. “Brand.” na maršu Užice — Ivanjica — Maskova. B) Grupa “Vajel” Napad Severne četničke grupe na jakog neprijatelja jugoistočno od Rožanstva nije uspeo uprkos visokih gubitaka i na strani četnika i na strani neprijatelja, pa će jutros biti ponovljen sa I/“Brand.”. Podređeni 1. bataljon 63. puka u obezbeđenju na visovima između Čajetine i Rožanstva. C) 24. bug. div. I I /64. nije uspeo u noći 11/12. 5. da kod Mokre Gore spreči neprijateljske zaštitnice da izmaknu ka jugu. Danas je sa 1/1. srp. puka i 1.000 četnika počelo čišćenje prostora Semegnjevo — Čajetina. 8. bataljon teških mitraljeza na maršu Požega — Arilje. 11/63. biće naknadno privučen. D) Grupa “Tatalović” Srpski dobrovoljački korpus uključio se kod Ljubovije u borbe na hrvatskoj obali Drine i prihvatio četnike koji su se povlačili. Kod Rogačice 4 prebeglice.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o borbama sa 2. i 5. NOU divizijom na komunikaciji Užice — Višegrad]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000732—000733.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. II. Eigene Lage. </br> A) Gruppe Hollmann. Fg.Abt.696 heute morgen mit Cetniks zum Angriff entlang Str. Nova Varos–Ljubis angetreten. II./4.Brdbg. auf Marsch Sjenica–Maskovo. Gefechtsstand Gruppe Hollmann Nova Varos. III./4.Brdbg. auf Marsch Uzice–Ivanjica–Maskovo. </br> B) Gruppe Weyel. Angriff nördl. Cetnik–Gruppe gegen starken Feind SO Rozanstvo drang bei hohen Cetnik–u. Feindverlusten nicht durch und wird seit heute morgen mit I./Brdbg. wiederholt. Unterstelltes I./63 sichert auf Höhen zwischen Cajetina u. Rozanstvo. </br> C) 24.bulg.Div. III./64 konnte in der Nacht 11./12.5. bei Mokra Gora Ausweichen feindl. Nachhuten nach S nicht verhindern und tritt heute mit I./Serb.Rgt.1 u. 1000 Cetniks zur Säuberung des Raumes Semegnjevo–Cajetina an. 8.sMG.Btl. auf Marsch Pozega–Arilje. II./63 wird nachgezogen. </br> D) Gruppe Tatalovic. Bei Ljubovija griff SFK in Kämpfe auf kroat.Drina–Ufer ein u. nahm ausweichende Cetniks auf. Bei Rogacica 4 Überläufer."}})</ref>}} U istom izvještaju je prenijeta i sljedeća informacija: {{izdvojeni citat|Prema pouzdanom izvoru, četnički komandant [[Dragoslav Račić|Račić]], koji je učestvovao u borbi protiv Grupe “[[Milutin Morača|Morača]]” u [[Valjevo|valjevskom]] kraju, zatražio je da se vrati u svoje dotadašnje operacijsko područje, jer ne želi više da se „prlja“ saradnjom sa okupatorom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000732.] <br /> ({{jez-njem|"Nach s.Qu. hat Cetnikführer Racic, der im Kampf gegen Gruppe Moraca im Raume Valjevo beteiligt war, die Rückkehr in sein bisheriges Einsatzgebiet beantragt, da er sich durch Zusammenarbeit mit der Okkupator nicht länger "beschmutzen" wolle."}})</ref>}} Istog dana, u izvještaju koji je poslao Glavnom komandantu Jugoistoka feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|von Weichsu]], general Felber zapaža kako formiranje ''Borbene grupe Weyel'' označava novu etapu u četničko-njemačkim odnosima s ciljem saradnje u borbi protiv NOVJ, koja u tom obimu nije bila izvodiva u prethodnom periodu: {{izdvojeni citat|Utisak o upotrebljivosti pojedinih potčinjenih narodâ i jedinicâ: [...] Četnici uvjeravaju da će se uzdržati od bilo kakvog neprijateljstva prema njemačkim trupama i da će učestvovati u borbi protiv komunista do konačne pobjede. U operacijama četničke jedinice predvodi [[Neško Nedić]], a s njemačke strane major Weyel. Razgovori na bojnom polju pokazuju da su četničke vođe poput Kalabića i Rakovića spremne sarađivati sa Nijemcima. Kod ljudstva preovlađuje prijateljski pristup, uz samo nekoliko neprijateljskih lica. Naoružanje im je skromno; manjak mitraljeza. Situacija sa zalihama municije, kao i dosad, nejasna.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=727&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000723—000724.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Eindruck über die Brauchbarkeit der einzelnen unterstellten Nationen und Verbände: </br> f) Cetniks versichern jede Feindseligkeit mit deutschen Truppen auszugeben und sich am Kampf gegen die Kommunisten bis zum Endsieg zu beteiligen. Leitung der Cetnik–Verbände durch Nesko Neditsch, deutscherseits durch Major Weyel. Besprechungen auf dem Gefechtsfeld zeigen, daß die Führer der Cetniks wie Kalabic und Rakovic gewillt sind, mit den Deutschen zusammenzuarbeiten. Unter den Leuten vielfach freundliches Entgegenkommen, nur zum Teil feindselige Gesichter. Ausrüstung mit Waffen mäßig, wenig Maschinenwaffen. Über Munitionslage nach wie vor Unklarheit."}})</ref>|Raport generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|Maximilianu von Weichsu]] od 13. maja 1944. godine}} Draža Mihailović je imenovao [[Milorad Mitić|Milorada Mitića]] za oficira za vezu između svojih jedinica i njemačke komande, kako bi saradnja četničkih komandanata sa okupatorom dobila organizovaniju formu. General Mihailović je preko kapetana Mitića dostavljao svoje zahtjeve njemačkoj komandi koja je snabdijevala municijom i hranom njegove jedinice, angažovane u borbi protiv NOVJ. Mitić je o situaciji na frontovima, o svome radu i o količini pomoći primljenoj od okupatora gotovo svakodnevno izvještavao generala Mihailovića. U depeši od 28. marta 1944, između ostalog, kapetan Mitić piše: {{izdvojeni citat|O nekoj akciji Bugara ili Br. 11 (šifra koja označava Njemce — nap.) protivu crvenih dublje na terenu nema ni govora. Doručak i večera su uvek u garnizonu. Ako se hoće uništenje komunista, onda to moramo mi da uradimo. Možemo da računamo na pomoć uzduž komunikacija, na municiju i avijaciju, mada ona ne može mnogo da pomogne. Ali moraju biti hitno bačene masovne snage i lično da vodite operacije, naravno kao 'siva eminencija', inače [[Peko Dapčević|Peko]] ode u Toplicu i dalje... Moral kod naših ljudi u reonima gde su prošli komunisti je mnogo opao. Sve veća sumnja u snagu naših i Br. 11 i sve veći respekt prema crvenima... Pred svim ovim mi ne možemo da zatvorimo oči. Ovoga puta opasnost je stvarno velika, skoro ogromna...<ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—X—57/2.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_62.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje KORPUSI DRAŽE MIHAILOVIĆA POLAŽU ISPIT PRED OKUPATOROM U SRBIJI]</ref>}} 18. aprila 1944. godine, glavni inspektor Vrhovne komande JVuO pukovnik Jevrem Simić izvještava generala Mihailovića da se kapetan [[Zvonimir Vučković]], komandant Prvog ravnogorskog korpusa, nalazi pod izravnom komandom njemačkih oficira: {{izdvojeni citat|Zvonkov odred pod komandom poručnika Nenadića zajedno sa Nemcima je u Negbini.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_120.htm Pismo delegata Vrhovne komande od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću o saradnji četnika sa nemačkim i bugarskim trupama u borbama protiv NOVJ u jugozapadnom delu Srbije]</ref>}} U telegramu od 20. IV 1944. pukovnik Simić piše generalu Mihailoviću: {{izdvojeni citat|Vučković sa 130 odabranih četnika stavio se pod komandu nemačkog poručnika Kerpera i nalazi se južno od Jasenova na Beloj Glavi.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 277, registarski broj 4/1—56.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 99—100.</ref>}} Istog dana kada je došlo do formiranja ''Borbene grupe Weyel'' (28. april 1944), u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka zapisano je: {{izdvojeni citat|Srbija — I. Stanje kod neprijatelja: </br> A) Divizijska grupa “Morača” nalazi se sa istočnom kolonom u oblasti južno od Kosjerića u borbi sa vlastitim snagama i četnicima, koji su, navodno, bili lično vođeni od strane DM-a.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000628.] <br /> ({{jez-njem|"Tagesmeldung von 28.4.1944. </br> Serbien. </br> I. Feindlage. </br> A) Div.Gruppe Moraca steht mit O–Kollone im Raum S Kosjerici im Kampf mit eigenen Kräften u. Cetniks, die von DM angeblich persönlich geführt werden."}})</ref>}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. godine generalu Mihailoviću, kapetan [[Neško Nedić]] piše o uspostavljanju fronta prema snagama NOVJ u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], odnosno da je stvoren jedinstveni borbeni sklop koji sačinjavaju četnici, [[Srpski dobrovoljački korpus|srpski dobrovoljci]] i njemačke okupacione trupe: {{izdvojeni citat|Snage potčinjene meni prešle su trenutno u odbranu na liniji Bačevci—Kosjerić i to: valjevski korpus sa delom Nemaca drži levo obalu Graca u visini Lipa—Ravan. Juče su na ovom odseku odbijeni svi napadi komunista. Ajdačić sa delom Nemaca zatvara položaj Bukovi—Ražana. Na prostoru Ražana—Kosjerić ima jedan bataljon Nemaca. Brigada Negovanova kao rezerva drži Divčibare. Rakovićev korpus u Kosjeriću sa ofanzivnom ulogom. Moja težnja je da sa naslonom na Nemce, stvorim čvrstu odbranu linije Bačevci—Kosjerić, dok se snage ne prikupe i ne stvore preduslovi za uništavajući udar, a tada uništi prva, druga a potom peta divizija. U ovom cilju front ostaje prema drugoj diviziji danas u odbrani dok na ovu diviziju sa zapada napadaju jedan bataljon Nemaca i tri bataljona ljotićevaca a mi je dočekujemo. Prema petoj diviziji preduzima se napad danas sa angažovanjem.<ref>AVII, Ča, kut. 276, reg. br. 2/1—11.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 100.</ref>}} U prvoj polovini maja 1944. godine, Vrhovna komanda JVuO je javljala o zajedničkim borbama četnikâ i Nijemaca širom okupirane Jugoslavije: „Naši i nemački delovi zatvorili put [[Užice]] — [[Kokin Brod]]. Isto tako zatvorena i [[Lim (rijeka)|Limska dolina]]. Od strane Nemaca i naših 2. maja počela ofanziva od [[Podgorica|Podgorice]]. Komunisti u oblasti [[Bijelo Polje|Bijelog Polja]]. Nemci u [[Šavnik]]u, [[Žabljak]]u i [[Brodarevo|Brodarevu]]. U [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] šesnaesta, sedamnaesta i tridesetšesta komunistička divizija pri uništenju od dve nemačke divizije.“ General Mihailović je naređivao i majoru Dragiši Rakiću (pseudonim »Gis-Gis«), komandantu Vojvodine JVuO, da pokuša dobiti municiju od okupatora, koristeći se pritom i srpskim kvislinškim strukturama, budući da je [[Banat]] formalno bio dijelom [[Vojna uprava u Srbiji|Nedićeve Srbije]]: „Postarajte se za nabavku municije kako ste predvideli. Iskoristite raspoloženje Nemaca u Banatu za jačanje naše organizacije. Isto tako iskoristite i Nacionalnu službu rada.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> 11. maja 1944, general Mihailović (pseudonim »Hans«) piše da je naredio »Viktoru« (major [[Mladen Mladenović]], komandant Čegarskog korpusa JVuO), »Hermanu« (potpukovnik [[Radoslav Đurić]], komandant Južne Srbije JVuO), »Orelu« (potpukovnik [[Dragutin Keserović]], komandant Rasinsko-topličkog korpusa JVuO) i »Minču« (major [[Branivoj Petrović]], komandant Deligradskog korpusa JVuO) da „iskoriste akciju“ okupatora protiv snaga NOVJ u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]], kao i da „na pogodan način“ nabave naoružanje i municiju: {{izdvojeni citat|Po podacima od Viktora, Hermana i Georgija [potpukovnik Milutin Radojević, delegat VK JVuO za područje Jablanice i Toplice — prim.] jedna nemačka divizija jačine oko 15.000 nalazi se u [[Kuršumlija|Kuršumliji]], [[Prokuplje|Prokuplju]], [[Žitorađa|Žitorađi]], [[Pukovac|Pukovcu]] i [[Leskovac|Leskovcu]]. Ima 70 tenkova. Pripremaju se za akciju protiv komunista. [[Gestapo]]vci iz [[Niš]]a traže Viktora i nude oružje i municiju i da ne diraju naše. Keserović 8 i 9 napadao na komuniste u okolini [[Ribarska Banja|Ribarske Banje]] sa [[Jastrebac|Jastrepca]] i od sela Zdravinja. Crveni dobili pojačanje i Orel se povukao na polazni položaj [[Zdravinje]] — [[Veliki Šiljegovac]]. Orel se sprema za ponovni napad. Naredio sam: Viktoru: Da Knjaževački korpus uputi Orelu za akciju na Jastrepcu i Moravskom srezu, ako ga već nije uputio. Sa ostalim snagama da zatvori prelaze na [[Morava|Moravi]] od Niša do Leskovca. Da iskoristi na pogodan način ponudu oružja i municije, jer sada moramo tući komuniste i treba iskoristiti nemačku akciju. 2. — Hermanu: Treba iskoristiti akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice. Da prikupi svoje snage u Jablanici i da dejstvuje najpogodnijim pravcem protivu komunista imajući u vidu akciju Nemaca. Na pogodan način da dođe do municije. 3. — Orelu: Da iskoristi akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice i da mu se stavlja pod komandu Knjaževački i Deligradski korpus. Na pogodan način da dođe do municije. 4. — Minču: Da odmah pomogne Orela u akciji na Jastrepcu i Moravskom srezu kako je već naređeno i da je pod komandom Orela.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref>}} 12. maja 1944, Draža Mihailović obavještava potpukovnika [[Zaharije Ostojić|Zaharija Ostojića]] (pseudonim »Sto-Sto«) sljedeće: „2 i 5 divizija su sada u srezu Zlatiborskom. Napadi se vrše sa svih strana.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> Napad su vršile njemačke i bugarske trupe, zajedno sa ljotićevcima i četnicima. U depešama<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 2/1—28.</ref> koje je komandant Cersko-majevičke grupe korpusa major [[Dragoslav Račić]] poslao Mihailoviću prethodnog dana o saradnji četnika i Njemaca, između ostalog, stoji: {{izdvojeni citat|Saznajem da su [[Užice]] pune Jankovićevih [Milutin — prim.] četnika i da [[Predrag Raković|Raković]], [[Neško Nedić|Neško]], Ajdačić, Janković i Mitić drže neke konferencije sa Nemcima. Ako boga znate sprečavajte ovo... Ako dalje budem vodio borbu protiv komunista zajedno sa Nemcima, ja ću duboko zaglaviti... Zbog ovoga molim da mi odobrite da se vratim na moj teren i povedem samo štabnu akciju u [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] i [[Srem]]u. Neko od nas mora ostati čist.}} U proljeće 1944. godine, prilikom njemačke kontraofanzive protiv partizana u jugozapadnoj Srbiji u kojoj su učestvovale i značajne četničke snage, zabilježena je i fotografija komandanta 1. ravnogorskog korpusa JVuO sa njemačkim oficirom, vjerovatno iz Wehrmachtove divizije [[Brandenburger|''Brandenburg'']].<ref name="yuhistorija.com"/> [[Datoteka:Zvonimir_Vuckovic_i_Nemci.jpg|minijatura|Kapetan [[Zvonimir Vučković]] (desno), komandant 1. ravnogorskog korpusa JVuO, pozira sa njemačkim oficirom tokom [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|partizanskog prodora u Srbiju]] (april/maj 1944. godine)]] General [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka, 16. maja 1944. godine podvlači svojim potčinjenim: „'''Pokret DM bio je i ostaje neprijateljski.'''”<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=758&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000754.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist und bleibt Feind."}})</ref> Felber podsjeća kako četnička saradnja u borbi protiv »crvenih« proističe samo iz činjenice da su komunisti njihov neprijatelj br. 1, ali neprijatelj br. 2 i dalje ostaje okupaciona sila. General Felber stoga preporučuje da se »borba protiv partizanskih bandi« oprezno nastavi voditi skupa s jedinicama generala Mihailovića: {{izdvojeni citat|Četničke grupe koje se nalaze u borbi protiv komunista, ne treba nikako ometati niti ih napadati, već ih podupirati u borbi. Saradnja s četnicima u borbi protiv komunista, uz najštedljiviju isporuku municije i pod nadzorom okupacione sile, može biti samo lokalna i radi akutne borbe protiv partizanskih bandi. U tom slučaju potrebno je isporučivati i sanitetski materijal i negovati ranjenike. Za svaku isporuku potrebno je odobrenje Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka. Preporučujemo da se u svim prilikama obraća nesmanjena pažnja pokretu DM i njegovim postupcima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=759&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000755.] <br /> ({{jez-njem|"Cetnikgruppen, die sich im Kampf mit Ko. befinden, sind dagegen nicht zu hindern und nicht anzugreifen, sondern in ihrem Kampf zu fördern. Ein Zusammengehen mit Cetniks im Kampf gegen die Ko. unter sparsamter Lieferung von Munition unter Aufsicht der Besatzungsmacht darf nur örtlich und nur zum Zwecke des akuten Kampfes gegen die Partisanenbanden erfolgen. In diesem Falle ist auch Lieferung von Sanitätsmaterial und Pflege der Verwundeten erforderlich. Munitionslieferung bedarf in jedem Falle der Zustimmung des Mil.Befh. Südost. Ungeschwächte Aufmerksamkeit gegenüber der DM–Bewegung und deren Maßnahmen ist nach wie vor überall geboten."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_272.htm Informacije Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 16. maja 1944. potčinjenim komandama i štabovima o držanju prema četnicima]</ref>}} U zapisniku generala Felbera s kraja maja 1944, apostofira se korištenje Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca za odbranu jugozapadne granice okupirane Srbije od partizanskog prodora: {{izdvojeni citat|Predviđeno je da se veći dio četnikâ Draže Mihailovića pošalje kući, da se najpouzdaniji koriste kao izviđači na granici, i da se dobrovoljci (SDK), poslije apsolutno neophodnog odmora i osvježenja, kasnije iskoriste kao graničari.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=817&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000813.] <br /> ({{jez-njem|"Es ist beabsichtigt, von den DM–Cetniks einen größeren Teil nach Hause zu schicken, die Zuverlässigsten als Aufklärer an der Grenze zu verwenden, und später das SFK nach einer unbedingt notwendigen Ruhepause und Auffrischung als Grenzschutz einzusetzen."}})</ref>|Zapisnik o putovanju za Niš i Sofiju 25-28.05.1944.}} General [[Edmund Glaise von Horstenau]], vršio je od 15. juna do 25. juna 1944. dužnost komandanta Jugoistoka, zamjenjujući generala Hansa Felbera, koji se po službenom zadatku nalazio u Njemačkoj. Opisujući u svom ratnom dnevniku stanje u Srbiji, tj. odnose između njemačkih i bugarskih okupacionih trupa, s jedne, kao i četnika i kvislinga, s druge strane, Horstenau navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|'''Nemci gotovo da nemaju svojih trupa u Srbiji'''. Postoji samo nekoliko policijskih jedinica. Najveći deo Srbije nalazi se pod kontrolom bugarskog okupacionog korpusa. Bugarskih vojnika nema samo u severozapadnom delu Srbije i Banata. No, bugarske trupe u Srbiji jesu najlošije bugarske jedinice. Tek što sam na kratko vreme preuzeo Vrhovnu komandu u Beogradu, dve bugarske čete, zajedno sa svojim oficirima, prebegle su partizanima kod Leskovca. Jedine trupe na koje je čovek mogao da se osloni u borbi protiv partizana bili su srpski dobrovoljci, a donekle i ruski. Upotrebljivi za borbu protiv partizana bili su i ljudi Draže Mihailovića. Vezu sa njim za mene je održavao jedan nemački major [Erich Weyel], nosilac odlikovanja „viteškog krsta“.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 508.</ref>}} U vrijeme izvođenja [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Trumpf«]], u kojoj se [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pridružila njemačkim trupama u borbi protiv partizana, došlo je 14. jula 1944. u [[Kruševac|Kruševcu]] do sastanka vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera sa kapetanom [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]], načelnikom štaba ove četničke formacije. Tom prilikom, Nedić je istaknuo da su „četnici u Englesku izgubili svako poverenje, pošto su ih Englezi izdali“, ponudivši svoje usluge u „borbi protiv komunizma“. General Felber je ocijenio da je riječ „o potpuno ozbiljnoj ponudi četnika koju treba prihvatiti“, s čim se složio i major Erich Weyel, oficir za vezu kod kapetana Nedića: {{izdvojeni citat|Neško Nedić je sada načelnik štaba četničke grupe koja se sa nama bori u akciji »Trumpf« i čija se jačina može proceniti na oko 10.000 ljudi. [...] Pošto su oni sami u borbi protiv komunizma i suviše slabi, uvideli su da moraju tražiti oslonac u nemačke oružane snage, ''kojima će se bezuslovno potčiniti sa puno poverenja''. Oni su spremni da se bore protiv komunizma svuda tamo gde bih ih ja postavio. Na drugoj strani, Nedić je molio ponovnu pomoć u vidu ''isporuke municije i naoružanja, a naročito teškog naoružanja''. Četnici su spremni da daju svaku garanciju da će se isporučeno naoružanje i municija upotrebiti samo protiv komunizma. [...] Neško Nedić je još jednom molio za poverenje ne samo ovdašnjih nemačkih komandi nego i čitavog nemačkog naroda, kao i za priznanje srpskog naroda kao najvećeg neprijatelja komunizma na Balkanu. ''Kao dokaz svog unutarnjeg raspoloženja ponudio je da se lično dalje bori na [[Istočni front|istočnom frontu]] posle čišćenja Srbije od komunizma'' i siguran je da bi to, slično njemu, učinio i jedan veliki broj četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_93.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 15. jula 1944. Komandi Grupe armija »F« o razgovoru vođenom 14. jula 1944. u Kruševcu, sa četničkim komandantom Neškom Nedićem u vezi zajedničkih dejstava protiv jedinica NOV i POJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=734&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frames no. 000725—000726.] <br /> ({{jez-njem|"Nesko Nedić ist z.Zt. Chef des Stabes der beim Unternehmen "Trumpf" mit uns kämpfenden Cetnikgruppe, deren Stärke auf etwa 10 000 Mann zu schätzen ist. </br> Da sie im Kampf gegen den Kommunismus alleine zu schwach seien, sähen sie ein, dass sie Anlehnung an die deutsche Wehrmacht suchen müssten, der sie sich voller Vertrauen bedingungslos unterstellten. Sie seien bereit, gegen den Kommunismus zu kämpfen überall da, wo ich sie hinstellen würde. Auf der anderen Seite erbat Nedić erneut Unterstützung durch Lieferung von Munition und Waffen, insbesondere schweren Waffen. Die Cetniks seien bereit, jegliche Garantie zu bieten, dass das Gelieferte nur gegen den Kommunismus verwendet würde. </br> Nesko Nedić bat nochmals um Vertrauen nicht nur der hiesigen deutschen Stellen, sondern des ganzen deutschen Volkes und um Anerkennung des serbischen Volkes als stärksten Feind des Kommunismus auf dem Balkan. Als Beweis seiner inneren Haltung bot er sich an, nach Säuberung Serbiens vom Kommunismus für seine Person an der Ostfront weiterzukämpfen, und er sei sicher, dass auch eine grosse Anzahl Cetniks es ihm gleich tun würde."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka Komandi Grupe armija »F« od 15. jula 1944. godine}} Major Weyel je još od kraja aprila 1944. godine tijesno surađivao s kapetanom Neškom Nedićem (general Kurt von Geitner je 28. IV zabilježio da je formirana „nova Borbena grupa major[a] Vajel[a]“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000628—000629.] <br /> ({{jez-njem|"Neue Kampfgruppe Major Weyel."}})</ref>) u koordiniranju njemačko-četničkih operacija protiv partizana.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> U izvodu iz ratnog dnevnika Armijske grupe »F« za 18. jul 1944.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=978&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000837.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Major v.Geitner unterrichtet Oberst i.G. Selmayr über neue Lage in Serbien: Am 17.7. eröffneten rote Kräfte südl. Korsumlja [sic!] (S–Serbien) Angriff gegen Cetnikverband. unter Major Weyel. Cetnik zum Ausweichen in NW–Richtung gezwungen. Zielsetzung der Kommunisten wahrscheinlich lokale Verschiebung einer Division, da für Offensive Richtung Ibartal, vorherige Versammlung stärkerer Kräfte notwendig gewesen wäre. Abwehr nur durch Cetnik, nach Ibartal ein weiteres Russenbtl. als Sicherheitskoeffizient unter Schwächung der neu aufgebauten Drinaverteidigung verschoben."}})</ref> navedeno je da je ovo savezništvo, makar taktičko, još uvijek na snazi: {{izdvojeni citat|''General fon Gajtner obaveštava generalštabnog pukovnika Zelmajera o novoj situaciji u Srbiji'': </br> Dana 17. 7. crvene snage otpočele su napad južno od Kuršumlije (južni deo Srbije) na četničke jedinice pod komandom majora Vajela. Četnici su bili prinuđeni da se povuku u pravcu severozapada. Cilj komunista je verovatno lokalno pomeranje jedne divizije, pošto bi za ofanzivu u pravcu Ibarske doline bilo potrebno prethodno prikupljanje jačih snaga. Odbrana počiva samo na četnicima, a upućen je još jedan bataljon Rusa kao koeficijent sigurnosti, uz slabljenje organizovane odbrane na Drini.}} U dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 26. jul 1944. godine, četničkim se jedinicama odaje priznanje za krupne usluge koje su u vrijeme [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Kehraus«]] učinili okupatoru defanzivnim dejstvima pri zadržavanju glavnine snagâ NOVJ: {{izdvojeni citat|''Srbija: Operacija »Kehraus«'' [Čistka]: </br> Očigledno da je glavnina neprijateljskih snaga snažno potučena i kao takva povukla se preko srpsko-albanske demarkacione linije. Dodir sa neprijateljem održava se samo sa zaštitnicama. Operacija je time završena, naknadno čišćenje se produžava borbenim grupama koje učestvuju. Mada se u toku operacije nije uspelo u razbijanju glavnine neprijateljskih snaga, ipak je pošlo za rukom, naročito masovnom upotrebom četnika, da se osujeti namera neprijatelja da prodre u pravcu Ibra. U prostoru Sokobanje, pod pritiskom naših i četničkih snaga, delovi bandi prešli su, pod borbom sa jedinicama iz pripravnosti za zaštitu železnice, prugu Zaječar — Knjaževac u pravcu bugarske granice, dok je glavnina, uz velike gubitke u borbama sa četnicima, prodrla u prostor Aleksinca. Od 23. 7. četničke grupe su prodrle preko Save u Srem i tamo se od tog vremena nalaze u borbi sa komunistima. U ostalim delovima Srbije lokalna delatnost bandi, dok se u Banatu vrše neprekidne sabotaže u žetvi.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=204&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289457—6289458.] <br /> ({{jez-njem|"SERBIEN: ”KEHRAUS” MASSE FD–KRAEFTE ANSCHEIN. STARK ANGESCHLAGEN, UEBER SERB–ALB. DEMARKATIONSLINIE AUSGEWICHEN. FD–BERUEHRUNG NUR NOCH MIT NACHHUTEN. UNTERNEHMEN DAMIT ABGESCHLOSSEN, NACHSAEUBERUNG DURCH BETEILIGTE KGRN. FORTGESETZT. WENN ES IM VERLAUF DES UNTERNEHMENS NICHT GELANG MASSE FD–KRAEFTE ZU SCHLAGEN, SO IST ES DOCH, INSBESOND. DURCH MASSENEINSATZ DER CETNIKS GELUNGEN, FD–ABSICHT, IN RICHTUNG IBAR VORZUSTOSSEN, ZU VEREITELN. UNTER DRUCK EIG. UND CETNIK KRAEFTE BANDEN RAUM SOKOBANJA MIT TLN. UNTER KAMPF MIT ALARMEINHEITEN BAHNLINIE ZAJEZAR KNJAZEVAC RICHTUNG BULGAR GRENZE UEBERSCHRITTEN, MIT MASSE UNTER VERLUSTREICHEN KAEMPFEN MIT CETNIKS BIS IN RAUM ALEKSINAC VORGEDRUNGEN. SEIT 23.7. CETNIKS–GRUPPEN UEBER SAVE NACH SYRMIEN VORGEDRUNGEN UND DORT SEITDEM IM KAMPF MIT KOMM. IM UEBRIGEN SERBIEN OERTL. BANDENTAETIGKEIT, BANAT ANHALTENDE ERNSTSABOTAGE.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (26. VII 1944)}} Nakon dva dana, poslat je iz Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Wehrmachta sljedeći dopis: {{izdvojeni citat|Srbija: </br> Završni izvještaj [o operaciji] „Kehraus“: Uz približno 70 sopstvenih mrtvih iz svih borbenih grupa koje su učestvovale (uključujući četnike), izbrojano 363 mrtva neprijatelja, 464 zarobljenika i dezertera.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000242.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: </br> Abschlussmeldung "Kehraus": Bei etwa 70 eig. Toten aller beteiligten Kgrn. (einschl. Cetniks) 363. gez. Fd.–Tote, 464 Gefangene und Überläufer.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (28. VII 1944)}} 27. jula 1944, centrali u Berlinu javljali su iz komande Grupe armija »F«: „Srbija: Glavnina snažno potučenih neprijateljskih snaga u operaciji »Keraus«, koja se povukla ka jugu, ponovo je, posle neuspelog pokušaja da se povuče u oblast Albanije, napadnuta od strane Borbene grupe »Dizener« i četnika u prostoru jugoistočno od [[Medveđa|Medveđe]]. Gubici neprijatelja u akciji »Keraus« na dan 24. i 25. 7.: 29 mrtvih, 302 zarobljena, 8 mitraljeza, 2 minobacača i preko 200 pušaka.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=210&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289463.] <br /> ({{jez-njem|3.) SERBIEN </br> MASSE DER BEI ”KEHRAUS” STARK ANGESCHLAGENEN UND NACH S AUSGEWICHENEN FD.– KRAEFTE NACH MISSLUNGEN VERSUCH IN ALBAN. GEBIET AUSZUWEICHEN, IM RAUM SO MEDVEDJA DURCH. KGR. DIESENER UND CETNIKS ERNEUT ANGEGRIFFEN. FEINDVERLUSTE "KEHRAUS" AM 24. U. 25.7.: 29 GEZ. TOTE, 302 GEFANGENE, 8 M. G., 2 GR. W. UEBER 200 GEWEHR.}})</ref> Sjutradan, sumirani su rezultati ove operacije: „U Srbiji operacija »Keraus« je postigla potpuni uspeh; neprijatelj je bio prinuđen da izmakne u pravcu juga. Pošlo nam je za rukom da prodorom u pravcu Ibarske doline osujetimo njegovu nameru.“<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/> Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka za 30. jul 1944, takođe upućen Vrhovnoj komandi njemačkog Wehrmachta, bilježi da jedinice JVuO nastavljaju davati doprinos naporima okupatora u slamanju ofanzive koju je NOVJ poduzela u južnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Prilikom nastavljanja čišćenja u operaciji »Keraus«, dijelovi neprijateljskih snaga istočno od [[Lebane|Lebana]] prodrli su u pravcu sjevera. Glavnina je napadnuta u prostoru Lebana od strane Borbene grupe »Dizener« i četnikâ. 5. policijski puk (bez III bataljona) stupio je u akciju sa istoka. Borbene grupe 27. bugarske divizije (5 bataljona) ponovo će stupiti u akciju 31. 7. u cilju naknadnog čišćenja iz doline Toplice u pravcu juga. Neprijateljski gubici — 27. 29. 7. Kod Borbene grupe »Dizener« i četničke grupe »Vajel«: 117 izbrojanih mrtvih [neprijatelja], 604 zarobljenih; zaplijenjeno 9 mitraljeza, 5 automobila, 5 minobacača, 560 pušaka, 6 radio-uređaja, velike količine municije i [vojne] opreme svake vrste.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=221&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289474—6289475.] <br /> ({{jez-njem|"3.) SERBIEN: </br> BEI NACHSAEUBERUNG ”KEHRAUS” TLE. FD–KRAEFTE O LEBANE NACH N VORGEDRUNGEN. MASSE RAUM S LEBANE DURCH KGR. DIESENER UND CETNIKS ANGEGRIFFEN. POL. RGT. 5 OHNE ROEM 3. ) VN O ANGESETZT. </br> KGR. 27. BULG. DIV. (5 BTLNE) ANTRITT 31. 7. ERNEUT ZUR NACHSAEUBERUNG AUS TOPLICA – TAL NACH S. FEINDVERLUSTE 27.</br> 29.7.: BEI KGR. DIESENER UND CETNIK–GRUP[P]E WEYEL: 117 GEZ. TOTE, 604 GEFANGENE, 9 MG, 5 M PI, 5 GR W., 560 GEWEHRE, 6 FUNKGERAETE, GROSZE [sic!] MENGEN MUN. UND GERAET ALLER ART.}})</ref>}} Komanda Jugoistoka obavještava 11. avgusta 1944. da se Rasinsko-toplička grupa korpusa JVuO, pod komandom potpukovnika Dragutina Keserovića, i zvanično stavila pod komandu njemačkog Wehrmachta tokom [[Topličko-jablanička operacija 1944|Topličko-jablaničke operacije]]: {{izdvojeni citat|Situacija kod Borbene grupe Diesener mirna. Četnička grupa Keserovića se dobrovoljno stavila pod komandu Borbene grupe Diesener. Ponovni napad protiv neprijateljskih snaga južno od Lebana počinje 13. VIII.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=288&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289541: Dnevni izvještaj komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 10. augusta 1944 (11. august 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"C ) LAGE BEI KGR. DIESENER RUHIG. </br> CETNIK–GRUPPE KESEROVIC FREIW. UNTER BEFEHL KGR. DIESENER GETRETEN. </br> ERNEUTER ANGRIFF GEGEN FD– KRAEFTE S LEBANE LAEUFT AM 13.8. AN."}})</ref>|Izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Vermahta za 10. avgust 1944. godine}} Neposredna četničko-nemačka operativna saradnja ponovila se i prilikom nemačkih operacija [[Operacija "Trumpf"|"Trumpf"]] i [[Operacija "Halali"|"Hallali"]] u jablaničko-topličkoj oblasti protiv [[21. srpska divizija NOVJ|21]]. [[22. srpska divizija NOVJ|22]]. [[24. srpska divizija NOVJ|24]]. i [[25. srpska divizija NOVJ|25]]. divizije NOVJ tokom jula i avgusta 1944. {{izdvojeni citat|Ministar [[Nojbaher]] konstatuje da je premijer [[Milan Nedić|Nedić]] — ukazujući na neudovoljene zahteve za oružjem ponovno izrazio nameru da demisionira — verno služio nemačkim interesima. Slično je i s Mihailovićem, koji se do danas trudio da ne zauzme neprijateljsko držanje prema okupatoru. To isto Važi i za ostale vodeće Srbe, koji su se, pod parolom »Dajte nam oružje — onda pripadamo Vama«, lojalno držali.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_231.htm Zabeleška obaveštajne grupe nemačkih komandi na Jugoistoku od 30. avgusta 1944. sa savetovanja u štabu komande Jugoistoka o aktuelnim pitanjima saradnje sa Dražom Mihailovićem i razvoju celokupne situacije na području Jugoistoka]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=980&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000974—000978.] <br /> ({{jez-njem|"Hierzu stellt Minister Neubacher fest, dass Ministerpräsident Nedic – der unter Hinweis auf die unerfüllten Waffenwünsche erneut Rücktrittsabsichten geäussert habe – in gutem Glauben zur deutschen Sache handelte. Ähnlich verhält es sich bei DM, der sich bis heute bemüht habe, keine feindselige Haltung dem Okkupator gegenüber einzunehmen. Das gleiche gilt für die anderen führenden Serben, die sich unter dem Motto: "Gebt uns Waffen – dann gehören wir zu Euch!" loyal verhalten hätten."}})</ref>|Nemački obaveštajni izveštaj od 30. avgusta 1944.}} === Desant na Drvar (1944) === {{main|Desant na Drvar}} Za [[Desant na Drvar]] (operacija »Rösselsprung«), preduzet maja i juna 1944, komanda [[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druge oklopne armije]] je angažirala oko 16.000 njemačkih vojnika i tri hiljade [[Momčilo Đujić|Đujićevih]] četnika.<ref name="Pop izdaje">[https://www.znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.]</ref> Četnici su bili dragoceni kao nemački informatori, pa su upravo oni doneli Nemcima tačan podatak o lokaciji Titovog štaba: {{izdvojeni citat|Prema četničkim podacima, Tito se nalazi u drvarskoj pećini, prema drugim izvorima u Oštrelju sjeverno od Drvara.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=459&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000455.] </br> ({{jez-njem|"IIc: Tito nach Cetnikmeldg. in Höhle Drvarska Pecina bei Drvar, nach anderer Meldg. in Ostrelj N Drvar."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja [[15. brdski armijski korpus (Nemačka)|15. brdskog korpusa]] za 10. mart 1944.}} U izvještaju 2. oklopnoj armiji iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], poslatom 19. maja 1944. godine, navedeno je da će četničke jedinice biti u potpunosti podređene njemačkom Wehrmachtu u ovoj operaciji: {{izdvojeni citat|''Telegram K-di 2. okl. armije'' Tiče se: »Reselšprunga« [...] 7) Ojačani 105. SS-izv. bat. sa potčinjenim 369. izv. bat. napada X-dana, nastupajući od Livna duž Livanjskog polja preko Bosanskog Grahova na Drvar, sprečava neprijateljske proboje prema jugoistoku i razbija neprijateljski komandni aparat. U Bosanskom Grahovu naši četnici, u Drvaru naši padobranci.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_63.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. maja 1944. Komandi 2. oklopne armije o izvršenim pripremama i zadacima potčinjenih jedinica za operaciju »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=724&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frames no. 000715—000716.] </br> ({{jez-njem|"Fernschreiben An PzAOK 2 </br> Betr. Rösselsprung </br> 7.) Verstärkte SS–AA 105 mit unterstellter AA 369 stösst am X–Tag antretend von Livno entlang Livanskopolje über Bosn.Grahovo auf Drvar vor, verhindet feindl. Ausbruch nach Südosten und zerschlägt feindl. Führungsapparat. In Bosn.Grahovo eigene Cetniks, in Drvar eigene Fallschirmjäger."}})</ref>}} Komanda Druge oklopne armije je uzvratila XV brdskom armijskom korpusu dopisom od 21. maja 1944. iz kojeg se zaključuje da se četnici nalaze pod komandom majora Ernsta Benescha iz divizije [[Brandenburger]], kao i da se za njih počeo koristiti službeni naziv »[[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|Hrvatska borbena zajednica]]«: {{izdvojeni citat|1) Crveni komandni centar u Drvaru (po svoj prilici Vrhovni štab Tito, u Drvaru, na staroj stočnoj pijaci, Američka vojna misija Trninić Breg, u Prnjavoru Engleska vojna misija, preostala Ruska misija neotkrivena). Treba računati sa mesnim obezbeđenjem, pre svega na visovima severoistočno, istočno i zapadno od Drvara, u datom slučaju i na protivvazdušnu odbranu. Dalji podaci o neprijatelju postepeno se saopštavaju komandantu 500. padobranskog lov. bat. od strane Ic K-de 2 okl. armije i majora Beneša. 2) Operacija »Reselšprung« treba da ukloni crveni komandni centar oko Drvara. Komandovanje »Reselšprung«: XV brd. AK, istaknuto komandno mesto Bihać. Za operaciju »Reselšprung« nastupaju X-dana (spuštanje padobranskog lov. bat.) na Drvar: [...] d) Ojačana Borbena grupa 1. puka »Brandenburg« (bez 1. bat.) sa potčinjenom Hrvat. borbenom zajednicom, od Knina na Bosansko Grahovo, odatle u više borbenih grupa protiv linije Prekaja (14 km ji. od Drvara) — Drvar. Zadatak: Doček bandi i štabova koji se povlače prema jugu. Grupe nose maskirno odelo. 3) 500. SS-padobranski lov. bat., komandant šturmbanfirer Ribka, sa potčinjenom SS-padob. nast[avnom] četom (očekuje se konačno odobrenje [[Heinrich Himmler|rajhsfirera SS]]), 40 ljudi odreda »Beneš« i 6 ljudi kontraobaveštajne službe spuštaju se X-dana, u trenutku što je moguće ranije, u crveni komandni centar Drvar i uklanjaju munjevitim napadom naročito Vrhovni štab Tito, kao i ostale crvene komandne štabove i savezničke, odnosno ruske vojne misije.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_66.htm Naređenje Komande 2. oklopne armije od 21. maja 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa za dejstva u operaciji »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=698&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frame no. 000690.] </br> ({{jez-njem|"1.) Rotes Führungszentrum in DRVAR (voraussichtlich Hauptstab TITO DRVAR am alten Viehmarkt, amerik.Mil.Missionen TRNIC BREG, in PRNJAVOR engl.Mil.Mission, Verbleib russ.Mission nicht geklärt). Mit örtlichen Sicherungen, vor allem auch auf den Höhen NO, O und W DRVAR, gegebenenfalls auch mit Flak, ist zu rechnen. Weitere Feindfeststellungen werden an Kdr. Fallschirmjäg.Btl.500 durch Pz.AOK.2 I c und Major BENESCH laufend übermittelt. </br> 2.) Das rote Führungszentrum um DRVAR soll durch das Unternehmen "RÖSSELSPRUNG" ausgeschaltet werden. </br> Führung "RÖSSELSPRUNG": XV.Geb.AK., vorgeschobener Gefechtsstand BIHAC. </br> Zu "RÖSSELSPRUNG" treten am x–Tag (Absprungtag des Fallschirmjäg–Btl.) auf DRVAR an: </br> d) Kampfgruppe verst. 1.Rgt.Brandenburg (ohne I.Btl.) mit unterstellten kroat. Kampfgemeinschaften von KNIN auf BOS.GRAHOVO, von dort in mehreren Kampfgruppen gegen Linie PREKAJA (14 SO DRVAR) – DRVAR. Auftrag: Auffangen von nach Süd ausweichenden Banden und Stäben. Gruppe trägt Tarnbekleidung. </br> 3.) SS–Fallschirmjäg.Btl.500, Führer Sturmbannführer RYBKA mit unterstellter SS–Fallsch.Ausb.Komp. (endgültige Genehmigung Reichsführer SS steht noch aus), 40 Mann Abt. BENESCH und 6 Mann Abwehr landet am X–Tag zum frühest möglichen Zeitpunkt in roten Führungszentrum DRVAR und schaltet in blitzatrigem Zugriff insbesondere den Hauptstab TITO sowie weitere rote Führungsstäbe und allierte bzw. russ.Mil.Missionen aus."}})</ref>}} Nemci su nakon operacije ocenili da četnici izviđačke zadatke izvršavaju besprijekorno, vođstvo im je dobro, ljudstvo naviklo na fizičke napore. Nemci zaključuju da su im četnici "neophodni su pri osiguranju komunikacija, posebno zbog pomanjkanja vlastitih trupa".<ref>NAW, T-314, Roll 566, 000048-9: Izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa o rezultatima formiranja „Hrvatskih borbenih grupa“ (30. juni 1944).</ref> === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1944) === {{Poseban članak|Ponuda Draže Mihailovića Adolfu Hitleru}} [[Datoteka:First Vrede sa četnicima.jpg|thumb|Nemački kapetan von Wrede i četnički komandanti kapetan [[Nikola Kalabić]], major [[Dragoslav Račić]] i kapetan [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')<ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] Tokom jula i avgusta [[1944]]. intenzivirani su kontakti između predstavnika nemačke komande Jugoistoka [[Herman Nojbaher|Nojbahera]], predsednika vlade [[Milan Nedić|Nedića]] i predstavnika Mihailovića.<ref>[http://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%83_%D1%81_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_14.7.1944. Nemački izveštaj o razgovoru s četnicima od 14.7.1944]</ref> Njemačka strana je nakon sastanka između predstavnika Obavještajnog odjeljenja komandanta Jugoistoka i trojice visokih oficira JVuO, Mihailovićevih izaslanika ([[Dragoslav Račić]], [[Neško Nedić]] i [[Nikola Kalabić]]), održanom u Topoli 11. avgusta 1944, na osnovu ponude JVuO zaključila da se „političko zauzimanje stava Draže Mihailovića i njegovog pokreta potpuno izmenilo. Oni su spremni da u potpunosti sa nama sarađuju“. Mihailovićevi izaslanici su stavili do znanja da je za JVuO najvažnije objedinjavanje domaćih antikomunističkih snaga, opšta mobilizacija i „stvaranje jedne srpske nacionalne armije za uništenje komunizma u Srbiji“. Pošto je za ostvarenje tog cilja bila neophodna njemačka dozvola i naoružanje, JVuO je bila spremna da se obaveže na lojalnost i vjernost okupatoru.<ref name="yuhistorija.com"/> Rittmeister Fürst von Wrede citira riječi četničkih oficira sa sastanka: {{izdvojeni citat|»Srbi, koje vi niste poznavali, ipak se bore za vas. Mi se obavezujemo našom časnom oficirskom rečju da ćemo biti verni. Pokret Draže Mihailovića je spreman da dâ sve garancije koje Nemci budu zahtevali. '''Naše smrtno neprijateljstvo protiv komunizma je najbolja garancija naše vernosti'''. Nas ne interesuje budućnost, svejedno kako će se rat završiti, mi smo odlučili, ako tako mora biti, da viteški propadamo.«<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 11. avgusta 1944. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića o uslovima za sastanak Draže Mihailovića sa Nojbaherom]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000502.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben, die Ihr nicht bekannt habt, aber kämpfen für Euch. Wir verpflichten uns mit unserem Offz.Ehrenwort, dass wir treu sein werden. Die DM—Bewegung ist bereit, sämtliche von den Deutschen verlangten Garantien zu geben. Unser Todfeindschaft gegen den Kommunismus ist die beste Garantie für unsere Treue. Die Zukunft interessiert uns nicht, gleichgültig wie der Krieg ausgehen mag, wir sind entschlossen, wenn es sein muss, ritterlich zugrunde zu gehen."}})</ref>}} Rittmeister Fürst Wrede je sumirao predloge predstavnika Draže Mihailovića na sledeći način: {{izdvojeni citat| 1. DM želi da razgovara sa opunomoćenikom [[Hitler|firera]] za jugoistočni prostor. 2. On teži okupljanju svih nacionalnih srpskih snaga. 3. Mobilizacija i naoružavanje svih za oružje sposobnih Srba za borbu protiv komunizma. Naoružavanje i vođstvo pod nemačkim Vermahtom. 4. DM moli da sam ostane u ilegali. 5. Pripadnici DM—pokreta ne treba da budu u nemačkim uniformama. 6) Mesto sastanka ne treba ni u kom slučaju da bude Beograd ili neki veći grad.<ref name="B0_11 1944">[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_11.8.1944. Nemački zapisnik sa pregovora sa četnicima 11.8.1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000502—000503.] <br /> ({{jez-njem|"1.) DM wünscht mit dem Bevollm. des Führers für den Südostraum zu sprechen. </br> 2.) Er fordert Zusammenschluss aller nat. serb. Kräfte. </br> 3.) Mobilisierung und Bewaffnung aller waffenfähigen nat. Serben zum Kampf gegen den Kommunismus. Ausrüstung und Führung durch die deutsche Wehrmacht. </br> 4.) DM bittet selbst illegal bleiben zu können </br> 5.) Die Angeh. der DM–Bewegung sollen nicht in dt. Uniform gekleidet werden. </br> 6.) Ort der Zusammenkunft soll keinesfalls Belgrad oder eine grössere Stadt sein."}})</ref>}} O saradnji sa četnicima Draže Mihailovića u jednoj se njemačkoj preporuci s početka avgusta 1944. navodi: {{izdvojeni citat| ''Saradnja sa četničkim bandama'' Komandantu Jugoistoka upućen je dopis Ob. od./oficir Abvera str. pov. br. 6161/44, u vidu naređenja, o isporuci oružja i municije četničkim bandama i o saradnji između nemačkih operativnih jedinica i pojedinih lojalnih četničkih bandi u cilju zajedničke borbe protiv komunističkog neprijatelja. Postavljanjem oficira za vezu u četničkim bandama treba njihovo držanje stalno nadzirati.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1035&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000893.] ({{jez-njem|"Zusammenarbeit mit Cetnik—Banden. An den Mil.Befh. Südost ergeht mit Ic/AO Nr. 6161/44 g. Kdos. v. 2.8.44 ein Befehlschreiben über die Belieferung der Cetnikbanden mit Waffen und Munition und über die Zusammenarbeit zwischen deutschen Verbänden und einzelnen lojal erscheinen den Cetnik—Banden für Zwecke des gemeinsamen Kampfes gegen den kommunistischen Feind. Durch Abstellung von Verbindungsoffzen.zu den Cetnik—Banden ist deren Verhalten laufend zu überwachen."}})</ref>}} U večernjem izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 16. avgusta 1944, prenosi se vijest da je general Draža Mihailović, u koordinaciji sa predsjednikom srpske vlade generalom Milanom Nedićem, pred okupacione vlasti iznio ponudu o »potpunom potčinjavanju četničkih jedinica«: {{izdvojeni citat| Srbija: Sporazumno sa Nedićem, Draža Mihailović je ponudio nemačkom komandovanju potpuno potčinjavanje četničkih jedinica. Pored postojanja problema davanja talaca, unutrašnjih srpskih suprotnosti i ponude za lični dogovor Draže Mihailovića sa specijalnim opunomoćenikom Ministarstva inostranih poslova, sada postoji samo zahtev za oružje za zajedničku borbu. Srpska vlada je jednovremeno zamolila prijem kod komandanta Jugoistoka i verovatno će tom prilikom biti iznesena i namera o njenoj ostavci.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1090&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000948.] <br /> ({{jez-njem|"In Übereinstimmung mit Nedic hat DM dtsch. Führung volle Unterstellung der Cetnik Verbände angeboten. Bei Geiselgestellung, Einstellung alle Innerserbischen Gegensätze und Angebot persönlicher Aussprache DM mit Sonderbevollm.Ausw.Amtes liegt allein Waffenforderung für den gemeinsamen Kampf vor. Serbische Regierung hat zugleich um Empfang bei Mil.Befh. Südost ersucht und wird dabei voraussichtl. Rücktrittsabsicht vortragen."}})</ref>}} Povodom Mihailovićevog predloga, 17. i 18. avgusta je održan sastanak na najvišem nivou u nemačkoj komandi Jugoistoka. Tu su još jednom sumirani Dražini predlozi: {{izdvojeni citat| a) Bezuslovno obećanje, da nijedan nemački vojnik neće biti napadnut od četnika. Davanje talaca. b) Zajednička borba isključivo protiv komunista u cilju uspostavljanja mira i reda. Nemci i četnici ne moraju biti neprijatelji. c) Neprijatelj br. 1 su komunisti i svi oni koji ih podržavaju ili ne sadejstvuju u borbi protiv komunista. d) Draža Mihajlović moli da ga se privuče organizovanju Srpskog dobrovoljačkog korpusa i organizovanju Dobrovoljačkog korpusa. e) Bilo kakva veza s partizanima je nemoguća. f) Draža Mihailović moli da se stvori prijateljskije raspoloženje, da bi se oslobodilo četnike, koji su uhapšeni u Srbiji, bez posredovanja četnika. g) U slučaju invazije nema borbe protiv Nemaca. Borba protiv komunista će se produžiti. Četnici hoće da spreče vezu partizana s invazionim trupama. h) Draža Mihajlović nema veze s Englezima. On i ne želi više da je ima, odgovarajući engleskom držanju prema srpskom narodu.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=581&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000576—000577.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Das Verhandlungsangebot des DM sieht folgende wesentlichen Punkte vor: </br> a) Unbedingtes Versprechen, kein deutscher Soldat werde von Cetniken überfällen. Geiselgestellung. </br> b) Gemeinsamer Kampf ausschliesslich gegen Kommunisten zur Herstellung von Ruhe und Ordnung. Deutsche und Cetniken brauchen nicht Feinde zu sein. </br> c) Feind Nr. 1 sind Kommunisten und alle, die sie unterstützen oder im Kampfe gegen Kommunisten nicht mitwirken. </br> d) DM bittet, ihn zu Ausbau des SFK und Aufbau Freikorps heranzuziehen. </br> e) Irgendeine Verbindung mit Partisanen ist unmöglich. </br> f) DM bittet zur Hebung freundschaftlicher Stimmung um Freilassung der in Serbien verhafteten Cetniken ohne Vermittlung der Cetniken. </br> g) Im Invasionsfall kein Kampf gegen Deutsche. Kampf gegen Kommunisten wird weitergeführt. Verbindung der Partisanen zu Invasionstruppen wollen Cetniken verhindern. </br> h) DM ohne Verbindung zu Engländern. Er will auch keine mehr haben, entsprechend engl. Verhalten gegen serb. Volk."}})</ref>}} Jedan iskaz<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=585&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000580.] ({{jez-njem|"Durchführung der Zusammenarbeit mit dem Cetnik–Banden, Ausbildung und Führung im Kampf wird den in erster Linie hierfür zuständigen Sicherheitsdienst und SD übertragen. Dieser ist allein für die politische Kampfführung vorgesehen, hat die engsten Verbindungen zu den Cetniks und führt in einem Raume, der als eine Art Heeresgebiet Domäne des Sicherheitsdienstes und des SD ist."}})</ref> sa ovog sastanka ubjedljivo svjedoči o uspostavljenim tijesnim vezama između [[Sicherheitsdienst|njemačkih obavještajnih struktura]] i četničke Vrhovne komande: {{izdvojeni citat|Sprovođenje sadejstva s četničkim bandama, obuka i komandovanje u borbi biće preneti Službi obezbeđenja i SD koji su u prvom redu nadležni za ovo. Ta je služba isključivo predviđena za političko vođenje rata, '''ima najuže veze s četnicima''' i komanduje na jednom određenom području, koje je, kao neka vrsta vojnog područja, domen Službe obezbeđenja i SD.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref>|Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 18. avgusta 1944. povodom ponude Draže Mihailovića za saradnju u borbi protiv NOVJ}} U izvještaju poslatom 20. avgusta 1944. godine iz Operativnog odjeljenja [[Beograd]] [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], navodi se da je za prijem kod vođe [[Treći Reich|Reich]]a [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] pripremljen zajednički referat feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maximiliana von Weichsa]], komandanta Jugoistoka i specijalnog opunomoćenika Ministarstva inostranih poslova na Jugoistoku [[Hermann Neubacher|Hermanna Neubachera]], na temu ''saradnje sa Dražom Mihailovićem i buduće politike u Srbiji'', kao i da je sa ovim upoznat feldmaršal [[Wilhelm Keitel]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000971—000972.]</ref> Tog je dana sačinjena i službena bilješka u kojoj je sadržan sljedeći prijedlog: {{izdvojeni citat|Po predmetu ponude Nedić — Draža Mihailović, ministar Nojbaher predlaže da se organizacija četničkih jedinica prenese u nadležnost Višeg SS i policijskog vođe u Srbiji. Načelnik štaba komandanta Jugoistoka se saglasio s ovim predlogom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000972.] <br /> ({{jez-njem|"In der Angelegenheit Angebot Nedic – DM schlagt Minister Neubacher vor, die Organisation der Cetnik–Verbände dem Höh.SS–Pol.Führer in Serbien zu übertragen. Chef des Gen.Stabes–O.B.Südost ist mit diesem Vorschlag einverstanden."}})</ref>}} Sâm Neubacher je 20. avgusta uputio opširan izvještaj ministru vanjskih poslova Velikonjemačkog Reicha [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], u kojem je urgirao za prihvatanje ponude Nedić—Mihailović, navodeći da je Nedić garantirao da će se „pokret DM uzdržati od svake neprijateljske radnje protiv Nemaca i da ni u slučaju povlačenja Nemaca iz Srbije neće na Nemce biti ispaljen nijedan metak“. O odnosu Mihailovića i JVuO prema okupatoru od trenutka kada ga je Hitler imenovao ''Specijalnim izaslanikom Ministarstva vanjskih djela za Jugoistok'', Hermann Neubacher piše: {{izdvojeni citat|U pogledu Draže Mihailovića, upućujem na svoje mnogobrojne ranije telegrame. Svoje dosledno antikomunističko držanje dokazao je nedvosmisleno, uprkos najvećem pritisku od strane Engleza, odrekavši se njihove pomoći u naoružanju dok su Englezi istovremeno, preteći naoružavali Tita. Iskustva poslednjih 12 meseci u pogledu njegovog držanja prema nemačkim oružanim snagama, dosadašnje zajedničke borbe na antikomunističkom frontu i dosadašnja ozbiljna ugroženost srpske nacije, koju on priznaje u punom opsegu, smatram dovoljnim osnovom za to da će D. M. održati reč koju nam je dao ako u ovom odlučujućem trenutku budemo pružili preko Nedića odlučujuću pomoć. Spreman sam, posle jednog ličnog razgovora sa D. M., da preuzmem odgovornost za to da nas taj čovek neće napasti s leđa i da će on sam učiniti bezopasnim one elemente svoga pokreta koji su nepouzdani u pogledu nas.<ref>AVII, Mikroteka, NAV, N—T—312, rol. 780, f. 371746.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]</ref>}} Specijalni nemački izaslanik Hermann Neubacher je ocenio da obećanja Draže Mihajlovića u pogledu lojalnog držanja treba uzeti ozbiljno, pošto je dokazao on "da je toliki antikomunista, da je '''usprkos engleskim ponudama dao prednost prosjačenju kod okupatora''' pred slogom s crvenom stranom".<ref name="ReferenceB"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=575&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000570.] <br /> ({{jez-njem|"D.M. habe zweifellos bewiesen, dass er <br /> 1. Burgfrieden mit Besatzungsmacht halten will und <br /> 2. So sehr Antikommunist ist, dass er trotz Angeboten von englischer Seite einen Bettelgang beim Okkupator der Einigung mit der roten Seite vorgezegen hat. <br /> Zusicherungen D.M.'s auf loyale Einstellung sind ernst zu nehmen, da D.M. in antikommunistischer Frage stets konsequente Haltung eingenommen hat."}})</ref> Ovi pregovori završili su formulisanjem inicijative za formiranje srpske armije od 50.000 ljudi za borbu protiv komunizma kojom bi rukovodio [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]], a koju bi opremila nacistička Nemačka. Pored toga, Hitleru su specijalni izaslanik Neubacher i feldmaršal von Weichs prezentirali situaciju u Srbiji: „Četnici su u Srbiji od marta do avgusta 1944. izgubili u borbama sa komunistima oko 5.000 boraca, a prema nemačkoj okupacionoj sili u poslednje vreme nisu više neprijateljski raspoloženi. Oko 10.000 četnika bore se zajedno sa nemačkim trupama u južnoj Srbiji i to pod komandom nemačkog majora Vajela“.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref> Uz naglasak da će dato oružje „jednom kasnijom prilikom biti upravljeno protiv Nemaca“, vođa [[Treći Reich|Velikonjemačkog Reicha]] je odbacio ovu inicijativu, formulisavši konačnu svoju odluku na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Zaključujući, Führer je ustanovio, da on a) nema ništa protiv “malih taktičkih manevara“ s pokretom DM, b) da zatraženo formiranje armije, koja bi bila jačine 50.000 ljudi, nikako ne bi moglo doći u obzir.<ref name="znaci.org">[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm Službena beleška sa referisanja Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22.8.1944]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=814&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000811.] <br /> ({{jez-njem|"Abschliessend, stellte der Führer fest, daß er <br /> a) gegen "kleine taktische Manöver" mit der DM–Bewegung keine Bedenke habe, <br /> b) daß die Aufstellung der gefordeten 50 000 Mann starken Armee auf keinen Fall in Frage kommen könne."}})</ref>|Službena beleška sa referisanja komandanta Jugoistoka Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22. avgusta 1944. godine}} Ipak, u skladu sa idejom o formiranju srpskog korpusa pod komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]] koji bi se borio na strani Nemaca, [[6. septembra]] [[1944]]. [[Srpska državna straža]] i [[Srpska granična straža]] (ukupno oko 13.000 ljudi) stavljene su pod komandu Mihailovićevog komandanta Srbije generala [[Miroslav Trifunović|Trifunovića]]. Potom su jedinice [[Srpska državna straža|Srpske državne straže]] i [[Srpska granična straža|Srpske granične straže]] 6. oktobra [[1944]]. sabrane su u Jagodini gde je od njih formiran [[Srpski udarni korpus]] sa tri divizije, koji je brojao oko 6.800 ljudi. Komanda Srpske straže i Granične straže predana je naredbom generala Felbera generalu [[Miodrag Damjanović|Miodragu Damjanoviću]], šefu Nedićevog kabineta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=875&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000871.] <br /> ({{jez-njem|"An den Präsidenten den serbischen Ministerrates Herrn Generaloberst Nedić. Herr Ministerpräsident! <br /> Ich bin damit einverstanden, dass der Generalmajor Damjanović mit der Führung der serbischen bewaffneten Verbände mit Ausnahme des SFK betraut wird. Dieses Korps muss meiner Auffassung noch in den bewährten Händen des General Mušićki [sic] bleiben. Mit dem Ausdruck meiner vorzüglichen Hochachtung."}})</ref> Damjanović je bio i glavni Mihailovićev pouzdanik u Nedićevoj upravi, te su se on i komandanti Straže odmah stavili pod Mihailovićevu komandu. Ove jedinice, preimenovane u Srpski udarni korpus Jugoslovenske vojske u otadžbini, pridružile su se tako drugim četnicima u povlačenju prema Sandžaku. Njihovo je savezništvo ipak bilo nesigurno i ubrzo će se raspasti.<ref>[https://znaci.org/00001/40_74.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNICI SE POVLAČE IZ SRBIJE]</ref> === Bitka za Srbiju (1944) === {{Poseban članak|Bitka za Srbiju 1944.}} [[Datoteka:Četnici i Nemci u Srbiji 1944.jpg|minijatura|Grupa nemačkih vojnika i četnika Draže Mihailovića u vreme proboja u Srbiju 2. proleterske i 5. krajiške divizije NOVJ.]] U povjerljivom izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 26. avgusta 1944. godine, analizirano je stanje na [[Balkansko poluostrvo|Balkanu]] nakon objave rata Trećem Reichu od strane [[Bugarska|Bugarske]] te proglašenja neutralnosti [[Rumunija|Rumunjske]] (i jedna i druga su do tada bile potpisnicama [[Trojni pakt|Trojnog pakta]]), neposredno po ulasku jedinica [[Crvena armija|Crvene armije]] na teritorij dvije države. Oficiri Wehrmachta anticipiraju držanje četnika Draže Mihailovića u novonastaloj, kompliciranoj situaciji: {{izdvojeni citat|Ustanički pokreti na području Balkana – izuzev pokreta Draže Mihailovića – dobit će pojačan zamah, tako da ubrzo treba očekivati prekid svih vlastitih veza s cijelim južnim Balkanom. '''Pokret Draže Mihailovića predstavlja jedinu antiboljševičku organizaciju koja, uz odgovarajuću potporu, može biti dugoročno korisna našim interesima u borbi protiv boljševizma'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=874&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000870—000871.] ({{jez-njem|"Darüber hinaus werden die Aufstandsbewegungen im Balkan–Raum – abgesehen von der DM–Bewegung – verstärkten Auftrieb erhalten, so dass in Kürze mit einer Unterbrechung sämtlicher eigenen Verbindungen nach gesamtem Süd–Balkan gerechnet werden muss. Die DM–Bewegung stellt bei entsprechender Unterstüzung die einzige antibolschewistische Organisation dar, die im Kampf gegen den Bolschewismus auf längere Sicht unseren Interessen nutzbar gemacht werden kann."}})</ref>}} [[Bitka za Srbiju 1944.]] je bila zajednički saveznički poduhvat sa ciljem ovladavanja središnjim komunikacijskim prostorom nemačkih snaga na Balkanu. Dejstva na tlu izvršavala je [[NOVJ]], a [[Saveznici]] su obezbeđivali borbeno sadejstvo, snabdevanje i pomoć iz vazduha. Četnici su se u ovim borbama našli direktno na strani [[Wehrmacht]]a. U to vreme, Saveznici su već promenili odnos prema [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevim]] snagama, a njihov prioritet u Jugoslaviji postalo je jačanje snaga [[NOVJ]] u Srbiji.<ref>{{Cite web |title=Ficroj Meklejn: RAT NA BALKANU, glava 11 - NOVI DOGOVOR |url=http://www.znaci.org/00001/1_11.htm |access-date=2023-08-14 |archive-date=2023-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902100016/https://www.znaci.org/00001/1_11.htm }}</ref> Vrhovni štab NOVJ nameravao je da partizanske snage u Srbiji pomogne prodorom jačih snaga iz [[Bosna|Bosne]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. Nemačka komanda, kao i Mihailović, bili su rešeni da to spreče. Ključnu fazu bitke za Srbiju predstavlja [[Durmitorska operacija|operacija »Rübezahl«]]. Njemačka Komanda Jugoistoka prikupila je za ovu operaciju sljedeće raspoložive snage: {{izdvojeni citat|''Predmet'': Planiranje »Ribecal«,  1.) Snage koje učestvuju: a) Južna grupa: glavni deo 1. brd. div., albanska milicija i delovi SS-divizije »Skenderbeg«, b) Bor[bena] grupa »Jugozapad«: 2 ojačana bataljona 181. peš. divizije sa III/13. SS-puka, c) S[evero] z[apadna] grupa: 2. puk Brandenburg (bez 1 bat.), 3/12. tenk. bat. z. b. V., CDK i četnici (Drinski korpus), d) S[everna] grupa: 14. SS-puk (bez III), e) I[stočna] grupa: Viša k-da III/363. puka, 696. bat. feldžandarmerije, delovi 297. izv. bat., 2/201. brig. jur. topova, f) Grupa »Krempler«, g) Padobranski lov. bat. »Brandenburg«<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=491&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000486.] <br /> ({{jez-njem|"Betr.: Plannung "Rübezahl". </br> 1.) Beteiligte Kräfte: </br> a) Südgruppe: Masse 1. Geb. Div., alban. Milizen und Tle. SS–Div. Skanderbeg. </br> b) Kgr. Südwest: 2 verst. Btlne. 181 J.D. mit III./SS–13 </br> c) NW–Gruppe: 2. Rgt. Brandenburg (o. 1 Btln.) 3./Pz. Abt. z.b.V. 12, MFK, und Cetniks (Drina–Korps). </br> d) N–Gruppe: SS–Rgt. 14 (ohne III.). </br> e) O–Gruppe: Höh. Kdo. mit III./363, Feld Gend.Abt. 696, Tle. A.A. 297, 2./Stu. Gesch.Brig 201. </br> f) Gruppe Krempler. </br> g) Fallschirm–Jg.Btl. Brandenburg."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_108.htm Izveštaj Komandanta Jugoistoka od 12. avgusta 1944. Vrhovnoj Komandi Vermahta o sastavu borbenih grupa i njihovim pravcima napada u operaciji »Ribecal«], Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 4, dokument br. 108.</ref>}} [[NOVJ]] je nastojala da koncentriše snage na levoj strani [[Lim (reka)|Lima]] za proboj u [[Srbija|Srbiju]]. Nemačka [[Komanda Jugoistoka (Nemačka)|Komanda Jugoistoka]] je rešila da brani [[Srbija|Srbiju]] aktivnim dejstvima - sprečavanjem pokreta jedinica [[NOVJ]] kroz [[Bosna|Bosnu]] prema zapadu, kao i nizom krupnih i ambicioznih operacija u [[Sandžak]]u i istočnoj [[Bosna|Bosni]] sračunatih na razbijanje koncentracija [[NOVJ]] i njihovo onesposobljavanje za ofanzivna dejstva. Snage [[JVuO]] sa velikim entuzijazmom učestvovale su u ovim operacijama, kao i u onim koje je organizovao nemački komandant [[Srbija|Srbije]] protiv lokalnih partizana i povremenih prodora. Vrhunac ovog sadejstva nastupio je u avgustu [[1944]],<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[Službena beleška oficira Abvera Komande Jugoistoka od 22. avgusta 1944. sa referisanja komandanta Jugoistoka Adolfu Hitleru, http://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230814062743/https://znaci.org/00001/4_12_4_112.htm |date=2023-08-14 }}] Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 112</ref> kada su se odvijala najintenzivnija i najmasovnija dejstva. U izvještaju Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. godine upućenom Vojnoupravnom komandantu Jugoistoka, konstatuje se ozbiljna političko-bezbjednosna kriza uzrokovana uspješnim partizanskim manevrom, tj. prodorom u Srbiju: {{izdvojeni citat|Započeo je očekivani veliki Titov napad na Srbiju. Dok su u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], na [[Drina|Drini]], pripremljene jedinice bile tako desetkovane našim akcijama da mu tamo samo slabe snage stoje na raspolaganju, dotle je jačim delovima Titovih jedinica, koje su bile u centralnom delu [[Crna Gora|Crne Gore]], oko 3 divizije, pošlo za rukom da upadnu u [[Južna Srbija|južnu Srbiju]] i da pređu dolinu [[Ibar|Ibra]]. One sada u rejonu između Ibra i [[Južna Morava|Južne Morave]], po sjedinjavanju sa tamošnje 3 srpske crvene divizije, ugrožavaju obe glavne saobraćajne arterije prema jugu. Slobodu pokreta ovih, oko 10.000 ljudi jakih i dobro naoružanih, združenih jedinica uspeli smo, istina u teškim borbama i uz mnogo gubitaka, pomoću nemačkih, bugarskih i srpskih snaga (četnici i [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]]) da suzimo; ipak, one su preslabe da bi, s obzirom na otkazivanje bugarskih jedinica, izborile odlučujuće uspehe.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_109.htm Izveštaj Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. komandantu Jugoistoka o vojno-političkoj i privrednoj situaciji u Srbiji]</ref>}} Koliki su značaj najviši okupacioni dužnosnici u Jugoslaviji pridavali upotrebi četničkih jedinicâ u borbi protiv snaga NOVJ, može se zaključiti i na osnovu jedne naredbe od 26. avgusta 1944. godine, koju potpisuje feldmaršal [[Maximilian von Weichs]]: {{izdvojeni citat| ''Naređenje komandanta Jugoistoka'' Suštinski zadatak [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]] i Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od sada pa nadalje jeste dovesti i držati sve četničke jedinice u Srbiji i Crnoj Gori u borbenom dodiru s crvenim snagama, kako im ne bi bilo dopušteno preuzimanje vlastite inicijative, koja bi zbog cjelokupne situacije mogla biti uperena i protiv Njemačke. Odbijanje borbe protiv komunista mora se odmah prijaviti kao prijeteći simptom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=13&rec=311&roll=191 NARA, T311, Roll 191, frame no. 000007.] <br /> ({{jez-njem|"Befehle OB.Südost <br /> Eine wesentl. Aufgabe Pz.AOk 2 und Mil.Befh.Südost ist ab sofort sämtl. in Serbien und Montenegro stehenden Cetnikverbände in Gefechtsberührung mit roten Kräften zu bringen und zu halten, um sie nicht zu einer eigenen Initiative die in Auswirkung der Gesamtlage auch gegen Deutschland gerichtet sein könnte gelangen zu lassen. Weigerung, dem Kampf gegen den Komm. aufzunehmen, ist als bedrohliches Symptom sofort zu melden."}})</ref>}} Uoči bitke sa partizanima, nemački Wehrmacht je snabdeo četnike svim raspoloživim zalihama italijanskog pešadijskog oružja i municije: {{izdvojeni citat|U nadovezi na dogovor od 15. 8. saopštava se, da se za izdavanje četničkim jedinicama mogu staviti na raspolaganje, u najboljem slučaju, sledeća oružja: 7.000 pušaka 6,5 mm (ital.) sa po 100 metaka, <br /> 50 teš. mitraljeza 8 mm (ital.) sa po 13.000 metaka, <br /> 42 laka bacača 4,5 mm (ital.) sa po 250 metaka. Upozorava se na to, da je time iscrpljena celokupna zaliha italijanske pešadijske municije u domenu Komandanta Jugoistoka i da se nove pošiljke mogu očekivati tek od oktobra 1944. godine i to u ograničenom obimu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=587&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000582.] </br> ({{jez-njem|"Im Nachgang zur Besprechung vom 15.8. wird mitgeteilt, dass für Ausgabe an Cetnik–Einheiten äusserstenfalls folgende Waffen zur Verfügung gestellt werden können: </br> 7 000 Gewehre 6,5 mm (i) mit je 100 Schuss, </br> 50 s.M.G. 8 mm (i) mit je 13 000 Schuss, </br> 42 le.Gr.W. 4,5 cm (i) mit je 250 Schuss. </br> Es wird darauf aufmerksam gemacht, dass damit der gesamte Bestand an ital. Inf. Munition im Bereich O.B.Südost erschöpft ist und Neulieferung in beschränktem Maße erst ab Oktober 44 erwartet werden darf."}})</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_228.htm Obaveštenje operativnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 16. avgusta 1944. obaveštajnom odeljenju o odobrenim količinama oružja i municije četničkim jedinicama]</ref>|Obaveštenje komande Jugoistoka o odobravanju oružja i municije četnicima (16. avgust 1944.)}} U nacrtu jednog izvještaja, sastavljenog od strane oficirâ Armijske grupe »F« u ljeto 1944. godine, sumira se iskustvo njemačkih okupacionih organa sa Mihailovićevim četnicima u [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupiranoj Jugoslaviji]]: {{izdvojeni citat|Dosadašnje držanje D.M.-a ima sljedeće karakteristike: a) Aktivna borba protiv komunista u Srbiji, Crnoj Gori i Hrvatskoj, s tim što je ova borba zbog brojčane, a naročito materijalno-tehničke nadmoći komunista, uvijek rizična za snage D.M.-a, b) Neispunjavanje od Saveznika postavljenih specijalnih zadataka, c) Lokalna, ponekad vrlo aktivna saradnja sa njemačkim trupama, obavještajnim i ostalim okupacionim organima, d) Potpuna spremnost za izvršavanje taktičkih instrukcija izdatih od strane njemačkih oficira za vezu, e) Stalno ponavljanje zahtjeva za municijom i oružjem radi borbe protiv komunista, kao nagrada za dokazanu lojalnost.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=970&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000960.] <br /> ({{jez-njem|"Das bisherige Verhalten der DM–Bewegung ist gekennzeichnet: </br> a) durch eine aktive Kampfführung gegen den kommunistischen Feind in Serbien, Kroatien und Montenegro, die bei zahlenmässiger und vor allem waffentechnischer Überlegenheit der kommunistischen Banden in jedem Falle mit einem besonderen Risiko für die DM–Kräfte verbunden ist, </br> b) durch die Nichtausführung der von den Allierten generell und im Form von Spezialaufgaben gegebenen Sabotageaufträge, </br> c) durch eine örtliche, z.Zt. sehr rege Zusammenarbeit der DM–Cetniks mit der deutschen Sicherungstruppe, den Abwehrorganen und den für Ausnutzung des Landes eingesetzten deutschen Dienststellen bezw. deren Organisationen, </br> d) durch eine absolute Bereitwilligkeit, sich den taktischen Weisungen der deutschen Verbindungsoffiziere zu unterwerfen, </br> e) durch die wiederholten Versuche, für bewiesene Loyalität Munition und Waffen zum Kampf gegen den kommunistischen Feind zu erhalten."}})</ref>}} Kada su partizani konačno uspeli da se probiju u Srbiju i krenu ka Beogradu, nastupila je panika u redovima okupatora i kvislinga/kolaboracionista: {{izdvojeni citat|Titovi partizani upali su u septembru 1944. u Srbiju i to na više mesta. Zapadni deo Srbije bio je potpuno nezaštićen. Tamo je bio stacioniran samo mali broj nemačkih policijskih jedinica, koje su, zajedno sa četnicima, tu i tamo još vodile borbe. Sa svih strana neprijatelj je krenuo ka Beogradu. U gradu je vladao mir. Mi smo sedeli u Beogradu ne na buretu baruta, nego smo se nalazili u njemu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>|[[Hermann Neubacher]], “Sonderauftrag Südost”}} U izveštaju od 18. septembra 1944, komandant Jugoistoka feldmaršal Maximilian von Weichs jasno sagledava težinu situacije u kojoj su se našle okupacione snage u Srbiji usljed nezadržive partizanske ofanzive. Von Weichs smatra da se njemačkom vođstvu poput imperativa nameće nastavak saradnje sa Mihailovićevim četnicima: {{izdvojeni citat|Loša situacija u Srbiji: zbog pomanjkanja vlastitih snaga, napredovanje partizana se može još samo usporiti; politika upotrebe četnika pri tome je od nesmanjene važnosti, te će biti nastavljena svim sredstvima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=763&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000758.] <br /> ({{jez-njem|"Es kommt also darauf an, gegenüber den Banden in Serbien weiterhin mit unterlegenen Kräften eine Verzögerungstaktik zu betreiben in der Hoffnung, daß durch innerpolit. Gegensätze oder Versorgungsschwierigkeiten ihre Stoßkraft geschwächt wird. Ein Einspannen noch kampfbereiter Cetniks ist dabei von unverminderter Bedeutung u. wird mit allem Mitteln betrieben."}})</ref>|V. Weichs-ova ocjena situacije od 17.9.44 (18.9.44)}} Četnici su nudili okupatoru sadjejstvo u borbi protiv snaga NOVJ u zamjenu za municiju i naoružanje: {{izdvojeni citat|Više četničkih vođa s područja Beograda nudi se za borbu protiv komunista pri isporuci oružja i municije od strane Nijemaca.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=789&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: Kampfangebote mehrerer Cetnik–Führer Raum Belgrad gegen Kommunisten bei Waffen– und Munitionslieferung durch Deutsche."}})</ref>|Večernji izvještaj obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 19. septembar 1944. godine}} Krajem septembra 1944, četnici učestvuju s njemačkim jedinicama u borbi protiv partizana u raznim dijelovima Srbije. Tako u zapadnoj Srbiji, [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pod komandom potpukovnika [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]] i trupe Wehrmachta pokušavaju spriječiti prodor snaga NOVJ: {{izdvojeni citat|Zapadna i centralna Srbija: [...] Dijelovi Borbene grupe fon Jungenfeld prebačeni u Šabac, odakle su 26. septembra, u sadejstvu sa četničkom formacijom Račića, vršili napad na [[12. vojvođanski korpus NOVJ|12. korpus NOVJ]] koji nadire s juga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1027&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 001015.] <br /> ({{jez-njem|"West– und Mittel– Serbien: </br> Tle. Kgr. v. Jungenfeld nach Sabac verlegt, von dort 26.9. im Zusammenwirken mit Cetnik–Verband Racic Angriff auf von Süd vordringendes XII. rotes Korps."}})</ref>}} Ova elitna četnička formacija pomagala je okupatoru u zapadnoj Srbiji već početkom septembra te godine: {{izdvojeni citat|[[Požega (Srbija)|Požegu]] zauzele vlastite trupe u sadejstvu sa četnicima (Račića).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000246.] <br /> ({{jez-njem|"Pozega durch eigene Truppe in Zusammenwirken mit Cetniks (Racic) genommen."}})</ref>|Večernji izvještaj Obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 6. septembar 1944. godine}} Pukovnik von Jungenfeld se nalazio na čelu 5. policijskog puka, sa štabom u [[Šabac|Šapcu]]. O saradnji visokih četničkih oficira sa Jungenfeldom, poput komandanta Kolubarskog korpusa JVuO kapetana Milorada Lapčevića, generala [[Svetomira Đukića]], komandanta Severnih pokrajina JVuO (tj. [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Slavonija|Slavonije]]) ili majora Ilije Orelja, u vezi sa planiranjem krupnije operacije protiv snagâ [[NOV i POJ]] u [[Srem]]u avgusta 1944. godine, general Dragoljub Mihailović je bio obaviješten od strane pukovnika Dragomira Radovanovića, delegata Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u otadžbini za Vojvodinu: {{izdvojeni citat|Dobro je što je kapetan Lapčević postavljen za komandanta Sremske jurišne grupe, no on je svojim radom za poslednji mesec dana stalno radio sa nemačkim komandantom iz [[Šabac|Šapca]]. On — kapetan Lapčević je izvodio akciju u [[Kupinovo|Kupinskom]] kutu po zapovesti nemačkog komandanta iz Šabca, javno sa njim sedeo obilazio Kupinski kut naravno da su u ovom pogledu sudelovali đeneral Đukić i major Orelj. Major Orelj je potpuno zabrljao. Nezgodno je što se svuda prestavlja za Vašeg Delegata te u ime Vaše onako pijan naređuje i govori. Sve ovo vide ovi naši mladi komandanti koji vode ljude i koji treba da nose ceo teret borbe na svojim leđima. Oni nemogu da dozvole da im neko prebaci da su saradnici Nemaca. Kapetan Lapčević, đeneral Đukić i major Orelj mogli su i trebali da rade, ali samo tajno, a nikako javno svakog dana sedeti u kafani u s. [[Ušće (Obrenovac)|Ušće]] pored puta [[Obrenovac]]—Šabac, još đeneral Đukić sa đeneralskom kapom i t.d. Da umirim ove mlade ljude i da im objasnim da će se ovo zabraniti i da će se ako se šta radi, u buduće tajno raditi, trebalo je dosta vremena i muke.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_37.htm Izveštaj delegata Vrhovne komande za Vojvodinu od 22. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o akcijama protiv NOV i POJ u Sremu i o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Iz Armijske grupe »F« javljeno je 13. septembra 1944. godine da Mihailovićevi četnici pomažu okupacionoj sili i prilikom defanzivnih akcijâ u zapadnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Sjeverozapadna Srbija: Noćni napad crvenih bandi na [[Valjevo]] odbijen od strane četnika i vlastitih snaga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=553&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000550.] <br /> ({{jez-njem|"NW–Serbien: </br> Nachtangriff roter Banden auf Valjevo durch Cetniks und eig. Kräfte abgeschlagen."}})</ref>|Tajni dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«) za 13. IX 1944.}} U [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]] četnici su asistirali okupatoru pri zaštiti objekata od strateškog značaja za ratnu privredu Trećeg Reicha, čime je Nijemcima znatno olakšavana eksploatacija rudnih bogatstava u zemlji: {{izdvojeni citat|Napad bandi na rudnik uglja [[Bogovina]] odbijen od strane DM–jedinicâ i mešovite borbene grupe (Landesschützen iz [[Bor]]a i delovi 1. policijskog dobrov. bataljona).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=403&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289656.] <br /> ({{jez-njem|"BANDENANGRIFF AUF KOHLENBERGWERK BOGOVINA DURCH DM–VERBAENDE UND GEMISCHTE KGR (LDS AUS BOR UND TLE. POL. FREIW.BTL. 1) ABGEWIESEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 27. VIII 1944. godine}} Načelnik štaba Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO major [[Neško Nedić]] je 13. septembra izdao naređenje kapetanu Vojislavu Markoviću da u najtješnjoj vezi sa njemačkim okupacionim snagama odbace [[1. proleterska divizija|Prvu proletersku diviziju]] prilikom napada na Valjevo: {{izdvojeni citat|Tvoj korpus za sada ostaje za akciju prema Valjevu — prema komunističkoj grupi dejstvuje u Kolubari. Pošto ovu akciju vode uglavnom Nemci to će tvoja uloga biti da naslonom naših i u sporazumu sa njima izvršiš tučenje crvenih sugerišući Nemcima najpogodnija rešenja. Od Nemaca ćeš neposredno da se snabdevaš municijom, a glavni zadatak ti je da prisustvom uz nemačke trupe goniš i hvataš komuniste koje oni razbijaju.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_69.htm Naređenje načelnika štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 13. septembra 1944. komandantu 7. jurišnog korpusa da sadejstvuje s nemačkim trupama u odbijanju napada 1. proleterske divizije NOVJ na Valjevo]</ref>}} Istovremeno, Nijemci otpočinju s izvođenjem [[Operacija Cirkus|operacije »Cirkus«]] ({{jez-njem|Zirkus}}), čiji je cilj bio ovlađivanje [[Kolubara|kolubarskim]] pobrđem. Operacija je počela 24. septembra 1944, uz učešće [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS-divizije »Prinz Eugen«]], [[Brandenburger|1. puka »Brandenburg«]] (bez 1. bataljona), 202. tenkovskog bataljona, dijelova 5. policijskog puka i pripadnikâ Šumadijske i Kolubarske grupe korpusa JVuO.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.pdf Pregled dejstava potčinjenih jedinica vojnoupravnog komandanta Jugoistoka (Armijske grupe »Srbija«) od 23. avgusta do 4. novembra 1944. godine]</ref> Prethodnog dana, ispred Komande Jugoistoka je načelnik štaba Armijske grupe »F« general [[Arthur Winter]] uputio izvještaj kojim najavljuje početak operacije, napominjući da će se i brojne četničke jedinice boriti na strani Wehrmachta: {{izdvojeni citat|Početak "Cirkusa" 24. septembra. [...] Sve naše snage u sjeverozapadnoj Srbiji potčinjene su Borbenoj grupi fon Jungenfeld. U kruševačkom kraju uspješno napredovanje većih četničkih snaga, uz podršku 12. bataljona iz sastava [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], protiv crvenih bandi u području sjeverozapadno od Kruševca. Pothvat će biti nastavljen sa 6.000 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=941&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000931.] <br /> ({{jez-njem|"Beginn "Zirkus" 24.9. Durch Aufkl.– Vorstoss 1. Rgt. Brandenburg Arandjelovac stark feindbesetzt festgestellt. Sämtl. eig. Kräfte in NW–Serbien Kgr. v. Jungenfeld unterstellt. Raum Krusevac erfolgreicher Vorstoss stärkerer Cetnik–Kräfte, unterstützt durch 2./Pz.Abt.z.b.V.12 gegen rote Banden Raum NW Krusevac. Unternehmen wird mit 6000 Cetniks fortgeführt."}})</ref>|Povjerljivi izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 23. IX 1944.}} U septembru su kvislinške formacije [[Srpska državna straža|Srpska državna]] i [[Srpska granična straža|granična straža]] preformirane u [[Srpski udarni korpus]] (jačine 6.800), stavljen pod Mihailovićevu komandu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.htm Izveštaj komandanta Armijske grupe "Srbija" od 4. novembra 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230714172817/https://znaci.org/00001/4_12_4_168.htm |date=2023-07-14 }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 168</ref> U prvoj polovini septembra, četničko-nemačka odbrana [[Srbija|Srbije]] sa zapada doživela je slom usled prodora [[NOVJ]]. Bitka za [[Srbija|Srbiju]] definitivno je rešena tokom oktobra [[Beogradska operacija 1944.|Beogradskom operacijom]], uz sadejstvo [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa oklopnim snagama [[Crvena armija|Crvene armije]]. No, i pored toga, JVuO je nastavila sadejstvovati sa Vermahtom: {{izdvojeni citat|Usljed jakog komunističkog pritiska, još četničkih jedinica, uključujući i one iz istočne Srbije, izrazile su spremnost za dalju borbu protiv komunista u saradnji sa njem. Wehrmachtom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=101&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame 000095: Izvještaj o neprijatelju u Srbiji, Hrvatskoj, Crnoj Gori i Albaniji (Dodatak za savjetovanje kod načelnika štaba jugoistoka od 2. oktobra 1944.)] <br /> ({{jez-njem|"Unter dem starken kommunistischen Druck haben sich weitere Cetnik–Führer, auch aus O–Serbien bereit erklärt, gemeinsam mit der Deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten zu kämpfen."}})</ref>|Izvještaj [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 2. oktobra 1944.}} {{izdvojeni citat|Četnička grupa [[Siniša Ocokoljić|Ocokoljića]] iz istočne Srbije osiguravala je pozadinu Müllerovom korpusu prilikom borbi protiv Rusa u rejonu okuka Dunava–Zaječar.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000562-000564: Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)] </br> ({{jez-njem|"Die ostserbische Cetnikgruppe des Ocokoljic hat dem Korps Müller bei den Verteidigungskämpfen gegen die Russen im Raum Donauschleife–Zajecar Dienste zur Freihaltung der rückwärtigen Verbindungen geleistet."}})</ref>|Njemački izvještaj od 19. oktobra 1944.}} Opšta (pozitivna) ocjena o doprinosu četničkih snaga u borbi na strani njemačkog Wehrmachta tokom bitke za Srbiju, data je u izvještaju štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], poslatom 21. avgusta 1944. godine Vojnom zapovjedniku Jugoistoka generalu [[Hans Felber|Felberu]]: {{izdvojeni citat|Njemačko vođstvo u Srbiji je stoga moralo tražiti pomoć većih dijelova četnika Draže Mihailovića. Oni su slabo naoružani i nedavno su teško pogođeni usljed izostanka obuke pojedinačnih boraca. Ipak, dobro su se borili, pretrpjeli su znatne krvave gubitke i mogu se označiti kao bezuslovno antikomunistički.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=985&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000975.] ({{jez-njem|"Die deutsche Führung in Serbien mußte sich daher schon bisher der Mithilfe stärkerer Teile der DM–Cetniks bedienen. Diese sind schlecht bewaffnet und infolge geringer Ausbildung des Einzelkämpfers in der letzten Zeit stark angeschlagen worden. Sie haben sich aber gut geschlagen, erhebliche blutige Verluste zu verzeichnen und können als unbedingt antikommunistisch bezeichnet werden."}})</ref>|Njemačka procjena brojnosti partizanskih, njemačkih i kvislinških jedinica u Srbiji (21. august 1944).}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije|Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)}} [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-J28413, Jugoslawien, deutscher Rückzug.jpg|thumb|Nemački vojnici se povlače iz Srbije.]] Tokom septembra [[1944]]. glavna četnička mobilna formacija u centralnoj i zapadnoj Srbiji, [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa]] pod komandom [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]], skupa sa drugim pridruženim jedinicama, poražena je od nadirućih snaga [[NOVJ]] i potisnuta prema [[Beograd]]u. Ove su jedinice Nemci tokom [[3. oktobra|3]], [[4. oktobra|4.]] i [[5. oktobra]] 1944. vozovima prebacili sa željezničkih stanica Topčider i Ripanj do [[Kraljevo|Kraljeva]].<ref name="ReferenceC">Ratko Parežanin; MOJA MISIJA U CRNOJ GORI, Rim, 1974, str. 17-18.</ref><ref>Radomir Milošević-Čeda: ZAKASNELI RAPORT, Interprint, Beograd, 1996, str. 78-79.</ref> {{izdvojeni citat|Noću, iza ponoći, između 3. i 4. oktobra 1944, krenuli smo iz Beograda, sa železničke stanice u Topčideru... Uveče sam se oprostio sa komandantom Korpusa, generalom Kostom Mušickim... Kod Mušickog je u tom trenutku bio [[Nikola Kalabić]], a u štabu Dobrovoljačkog Korpusa sam primetio i Neška Nedića... Došli su da se dogovaraju sa Dobrovoljačkom komandom i da traže opremu i ostalo. Na brzinu progovorio sam nekoliko reči sa Neškom Nedićem. U vozu su s nama putovali i Kalabićevi četnici. Rekoše nam da idu do Kraljeva, gde se vrši koncentracija četnika za borbu.<ref name="ReferenceC"/>|Nedićev ministar [[Ratko Parežanin]]}} O oštrini borbi koje su se vodile između snaga NOVJ, s jedne, te okupatorsko-kolaboracionističkih jedinica s druge strane, svjedoči i jedan njemački izvještaj neposredno pred [[Beogradska operacija|pad Beograda]]. U izvještaju se apostofira strateški značaj koji je, za odbranu glavnog grada Srbije, predstavljala linija bojišnice u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], gdje je bila raspoređena Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO pod komandom potpukovnika Račića: {{izdvojeni citat|Račićeva jurišna grupa korpusa, koja je u septembru u teškim borbama na savskom zavoju bila potisnuta iz područja Čačak–Požega–Užice zbog napredovanja Titovih snaga u zapadnoj Srbiji ka sjeveru, probila se natrag u područje Užice–Požega–Čačak zapadno ka Drini u pojedinačnim grupama, trpeći velike gubitke, nakon što su njemačke snage raspoređene u ovom području povučene na [[Istočni front]]. Usljed nedostatka streljiva i oružja te u odsustvu njemačkih snaga koje bi ga poduprle, Račić je od tada mogao izvoditi samo manje operacije protiv komunističkih grupa. </br> Brzo napredovanje Rusa preko doline Morave do saobraćajnice Beograd–Kraljevo potpuno je promijenilo situaciju kod četnika. Čini se da je bliski kontakt s njemačkim trupama bio poremećen brzim pokretima njemačkih trupa uzrokovanim borbama, tako da se s te strane teško mogao vršiti bilo kakav kontinuirani uticaj na četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame no. 000562.] </br> ({{jez-njem|"Die im September durch den Nordvormarsch der Tito–Kräfte im westserbischen Gebiet aus dem Raum Cacak–Pozega–Uzice in harten Kämpfen gegen den Savabogen zurückgedrückte Sturmkorpsgruppe Racic hat sich nach Abzug der in diesem Raum eingesetzten deutschen Kräfte an die Ostfront wiederum unter starken Verlusten in Einzelgruppen in das Gebiet westlich der Drina und den Ausgangsraum Uzice–Pozega–Cacak durchgekämpft. Wegen Mangel an Munition und Waffen und im Hinblick auf das Fehlen deutscher Kräfte als Rückhalt hat Racic seitdem nur kleinere Aktionen gegen komm. Gruppen durchführen können. </br> Das rasche Vordringen der Russen über das Moravatal bis zur Straße Belgrad–Kraljevo hat die Lage der Cetniks völlig verändert. Die Tuchfühlung mit der deutschen Truppe scheint durch die im Kampfverlauf notwendig gewordenen raschen deutschen Truppenverschiebungen unterbrochen zu sein, sodass von dieser Seite die Möglichkeit zu laufender Einwirkung auf die Cetniks kaum mehr bestand."}})</ref>|Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)}} U mjesečnom izvještaju [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] ({{jez-njem|Heeresgruppe F}}) za oktobar 1944, poslatom Komandi Jugoistoka, konstatuje se da četnici u Srbiji nijesu u stanju održati svoje pozicije bez prisustva njemačkih okupacionih trupâ. Oficiri Wehrmachta tvrde da je „prebacivanje najvećeg dijela četničkih jedinica koje su se nalazile u sjevernoj i istočnoj Srbiji u suštini izvršeno da bi se izbjegli sukobi sa Rusima“, na čiju ih je „podmuklost“ upozorila Vrhovna komanda JVuO: {{izdvojeni citat|U borbi sa snagama 1. komun. korpusa koje su napredovale ka Beogradu, krajem septembra je Rudnički korpus [JVuO] u rejonu Lazarevca (32 km si. od Valjeva) potpuno uništen, dok je Kosmajski korpus uspio da se održi u rejonu sjeverno od Mladenovca (4 km j–ji. od Beograda). Nakon povlačenja njemačkih trupa, budući u nemogućnosti da zadrže dotadašnja operativna područja zbog premoći Rusa i komunista, četničke jedinice koje su se borile u sjeverozapadnoj i centralnoj Srbiji prebačene su do sredine oktobra na područje južno od Zapadne Morave.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001138.] <br /> ({{jez-njem|"Die Verlegung des grössten Teiles der in Nord– und Ostserbien befindlichen Cetnik–Einheiten wurde im wesentlichen zur Vermeidung von Zusammenstössen mit den Russen vorgenommem, vor deren Hinterlist das Obkdo. die Stäbe dringend warnte. <br /> Im Kampf mit den auf Belgrad vorgehenden Kräften des I.komm.Korps wurde Ende September das im Raum Lazarevac (32 NO Valjevo) stehende Rudnik–Korps völlig zerschlagen, während das Kosmaj–Korps sich im Raum Nord Mladenovac (4 SSO Belgrad) behaupten könnte. <br /> Angesichts der Unmöglichket, nach dem Abzug der deutschen Truppen die bisherigen Einsatzräume gegen die Übermacht der Russen und Kommunisten zu halten, wurden die in Nordwest– und Mittel– Serbien kämpfenden Cetnik–Einheiten biss Mitte Oktober in den Raum südlich der Westl. Morava verlegt."}})</ref>}} Izbijanje [[Crvena armija|Crvene armije]] na severoistočnu granicu Jugoslavije izazvalo je pometnju u četničkim redovima. Znatan deo četničkih trupa tokom septembra razbijen je od strane NOVJ u zapadnoj Srbiji. Sam [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]] sa manjom grupom boraca je nateran na povlačenje u Bosnu. Neki su pokušali da napadom na Nemce pred sam dolazak Crvene armije ponovo steknu saveznički status ([[Predrag Raković|Raković]], [[Dragutin Keserović|Keserović]], [[Dragoslav Račić|Račić]]), ali je i ovaj pokušaj bio kratkotrajan. Nakon neuspeha, glavnina se krajem oktobra koncentrisala u oblasti Ivanjice. Upravo u tom periodu vrh Armijske grupe E iz Grčke izbio je do [[Novi Pazar|Novog Pazara]]. Četnici su se priključili [[Proboj Armijske grupe E kroz Sandžak|prodoru Armijske grupe E kroz Sandžak]] u istočnu [[Bosna|Bosnu]]. {{Wikisource|Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.}} {{izdvojeni citat|Draža Mihailović će nastaviti borbu protiv komunizma. Njegove jedinice se već bore sa Titovim trupama i imaju djelomično vezu sa njemačkim jedinicama (pukovnik v. Jungfeld, general Müller). Sada je stvar u tome, kako upotrebiti četničke jedinice kao prethodnice i osiguranje za komunikacije prilikom predstojećeg izmještanja njemačkih trupa iz Srbije. Pritom se neće moći izbjeći da četnici, prateći moguće pokrete njemačkih trupa ka zapadu, ne dospiju na tlo Hrvatske.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=51&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"D.M. wird weiterhin Kampf gegen den Kommunismus führen. Seine Verbände stehen nach wie vor gegen den Titobanden und haben zum Teil auch die notwendige Bindung an die deutsche Truppe (Oberst von Jungfeld, General Müller). Es wird nunmehr darauf ankommen, die Cetniks bei den zu erwartenden Absatzbewegungen der deutschen Truppe in Serbien als eine Art Vorhut einzusetzen, die die rückwärtigen Verbindungen durch Kampf gegen die dortständigen kommunistischen Banden öffnen. Dabei ist nicht zu vermeiden, dass die Cetniks im Zuge möglicher Rückverlegung der deutschen Kräfte in Serbien nach Westen auf kroatisches Gebiet übertreten."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Prvog dana oktobra 1944, u Komandi Jugoistoka je održano savjetovanje na kojem je upozoreno na promjenljivo raspoloženje četnika prema njemačkoj oružanoj sili u okupiranoj Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Srbija: [...] Četničko držanje i dalje različito. Srbijanski četnici se bore zajedno sa Wehrmachtom protiv komunista. Čak je i sam Draža Mihailović tražio njemačko osiguranje za planirano prebacivanje svog štaba iz sjeverozapadne Srbije u područje jugozapadno od Beograda. Ovaj plan se ipak nije ostvario. Suprotno tome, četnici u Istočnoj Bosni, Hercegovini i južnoj Crnoj Gori su neprijateljski nastrojeni. Kreću se ka obali, kako bi u slučaju savezničkog iskrcavanja s njima uspostavili kontakt i dobili savezničku zaštitu od crvenih. Iz sigurnog izvora se doznaje da D.M. izričito osudio njihovo protivnjemačko držanje.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=111&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000105—000106.] ({{jez-njem|"Cetnik–Haltung weiterhin uneinheitlich. Serbische Cetniks kämpfen zusammen mit deutscher Truppe gegen komm. Banden. DM. selbst bat sogar um deutsche Hilfe zur Sicherung beabsichtigter Verlegung seines Hauptstabes von NW–Serbien in Raum SW Belgrad. Diese Absicht jedoch nicht durchgeführt. Demgegenüber feindselige Haltung der Cetniks im O–Bosnien, Herzegovina und S–Montenegro und Bewegung dieser Kräfte zur Küste in den Raum Dubrovnik mit dem Ziel, bei erwarteter engl.Landung Verbindung mit Allierten aufzunehmen und Schutz gegen Rote zu suchen. Nach S.Qu. bekannt, dass DM. die deutschfeidliche Haltung dieser Cetniks aussdrücklich missbilligt."}})</ref>|Izvještaj sa savjetovanja kod načelnika štaba Jugoistoka od 2. oktobra 1944 (1. oktobar 1944.).}} Koliki je stepen kontrole nad četničkim snagama u Srbiji uspjela ostvariti njemačka Komanda Jugoistoka, vidljivo je i iz zapisnika sa sastanka na vrhu, održanog neposredno pred početak [[Beogradska operacija|Beogradske operacije]] (8. X 1944), kada su zabilježene i riječi Višeg SS i policijskog vođe [[Hermanna Behrendsa]]: {{izdvojeni citat|Na pitanje g-dina feldmaršala [tj. [[Maximilian von Weichs|von Weichs]]a — prim.] postoji li mogućnost komunističkog ustanka u Beogradu, Viši SS i policijski vođa Obergruppenführer Behrends je odgovorio odrečno, ističući da su stalnim pročešljavanjem u posljednje vrijeme uklonjeni svi oni komunisti koji bi na bilo koji način mogli učestvovati u takvoj akciji. Na pitanje gdje se nalaze komunisti zatvoreni u koncentracioni logor, Behrends je odgovorio da su svi pobijeni. Na kraju je skrenuo pažnju na to da je u četničke redove uspio ubaciti dovoljno jake grupe Službe sigurnosti [SD-Sicherheitsdienst], koje imaju ostati sa četnicima i ubuduće. Na to je glavnokomandujući primijetio da je samo to dovoljan razlog zašto bi se vodstvo nad četnicima trebalo povjeriti isključivo Višem SS i policijskom vođi.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=52&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"Die Frage des Herrn Feldmarschall an den Obergruppenführer Behrends, ob er mit einem kommunistischen Aufstand in Belgrad rechne, verneinte dieser unter Hinweis darauf, dass er in letzter Zeit durch dauernde Durchkämmungen alle irgendwie für einen Putsch infrage kommenden Kommunisten beseitigt habe. Die Frage nach dem Verbleib der im Konzentrationslager erfassten Kommunisten beantwortete er dahingehend, dass diese alle umgelegt seien. Abschliessend wies Obergruppenführer Behrends noch daraufhin, dass er bei den Cetniks ausreichend starke SD—Kommandos eingebaut habe, die bei den Cetniks verbleiben würden. Von seiten O.B.Südost wurde daraufhin festgestellt, dass allein schon durch diese Tatsache die weitere Führung der Cetnikverbände durch den Höh.SS und Pol.Führer gegeben sei."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Nakon poraza u [[Bitka na Jelovoj gori|bici na Jelovoj gori]], Vrhovna komanda JVuO na čelu sa Dražom Mihailovićem obrela se u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]]. Potpukovnik [[Zaharije Ostojić]], komandant Istaknutog dela štaba Vrhovne komande, šalje 30. septembra 1944. komandantu Zlatiborskog korpusa kapetanu Dušanu Radoviću (pseudonim »Kondor«) upozoravajuću depešu: {{izdvojeni citat| ''Za Kondora — ultra urgent'' Imam obaveštenje da ste Vi, [Miloš] Marković i [Filip] Ajdačić upućeni u [[Višegrad|višegradski]] srez sa specijalnim zadatkom i da ćete isti izvršiti u punoj vezi sa [[Gestapo]]m i Švabama. Vaši ljudi pričaju da su kaznena ekspedicija. Još u toku današnjeg dana očekujem Vaše objašnjenje, jer ću u protivnom preduzeti potrebno, a narod i istorija reći će ko je izdajnik?<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_133.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša Istaknutog dela štaba Vrhovne komande od 7. avgusta 1944. do 7. januara 1945. godine]</ref>}} Jedinice [[Crvena armija|Crvene armije]] i [[NOVJ]] u prvoj polovini oktobra [[1944]]. zaposele su komunikaciju dolinom [[Morava (reka)|Morave]] između [[Vranje|Vranja]] i [[Velika Plana|Velike Plane]], što je otežalo [[Proboj Armijske grupe "E" iz Grčke 1944|proboj Armijske grupe "E" iz Grčke]]. Ova formacija time je bila usmerena na komunikaciju [[Skoplje]] - [[Kosovska Mitrovica]] - [[Raška]], odnosno dolinom [[Ibar (reka)|Ibra]], i zatim na otvaranje puteva prema [[Sarajevo|Sarajevu]] pod borbom. Tokom ovog četvoromesečnog proboja saradnja između Armijske grupe "E" i četnika iz [[Srbija|Srbije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]] imala je više vidova. U izvještaju [[91. armijskog korpusa]] Wehrmachta od 25. oktobra 1944. godine, što ga je potpisao general [[Werner von Erdmannsdorf]],<ref>NARA, T314, Roll 1360, frame no. 000889.</ref> odato je svojevrsno priznanje generalu Mihailoviću i njegovim četnicima kao najvrjednijim antikomunističkim (sa)borcima na čitavom okupiranom području [[Jugoistočna Evropa|jugoistočne Evrope]]: {{izdvojeni citat|Među antikomunističke grupe u Srbiji spadaju i sljedbenici srpskog pukovnika Draže Mihailovića [Mihailović je unaprijeđen u čin generala još decembra 1941. — prim.] i neke nezavisne četničke jedinice (četnik — borac za slobodu). Pukovnik Draža Mihailović igra u Srbiji ulogu sličnu onoj koju igra general [[EDES]]-a [[Napoleon Zervas|Zervas]] u Grčkoj. On jeste anglofil, ali i apsolutno antikomunistički nastrojen. Na osnovu njegova antikomunističkog stava, saradnja [četnika i Nijemaca] u borbi protiv Titovih komunističkih bandi bila je uglavnom zadovoljavajuća. Srbin je dobar vojnik i u tom pogledu nalazi se na prvom mjestu na Balkanu. Disciplinovan je, žilav i uporan, te stoga stoji iznad prosječnog Grka. Srpske bande se bore žešće od Grka i imaju se više cijeniti od grčkih bandita. Njihovo naoružanje je dobro.|Uputstvo za srpsko-albansku teritoriju, izdato od strane obavještajnog odjeljenja 91. armijskog korpusa, 25. oktobar 1944. godine}} Prilikom proboja od [[Sjenica|Sjenice]] prema [[Prijepolje|Prijepolju]] [[24. oktobra|24]]-[[31. oktobra]] [[1944]]. Nemci su nastupali zajedno sa borcima [[Srpski udarni korpus|Srpskog udarnog korpusa]] protiv snaga [[37. sandžačka divizija|37. sandžačke divizije]]. Od Prijepolja se glavnina [[Armijska grupe "E"|Armijske grupe "E"]] kroz Sandžak usmerila na pravac Prijepolje - Višegrad - Rogatica - Sarajevo. Jednim motorizovanim bataljonom Nemci su 1. novembra otvorili su put Prijepolje - Pljevlja, i usmerili celokupne četničke snage iz [[Srbija|Srbije]] na pravac [[Sjenica]] - [[Prijepolje]] - [[Pljevlja]] - [[Goražde]]. Time su iskoristili snage [[JVUO]] iz Srbije kao svoju levu pobočnicu. Nakon toga, svojim napadom na NOVJ u pravcu Tuzle ([[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944]]) sadejstvovale su snagama [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] u njihovom proboju na sever. U dnevnom izvještaju za 13. novembar 1944. o situaciji na teritoriji okupirane Jugoslavije iz štaba Armijske grupe »F«, u paragrafu naslovljenom “Njemačke i savezničke trupe“, navodi se, očigledno na osnovu presretnute komunikacije snaga NOVJ, da se general Dragoljub Mihailović nalazi u rejonu [[Sjenica|Sjenice]] sa „aktivnim jugoslovenskim generalom” (moguće da je riječ o [[Miroslav Trifunović|Miroslavu Trifunoviću]]).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=719&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001217.] <br /> ({{jez-njem|"I. Deutsche und verbündete Truppen. </br> Draza Mihajlovic befindet sich mit einem aktiven jugosl. General im Sjenica. (VII.mont.Brig. an 3.Div. 4.11.)"}})</ref> Dok komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] general [[Aleksander Ler|Ler]] u svom pregledu brojnog stanja od [[16. novembra]] [[1944]]. ubraja 10.000 četnika Pavla Đurišića u vlastite (njemačke) trupe,<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_174.htm Pregled brojnog stanja jedinica potčinjenih Grupi armija »E« na dan 16. 11. 1944. godine, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII - dokumenti nemačkog rajha, knjiga 4], Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 174.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frames no. 000376—000377.]</ref> dotle se za četnike iz Srbije u izveštaju poslatom Vrhovnoj komandi u [[Berlin]]u kaže da se "drže u senci Vermahta". Nevoljno savezništvo veoma dobro ilustruje i sljedeći izveštaj: {{izdvojeni citat|Grupa Marković (2500—3000), u sporazumu sa nem. vojskom, osigurava odsek Mitrovica — Raška (mesta uklj.) — Novi Pazar. Izviđanje protiv Bugara, Tita i Sovjeta. Do sada nije bilo ozbiljnih incidenata. Potrebna je opreznost. [[Miroslav Trifunović|Trifunović]] sa oko 18.000 četnika [[Dragoslav Račić|Račića]] i [[Dragutin Keserović|Keserovića]], uporedno sa nem. pokretima u rejonu Prijepolje. Pravac marša Foča. U početku učešće u borbenim dejstvima na nemačkoj strani (zaštita bokova). U poslednje vreme samo saputnici. Utisak: dokle god postoje zajednički interesi — uopšte mir. Ako vide mogućnost uspeha, bezuslovno treba očekivati prepade na nemački [[Vermaht]], naročito na odvojene grupe. <br /> Moli se da se dostavi rezultat pregovora DM — [[Hermann Neubacher|zastupnik Ministarstva spoljnih poslova]].<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B5_%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0_%22%D0%95%22_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%83_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_11.11.1944. Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.], Vojnoistorijski institut, NAV--T-311, r. 184</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=507&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000501.] <br/> ({{jez-njem|"1.) Gruppe Markovic (2500–3000) sichert im Einvernehmen mit dt. Truppe Abschnitt Mitrovica – Raska (Orte ausschl.) – Novi Pazar. Aufklärung gegen Bulgaren, Tito und Sowjets. Bis jetzt keine ernsteren Zwischenfälle. Vorsicht geboten. <br /> 2.) Trifunovic mit ca. 18000 Cetniks des Racic und Keserovic gleichlaufend mit dt. Bewegungen im Raum Prijepolje Marschrichtung Foca. Anfangs Teilnahme an Kampfhandlungen auf deutscher Seite (Flankenschutz). Neuerdings nur Mitläufer. Eindruck: Solange gleichlaufende Interessen im allgemeinen Ruhe. Wenn erfolgversprechend, Überfälle gegen deutsche Wehrmacht, besonders Splittergruppen, unbedingt zu erwarten. <br /> 3.) Um Übermittlung des Verhandlungsergebnisses DM – Vertreter AA wird gebeten."}})</ref>}} Načelnik štaba Armijske grupe »E« general-major [[Erich Schmidt-Richberg]] piše 5. decembra 1944. godine o pokušajima da se s četnicima Draže Mihailovića nađe, u vrijeme zajedničkog povlačenja, obostrano korisno rješenje u smislu nastavka saradnje u borbi protiv snagâ [[NOV i POJ]]: {{izdvojeni citat| ''Borbenoj grupi pukovnika Bemera </br> Glavni štab [[V SS brdskog korpusa]]'': 1) Pošto nemačka Vrhovna komanda sa opunomoćenicima DM već pregovara (preko izaslanika pukovnika [[Gojko Borota|Borote]]), molimo da se generalu Trifunoviću predoči da sačeka uputstva od svog pretpostavljenog starešine. 2) Utvrđivanje neke neutralne zone ist. od [[Sokolac|Sokolca]] ne može se dovesti u sklad sa nemačkim planovima. 3) Ostali predlozi DM već su dostavljeni. 4) U držanju nemačkog Vermahta, koje je ranije utvrđeno, prema četnicima ništa se nije promenilo. Nemački Vermaht ima nameru da zadovolji potrebe četnika u što većoj meri uzimajući u obzir i pružanje materijalne pomoći.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=868&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000862.] <br/> ({{jez-njem|"An Kampfgruppe Oberst Böhmer nachrichtl.: </br> Gen.Kdo.V.SS-Geb. Korps (durch Schreiben, 2. Ausf.) </br> 1.) Da deutsches Okdo. nur mit einer DM Vertretung verhandeln kann, und dies bereits geschiet (von entsandter Oberst Borota), wird gebeten, dass General Trifunovic nahezulegen, Weisungen seiner vorgesetzten Stelle abzuwarten. </br> 2.) Festlegung eines neutralen Raumes ostw. Sokolac läst sich mit deutschen Planungen nicht in Einklang bringen. Entsprechende andere Vorschläge wurden bereits DM übermittelt. </br> 3.) An dem ursprünglich festgelegten Verhalten der deutschen Wehrmacht gegenüber den Cetniks hat sich nichts geändert. </br> 4.) Die deutsche Wehrmacht wird versuchen, den Bedürfnissen der Cetniks weitgehend gerecht zu werden und beabsichtigt hierzu auch materielle Hilfeleistung."}})</ref>}} U posljednjim mjesecima okupacije Jugoslavije, dužnosnici njemačkog Wehrmachta mogli su dati konačni i zaokruženi sud o karakteru kolaboracije JVuO sa okupacionim snagama. Tako uputstvo iz štaba 91. armijskog korpusa od 26. decembra 1944. godine sadrži veoma iznijansirano tumačenje kvaliteta dosadašnje njemačko-četničke saradnje, prvenstveno uslovljene spoznajom da [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] predstavlja zajedničkog neprijatelja. Pored toga, oficiri iz štaba 91. koprusa analiziraju kako se može proći s najmanje političke štete usljed stalno prisutnog antagonizma između vlasti NDH i četnikâ, preporučajući oprez u odnosima s potonjima zbog njihovih neprekinutih veza sa [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznicima]]: {{izdvojeni citat|Srpski četnici: </br> Upotreba četničkih jedinica dala je u raznim oblastima dobre rezultate. Poznavanje zemljišta od strane četnikâ i njihove izviđačke aktivnosti protiv Titovih snaga od koristi su njemačkom Wehrmachtu. Međutim, oslanjanje četnika na njemački Wehrmacht proizilazi isključivo iz činjenice da su inferiorni u odnosu na Titove snage — [[Angloamerika|angloamerička]] oružana intervencija bi ih navela da odmah promijene kurs. Njihovi pokušaji da se svrstaju uz angloameričkog neprijatelja se nastavljaju. Stoga se savjetuje veliki oprez kada se postupa sa četnicima. Za vlastiti stav prema četnicima presudno je sljedeće: </br> 1) Upotreba četničkih jedinica mora se sprovesti na način tako da, u slučaju nagle promjene kursa, šteta ostane u granicama podnošljivog; </br> 2) Nijemci moraju iskoristiti neprijateljstvo između četnika i boljševičkih bandi; </br> 3) Saradnja s četnicima od slučaja do slučaja u zamjenu za opskrbu borbenom municijom, zdravstvenu njegu i snabdijevanje namirnicama, ukoliko su dostupne; </br> 4) Cjelokupno hrvatsko stanovništvo mrzi četnike; kompromis između njih i hrvatskih vlasti (posebno ustaša) teško da je moguć. Stoga, moramo spriječiti njihov upad na hrvatski teritorij, posebno između [[Drina|Drine]] i [[Bosna (rijeka)|Bosne]]. Prelazak [natrag] preko Drine u Srbiju, naročito od strane četnika iz Stare Srbije [misli se na teritoriju Nedićeve Srbije — prim.], treba podržati, jer se time izbjegava konflikt s NDH. Na hrvatskom tlu, taktički nužan kontakt s četnicima tokom operacija protiv Titovih snaga treba održati što je moguće više neprimjetnijim, s obzirom na odnos s ustašama; </br> 5) Postojeća mržnja između srpskih četnika i [[Bošnjaci|Muslimana]] zahtijeva poseban oprez tokom pregovora s obje strane i njihovog upošljavanja, jer će se i jedna i druga strana ili povući ili odmah zauzeti neprijateljski stav ako se za takve pregovore sazna; </br> Da li se četnici mogu iskoristiti u njemačku svrhu u borbi protiv Titovih bandi, '''čime bi se uštedjela njemačka krv''', zavisiće od razumnog i vještog pregovaranja s njima.<ref>[https://znaci.org/ok/T317.php?sta1=etni&sta2=D.M&idem=1404 NARA, T314, Roll 1630, frame no. 000770.] <br /> ({{jez-njem|"Die serbischen Cetniks. </br> Der Einsatz von Cetnik–Verbänden hat in verschiedenen Gebieten guten Ergebnissen geführt. Von Nutzen für die Deutsche Wehrmacht ist die Landeskenntnis der Cetniks und ihre Aufklärungstätigkeit den Titobanden gegenüber. </br> Anlehnung der Cetniks an die Deutsche Wehrmacht beruht jedoch nur auf die Tatsache, daß sie den Titokräften unterlegen sind: ein bewaffnetes angloameriknisches Eingreifen wird ihr sofortiges Umschwenken veranlassen, Ihre Versuche, sich dem angloamerikanischen Gegner zu nähern, laufen weiter. Große Vorsicht den Cetniks gegenüber ist daher angebracht. </br> Für die eigene Haltung den Cetniks gegenüber ist maßgebend: </br> 1.) Der Einsatz der Cetnik–Verbände ist so durchzuführen, daß bei plötzlichem Umschwenken der Schaden in erträglichen Grenzen bleibt. </br> 2.) Die Feindschaft zwischen den Cetniks und bolschewistischen Banden muß deutscherseits ausgenützt werden. </br> 3.) Zusammenarbeit mit Cetniks von Fall zu Fall gegen Bereitstellung von Gefechtsmunition, sanitäre Betreuung und Verpflegung, soweit diese vorhanden. </br> 4.) Die Cetniks sind bei der gesamten kroatischen Bevölkerung verhasst, ein Ausgleich zwischen ihnen und den kroatischen Dienststellen (bes. Ustascha) ist kaum möglich, daher muss ein Eindringen in den innerkroatischen Raum insbesondere zwischen Drina und Bosna unsererseits verhindert werden. Ein Übertritt insbesondere der altserbischen Cetniks über die Drina nach Serbien ist zu unterstützen, da so Konflikt mit Kroatien vermieden wird. Auf kroatischem Boden ist taktisch notwendige Fühlung mit Cetniks bei Einsatz gegen Titobanden im Hinblick auf Verhältnis zur Ustascha möglichst wenig in Erscheinung treten zu lassen. </br> 5.) Der bestehende Haß zwischen serbischen Cetniks und Muselmanen verpflichtet bei Verhandlungen und Einsatz beider Teile zu besonderer Vorsicht, da bei Bekanntwerden solcher Verhandlungen beide Parteien entweder abspringen oder sofort eine feindselige Haltung einnehmen werden. </br> Von einer verständnisvoll und geschickt geführten Verhandlung mit den Cetniks wird es abhängen, ob diese durch Einsatz gegen Titobanden für deutsche Zwecke nutzbar gemacht werden können, somit also deutsches Blut gespart werden kann."}})</ref>|Uputstvo načelnika štaba 91. armijskog korpusa o „srpskim četnicima“ iz decembra 1944.}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore|Pavle Đurišić|Crnogorski dobrovoljački korpus}} [[File:Spisak vlastitih trupa njemačke Armijske grupe E 1944, decembra 1944.jpg|thumb|Spisak trupa njemačke Armijske grupe »E« iz decembra 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000376.]</ref> Na spisku se nalazi i “10.000 Crnogoraca“ ({{jez-njem|"10.000 Montenegriner"}}). Riječ je o četnicima [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] (tj. CDK), koji su se povlačili zajedno sa okupacionim snagama.]] Dok su srbijanski četnici sadjejstvovali snagama Armijske grupe »E« u njihovom proboju na sjever, četnici iz Crne Gore uzeli su učešća u [[Proboj XXI brdskog korpusa iz okruženja|proboju XXI brdskog korpusa iz okruženja]]. Jedinice crnogorskih četnika, koje su od Njemaca takođe preformirane u dobrovoljačke pukove ("[[Crnogorski dobrovoljački korpus]]"), borile su se u sastavu njemačkog [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. brdskog korpusa]] između [[Danilovgrad]]a i [[Cetinje|Cetinja]] rame uz rame sa njemačkim vojnicima. Ove snage učestvovale su zajedno sa njemačkim snagama u operacijama protiv NOVJ ([[Operacija Frilingservahen aprila 1944|Frilingservahen]], [[Operacija Ribecal avgusta 1944|Ribecal]]). Komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe "E"]] je u svom izvještaju od ove četnike ubrojao u brojno stanje svojih jedinica: {{izdvojeni citat|C. D. K. od 3 puka, pod komandom potpukovnika [[Pavle Đurišić|Đurišića]], formiran neposredno od strane K-de 2. OkA ([[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druga oklopna armija]]), bio je do sada u službenom pogledu potčinjen K-di 2. OkA a u snabdevačkom i taktičkom pogledu 181. peš. div., koja je trebalo da se obimno uključi u obuku. [...] C.D.K. se do sada dokazao u borbi protiv komunista, ali je upitna njegova pouzdanost prema njemačkom Wehrmachtu zbog Đurišićeva kontradiktornog stava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=825&rec=314&roll=664 NARA, T314, Roll 664, frame 000817.] <br /> ({{jez-njem|"M.F.K. zu 3 Rgt. unter Führung Oberstleutnant Djurisic, wurde von Pz.AOK 2 unmittelbar aufgestellt, unterstand bisher truppendienstlich Pz.AOK, versorgungsmässig und taktisch 181.Inf.Div., die sich ausbildungsmässig weitgehend einzuschalten hatte. </br> M.F.K. im Kampf gegen Kommunisten bisher bewährt, jedoch in seiner Zuverlässigskeit gegenüber der deutschen Wehrmacht durch widerspruchsvolle Haltung Djurisic fragwürdig."}})</ref>|Izvještaj Komande 21. brdskog korpusa Komandi Grupe armija "E" od 23. septembra 1944. godine}} O odluci komandanta Crne Gore, Boke i Sandžaka JVuO potpukovnika Pavla Đurišića da slijedi kolonu njemačkih armijâ pri povlačenju s Balkana, te o značajnoj pomoći pruženoj okupatoru od strane crnogorskih četnika tom prilikom, piše u svojim ratnim memoarima i [[Hermann Neubacher]]: {{izdvojeni citat|On je bio opasan nemački saveznik. Meni je uvek bilo savršeno jasno da bismo mi za Pavla Đurišića, u slučaju invazije zapadnih sila na Balkan, ponovo postali njegov najveći neprijatelj. Kada je započelo povlačenje nemačkih trupa iz Crne Gore, Pavle Đurišić je krenuo sa njima. Tokom napornih marševa po planinskom terenu, tokom operacije povlačenja prolazili smo i kroz područja koja su kontrolisali partizani. Njegove trupe vodile su borbu sa partizanima i time nemačkim trupama olakšale evakuaciju sa tog prostora. Kasnije je Pavle Đurišić sklopio ugovor sa ustaškim trupama Ante Pavelića, da bi mogao da prođe sa svojim jedinicama kroz Hrvatsku i Istru. Tamo su se već nalazile i druge četničke jedinice, kao i Ljotićevi dobrovoljci.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], str. 176—177.</ref>|[[Hermann Neubacher]]}} === Prelazak sa Nemcima u Bosnu (1944-1945) === {{main|Proboj Armijske grupe E kroz istočnu Bosnu|Četnička ofanziva u istočnoj Bosni 1944.|Bosanska golgota}} [[File: Četnički oficir Dinarske divizije, SS-Sturmbannführer Ernst Lerch i neidentificirani SS-Hautsturmführer tokom ofanzive protiv IX. korpusa.jpg|thumb|Oficir [[Dinarska četnička divizija|Dinarske divizije JVuO]], SS-Sturmbannführer [[Ernst Lerch]] i neidentificirani SS-Hauptsturmführer tokom ofanzive protiv [[9. korpus NOVJ|9. korpusa NOVJ]] u Sloveniji, mart 1945. godine<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2016/05/bk0164.html Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0164 | Photo | Höherer SS- und Polizeiführer Adriatisches Küstenland]</ref>]] [[Armijska grupa "E"]] imala je u planu otvaranje komunikacija kroz istočnu Bosnu, pa je krajem novembra jedna njena divizija ([[11. poljska vazduhoplovna divizija (Nemačka)|11. poljska vazduhoplovna divizija]]) započela napad pravcem od [[Rogatica|Rogatice]] prema [[Zvornik]]u, protiv snaga [[Treći udarni korpus NOVJ|Trećeg udarnog korpusa]] [[NOVJ]]. Međutim, kako su tokom ofanzive [[NOVJ]] i Crvene armije od 3. decembra nemačke pozicije na [[Sremski front|Sremskom frontu]] ozbiljno ugrožene, ova divizija hitno je izvučena i transportovana prugom [[Sarajevo]] - [[Slavonski Brod]] na [[Sremski front]]. Na njeno mesto usmerena je glavnina četnika iz [[Srbija|Srbije]]. U izvještaju Operativnog odjeljenja u [[Sarajevo|Sarajevu]] Armijske grupe »E« od 10. decembra 1944, koji potpisuje potpukovnik Warnstorff, istaknuto je: {{izdvojeni citat| Telegram 34. i 91. arm. korpusu, 5. SS-brd. arm. korpusu i Korpusnoj grupi »Kibler«: 1) Četnici na maršu u širi rejon Valjeva privremeno će preći preko područja Rogatica — Ljubovija — Zvornik — Kladanj. 2) DM garantuje najlojalnije držanje prema nemačkim jedinicama i nudi saradnju. Znak raspoznavanja za saradnju između nemačkih jedinica i četnika je: Mitrovica. 3) Četnike u što većoj meri koristiti za službu izviđanja. Materijalna pomoć može im se obezbediti u ograničenim razmerama ukoliko se stave na raspolaganje za borbu protiv bandi. 4) K-da Grupe armija obavestila je hrvatske vlasti o navedenom kretanju.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=998&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000992.] ({{jez-njem| <br /> "1.) Cetniks überschreiten auf dem Marsch in den Großraum Valjevo vorübergehend das Gebiet Rogatica – Ljubovija – Zvornik – Kladanj. <br /> 2.) DM hat loyalste Haltung gegenüber deutscher Truppe zugesichert und bietet Zusammenarbeit an. Kennwort zwischen deutscher Truppe und Cetniks für Zusammenarbeit ist "Mitrovica". <br /> 3.) Die Cetniks sind weitgehend für Erkundungsaufträge zu verwenden. Materielle Hilfe darf ihnen in beschränktem Ausmaß gewährt werden, soweit sie sich zum Kampf gegen die Banden zur Verfügung stellen. <br /> 4.) Die kroatischen Behörden sind über obige Bewegung durch Okdo. unterrichtet worden."}})</ref>}} U izvještaju njemačkog opunomoćenog generala u [[NDH]] od 24. decembra 1944. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_82.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje POSLJEDNJI DANI NA VUČJAKU]</ref> navodi se da je general Draža Mihailović izrazio spremnost za suradnju i sa formacijama NDH u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Prema izvješću pouzdanog agenta, Draža Mihajlović je izrazio namjeru da se bori skupa sa ustašama i domobranima, jer je njihov zajednički glavni cilj uništenje komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=443&rec=311&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000427.] <br /> ({{jez-njem|"Nach zuverlässiger V–Mann–Meldung soll Draza Mihajlovic geäussert haben, er wolle mit den Ustascha und Domobranen zusammen kämpfen, da das gemeinsame Hauptziel die Vernichtung des Kommunismus sei."}})</ref>|Izvještaj njemačkog opunomoćenog generala u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 24. XII 1944.}} Četnici su, pod ličnom komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]], nakon koncentrisanja unutar nemačko-ustaških linija, izvršili [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|napad na snage NOVJ]]. 8. decembra [[1944]]. ujutro sa nemačko-ustaških položaja u okolini [[Rogatica|Rogatice]] krenuli u silovit napad prema [[Zvornik]]u. Ovaj napad bio je usklađen sa napadom nemačkog 34. armijskog korpusa sa druge strane, pravcem [[Užice]] - [[Ljubovija]] - [[Zvornik]]. Ovom prilikom četnicima su Nemci obezbedili snabdevanje municijom, kao i zbrinjavanje ranjenika u nemačkim bolnicama u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Pošto je prodor četnika prema [[Zvornik]]u odbijen, njihova glavnina usmerila se prema oslobođenoj [[Tuzla|Tuzli]]. U [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|neizvesnim borbama od 24. do 28. decembra]] [[Treći udarni korpus NOVJ]] krajnjim naporom odbio je ovaj napad. Nakon ovog poraza, glavnina [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] snaga razmestila se u [[Modriča|Modriči]] i okolini, gde su nakon kraćeg sukoba uspostavili sporazum sa snagama NDH. Tako su se našli na za Nemce vitalnoj komunikaciji Sarajevo - Brod, vodeći zajedno sa Nemcima teške dvomesečne borbe protiv [[Druga armija JA|Druge jugoslovenske armije]], koja je nastojala da je prekine. Preko pukovnika Borote, komandanta Romanijskog korpusa JVuO, uspostavljena je saradnja sa nemačkim štabom u [[Sarajevo|Sarajevu]], od kojeg je obezbeđeno snabdevanje municijom i bolničko zbrinjavanje ranjenika.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_130.htm Opšti uslovi sporazuma o saradnji između četnika i nemačkih jedinica pripremljeni za pregovore decembra 1944. godine], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - dokument broj 130</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_219.htm Ratni dnevnik Armijske grupe E 1.10.1944-31.12.1944], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - prilog broj 2, (10. decembar 1944)</ref> [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićeva]] grupacija takođe je uspostavila vezu sa Štefanom Hedrihom ({{jez-nem|Stefan Hedrich}}), SS-oberfirerom i inspektorom u glavnom štabu SS, komandantom SS-oblasti Severozapadna Bosna.<ref>[https://www.znaci.org/00001/181.htm Roland Kaltenegger: TOTENKOPF & EDELWEIß], četvrti deo: Das Kriegsjahr 1944 (Ares verlag, Graz), strana 268.</ref> [[3. april]]a 1945. godine, kada su nemačke trupe napuštale Bijeljinu i okolinu, Mihailović je pokušao da ih pridobije da ostanu pod njegovom komandom kao jugoslovenski državljani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_192.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša štaba Vrhovne komande od 12. decembra 1944. do 7. aprila 1945. godine]</ref> [[Schutzstaffel|SS]]-Sturmbannführer (major) [[Ernst Lerch]], u izvještaju od 8. marta 1945. godine, piše da je [[Aleksandar Nikolić (četnik)|Aleksandar Nikolić]], zapovjednik Sremsko-slavonske komande JVuO, zajedno sa svojim trupama (za koje navodi da broje oko 80 ljudi, ali i da bi po pristizanju ostatka jedinice ta cifra mogla dostići i 400) došao u [[Istra|Istru]], tj. u [[Operativna zona Jadransko primorje|Operativnu zonu Jadransko primorje]], gdje se stavlja na raspolaganje njemačkim vlastima. Ernst Lerch moli nadređene da naznače rejon u kojem bi »grupa pukovnika Nikolića« mogla da bude »upotrebljena«: {{izdvojeni citat|1.) U prostor [[Jurdani]], prov. [[Rijeka (grad)|Rijeka]], stigli su delovi četničke grupe pukovnika Nikoliča u jačini oko 80 ljudi. 2.) Prema telegr. Glavnog ureda SS od 7. 2. 45, delovodn. pov. br. 375/45, grupa Nikolić potčinjena je komandantu SS i policije u [Operativnoj zoni] Jadr. primorje. [...] 6.) Pukovnik Nikolić je samostalni četnički komandant i njegov načelnik Štaba major Miladinović je izjavio da ova grupa ne želi nikakvu zavisnost od ministra [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]a, odn. od drugih četničkih grupa. <br /> Oni obećavaju da će se stoprocentno zajedno s Nemcima boriti kako protiv komunista tako i protiv regularnih engleskih trupa koje oni navodno preziru iz dubine duše. <br /> Ovaj osnovni stav oni će zadržati u svakoj situaciji pa ma šta se desilo.<ref>[https://znaci.org/zb/4_6_19.htm Zbornik NOR-a – tom VI – Borbe u Sloveniji – knjiga 19. – 1. III – 15. V 1945. godine, Vojnoistorijski institut], Beograd, 1975, dokument br. 161, str. 822–823.</ref>|Obaveštenje komandanta SS i policije u Operativnoj zoni Jadransko primorje od 8. marta 1945. o pristizanju četnika pukovnika Nikolića u Istru}} [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za [[Jugoistočna Evropa|jugoistočnu Evropu]], u svojim poslijeratnim memoarima ističe da je sa četničkim komandantom održavao vezu sve do aprila 1945, tj. do [[Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)|zajedničkog povlačenja Nijemaca i četnika]] pred jedinicama NOVJ i [[Crvena armija|Crvene armije]]. Neubacher navodi da je postojala i zamisao o susretu između njega i generala Mihailovića, ali [[Joachim von Ribbentrop]] nije dao dopuštenje za taj sastanak: {{izdvojeni citat|Tokom sukoba četnika sa Englezima, stiglo je do mene pitanje da li bih bio spreman da razgovaram sa Dražom Mihailovićem. Ovu sam molbu prosledio ministru spoljnih poslova Ribentropu, tražeći od njega da mi dozvoli da do takvog susreta dođe. U principu, nije mi bilo zabranjeno da uspostavim kontakt. Ali, za vođenje razgovora morao sam da dobijem specijalnu dozvolu. Bilo mi je, međutim, zabranjeno da stupim na teren koji kontroliše Draža Mihailović. Moja spremnost i želja da se sretnem sa njim bili su veliki, te sam uskoro morao da sam sebi priznam da je moj glavni motiv bio – radoznalost. Da se sretnem sa četničkim vođom, a da se prethodno ne izvrše potrebne pripreme, razgovor bi bio besmislen, i jedino bi doneo neugodnost i neprilike za Dražu Mihailovića, jer bi dobio etiketu „kolaboratera“. Trebalo je susret dobro organizovati, kako bi bilo sigurno da će doneti senzacionalan rezultat. Verovatno je i sam Draža Mihailović tako razmišljao, pa zato, najzad, nije nikada ni došlo do našeg susreta. Ali, ostali smo u vezi preko naših posrednika. I jedna i druga strana bila je u tim kontaktima veoma oprezna. Jedan moj poverljiv čovek čak je tri puta bio u Dražinom glavnom štabu. Da ne bih bio suviše opširan, zadovoljiću se samo tvrdnjom da Draža Mihailović svoju politiku sve do kraja rata nije menjao. Tek početkom 1945, u vreme naših poslednjih borbi u Hrvatskoj, kada je povlačenje naših trupa sa tog prostora bilo samo pitanje dana, Draža Mihailović mi se obratio direktnom molbom – i to preko svojih poverljivih ljudi u Beču – da mu pružim pomoć u vezi sa naoružanjem njegovih jedinica. Tokom nekoliko dana ja sam čak imao direktnu radio-vezu sa njegovim glavnim štabom u Bosni. Moj poverljiv čovek bio je poslednji put kod Draže u aprilu 1945.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>}} General Mihailović je odbijao da osobno uđe u bilo kakav aranžman s okupatorom, i od ove je politike odstupio samo u četiri ili pet navrata tokom rata. Riječ je o [[Sastanak u Divcima|sastanku u Divcima]] sredinom novembra 1941. godine, zatim o dva sastanka s predstavnikom Hermanna Neubachera, [[Rudolfom Stärkerom]], u jesen 1944 (prvi u zapadnoj Srbiji na kojem je Mihailovića pratio pukovnik [[Robert H. McDowell]], šef američke vojne misije pri njegovu štabu, a drugi u sjeveroistočnoj Bosni), kao i o posljednjem sastanku sa Stärkerom na planini [[Vučjak]], početkom aprila 1945. Neubacher pokušava u svojoj knjizi ekskulpirati Mihailovića od odgovornosti za kolaboraciju.<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> == Nemci o generalu Mihailoviću i JVuO == [[Datoteka:Draža pred sudom.jpg|mini|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović]] na [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] [[1946]].]] {{izdvojeni citat|'''Njemačka je za D.M.-a neprijatelj br. 2 – neprijatelj br. 1 su komunisti'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=695&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000686.] <br /> ({{jez-njem|"Deutschland ist für D.M. nur noch der Feind No. 2. Feind No. 1 sind die Kommunisten."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka Armijske grupe »F« sa izaslanikom Neubacherom održanog 30. jula 1944.}} Prilikom ispitivanja od strane istražitelja 7. američke armije avgusta 1945. godine, pisanu izjavu o svojim aktivnostima u ratnom periodu sastavio je i [[feldmaršal]] [[Maximilian von Weichs]], koji je avgusta 1943. naslijedio generala Löhra na mjestu glavnokomandujućeg Jugoistoka. U odjeljku naslovljenom »Grupe koje pomažu Njemačkoj«, von Weichs o četnicima Draže Mihailovića piše sljedeće: {{izdvojeni citat|Mihailovićeve trupe su se nekada borile protiv naših okupacionih trupa iz lojalnosti prema svome kralju. U isto vreme su se borile protiv Tita, zbog svojih antikomunističkih ubeđenja. Ovaj rat na dva fronta nije mogao dugo potrajati, posebno kada je britanska podrška počela favorizovati Tita. Sledstveno, Mihailović je pokazao pronemačka stremljenja. Bilo je angažmana tokom kojih su se srpski četnici borili protiv Tita zajedno sa nemačkim trupama. Sa druge strane, dešavalo se da neprijateljski raspoložene četničke grupe napadnu nemačke vozove za snabdevanje da bi popunili sopstvene zalihe. Mihailović je voleo da ostane u pozadini, i prepusti takve poslove svojim podređenima. On se nadao da će dočekati svoje vreme ovom igrom moći, dok mu anglo-američko iskrcavanje ne obezbedi dovoljnu podršku protiv Tita. Nemačka je prigrlila njegovu podršku, koliko god privremenu. Četničke izviđačke aktivnosti naši komandanti su visoko cenili.<ref>http://znaci.org/00002/318_4.htm ({{jez-eng|"MIHAILOVIC's troops once fought against our occupation troops out of loyalty to their King. At the same time they fought against TITO, because of anti—Communist convictions. This two front war could not last long, particularly when British support favored TITO. Consequently MIHAILOVIC showed pro-German leanings. There were engagements during which Serbian Chetniks fought TITO alongside German troops. On the other hand, hostile Chetnik groups were known to attack German supply trains in order to replenish their own stocks. ''MIHAILOVIC liked to remain in the background, and leave such affairs up to his subordinates. He hoped to bide his time with this play of power until an Anglo—American landing would provide sufficient support against TITO. Germany welcomed his support, however temporary. Chetnik reconnaissance activities were valued highly by our commanders''."}})</ref>}} Takođe, feldmaršal von Weichs na drugom mjestu podcrtava da, dok se general Mihailović nastojao držati po strani, taktička je njemačko-četnička kolaboracija na terenu poprimala sve veći obim: {{izdvojeni citat|Iako se on sâm [Mihailović] oštroumno suzdržavao od iznošenja svog ličnog stava u javnosti, bez sumnje kako bi imao odriješene ruke za svaku eventualnost (npr. savezničko iskrcavanje na Balkanu), dopustio je svojim komandantima da pregovaraju s Nijemcima te da s njima sarađuju. I oni su to činili, sve više i više...<ref>Röhr, Werner, ed. (1994). Europa unterm Hakenkreuz: Okkupation und Kollaboration (1938–1945). Berlin: Hüthig. s. 358. <br/ > ({{jez-eng|"Though he himself [Draža Mihailović] shrewdly refrained from giving his personal view in public, no doubt to have a free hand for every eventuality (e.g. Allied landing on the Balkans), he allowed his commanders to negotiate with Germans and to co-operate with them. And they did so, more and more..."}})</ref>|[[Maximilian von Weichs]]}} Specijalni [[Adolf Hitler|Hitler]]ov izaslanik [[Hermann Neubacher]] u svojim memoarima tumači politiku Draže Mihailovića. On piše da je Mihailović „ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva”. Neubacher primjećuje da su Mihailovićevi komandanti sarađivali sa Nijemcima, dočim je on nastavio voditi antiokupatorsku propagandu: {{izdvojeni citat|Politiku Draže Mihailovića nije bilo teško razumeti. On je bio impresioniran nemačkim vojnim podvizima. Pa ipak, sa sigurnošću je računao na to da će Nemačka izgubiti rat. Dovoljno sam čuo od pouzdanih izvora, koji su me obavestili o Dražinom stavu prema Rajhu. On je ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva. Saveznici su Dražu ostavili na cedilu, pa je zato pokušao da od Nemaca – koji su za njega sada bili samo neprijatelj broj dva – dobije što je moguće više oružja. Namera četničkog vođe bila je ova: da se, kada započne nemačko povlačenje, bez borbe dokopa nemačkih strateških pozicija i da se na njima utvrdi. On se spremao za konačan obračun sa Titom, koji je trebalo da se vodi beskompromisno, na život ili smrt, a u pitanju je bila budućnost Jugoslavije. Dok su, dakle, Dražini podređeni komandanti tu i tamo sarađivali sa Nemcima, on je sam nastavio da i dalje vodi propagandu protiv Nemaca.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 160–161.</ref>}} Čak i kada je odobravao kolaboraciju svojih komandanata sa okupatorima, general Mihailović je strogo vodio računa da se na taj način lično ne kompromituje, prvenstveno iz straha od negativne reakcije stanovništva okupirane Jugoslavije. Presretanjem komunikacije između Mihailovića i vojvode Đujića ujesen 1943, njemački nadležni organi su registrovali ovu tendenciju kod četničkog vođstva: {{izdvojeni citat|18.11. Radio-naređenje D.M. Đujiću da još više nego do sada ratuje zajedno sa njemačkim Wehrmachom protiv komunista, jer su oni izdali srpsku nacionalnu stvar. On sam ne može tako postupiti zbog stava naroda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=235&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000223.] <br /> ({{jez-njem|"18. 11. FUNKBEFEHL D. M. AN DJUJIC, MIT DEUTSCHER WEHRMACHT GEGEN KOMMUNISTEN MEHR ALS BISHER ZU KAEMPFEN, DA NATIONALE SACHE SERBIENS VERRATEN. ER SELBST KOENNE WEGEN VOLKSMEINUNG NICHT MITMACHEN."}})</ref>|Depeša komande Druge oklopne armije komandi [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 21. novembra 1943. godine}} General [[Schutzstaffel|SS]]-a [[Otto Kumm]], treći komandant [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS dobrovoljačke brdske divizije »Prinz Eugen«]], u knjizi ratnih memoara naslovljenoj ''Vorwärts, Prinz Eugen! Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"'' („Naprijed, Prinz Eugen! Istorija 7. SS dobrovoljačke divizije Prinz Eugen”), ostavio je svoje tumačenje prirode odnosâ između JVuO i njemačkog okupatora: {{izdvojeni citat|Kao ostatak „u šumi“ regularne armije nakon okupacije Jugoslavije, oni su nosili stare uniforme – i nove brade, jer su se zakleli da se neće brijati dok okupator ne bude isteran iz zemlje. Oni su bili verni kraljevini i borili su se za svog mladog kralja Petra II, ali radije su se držali udaljenih sela i oblasti, ne napadajući naše jedinice, osim ako se nisu osećali dovoljno nadmoćnim. Disciplina i naoružanje bilo im je relativno dobro, a u odnosu prema drugim jugoslovenskim narodnim i verskim grupama bili su nepredvidljivi – što je često išlo do napada na hrvatska sela i muslimanske žene. Kao prijatelje još su imali Engleze – i njihov radio. Na volovskim kolima ili na konjskim leđima oni su se povremeno prebacivali u druge oblasti, najčešće neuzdrmani, jer smo ih mi puštali, smatrajući da ih dugoročno možemo pridobiti za nas – kao '''braću po oružju protiv komunizma'''. To je donekle nejasna situacija, oni nisu prijatelji, ali ni neprijatelji, i situacija se menja s vremena na vreme.<ref>[http://www.znaci.org/00001/200.htm Otto Kumm: VORWÄRTS, PRINZ EUGEN! - Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"], [http://www.znaci.org/00001/200_5.pdf Aufstellung der Division "Prinz Eugen"] str. 52. <br /> ({{jez-njem|"Als Reste der nach der Besetzung Jugoslawiens 'in den Wald' gegangenen regulären Armee tragen sie die alte Uniform – und neue Bärte, da sie geschworen haben, sich nicht früher zu rasieren, bevor nicht der Okkupator aus dem Land gejagt ist. Sie sind königstreu und kämpfen für ihren Jung-König Peter II., doch weichen sie lieber aus in abseits gelegene Dörfer und Gebiete und stellen sich nur selten unseren Verbänden, es sei denn, sie fühlen sich in ausreichender Ubermacht. Disziplin und Bewaffnung sind relativ gut, gegenüber den anderen jugoslawischen Volks- und Glaubensgruppen sind sie unberechenbar, weshalb es oft zu Ubergriffen gegen kroatische Dörfer oder muselmanische Frauen kommt. Als stille Freunde haben sie die Engländer – und ihre Funkgeräte. Auf Ochsenkarren oder hoch zu Roß verlegen sie manchmal in eine andere Gegend, meist ungeschoren, da wir sie ziehen lassen und sie auf lange Sicht für uns gewinnen wollen – als Waffengefährten gegen den Kommunismus. Es ist eine etwas unklare Situation, sie sind nicht Freund, auch nicht Feind, die Lage wechselt von mal zu mal."}})</ref>}} Saradnju sa četničkim formacijama generala Mihailovića u borbi protiv zajedničkog neprijatelja pominje u svojim memoarima i [[Schutzstaffel|SS]]-potpukovnik [[Otto Skorzeny]], vođa njemačkih komandosa, zaslužan za izvođenje brojnih specijalnih operacija tokom rata. Neposredno pred [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|kapitulaciju nacističke Njemačke]], ''Obersturmbannführer'' Skorzeny je tri dana (od 5. do 8. maja [[1945]]. godine) vršio dužnost šefa njemačke vojno-obavještajne službe ''[[Abwehr]]''. Po osobnom ''[[Adolf Hitler|Führer]]ovom'' naređenju, potpukovnik Skorzeny biva upućen proljeća 1944. godine u okupiranu Jugoslaviju, kako bi koordinirao [[Operacija Konjićev skok|operacijom uništenja]] [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOVJ]] i zarobljavanja [[Josip Broz Tito|maršala Tita]]: {{izdvojeni citat|U proljeće 1944. dobio sam naredbu Vrhovne komande Wehrmachta da lociram [[Josip Broz Tito|Titov]] štab, uništim ga i uhvatim Tita, koji je, prema [[Winston Churchill|Churchill]]ovoj volji, već bio zamijenio generala Mihailovića. Mihailović, ratni ministar mladog kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II]] od Jugoslavije, koji je živio u egzilu u [[London]]u, bio je uplašen sve većim uticajem komunizma. Na njegovo zaprepaštenje, njegovi su se četnici ponekad borili zajedno čak s mađarskim trupama, Hrvatima [[Ante Pavelić]]a, pa čak i sa našim vojnicima protiv Titovih trupâ.<ref>Otto Skorzeny, ''Meine Kommandounternehmen. Krieg ohne Fronten'', Universitas Verlag in F.A. Herbig Verlagsbuchhandlung GmbH, München, 1993, s. 201. <br /> ({{jez-njem|"Im Frühjahr 1944 bekam ich den Befehl vom OKW, das Hauptquartier Titos ausfindig zu machen, es zu zerstören und Tito gefangenzunehmen, der nach dem Willen Churchills schon den General Mihailowitsch abgelöst hatte. Der Kriegsminister des im Exil in London lebenden jungen Königs Peter II. von Jugoslawien, Mihailowitsch, war über den fortschreitenden Einfluß des Kommunismus erschreckt. Seine Tschetniks schlugen sich zu seinem Erstaunen manchmal sogar gemeinsam mit den ungarischen Truppen, den Kroaten des Ante Pawelitsch und selbst unseren Soldaten gegen die Truppen Titos."}})</ref>}} == Reference == {{izvori|2}} == Povezano == * [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine]] * [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom]] == Vanjske veze == {{commonscat|Chetnik collaboration with Axis occupation}} * [https://www.znaci.org/00001/40.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945 (Stanford University Press 1975)] {{Kolaboracija u Jugoslaviji}} {{Authority control}} [[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu| ]] g2p2gixfc9yg74xk3y993h2muwtu75u 42655871 42655870 2026-07-16T10:50:59Z ~2026-33838-53 362805 42655871 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje|razlog=Preterana upotreba citata}} [[File:Lukačević i Nemci.jpg|thumb|Četnički potpukovnik [[Vojislav Lukačević]], dvojica nemačkih oficira i neidentifikovani četnički komandant. Fotografija je verovatno nastala tokom [[Bitka za Konjic 1943.|bitke za Konjic]], od 19. do 26. februara 1943. godine, kada su snage pod Lukačevićevom komandom sadejstvovale s Nemcima.]] [[File:Četnici i Nemci u okupiranoj Jugoslaviji.jpg|thumb|Četnici i Nijemci u okupiranoj Jugoslaviji.]] '''Kolaboracija četnika s Nemcima''' odvijala se, sa manjim ili većim intenzitetom, tokom većeg dijela perioda [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije u Drugom svetskom ratu]]. Glavna usluga koju su četnici vršili Nemcima bila je borba protiv [[Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije|partizanskih jedinica]], hvatanje pripadnika [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|pokreta otpora]] po naseljenim mestima, te njihovo likvidiranje ili slanje u logore pod kontrolom okupacionih ili kvislinških vlasti. Zbog njegovog inicijalnog učešća u [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanku u Srbiji 1941]], Nemci su [[Draža Mihailović|Dražu Mihailovića]] dugo smatrali neprijateljem, za kojim je raspisana poternica.<ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D0%B4%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941.</ref><ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D1%98%D1%83%D0%BB%D0%B0_1943.</ref> Istovremeno, njegovi odredi širom okupiranog područja sarađivali su sa nemačkom vlašću na razne načine (npr. [[legalizacija četnika u Srbiji]] 1941–1943). Saradnja četnika sa Vermahtom postala je sveobuhvatna nakon novembra 1943. godine, kada je politički vrh u [[Berlin]]u konačno odlučio da prihvati Dražu Mihailovića za saradnika, što je rezultiralo potpisivanjem niza [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovora o saradnji]] sa njegovim glavnim komandantima u Srbiji. Nakon potpisivanja ugovora o primirju i saradnji, okupator je počeo isporučivati municiju i vojnu opremu četničkim jedinicama koje su se, zajedno sa njemačkim trupama i pod nadzorom njemačkih oficira, borile protiv jedinica [[NOVJ]] u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] i [[Sandžak]]u.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 12058.</ref> U [[NDH]], četnici su služili Nemcima za razne namene: dostavljanje obaveštenja o komunistima, pomoć nemačkim nabavkama stoke, pomoć trupama u svojstvu vodiča, pomoć u ljudstvu, učestvovanje u osovinskim operacijama (na primer [[operacija Citen|operacija Ziethen]], [[operacija Bora]]), i druge potrebne radnje za gušenje ustaničkog pokreta.<ref name="ReferenceA">[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u Dalmaciji i zapadnoj Bosni]</ref> Nemci su četnike snabdevali oružjem i opremom i dozvoljavali im da po potrebi koriste njihove garnizone za smeštaj i motorizaciju za transport. Partizanske pokrete po Bosni i Hercegovini te Hrvatskoj Nijemci su u mnogo navrata doznavali na osnovu četničkih dojava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1071&rec=314&roll=563 NAW, T-314, Roll 563, frames 001061-1062: Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa (31. januar 1944.)]</ref> Prve dve godine rata, četnici su formalno bili deo [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] koalicije, ali zbog stavljanja [[Četnički odredi Jugoslovenske vojske|četničkih odreda Jugoslovenske vojske]] pod komandu Vermahta, krajem 1943. je došlo do konačnog napuštanja Draže Mihailovića od strane Saveznika, a potom 1944. godine i do napuštanja i osude četnika od strane jugoslovenskog kralja.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D0%B2_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%99%D0%B0_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B0_II_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D1%98_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D1%81%D1%86%D0%B8_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B5 Poziv kralja Petra II na pristupanje Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije]</ref> Zbog kolaboracije sa nemačkim okupatorom, mnogim je četničkim vođama, uključujući samog Dražu Mihailovića, suđeno u [[Beogradski proces|beogradskom]] i drugim procesima. Pored kolaboracije sa Nemcima, četnici na teritoriji italijanske okupacione zone su tesno [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|sarađivali sa fašističkom Italijom]]. == Nemačka politika prema četnicima == Česte njemačke promjene kursa u odnosu prema četnicima Draže Mihailovića (npr. [[Sastanak u Divcima|pregovori u Divcima]] u novembru, pa [[Operacija Mihailović|napad na štab Draže Mihailovića]] u decembru 1941, zatim ponovna obustava progona Mihailovićevih četnika i skidanje ucjene na njegovu glavu u proljeće 1942. godine, itd.) tokom čitavog ratnog perioda, bile su u potpunosti u skladu sa politikom koja je vođena u okupiranim zemljama. Najplastičniji prikaz ovakvog pristupa prezentovao je [[Felix Benzler]], opunomoćenik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova u [[Beograd]]u, u izvještaju koji je poslao u [[Berlin]] 11. marta 1942. godine ministru vanjskih poslova [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]]: {{izdvojeni citat|To što nemačka vojna mesta vode pregovore s pojedinim četničkim vođama, nije ništa neobično u srpskom prostoru. To se zbiva svesno, u okviru naše politike, uslovljene slabošću naših vojn[ičk]ih snaga i dosad ne bez uspeha vođene, da Srbe, a naročito ustanike usmeri jedne protiv drugih (komuniste protiv četnika, četnike među sobom, vladine dobrovoljce protiv komunista i četnika) i da se time po mogućnosti omete obrazovanje jednog jedinstvenog fronta.<ref>AVII, NAV, N-T-120, 200/153555-58.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/272.</ref><ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 90.</ref>}} Njemačko konstantno opiranje uspostavi saradnje s četnicima Draže Mihailovića bilo je generirano sa samog političkog vrha. U ratnom dnevniku Vrhovne komande Wehrmachta prenesena je informacija da je 23. septembra 1942. održan sastanak vođe Trećeg Reicha [[Adolf Hitler|Adolfa Hitler]]a s predsjednikom [[Rumunija|rumunjske]] vlade [[Ion Antonescu|Ionom Antonescuom]] i poglavnikom [[NDH]] [[Ante Pavelić|Antom Pavelićem]]. Na sastanku se uglavnom raspravljalo „o hrvatskim problemima“. Pored njemačkog veleposlanika u [[Zagreb]]u [[Siegfried Kasche|Siegfrieda Kaschea]], sastanku je prisustvovao i opunomoćeni general u NDH [[Edmund Glaise von Horstenau]] koji se nije ustručavao da „otvoreno kritikuje hrvatsku vlast“, ali je i „skrenuo pažnju na četnike, koje su naoružali Italijani“. General von Horstenau je predložio da bi četnike trebalo „upotrebiti da na svom području [tj. u njemačkoj okupacionoj zoni] postanu organi reda“: {{izdvojeni citat|Hitler je na taj predlog negativno odgovorio, jer da mu se čini veoma opasno da se četnicima pruži podrška. Četnici su pre svega srpske patriote, koji zastupaju [[Velika Srbija|velikosrpsku]] misao. Time hranimo zmiju koja će jednoga dana da poraste. Istina, danas je ona još mala, ali jednog dana mogla bi da bude opasna.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Nakon sagledavanja situacije na Balkanu u jesen 1943, Nemci su jugoslovenske partizane proglasili najvećim neprijateljima.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_156.htm PROCENA KOMANDANTA JUGOISTOKA FELDMARŠALA VAJKSA OD 1. NOVEMBRA 1943. VOJNO-POLITIČKE SITUACIJE NA BALKANU KRAJEM OKTOBRA 1943. GODINE</ref> U cilju borbe protiv partizana, tolerisali su i koristili četnike kao antikomunističku miliciju, iako im je bilo dobro poznato da oni održavaju veze sa [[London]]om. == Hronologija == === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1941) === {{main|Ustanak u Srbiji 1941.|Sastanak u Divcima}} {{izdvojeni citat|Četnički odredi jugoslovenske vojske pod komandom pukovnika Draže Mihailovića stavljaju se na raspolaganje za borbu protiv komunista u saradnji sa nemačkim Vermahtom.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_30._%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941._%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0 Извештај капетана Матла претпостављенима од 30. октобра 1941. о разговорима са представницима Драже Михаиловића]</ref>|Dražina ponuda Nemcima iz oktobra 1941.}} {{Wikisource|Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} {{Wikisource|Izveštaj kapetana Matla pretpostavljenima od 30. oktobra 1941. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića}} {{Wikisource|Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.}} Nemci su za gušenje [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji 1941.]] angažovali dodatne trupe i sproveli drastične represalije nad stanovništvom, što je Mihailovića navelo da se povuče iz ustanka, napadne partizane i zatraži kontakt sa nemačkom upravom radi prekida neprijateljstva. Vezu je uspostavio preko pukovnika [[Branislav Pantić|Branislava Pantića]], njegovog predstavnika i obaveštajca u [[Beograd]]u. Pukovnik Pantić je nakon rata svjedočio da je odluka o pregovorima s predstavnicima njemačkih okupacionih snagâ donijeta krajem oktobra 1941. godine, i to na sastanku održanom u kući [[Živojin Mišić|vojvode Mišića]] u [[Struganik]]u. Sastanku su, pored Draže Mihailovića i Branislava Pantića, prisustvovali i [[Dragiša Vasić]], potpukovnik [[Dragoslav Pavlović]], major [[Aleksandar Mišić]] i kapetan [[Nenad Mitrović]]. Pukovnik Pantić piše: {{izdvojeni citat|O potrebi pregovora nije bilo reči. Situacija je svima bila jasna. Ona ih je neodstupno zahtevala. Sporno je bilo: sa kime treba razgovarati, da li sa Nemcima ili sa Nedićem? Posle duže diskusije većina se složila da treba pregovarati sa Nedićem. Ovome se odsudno usprotivio Draža i major Mišić. Njegov zaključak po ovom pitanju bio je izražen rečima: – KAD JE SITUACIJA TAKVA DA MORAM DA PREGOVARAM, ONDA ĆU DA PREGOVARAM SA NEPRIJATELJEM. NA TO ME OVLAŠĆUJE I MEĐUNARODNO RATNO PRAVO. UOSTALOM, ŠTA MI MOŽEMO DA DOBIJEMO OD NEDIĆA? SVE ŠTO NAMA TREBA, ORUŽJE I MUNICIJA, NEDIĆ MORA TRAŽITI OD NEMACA. JER OVDE NISU U PITANJU MALE I SITNE KOLIČINE. ZAŠTO IĆI POSREDNO, KAD MOŽEMO NEPOSREDNO? Njegovo odsudno držanje, po ovom pitanju, odnelo je prevagu... Isto tako bilo je sporno pitanje da li da se o pregovorima obavesti Nedić. Posle kraće diskusije, a pošto sam ja izložio da kapetan g. dr. Matl nalazi da Nedića treba obavestiti, doneta je odluka da se tako i učini. Tako je doneta odluka da se pregovara sa Nemcima.<ref>[https://sr.m.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D1%98%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BE_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%98_%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8_%D0%B4%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81_%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0 Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima]</ref><ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 138.</ref><ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 115.</ref>|Izjava pukovnika [[Branislava Pantića]] o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} 1. novembra 1941. godine, pukovnik Draža Mihailović je uputio generalu [[Walteru Hinghoferu]], komandantu [[342. divizija|342. pješadijske divizije]], ponudu sljedeće sadržine: {{izdvojeni citat|1) Na kolubarskom frontu nema komunista. Ukoliko ih je bilo oni su postali bezopasni. <br /> 2) Organizacija četnika je u stanju da održava red na području zapadne Srbije. <br /> 3) Komunistička opasnost će prestati od momenta kada se četničkoj organizaciji pruži mogućnost da neometano radi. Broj nacionalista je tako veliki da komunista ima samo 5%. Uz pomoć svoje brojne nadmoćnosti nacionalni elemenat pod komandom četnika može rešiti komunistička pitanja bez obostrane borbe. <br /> Uslov je: dovoljno naoružanje, koje nedostaje. <br /> 4) Ulazak u pojedine gradove je bio neophodan da se ne bi komunističke jedinice predstavljale kao oslobodioci i da ne bi povukle za sobom narodne mase. To se moralo događati i radi toga da bi se sprečili komunisti da vrše teror nad stanovništvom. <br /> 5) Četnička akcija nije usmerena protiv nemačkih jedinica, ukoliko one ne napadaju četnike i narod. <br /> 6) Naš narod voli slobodu i radovao bi se kada se na njegovoj teritoriji ne bi nalazile nemačke jedinice. To odgovara četničkom načinu vođenja rata, bez obzira na žrtve koje donosi. Oblast zapadne Srbije nema nikakav vojni značaj za nemačke jedinice, i trebalo bi da bude slobodna zona, u kojoj četnici održavaju red, pod uslovom da ih se u tome ne sprečava i da su dovoljno naoružani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_240.htm Izjava Draže Mihailovića od 1. novembra 1941. komandi nemačke 342. pešadijske divizije]</ref>}} Prethodno, general Hinghofer je 30. X 1941. obavijestio njemačkog opunomoćenog generala i zapovjednika u Srbiji [[Franz Böhme|Franza Böhmea]] da lokalni četnički komandanti u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] nude saradnju, očekujući zauzvrat pomoć u oružju od okupatora: „Četničke vođe iz [[Valjevo|Valjeva]], [[Slovac|Slovca]] i [[Lajkovac|Lajkovca]] daju važne podatke o organizaciji i izjavljuju spremnost da se sa nemačkim trupama bore protiv komunista. Traže oružje.“<ref>BA-MA, RH 26-342/14, 10-odnevni Hinghoferov izvještaj Bemeu, 30. 10. 1941.</ref> Odmah po pristizanju Mihailovićeve ponude, štab 342. pješadijske divizije je istoga dana (1. XI) dostavio izvještaj svojoj pretpostavljenoj komandi u kome, između ostalog, stoji i sljedeće: {{izdvojeni citat|Masa četnika, koja se nalazi u rejonu Valjeva, do sada se držala potpuno lojalno. Oni su prema komunistima zauzeli jasan odbijajući, takoreći, neprijateljski stav i može se reći uspešno se protiv njih borili. Oni su spremni i voljni da zajedno sa Vermahtom razbiju komuniste, kao i da u zemlji ponovo uspostave red i mir i zato traže nemačku pomoć.<ref>AVII, NAV—N—T—315, rolna 2130, snimci 626—632.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_10.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje MIHAILOVIĆ TRAŽI POMOĆ OD OKUPATORA]</ref>}} No, na samom početku sastanka sa nemačkim predstavnicima u selu [[Divci]] 11.11.1941. pukovniku Mihailoviću je rečeno: {{izdvojeni citat|Pre dve nedelje poručili ste nam preko Vaših poverenika u Beogradu da je Vaša namera "da nećete više dozvoliti da se srpska krv beskorisno proliva i srpska imovina dalje uništava". Istovremeno ste ponudili da se zajedno sa nemačkim Vermahtom i organima Nedićeve vlade borite protiv komunizma. Ponuda je od strane Glavne komande odbijena jer: 1) Nemački Vermaht će sam u najkraćem vremenu okončati sa komunizmom i 2) glavni komandant ne može imati poverenja prema Vama kao savezniku.}} Nemci su procenili da Draža zna za dolazak njihovih oklopnih trupa, da kao generalštabni oficir pravilno ocenjuje da će se nastavak nemačkih operacija rđavo završiti po njega, i stoga "nemački Vermaht ne može da se optereti takvim saveznicima koji mu se privremeno priključuju iz razloga oportuniteta".<ref name="Divci">[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%83_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%83_%D0%94%D0%B8%D0%B2%D1%86%D0%B8_11.11.1941. Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.]</ref> U daljem razgovoru pukovnik Mihailović se pravdao nacistima zbog učešća u ustanku: {{izdvojeni citat|Nije moja namera da ratujem protiv okupatora, jer kao generalštabni oficir poznajem snage obeju snaga.<ref name="Divci"/>}} On se pravdao da je morao uzeti neke gradove od Nemaca da ih komunisti ne bi uzeli<ref>"Moji ljudi su [[Bitka za Loznicu 1941.|krenuli na Loznicu]] zato da je komunisti ne zauzmu."</ref> i tvrdio da nije na strani ustanika, "onih koji žele da isteraju Nemce".<ref name="Divci"/> Draža Mihailović je izjavljivao Nemcima lojalnost i tražio da mu daju municiju da nastavi borbu protiv partizana.<ref>"Neophodno je imati municiju! Računajući s tim, došao sam ovamo."</ref> Ali, želeo je da njegovo "delovanje na nacionalnoj osnovi" ostane potajno da ne bi prošao kao [[Kosta Pećanac]], koji je sklopio otvoreni sporazum sa okupatorom, čime je izgubio ugled u narodu i stekao oznaku izdajnika.<ref name="Divci"/> Uprkos svim njegovim predlozima, Nemci mu nisu ostavili drugu mogućnost do da položi oružje: {{izdvojeni citat|„Ponuda pukovnika Mihailovića da stavi svoje snage na raspolaganje za borbu protiv komunista je odbijena i zatražena je bezuslovna predaja. Mihailović je tražio da se konsultuje sa svojim komandatima. Mihailović također tražio oružje za borbu protiv komunista. Ovo je igra, borba između bandi za izvor oružja. Ipak, čini se da jedan dio Mihailovićevih bandi iskreno želi da se bori protiv komunista.“<ref>NAW, T-311, Roll 175, 000121-2: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka 17.11.41.}} {{izdvojeni citat|Mihailović treba da sada pokrene akciju protiv Užica, gde se navodno nalazi celokupno rukovodstvo komunista, a zbog čega treba da se stavi u izgled i bombardovanje sa nemačke strane. U kontaktima sa nemačkim okupacionim vlastima koji su niže opisani, Mihailović je navodno molio da mu se stavi na raspolaganje 100.000 metaka da bi mogao nastupiti protiv Užica.|IZVEŠTAJ OBAVEŠTAJNOG CENTRA VERMAHTA U BEOGRADU OD 14. NOVEMBRA 1941. VRHOVNOJ KOMANDI VERMAHTA O ODNOSU ČETNIKA DRAŽE MIHAILOVIĆA PREMA NOP-u, O PREGOVORIMA PREDSTAVNIKA VERMAHTA I DRAŽE MIHAILOVIĆA I O VOJNO-POLITICKOJ SITUACIJI U SRBIJI}} Za njim je decembra 1941. godine raspisana poternica, nakon čega je bio u bekstvu. === Predaja zarobljenih partizana Nijemcima (1941) === {{main|Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.}} [[File:Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima.jpg|thumb|Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima]] Iako je njegov prijedlog okupacionim vlastima u Divcima odbijen, pukovnik Mihailović je želio pružiti njemačkom okupatoru dokaz četničke gotovosti za saradnju. Stoga su četnici Draže Mihailovića, uz posredstvo samozvanog vojvode [[Jovan Škavović|Jovana Škavovića]], predali 13. novembra 1941. Njemcima oko [[Predaja zarobljenih partizana Nemcima novembra 1941.|365 zarobljenih partizana]]. [[Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.|Predaja zarobljenih partizana Nemcima]] se desila tokom [[ustanak u Srbiji 1941|ustanka u Srbiji]] novembra [[1941]]. godine. Tokom [[Četničko-partizanski sukob|sukoba]] između [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] četnika i partizana u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]] početkom novembra [[1941]], četnici su zarobili više stotina partizana. Jednu veću grupu od oko 500 zarobljenika, među kojima su bili partizani na prevaru zarobljeni u [[Gornji Milanovac|Gornjem Milanovcu]],<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_110.htm Relacija Takovskog četničkog odreda od 17. juna 1942, Zbornik NOR-a, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, dokument 110]</ref> Kosjeriću,<ref>[https://www.znaci.org/00001/59_2_124.pdf Užička republika, Zapisi i sećanja, Narodni muzej, Užice 1981]</ref> Karanu i Planinici, četnici su prikupili na [[Ravna Gora|Ravnoj Gori]]. Oko [[13. novembar|13. novembra]] [[1941]]. četnici su grupu od 365 zarobljenika odveli u [[Mionica|Mionicu]], i zatim u [[Slovac]]. Tu su prihvaćeni od [[Milan Nedić|Nedićevih]] i nemačkih snaga i prebačeni kamionima u [[Valjevo]]. Transport zarobljenika do [[Valjevo|Valjeva]] je pratio četnički vođ Jovan Škavović Škava, koji je prethodno bio [[Kosta Pećanac|Pećančev]] četovođa, dok je u tom periodu priznavao [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevu]] komandu. U predaji zarobljenika učestvovao je i ravnogorski oficir [[Pavle Mešković]]. Predaji partizana prethodio je [[Sastanak u Divcima 1941.|sastanak Draže sa Nemcima u selu Divci]]. Od ove grupe zarobljenika, Nemci su 263 streljali dana [[27. novembar|27. novembra]] [[1941]]. godine na Krušiku u Valjevu.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_21.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Streljanja na Krušiku u Valjevu]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44_4.pdf Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009: Krušik, Valjevo streljanje po grupama]</ref> Ostali zarobljenici su delom streljani naknadno, delom deportovani u [[Koncentracioni logor|logore]], a delom pušteni na slobodu. Predaja zarobljenih partizana nastavila se i posle ovoga, i bila je naročito intenzivna u decembru 1941.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_24.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Decembarski pokolj]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44.htm Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009]</ref> === Legalizacija četnika i hvatanje ustanika (1941-1942) === {{main|Legalizovani četnici}} [[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|Legalizovani četnici Draže Mihailovića čuvaju [[Logor Metino brdo|logor na Metinom brdu]] kod [[Kragujevac|Kragujevca]] [[1942]].]] Četnički odredi u Srbiji su delom raspustili regrute kućama i ostali u ilegali na kadrovskom sastavu, a delom se legalizovali kao pripadnici zvaničnih Nedićevih formacija. Krajem 1941. i početkom 1942. godine, pripadnici [[Legalizovani četnici|legalizovanih ravnogorskih odreda]] pružili su najznačajniji doprinos u hvatanju nekoliko hiljada odbjeglih ili pasiviziranih partizana i njihovih saradnika u [[Zapadna Srbija|zapadnoj]] i djelovima [[Centralna Srbija|centralne Srbije]], kao i u njihovoj predaji Njemcima. Učešćem u masovnom hvatanju i likvidaciji pripadnika partizanskih odreda i njihovih saradnika, čak i ako se zanemari aktivna borba protiv partizana, legalizovani ravnogorski četnici su učinili krupne usluge njemačkom okupatoru u uništenju partizanskog pokreta na području dotadašnje [[Užička Republika|Užičke republike]].<ref name="yuhistorija.com">[http://www.yuhistorija.com/serbian/drugi_sr_txt01c4.html Milan Radanović: Kolaboracija JVuO sa nemačkim okupatorom u Srbiji 1941-1944.]</ref> Već krajem novembra 1941. godine na Metinom brdu kod Kragujevca je formiran [[Logor na Metinom brdu|logor]] za zarobljene srpske ustanike i civilne taoce. Prvi dovedeni u logor bili su taoci iz Kragujevca, komunisti, odbornici narodnooslobodilačkog odbora, Romi, Jevreji i svi oni koji su nemačkim fašistima bili sumnjivi. Osim svakodnevnih likvidacija, veća masovna streljanja su vršena 2. i 19. marta 1942. godine.<ref>[http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1322 Metino brdo]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hvatani borci su predavani nemačkom sudu, ili prekom sudu [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]. Većina pohvatanih je bila iz okoline Rače, Topole i Aranđelovca. 2. marta 1942. godine na Metinom brdu je streljano 173 rodoljuba i simpatizera oslobodilačkog pokreta sa teritorije Kragujevca i okolnih opština.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |access-date=2014-05-01 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304191846/http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |deadurl=yes }}</ref> Logor je rasformiran u junu 1942. Preostali logoraši su transportovani u [[Koncentracijski logor Banjica|logor na Banjici]], gde je većina streljana, kao i u logore u Nemačkoj, Norveškoj i Grčkoj.<ref>{{Cite web |url=http://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |title=Archive copy |access-date=2024-07-08 |archive-date=2024-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708214249/https://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |url-status=dead }}</ref> Nakon likvidacije partizanskih ostataka, četnici Draže Mihailovića su stekli faktičku kontrolu nad ruralnim područjima Srbije, dok je okupator držao gradove. Mihailovićev stav u odnosu na njemačkog okupatora jasno je izražen u depeši, koju je opunomoćeni poslanik Ministarstva inostranih poslova Trećeg Rajha u Beogradu [[Felix Benzler]], 31. marta 1942. godine, uputio centrali u Berlinu: {{izdvojeni citat|Sve dosad se nije postiglo da se ličnost pukovnika Mihailovića stavi pod kontrolu. Po svoj prilici ni on nije u stanju ili nije voljan da na srpskom području nešto preduzme, već je, naprotiv, preko jednog posrednika ovih dana ponudio vladi Nedića da prihvata da se objavi: 1) da on ne namerava da se bori protiv Nemaca; 2) da neće ništa da preduzima protiv Nedićeve vlade; 3) da se zalaže za održanje mira i reda u zemlji; 4) da poziva na borbu protiv komunista. Posredniku je ponovo odgovoreno da za Mihailovića jedino u obzir dolazi da se bezuslovno potčini.<ref>[https://znaci.org/00001/11_18.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje POD ZAŠTITOM LEGALIZOVANIH ODREDA]</ref>}} Nemački dokument od [[15. maj]]a 1942. godine navodi četničkog majora [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubu Jovanovića]] kao jednog od njihovih lokalnih saradnika za [[Zaječar]].<ref>NAW, T501, roll 248 frames 0121-0126; dostupno na http://znaci.net/temp/T-501_R-248-0126.jpg</ref> [[Datoteka:SS-Obergruppenführer Werner Lorenz accompanied with unknown chetnik officer in NE Bosnia.JPG|mini|[[SS]]-[[Obergruppenführer]] [[Werner Lorenz]] u društvu neimenovanog četničkog oficira u sjeveroistočnoj [[Bosna (oblast)|Bosni]], jesen 1942. godine]] U junu 1942. Mihailović je prešao u Crnu Goru, italijansku okupacionu zonu, na teritoriju koju su držali crnogorski četnici [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom|uz dopuštenje Italijana]]. Aktivnosti četničkih odreda u Srbiji svedene su na najmanju meru da se ne bi izazivao okupator, i uglavnom su ograničene na organizacionu i obaveštajnu delatnost i sitnije diverzije. Uprkos tome, nemački okupator je veoma ozbiljno shvatao četničku aktivnost i povremeno organizovao racije protiv preostalih Mihailovićevih odreda, koji su se trudili da izbegnu dodir sa neprijateljem. U Srbiji, znatan broj Mihailovićevih snaga se legalizovao. Nemački popis glavnih vladinih legalnih odreda od [[15. maj]]a 1942, pod rednim brojevima 1 do 18 navodi Ljotićeve odrede, od 19 do 39 su Mihailovićevi, a od 40 do 100 Pećančevi. Tu na okupatorskom spisku snaga su neki od glavnih Mihailovićevih četnika: [[Predrag Raković]], [[Miloje Mojsilović]], [[Dušan Smiljanić]], [[Vučko Ignjatović]], [[Miloš Glišić]], [[Ljuba Jovanović]]... Do početka 1942. godine "ravnogorski pokret istopio se u redovima Nedićeve milicije i konačno se ponovo pojavio, umanjen, u Crnoj Gori."<ref name="Deakin2">[https://www.znaci.org/00001/5_3.htm William Deakin, BOJOVNA PLANINA]</ref> Kako ne bi izgubio podršku naroda kao saradnik okupatora, Mihailović je odsustvo oružane borbe u Srbiji sredinom [[1942]]. godine nastojao da nadoknadi činjenjem smicalica nemačkim vojnicima po gradovima, ubacivanjem "smrdljivih bombi", "svrabećih praškova", "praškova za kijanje", upućivanjem pretećih pisama, uznemiravanjem telefonom...<ref name="Kosta Nikolić 2004"/> Ovo nije ostalo neprimećeno. Britanski kapetan Bil Hadson je u drugoj polovini 1942. ponovo uspostavio vezu i javio da "Mihailović još sarađuje s Osovinom u Crnoj Gori i Sandžaku i miruje u Srbiji", da su "u Dalmaciji Trifunovićevi četnici legalizovani" te, podsticani od Italijana, sanjaju o nekoj "Srbo-Sloveniji i Dalmaciji". Na osnovu stanja na terenu on izvlači zaključak: {{izdvojeni citat|U trenutku kada je Mihailović u velikom stepenu igrao ulogu kvislinga bio je nagrađen najjačom britanskom propagandom.... Mihailoviću bi trebalo konačno reći da Britanci pretpostavljaju komuniste kvislinzima.<ref name="Deakin2"/>|Britanski kapetan Bil Hadson}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Lopare 1942.jpg|mini|[[Radivoje Kerović]] (u sredini u bijeloj košulji) sa njemačkim tenkistima, [[Lopare]] 1942.]] Posljednjeg dana kolovoza 1942, održan je sastanak kod načelnika štaba Komande Jugoistoka. Ovom prilikom je podijeljena informacija da se oko [[Banja Luka|Banje Luke]] vode žestoke borbe s partizanima, u kojima okupatoru pomažu četnici (“srpski nacionalisti“), bez preciziranja o kom odredu JVuO iz [[Bosna (oblast)|Bosne]] je riječ: {{izdvojeni citat|Velike borbe su izbile u blizini Banje Luke. Ustanici su upotrijebili teško naoružanje, topove, minobacače itd., kao i tenkove. Hiljadu srpskih nacionalista je sudjelovalo u borbi protiv ustanika na našoj strani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=490&roll=175 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000485.] <br /> ({{jez-njem|"Bei Banja Luka größeres Gefecht, Aufständische traten mit schweren Waffen, Geschützten, Minenwerfern u.sw. auf, auch mit Panzer. 1000 serbische Nationalisten haben sich dort auf unserer Seite im Kampfe gegen die Aufständischen beteiligt."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka održanog 31. augusta 1942.}} U drugom njemačkom izvještaju iz istog perioda se navodi da je 26. augusta jedan bataljun Wehrmachta južno od Banje Luke bio priklješten od strane nadmoćnijeg neprijatelja (i ovdje se napominje da su partizani raspolagali teškim naoružanjem), kao i da je Nijemcima u pomoć priskočilo čak „2000 bosanskih četnikâ“, što će rezultirati potiskivanjem jedinicâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOP i DVJ]] prema jugu do kraja mjeseca.<ref>BA/MA, RH 19 XI/81 (Die Bekämpfung der Aufstandsbewegung im Südostraum, Teil I), S. 244.</ref><ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 155. <br /> ({{jez-njem|"Bereits am 26. August sah sich ein deutsches Bataillon bei dem Versuch, südlich von Banja Luka den ersten dieser Einfälle abzublocken, weit überlegenen, auch mit erbeuteten Panzern und Geschützen bewaffneten Verbänden gegenüber; nur mit Hilfe von 2.000 bosnischen Cetniks, die den Deutschen zu Hilfe eilten, gelang es bis Ende des Monats, die Partisanen wieder nach Süden abzudrängen."}})</ref> Takođe, u jednom izvještaju upućenom iz štaba njemačkih trupa u [[NDH]] od 18. novembra 1942. o četnicima se, između ostalog, navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|U zoni 714. pješadijske divizije nalazi se 6-8.000 četnika, naoružanih puškama i nešto automatskog oružja. Diviziji su dosad pružili vrijedne usluge time što su branili svoju teritoriju od partizana i time oslobodili njemačke i trupe NDH za dejstvo na drugim sektorima. K tome obezbjeđuju i željeznicu i pribavljaju važna obavještenja njemačkim trupama. Četnici su pri zajedničkim akcijama snabdjevani od strane NDH; također im pripada i naknada od otprilike 3 Rajshsmarke dnevno, čiju isplatu oni, međutim, dosad nisu tražili.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=361&rec=314&roll=566 Nacionalni arhiv Vašington, T-314, rolna 566, frejm 000357; Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj-/Veza sa neprijateljski orijentisanim krugovima u Srbiji/ (18. novembar 1942.).] <br /> ({{jez-njem|"Bei 714.Div. haben die im Div.–Bereich beheimateten Cetnikverbände eine ungefähre Stärke von 6–8000 Mann. Sie sind mit Gewehren und verhältnissmässig wenig automatischen Waffen ausgestattet. Sie leisten der Div. wertvolle Dienste, indem sie ihr Heimatgebiet gegen Einfälle der Partisanen schützen, sodass, von grösseren Unternehmen abgesehen, in diesem Raume weder deutsche noch kroatische Truppen gebunden werden. Sie entlasten hiedurch den Bahnschutz und versorgen die deutsche Führung mit wertvollen Feindnachrichten. </br> Die Cetnikverbände werden durch den kroatischen Staat bei Einsätzen mit Munition versorgt und verpflegt. Vertragsmässig steht ihnen neben anderen Zusagen /z.B. Versorgungsansprüchen/ auch Wehrsold von etwa RM 3.— täglich zu, den sie jedoch bisher nicht beansprucht haben."}})</ref>|Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj (18. novembar 1942. godine)}} === Operacija Weiss i bitka na Neretvi (1943) === {{main|Operacija Weiss|Bitka za Konjic 1943.}} [[File:Četnici i Nemci na Neretvi.jpg|thumb|Četnici i Nemci tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]] 1943.]] Van Srbije, postojala je intenzivna saradnja četnika i Nemaca. Iako su mnogi četnici na lokalu pomagali nemačkim trupama protiv partizana, [[Hitler]] je do sredine 1943. godine strogo branio svojim jedinicama svaku saradnju sa četnicima.<ref>Nacionalni arhiv Vašington, Mikrofilm T-311, rolna 175, snimka 378: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za novembar 1942 (30. novembar 1942.). „Svaka, pa i privremena, veza sa antikomunistički nastrojenim četnicima u Hrvatskoj je protivna naređenju Fuehrera, Ia 3071/42 o borbi protiv bandi.“</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=383 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000378.] <br /> ({{jez-njem|"Haltung gegenüber feindluch eingestellten Kreisen in Serbien/Kroatien: An Bev.Kmdr.Gen. in Serbien, Befehlshaber der dt. Truppen in Kroatien, Kdr.Gen. in Kroatien und Dt.Verb.Kdo. bei Supersloda ergeht ein Befehl betreffend klarer und eindeutiger militärischer Haltung gegenüber allen uns feindlich eingestellten Kreisen. Jede – wenn auch nur vorübergehende – Bindung mit antikommunistisch eingestellten Cetniks in Kroatien steht im Widerspruch zu den bzgl. Bandenkämpfung gegebenen Befehlen des Führers Ia Nr. 3071/42 g.K."}})</ref> Za vrijeme izvođenja [[Operacija Weiss|operacije Weiss]], njemački komandanti na terenu su bili u nedoumici da li da se povinuju naređenjima svojih viših vojnih komandi, ali i političkih instanci, ili da nastave sarađivati s četnicima Draže Mihailovića: {{izdvojeni citat|Uprkos borbenoj pomoći hrabrih četnika, koja je doprinijela deblokadi opkoljenih dijelova 718. pješadijske divizije, njemačke trupe imaju zadatak da se brzo probiju do boksitne oblasti. One imaju instrukcije da smatraju četnike neprijateljima. Sada se ispostavilo da se situacija kod mjesta Dobro (?), čija se posada sastojala od Nijemaca, Italijana i četnika, poboljšala zahvaljujući četničkom prodoru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=549 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000544.] <br /> ({{jez-njem|"Trotz der Waffenhilfe tapferer Cetnik, die auch zur Befreiung der eingeschlossenen Gruppe der 718.I.D. mit beigetragen haben, ergibt sich für die deutschen Truppen die Aufgabe, möglichst schnell in das Bauxitgebiet von Mostar vorzustoßen. Die deutschen Truppen haben den Auftrag die Cetniks als Feind anzusehen. Es ergab sich nun das Bild, daß die Besatzung von Dobro (?), die aus Deutschen, Italiener und Cetniks bestand durch den Vorstoß der Cetniks Luft bekam."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka (1. mart 1943.).}} Major [[Slavoljub Vranješević]], komandant Zapadne Bosne JVuO, šalje 2. marta 1943. godine dopis »bratu« [[Uroš Drenović|Urošu Drenoviću]] kojim ga obavještava da je od strane njemačke komande u [[Banja Luka|Banjoj Luci]] zakazana konferencija na koju su pozvani najvažniji četnički zapovjednici s teritorije [[Bosanska krajina|Bosanske Krajine]]: {{izdvojeni citat|Pre nekoliko časova primio sam izveštaj od Komandanta Bosanskih četničkih odreda brata Rade Radića, u kome mi javlja, da su Nemci pozvali na konferenciju u Banja Luci sve Komandante i to: Radića, Tešanovića, Drenovića, Marčetića, Mišića radi rešavanja važnih pitanja. Konferencija će se održati u nemačkoj komandi u B. Luci. Ovoj konferenciji neće prisustvovati pretstavnici hrvatskih ni vojnih ni civilnih vlasti. Komandant mi je naredio, da pozovem sve Komandante na predkonferenciju, koja će se održati u Karanovcu na dan 4 o.m. u 12 časova.— Prema napred izloženom pozivam te, da bez ikakvog izgovora i odlaganja bez obzira na situaciju na položaju, dođeš 4 o.m. do određenog časa u Karanovac.— Ovo smatraj vrlo važnim i NAJHITNIJIM. Molim Te koristi sva moguća prevozna sredstva, pa i motorcikl i na vreme dođi na predkonferenciju.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 31, str. 64.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_64.htm Naređenje Komande bosanskih četničkih odreda od 2. marta 1943. komandantu odreda »Kočić« za prisustvovanje konferenciji radi usaglašavanja stavova o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Već 3. februara 1943. godine, major Vranješević je upoznao Vrhovnu komandu JVuO o činjenici da se bosanski četnici nalaze u službi njemačkog okupatora, ali i da su potpisali [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|sporazume o saradnji sa kvislinškim vlastima Nezavisne Države Hrvatske]]: {{izdvojeni citat| NEMCI Četnički odredi učestvuju u borbi zajedno sa Nemcima češće puta, ali na zasebnim sektorima. Pre našeg dolaska, Nemci su uspeli da u borbu protiv komunista uvode četnike tako, da im ovi osiguravaju krila i da se mešaju u komandovanje. Ovome se je odmah stalo na put, ma da sa dosta poteškoća. Po sebi se razume da se mnogo interesuju o tome, da li mi imamo kakve veze sa Dražom Mihailovićem — što mi odbijamo, navodeći da je to samo komunistička propaganda kako bi izazvali Nemce protiv nas, pa nas tako priklještene, uveli u svoje redove. Ipak, često puta Nemci čuju kako svi četnici pevaju »Od Topole pa do Ravne Gore« ili »Od Manjače pa do Ravne Gore«, »sve su straže generala Draže« itd., dakle jasno primećuju, ali moraju da trpe. Njihova nemoć oseća se. HRVATI Ovi se redovno predaju komunistima, gde god ovi na njih udare. Hrvatski oficiri nalaze spas u komunizmu. Zbog sporazuma sa Hrvatima, koji su ovi [četnički — prim.] odredi sklopili pre našeg dolaska, borbe sa Hrvatima ne vode se. Naprotiv, za većinu starešina i boraca može se reći, da su taj sporazum shvatili kao definitivan svršetak rata, pa i otuda javašluk i slaba disciplina. Sada, dok se ne raščisti sa komunistima, ovakvo stanje mora da ostane.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_27.htm Izveštaj majora Slavoljuba Vranješevića od 3. februara 1943. majoru Zahariju Ostojiću o vojno-političkoj situaciji u četničkim odredima zapadne Bosne i saradnji sa nemačkim i ustaško-domobranskim jedinicama]</ref>}} Vojvoda [[Vukašin Marčetić]], komandant puka »Manjača«, bio je takođe jedan od potpisnikâ sporazuma sa vlastima satelitske NDH. Tokom operacije »Weiss«, vojvoda Marčetić se povezuje i sa njemačkim okupatorom, konkretno sa [[117. lovačka divizija (Nemačka)|117. divizijom]]: {{izdvojeni citat|Posebno: [...] [[369. legionarska divizija|369. pješ. div.]] će prvo dovršiti borbe na [[Grmeč]]u. Uspostavljena veza sa četničkom grupom Marčetića, koja će preuzeti osiguranje vlastitog istočnog boka.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=315&roll=2263 NARA, T315, Roll 2263, frame no. 000670.] <br /> ({{jez-njem|"369. J.D. führt vorerst Kampfhandlungen in der Grmec durch. Verbindung mit Cetnikgruppe Marcetic aufgenommem, die Schutz der eigenen Ostflanke übernehmen will."}})</ref>|Ratni dnevnik 117. divizije, unos za 5. februar 1943.}} O (prinudnom) sadjejstvu 117. divizije sa četničkim odredima pod komandom kapetana [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] u [[Bitka za Konjic 1943.|bici za Konjic]], februara 1943. godine, nakon rata će posvjedočiti i general [[Alexander Löhr]]: {{izdvojeni citat|117. lovačka divizija, koja je prodirala od Ivan-sedla ka severozapadu, vodila je od početka teške borbe, pa je na kraju odbijena i odbačena. Jedan njen deo morao je da se spasava u Konjicu, koji je bio utvrđen i posednut od Italijana i četnika. Ovo mesto su partizani okružili i tako je došlo do toga da su se ovde, pod pritiskom događaja, borili na istom frontu Nemci i četnici – doduše odvojeni jedni od drugih italijanskim jedinicama. Konjic je doduše bio oslobođen iz okruženja sa trupama iz [[Sarajevo|Sarajeva]], ali je partizanima uspelo da se probiju preko Neretve i povuku svi bez izuzetka u severnu [[Crna Gora|Crnu Goru]].<ref>{{cite web|url=http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html | title = Записи Александра Лера, часопис СРПСКО НАСЛЕЂЕ, број 7/1998 | publisher = Srpsko-nasledje.co.rs |date=3. 1. 1943. | accessdate=4. 1. 2023. | archive-url = https://web.archive.org/web/20130216202528/http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html# | archive-date=16. 2. 2013 |url-status=dead | df = }}</ref>|General [[Alexander Löhr]], komandant Jugoistoka}} Tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]], četnici su bili obilno snabdijevani streljivom i hranom iz italijanskih i njemačkih magacina. Kapetan Vojislav Lukačević, koji se zajedno sa svojim četnicima tukao uz borbenu grupu »Anacker«, [[5. mart]]a iz [[Konjic]]a je javio majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] da mu »11« (tj. Nijemci) daju municiju, kao i da je vojvoda [[Dobroslav Jevđević]], sa svoje strane, zadužen za obezbjeđivanje logistike: {{izdvojeni citat|Vidim da je glavna tvoja briga kako ćemo sa 11. Verujem da si o njima dobio preterane izveštaje. Svaka njihova kolona koja nastupa ima najviše jednu trećinu Nemaca a ostalo su domobrani i po nešto ustaša. Oni sami ne mogu ništa da urade, toga su svesni. Ja mislim da je nama najpreči za sada cilj uništenje komunista i to što brže. Ne sme nas zateći iskrcavanje u borbi sa komunistima, a isto tako ne smemo početi borbu sa 11 dok komunisti nisu likvidirani a oni nisu likvidirani i pored uspeha koje smo postigli. Čvrsto sam ubeđen da nas 11 neće napasti sve dok se vode borbe sa komunistima te je strahovanje u tom pravcu preterano... Najvažnije i najbolje snabdevanje preko [[Sarajevo|Sarajeva]] koje neka Jevđo forsira. Dobio sam sinoć preko 11, 30.000 metaka obećali još čim im stigne neki transport koji očekuju u Sarajevo.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_2_71.htm IZVEŠTAJ KOMANDANTA KONJIČKE GRUPE OD 5. MARTA 1943. KOMANDANTU ISTAKNUTOG DELA ŠTABA DRAŽE MIHAILOVIĆA O BORBENOM RASPOREDU ČETNIKA I NEMACA NA SEKTORU KONJIC—JABLANICA]</ref>}} O isporuci municije jedinicama JVuO (najvjerovatnije o onoj koja je data kapetanu Lukačeviću), Komanda Jugoistoka je 7. marta javila vojnom vrhu u [[Berlin]]u: {{izdvojeni citat|– 7. mart 1943: Municija za četnike. Vrhovna komanda je obaviještena telegramom o isporuci 30.000 metaka četničkim jedinicama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=453 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000448.] <br /> ({{jez-njem|"Munition für die Cetniks: </br> An OKW/WFSt. ergeht eine Meldung betraf. der Übergabe von 30.000 Schuß Inft. Munition an Cetnikverbände."}})</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja Komande Jugostoka za mart 1943. godine (31.3.43.)}} [[File:Chetniks and German Officers meet in Bosnia, 1943.jpg|thumb|Sastanak njemačkih oficira sa četnicima u [[Bosna (regija)|Bosni]], [[1943]]. godina]] 9. [[Mart|ožujka]] 1943. godine, [[Fašizam|fašistički]] [[Poglavnik|duce]] [[Benito Mussolini]] šalje pismo [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]],<ref>''Tajna pisma Hitler – Mussolini (1940—1943)'', edicija Dokumenti i svjedočanstva (priredio i preveo: Dr Bogdan Krizman), Novinarsko izdavačko poduzeće (NIP), Zagreb, 1953, str. 78.</ref> vođi [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]], u kom navodi da je upoznat sa suradnjom njemačkih okupacionih trupa s četnicima: {{izdvojeni citat|Više tisuća četnika naoružali su, na lokalnoj bazi, komandanti talijanskih jedinica, da vode gerilu, za koju imaju, kao svi stanovnici Balkana, naročite sklonosti. Do danas su ti četnici suzbijali partizane vrlo odlučno. Upravo sam primio izvještaj. U njemu mi javljaju, da su njemačke snage, koje su uspostavile dodir sa četnicima u dolini gornje Neretve, pristale da surađuju s njima i da su naoružale četnike metcima i ručnim bombama.|[[Benito Mussolini]] u pismu [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]] (9. III 1943)}} O pristizanju Mussolinijeva pisma istog je dana javila i Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga: {{izdvojeni citat|''9. mart'' </br> Duče poslao pismo Hitleru, u kome zastupa mišljenje da su četnici i partizani neprijatelji Osovine. O tome je razgovarao i sa nemačkim ministrom spoljnih poslova. Priznaje da su Italijani do sada naoružali nekoliko hiljada četnika za gerilski rat protiv komunista i oni su se do sada energično borili protiv partizana. Ali, sada je Duče izdao energičnu naredbu, da se četnicima više ne daje oružje i da njih, nakon što se partizani poraze, treba razoružati. Na osnovu poslednjih vesti, na prostoru gornje Neretve Nemci su takođe stupili u kontakt sa četnicima i ostavili im patrone i ručne granate.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 9. marta 1943.}} Pošto је za katastrofalni poraz četnika u bici na Neretvi optužio Jevđevića, [[Petar Baćović|Baćovića]] i [[Bajo Stanišić|Baja Stanišića]] a istakao za primjer Vojislava Lukačevića, major Ostojić im је 10. marta naredio da se kod Italijana zauzmu za dozvolu o prebacivanju četnika na zapadnu obalu Neretve. Odgovarajući na optužbe, Jevđević i Ваćоvić istoga dana izvještavaju Mihailovića da је za proboj operativne grupe NOVJ kriv upravo Lukačević, te da Ostojić, komandujući iz [[Kalinovik]]a, nema pravu predstavu о toku događaja. Jevđević navodi: „Kada sam zvao delove Vrhovne komande da komanduju nа licu mesta, odgovorili su neljubazno da neće da radе sa okupatorom, tražeći u isto doba hranu, municiju, topove i vojsku od okupatora.“ Као argument da četnici moraju bespogovorno slušati naređenja okupatorskih oficirâ, vojvoda Jevđević navodi podatak da Nijemci i Italijani hrane i snabdijevaju municijom cjelokupnu masu četnikâ od 13.200 ljudi. Riječ je o 2000 četnika pod komandom Вајa Stanišića, 4.000 iz Lukačevićeve konjičke gruре, 6.000 pod komandom majora Petra Baćovića (hercegovački četnici) i 1.200 četnika kojima komanduje major Andrija Vesković. Jevđević Mihailoviću piše i da su okupatori dali toliko hrane da је on, na osnovu lažnog brojnog stanja, uspio da uštedi 110.000 obroka, kao i da su mu za posljednjih nekoliko dana isporučili 1.100.000 metaka.<ref>AVII, reg. br. 3/1, kut. 293, dep. 2248.</ref><ref>Branko Latas, Saradnja četnika i Nemaca u borbama protiv Glavne operativne grupe divizija NOVJ u dolini Neretve (februar — mart 1943), Prilozi Instituta za istoriju (br. 17), Sarajevo, 1980, str. 214.</ref> General [[Rudolf Lüters]], zapovjednik njemačkih trupa u NDH, piše u procjeni situacije od 16. marta 1943. da je „neprijateljski otpor protiv nemačkih divizija koje su napadale uglavnom slomljen“, te da je „operacija „[[Operacija Weiss|Vajs II]]“ u suštini završena“. O četničkim snagama u njemačkoj zoni operacija, general Lüters navodi: {{izdvojeni citat|Četničko pitanje nije se dalje zaoštrilo. U području [[114. lovačka divizija (Njemačka)|714. divizije]] nisu zabeležena nikakva prekoračenja u tuđu nadležnost. Četničko rukovodstvo se potčinilo naređenjima nemačkog Vermahta i potvrdilo svoju lojalnost. Četnici koji se nalaze na području [[118. lovačka divizija (Njemačka)|718. pešadijske divizije]], naročito u rejonu [[Zenica|Zenice]] i [[Han-Pijesak|Han-Pijeska]], neprijateljski se suprotstavljaju hrvatskoj državi i nemačkom Vermahtu i pokušavaju da izazovu nemire putem sabotaža i razoružavanja hrvatskih odreda. Divizije koje su učestvovale u operaciji „Vajs II“ jedinstveno se povoljno izražavaju o držanju četničkih jedinica. Dragocenim izviđačkim podacima i napadima za rasterećenje pomagali su našim jedinicama, mada ni u jednom slučaju nije sa nemačke strane tražena podrška.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_3_38.htm Procena vojno-političke situacije komandanta nemačkih trupa u NDH od 16. marta 1943. za period od 1. do 15. marta 1943. godine]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=372&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 000366—000367.] <br /> ({{jez-njem|"Die Cetnikfrage hat sich nicht weiter zugespitzt. Im Bereich der 714.J.D. sind keine Übergriffe zu verzeichen. Die Cetnikführung hat sich den Befehlen der deutschen Wehrmacht untergeordnet und ihre Loyalität versichert. Die im Bereich der 718.J.D. befindlichen Cetniks, besonders im Raum ZENICA und HAN PIJESAK stehen kroat. Staat und deutscher Wehrmacht feindlich gegenüber und versuchen durch Sabotageakte und Entwaffnung kroat. Abteilungen Unruhe zu stiften. Die im "Weiss II"–Einsatz befindlichen Divisionen äussern sich übereinstimmend günstig über das Verhalten der Cetnikverbände. Durch wortwolle Kundschafterdienste und Entlastungsangriffe haben sie der Truppe geholfen, obwohl in keinem Falle deutscherseits Unterstützung orboten worden war."}})</ref>}} U iscrpnom izvještaju<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 1015—1018.</ref> koji je [[5. maj]]a 1943. godine podnio [[SAD|američki]] [[Ured za strateške usluge]] (preteča današnje [[Centralna obaveštajna agencija|Centralne obavještajne agencije]]), sumiraju se rezultati netom završene operacije »Weiss«: {{izdvojeni citat|Krajem januara 1943. godine zajedničke nemačke, hrvatske, italijanske i četničke snage povele su veliku ofanzivu protiv jugoslovenske oslobodilačke armije. Neprijatelj je potpomognut od Drenovićevih četnika uspeo da potisne jugoslovenske patriote u Hercegovini i jugoistočnoj Bosni. Glavni udar u sadašnjoj neprijateljskoj ofanzivi vrše kombinovane četničke snage u Hercegovini (V.[ojislav] Lukačević, član Mihailovićevog glavnog štaba), u Crnoj Gori (Bajo Stanišić) i u Sandžaku (Pavle Đurišić, član Mihailovićevog glavnog štaba). Ishod ove borbe je još neizvestan. Partizani govore da su oni odneli pobedu, dok četnici insistiraju na tome da su gotovo potpuno očistili ove jugoslovenske krajeve od antifašističkih snaga. Tačno je, međutim, da su jugoslovenski antifašistički gerilci pretrpeli teške teritorijalne gubitke, ali daleko je od toga da su njihove snage uništene ili razbijene. Na drugoj strani, mnogo slavljeni četnici generala Mihailovića danas su angažovani u jednoj od najžešćih ofanziva za uništenje jugoslovenskih demokratskih snaga.}} === Četnički teror u Srbiji (1943) === {{main|Srbija u Drugom svetskom ratu|Zločini četnika u Drugom svjetskom ratu}} Mihailovićeva taktika u Srbiji se početkom 1943. sastojala u tome da organizuje i štedi svoje snage za "planirani narodni ustanak". Nemci navode da je izbjegavao svaki konflikt sa okupacionim trupama.<ref>NAW, T-78, Roll 332, 6289915, 919: Procjena situacije komande Jugoistoka za feburar 1943 (2. mart 1943.).</ref> Izveštaji Nedićeve vlade konstatuju da je četnička akcija gotovo svuda upravljena na obračunavanje sa komunistima, koje se sprovodi beskompromisno, do istrebljenja. Inače, četnici na sastancima sa narodom naređuju lojalno držanje prema domaćim vlastima i okupatorskoj vojnoj sili kao i "odricanje svake pomoći partizansko-komunističkim bandama".<ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 59/1—1, k. 22.</ref><ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 54/5—1, k. 22.</ref> 12. februara 1943. godine, kapetan [[Miloš B. Marković]], komandant Ariljske brigade iz sastava Požeškog korpusa JVuO, prenosi Mihailoviću ideju poručnika [[Zvonimir Vučković|Zvonka Vučkovića]] da iskoristi vezu sa njemačkim oficirom u cilju »gonjenja komunista«: {{izdvojeni citat|Po povratku sa puta iz štaba 1a sastao sam se sa Vučkovićem koji me je zamolio da Vas izvestim o sledećem: </br> U srezu Kačerskom nalaze se dve komunističke grupe, prva jačine 60 a druga oko 150 ljudi. Ove se grupe prebacuju i u Oplenački srez. Za likvidaciju ovih grupa potrebno mu je oko 300 ljudi, no kada bi ih skupio izazvao bi potere od strane okupatora. Ima jednu drugu mogućnost a to je da uputi Nemce da gone ove grupe. Posredno, no obazrivo ima vezu sa jednim od nemačkih komandanata, koji je izjavio gotovost za usluge svake vrste a naročito u gonjenju komunista. Zvonko će ga upotrebiti no ne uspeli to preduzeće sam potrebno.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_33.htm Izveštaj komandanta Ariljske brigade od 12. februara 1943. Draži Mihailoviću o borbama protiv pripadnika NOP-a u zimu 1942. godine i dostignutoj organizaciji u brigadi]</ref>}} Poručnik [[Predrag Raković]], u svojstvu komandanta 2. ravnogorskog korpusa JVuO, informiše 3. marta 1943. generala Mihailovića o tajnom sastanku sa nemačkim potporučnikom Krigerom: {{izdvojeni citat|Okupator, kako Nemci tako i Bugari svu svoju akciju uputili su na komuniste, na njihovo gonjenje i istrebljenje. U smislu depeše koju sam podneo G. Ministru, sastao sam se 2 marta t.g. na Savincu u jednoj šumi sa Nemačkim komandantom potporučnikom Krigerom iz Gor. Milanovca. Sastanak je izveden potpuno tajno. Na sastanak je od strane Nemaca došao potporučnik Kriger i njegov tumač. A sa naše strane bio sam ja i moj Načelnik štaba p.por. Lazarević. Tema razgovora bila je isključivo uništenje komunističkih bandi, na teritoriji koju obezbeđuje Nemačka jedinica iz Gor. Milanovca. Uglavnom dolazi u obzir komunistički vođa [[Milorad Labudović|Labud]] koji ima oko 150 komunista pod svojom komandom u okolini Rudnika, u srezovima: Kačerskom i Orašačkom. Utvrdili smo plan za ovaj rad. O izvođenju ove akcije detaljno sam se dogovorio sa Zvonkom noću između 2/3 - III t.g., u čemu smo postigli potpunu saglasnost.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 127, reg. br. 7/3 (S-X-12/4).</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_67.htm Izveštaj komandanta 2. ravnogorskog korpusa od 3. marta 1943. Draži Mihailoviću o borbi protiv pripadnika NOP-a i pregovora sa predstavnicima nemačkih okupacionih trupa]</ref>}} I u depeši od 23. marta, Raković piše da se ponovo sastao sa nemačkim komandantom iz G. Milanovca, te je dogovoreno da se za ubijene Nemce neće više paliti kuće redom, već "samo po našem spisku", partizanske, i samo će se partizani ubijati: {{izdvojeni citat|Hapšenje naših ljudi više neće biti na reonu nemačke komande G. Milanovac. Ako pogine okupatorski vojnik na ovome terenu neće se paliti redom kuće, već samo po našem spisku i to partizanske i samo će se partizani ubijati. [...] Dobio sam 5000 metaka za čišćenje moga reona od komunista.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića: 1. januar — 8. septembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 550.</ref>}} [[Datoteka:Četnici batinaju narod.jpg|thumb|Četnici batinaju seljaka u Srbiji.]] Koliki je bio teror koji su četnici sprovodili nad pristalicama [[NOP|pokreta otpora]] u području doline Zapadne Morave, Dragačeva i Takova, svedoči konstatacija u biltenu kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova: {{izdvojeni citat|Ilegalni odredi poručnika Vlaste Antonijevića, Dače Simovića, Milutina Jankovića, poručnika Vasića i kapetana Rakovića nemilosrdno ubijaju sve one koji su makar i jedan dan bili i sarađivali sa partizanima. Neki od ovih odreda vode tako bezumnu akciju da se njihova delatnost može ravnati sa radom običnih odmetnika.<ref>http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/102680-aak-Gornji-Milanovac-Luani.html</ref>|Izveštaj kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova (april 1943)}} Četnici su, poput okupatora, prema partizanima, njihovim simpatizerima i porodicama, primenjivali najsvirepije mere: {{izdvojeni citat|1) Protiv zaludele, potpuno obezglavljene i pomahnitale komunističke bande u šumi, sve određene starešine i svo nacionalno naoružano ljudstvo ima povesti beskompromisnu borbu za njihovo potpuno uništenje. Izuzetka u ovome pogledu ne može biti. 4) Ko se uhvati da nosi hranu ili druge potrebe komunistima, a to se tačno utvrdi, komandant brigade sa čije bi teritorije bio takav krivac, odmah će ga streljati i porodicu potpuno uništiti. Kuću spaliti, a stoku zapleniti za izdržavanje gorskih jedinica. 5) Ko se uhvati, a to se od strane komandanta brigade utvrdi, da je krio komuniste, primio u svoju kuću ili im slao makakva obaveštenja, biće najstrožije kažnjen. 6) Ko se uhvati i bude dokazano, da je neko lice videlo komuniste, a nije na najbrži način izvestilo najbližu četničku komandu, biće takođe kažnjeno, u čemu se komandantima brigada ostavlja puna inicijativa. 7) '''Ako u nekom selu bude ubijen makoji četnik, komandant brigade dotične teritorije odmah će streljati deset simpatizera'''.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%92%D0%B5%D1%9A%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%B4%D0%BD%D0%BE_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%B8_%D1%9A%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B0_4.9.1943. Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica 4.9.1943.]</ref>|Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica (4.9.1943).}} Zbog svega navedenog, mnogi ljudi koji su prišli četnicima na početku ustanka protiv sila Osovine, bili su razočarani preusmerenjem dejstava u borbu protiv partizana. Tako je britanski oficir za vezu Hadson zabeležio: "Nekoliko četničkih jedinica tražilo je da bude oslobođeno zadatka borbe protiv partizana".<ref name="Deakin2"/> === Zabrana sabotaža u Srbiji i učvršćivanje vezâ s Nijemcima na području NDH (1943) === {{main|Sabotaže u Srbiji u Drugom svjetskom ratu|Neil Selby}} [[Datoteka:Plakat o streljanju DM pristalica iz 1942.jpg|mini|Plakat o streljanju „50 DM pristalica“ zbog rušenja mosta na pruzi Požarevac - Petrovac na Mlavi iz decembra [[1942]].]] U Srbiji, iako su neke četničke pristalice vršile sabotaže, trpeći nemačke odmazde zbog toga, četničko vođstvo je posebno branilo ozbiljnije sabotaža na bitnim saobraćajnicama, pa su čak sprečavali britanske komandose na terenu da ih vrše: {{izdvojeni citat|[[Neil Selby|Major Selby]] imao zadatak da organizuje sabotaže i dotur materijala za iste; „Prema Selbyevim navodima, '''do sabotaža nije došlo zato što ih D.M., odn. njegovi komandanti na terenu na terenu još nisu odobrili'''.“<ref>NAW, T-313, Roll 482, 000544: Izvještaj obavještajnog odjeljenja Vojnog komandanta Jugoistoka o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca u noći 18./19. augusta 1943 (26. august 1943.).</ref>|Izvještaj nemačkog obavještajnog odjeljenja o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca (26. august 1943).}} U izvještaju potpukovnika Klamrotha iz Generalštaba njemačkih oružanih snaga, nakon inspekcijskog putovanja po Balkanu u avgustu 1943. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> konstatuje se da je general Mihailović najstrožije zabranio izvođenje sabotažâ protiv okupacione sile prije eventualnog savezničkog iskrcavanja. Pored toga, pominje se i to da su njemačke obavještajne strukture detaljno upoznate sa kretanjem četničkog komandanta i Vrhovne komande JVuO po Srbiji: {{izdvojeni citat|Pokret Draže Mihailovića: U Srbiji tinja latentni ustanak. Draža Mihailović je liderska priroda i veoma je aktivan. Svaki preuranjeni napad protiv okupacionih snaga u startu je strogo zabranjen. Trenutno se jedino vodi borba protiv komunista. Mora se očekivati jedinstveni napad na okupacione snage, uključujući sabotaže i prepade. Pretpostavlja se da je angloameričko iskrcavanje na Jadranu trenutak za to. Stav Draže Mihailovića prema Angloamerikancima opisan je na sledeći način: „Kao pomagači ste dobrodošli, ali ja ću sâm obnoviti Jugoslaviju!“ Nadzor nad Dražom Mihailovićem je dobar. Nemačke službe vrlo brzo saznaju za njegova boravišta koja neprestano menja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=638&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289888.] </br> ({{jez-njem|"b) Draga [sic!] Mihailowitsch Bewegung: </br> In Serbien schwelt der latente Aufstand. Draga Mihailowitsch ist eine Führernatur und sehr aktiv. Jedes vorzeitige Losschlagen gegen die Besatzungstruppen ist zunächst streng verboten. Zur Zeit nur Kampf gegen Kommunisten. </br> Mit dem einheitlichen Beginn von Sabotage, Überfallen usw. auf Besatzungstruppen muss gerechnet werden. Als Zeitpunkt dafür wird die Landung der Anglo–Amerikaner in der Adria vermutet. Die Einstellung des Draga Mihailowitsch den Anglo–Amerikanern gegenüber wird geschildert: "Als Helfer willkommen, aber ich selbst baue Jugoslawien wieder auf!" Die Überwachung des Draga Mihailowitsch ist gut. Die deutschen Dienststellen kennen sehr bald seine ständig wechselnden Standorte."}})</ref>}} Ipak, kako bi i dalje stvarao privid otpora i zadržao status saveznika, povremeno je inicirao bezazlene diverzije, koje neće izazvati nemačku odmazdu: {{citiranje|Udružite se sa apotekarima. Uzmite od njih praškova za kijanje, suzavce i supervodonik. Na igrankama svrabeće praškove. Upućujte preteća pisma, uznemiravajte telefonom, stvarajte svuda strah i zabunu.<ref name="Kosta Nikolić 2004">Bojan Dimitrijević - Kosta Nikolić: Đeneral Mihailović - biografija, Beograd : Institut za savremenu istoriju, 2004, str 378-9.</ref>|[[Draža Mihailović]] naređuje „misteriozne” sabotaže po gradovima septembra 1943.}} 1. avgusta 1943. godine, komandant njemačkih trupa u Hrvatskoj (tj. [[NDH]]) general [[Rudolf Lüters]] na sljedeći način interpretira četničko držanje nakon završetka [[Operacija Schwarz|operacije Schwarz]]: {{izdvojeni citat|Stav četnika s obje strane rijeke Bosne te na području između rijekâ Bosne i Une i Sane i dalje se može opisati kao lojalan, iako ustaška politika – koju je hrvatska vlada u posljednje vrijeme iznova naglasila – nije ostala bez uticaja na njihovo stajalište, što je rezultiralo određenom suzdržanošću prema komunističkim bandama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=357&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000352.] </br> ({{jez-njem|"Die Haltung der Cetniks beiderseits der Bosna und zwischen Bosna und Una–Sana kann noch als loyal bezeichnet werden, obwohl der wohl der in letzter Zeit seitens der kroat. Regierung wieder betonte Ustascha–Kurs nicht ohne Ruckwirkung auf ihre Haltung geblieben ist und sich Zurückhaltung gegen die kommunistischen Banden zeigte."}})</ref>|Izvještaj komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj za mjesec jul 1943. upućen štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]}} Kao paradigmatične za držanje spram nastupajućih njemačkih trupa mogu se uzeti preporuke iz naređenja kapetana Jovana Dabovića, komandanta Ličko-kordunaške četničke oblasti, upućene 6. septembra 1943. godine kapetanu Dušanu Đakoviću: {{izdvojeni citat|NAREĐUJEM 1) Svi komandanti narediće svima svojim jedinicama i patrolama da, ako Nemci budu naišli na njihov reon dejstva, ne otvaraju vatru i da se drže pasivno sve do mog daljeg naređenja. 2) Kada bude primećen dolazak Nemaca da se jedinice povlače u šume i da sa njima izbegavaju dodir. 3) Ako se desi da se neka jedinica, patrola ili pojedinac nađe u takvoj situaciji da Nemce ne može izbeći pri dodiru sa njima da kaže da se bori protivu komunizma. Napominjem ovom prilikom da su se Nemci prema četnicima u Hercegovini poneli vrlo korektno.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dok. br. 42, str. 81.</ref><ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dokument br. 202, strane 942—943.</ref>}} 18. rujna 1943. godine, poručnik Lippert iz Obavještajnog odjela [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] sastavlja izvještaj o posjetu poručnika [[Milana Cvjetićanina]], komandanta Bosanskog korpusa „[[Gavrilo Princip]]” [[Dinarska četnička divizija|Dinarske četničke divizije]] JVuO, kojega je [[Kapitulacija Italije|kapitulacija Italije]] zatekla na liječenju u [[Split]]u. Tom prilikom, Cvjetićanin nedvosmisleno poentira: {{izdvojeni citat|Mi četnici znamo da se samo uz pomoć njemačkih trupa može postići efikasno uništenje bandita, jer smo mi četnici za to isuviše slabi.<ref>[https://znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.], str. 273.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=984&rec=313&roll=483 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000981.] <br /> ({{jez-njem|"Wir Cetniks wissen, dass nur durch die deutschen Truppen eine wirksame Vernichtung der Banditen erfolgen kann, da wir Cetniks hierzu zu schwach sind."}})</ref><ref>[https://pescanik.net/pismo-citateljima-blica-i-gledateljima-serije-ravna-gora/ Boris Dežulović: Pismo čitateljima Blica i gledateljima serije “Ravna gora”]</ref>}} [[Datoteka:Marsz wojsk niemieckich w Dalmacji (2-515).jpg|mini|Četnici Dinarske divizije u mimohodu pored motorizovane kolone njemačke 114. divizije (Dalmacija, septembar 1943).<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2018/01/bk0306.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0306 | Photo | 114. Jäger-Division]</ref>]] Nakon [[Kapitulacija Italije u Jugoslaviji|kapitulacije Italije]] [[8. septembar|8. septembra]] [[1943]]. sve četničke snage iz italijanske okupacione zone su, nakon [[Antiosovinska ofanziva JVuO 1943.|sporadičnih sukoba]], uspostavile punu saradnju sa novouspostavljenim nemačkim okupacionim vlastima.<ref>Vidi: [[s:Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade|Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade]], [[s:Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.|Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.]], [[s:Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.|Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.]], itd.</ref> Mihailović je 7. oktobra 1943. naređivao svojim četnicima borbu protiv partizana u Sandžaku "po svaku cenu" i nesukobljavanje sa Nemcima "po svaku cenu".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_9.htm Naređenje Draže Mihailovića od 7. oktobra 1943. komandantima kopusa u zapadnoj Srbiji za mobilizaciju ljudstva i borbu protiv NOVJ u Sandžaku]</ref> Poručnik [[Jovan Pupavac]] pojašnjava u pismu upućenom 10. februara 1944. komandantu Zapadne Bosne JVuO majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]] kako je tekao proces prilaženja četnikâ pod komandom vojvode Momčila Đujića njemačkoj okupacionoj sili: {{izdvojeni citat|Dinarsku oblast sam napustio iz sledećih razloga: 1) Posle propasti Italije u Dalmaciju su došli Nemci. Komandant Dinarske oblasti pop Đujić stupio je u saradnju sa njima, najpre preko [[Mane Rokvić|Mane Rokvića]] koji je došao sa njima iz [[Bosanski Petrovac|Bosanskog Petrovca]]. Kasnije je delegirao kod štaba 114. Nemačke divizije svoga načelnika štaba kapetana Mijovića Novaka. Ljudstvo je postalo Nemačka milicija, primajući od njih redovnu hranu, municiju i dopunu oružja. Nemci su vrlo rado primili saradnju četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_73.htm Izveštaj komandanta 1. brigade Bosanskokrajiškog četničkog korpusa od 10. februara 1944. komandantu korpusa o saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji]</ref>}} U odgovoru koje je 4. oktobra 1943. poslalo Obavještajno odjeljenje 114. lovačke divizije, odbacuju se navodi iz telegrama poslatog od strane štaba 15. brdskog korpusa, u kojem se vojvoda [[Momčilo Đujić]] optužuje za prepade na njemačke trupe i u kojem se traži njegovo hapšenje. Nasuprot takvom zahtjevu, za komandanta [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]] se tvrdi sljedeće: „Uvjerljiva obavještenja i dokumenti nedvojbeno ukazuju da se Đujićeva četnička grupa u dosadašnjoj borbi protiv komunizma pokazala kao pouzdana... Sabotažni akti i prepadi na njemačke trupe dosad se nijesu događali.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=792&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000788.] <br /> ({{jez-njem|"Nach hiesigen sicheren Nachrichten und einwandfreien Unterlagen ist die Cetnikgruppe des Vojvoden Djujic im Kampf gegen die kommunistische Aufstandsbewegung bisher als zuverlässig zu bezeichnen. </br> Sabotageakte und Überfälle gegen die Deutsche Wehrmacht sind bisher nicht erfolgt."}})</ref> U poređenju sa oružanim snagama NDH, obavještajni oficiri 114. divizije Wehrmachta daju i mnogo povoljniju ocjenu za učinkovitost četnika: „Hrvatske trupe i ustaše, već zbog svoje brojnosti, ne mogu predstavljati značajniju podršku; osim toga, njihova borbena vrijednost je poznata. Četnički odredi su se dosad svuda pokazali kao izuzetno aktivni i pouzdani.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=793&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000789.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroatische Wehrmacht und Ustaschaverbände im Bereich sind schon rein zahlenmässig keine nennenswerte Unterstützung; darüber hinaus ist deren Kampfwert hinreichend bekannt. Die Cetnikverbände erweisen sich bisher überall als äusserst rege und zuverlässig."}})</ref> [[File:Četnički komandant u zapadnoj Bosni Uroš Drenović s nemačkim oficirima na terenu.jpg|thumb|Vojvoda [[Uroš Drenović]] (desno), četnički zapovjednik u [[Zapadna Bosna|zapadnoj Bosni]], zajedno sa njemačkim oficirima na terenu.]] U jesen 1943. godine, Vrhovna komanda Vermahta konstatuje prestanak bilo kakve aktivnosti DM protiv njih: {{izdvojeni citat|U jesen 1943. Titov pokret sve je više uzimao maha, a Mihailovićev pokret bio je potisnut na teritoriju Srbije. Komunisti nisu primali samo pomoć od sovjetske Rusije, nego sve više i od Engleza. Italijanska armija je kapitulirala. U ovakvoj novonastaloj situaciji četnički pokret bio je prisiljen da preispita svoj stav prema nemačkoj okupacionoj sili… Bilo kako, od tog vremena prestali su svi napadi Mihailovićevih ljudi protiv nemačke okupacione sile.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Četnici u Hercegovini su počeli sarađivati sa njemačkim nadležnim komandama odmah po ulasku njihovih trupa u bivšu italijansku okupacionu zonu: {{izdvojeni citat|Banda koja je napadala u području sjeverno od [[Bileća|Bileće]] i ojačana na oko 1200 ljudi ([[10. hercegovačka udarna brigada|X herceg. brigada]]), uz potporu 800 četnika je odbačena natrag na sjever.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1081&rec=313&roll=190 NARA, T311, Roll 195, frame no. 7450860.] <br /> ({{jez-njem|"Die im Raum N Bileca angreifende und auf etwa 1200 Mann verstärkte Bande (X.He.Brig.) mit Unterstützung von 800 Cetniks nach N zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 18. septembar 1943. godine}} {{izdvojeni citat|SS-divizija „Prinz Eugen“: Komunistička grupa (jačine 1.200 ljudi), koja je sa sjevera nastupala ka Bileći, odbačena je ka sjeveru akcijom 6. čete 2. SS brdskog puka ojačane sa 800 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=483&broj=293 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000290.] <br /> ({{jez-njem|"Von Norden gegen Bileca vordringende komm. Gruppe (1200) durch herangeführte 6./SS 2 und 800 Cetniks nach Norden zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj 15. brdskog korpusa za 18. septembar 1943.}} {{izdvojeni citat|U oblasti [[Stolac|Stoca]], kao što je već napomenuto, Stolačka i [[Ljubinje|Ljubinjska]] četnička brigada su u saradnji sa našim trupama postigle uspjeh protiv glavnine Desete herceg. brigade.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=636&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000631.] <br /> ({{jez-njem|"b.) Cetniks: </br> Im Raum von STOLAC hat, wie bereits erwähnt, im Zusammengehen mit eigenen Truppen die Cetnikbrig. von STOLAC und LUBINJE gegen die Hauptkräfte der X-herzeg.Brig. Erfolge erzielt."}})</ref>|Komanda 21. brdskog korpusa, Obaveštajno odeljenje, izveštaj o stanju, 27. septembar 1943.}} U izvještaju [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS brdske divizije Prinz Eugen]] od 10. oktobra 1943. godine, poslatom štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], pohvaljuje se lojalno držanje koje su, do tog trenutka, formacije [[Hercegovina|hercegovačkih]] četnikâ pokazale spram njemačkih okupacionih jedinica: {{izdvojeni citat|Četnici: Za borbu protiv komunista u istočnoj Hercegovini mobilisane su jače snage u okruzima [[Trebinje]], [[Bileća]], [[Stolac]] i [[Nevesinje]]. Dosadašnja iskustva s hercegovačkim četnicima mogu se ocijeniti dobrim, a njihovo držanje prema vlastitim trupama lojalnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1335&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001329.] <br /> ({{jez-njem|"Cetniks: Zur Bekämpfung der Kommunisten in der Ost–Herzegowina wurden in den Bezirken Trebinje, Bileca, Stolac u. Nevesinje stärkere Kräfte mobilisiert. Die bisherigen Erfahrungen mit den herzegowinischen Cetniks können als gut, das Verhalten gegenüber der eigenen Truppe kann als loyal bezeichnet werden."}})</ref>}} U odlomku iz mjesečnog izvješća SS divizije »Prinz Eugen«, inače njemačke elitne postrojbe na teritoriji okupirane Jugoslavije, sastavljenog 5. septembra 1943, blagonaklon stav četnika na divizijskom području (Hercegovina) opisan je na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Srbi [četnici — prim.] su se, djelimično, nastavili dokazivati ​​kao '''najpouzdaniji saveznici u borbi protiv crvenih bandi''', a time i protiv komunizma. U borbi protiv bandita uvijek su spremni sarađivati ​​s njemačkim Wehrmachtom, pa čak i podvrgnuti se njegovoj komandi.<ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 307.</ref><ref>[https://www.znaci.org/NARA/T315.php?broj=1272&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001266.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben haben sich z.T. weiterhin als die zuverlässigsten Verbündeten im Kampf gegen die roten Banden und damit gegen den Kommunismus erwiesen. Im Kampf gegen die Banditen sind sie jederzeit bereit, mit der deutschen Wehrmacht zusammenzugehen und sich ihr sogar zu unterstellen."}})</ref>|Mjesečni izvještaj 7. SS divizije XV brdskom armijskom korpusu za avgust 1943. godine}} U četničkim izvorima se potvrda ovih navodâ nalazi u naređenju koje je kapetanu Dušanu Đakoviću 6. septembra 1943. uputio potpukovnik [[Slavko Bjelajac]] (pseudonim »Nikola Dekić«), komandant Ličko-kordunaške četničke oblasti. Informišući svog podređenog oficira o ogromnim partizanskim gubicima u [[Bitka na Sutjesci|bici na Sutjesci]], Bjelajac zapisuje: {{izdvojeni citat|Po podatcima koje imamo partizani su kod Sutjeske strašno tučeni. Tvrdi se da su imali 5.000 mrtvih te da su samo naši s mrtvih lješeva partizanskih skinuli oko 200 puškomitraljeza. Četnici u Hercegovini drže pored ostalih mjesta i [[Kalinovik]], [[Foča|Foču]], i [[Čajniče]]. Ustaše su u [[Goražde|Goraždu]]. Njemci se također nalaze u Hercegovini. Dozvolili su bez ikakovih uslova da se na reonu svakog sreza može nalaziti i kretati 400 četnika (jednoj četničkoj grupi dali su 300 pušaka). <br /> U opšte izuzev situacija Hercegovine, Crne Gore, i Istočne Bosne stoji vrlo dobro. <br /> Ove podatke iz Hercegovine javljam Vam radi orjentacije. A u koliko se tiče Njemaca tek da naše stanovništvo zna da ih se ne treba plašiti i da neće vršiti represalije nad mirnim stanovništvom. <br /> Njemci govore u Hercegovini protiv Italijana i kažu da su oni spriječili širenje Srbije do rijeke Bosne protiv volje Njemaca. Optužuju Italiju da je ona dovela Pavelića na vlast. (To sve može i nemora biti tačno). <br /> Naši su zarobili čuvenog [[Nurija Pozderac|Nuriju Pozderca]] i [[Simo Milošević|Simu Miloševića]] u Hercegovini i streljali ih.<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knj. 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. br. 203, str. 946.</ref>}} Novembra 1943, Nijemci nabrajaju koje su se sve četničke vojvode u NDH upustile u saradnju s njima, kao npr.: [[Mane Rokvić]] („izjašnjava se za Nemačku i u slučaju neprijateljskog iskrcavanja stoji sigurno na našoj strani“), [[Momčilo Đujić]] („Ljotićev pristalica“ čijim „prisluškivanjem je više puta dokazano da je slao lažne izveštaje D. M. kako bi se izvukao ispod njegovog uticaja“), [[Uroš Drenović]] („nepomirljiv protivnik komunista“; „više od godinu dana sarađuje otvoreno sa nemačkim Vermahtom“) i drugi.<ref name="ReferenceA"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Cetnikführer, mit denen zusammengearbeitet wurde: </br> Vojvode Rokvic. Energischer Führer der ohne Unterbrechung rückhaltlos mit der deutschen Truppe zusammenarbeitet. Bekennt sich zu Deutschland und steht im Falle einer feindlichen Landung sicher auf unsere Seite. </br> Vojvode Djujic, Ljotic–Anhänger. DM. sucht ihn durch ständigen Druck zu beeinflussen. Durch Überwachung ist bereits mehrfach nachgewiesen, dass Djujic falsche Meldungen an DM. abgesetzt hat, um sich seinem Einfluss zu entziehen. Djujic wird seitens der. Div. im bewusster Übertreibung als besonders aktiver Kämpfer gegen den Kommunismus in Verbindung mit der deutschen Wehrmacht herausgestellt. </br> Vojvode Drenovic. Gerade Persönlichkeit, unversöhnlicher Kommunistengegner (kommunistische Untaten an seiner Ehefrau, die den Tod herbeiführten), bezeichnet sich als Beschützer seiner pravoslavischen Volksgenossen. Arbeitet länger als 1 Jahr offen mit deutscher Wehrmacht zusammen. Von DM. angestrebte Beeinflussung bisher ohne Erfolg."}})</ref> U ovom strogo povjerljivom izvještaju, obavještajni oficiri XV brdskog armijskog korpusa dopisuju još i sljedeće: „Čitav niz drugih četničkih vođâ na području južno od [[Bihać]]a, neumoljivi su protivnici komunizma i dobri vojnici. Svi su se istakli u saradnji sa [našim] trupama, a kao svoj zadatak označavaju zaštitu pravoslavnog stanovništva od uništenja.“<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 44, str. 86.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Eine Reihe weiterer Cetnikführer im Raum südl. Bihac unerbittliche Kommunistengegner und gute Soldaten haben sich in der Zusammenarbeit mit der Truppe bewährt, und sehen es als ihr Ziel an, den pravoslavischen Volksteil vor der Ausrottung zu bewahren."}})</ref> U izvještaju [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. godine zaključuje se da bi osiguranje dugih linija snabdijevanja bez četnika bilo „nezamislivo“.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=343&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000339.] <br /> ({{jez-njem|"Die Sicherung der langen Nachschubwege der Division ist ohne Unterstützung det zugeteilten Cetnik–Stützpunkte, wenn nicht ausreichend deutsche Kräfte oder kampffähige kroatische Truppen zur Verfügung gestellt werden, undenkbar."}})</ref> 19. novembra 1943. potpisani su i na snagu stupaju prvi [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta]], koji četnicima nameću obavezu "da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih".<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm</ref> 30. novembra 1943. godine [[Dragoljub Draža Mihailović|general Mihailović]] naređuje [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubi Patku]], komandantu Timočkog korpusa, da protera britanskog majora Erika Grinvuda koji hoće da vrši akcije protiv Nemaca bez njegovog dopuštenja: {{izdvojeni citat|Kod vas je tamo engleski major Grinvud sa telegrafistom. To je posledica prosjačenja materijala. Nije došao da vas pomogne u materijalu već da uništi naša sela za neku sitnu sabotažu. '''Naređujem da Grinvuda sa celom pratnjom najurite kao kučku''' po mom naređenju jer je pošao na teren bez mog odobrenja. Ponavljam najurite ga kao kučku i izvestite.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_3_42.htm</ref>|Depeša generala Mihailovića Ljubi Patku od 30. novembra 1943.}} Saveznički komandant Sredozemlja uskoro i sam uviđa da se Mihailović bavi sporednim aktivnostima, uz izbegavanje da preduzme nešto na komunikacijama vitalnim za [[Saveznici|Saveznike]] i za Nemce. Stoga je [[9. decembar|9. decembra]] [[1943]]. poslao [[Dragoljub Mihailović|Mihailoviću]] telegram kojim zahteva izvršenje specifikovanih napada na komunikacije, a koji počinje rečima: {{izdvojeni citat|Sloboda kojom se Nemci služe železničkim prugama od Grčke do Beograda za prevoz i izdržavanje trupa nepodnošljiva je.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_250.htm, Obaveštenje brigadira Armstronga od 9. decembra 1943. Draži Mihailoviću o zahtevu Komande britanskih trupa na Srednjem istoku da četnici izvrše dve sabotaže protiv Nemaca]{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd - prilog II</ref>}} === Potpisivanje ugovora o saradnji četnika i Vermahta u Srbiji (1943-1944) === {{Poseban članak|Ugovori o saradnji četnika i Vermahta}} [[Datoteka:Zone odgovornosti četnika, prema sporazumu sa Nemcima.png|thumb|Zone odgovornosti četničkih komandanata u okupiranoj Srbiji, prema sporazumu sa Nemcima 1943. [[Jevrem Simić]] i [[Nikola Kalabić]] (roze), [[Vojislav Lukačević]] (plavo), [[Ljuba Jovanović Patak]] (zeleno) i [[Mihailo Čačić]] (sivo).]] [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za Jugoistok, inicirao je pregovore koji će rezultirati potpisivanjem [[Ugovori o saradnji između JVuO i komande Jugoistoka|ugovora o zajedničkoj borbi]]. Mihailović je polovinom novembra 1943. svojim komandantima naredio da sarađuju sa Nemcima; on sam nije mogao javno da stupi u saradnju "zbog raspoloženja naroda".<ref>https://www.znaci.org/images/ktb_okw_III_6_1304.jpg KTB OKW (Kriegstagebuch des Oberkommando der Wehrmacht) - Ratni dnevnik vrhovne komande Vermahta, šesta knjiga</ref> Ugovore su to potpisivali ovlašćeni Mihailovićevi komandanti i ljudi iz vojnog rukovodstva. Prvi ugovor o saradnji potpisan je 19. 11. 1943. između [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]], komandanta Mileševskog korpusa JVuO i nemačkog komandanta Jugoistoka koga je predstavljao fon Frede, glasio je: {{Wikisource|Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.}} {{izdvojeni citat| 2) Primirje treba da bude pretpostavka za zajedničku borbu protiv komunista. 4) Obaveza Lukačevića da nijedan pripadnik njemu potčinjenih jedinica neće delovati na strani sila koje su u ratu sa Nemačkom. 5) Prepuštanje područja borbenih dejstava četničkim odredima radi samostalnog vođenja borbe, koju vodi i nemački Vermaht. 6) Uključivanje četničkih odreda prilikom većih zajedničkih operacija pod nemačko zapovedništvo. U tom periodu nemačko vodstvo izdaje borbene naloge četničkim odredima. 8) Razmena štabova za vezu. 9) Isporuke nemačke municije radi sprovođenja zajedničkih borbenih zadataka u skladu sa vojnim potrebama. 10) Sporazum se mora držati u tajnosti.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_260.htm SPORAZUM IZMEĐU KOMANDANTA JUGOISTOKA I MAJORA VOJISLAVA LUKAČEVIĆA OD 19. NOVEMBRA 1943. O SARADNJI ČETNIKA SA NEMAČKIM TRUPAMA U BORBAMA PROTIV NARODNOOSLOBODILACKE VOJSKE JUGOSLAVIJE]</ref>|Sporazum Nemaca i majora [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] (19. 11. 43.)}} 27. novembra je potpisan ugovor sa [[Nikola Kalabić|Nikolom Kalabićem]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_262.htm Sporazum od 27. novembra 1943. između pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> U narednim nedeljama ugovori su potpisani i sa drugim komandantima korpusa od operativne važnosti. Iako Mihailović lično nije potpisao ni jedan ugovor, ovim ugovorima je bio pokriven veći deo nemačke okupacione zone u Srbiji. {{izdvojeni citat|Ovaj ugovor, kao i buduće mjere, trebalo bi da se baziraju na međusobnom povjerenju i volji da se komunizam uništi, zemlja umiri a Srbiji omogući stabilna budućnost u okvirima Evrope oslobođene od komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=974&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frames no. 000969—000970: Sporazum između Krajskomandanture Zaječar i potpukovnika Ljube Jovanovića Patka o nenapadanju i saradnji u borbi protiv NOVJ (23./25. decembar 1943.)] </br> ({{jez-njem|"Diese Vereinbarung sowie die zukünftigen Massnahmen sollen getragen sein vom gegenseitigen Vertrauen und dem Willen, den Kommunismus zu vernichten, das Land zu befrieden und Serbien einer geordneten Zukunft im Rahmen eines vom Kommunismus befreiten Europas entgegenzuführen."}})</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Ljuba Jovanović Patak|Ljube Jovanovića Patka]] o borbi protiv partizana u Srbiji (decembar [[1943]]).}} Generalna tendencija priklanjanja Mihailovićevih četnikâ okupacionoj vojnoj sili bila je primijećena 28. XI 1943. i od strane njemačke Komande Jugoistoka: {{izdvojeni citat|Srbija: U oblasti Kruševca borbe između [četnika] DM i komunista. Kod četnika znaci približavanja Vermahtu, verovatno zbog nestašice municije.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&broj=639&roll=485 NARA, T313, Roll 485, frame no. 000636.] </br> ({{jez-njem|"3.) Serbien: </br> Raum Krusevac: Kampf zwischen DM u. Komm. Bei Cetniks Anzeichen für Annäherung an dt. Wehrmacht vermutl. Mun. Mangel."}})</ref>|Dnevni izveštaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 28. novembar 1943.}} 30. novembra 1943. godine i poručnik Milorad Vasić moli generala Mihailovića da mu odobri vezu sa Nijemcima, u cilju opskrbe streljivom, garantujući mu potpunu diskreciju u radu: {{izdvojeni citat|Molim da mi dozvolite da ovu priliku iskoristim i dobijem municiju i ostalo, što mi je neophodno potrebno, a da pritom čast organizacije i Vaš autoritet u narodu ne bude ničim povređen.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 11690—11691.</ref><ref>Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji (1943-1944), Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 344.</ref>}} Ugovori su bili u znatnoj meri tipizirani, nalik na sporazum između vojnog zapovednika Jugoistoka i inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića: {{izdvojeni citat|Cilj sporazuma je zajednička borba protiv komunističkih partizana, pa će stoga sve jedinice DM-četnika, potčinjene pukovniku Jevremu Simiću, biti uključene u borbu nemačke i bugarske vojske, kao i srpskih vladinih trupa, protiv komunista. U vezi s tim predviđa se uspostavljanje zajedničke obaveštajne službe kao i uzajamna podrška.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%83%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B0_%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%B8_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%BD%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_23.1.1944 Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.]</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]] (januara [[1944]]).}} Komandant Jugoistoka i [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] [[Maksimilijan fon Vajhs|fon Vajhs]] izdao je [[21. novembra]] [[1943]]. uputstvo o saradnji sa četnicima koje, između ostalog, predviđa izručenje Saveznika ("da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih"). Fon Vajhs upozorava da se "lojalna orijentacija pojedinih četničkih odreda ne sme uopštiti", jer neki još uvek izvode prepade i sabotaže, ali "propagandu protiv četničkog pokreta treba obustaviti", do daljnjeg.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm Objašnjenje komandanta Jugoistoka od 21. novembra 1943. o cilju i načinu sklapanja sporazuma sa četničkim komandantima]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/291.htm Karl Hnilicka: DAS ENDE AUF DEM BALKAN 1944/45], Musterschmidt-Verlag Göttingen, strana 268</ref> Sporazum između Vermahta i četničkog komandanta [[Mihajlo Čačić|Mihajla Čačića]], komandanta Ravaničke brigade JVuO, uključuje i hvatanje [[rudar]]a koji su pobegli u šumu, i njihovo vraćanje u [[rudnik]]e uglja.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_264.htm Sporazum komandanta Jugoistoka sa komandantom Ravaničke brigade od 14. decembra 1943. o saradnji četnika sa nemačkim trupama u borbama protiv NOVJ]</ref> Sporazum Vermahta i [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]], inspektora odreda Draže Mihailovića, predviđa da "četnici DM stavljaju na raspolaganje snagama poretka svoje podatke i svoju obaveštajnu službu" za borbu protiv partizanskog pokreta.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_267.htm Izveštaj Abver-grupe od 23. januara 1944. o sklopljenom sporazumu između vojnoupravnog komandanta Jugoistoka i inspektora četničkih jedinica u Srbiji]</ref> Sporazum Vermahta i potpukovnika Ljube Jovanovića, vođe Dražinih odreda u okrugu [[Zaječar]], četnicima omogućuje punu sloboda kretanja "danju i noću na celom području na koje se odnosi sporazum".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_266.htm Sporazum između Krajskomandanture u Zaječaru i komandanta Timočkog korpusa od 25. decembra 1943. o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> {{izdvojeni citat|Srbija i Hrvatska: kao i ranije, na ovom prostoru stoje dva suprotstavljena tabora — komunistički pod Titom i nacionalistički pod generalom Mihailovićem. Zbog brojčane premoći i veće borbene vrijednosti, komunisti su u posljednje vrijeme zadali nacionalistima niz teških udaraca. To je rezultiralo u traženju njemačke pomoći od strane nekoliko D.M.-komandanata. Već je došlo i do niza sporazuma, kojima se D.M.-jedinice obavezuju na obustavljanje neprijateljstava protiv Wehrmachta, čime im se omogućuje nesmetana borba protiv komunista.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=900&rec=311&roll=175 NARA, T-311, r. 175, s. 895: Prikaz neprijateljskog stanja u Sredozemlju od strane generalštabnog majora Varnstorfa (Warnstorff) – dodatak zabelešci sa sastanka kod načelnika štaba Grupe armija „E“ od 9. decembra 1943.] </br> ({{jez-njem|"Serbien–Kroatien: Hier stehen sich nach wie vor die nationalen Kräfte des Draca Michaylovic[sic!] und die kommunistischen Kräfte des Tito gegenüber. Infolge der zahlenmässigen und in Bezug auf die Kampfstärke starken Uberlegenheit der kommunistischen Verbände ist in der letzten Zeit DM mit seinen Kräften stark angeschlagen worden. Dies hatte zur Folge, dass verschiedene DM–Führer mit ihren Verbänden Anlehnung an die deutsche Besatzungsmacht suchten. Es sind bereits Abmachungen zu Stande gekommen, auf Grund deren DM–Verbände ihre Kampfhandlungen der deutschen Wehrmacht gegenüber einstellen und ihnen ungestörte Kampfführung den Kommunisten gegenüber zugesichert wurde."}})</ref>|Nemački prikaz stanja u Sredozemlju od 9. decembra 1943.}} Njemački opunomoćeni general u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] [[Edmund Glaise von Horstenau]] opisuje u ratnom dnevniku kontekst u kom dolazi do potpisivanja ovih ugovorâ: {{izdvojeni citat|Izgleda da je Srbija najmirnija zemlja na Balkanu, a neko reče da je ona čak i najmirnija zemlja u Evropi. Činjenica je da stanje u NDH ne može da se uporedi sa stanjem u Srbiji iako se i u Srbiji događaju neprijatne stvari... Draža Mihailović je iskoristio opšte stanje, pa su naši oblasni komandanti sklopili ugovore sa pojedinim četničkim vođama.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 412.</ref>}} I prije nego je došlo do parafiranja ugovorâ, kapetan [[Dušan Radović (četnik)|Dušan Radović]], komandant Zlatiborskog korpusa JVuO, obavijestio je 18. novembra 1943. generala Mihailovića da njemačke i bugarske okupacione trupe, uz velike poteškoće, nastoje zaustaviti ofanzivu snaga NOVJ nadomak [[Užice|Užica]], kao i da im četničke jedinice pod njegovom komandom pružaju značajnu borbenu pomoć, tj. napadaju partizane kako bi oslabili njihov pritisak na okupatora. Iz izvještaja se vidi i da je ravnogorski kapetan Milorad Mitić bio zadužen za održavanje kontakatâ s Nijemcima: {{izdvojeni citat|Noću, 17/18 ov.m-ca oko 21,30 časova, komunisti su jačim snagama napali Bugare i Nemce u Kremnima i posle osmočasovne borbe komunisti su potpuno razbili oko 1800 Bugara i 200 Nemaca... Bugari se u najvećem neredu i bez oružja povlače za Užice. Beže glavom bez obzira. Tenkove su odvukli za Užice, dok je izgleda bugarska artilerija pala u ruke partizanima. U momentu pisanja ovog izveštaja jedan izvesni deo Bugara, koji se organizovano povlači, vodi borbu sa komunistima u Biosci. Naši delovi stupili su u borbu kod Bioske iz pravca s. Kneževići. Mišljenja sam da će u toku današnjeg dana pasti i Bioska i da će komunisti navaliti za Užice. Ja gde god mogu napadaću. Stanje je vrlo ozbiljno! Kapetan Mitić, presvučen u civilno odelo, viđen je u Užicu sa Nemcima. Posle je u jednom nemačkom automobilu otišao kako kažu za Beograd kamo ga Vi šaljete radi hvatanja neke veze i sporazuma. Ova se vest širi naglo.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_34.htm Izveštaj komandanta Zlatiborskog korpusa od 18. novembra 1943. Draži Mihailoviću o borbama četnika i nemačkih i bugarskih jedinica protiv NOVJ kod Kremana]</ref>}} 14. decembra 1943, u Vrhovnu komandu JVuO stigla je depeša od majora [[Siniša Ocokoljić|Siniše Ocokoljića]] (pseudonim »Ev-Ev«), komandanta Mlavskog korpusa JVuO, kojom se kapetan Mitić još jednom imenuje osobom koja je lično involvirana u pregovore s njemačkim okupatorom: "Tufegdžić [Vojislav, komandant Cerskog korpusa JVuO — prim.] danas je doneo sledeći izveštaj: [...] 2. — Kapetan Mitić, koji je ranije u Užicu pregovarao za naš račun sa komunistima, bio je poslednjih dana na pregovorima i sa Nemcima gde je sa njima ručao u Mažestiku. Pregovore je javno sa Nemcima vršio neki kapetan Nešković, poslat od Kalabića. 3. — Nemci su povodom toga štampali letke blizu 2.000.000 primeraka sledeće sadržine: Narodni borci četnici, u radosti pozdravljam prestanak besmislenog međusobnog prolivanja krvi i zdrav razum koji je zavladao u vašim redovima. Sada možemo da se zajednički borimo protivu komunizma, tog smrtnog neprijatelja Evrope i ja vas ubrajam u nacionalne borce zato što smo i mi sami nacionalni borci. Mi ćemo udruženim silama da odbranimo Vašu lepu Otadžbinu, da je ne bi uništile komunističke bande. Primamo u svoje redove Vašu narodnu organizaciju kao čeličnu. Nije potrebno da vam ubrizgavamo narodni duh. Herojstvo je Vama u krvi i sa vama zajedno koji dobro poznajete svoju lepu zemlju poćiće nam za rukom da je oslobodimo. Stavom koga vi zauzimate osigurana je vaša budućnost. Pozdravljam vas kao svoje ratne drugove i želim vam istu vojničku sreću kao i našim vojnicima. Komandant nemačkih trupa. br. 1243. Ovaj letak Nemci su rasturili i već se pojedini primerci nalaze i kod nas. 4. — Tufegdžić javlja dalje, da je puk. Simić naveo hotimično Kalabića da se ovim vezama sa Nemcima naša organizacija kompromituje u narodu što koriste mošinovci [tj. partizani — prim.]."<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16. do 23. decembra 1943. godine]</ref> U depeši od 28. decembra 1943. poslatoj Vrhovnoj komandi JVuO od strane potpukovnika [[Petar Baćović|Petra Baćovića]], govori se o sastanku koji je [[Todor Perović]], predstavnik Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine, održao u [[Sarajevo|Sarajevu]] sa njemačkim generalom Wernerom Frommom: {{izdvojeni citat|Perović se vratio iz Sarajeva. U Sarajevu bio je kod generala Froma, komandanta pozadine celog Balkana. Između ostalog rekao mu je: »Srbi su istinski borci protivu partizana, mi Nemci cenimo borbu vaših ljudi. U tome se ističe naročito vaš kraj. Naročito cenimo saradnju majora Lukačevića. U kratko vreme prisajediniće se srpski krajevi Srbiji i u tom slučaju srpski će narod dobiti punu ekonomsku pomoć. U najkraćem roku dolazi još 12 divizija naših na teritoriju Jugoslavije radi potpunog likvidiranja partizana. Imamo jedan letak koji je izdao potpukovnik Borota za istočnu Bosnu, gde poziva narod da ga sluša kao novog komandanta, ali mi znamo da je komandant Baćović. Budite uvereni da će do proleća biti raščišćeno sa partizanima«.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]</ref>}} Iako je Draža Mihailović sugerisao svojim komandantima da »koriste jedne neprijatelje protiv drugih«,<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 1a/1, depeša br. 361.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]</ref> u praksi se ova floskula isključivo odnosila na borbu četnika protiv partizana, skupa sa okupatorima i kvislinzima. U depeši majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] (pseudonim »Sto-Sto«) od 30. januara 1944. godine, poslatoj u povodu pokušaja snagâ [[NOV i POJ]] da prodru u [[Sandžak]], general Dragoljub Mihailović otkriva što je zapravo pravi cilj četničke kolaboracije: {{izdvojeni citat|Vodite računa o Nemcima i Bugarima i iskoristite njihovu akciju protiv crvenih do krajnjih mogućnosti. Napad na [[Pljevlja|Pljevlje]] iskoristite za napad s leđa na komuniste.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} Vrlo moguće da je general Mihailović samo usvojio prijedloge koje mu je major Ostojić uputio u pismu od 6. decembra 1943. godine, gdje apostrofira sljedeće: {{izdvojeni citat|Koristeći se akcijom okupatora protiv komunista, mi ćemo verovatno u roku od mesec-dva dana opet imati situaciju u Sandžaku, Crnoj Gori, Hercegovini i Bosni u našim rukama. [...] Učeći se na sopstvenim greškama, smatram da se mora najhitnije preduzeti sledeće: 1) Stvoriti u najkraćem roku što jače pokretne borbene snage — leteće brigade i korpuse — a naročito tamo gde se za to ima mogućnosti. 2) '''Koristeći se akcijom okupatora i satelita, upotrebiti sve raspoložive snage za potpuno čišćenje od komunista svih srpskih pokrajina'''. 3) U radu pod 2) ostvariti međusobno potpomaganje iz susednih pokrajina do maksimuma.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_43.htm Pismo majora Zaharija Ostojića od 6. decembra 1943. Draži Mihailoviću o potrebi većeg angažovanja četnika s okupatorskim trupama radi sprečavanja prodora jedinica NOVJ u Srbiju]</ref>|Pismo majora Ostojića generalu Mihailoviću od 6. decembra 1943. godine}} Četničko-njemački odnosi bili su opterećeni međusobnim nepovjerenjem i sviješću o suprotstavljenosti ciljeva i interesa dviju stranâ. U telegramu koji je 29. januara [[1944]]. godine [[Joachim von Ribbentrop]], njemački ministar vanjskih poslova, uputio specijalnom opunomoćeniku za Jugoistočnu Evropu [[Hermann Neubacher|Hermannu Neubacheru]], reflektuje se jasan stav političkog i vojnog vrha u [[Berlin]]u o generalu Draži Mihailoviću, dok su podređenima date precizne smjernice za držanje prema četničkom pokretu: {{izdvojeni citat|Jedino se mogu ćuteći trpeti privremeni aranžmani nižih vojnih komandi sa Dražom Mihailovićem s ciljem suzbijanja zajedničkog neprijatelja Tita. On i njegovi ljudi ostaju i dalje, na kraju, naši neprijatelji. Zato je sada, kao i do sada, potrebno biti krajnje oprezan prema Draži Mihailoviću i njegovim četnicima, a naročito se ne sme nijednog trenutka izgubiti iz vida da će pomoć koju mu mi sada direktno ili indirektno pružamo radi vođenja borbe protiv Tita, kasnije najverovatnije biti upotrebljena protiv nas... Rat na Balkanu Nemačka je vodila zato da bi jednom zauvek uništila srpsko žarište nemira... Mi nemamo, otud, nikakvog interesa da ponovo razbuktavamo velikosrpski duh.<ref>Akten zur deutschen auswartigen Politik — ADAP/E/VII, s. 374–375.</ref><ref>Vasa Kazimirović, NDH u svetlosti dokumenata, Nova knjiga/Narodna knjiga, Beograd, 1987, str. 169.</ref><ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005. str. 20.</ref>}} Izveštaje o sklapanju ugovora četnika sa Wehrmachtom presrele su i dešifrovale savezničke obaveštajne službe, što je imalo bitnu ulogu u konačnom opredeljivanju [[Čerčil]]a za Tita, a protiv Mihailovića.<ref>Cripps, John (2001). "Mihailović or Tito? How the Codebreakers Helped Churchill Choose". {{ISBN|0593 049101}}</ref> No, Nemci nisu bili zadovoljni primenom nekih sporazuma, jer je uprkos njima dolazilo do incidenata, odnosno diverzija i napada na pripadnike [[Srpska Državna Straža|Srpske Državne Straže]] od strane četnika, usled čega je general [[Hans Felber]] pokrenuo nekoliko hapšenja i racija protiv četnika počev od februara [[1944]]. === Borbe pod nemačkom komandom (1943) === {{main|Operacija Kugelblic}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Herzegovina in 1943.jpg|minijatura|Četnici i Nemci u Hercegovini 1943.]] [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 101I-005-0018-07, Jugoslawien, Polizeieinsatz mit Spähpanzer.jpg|thumb|Nemačka lokalna milicija sa italijanskim bornim kolima (izvor: ''Bundesarchiv'', [[1943]]).]] {{izdvojeni citat|„Borbeno sadejstvo sa četničkim grupama duž glavne saobraćajnice [[Bihać]] — [[Gračac]] — [[Knin]] — [[Drniš]] — [[Šibenik]] sastoji se u tome što su četnici okupljeni u posebnim uporištima uz oslonac na nemačke trupe. Četničke vođe primaju naloge i uputstva o vršenju zadataka obezbeđenja i izviđanja od zapovednika nemačkih uporišta.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=346&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Kampfgemeinschaften mit Cetnikgruppen bestehen entlang der Hauptversorgungsstrasse Bihac – Gracac – Knin – Drnis – Sibenik derart, dass die Cetniks in besonderen Stützpunkten in Anlehnung an deutsche Truppen zusammengefasst sind. Die Cetnikführer erhalten Aufträge und Weisungen für Sicherungs– und Aufklärungsaufgaben durch deutsche Stützpunktführer."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u NDH]</ref>|Njemački izveštaj o saradnji sa četnicima protiv partizana u Dalmaciji i Bosni (19. novembar [[1943]]).}} Kratko po zauzimanju italijanske okupacione zone od strane njemačkih trupâ, četnici s teritorije [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] stupaju u borbeno savezništvo sa njima. Kako javlja obavještajno odjeljenje [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], u blizini [[Plitvička Jezera (općina)|Plitvičkih Jezera]] došlo je krajem septembra 1943. godine do prvog krupnijeg angažiranja lokalnih četničkih jedinicâ na njemačkoj strani. Ovom prilikom su četnici nanijeli partizanima ozbiljne gubitke: {{izdvojeni citat|Agent za vezu javlja o izviđanju od 27. IX: Jaka skupina lojalnih četnika s njemačkom opremom provalila je 20. septembra na područje [[Korenica|Korenice]], [[Prijeboj (Plitvička jezera)|Prijeboj]]a (16 km zap. od [[Bihać]]a), Babinog Potoka (28 km z. od Bihaća), [[Krbavica|Krbavice]] (23 km jz. do Bihaća), te uništila sve komunističke prometne veze. Četnici su nanijeli velike gubitke komunistima kod Mirić Štropine (3 sjz. od Prijeboja), 350 mrtvih.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=196&broj=390 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457118.] <br /> ({{jez-njem|"29.9. V–Mann meldet Beobachtung vom 27.9.: </br> Starke Gruppe loyaler Cetniks mit deutscher Ausrüstung an 20.9. in Raum Korenica (1558), Prijeboj (16 W), Babin Potok (28 W), Krbavica (23 SW), alles Bihac, eingebrochen und haben alle Verkehrsverbindungen der Kommunisten vernichtet. Cetniks haben bei Miric Stropina (3 NW Prijeboj) den Kommunisten große Verluste, 350 Tote, beigebracht."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 3. oktobar 1943.}} U izvorima njemačke provenijencije iz ovog perioda navodi se da su četničke jedinice asistirale okupatoru i pri izbacivanju partizana iz [[Bosansko Grahovo|Bosanskog Grahova]]: {{izdvojeni citat|Četnici na putu za snabdijevanje Gospić — Gračac, Knin — Vrlika i Knin — Drniš, i pored oprečnih poruka DM-u, nikad ne pokazuju neprijateljstvo; naprotiv, dobro su sarađivali sa 114. lovačkom divizijom u zasjedama i [zajedno] zauzeli Bos. Grahovo.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=98&rec=314&roll=560 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000093.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Lagebericht vom 27.9. bis 27.10.1943. </br> Die Cetniks an den Nachschubstrassen Gospic – Gracac, Knin – Vrlika und Knin – Drnis sind bisher trotz abweichender Meldungen an DM. nirgends feindselig aufgetreten, haben vielmehr in Hinterhalten mit der 114.Jäg.Div. gut zusammengearbeitet und Bos.Grahovo genommen."}})</ref>|Obavještajno odjeljenje [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], izvještaj za period od 27. septembra do 27. oktobra 1943.}} U naređenju poslatom 23. oktobra 1943. iz [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] Wehrmachta, koja je bila smještena na teritoriji kvislinške NDH, navodi se sljedeće: {{izdvojeni citat|Od 1. novembra 1943. svi pripadnici domaćih jedinica (četnici, ustaše i hrvatska žandarmerija) moraju biti u posjedu njemačkih propusnicâ.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=315&roll=1295&broj=606 NARA, T315, Roll 1295, frame no. 000600.] <br /> ({{jez-njem|"Ab 1.11.43 müssen sämtliche Cetnik–, Ustascha–, und kroatische Gendarmerie–Angehörige im Besitz von Ausweisen der Abteilung Ic sein."}})</ref>|Divizijska naredba br. 122 od 23. X 1943. godine}} U jednoj procjeni stanja snabdijevanja, poslatoj 25. oktobra 1943. štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]] iz 114. divizije, razmotreni su modaliteti „skladištenja zalihâ [hrane] tokom zime i opskrbe za 9.500 četnika, ustaša, zarobljenika i civilnog stanovništva“, i data je projekcija da bi tovarni prostor zapremine 12 [[Tona|tona]] bio dovoljan za podmirenje dnevnih potrebâ ove grupe („9.500 ustaša, četnika, itd.“).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1362&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 001356—001357.] <br /> ({{jez-njem|"Anlage 1 zur Beurteilung der Versorgungslage vom 25. Oktober 1943. </br> a.) Berücksichtigung der Winterbevorratung und Versorgung der 9500 Cetniks, Ustaschen, Gefangenen und Zivilbevölkerung; </br> Dabei ist die Versorgung der 9.500 Ustaschen, Cetniks usw. im hiesigen Raum nicht in Rechnung gestellt. Es würden also hierfür noch täglich 12 to Laderaum möglich sein."}})</ref> Takođe, u naredbi o snabdijevanju iz 114. divizije Wehrmachta s početka decembra 1943. godine, precizno je određeno dnevno sljedovanje četničkih jedinicâ u zoni odgovornosti divizije (najvjerovatnije je riječ o [[Dinarska divizija JVuO|Dinarskoj diviziji JVuO]] pod [[Momčilo Đujić|Đujićevom]] komandom): {{izdvojeni citat|Od sada se četnicima izdaje sljedovanje koje se sastoji od: </br> 1 porcija hljeba; 1 porcija povrća; 1 porcija namaza (mast ili marmelada); 1 porcija soli; 2 porcije napitka; 1 porcija duhana.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=822&rec=315&roll=1295 NARA, T315, Roll 1295, frames no. 000815—000816.] <br /> ({{jez-njem|"Verpflegung der Cetniks: </br> Als Verpflegung für Cetniks sind ab sofort nur folgende Portionen auszugeben bezw. zu empfangen: </br> 1 Brotportion, </br> 1 Gemüseportion, </br> 1 Brotaufstrichportion (Fett oder Marmelade), </br> 1 Salzportion, </br> 2 Getränkeportionen, </br> 1 Tabakportion."}})</ref>|Posebna direktiva za snabdijevanje br. 65/43 (2.12.43)}} {{izdvojeni citat|Četnici dobijaju snabdijevanje u skladu sa listama imena koje se stalno kontrolišu; municija za pješadijsko naoružanje se izdaje povremeno, uz strogu kontrolu potrošnje; svaki četnik nosi zvaničnu iskaznicu – oni bez iskaznice se hapse i razoružavaju.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=342&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000338.] ({{jez-njem|"Die Division gewährt den nach eigenen Wünschen beweglich und abseits ihrer Wohnorte eingesetzten Cetniks Verpflegungszuschüsse. Der Verpflegungsempfang wird nach namentlichen Listen getätigt, die Verteilung wird überwacht. Nach den gleichen Richtlinien werden von Zeit zu Zeit Gewehr– und MG–Munition im Rahmen des nachgewiesenen Verschusses ausgegeben. Der Verbrauch wird nach der jeweiligen Lage auch einigermassen genau überprüft. Jeder Cetnik muss einen namentlichen Ausweis mit der Nummer seiner Handwaffe (Gewehr– oder Pistolen–Nr.), der Unterschrift des zuständigen Kommandanten und des Ic der Division versehen, besitzen. Ohne Ausweis angetroffene Cetniks werden im Einvernehmen mit den Cetnik–Führern festgenommen und entwaffnet."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima (5. novembar 1943).}} U izvještaju [[114. lovačka divizija|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. detaljno se opisuje saradnja jedinica [[Wehrmacht]]a sa snagama pod komandom vojvodâ [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]], [[Mane Rokvić|Maneta Rokvića]] i [[Radomira Ðekića Ðeda]]. Njemački oficiri zaključuju da okupator ima veliku korist od četnika: {{izdvojeni citat|Četnički vojvoda Mane Rokvić može se opisati kao apsolutno pouzdan. Već je pružio vrijedne usluge u oblasti [[Bosanski Petrovac|Bos. Petrovca]] gdje je bio raspoređen u prethodnici tokom čitavog napredovanja divizije, svuda uspostavljajući kontakt sa lokalnim četničkim jedinicama i značajno doprinoseći uspostavljanju povjerenja civilnog stanovništva u njemački Vermaht. Njegove mjere za održavanje discipline među četnicima i njegov oštar obračun sa sumnjivim [licima] i banditima dobro su poznati. [...] Iako se Đujić ne može smatrati potpuno pouzdanim, njegova podrška u borbi protiv komunizma trenutno je dragocjena. Divizija će učiniti sve što je u njenoj moći da ga u javnosti prikaže toliko pronjemački nastrojenim kako bi njegov povratak u neprijateljski tabor jednog dana bio onemogućen. [...] Četnički vojvoda Ðedo potiče iz Crne Gore i pristalica je pokreta Koste Pećanca, koji je, na osnovu prethodnog iskustva, održavao jasnu distancu od pokreta DM. Ðedo ostavlja veoma dobar lični utisak, izrazito je drzak [u borbi] protiv bandita i sumnjivih, i jasno je naklonjen njemačkom Vermahtu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=341&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000337—000341.] </br> ({{jez-njem|"Der Cetnik–Vojvode Mane Rockvic [sic!] ist als unbedingt zuverlässig zu bezeichnen. Er hat bereits im Raum Bos. Petrovac wertvolle Dienst geleistet und war auch während des ganzen Vormarsches der Division bei der Spitze eingesetzt, stellte überall die Verbindung mit den örtlichen Cetnik–Einheiten her und hat in starken Masse für die Begründung des Vertrauens der Zivilbevölkerung zur deutschen Wehrmacht beigetragen. Seine Massnahmen zur Erhaltung der Disziplin unter den Cetniks, sein scharfes Durchgreifen gegen Verdächtige und Banditen, sind bekannt. </br> Wenn auch Djujic als nicht voll zuverlässig angesehen werden kann, so ist aber seine Unterstützung im Kampf gegen den Kommunismus z.Zt. wertvoll. Seitens der Division wird alles versucht werden, um ihm in der Öffentlichkeit soweit als deutschfreundlich herauszustellen, dass ihm eines Tages der Rückzug in das feindliche Lager unmöglich gemacht wird. </br> Der Cetnik–Vojvode Dzedo stammt aus Montenegro, ist Anhänger Richtung Kosta Pecanac, die nach bisherigen Erfahrungen klaren Abstand zur D.M.–Bewegung gehalten hat. Dzedo macht persönlich einen sehr guten Eindruck, ist ein ausgesprochener Draufgänger gegen Banditen wie Verdächtige und der Deutschen Wehrmacht eindeutig zugeneigt."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima od 5. novembra 1943.}} {{izdvojeni citat|Glavna komanda predlaže stvaranje oficirske ispostave pri štabu XV brd. korpusa za nadzor i vođenje četničkih grupâ koje se koriste za zaštitu cesta za snabdijevanje, željezničkih pruga i važnijih ratnih pogona.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=554&broj=90 NARA, T314, Roll 554, frame no. 000084.] </br> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. beantragt Schaffung einer Offz.–Planstelle beim Stab XV.Geb.A.K. zur Überwachung und Anleitung der Cetnikverbände, die zur Sicherung von Nachschubstrassen, Eisenbahnen und kriegswichtiger Anlagen eingesetzt sind."}})</ref>}} Jedan od četničkih komandanata koji se dosljedno isticao kontinuiranom kolaboracijom sa njemačkim okupatorom bio je vojvoda [[Uroš Drenović]]. Nadležni okupacioni organi bili su zadovoljni ostvarenim stepenom saradnje s Drenovićem, što se vidi i iz izvještaja XV brdskog armijskog korpusa od 26. XI 1943, u kom se pohvaljuje njegovo „lojalno držanje“: {{izdvojeni citat|Predmet: </br> Nemačka komanda za vezu kod četničkog vođe Drenovića: </br> Četnička grupa Drenović z. i j-z od Banje Luke od jedno 1500 ljudi ima već godinu i po prema nemačkom Vermahtu i prema hrvatskoj državi lojalno držanje, i naše izviđačke i bezbednosne akcije korisno podržava. U nekim slučajeva bili su podržani sa nešto municije. Hrvatska vlada razmatrala je ideju da dovede Drenovića u Sabor za predstavnika svih pravoslavnih. Komanda Kirhner (puk Brandenburg) poslala je u dogovoru sa obaveštajnim odeljenjem [korpusa] Drenoviću komandu za vezu, i postigla je značajne rezultate u pogledu specijalnih misija.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=560&broj=390 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000384.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. XV G.A.K, Abt.Ic, Betr.: Dtsch.Verb.Kdo. bei Cetnikführer Drenovic. An Pz.A.O.K.2.Ic/AO, 26.11.43: Die Cetnikgruppe Drenovic w. u. sw. Banja Luka mit etwa 1500 Mann hat seit über 1 1/2 Jahre der deutschen Wehmacht und dem kroat. Staat gegenüber eine loyale Haltung eingenommen und die eigene Aufklärung und Sicherung stets wertvoll unterstützt. In einzelnen Fällen wurde sie mit Inf.Mun. unterstützt. Die kroatische Regierung hat die Berufung des Drenovic in den Sabor (Landtag) als Vertreter aller Pravoslaven erwogen. Das Kdo. Kirchner (Rgt.Brandenburg) hat im Einvernehmen mit der Abt.Ic für seine Zwecke ein Verbindungs–Kommando zu Drenovic entsandt und in kürzester Zeit wertvolle Ergebnisse im Sinne des Sonder–Auftrages erzielt."}})</ref>|Komanda 15. brd. korpusa, Obaveštajno odeljenje, za obav. odeljenje komande 2. okl. armije, 26.11.43.}} Četnički su odredi na teritoriji marionetske NDH pružali veoma značajnu potporu njemačkim vlastima, bez koje ove ne bi uspjele efikasno održavati okupacioni sistem. U izvještaju [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] [[Wehrmacht]]a iz prve nedjelje decembra 1943. provijava upravo ovakvo gledište; istaknuto je, pak, da bi četnike trebalo (zbog „ispadâ prema hrvatskom stanovništvu“) ograničiti „na rad u srpskim selima“: {{izdvojeni citat|Budući da vlastite snage i ustaše nisu dovoljne da same umire i osiguraju golemo područje, divizija se ne može odreći suradnje četnika. Trenutačno, drugačije rješenje ne bi bilo moguće zbog nedostatka dodatnih snaga. No, ne zanemaruje se da se suradnja s četnicima ne čini dugoročno održivom zbog njihovih političkih ciljeva. Stoga će se i dalje jačati utjecaj ustaša, a time i hrvatske države, kako bi se postupno udaljili od četničkih snaga i deportirali oni [četnici] koji nisu mještani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=788&rec=314&roll=555 NARA, T314, Roll 555, frames no. 000782—000783.] <br /> ({{jez-njem|"Da die eigene Kräfte und die Ustascha allein zur Befriedung und Sicherung des weiten Raumes nicht ausreichen, kann auf eine Mitarbeit der Cetniks noch nicht verzichtet werden. Im Augenblick wäre eine Lösung von ihnen mangels anderer Kräfte nicht möglich. Es wird jedoch nicht verkannt, dass auf die Dauer eine Zusammenarbeit mit den Cetniks auf Grund ihrer politischen Zielsetzung nicht tragbar orscheint. Es wird daher der Einfluss der Ustascha und damit des kroatischen Staates weiterhin gestärkt werden, um allmählich von den Cetnik–Verbänden abrücken zu können, die nicht ortsansässigen abzuschieben. Der Anfang hierzu ist gemacht. Um die Unzuträglichkeiten zu beenden, die sich daraus ergeben, dass in rein kroatischen Gegenden die eingesetaten Cetnik–Verbände die Bevölkerung belästigen und auch ausplündern, ist in Durchführung, sie aus diesen Gebieten herauszuziehen und nur noch in Orten mit pravoslavischer Bevölkerung zu Sicherungszwecken einzusetzen."}})</ref>|Procjena situacije 264. pješadijske divizije (7.12.43)}} Komanda Jugoistoka je istog dana izvijestila Vrhovnu komandu njemačkog Wehrmachta o sadjejstvu [[114. lovačka divizija (Nemačka)|114. lovačke divizije]] i četnika u borbi protiv snaga [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]: {{izdvojeni citat|114. lovačka divizija: čišćenje prostora oko [[Vrlika|Vrlike]] u saradnji sa četnicima završeno; neprijatelj je izgubio 22 mrtva i 20 zarobljenih; veliki plen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=78&broj=89&roll=331 NARA, T78, Roll 331, frame no. 6287993.] <br /> ({{jez-njem|"114. JG. DIV: SAEUBERUNG IN RAUMES VRLIKA IM ZUSAMMENWIRKEN MIT CETNIKS NACH WEITEREN 22 FEINDTOTEN U. 20 GEFANGENEN BEI EINBRINGUNG GROESSERER BEUTE ABGESCHLOSSEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 6. decembra 1943 (7. decembar 1943.).}} === Borbe pod njemačkom komandom u Crnoj Gori (1943-1944) === {{main|Operacija Frühlingserwachen (1944)}} [[File:Collaborationist Jakov Jovović with Germans on Cetinje.jpg|thumb|Četnički komandant [[Jakov Jovović]] sa svojim saborcima i Nemcima na [[Cetinje|Cetinju]], jesen 1943.]] Od 17. do 24. oktobra [[1943]]. godine, njemačke okupacione snage su organizovale [[Operacija Balkanski klanac|operaciju Balkanski klanac]] (njem. ''Balkanschlucht''). Osnovni cilj operacije je bio likvidacija snagâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] i [[Divizija Garibaldi|Italijana]] koji su prešli na stranu partizana u Crnoj Gori, kao i ovladavanje [[Jadransko more|jadranskim]] zaleđem. Pored sopstvenih snaga, njemački okupator je za ovu priliku angažovao dva italijanska fašistička puka (oko devet bataljona), čiji su štabovi bili u [[Bar]]u i [[Podgorica|Podgorici]], kao i muslimansku fašističku miliciju i ostatke četnika Draže Mihailovića.<ref>https://www.znaci.org/00001/151_5.pdf</ref> Dakle, pored dvije divizije [[Wehrmacht]]a, u operaciji je učestvovalo i oko 5.000 [[Balli Kombëtar|balista]], talijanskih fašista i četnika.<ref>https://www.znaci.org/00001/33_9.pdf</ref> U depeši Vrhovnoj komandi JVuO od 20. oktobra 1943,<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, Knjiga predatih depeša CG—3, Depeša br. 211.</ref><ref>Др Радоје Пајовић, Контрареволуција у Црној Гори: Четнички и федералистички покрет 1941—1945, Обод, Цетиње, 1977, стр. 408.</ref> delegat VK JVuO u Crnoj Gori i [[Sandžak]]u major [[Rudolf Perhinek]] piše o učešću crnogorskih četnika na strani okupatora u ovoj [[Sile Osovine|osovinskoj]] operaciji: {{izdvojeni citat|Žalosno ali tačno. Da nisu Nemci angažovali ovolike snage, nas ovde više ne bi bilo, jer se više niko nije hteo boriti, već samo begati, ali nije se više imalo kud... Mi se izvlačimo i gledamo da smo pozadi njih, da bi iskoristili njihovu borbu sa komunistima i uništavanje istih.}} Informacija o potpunoj potčinjenosti četničkih jedinica u okupiranoj Crnoj Gori njemačkim vlastima, kao i tijesnim vezama sa kvislinškom ''Narodnom upravom'' koju je okupator formirao, Draži Mihailoviću je bila dostavljena 1. decembra 1943. godine iz štaba majora [[Petar Baćović|Petra Baćovića]] (pseudonim »Nav-Nav«): {{izdvojeni citat|Nemci daju oružje i odelo s a s d j k a c a m a [nedešifrovana riječ; moguće "žandarmima" — prim.] i nešto plate. Milicija će biti formirana kao prava vojska. Za komandanta cetinjskog bataljona major Zdravko Kasalović. Za nikšićki bataljon Boško Pavić, a mene su naimenovali za komandanta žandarmerijskog bataljona za srez šavnički. Pojava Narodne uprave i svega ovoga što se sada stvara, nije izraz želje niti naroda niti naša, već je ovo nužno zlo, između dva zla, jer drugog izlaza nema. Mi nismo u stanju samo pomoću naroda da ma šta učinimo bez pomoći Nemaca.<ref>AVII, kut. 276, reg. br. 7/1-35.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 47, str. 89.</ref>}} [[Ljubomir Lazarević]], inženjer iz [[Kolašin]]a (pseudonim »Bene«), 28. januara 1944. godine obavještava Dražu Mihailovića da četnici u Crnoj Gori sarađuju sa njemačkim okupacionim vlastima u svakom obliku: {{izdvojeni citat|Svi komandanti u Crnoj Gori primili su saradnju sa Nemcima, potpisali obavezu a sa ostatcima vojske nalaze se u žici, ili u neposrednoj blizini nje. Nema ni jedne grupe u šumi koja bi pretstavljala našu borbu, oko koje bi se moglo okupljati. Vukadinović isto tako nalazi se u Podgorici ili u okolini. Nagovešteni dolazak Srbijanske vojske pozdravljen je burno svuda, ali dolazak Ljotićevaca učinio je Ljotićevce vrlo aktivnim i prete da ko god ne bude s njima, on je komunista. Po varošima teško će se iko održati jer ta formula svakoga će staviti pod udar okupatora kao komunistu. Ovaka saradnja sa njima je nemoguća, jer ovi traže prilazak njima, ne saradnju. Po selima Crne Gore gospodare komunisti. Naše akcije vrše se samo u cilju osiguranja ili odbrane nemačkih kolona. Nemačke snage na ovom terenu vrlo su male i nesposobne za ma kakvu širu akciju. Do sada nema ni izgleda na akciju. Svako dalje čekanje, pogoršava našu situaciju. Narod gubi veru u našu dobru volju i našu sposobnost.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} [[File:Chetniks and Germans in Podgorica 1944.jpg|thumb|Četnički komandanti i njemački okupatori u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. [[Đorđije Lašić]] (prvi zdesna), šef njemačke uprave za Crnu Goru pukovnik Hajnke (treći zdesna) i Jakov Jovović (drugi slijeva) u [[Podgorica|Podgorici]], proljeće 1944.]] Krajem februara i početkom marta 1944. godine, u tzv. [[staroj Crnoj Gori]] (preciznije u [[Katunska nahija|Katunskoj nahiji]]) organizovana je [[Operacija Bura (1944)|operacija »Bura«]]. Specifičnost ove operacije ogleda se u činjenici da su za njeno izvođenje većinu ljudstva obezbijedili četnici, dok su oficiri iz Feldkomandanture na [[Cetinje|Cetinju]] i komandant mjesta [[Podgorica|Podgorice]] rukovodili borbenim djejstvima: {{izdvojeni citat|1.) Sumarni i iskustveni izveštaj: Operacija »Bora« od 27. 2. do 3. 3. 44. Sprovedena je četnička operacija »Bora«, pod nemačkom komandom, radi čišćenja rejona Danilovgrad — Čevo — Cetinje — Podgorica. 2.) Jedinice koje su učestvovale: 4000 ljudi nacionalne žandarmerije, milicije, 215. abver-trup, jedna brdska baterija iz ratnog plena, lovačko poterno odeljenje 181. peš. div. [...] 5.) Sprovođenje: U delom. oštrim borbama, kolone, koje su nastupale od i,, ji., i j., polako su osvajale teren. 29. 2. zauzeto je Čevo. Neprijatelj (jačine 250 ljudi) izvukao se prema sz. Posle odlaska nemačkih snaga i započinjanja neprij. protivnapada, četnici su se delom, u paničnom strahu, povukli na svoje polazne položaje. Neprijatelj je ponovo zauzeo teren očišćen operacijom. 6.) Gubici neprijatelja: 32 mrtva, 68 ranjenih, 23 zarobljena. Plen: 2 p. mitr., 1 mitr., 15 pušaka, 1 radio-stanica, propagandni materijal i hrana. Sopstveni gubici: 20 mrtvih, 31 ranjen, 46 nestalih. 7.) Iskustva: a) Građanska zaštita, usled nedovoljne opremljenosti i slabog borbenog morala, nije pogodna za izvršavanje borbenih zadataka; žandari, milicija, četnici, uz učešće nemačkih trupa, podesni za borbene zadatke i zadatke osiguranja... e) Prilikom sličnih operacija preduslovi za uspeh su učešće nemačkih trupa, podrška teškim naoružanjem i veza do pojedinih borbenih grupa.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_30.htm Izveštaj Komande 21. brdskog armijskog korpusa od 9. marta 1944. Komandi 2. oklopne armije o zajedničkoj nemačko-četničkoj operaciji »Bora« protiv jedinica 2. korpusa NOVJ na prostoru Danilovgrad — Cetinje — Podgorica]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&broj=72&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000065.]</ref>|Izvještaj komande 21. brdskog korpusa o rezultatima operacije »Bura« od 9. marta 1944. godine}} [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. nemački korpus]] u Crnoj Gori pokrenuo je [[10. april]]a [[1944]]. [[Operacija "Frilingservahen" (april-maj 1944)|operaciju "Frilingservahen"]], uz masovno učešće četnika. Operacija je pripremljena u saradnji sa [[Pavle Đurišić|Pavlom Đurišićem]] i započeta tako što su četnici zajedno sa Nemcima iz nemačkih garnizona napali na slobodnu teritoriju. Plan napada je bio sledeći: {{izdvojeni citat|'''Đurišićeve snage''': Prva borbena grupa, 700 ljudi, iz si. pravca preko rejona 5 km j. Bijelo Polje za Mojkovac. Druga borbena grupa, 1200 ljudi, pod komandom Đurišićevog Operativnog štaba, od Brodareva preko Šahovića za Mojkovac — Kolašin. Treća borbena grupa, 1000 ljudi, od sredine puta Pljevlja — Prijepolje pravcem Mojkovac. Četvrta borbena grupa, 1500 ljudi, od Pljevalja pravcem Mojkovac. Mojkovac treba da bude dostignut za 2 dana. Posle toga skretanje glavnine u rejon z. Tara — sz. Kolašin — Mojkovac. '''Nemačke snage''': 1 ojač. mot. č. prodire od Brodareva do Bijelog Polja. 1 ojač. mot. č. od Pljevalja do prelaza preko Tare 22 jjz. Pljevlja. Bat. [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]], 600 ljudi, sledi nemačke snage za Bijelo Polje, onda skreće za Mojkovac. Milicija iz Brodareva, 700 ljudi, čisti svoj rejon i prodire od Brodareva ka jjz. Početak napada: 10. 4. 44. [[181. pešadijska divizija (Nemačka)|181. peš. div.]] obezbediće odgovarajuće informisanje četničke Grupe "Jug" (major Lašić i Bukatonović [pogreška; vjerovatno je u pitanju major [[Savo Vukadinović]] — prim.] u Podgorici) kao i Grupe "Nikšić".<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=364&rec=314&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000357.]</ref><ref>Obaveštenje Komande 21. brdskog korpusa Komandi 181. brdske divizije od 08.04.1944., Vojnoistorijski institut, NAV--T-314, r. 663, s. 357.</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u NDH (1944) === [[File:August Šmidhuber, komandant 7. SS divizije, Todor Perović, lekar Trebinjskog korpusa i kapetan Milorad Vidačić, komandant Trebinjskog korpusa JVuO.jpg|thumb|Žena u crnini moli za milost Milorada Vidačića, komandanta Trebinjskog korpusa JVuO. Prisutni su još [[August Schmidhuber]], komandant 2. puka [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS divizije]] (prvi lijevo), Todor Perović, predstavnik četničke komande istočne Bosne i Hercegovine (drugi lijevo) i neimenovani oficir [[Schutzstaffel|SS]]-a. Fotografija je nastala tokom njemačke [[Operacija Gama|operacije Gama]] protiv partizana u [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]] (ljeto/jesen 1943. godine).<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2015/08/bk0034.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0034 | Photo | SS-Freiwilligen-Gebirgs-Division "Prinz Eugen"]</ref>]] Kolaboracija četnika u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] sa njemačkim okupacionim snagama postala je intenzivnija tokom zime 1943-1944, makar u slučaju hrvatskih kvislinških snaga i četnika bila pod neprestanom tenzijom. Podaci navedeni u izvještaju generala [[Edmund Glaise von Horstenau|Glaisea von Horstenaua]] od 26. februara 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=236&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000236.]</ref> zasnovani na službenim podacima NDH otkrivaju opseg kolaboracije: 11. februara bilo je na teritoriju NDH trideset i pet posebno imenovanih četničkih grupa sa procijenjenih 23.300 ljudi pod oružjem. Neke manje jedinice su brojale od 200 do 400 pripadnika, dok su ostale, poput [[Momčilo Đujić|Đujić]]eve grupe, imale i do 2.500 vojnika i oficira. Od toga je s Nijemcima i vlastima NDH kolaboriralo devetnaest grupa (ukupno 17.500 ljudi); šesnaest ostalih grupa s oko 5.800 ljudi ubrajane su u pobunjene četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=237&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000237—000240.]</ref> S iznimkom odreda vojvode [[Uroš Drenović|Uroša Drenovića]] u sjeverozapadnoj Bosni (oko 400 ljudi), kojeg su vlasti NDH smatrale potpuno lojalnim, za sve druge četničke kolaborirajuće grupe ustaške su vlasti držale da se prema Nijemcima odnose osobito prijateljski kako bi od njih izvukle što više oružja i municije, dok se istovremeno drže neprijateljski prema NDH.<ref>[https://znaci.org/00001/40_64.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje KOLABORACIJA IZVAN SRBIJE DO OKTOBRA 1944.]</ref> Iako se vojvoda [[Radivoje Kerović]], komandant [[Majevica|majevičkih]] četnika, u Horstenauovom izvještaju ubraja među »pobunjene četnike« (i to kao prvi na spisku, dok se za njegov odred tvrdi da ima 1000 ljudi, tj. da je najbrojniji), u dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 18. februar 1944. godine njegova lojalnost uopšte nije dovedena u pitanje: {{izdvojeni citat|Upit kod [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]] u vezi snabdijevanja municijom Kerovića koji se smatra lojalnim, i 200 ljudi zelenog kadra, koji se bore protiv crvenih zapadno od [[Koviljača|Koviljače]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=17&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000013.] <br /> ({{jez-njem|"Beim Pz.AOK. 2 wird angefragt, ob Bedenken bestehen gegen Unterstützung mit Munition der im Raume westlich Koviljaca stehenden Cetniks des Kerovic, die als loyal angesehen werden und 200 Mann des sog. "Grünen Kaders" in Kampf gegen die Roten."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnog zapovjednika Jugoistoka (18. februar 1944.)}} Od 23. do 25. januara 1944. godine, na području između [[Knin]]a i [[Kistanje|Kistanja]] organizovana je [[Operacija Frühlingswetter|operacija »Frühlingsgewitter«]]. Vodeći borbe protiv jedinicâ iz sastava [[19. sjevernodalmatinska divizija NOVJ|19. divizije NOVJ]], operaciju su izveli dijelovi [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] Wehrmachta, zatim 92. motorizovani grenadirski puk i 3. bataljon 98. brdskog lovačkog puka [[1. brdska divizija (Njemačka)|1. brdske divizije]]. Njemačkom okupatoru pridružile su se snage lokalnih četnikâ, najvjerovatnije iz [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]]. U izvještaju 264. pješadijske divizije od 25. januara 1944, poslatom Komandi [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|15. brdskog armijskog korpusa]], njemačkim gubicima tokom operacije pribrojani su oni iz četničkih redovâ: {{izdvojeni citat| Sumarni izveštaj »Frilingsgeviter«: 1.) Delimičan ogorčeni otpor neprijatelja kod Ervenika, Bratiškovaca, Kistanja, Radučića slomljen je energičnim zahvatom. Banditi iznenađeni prodorom 92. gren. p. (mot.) od sz. prema Kistanju. 2.) Gubici: A.) sopstveni: 1 poginuo, 3 ranjena, 1 četnik poginuo. B.) neprijatelj: 66 poginulih izbrojano, procenjuje se daljih 60 do 70 poginulih i ranjenih. 35 zarobljenika u eng. uniformama iz Štaba 19. dalm. div. i 5. brig. C.) Zaplenjeno: 1 mitr., 3 puš. mitr., 42 autom., 2 pt puške, 1 l. minob., 1 telefon, 46 karab., 30 eng. mina, 10.000 metaka peš. mun., 60 kom. mina za 1. minob., 3 engl. bicikla.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_21.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 25. januara 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o sopstvenim i neprijateljskim gubicima u operaciji »Frilingsgeviter« na prostoru Knin — Kistanje]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=293&rec=314&roll=561 NARA, T314, Roll 561, frame no. 000287.] <br /> ({{jez-njem|"ABSCHLUSSMELDUNG ”FRUEHLINGSGEWITTER”: </br> 1.) TEILWEISE HEFTIGER FEINDWIDERSTAND BEI ERVENIK, BRATISKOVCI, KISTANJE, RADUCIC WURDE IM ENERGISCHEN ZUGREIFEN GEBROCHEN. BANDITEN DURCH EINBRUCH GREN. RGT. (MOT) 92 VON NW NACH KISTANJE UEBERRASCHT. </br> 2.) VERLUSTE: </br> A.) EIGENE: 1 TOTER, 3 VERWUNDETE, 1 CETNIK TOT. </br> B.) FEIND: 66 GEZAEHLTE TOTE, 60 BIS 70 WEITERE TOTE UND VERWUNDETE GESCHAETZT. 35 GEFANGENE IN ENGL. UNIFORM VON STAB 19. DALM. DIV. UND ROEM. 5. BRIG. </br> C.) BEUTE: 1 S.MG., 3 LE. MG., 42 MP., 2 PZ. BUECHSEN, 1 LE. GR. W., 1 FERNSCHRECHGERAET, 46 KARAB., 30 ENGL. MINEN, 10000 SCHUSS INF. MUN., 60 SCHUSS LE. GR.W. MUN., 3 ENGL. FAHRRAEDER."}})</ref>}} [[File:Hercegovački četnici i njemački vojnici s narodnim herojem Miletom Okiljevićem uoči njegovog strijeljanja juna 1944.jpg|thumb|Pripadnici [[369. legionarska divizija|369. „Vražje“ divizije]] i četnici Gatačke brigade Nevesinjskog korpusa JVuO sa vezanim [[Miletom Okiljevićem]], zamjenikom političkog komesara II čete I bataljona XI hercegovačke brigade, zarobljenim u borbama za Gat 15. maja 1944. godine (istog mjeseca je i strijeljan). Okiljević je proglašen 1951. godine za [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnog heroja Jugoslavije]].<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2017/10/bk0272.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0272 | Photo | 369. (kroatische) Infanterie-Division]</ref>]] Vojvoda [[Dobroslav Jevđević]] je, pored Momčila Đujića i [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], vjerovatno najdalje otišao u kolaboraciji s njemačkim okupatorom, kada su u pitanju četničke jedinice van teritorije okupirane Srbije. Nakon kapitulacije Italije, boravio je u Rimu okupiranom od nacista. Nakon toga, našao se u Trstu, gdje je uspostavio čvrste veze s njemačkom obaveštajnom službom: {{izdvojeni citat|Ja sam javio Đujiću da preko naših ljudi u Sušaku i Trstu prihvate naše oficire koji idu iz Italije i upućuje u Liku i zap. Bosnu. Ovo sam javio i našima u Rim. Kap. Đaković javlja da su Nemci pobili oko 14000 partizana na prostoriji Crikvenica — Sušak — Rijeka, od kapitulacije Italije do danas.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} U izvještaju od 20. februara 1944, poslatom majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]], komandantu Zapadne Bosne JVuO, kapetan [[Ilija Jevtić]] piše o totalnoj subordinaciji [[Dinarska divizija|Dinarske divizije]] Nijemcima, koji u potpunosti kontrolišu četnike pod komandom vojvode Đujića: {{izdvojeni citat|Sem samog vojvode Đujića i jednog malog broja četnika, svi četnici Dinarske oblasti (oko hiljadu devet stotina i nekoliko) nalaze se pod nemačkom komandom. Hranu, odeću, obuću, cigarete i novac svaki četnik i njegov starešina prima kao i nemački vojnik odn. oficir. Svu municiju i oružje primaju takođe od Nemaca. Četnici pod nemačkom komandom nalaze se po bunkerima počev od Knina do Šibenika i Splita. U pojedinim bunkerima su izmešani, pola četnici pola ustaše. Nemački oficiri dolaze na Kosovo polje u četničku diviziju, a isto tako naši četnički oficiri i ostale starešine na čelu sa Đujićevim načelnikom štaba odlaze u Nemačku diviziju. Voze se na nemačkim automobilima kroz Knin i t.d. Jednom rečju između četnika i Nemaca postoji najtešnja saradnja i nemačka puna kontrola nad radom četnika. Jedino se pop Đujić, kao komandant divizije, sa svojom užom pratnjom ne pojavljuje pred njima.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_78.htm Izveštaj kapetana Ilije Jevtića od 20. februara 1944. komandantu zapadne Bosne o svom radu i saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji i Lici]</ref>}} Njemački poručnik [[Reinhard Kopps]], poznatiji kao ''Konrad'', bio je šef jedne obavještajne grupe [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]. Kada je 3. marta 1944. došao iz [[Beograd]]a u [[Dalmacija|Dalmaciju]], sobom je doveo nekoliko [[ZBOR|ljotićevaca]], između ostalih i Roka Kaleba, pripadnika antikomunističke organizacije »[[Beli Orlovi]]«. Od ostataka Đačkog bataljona (ranije: Splitsko-šibenska četa), koji su uglavnom bili ljotićevci, i dijela četnika koje mu je ustupio vojvoda Đujić, poručnik Kopps je formirao odred »Konrad« čiji je zadatak bio da vrši diverzije na partizanske štabove, organe narodne vlasti, ubija simpatizere NOP-a i da spriječi veze iz unutrašnjosti sa jedinicama i štabovima NOVJ na otocima. Grupa »Konrad« brojila je oko 30 ljudi — četnika i Nijemaca, sa sjedištem u selu [[Zablaće]], pokraj [[Šibenik]]a.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_167.htm Izveštaj Štaba Dinarske četničke oblasti od 29. maja 1944. komandantu oblasti o akciji Grupe "Konrad" protiv pripadnika NOP-a na području Dalmacije]</ref> U izvještaju koji je 11. marta 1944. godine uputio komandi [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]], o suradnji sa četnicima vojvode Đujića Kopps je zapisao sljedeće: {{izdvojeni citat|''Predmet: Četničke jedinice u sjevernoj Dalmaciji.'' Četnici su u sjevernoj Dalmaciji grupisani u jednu [[Dinarska divizija JVuO|diviziju »Dinara«]], čiji se štab nalazi u [[Kosovo polje (Dalmacija)|Kosovu]], 11 km južno od Knina. Komandovanje je u rukama vojvode Momčila Đujića, uz podršku majora Kapetanovića i kapetana Mijovića. Jačina grupâ, podređenih ovoj komandi, trenutno iznosi oko 6500 ljudi. Utjecajna zona se poklapa sa rajonom naseljenim Srbima unutar trokuta [[Knin]]—[[Šibenik]]—[[Zadar]] i doseže do zone [[Lika|Like]]. Operaciona zona je cijeli ovaj trokut, a naročito veće komunističke, partizanske oblasti, koje su naseljene Hrvatima. Do sada su vojne operacije izvođene u suradnji sa njemačkim divizijama, o čijim su rezultatima ove izvještavane. Znatni dijelovi ovih četničkih jedinica angažirani su na osiguranju njemačkih puteva za dotur. Posmatrano s vojne strane, trenutno se četnička suradnja sa njemačkim jedinicama ocjenjuje kao pozitivna. Na osnovu snaga, koje nam se ovdje nude, može se zaključiti da ona nije iskorištena u potpunosti, ali i ono što je do sada učinjeno upućuje na činjenicu, da bi njihovo dalje angažiranje u vojnom pogledu za nas bilo povoljno.<ref>[https://znaci.org/zb/4_21_10.pdf#page=1414 Zbornik dokumenata i podataka o narodnooslobodilačkom ratu, Narodnooslobodilačka borba u Dalmaciji, knjiga 10: siječanj—ožujak 1944. godine (tom 21, dokument br. 402, str. 1414—1418.)]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=696&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000692.] <br /> ({{jez-njem|"Betr. Cetnik–Verbaende Norddalmatien. </br> In Norddalmatien sind die Cetniks in einer Division "Dinara" zusammengefasst, deren Hauptquartier in Kosovo, 11 km s. Knin, liegt. Die Fuehrung liegt in den Haenden des Wojwoden Momcilo Djujitsch, der seinerseits unterstuetzt wird von Major Kapetanowitsch und Hauptmann Miowitsch. Die Staerke der diesem Kommando unterstellten Gruppen belaeuft sich z.Zt. auf etwa 6500 Mann. Das Einflussgebiet stimmt ueberein mit dem serbischen Siedlungsraum innerhalb des Dreiecks Knin–Sibenik–Zara und reicht bis ins Lika–Gebiet hinein. Operationsgebiet ist dieses gesamte Dreieck, insbesondere die in ihm liegenden groesseren, kroatisch besiedelten kommunistischen Partisanbereiche. Militaerische Operationen wurden bislang in Zusammenarbeit mit deutschen Divisionen durchgefuehrt und deren Ergebnisse dorthin gemeldet. Darueber hinaus sind wesentliche Teile dieser Cetnik–Verbaende zur Sicherung deutscher Nachschubstrassen eingesetzt. </br> Militaerisch gesehen ist somit die Zusammenarbeit der Cetniks mit deutschen Verbaenden zur Zeit positiv zu beurteilen. Sie fuehrt wohl noch keineswegs zu voller Ausnutzung der sich hier uns anbietenden Kraefte, doch berechtigt das bisher Geleistete zu der Auffassung, dass ein weiterer Einsatz sich fuer uns militaerisch guenstig auswirken muss."}})</ref>|Izvještaj jedinice »Konrad« od 11. ožujka 1944. Komandi Druge oklopne armije o četničkim jedinicama u sjevernoj Dalmaciji}} Na osnovu svega iznesenog, poručnik Konrad predlaže nadređenim: „Što se tiče upotrebe četničkih jedinica sjeverne Dalmacije u vojne svrhe, treba reći da one predstavljaju samo nastavak prakse talijanskih jedinica. Uz to se prije svega mora dodati i to, da se Talijani nikada nisu usuđivali — i pored svih hrvatskih suprotnih tvrdnji — da u većem obimu sprovedu vojnu suradnju, jer oni nisu željeli da se ojačaju četnici, tada još neoprobani u težoj političkoj situaciji. Dok su Talijani sprovodili samo djelomične operacije, danas je, uz strogu kontrolu i rukovođenje, moguća mnogo obimnija mobilizacija četničkih jedinica. Đujić nam je rekao da će se njegove jedinice, nakon čišćenja partizanskih oblasti u dalmatinskom području, angažirati tako što će u suradnji sa njemačkim komandama izvršiti zapriječavanja Titovih kanala za snabdijevanje. Na osnovu ovdje poznatih činjenica ovo izgleda apsolutno moguće.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=700&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000696.] <br /> ({{jez-njem|"Zur militaerischen Verwendung der Cetnikverbaende Norddalmatiens ist zu sagen, dass sie nur eine Fortsetzung der italienischen Verbindungen darstellen wuerde. Dazu muss allerdings hinzugefuegt werden, dass die Italiener es niemals gewagt haben – trotz aller gegenteiligen wiederholten kroatischen Behauptungen – in grossem Stil militaerische Zusammenarbeit durchzufuehren, da sie die damals noch nicht erprobten Cetniks in einer im uebrigen noch unreiferen groesseren politischen Lage nicht zu stark werden lassen wollten. Waehrend somit die Italiener nur Teilunternehmen durchfuehrten, waere bei straffer Kontrolle und Steuerung der Cetnikverbaende heute ein Heranziehen in weit groesserem Umfang moeglich. Djujitsch hat sich uns gegenueber bereiterklaert, seine Verbaende nach Saeuberung der Partisanengebiete im dalmatinischen Raum so einzusetzen, dass in Zusammenarbeit mit deutschen Dienststellen eine Sperrung der Versorgungskanaele Titos erfolgt. Auf Grund der hier bekannten Unterlagen erscheint dies vollkommen moeglich."}})</ref> [[File:Helmuth von Pannwitz and Chetniks.jpg|thumb|Njemački general [[Helmuth von Pannwitz]], zapovjednik [[15. SS kozački konjanički korpus|15. SS kozačkog korpusa]], u društvu četničkih oficirâ s teritorije NDH.]] U izvještaju Višeg SS i policijskog vođe u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj ''[[Gruppenführer]]a'' [[Konstantina Kammerhofera]] za mjesec mart 1944. godine, iskazano je stanovito nezadovoljstvo učinkovitošću četnikâ u Bosni i Hercegovini u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Policijska oblast II ([[Sarajevo]]): [...] </br> Borbena vrijednost četnika stacioniranih u policijskoj oblasti Sarajevo nastavila je opadati; borbe u okolici [[Višegrad]]a i [[Trebinje|Trebinja]] pokazale su da se oni mogu uspješno oduprijeti [neprijatelju] samo uz njemačku podršku. U [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], četnici nisu pokazali nikakvu vlastitu inicijativu tijekom izvještajnog perioda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=228&rec=314&roll=1548 NARA, T314, Roll 1548, frame no. 000222.] <br /> ({{jez-njem|"Polizeigebiet II (Sarajevo): </br> Der Kampfwert der im Polizeigebiet Sarajevo stehenden Cetniks ist weiter gesunken, bei den Kämpfen im Raum von Visegrad und Trebinje hat sich gezeigt, daß sie sich nur mit deutscher Unterstützung erfolgreich zur Wehr setzen können. In Ostbosnien zeigten sich die Cetniks im Berichtsmonat ohne eigene Initiative."}})</ref>|Mjesečni izvještaj za mart 1944. godine Višeg SS i policijskog vođe u Hrvatskoj (6. IV 1944).}} Njemački nadležni organi su ukazivali svojim višim komandama i na vidljivu diskrepanciju u domaćem antikomunističkom taboru u kontekstu »borbe protiv bandi«. Tako se u izvještaju 264. pješadijske divizije od 10. aprila 1944. na jednoj strani tvrdi da „hrvatske vlasti očigledno poseduju vrlo malo poverenja u trajno postojanje vlastite vlade“,<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_43.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji]</ref> dok se za četnike Dinarske divizije pod Đujićevom komandom navodi: {{izdvojeni citat|Nasuprot ovom, četnike treba ceniti kao jedini pouzdani faktor borbe protiv komunističkih bandi. Oni raspolažu, pored jednog boljeg rukovođenja i organizacije, i potrebnom inicijativom u borbi protiv bandi za sopstvena obaveštavanja i poduhvate i redovno javljaju upotrebljive rezultate izviđanja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=494&rec=314&roll=562 NARA, T314, Roll 562, frames no. 000489—000490.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroat. Behoerden besitzen anscheinend nur geringes Vertrauen in der dauernden Bestand der eigenen Regierung. </br> Im Gegensatz hierzu sind die Cetniks als einzig zuverlaessiger Faktor im Kampf gegen die kommunistischen Banden zu werten. Sie verfuegen neben einer besseren Fuehrung und Organisation ueber die im Bandenkampf notwendige Initiative zu eigenen Erkundungen und Unternehmen und melden regelmaessig brauchbare Aufklaerungsergebnisse."}})</ref>|Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. [[V SS korpusu]] iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], o držanju vojvode Momčila Đujića je data veoma povoljna ocjena: {{izdvojeni citat|Đujić neupitni pristalica DM. Hrvatski državljanin, lojalno radi sa vlastitim trupama protiv komunista, nasilno mobiliše pravoslavce. Prema povjerljivom izvještaju, nedavno je više puta izrazio antibritanska osjećanja. Jačina: 7000. Jesu li Đujićeve jedinice na području V SS korpusa?<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1208&rec=314&roll=565 NARA, T314, Roll 565, frame no. 001203.] <br /> ({{jez-njem|"Djujic einwandfrei DM Anhänger. Kroat. Staatsangehöriger, arbeitet mit eigener Truppe gegen Kommunisten loyal zusammen, zwangsmobilisiert Pravoslaven. In letzter Zeit nach V—Meldungen wiederholt englandfeindlich geäussert. Stärke 7000. Sind Djujic—Verbände im Bereich V. SS—Korps?"}})</ref>}} U izvještaju od 10. maja 1944, oficiri 15. brdskog korpusa navode da Nijemci snabdijevaju ukupno 6.318 četnika u NDH („Hrvatska borbena zajednica“). Za skrb 4.421 četnika starala se [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. divizija]], dok se o ostalih 1.897 brinula [[373. legionarska divizija|373. divizija]] Wehrmachta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=828&rec=314&roll=565 NAW, T-314, Roll 565, frame 000823: Zabilješka o broju četnika koje snabdijeva 15. brdski korpus (10. maj 1944.).]</ref> Sredinom srpnja 1944. godine, u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]] je organizirana [[Operacija Muholovka|operacija »Muholovka«]] ({{jez-njem|Fliegenfänger}}). U ratnom dnevniku [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] zabilježeno je da je izvođenje operacije povjereno [[13. SS oružana brdska divizija Handžar|13. SS brdskoj diviziji »Handžar«]] i lokalnim četnicima: {{izdvojeni citat|14. 7. 1944: </br> ''SS-brdska divizija »Handžar«'': </br> Za operaciju »Fligenfenger«, čišćenje prostora [[Osmaci]] (25 km jugoistočno od [[Tuzla|Tuzle]] — aerodrom bandi), krenula su 2 ojačana bataljona i četnici.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_218.htm ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XII — DOKUMENTI NEMAČKOG RAJHA — KNJIGA 4]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=960&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000820.] </br> ({{jez-njem|"W–SS–Geb.Div. Handschar: </br> Zum Unternehmen "Fliegenfänger" Säuberung Raum Osmaci (25 SO Tuzla) (Bandenflugplatz) 2 verst. Btlne. und Cetniks angetreten."}})</ref>}} Nemački izveštaj iz jula 1944. godine ocenjuje da četnici Momčila Đujića broje oko 8.000 ljudi, od čega 7.000 naoružanih; ovi su dobro organizovani te neprijateljski orijentisani prema Englezima i bez engleske pomoći. Nijemci zaključuju da im oni zamjenjuju jednu do dvije divizije u Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Jedinica Konrad [srednja Dalmacija]: Saradnja sa četnicima izvanredna. '''Oni zamenjuju jednu do dve divizije'''. Samo se oni bore — ustaše manje aktivne.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=790 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000781.] <br /> ({{jez-njem|"Zusammenarbeit der Truppe mit Cetniks hervorragend. Cetniks ersetzen 1 — 2 Divisionen. Nur sie kämpfen. Ustascha wenig aktiv."}})</ref>|Izveštaj kapetana Merrema, drugog obaveštajnog oficira Komande Jugoistoka (Armijske grupe F) o inspekcijskom putu po Srbiji, Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj u periodu 20. jun — 4. juli 1944.}} Kapetan Merrem, njemački oficir koji je sastavio ovaj izvještaj, imao je samo riječi hvale na račun četnikâ Dinarske divizije JVuO i vojvode Momčila Đujića: {{izdvojeni citat|[[373. legionarska divizija|373. pešadijska divizija]]: Saradnja sa četnicima vrlo dobra (1. lički korpus sa sedištem u [[Gračac]]u). Oni nemaju direktnu vezu sa Đujićem. Rukovođenje njima direktno od strane obaveštajnog odjeljenja divizije. Njihovim akcijama uvek prisustvuje nekoliko Nemaca koji kontrolišu isporuke municije i snabdevanja. [...] '''Oni su jedini stvarno korisni saborci''' [podvučeno u originalu — prim.]. Jedino od njih dolaze korisna obaveštenja o neprijatelju. [...] Jedan četnički komandant odaje utisak potpuno pouzdanog saborca, koji je i neprijateljski nastrojen prema Englezima. [...] Četnici su vrlo častoljubivi i drago im je kada Nemci primete njihove podvige. [...] Podoficir Bartl poznaje lično vojvodu Đujića. Đujić mu šalje čak i sopstvene naredbe u vezi s područjem [[Donji Lapac|Lapca]]. [Najbolja taktika protiv partizana sastoji se u upotrebi specijalnih jedinica] i kombinovanju četnika u jedinice snage jednog bataljona sa jednim nemačkim vodom sa radio stanicom i, po mogućstvu, teškim oružjem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=793 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Aussenstelle der 373. (kroat.) Div. – Uffz. Bartl. </br> Sehr gute Zusammenarbeit mit Cetniks. (1. Lika–Korps Sitz Gracac.) Kein unmittelbarer Einfluss Djuic. Direkte Führung durch Ic–Aussenstelle. Bei Cetnik–Einsatz nehmen meist einige deutsche Soldaten teil. Dadurch Kontrolle der Munitions– und Verpflegungslieferung gewährleistet. "Kroatische Kampfgemeinschaft" bezeichnet Bartl nur als Ausdruck im deutschen Schriftverkehr. Cetniks können diesen Begriff nicht und würden bei Bekanntgabe feindselige Haltung einnehmen. Cetniks sind die einzigen brauchbaren Mitkämpfer. Diese allein liefern auch brauchbare Feindmeldungen. </br> Kurze Rücksprache mit einem örtlichen Cetnik–Führer ergab den Eindruck eines absolut zuverlässigen, sogar englandfeindlichen Mitkämpfer. </br> Cetniks sind sehr ehrgeizig und sehen es gerne, wann ihre Taten von Deutschen beobachtet werden. Geschriebenes Wort (Flugblätter) gilt bei ihnen wenig. Das gesprochene Wort ist alles. Gute Flüsterpropaganda hat grossen Einfluss. </br> Von Invasion sprechen Cetniks kaum. </br> Uffz. Bartl kennt den Vojvoden Djuic persönlich. Djuic schickt ihm sogar die den Raum Lapac berührenden eigenen Befehle. </br> Auf die Frage, wie man nach seiner Ansicht der kommunistischen Banden Herr werden könne, antwortete Uffz. Bartl: "Durch andauerndes Jagen mit kleinen Jagdkommandos (Kleinkrieg nach Bandenart), durch Einsatz von Tarneinheiten und durch Zusammenfassen der Cetniks in Batl.–Stärke, dabei etwa 1 deutscher Zug mit Funk und möglichst mit schweren Waffen." </br> Uffz. Bartl macht einen sehr guten Eindruck, scheint sich aber doch sehr viel zuzutrauen, wenn er behauptet, er könne die gesamten Djuic–Cetniks dahin bringen, wo wir sie haben wollen, falls er an die entsprechende Stelle gesetzt werden wurde."}})</ref>}} Visoka ocjena za doprinos četničkih formacijâ s teritorije marionetske NDH ratnim naporima njemačkog okupatora data je 25. jula 1944. godine i od strane nadležnih instanci iz [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]]: {{izdvojeni citat|Hrvatska: [...] Četnici su, s obzirom na vlastitu slabost, naši prirodni saveznici u borbi protiv komunizma. '''Samo se oni bore'''! “Hrvatska borbena zajednica” postoji samo na papiru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=716&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000707.] </br> ({{jez-njem|"Cetniks unter Berücksichtigung eigener Schwäche im Kampf gegen Kommunisten unsere natürlichen Verbündeten. Sie allein kämpfen! "Kroatische Kampfgemeinschaft" steht nur auf dem Papier."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka od 25. jula 1944.}} U izvještaju od 11. avgusta 1944, nakon proputovanja koje je Vojni zapovjednik Jugoistoka poduzeo u zoni odgovornosti V SS brdskog korpusa na teritoriju NDH, o tamošnjim četnicima te suradnji s njima kazano je: {{izdvojeni citat|Dobro iskorištavanje četničkih komandanata. Zahtjev za premještaj [[369. legionarska divizija|369. pješadijske divizije]] zbog sve češćih incidenata između četnika, o čijoj suradnji divizija apsolutno ovisi, i hrvatskih pripadnika divizije. 369. pješadijska divizija se sastoji od otprilike 70% Hrvata. Zapovjednik divizije napominje da se najmanje 40% njih smatra nepouzdanim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=192&broj=445 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000440.] <br /> ({{jez-njem|"Gute Ausnutzung der Cetnikführer. Antrag auf Herauslösung der 369.I.D. da sich Zwischenfälle zwischen Cetniks, auf deren Zusammenarbeit Division unbedingt angewiesen, und kroat.Div.Angehörigen mehren. (Siehe Ic–Bericht). 369.I.D. besteht aus ca. 70 % Kroaten. Div.Kdr. bemerkt, dass hiervon minderstens 40 % als unzuverlässig anzusehen sei."}})</ref>|Izvještaj o posjeti OBSO-a zoni odgovornosti 5. SS brdskog korpusa od 7. do 11. avgusta 1944. godine (11.8.44).}} Major Adolf von Ernsthausen je bio zapovjednikom 392. artiljerijske pukovnije iz sastava [[392. legionarska divizija|392. (hrvatske) pješačke divizije]], jedne od tri njemačko-hrvatske divizije (pored [[369. legionarska divizija|369. legionarske divizije]] i [[373. pješadijska divizija|373. pješadijske divizije]]). Kao veteran [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] sa iskustvom ratovanja na [[balkanskom bojištu]], major von Ernsthausen biva upućen [[1944]]. godine u okupiranu Jugoslaviju. Von Ernsthausen će [[1959]]. godine objaviti ratne memoare pod naslovom ''Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944'' (“Vukovi [[Lika|Like]]. Sa legionarima, ustašama, domobranima i četnicima protiv Titovih partizana. Doživljaji u Hrvatskoj 1944.”).<ref>[https://winkelried-verlag.de/buecher/landser-am-feind/744/die-woelfe-der-lika Winkelried Verlag: Adolf von Ernsthausen, Die Wölfe der Lika]</ref><ref>[https://www.booklooker.de/B%C3%BCcher/Adolf-von-Ernsthausen+Die-W%C3%B6lfe-der-Lika-Mit-Legion%C3%A4ren-Ustaschi-Domobranen-und-Tschetniks-gegen/id/A02Iwx5I01ZZ3 Ernsthausen, Adolf von — Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944 — Landser am Feind, Band 5 (www.booklooker.de)]</ref> O sveobuhvatnoj saradnji Dobroslava Jevđevića s okupacionim vlastima bio je general Mihailović, u više navrata, obaviješten i od strane Jovanke Krištof (pseudonim »Mira«), četničke obavještajke u [[Slovenija|Sloveniji]]. U veoma opširnom izvještaju od 29. juna 1944, Krištof o Jevđeviću (pseudonim »Aero«) daje nedvosmislenu ocjenu: „Aero je drugi [[Milan Nedić|Nedić]].“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_198.htm Izveštaj obaveštajnog organa od 29. juna 1944. Draži Mihailoviću o stanju četničkih organizacija u Sloveniji, Hrvatskom primorju, Gorskom kotaru i Lici i saradnji sa nemačkim okupatorima]</ref> Pored toga, Krištof karakteriše Jevđevića kao „vrlo kompromitovanu osobu“ (najprije zbog „jakog sudelovanja sa okupatorom“), te zaključuje da ovaj ne bi mogao organizovati četničku ilegalu. Iz izvještaja Krištof može se zaključiti kako su vojvoda Dobroslav Jevđević i kapetan [[Dušan Đaković]], komandant 4. brigade iz sastava Ličko-kordunaške oblasti JVuO, bili podređeni okupatoru i suštinski i u simboličkoj ravni: {{izdvojeni citat|Odred u Ab.[aciji, tj. [[Opatija|Opatiji]] — prim.] likvidiran. 19 ljudi otišlo u [[Postojna|Postojnu]], a 10 ih ide u Nem.[ačku] kom. na [[Rijeka|Reci]], gde će služiti kao [[Gestapo]]. Tu će biti sa njima i Aero i kap. Đak., pa čak i r. stanica. [...] Svi su ti odredi pod Nem. kom. i bez međusobne veze, razbacani po [[Istra|Istri]], da se pokaže celom narodu, kako su Srbi Nem. sluge. Plaćeni su — vojnici 360 L.[ira] mesečno, podnar. 450 naredn. 525 podpor. mislim 3.000 a kap. Đak. 5.800 L. [...] U Josipdol je poslao Aero 11 ljudi, navodno da osnuju tamo četničku komandu. Međutim ti su ljudi Nem. tajna policija, a od četnika iz šume, koji su im dolazili u vezi, da je to četn. komanda, napravili Nem. radni bataljon, koji vode Nem. Tu je oko 40 ljudi, ostali su prestali dolaziti kad su videli šta se sa ovima desilo. [...] Kud ćemo veće poniženje za našu vojsku nego da komanduje Nem. poručnik našem kapetanu, pa i vojvodi, samo sreća, da je taj vojv. surogat, inače propadosmo od bruke... Sve ove i slične akcije vodi kap. Đaković, naravno pod komandom Nem. poručnika. Odluke o njima donosi Aero u dogovoru sa Nem. Upravo je gnusno gledati, kako se obojica klanjaju pred Nem. potpor. i por., pa kaplarima. Đak. sve pozdravlja fašistički uzdignutom rukom, a Aero samo veće činove oficire, inače našim pozdravom. [...] U Lici saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi — tamo mora okupator popuštati, jer inače odoše ljudi u šumu, a vođe su potpuno Nem. sluge i nemaju kamo bežati. [...] '''U krvi im je šurovanje sa okupatorom, a nama prikazuju kako vode vele politiku i kolike žrtve za narod s tim pridonašaju — dok u stvari nisu ništa drugo nego ponizne Nem. sluge'''. [...] Potrebno je već jednom započeti sa ozbiljnim i poštenim radom, jer će nas katastrofa preteći. Saradnju sa okupatorom trebalo bi napraviti na čisto drugoj bazi i ne sme biti vidna. Bar ovde.}} Na drugoj strani, Jovanka Krištof izdvaja kao pozitivan primjer vojvodu Momčila Ðujića: „Ovi ljudi ovde vide jedini spas u vojv. Đujiću, jer ga smatraju poštenim i iskrenim borcem za našu stvar. Isto ima org. dobro sprovedenu. Pljačkati i krasti ne dozvoljava o čemu su se uverili iz njegove prop. gde su imena poubijanih ljudi zbog nediscipline i raznih prekršaja. To ljudima imponira — pošten rad i samo to žele, a i zaslužuju, jer ih nepoštenje tuče već 3 1/2 god. I pored svega toga, ostali su verni našoj ideji. Isto saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi i ne vodi se trgovina sa ljudima, kao ovde. Ovo vodstvo se jako boji Đujića i gaji mržnju prema njemu zato hoće ljudima dokazati, da Đujić nema ništa odnosno samo par sto vojnika bez oružja koji kao čudo gledaju mitraljez. A isto, da su pod Nem. kao ovi ovde.“ U pokušaju da prebaci teret odgovornosti za sopstvenu kolaboraciju s okupatorom na komandanta Dinarske divizije JVuO, vojvoda Jevđević piše Mihailoviću 8. avgusta 1944. godine: „Garantujem i imam stotine dokaza da trupe Đujića u velikom delu stoje u tešnjoj vezi od mene, ali to niko ne vidi. Vi bi se začudili, kad bi vam sve ispričao kakve mi izveštaje pokazuju Nemci o svojim vezama sa našim jedinicama, naročito kod [[Uroš Drenović|Drenovića]] i ostalih, prebacujući mi da ih mi sabotiramo i podmuklo rušimo.“<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 156, reg. br. 51/1—1.</ref> I u izvještaju od 10. avgusta 1944, Jovanka Krištof je upozorila Mihailovića na činjenicu da se [[Lika|lički]] četnici pod komandom vojvode Jevđevića nalaze u [[Istra|Istri]] u službi okupatora, kao i da su pred [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|nacistima]] (»broj 11«) dužni salutirati [[Rimski pozdrav|fašističkim pozdravom]]: {{izdvojeni citat|Kolben [potpukovnik [[Karl Novak]] — prim.] se povratio 3 ov. meseca. Zgrozio se nad ovim radom. Nije mogao svega verovati kad su mu referisali oficiri i vojnici, dok nije neke stvari i na vlastite oči video. Mislim, da je dosta ako Vam kažem da stalno uzdiše i govori pri svakoj prilici: »Jadni Čiča, kako ga upropastiše, zar [[Vermaht]] i [[Gestapo]], da predstavlja Čičinu vojsku.« Prebleđuje slušajući i gledajući ovo. 3. mu referiraše četnici da su dobili naređenje da moraju svi nacistički pozdravljati. A jučer se sam uverio da ima oficira, koji profaniraju našu uniformu, te u njoj putuju iz [[Postojna|Postojne]] u Trst i daju povoda komun. za prop. Isti oficir Korać je tako i u Ab.[aciju] došao samo da je još imao natpis na rukavu i kapi »Lika« što po naređenju moraju svi u Postojni nositi. Ja sam ga napala zbog toga, a isto tako i Jovanovog brata, te su jučer svi na putu skinuli te sramotne natpise. [...] Čujem da Jovan sad ostaje kod Vas. Neka Vam ispriča kako su part.[izani] u okolici Post.[ojne] natiskali plakate o četn. banditima sa natpisom »Lika« na rukavu i kapi, koji su pljačkali selo sa br. 11 i odveli x ljudi i t.d. [...] Nadam se da će sad sigurno uspeti četnicima, da se odele od br. 11. Samo mnogi su od njih mišljenja da su ovim radom upropas[ti]li i ovde i Liku.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_21.htm Izveštaj Jovanke Krištof od 10. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o stanju ličkih četnika u Istri, njihovoj saradnji sa Nemcima i ponašanju Dobrosava Jevđevića u vezi sa problemom vraćanja četnika u Liku]</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u Srbiji (1944) === {{main|Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|Topličko-jablanička operacija}} [[File:Nemci predaju minobacač četnicima.jpg|thumb|Nemci predaju minobacač četnicima u Srbiji 1944.]] {{Quote box | citat = „D.M.-bande dosada nisu nikad napale okupacione trupe.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1115&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001111: Izvještaj o bandama u okolini katarakti Dunava (bez datuma, približno mart 1944).] <br /> ({{jez-njem|"Bisher haben die D.M.Banden die Besatzungstruppen noch nie angegriffen."}})</ref> | izvor = Nemački izvještaj o četnicima u okolini katarakti Dunava od marta 1944. | width = 40% | align = right}} {{Quote box | citat = „Titove bande imaju se napasti i uništiti, odn. zarobiti. Pristalice D.M.-a (četnici) ne smatrati neprijateljima.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1264&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001260: Naredba 923. Landeschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ (29. Juli 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"Angetroffene Titobanden sind anzugreifen und zu vernichten bzw. gefangen zu nehmen. DM—Anhänger (Cetniks) sind nicht als Feind anzusehen."}})</ref> | izvor = Naredba 923. Landesschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ od 29. jula 1944. | width = 40% | align = right}} Kad je sredinom marta 1944. operativna grupa sastavljena od [[Druga proleterska divizija NOVJ|Druge]] i [[Peta krajiška divizija NOVJ|Pete divizije]] NOVJ iz [[Sandžak]]a [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|prodrla u zapadnu Srbiju]], nesuglasice između četnika i Nijemaca u Srbiji potisnute su u drugi plan. Trupe sastavljene od jedinica [[Vermaht]]a i [[Vafen-SS|SS]], korpusâ JVUO, bugarskog okupacionog korpusa, [[Srpska državna straža|SDS]], [[Srpski Doborvoljački Korpus|SDK]] i [[Ruski Zaštitni Korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]] pod objedinjenom nemačkom komandom generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] funkcionisale su kao jedinstvena operativna grupa u [[Operacija Kamerjeger|operaciji »Kammerjäger«]]. Kod nadležne je četničke komande majora [[Neško Nedić|Neška Nedića]] bio akreditovan nemački kapetan Vajel kao oficir za vezu. Zajedničke operacije trajale su nešto duže od dva meseca.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj Vojnoupravnog komandanta jugoistoka od 13. maja 1944.]</ref> Kao znak otopljavanja odnosa na liniji četnici–okupator, nakon unilateralnog raskidanja (sa njemačke strane) [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|sporazuma potpisanih]] u zimu 1943/1944. godine te organiziranja [[Operacija Treibjagd|operacije »Hajka«]] protiv [[Nikola Kalabić|Kalabićevih]] četnika, u drugoj polovini marta 1944. upriličen je sastanak komandanta Drugog ravnogorskog korpusa kapetana [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]] sa oficirom [[Schutzstaffel|SS]]-a Biermannom, inače njemačkim zapovjednikom [[Čačak|Čačka]]. Tom prilikom je kapetan Raković garantovao „da ne postoje ni najmanje namere da se planira opšti ustanak ili da se sprovedu sabotažne akcije“ protiv Nijemaca, odnosno da će „na teritoriji Srbije“ iznova nastupiti primirje. U Mihailovićevo ime, četnički komandant je iskazao spremnost „za borbu protiv komunista i izvan Srbije, uz isporuke municije“, a nije čak odbacio ni mogućnost angažovanja „na drugim evropskim frontovima“.<ref>[https://web.archive.org/web/20221206140940/https://znaci.org/00001/4_14_3_269.htm Izveštaj Feldkomandanture u Čačku od 25. marta 1944. komandantu Jugoistoka o pregovorima sa komandantom 2. ravnogorskog korpusa]</ref> U izvještaju Komandi Jugoistoka, [[obersturmführer]] Biermann navodi da Draža Mihailović od njemačke strane očekuje diskretnost u održavanju kontakata, naročito stoga što bi srpske kvislinške vlasti u JVuO mogle vidjeti konkurenciju: {{izdvojeni citat|Kapetan Raković mi je kazao lično, takoreći u povjerenju kao prijatelju, da sve što mi je do sada rekao i sve što sam ja zapisao, on rekao po nalogu Draže Mihailovića, s kojim je imao svakodnevnu radio-vezu i od koga je dobivao stalna uputstva o predmetu prethodnih razgovora. Pritom me uvjerava da će sa strane Mihailovića, naravno, sve biti demantirano, ukoliko se o sadržaju razgovorâ ponovno dozna u [[Beograd|beogradskim]] krugovima ([[Milan Nedić|Nedić]], [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]). Sasvim je prirodno da ovi krugovi pokušavaju svim sredstvima osujetiti sporazum između njemačke okupacijske vlasti i Draže Mihailovića, jer trenutno su oni legalni predstavnici srpskog naroda te bi možda mogli strahovati za svoje pozicije. Pregovore između DM–pokreta i njemačkih vlasti ovi bi krugovi odmah iskoristili u propagandne svrhe i predstavili ih kao kraj ili slabost DM–pokreta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=281&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000268—000269.] <br /> ({{jez-njem|"Hauptmann Rakovic sagte mit persönlich, sozusagen vetraulich zu einem Freund, dass alles, was er mir bisher gesagt und ich aufgeschrieben habe, von ihm im Auftrage von DM gesagt worden sei, mit dem er tägliche Funkverbindung habe und von dem er laufend Anweisungen für den Stoff der bisherigen Besprechungen erhalten habe. Er versichert mir gleichzeitig dass selbverstandlich von DM–Seite alles abgestritten werde, falls wieder der Inhalt der Besprechungen in Belgrader Kreisen (Nedic, Ljotic) bekannt werde. Es sei zu natürlich, dass diese Kreise mit allen Mitteln eine Verständigung zwischen der deutschen Besatzungsmacht und DM zu hintertreiben versuchen, denn sie seien ja gegenwärtig die legalen Vertreter des serbischen Volkes und müssten evtl. um ihren Posten fürchten. Verhandlungen der DM–Bewegung mit deutschen Behörden würden sofort von diesen Kreisen propagandistisch aufgeschlachtet und als Ende bezw. Schwäche der DM–Bewegung hingestellt."}})</ref>|Njemački izvještaj od 25. marta 1944. o pregovorima šefa [[Sicherheitsdienst]]a u Čačku obersturmführera Biermanna sa kapetanom [[Predrag Raković|Predragom Rakovićem]], komandantom 2. ravnogorskog korpusa JVuO}} Kapetan Predrag Raković, jedan od glavnih četničkih komandanata zaduženih za održavanje [[Saradnja četnika sa Nedićevom vladom|veze s Milanom Nedićem]] i Nijemcima, ponovo se sastaje sa Biermannom u Čačku 26. aprila.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=331&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000314.]</ref> Raković je tada naveo da mu je general Mihailović povukao punomoć za obavljanje poslovâ s Nijemcima i da zbog toga na ovom sastanku ne sudjeluje kao njegov predstavnik. Očigledno da je Draža Mihailović bio sasvim upoznat sa ovim kontaktima i davao je za njih odobrenja, dok je Raković održavao kontakte i obavljao poslove s Nijemcima, iako su mu ovlaštenja bila povučena.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Ubrzo je uslijedilo potčinjavanje Rakovićevog Drugog ravnogorskog korpusa JVuO (kao i Javorskog korpusa pod komandom majora [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]]) njemačkim trupama u jugozapadnoj Srbiji, što se može zaključiti iz jednog izvještaja Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka s početka aprila 1944: {{izdvojeni citat|Cvetićevi četnici osiguravaju lijevi bok grupe Jug i izviđaju u pravcu [[Golija|Golije]] od Drinića ka sjeveru. Zadatak Rakovićeve grupe nepromijenjen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=413 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000408—000409.] </br> ({{jez-njem|"Die Cvetic–Cetniks sind zum Schutz der linken Flanke der Angriffsgruppe Süd und zur Aufklärung über das Golija–Gebirge über Dramici nach Norden vorzuführen. Auftrag für Rakovic–Cetniks bleibt unverändert."}})</ref>|Izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka svim potčinjenim jedinicama za 3. april 1944. godine}} U dnevnom izvještaju iz Komande Jugoistoka za 18. april 1944, predviđa se koji će sektor zauzeti jedinice pod Rakovićevom komandom u vrijeme izvođenja operacije »Kammerjäger«, kojom prilikom je okupator s uspjehom osujetio [[Drugi prodor NOVJ u Srbiju|drugi prodor NOVJ u Srbiju]]: {{izdvojeni citat|Rakovićeva grupa dobila zadatak da postavi osiguranja prema jugu na sjevernoj obali Studenice.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=514&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000510.] <br/> ({{jez-njem|"Unternehmen Kamerjägger. II. Eigene Lage: </br> F/ Cetnik–Gruppe Rakovic erhielt Auftrag zur Abschirmung nach S gegen Feind auf dem nördl. Studenica–Ufer."}})</ref>|Dnevni izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka tokom operacije Kammerjäger, 18. april 1944.}} Iz jednog razgovora na visokom nivou (prisutni: general [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka i [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova), održanom 11. aprila 1944. godine, može se nazrijeti koliko su okupacioni dužnosnici bili zadovoljni saradnjom sa četnicima i ostalim [[Kolaboracija|kolaboracionističkim]] snagama na [[Balkan]]u: {{izdvojeni citat|Neubacherovo mišljenje o vrijednosti srpskih formacijâ: [[Srpska državna straža|SDS]] loša, Hipo (pomoćna policija) isto, [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] dobar, četnici veoma različito. U Crnoj Gori se dobro tuku [[Crnogorski dobrovoljački korpus|dobrovoljci pod njemačkim vođstvom]]. Kosovski Albanci se bore s nama. Evzoni u Grčkoj nijesu za odbranu obale, ali su korisni u unutrašnjosti zemlje i sigurno neće pucati na nas.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=462&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000458.] <br/> ({{jez-njem|"Auffassung Neubacher über den Wert der serbischen Verbände: SSW schlecht, Hipo desgleichen, SFK gut, Cetniks sehr unterschiedlich. In Montenegro schlügen sich die Freiwilligen unter deutscher Führung gut. Die Kosovoalbaner kämpfen mit uns. Evzonen in Griechenland sind nichts für Küstenverteidigung, brauchbar wohl aber im Innern des Landes, werden bestimmt nicht auf uns schiessen."}})</ref>|Vojni zapovjednik Jugoistoka (Razgovor Felber-Neubacher, 11. april 1944.)}} U izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera (u odjeljku naslovljenom „Stanje kod neprijatelja“), sačinjenom 22. aprila iste godine, ambivalento držanje jedinicâ JVuO prema okupatorskim vlastima smatra se glavnom karakteristikom četničkog pokreta u Srbiji: {{izdvojeni citat|Srbija: <br /> Pokret DM je podijeljen unutar sebe. Dok se neki aktivno bore na strani njemačkog Wehrmachta protiv komunista — a da nijesu odustali od temeljnih rezervi prema svakom okupatoru — manje bande DM u centralnoj i istočnoj Srbiji spremne su činiti štetu. Izvještaji koji se stalno pojavljuju o pregovorima Draže Mihailovića i Tita nijesu potvrđeni i takođe se doimaju nevjerovatnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=556 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000552.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist in sich aufgespalten. Während ein Teil aktiv an der Seite der deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten kampft – ohne dadurch die grundsätzlichen gegen jeden Okkupator vorhandenen Vorbehalte aufgegeben zu haben – treiben kleinere DM–Banden in Mittel–und Ostserbien nach wir vor ihr Unwesen. Immer wieder auftauchende Meldungen über Verhandlungen zwischen DM und Tito bestätigen sich nicht und erscheinen auch unglaubwürdig."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka o stanju u periodu od 16. marta do 15. aprila 1944. godine}} 12. aprila 1944. godine, pukovnik [[Jevrem Simić]] izdaje jednom četničkom nižem oficiru objavu o kretanju na terenu brigade kojom komanduje, kako bi ovaj mogao što efikasnije uništavati jatake i simpatizere [[Narodnooslobodilački pokret|NOP]]-a: {{izdvojeni citat|OBJAVA Za G. Milića Majstorovića p.poručnika, komandanta II bataljona III leteće kosmajske brigade, koja mu se izdaje s tim da može slobodno da se kreće sam ili sa svojom vojskom po terenu koji je ugovoren sa našim saveznicima Nemcima i Bugarima i da u ime Kralja Petra II Karađorđevića oduzima svu rekviziciju i kolje sve partizanske jatake i simpatizere zbog čega će dobiti čin majora.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_115.htm Objava komandanta četničke oblasti u Srbiji od 12. aprila 1944. komandantu 2. bataljona 3. kosmajske brigade za nesmetano kretanje od okupatora i klanje simpatizera narodnooslobodilačkog pokreta]</ref>}} 1. maja 1944. godine, u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka, koji potpisuje načelnik štaba general [[Kurt Geitner]], navodi se cifra od nekoliko hiljada pripadnika JVuO koji pomažu okupatoru u zaustavljanju ofenzive NOVJ: {{izdvojeni citat|Srbija — Stanje u sopstvenim redovima: </br> Borbena grupa Weyel: 500. SS padobranski lovački bataljon, sa otprilike 1.000 četnika, odbacio je neprijatelja kod [[Seča Reka|Seče Reke]] (6 km zap. od [[Kosjerić]]a) i sa manjom borbenom grupom vrši napad na neprijatelja kod Varde. Izbrojano 10 mrtvih neprijatelja; vjerovatni veći gubici. [...] </br> Četnici su raspoređeni duž linije [[Požega]]—Kosjerić—[[Ražana]]—[[Povlen]], sa ukupnom jačinom od približno 5.000 ljudi. Pojedine grupe su poslale oficire za vezu. Draža Mihailović, koji je preuzeo jedinstveno zapovjedništvo, namjerava uspostaviti radio-vezu s njemačkom komandom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=673&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000669—000670.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. Eigene Lage. </br> B. Kampfgruppe Weyel. Fg.Abt. 696 bis Kostojevici an Straße 4 OSO Rogacica durchgestossen. SS–Fallschirmjäger–Btl. hat mit etwa 1000 Cetniks Feind bei Sjecareka [sic!] (6 W Kosjerici) geworfen und steht mit einer schwächeren Kampfgruppe im Angriff gegen Feind bei Varda. 10 gezählte Feindtote, weitere Feindverluste wahrscheinlich. </br> F. Cetniks stehen im allg. Linie Pozega–Kosjerici–Razana–Povlen in Gesamtstärke ca. 5000 Mann. Einzelen Gruppen haben V.Offz. abgestellt. DM., der Gesamtführung übernommen hat, will Funkverbindung zu deutschem Kommando herstellen."}})</ref>}} U monografiji “Četnici u Drugom svjetskom ratu 1941—1945” [[Jozo Tomašević]] zaključuje: „Ne mogu ipak dati nikakvu potvrdu toj slutnji da je Mihailović održavao direktnu radio-vezu s Nijemcima, a uzimajući u obzir njegov način ponašanja u cijelom ratu, malo je vjerojatno da jest.“<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Međutim, Hermann Neubacher svjedoči u memoarima kako je, makar tokom nekoliko dana u zimu [[1945]], održavao izravnu radio-vezu s Mihailovićevim štabom.<ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 161—162.</ref> U ratnom dnevniku Vojnog zapovjednika Jugoistoka od 2. maja 1944, sa pohvalom se ističe kooperacija onih snagâ JVuO u zapadnoj Srbiji koje sačinjavaju taktički sklop pod komandom majora [[Ericha Weyela]]: {{izdvojeni citat|Borbena grupa Weyel: SS padobranski lovački bataljon, zajedno sa četnicima, razbio [[Peta krajiška divizija|Petu diviziju]] kod Varde. Veliki neprijateljski gubici. Četnici su postrijeljali sve zarobljenike. Brojke će biti objavljene naknadno.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=677&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000673.] <br /> ({{jez-njem|"Kampfgruppe Weyel. SS–Fallschirmjägger–Btl. hat mit Cetniks bei Varda Tross[?] der 5.Div. zerschlagen. Hohe blutige Feindverluste. Cetniks haben sämtl. Gefangene erschossen. Zahlen werden nachgemeldet."}})</ref>}} U izvodu iz ratnog dnevnika generala Hansa-Gustava Felbera za 3. maj 1944. godine, navodi se da je načelnik štaba Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka general Kurt Geitner išao u posjetu njemačkim trupama na ratištu u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]]: {{izdvojeni citat|(3.5.44) 6,00: Putovanje do Parišta [svakako je riječ o [[Donje Vardište|Vardištu]] — prim.] zbog razgovora sa majorom Weyelom i nekim četničkim vođama o formiranju zajedničkog štaba za borbu protiv komunista. Povratak za Beograd 3. maja u 15 časova.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=807&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000803.] <br /> ({{jez-njem|"3.5.44 6.oo Uhr Fahrt nach Pariste zur Besprechung mit Major Weyel und einigen Cetnik–Führern über Bildung eines gemeinsamen Stabes zur Bekämpfung der Kommunisten. Rückkehr nach Belgrad am 3.5., nachmittags 15.oo Uhr."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka, 3. maj 1944. godine}} Kolike je razmjere poprimila kolaboracija četnikâ Draže Mihailovića sa njemačkim Wehrmachtom i srpskim kvislinškim jedinicama u proljeće 1944. godine, postaje očigledno i iz navodâ u izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja, u kom su snage JVuO ubrojane u vlastite formacije: {{izdvojeni citat| I. Sopstvene snage A) Grupa “Holman” 696. bat. feldžand. krenuo je jutros sa četnicima u napad duž puta Nova Varoš — Ljubiš. 11/4. p. “Brand.” na maršu Sjenica — Maskova. Komandno mesto grupe “Holman” — Nova Varoš. I I/4. p. “Brand.” na maršu Užice — Ivanjica — Maskova. B) Grupa “Vajel” Napad Severne četničke grupe na jakog neprijatelja jugoistočno od Rožanstva nije uspeo uprkos visokih gubitaka i na strani četnika i na strani neprijatelja, pa će jutros biti ponovljen sa I/“Brand.”. Podređeni 1. bataljon 63. puka u obezbeđenju na visovima između Čajetine i Rožanstva. C) 24. bug. div. I I /64. nije uspeo u noći 11/12. 5. da kod Mokre Gore spreči neprijateljske zaštitnice da izmaknu ka jugu. Danas je sa 1/1. srp. puka i 1.000 četnika počelo čišćenje prostora Semegnjevo — Čajetina. 8. bataljon teških mitraljeza na maršu Požega — Arilje. 11/63. biće naknadno privučen. D) Grupa “Tatalović” Srpski dobrovoljački korpus uključio se kod Ljubovije u borbe na hrvatskoj obali Drine i prihvatio četnike koji su se povlačili. Kod Rogačice 4 prebeglice.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o borbama sa 2. i 5. NOU divizijom na komunikaciji Užice — Višegrad]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000732—000733.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. II. Eigene Lage. </br> A) Gruppe Hollmann. Fg.Abt.696 heute morgen mit Cetniks zum Angriff entlang Str. Nova Varos–Ljubis angetreten. II./4.Brdbg. auf Marsch Sjenica–Maskovo. Gefechtsstand Gruppe Hollmann Nova Varos. III./4.Brdbg. auf Marsch Uzice–Ivanjica–Maskovo. </br> B) Gruppe Weyel. Angriff nördl. Cetnik–Gruppe gegen starken Feind SO Rozanstvo drang bei hohen Cetnik–u. Feindverlusten nicht durch und wird seit heute morgen mit I./Brdbg. wiederholt. Unterstelltes I./63 sichert auf Höhen zwischen Cajetina u. Rozanstvo. </br> C) 24.bulg.Div. III./64 konnte in der Nacht 11./12.5. bei Mokra Gora Ausweichen feindl. Nachhuten nach S nicht verhindern und tritt heute mit I./Serb.Rgt.1 u. 1000 Cetniks zur Säuberung des Raumes Semegnjevo–Cajetina an. 8.sMG.Btl. auf Marsch Pozega–Arilje. II./63 wird nachgezogen. </br> D) Gruppe Tatalovic. Bei Ljubovija griff SFK in Kämpfe auf kroat.Drina–Ufer ein u. nahm ausweichende Cetniks auf. Bei Rogacica 4 Überläufer."}})</ref>}} U istom izvještaju je prenijeta i sljedeća informacija: {{izdvojeni citat|Prema pouzdanom izvoru, četnički komandant [[Dragoslav Račić|Račić]], koji je učestvovao u borbi protiv Grupe “[[Milutin Morača|Morača]]” u [[Valjevo|valjevskom]] kraju, zatražio je da se vrati u svoje dotadašnje operacijsko područje, jer ne želi više da se „prlja“ saradnjom sa okupatorom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000732.] <br /> ({{jez-njem|"Nach s.Qu. hat Cetnikführer Racic, der im Kampf gegen Gruppe Moraca im Raume Valjevo beteiligt war, die Rückkehr in sein bisheriges Einsatzgebiet beantragt, da er sich durch Zusammenarbeit mit der Okkupator nicht länger "beschmutzen" wolle."}})</ref>}} Istog dana, u izvještaju koji je poslao Glavnom komandantu Jugoistoka feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|von Weichsu]], general Felber zapaža kako formiranje ''Borbene grupe Weyel'' označava novu etapu u četničko-njemačkim odnosima s ciljem saradnje u borbi protiv NOVJ, koja u tom obimu nije bila izvodiva u prethodnom periodu: {{izdvojeni citat|Utisak o upotrebljivosti pojedinih potčinjenih narodâ i jedinicâ: [...] Četnici uvjeravaju da će se uzdržati od bilo kakvog neprijateljstva prema njemačkim trupama i da će učestvovati u borbi protiv komunista do konačne pobjede. U operacijama četničke jedinice predvodi [[Neško Nedić]], a s njemačke strane major Weyel. Razgovori na bojnom polju pokazuju da su četničke vođe poput Kalabića i Rakovića spremne sarađivati sa Nijemcima. Kod ljudstva preovlađuje prijateljski pristup, uz samo nekoliko neprijateljskih lica. Naoružanje im je skromno; manjak mitraljeza. Situacija sa zalihama municije, kao i dosad, nejasna.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=727&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000723—000724.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Eindruck über die Brauchbarkeit der einzelnen unterstellten Nationen und Verbände: </br> f) Cetniks versichern jede Feindseligkeit mit deutschen Truppen auszugeben und sich am Kampf gegen die Kommunisten bis zum Endsieg zu beteiligen. Leitung der Cetnik–Verbände durch Nesko Neditsch, deutscherseits durch Major Weyel. Besprechungen auf dem Gefechtsfeld zeigen, daß die Führer der Cetniks wie Kalabic und Rakovic gewillt sind, mit den Deutschen zusammenzuarbeiten. Unter den Leuten vielfach freundliches Entgegenkommen, nur zum Teil feindselige Gesichter. Ausrüstung mit Waffen mäßig, wenig Maschinenwaffen. Über Munitionslage nach wie vor Unklarheit."}})</ref>|Raport generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|Maximilianu von Weichsu]] od 13. maja 1944. godine}} Draža Mihailović je imenovao [[Milorad Mitić|Milorada Mitića]] za oficira za vezu između svojih jedinica i njemačke komande, kako bi saradnja četničkih komandanata sa okupatorom dobila organizovaniju formu. General Mihailović je preko kapetana Mitića dostavljao svoje zahtjeve njemačkoj komandi koja je snabdijevala municijom i hranom njegove jedinice, angažovane u borbi protiv NOVJ. Mitić je o situaciji na frontovima, o svome radu i o količini pomoći primljenoj od okupatora gotovo svakodnevno izvještavao generala Mihailovića. U depeši od 28. marta 1944, između ostalog, kapetan Mitić piše: {{izdvojeni citat|O nekoj akciji Bugara ili Br. 11 (šifra koja označava Njemce — nap.) protivu crvenih dublje na terenu nema ni govora. Doručak i večera su uvek u garnizonu. Ako se hoće uništenje komunista, onda to moramo mi da uradimo. Možemo da računamo na pomoć uzduž komunikacija, na municiju i avijaciju, mada ona ne može mnogo da pomogne. Ali moraju biti hitno bačene masovne snage i lično da vodite operacije, naravno kao 'siva eminencija', inače [[Peko Dapčević|Peko]] ode u Toplicu i dalje... Moral kod naših ljudi u reonima gde su prošli komunisti je mnogo opao. Sve veća sumnja u snagu naših i Br. 11 i sve veći respekt prema crvenima... Pred svim ovim mi ne možemo da zatvorimo oči. Ovoga puta opasnost je stvarno velika, skoro ogromna...<ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—X—57/2.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_62.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje KORPUSI DRAŽE MIHAILOVIĆA POLAŽU ISPIT PRED OKUPATOROM U SRBIJI]</ref>}} 18. aprila 1944. godine, glavni inspektor Vrhovne komande JVuO pukovnik Jevrem Simić izvještava generala Mihailovića da se kapetan [[Zvonimir Vučković]], komandant Prvog ravnogorskog korpusa, nalazi pod izravnom komandom njemačkih oficira: {{izdvojeni citat|Zvonkov odred pod komandom poručnika Nenadića zajedno sa Nemcima je u Negbini.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_120.htm Pismo delegata Vrhovne komande od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću o saradnji četnika sa nemačkim i bugarskim trupama u borbama protiv NOVJ u jugozapadnom delu Srbije]</ref>}} U telegramu od 20. IV 1944. pukovnik Simić piše generalu Mihailoviću: {{izdvojeni citat|Vučković sa 130 odabranih četnika stavio se pod komandu nemačkog poručnika Kerpera i nalazi se južno od Jasenova na Beloj Glavi.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 277, registarski broj 4/1—56.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 99—100.</ref>}} Istog dana kada je došlo do formiranja ''Borbene grupe Weyel'' (28. april 1944), u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka zapisano je: {{izdvojeni citat|Srbija — I. Stanje kod neprijatelja: </br> A) Divizijska grupa “Morača” nalazi se sa istočnom kolonom u oblasti južno od Kosjerića u borbi sa vlastitim snagama i četnicima, koji su, navodno, bili lično vođeni od strane DM-a.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000628.] <br /> ({{jez-njem|"Tagesmeldung von 28.4.1944. </br> Serbien. </br> I. Feindlage. </br> A) Div.Gruppe Moraca steht mit O–Kollone im Raum S Kosjerici im Kampf mit eigenen Kräften u. Cetniks, die von DM angeblich persönlich geführt werden."}})</ref>}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. godine generalu Mihailoviću, kapetan [[Neško Nedić]] piše o uspostavljanju fronta prema snagama NOVJ u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], odnosno da je stvoren jedinstveni borbeni sklop koji sačinjavaju četnici, [[Srpski dobrovoljački korpus|srpski dobrovoljci]] i njemačke okupacione trupe: {{izdvojeni citat|Snage potčinjene meni prešle su trenutno u odbranu na liniji Bačevci—Kosjerić i to: valjevski korpus sa delom Nemaca drži levo obalu Graca u visini Lipa—Ravan. Juče su na ovom odseku odbijeni svi napadi komunista. Ajdačić sa delom Nemaca zatvara položaj Bukovi—Ražana. Na prostoru Ražana—Kosjerić ima jedan bataljon Nemaca. Brigada Negovanova kao rezerva drži Divčibare. Rakovićev korpus u Kosjeriću sa ofanzivnom ulogom. Moja težnja je da sa naslonom na Nemce, stvorim čvrstu odbranu linije Bačevci—Kosjerić, dok se snage ne prikupe i ne stvore preduslovi za uništavajući udar, a tada uništi prva, druga a potom peta divizija. U ovom cilju front ostaje prema drugoj diviziji danas u odbrani dok na ovu diviziju sa zapada napadaju jedan bataljon Nemaca i tri bataljona ljotićevaca a mi je dočekujemo. Prema petoj diviziji preduzima se napad danas sa angažovanjem.<ref>AVII, Ča, kut. 276, reg. br. 2/1—11.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 100.</ref>}} U prvoj polovini maja 1944. godine, Vrhovna komanda JVuO je javljala o zajedničkim borbama četnikâ i Nijemaca širom okupirane Jugoslavije: „Naši i nemački delovi zatvorili put [[Užice]] — [[Kokin Brod]]. Isto tako zatvorena i [[Lim (rijeka)|Limska dolina]]. Od strane Nemaca i naših 2. maja počela ofanziva od [[Podgorica|Podgorice]]. Komunisti u oblasti [[Bijelo Polje|Bijelog Polja]]. Nemci u [[Šavnik]]u, [[Žabljak]]u i [[Brodarevo|Brodarevu]]. U [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] šesnaesta, sedamnaesta i tridesetšesta komunistička divizija pri uništenju od dve nemačke divizije.“ General Mihailović je naređivao i majoru Dragiši Rakiću (pseudonim »Gis-Gis«), komandantu Vojvodine JVuO, da pokuša dobiti municiju od okupatora, koristeći se pritom i srpskim kvislinškim strukturama, budući da je [[Banat]] formalno bio dijelom [[Vojna uprava u Srbiji|Nedićeve Srbije]]: „Postarajte se za nabavku municije kako ste predvideli. Iskoristite raspoloženje Nemaca u Banatu za jačanje naše organizacije. Isto tako iskoristite i Nacionalnu službu rada.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> 11. maja 1944, general Mihailović (pseudonim »Hans«) piše da je naredio »Viktoru« (major [[Mladen Mladenović]], komandant Čegarskog korpusa JVuO), »Hermanu« (potpukovnik [[Radoslav Đurić]], komandant Južne Srbije JVuO), »Orelu« (potpukovnik [[Dragutin Keserović]], komandant Rasinsko-topličkog korpusa JVuO) i »Minču« (major [[Branivoj Petrović]], komandant Deligradskog korpusa JVuO) da „iskoriste akciju“ okupatora protiv snaga NOVJ u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]], kao i da „na pogodan način“ nabave naoružanje i municiju: {{izdvojeni citat|Po podacima od Viktora, Hermana i Georgija [potpukovnik Milutin Radojević, delegat VK JVuO za područje Jablanice i Toplice — prim.] jedna nemačka divizija jačine oko 15.000 nalazi se u [[Kuršumlija|Kuršumliji]], [[Prokuplje|Prokuplju]], [[Žitorađa|Žitorađi]], [[Pukovac|Pukovcu]] i [[Leskovac|Leskovcu]]. Ima 70 tenkova. Pripremaju se za akciju protiv komunista. [[Gestapo]]vci iz [[Niš]]a traže Viktora i nude oružje i municiju i da ne diraju naše. Keserović 8 i 9 napadao na komuniste u okolini [[Ribarska Banja|Ribarske Banje]] sa [[Jastrebac|Jastrepca]] i od sela Zdravinja. Crveni dobili pojačanje i Orel se povukao na polazni položaj [[Zdravinje]] — [[Veliki Šiljegovac]]. Orel se sprema za ponovni napad. Naredio sam: Viktoru: Da Knjaževački korpus uputi Orelu za akciju na Jastrepcu i Moravskom srezu, ako ga već nije uputio. Sa ostalim snagama da zatvori prelaze na [[Morava|Moravi]] od Niša do Leskovca. Da iskoristi na pogodan način ponudu oružja i municije, jer sada moramo tući komuniste i treba iskoristiti nemačku akciju. 2. — Hermanu: Treba iskoristiti akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice. Da prikupi svoje snage u Jablanici i da dejstvuje najpogodnijim pravcem protivu komunista imajući u vidu akciju Nemaca. Na pogodan način da dođe do municije. 3. — Orelu: Da iskoristi akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice i da mu se stavlja pod komandu Knjaževački i Deligradski korpus. Na pogodan način da dođe do municije. 4. — Minču: Da odmah pomogne Orela u akciji na Jastrepcu i Moravskom srezu kako je već naređeno i da je pod komandom Orela.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref>}} 12. maja 1944, Draža Mihailović obavještava potpukovnika [[Zaharije Ostojić|Zaharija Ostojića]] (pseudonim »Sto-Sto«) sljedeće: „2 i 5 divizija su sada u srezu Zlatiborskom. Napadi se vrše sa svih strana.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> Napad su vršile njemačke i bugarske trupe, zajedno sa ljotićevcima i četnicima. U depešama<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 2/1—28.</ref> koje je komandant Cersko-majevičke grupe korpusa major [[Dragoslav Račić]] poslao Mihailoviću prethodnog dana o saradnji četnika i Njemaca, između ostalog, stoji: {{izdvojeni citat|Saznajem da su [[Užice]] pune Jankovićevih [Milutin — prim.] četnika i da [[Predrag Raković|Raković]], [[Neško Nedić|Neško]], Ajdačić, Janković i Mitić drže neke konferencije sa Nemcima. Ako boga znate sprečavajte ovo... Ako dalje budem vodio borbu protiv komunista zajedno sa Nemcima, ja ću duboko zaglaviti... Zbog ovoga molim da mi odobrite da se vratim na moj teren i povedem samo štabnu akciju u [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] i [[Srem]]u. Neko od nas mora ostati čist.}} U proljeće 1944. godine, prilikom njemačke kontraofanzive protiv partizana u jugozapadnoj Srbiji u kojoj su učestvovale i značajne četničke snage, zabilježena je i fotografija komandanta 1. ravnogorskog korpusa JVuO sa njemačkim oficirom, vjerovatno iz Wehrmachtove divizije [[Brandenburger|''Brandenburg'']].<ref name="yuhistorija.com"/> [[Datoteka:Zvonimir_Vuckovic_i_Nemci.jpg|minijatura|Kapetan [[Zvonimir Vučković]] (desno), komandant 1. ravnogorskog korpusa JVuO, pozira sa njemačkim oficirom tokom [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|partizanskog prodora u Srbiju]] (april/maj 1944. godine)]] General [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka, 16. maja 1944. godine podvlači svojim potčinjenim: „'''Pokret DM bio je i ostaje neprijateljski.'''”<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=758&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000754.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist und bleibt Feind."}})</ref> Felber podsjeća kako četnička saradnja u borbi protiv »crvenih« proističe samo iz činjenice da su komunisti njihov neprijatelj br. 1, ali neprijatelj br. 2 i dalje ostaje okupaciona sila. General Felber stoga preporučuje da se »borba protiv partizanskih bandi« oprezno nastavi voditi skupa s jedinicama generala Mihailovića: {{izdvojeni citat|Četničke grupe koje se nalaze u borbi protiv komunista, ne treba nikako ometati niti ih napadati, već ih podupirati u borbi. Saradnja s četnicima u borbi protiv komunista, uz najštedljiviju isporuku municije i pod nadzorom okupacione sile, može biti samo lokalna i radi akutne borbe protiv partizanskih bandi. U tom slučaju potrebno je isporučivati i sanitetski materijal i negovati ranjenike. Za svaku isporuku potrebno je odobrenje Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka. Preporučujemo da se u svim prilikama obraća nesmanjena pažnja pokretu DM i njegovim postupcima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=759&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000755.] <br /> ({{jez-njem|"Cetnikgruppen, die sich im Kampf mit Ko. befinden, sind dagegen nicht zu hindern und nicht anzugreifen, sondern in ihrem Kampf zu fördern. Ein Zusammengehen mit Cetniks im Kampf gegen die Ko. unter sparsamter Lieferung von Munition unter Aufsicht der Besatzungsmacht darf nur örtlich und nur zum Zwecke des akuten Kampfes gegen die Partisanenbanden erfolgen. In diesem Falle ist auch Lieferung von Sanitätsmaterial und Pflege der Verwundeten erforderlich. Munitionslieferung bedarf in jedem Falle der Zustimmung des Mil.Befh. Südost. Ungeschwächte Aufmerksamkeit gegenüber der DM–Bewegung und deren Maßnahmen ist nach wie vor überall geboten."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_272.htm Informacije Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 16. maja 1944. potčinjenim komandama i štabovima o držanju prema četnicima]</ref>}} U zapisniku generala Felbera s kraja maja 1944, apostofira se korištenje Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca za odbranu jugozapadne granice okupirane Srbije od partizanskog prodora: {{izdvojeni citat|Predviđeno je da se veći dio četnikâ Draže Mihailovića pošalje kući, da se najpouzdaniji koriste kao izviđači na granici, i da se dobrovoljci (SDK), poslije apsolutno neophodnog odmora i osvježenja, kasnije iskoriste kao graničari.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=817&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000813.] <br /> ({{jez-njem|"Es ist beabsichtigt, von den DM–Cetniks einen größeren Teil nach Hause zu schicken, die Zuverlässigsten als Aufklärer an der Grenze zu verwenden, und später das SFK nach einer unbedingt notwendigen Ruhepause und Auffrischung als Grenzschutz einzusetzen."}})</ref>|Zapisnik o putovanju za Niš i Sofiju 25-28.05.1944.}} General [[Edmund Glaise von Horstenau]], vršio je od 15. juna do 25. juna 1944. dužnost komandanta Jugoistoka, zamjenjujući generala Hansa Felbera, koji se po službenom zadatku nalazio u Njemačkoj. Opisujući u svom ratnom dnevniku stanje u Srbiji, tj. odnose između njemačkih i bugarskih okupacionih trupa, s jedne, kao i četnika i kvislinga, s druge strane, Horstenau navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|'''Nemci gotovo da nemaju svojih trupa u Srbiji'''. Postoji samo nekoliko policijskih jedinica. Najveći deo Srbije nalazi se pod kontrolom bugarskog okupacionog korpusa. Bugarskih vojnika nema samo u severozapadnom delu Srbije i Banata. No, bugarske trupe u Srbiji jesu najlošije bugarske jedinice. Tek što sam na kratko vreme preuzeo Vrhovnu komandu u Beogradu, dve bugarske čete, zajedno sa svojim oficirima, prebegle su partizanima kod Leskovca. Jedine trupe na koje je čovek mogao da se osloni u borbi protiv partizana bili su srpski dobrovoljci, a donekle i ruski. Upotrebljivi za borbu protiv partizana bili su i ljudi Draže Mihailovića. Vezu sa njim za mene je održavao jedan nemački major [Erich Weyel], nosilac odlikovanja „viteškog krsta“.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 508.</ref>}} U vrijeme izvođenja [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Trumpf«]], u kojoj se [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pridružila njemačkim trupama u borbi protiv partizana, došlo je 14. jula 1944. u [[Kruševac|Kruševcu]] do sastanka vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera sa kapetanom [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]], načelnikom štaba ove četničke formacije. Tom prilikom, Nedić je istaknuo da su „četnici u Englesku izgubili svako poverenje, pošto su ih Englezi izdali“, ponudivši svoje usluge u „borbi protiv komunizma“. General Felber je ocijenio da je riječ „o potpuno ozbiljnoj ponudi četnika koju treba prihvatiti“, s čim se složio i major Erich Weyel, oficir za vezu kod kapetana Nedića: {{izdvojeni citat|Neško Nedić je sada načelnik štaba četničke grupe koja se sa nama bori u akciji »Trumpf« i čija se jačina može proceniti na oko 10.000 ljudi. [...] Pošto su oni sami u borbi protiv komunizma i suviše slabi, uvideli su da moraju tražiti oslonac u nemačke oružane snage, ''kojima će se bezuslovno potčiniti sa puno poverenja''. Oni su spremni da se bore protiv komunizma svuda tamo gde bih ih ja postavio. Na drugoj strani, Nedić je molio ponovnu pomoć u vidu ''isporuke municije i naoružanja, a naročito teškog naoružanja''. Četnici su spremni da daju svaku garanciju da će se isporučeno naoružanje i municija upotrebiti samo protiv komunizma. [...] Neško Nedić je još jednom molio za poverenje ne samo ovdašnjih nemačkih komandi nego i čitavog nemačkog naroda, kao i za priznanje srpskog naroda kao najvećeg neprijatelja komunizma na Balkanu. ''Kao dokaz svog unutarnjeg raspoloženja ponudio je da se lično dalje bori na [[Istočni front|istočnom frontu]] posle čišćenja Srbije od komunizma'' i siguran je da bi to, slično njemu, učinio i jedan veliki broj četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_93.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 15. jula 1944. Komandi Grupe armija »F« o razgovoru vođenom 14. jula 1944. u Kruševcu, sa četničkim komandantom Neškom Nedićem u vezi zajedničkih dejstava protiv jedinica NOV i POJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=734&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frames no. 000725—000726.] <br /> ({{jez-njem|"Nesko Nedić ist z.Zt. Chef des Stabes der beim Unternehmen "Trumpf" mit uns kämpfenden Cetnikgruppe, deren Stärke auf etwa 10 000 Mann zu schätzen ist. </br> Da sie im Kampf gegen den Kommunismus alleine zu schwach seien, sähen sie ein, dass sie Anlehnung an die deutsche Wehrmacht suchen müssten, der sie sich voller Vertrauen bedingungslos unterstellten. Sie seien bereit, gegen den Kommunismus zu kämpfen überall da, wo ich sie hinstellen würde. Auf der anderen Seite erbat Nedić erneut Unterstützung durch Lieferung von Munition und Waffen, insbesondere schweren Waffen. Die Cetniks seien bereit, jegliche Garantie zu bieten, dass das Gelieferte nur gegen den Kommunismus verwendet würde. </br> Nesko Nedić bat nochmals um Vertrauen nicht nur der hiesigen deutschen Stellen, sondern des ganzen deutschen Volkes und um Anerkennung des serbischen Volkes als stärksten Feind des Kommunismus auf dem Balkan. Als Beweis seiner inneren Haltung bot er sich an, nach Säuberung Serbiens vom Kommunismus für seine Person an der Ostfront weiterzukämpfen, und er sei sicher, dass auch eine grosse Anzahl Cetniks es ihm gleich tun würde."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka Komandi Grupe armija »F« od 15. jula 1944. godine}} Major Weyel je još od kraja aprila 1944. godine tijesno surađivao s kapetanom Neškom Nedićem (general Kurt von Geitner je 28. IV zabilježio da je formirana „nova Borbena grupa major[a] Vajel[a]“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000628—000629.] <br /> ({{jez-njem|"Neue Kampfgruppe Major Weyel."}})</ref>) u koordiniranju njemačko-četničkih operacija protiv partizana.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> U izvodu iz ratnog dnevnika Armijske grupe »F« za 18. jul 1944.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=978&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000837.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Major v.Geitner unterrichtet Oberst i.G. Selmayr über neue Lage in Serbien: Am 17.7. eröffneten rote Kräfte südl. Korsumlja [sic!] (S–Serbien) Angriff gegen Cetnikverband. unter Major Weyel. Cetnik zum Ausweichen in NW–Richtung gezwungen. Zielsetzung der Kommunisten wahrscheinlich lokale Verschiebung einer Division, da für Offensive Richtung Ibartal, vorherige Versammlung stärkerer Kräfte notwendig gewesen wäre. Abwehr nur durch Cetnik, nach Ibartal ein weiteres Russenbtl. als Sicherheitskoeffizient unter Schwächung der neu aufgebauten Drinaverteidigung verschoben."}})</ref> navedeno je da je ovo savezništvo, makar taktičko, još uvijek na snazi: {{izdvojeni citat|''General fon Gajtner obaveštava generalštabnog pukovnika Zelmajera o novoj situaciji u Srbiji'': </br> Dana 17. 7. crvene snage otpočele su napad južno od Kuršumlije (južni deo Srbije) na četničke jedinice pod komandom majora Vajela. Četnici su bili prinuđeni da se povuku u pravcu severozapada. Cilj komunista je verovatno lokalno pomeranje jedne divizije, pošto bi za ofanzivu u pravcu Ibarske doline bilo potrebno prethodno prikupljanje jačih snaga. Odbrana počiva samo na četnicima, a upućen je još jedan bataljon Rusa kao koeficijent sigurnosti, uz slabljenje organizovane odbrane na Drini.}} U dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 26. jul 1944. godine, četničkim se jedinicama odaje priznanje za krupne usluge koje su u vrijeme [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Kehraus«]] učinili okupatoru defanzivnim dejstvima pri zadržavanju glavnine snagâ NOVJ: {{izdvojeni citat|''Srbija: Operacija »Kehraus«'' [Čistka]: </br> Očigledno da je glavnina neprijateljskih snaga snažno potučena i kao takva povukla se preko srpsko-albanske demarkacione linije. Dodir sa neprijateljem održava se samo sa zaštitnicama. Operacija je time završena, naknadno čišćenje se produžava borbenim grupama koje učestvuju. Mada se u toku operacije nije uspelo u razbijanju glavnine neprijateljskih snaga, ipak je pošlo za rukom, naročito masovnom upotrebom četnika, da se osujeti namera neprijatelja da prodre u pravcu Ibra. U prostoru Sokobanje, pod pritiskom naših i četničkih snaga, delovi bandi prešli su, pod borbom sa jedinicama iz pripravnosti za zaštitu železnice, prugu Zaječar — Knjaževac u pravcu bugarske granice, dok je glavnina, uz velike gubitke u borbama sa četnicima, prodrla u prostor Aleksinca. Od 23. 7. četničke grupe su prodrle preko Save u Srem i tamo se od tog vremena nalaze u borbi sa komunistima. U ostalim delovima Srbije lokalna delatnost bandi, dok se u Banatu vrše neprekidne sabotaže u žetvi.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=204&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289457—6289458.] <br /> ({{jez-njem|"SERBIEN: ”KEHRAUS” MASSE FD–KRAEFTE ANSCHEIN. STARK ANGESCHLAGEN, UEBER SERB–ALB. DEMARKATIONSLINIE AUSGEWICHEN. FD–BERUEHRUNG NUR NOCH MIT NACHHUTEN. UNTERNEHMEN DAMIT ABGESCHLOSSEN, NACHSAEUBERUNG DURCH BETEILIGTE KGRN. FORTGESETZT. WENN ES IM VERLAUF DES UNTERNEHMENS NICHT GELANG MASSE FD–KRAEFTE ZU SCHLAGEN, SO IST ES DOCH, INSBESOND. DURCH MASSENEINSATZ DER CETNIKS GELUNGEN, FD–ABSICHT, IN RICHTUNG IBAR VORZUSTOSSEN, ZU VEREITELN. UNTER DRUCK EIG. UND CETNIK KRAEFTE BANDEN RAUM SOKOBANJA MIT TLN. UNTER KAMPF MIT ALARMEINHEITEN BAHNLINIE ZAJEZAR KNJAZEVAC RICHTUNG BULGAR GRENZE UEBERSCHRITTEN, MIT MASSE UNTER VERLUSTREICHEN KAEMPFEN MIT CETNIKS BIS IN RAUM ALEKSINAC VORGEDRUNGEN. SEIT 23.7. CETNIKS–GRUPPEN UEBER SAVE NACH SYRMIEN VORGEDRUNGEN UND DORT SEITDEM IM KAMPF MIT KOMM. IM UEBRIGEN SERBIEN OERTL. BANDENTAETIGKEIT, BANAT ANHALTENDE ERNSTSABOTAGE.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (26. VII 1944)}} Nakon dva dana, poslat je iz Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Wehrmachta sljedeći dopis: {{izdvojeni citat|Srbija: </br> Završni izvještaj [o operaciji] „Kehraus“: Uz približno 70 sopstvenih mrtvih iz svih borbenih grupa koje su učestvovale (uključujući četnike), izbrojano 363 mrtva neprijatelja, 464 zarobljenika i dezertera.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000242.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: </br> Abschlussmeldung "Kehraus": Bei etwa 70 eig. Toten aller beteiligten Kgrn. (einschl. Cetniks) 363. gez. Fd.–Tote, 464 Gefangene und Überläufer.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (28. VII 1944)}} 27. jula 1944, centrali u Berlinu javljali su iz komande Grupe armija »F«: „Srbija: Glavnina snažno potučenih neprijateljskih snaga u operaciji »Keraus«, koja se povukla ka jugu, ponovo je, posle neuspelog pokušaja da se povuče u oblast Albanije, napadnuta od strane Borbene grupe »Dizener« i četnika u prostoru jugoistočno od [[Medveđa|Medveđe]]. Gubici neprijatelja u akciji »Keraus« na dan 24. i 25. 7.: 29 mrtvih, 302 zarobljena, 8 mitraljeza, 2 minobacača i preko 200 pušaka.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=210&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289463.] <br /> ({{jez-njem|3.) SERBIEN </br> MASSE DER BEI ”KEHRAUS” STARK ANGESCHLAGENEN UND NACH S AUSGEWICHENEN FD.– KRAEFTE NACH MISSLUNGEN VERSUCH IN ALBAN. GEBIET AUSZUWEICHEN, IM RAUM SO MEDVEDJA DURCH. KGR. DIESENER UND CETNIKS ERNEUT ANGEGRIFFEN. FEINDVERLUSTE "KEHRAUS" AM 24. U. 25.7.: 29 GEZ. TOTE, 302 GEFANGENE, 8 M. G., 2 GR. W. UEBER 200 GEWEHR.}})</ref> Sjutradan, sumirani su rezultati ove operacije: „U Srbiji operacija »Keraus« je postigla potpuni uspeh; neprijatelj je bio prinuđen da izmakne u pravcu juga. Pošlo nam je za rukom da prodorom u pravcu Ibarske doline osujetimo njegovu nameru.“<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/> Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka za 30. jul 1944, takođe upućen Vrhovnoj komandi njemačkog Wehrmachta, bilježi da jedinice JVuO nastavljaju davati doprinos naporima okupatora u slamanju ofanzive koju je NOVJ poduzela u južnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Prilikom nastavljanja čišćenja u operaciji »Keraus«, dijelovi neprijateljskih snaga istočno od [[Lebane|Lebana]] prodrli su u pravcu sjevera. Glavnina je napadnuta u prostoru Lebana od strane Borbene grupe »Dizener« i četnikâ. 5. policijski puk (bez III bataljona) stupio je u akciju sa istoka. Borbene grupe 27. bugarske divizije (5 bataljona) ponovo će stupiti u akciju 31. 7. u cilju naknadnog čišćenja iz doline Toplice u pravcu juga. Neprijateljski gubici — 27. 29. 7. Kod Borbene grupe »Dizener« i četničke grupe »Vajel«: 117 izbrojanih mrtvih [neprijatelja], 604 zarobljenih; zaplijenjeno 9 mitraljeza, 5 automobila, 5 minobacača, 560 pušaka, 6 radio-uređaja, velike količine municije i [vojne] opreme svake vrste.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=221&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289474—6289475.] <br /> ({{jez-njem|"3.) SERBIEN: </br> BEI NACHSAEUBERUNG ”KEHRAUS” TLE. FD–KRAEFTE O LEBANE NACH N VORGEDRUNGEN. MASSE RAUM S LEBANE DURCH KGR. DIESENER UND CETNIKS ANGEGRIFFEN. POL. RGT. 5 OHNE ROEM 3. ) VN O ANGESETZT. </br> KGR. 27. BULG. DIV. (5 BTLNE) ANTRITT 31. 7. ERNEUT ZUR NACHSAEUBERUNG AUS TOPLICA – TAL NACH S. FEINDVERLUSTE 27.</br> 29.7.: BEI KGR. DIESENER UND CETNIK–GRUP[P]E WEYEL: 117 GEZ. TOTE, 604 GEFANGENE, 9 MG, 5 M PI, 5 GR W., 560 GEWEHRE, 6 FUNKGERAETE, GROSZE [sic!] MENGEN MUN. UND GERAET ALLER ART.}})</ref>}} Komanda Jugoistoka obavještava 11. avgusta 1944. da se Rasinsko-toplička grupa korpusa JVuO, pod komandom potpukovnika Dragutina Keserovića, i zvanično stavila pod komandu njemačkog Wehrmachta tokom [[Topličko-jablanička operacija 1944|Topličko-jablaničke operacije]]: {{izdvojeni citat|Situacija kod Borbene grupe Diesener mirna. Četnička grupa Keserovića se dobrovoljno stavila pod komandu Borbene grupe Diesener. Ponovni napad protiv neprijateljskih snaga južno od Lebana počinje 13. VIII.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=288&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289541: Dnevni izvještaj komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 10. augusta 1944 (11. august 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"C ) LAGE BEI KGR. DIESENER RUHIG. </br> CETNIK–GRUPPE KESEROVIC FREIW. UNTER BEFEHL KGR. DIESENER GETRETEN. </br> ERNEUTER ANGRIFF GEGEN FD– KRAEFTE S LEBANE LAEUFT AM 13.8. AN."}})</ref>|Izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Vermahta za 10. avgust 1944. godine}} Neposredna četničko-nemačka operativna saradnja ponovila se i prilikom nemačkih operacija [[Operacija "Trumpf"|"Trumpf"]] i [[Operacija "Halali"|"Hallali"]] u jablaničko-topličkoj oblasti protiv [[21. srpska divizija NOVJ|21]]. [[22. srpska divizija NOVJ|22]]. [[24. srpska divizija NOVJ|24]]. i [[25. srpska divizija NOVJ|25]]. divizije NOVJ tokom jula i avgusta 1944. {{izdvojeni citat|Ministar [[Nojbaher]] konstatuje da je premijer [[Milan Nedić|Nedić]] — ukazujući na neudovoljene zahteve za oružjem ponovno izrazio nameru da demisionira — verno služio nemačkim interesima. Slično je i s Mihailovićem, koji se do danas trudio da ne zauzme neprijateljsko držanje prema okupatoru. To isto Važi i za ostale vodeće Srbe, koji su se, pod parolom »Dajte nam oružje — onda pripadamo Vama«, lojalno držali.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_231.htm Zabeleška obaveštajne grupe nemačkih komandi na Jugoistoku od 30. avgusta 1944. sa savetovanja u štabu komande Jugoistoka o aktuelnim pitanjima saradnje sa Dražom Mihailovićem i razvoju celokupne situacije na području Jugoistoka]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=980&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000974—000978.] <br /> ({{jez-njem|"Hierzu stellt Minister Neubacher fest, dass Ministerpräsident Nedic – der unter Hinweis auf die unerfüllten Waffenwünsche erneut Rücktrittsabsichten geäussert habe – in gutem Glauben zur deutschen Sache handelte. Ähnlich verhält es sich bei DM, der sich bis heute bemüht habe, keine feindselige Haltung dem Okkupator gegenüber einzunehmen. Das gleiche gilt für die anderen führenden Serben, die sich unter dem Motto: "Gebt uns Waffen – dann gehören wir zu Euch!" loyal verhalten hätten."}})</ref>|Nemački obaveštajni izveštaj od 30. avgusta 1944.}} === Desant na Drvar (1944) === {{main|Desant na Drvar}} Za [[Desant na Drvar]] (operacija »Rösselsprung«), preduzet maja i juna 1944, komanda [[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druge oklopne armije]] je angažirala oko 16.000 njemačkih vojnika i tri hiljade [[Momčilo Đujić|Đujićevih]] četnika.<ref name="Pop izdaje">[https://www.znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.]</ref> Četnici su bili dragoceni kao nemački informatori, pa su upravo oni doneli Nemcima tačan podatak o lokaciji Titovog štaba: {{izdvojeni citat|Prema četničkim podacima, Tito se nalazi u drvarskoj pećini, prema drugim izvorima u Oštrelju sjeverno od Drvara.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=459&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000455.] </br> ({{jez-njem|"IIc: Tito nach Cetnikmeldg. in Höhle Drvarska Pecina bei Drvar, nach anderer Meldg. in Ostrelj N Drvar."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja [[15. brdski armijski korpus (Nemačka)|15. brdskog korpusa]] za 10. mart 1944.}} U izvještaju 2. oklopnoj armiji iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], poslatom 19. maja 1944. godine, navedeno je da će četničke jedinice biti u potpunosti podređene njemačkom Wehrmachtu u ovoj operaciji: {{izdvojeni citat|''Telegram K-di 2. okl. armije'' Tiče se: »Reselšprunga« [...] 7) Ojačani 105. SS-izv. bat. sa potčinjenim 369. izv. bat. napada X-dana, nastupajući od Livna duž Livanjskog polja preko Bosanskog Grahova na Drvar, sprečava neprijateljske proboje prema jugoistoku i razbija neprijateljski komandni aparat. U Bosanskom Grahovu naši četnici, u Drvaru naši padobranci.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_63.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. maja 1944. Komandi 2. oklopne armije o izvršenim pripremama i zadacima potčinjenih jedinica za operaciju »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=724&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frames no. 000715—000716.] </br> ({{jez-njem|"Fernschreiben An PzAOK 2 </br> Betr. Rösselsprung </br> 7.) Verstärkte SS–AA 105 mit unterstellter AA 369 stösst am X–Tag antretend von Livno entlang Livanskopolje über Bosn.Grahovo auf Drvar vor, verhindet feindl. Ausbruch nach Südosten und zerschlägt feindl. Führungsapparat. In Bosn.Grahovo eigene Cetniks, in Drvar eigene Fallschirmjäger."}})</ref>}} Komanda Druge oklopne armije je uzvratila XV brdskom armijskom korpusu dopisom od 21. maja 1944. iz kojeg se zaključuje da se četnici nalaze pod komandom majora Ernsta Benescha iz divizije [[Brandenburger]], kao i da se za njih počeo koristiti službeni naziv »[[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|Hrvatska borbena zajednica]]«: {{izdvojeni citat|1) Crveni komandni centar u Drvaru (po svoj prilici Vrhovni štab Tito, u Drvaru, na staroj stočnoj pijaci, Američka vojna misija Trninić Breg, u Prnjavoru Engleska vojna misija, preostala Ruska misija neotkrivena). Treba računati sa mesnim obezbeđenjem, pre svega na visovima severoistočno, istočno i zapadno od Drvara, u datom slučaju i na protivvazdušnu odbranu. Dalji podaci o neprijatelju postepeno se saopštavaju komandantu 500. padobranskog lov. bat. od strane Ic K-de 2 okl. armije i majora Beneša. 2) Operacija »Reselšprung« treba da ukloni crveni komandni centar oko Drvara. Komandovanje »Reselšprung«: XV brd. AK, istaknuto komandno mesto Bihać. Za operaciju »Reselšprung« nastupaju X-dana (spuštanje padobranskog lov. bat.) na Drvar: [...] d) Ojačana Borbena grupa 1. puka »Brandenburg« (bez 1. bat.) sa potčinjenom Hrvat. borbenom zajednicom, od Knina na Bosansko Grahovo, odatle u više borbenih grupa protiv linije Prekaja (14 km ji. od Drvara) — Drvar. Zadatak: Doček bandi i štabova koji se povlače prema jugu. Grupe nose maskirno odelo. 3) 500. SS-padobranski lov. bat., komandant šturmbanfirer Ribka, sa potčinjenom SS-padob. nast[avnom] četom (očekuje se konačno odobrenje [[Heinrich Himmler|rajhsfirera SS]]), 40 ljudi odreda »Beneš« i 6 ljudi kontraobaveštajne službe spuštaju se X-dana, u trenutku što je moguće ranije, u crveni komandni centar Drvar i uklanjaju munjevitim napadom naročito Vrhovni štab Tito, kao i ostale crvene komandne štabove i savezničke, odnosno ruske vojne misije.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_66.htm Naređenje Komande 2. oklopne armije od 21. maja 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa za dejstva u operaciji »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=698&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frame no. 000690.] </br> ({{jez-njem|"1.) Rotes Führungszentrum in DRVAR (voraussichtlich Hauptstab TITO DRVAR am alten Viehmarkt, amerik.Mil.Missionen TRNIC BREG, in PRNJAVOR engl.Mil.Mission, Verbleib russ.Mission nicht geklärt). Mit örtlichen Sicherungen, vor allem auch auf den Höhen NO, O und W DRVAR, gegebenenfalls auch mit Flak, ist zu rechnen. Weitere Feindfeststellungen werden an Kdr. Fallschirmjäg.Btl.500 durch Pz.AOK.2 I c und Major BENESCH laufend übermittelt. </br> 2.) Das rote Führungszentrum um DRVAR soll durch das Unternehmen "RÖSSELSPRUNG" ausgeschaltet werden. </br> Führung "RÖSSELSPRUNG": XV.Geb.AK., vorgeschobener Gefechtsstand BIHAC. </br> Zu "RÖSSELSPRUNG" treten am x–Tag (Absprungtag des Fallschirmjäg–Btl.) auf DRVAR an: </br> d) Kampfgruppe verst. 1.Rgt.Brandenburg (ohne I.Btl.) mit unterstellten kroat. Kampfgemeinschaften von KNIN auf BOS.GRAHOVO, von dort in mehreren Kampfgruppen gegen Linie PREKAJA (14 SO DRVAR) – DRVAR. Auftrag: Auffangen von nach Süd ausweichenden Banden und Stäben. Gruppe trägt Tarnbekleidung. </br> 3.) SS–Fallschirmjäg.Btl.500, Führer Sturmbannführer RYBKA mit unterstellter SS–Fallsch.Ausb.Komp. (endgültige Genehmigung Reichsführer SS steht noch aus), 40 Mann Abt. BENESCH und 6 Mann Abwehr landet am X–Tag zum frühest möglichen Zeitpunkt in roten Führungszentrum DRVAR und schaltet in blitzatrigem Zugriff insbesondere den Hauptstab TITO sowie weitere rote Führungsstäbe und allierte bzw. russ.Mil.Missionen aus."}})</ref>}} Nemci su nakon operacije ocenili da četnici izviđačke zadatke izvršavaju besprijekorno, vođstvo im je dobro, ljudstvo naviklo na fizičke napore. Nemci zaključuju da su im četnici "neophodni su pri osiguranju komunikacija, posebno zbog pomanjkanja vlastitih trupa".<ref>NAW, T-314, Roll 566, 000048-9: Izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa o rezultatima formiranja „Hrvatskih borbenih grupa“ (30. juni 1944).</ref> === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1944) === {{Poseban članak|Ponuda Draže Mihailovića Adolfu Hitleru}} [[Datoteka:First Vrede sa četnicima.jpg|thumb|Nemački kapetan von Wrede i četnički komandanti kapetan [[Nikola Kalabić]], major [[Dragoslav Račić]] i kapetan [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')<ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] Tokom jula i avgusta [[1944]]. intenzivirani su kontakti između predstavnika nemačke komande Jugoistoka [[Herman Nojbaher|Nojbahera]], predsednika vlade [[Milan Nedić|Nedića]] i predstavnika Mihailovića.<ref>[http://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%83_%D1%81_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_14.7.1944. Nemački izveštaj o razgovoru s četnicima od 14.7.1944]</ref> Njemačka strana je nakon sastanka između predstavnika Obavještajnog odjeljenja komandanta Jugoistoka i trojice visokih oficira JVuO, Mihailovićevih izaslanika ([[Dragoslav Račić]], [[Neško Nedić]] i [[Nikola Kalabić]]), održanom u Topoli 11. avgusta 1944, na osnovu ponude JVuO zaključila da se „političko zauzimanje stava Draže Mihailovića i njegovog pokreta potpuno izmenilo. Oni su spremni da u potpunosti sa nama sarađuju“. Mihailovićevi izaslanici su stavili do znanja da je za JVuO najvažnije objedinjavanje domaćih antikomunističkih snaga, opšta mobilizacija i „stvaranje jedne srpske nacionalne armije za uništenje komunizma u Srbiji“. Pošto je za ostvarenje tog cilja bila neophodna njemačka dozvola i naoružanje, JVuO je bila spremna da se obaveže na lojalnost i vjernost okupatoru.<ref name="yuhistorija.com"/> Rittmeister Fürst von Wrede citira riječi četničkih oficira sa sastanka: {{izdvojeni citat|»Srbi, koje vi niste poznavali, ipak se bore za vas. Mi se obavezujemo našom časnom oficirskom rečju da ćemo biti verni. Pokret Draže Mihailovića je spreman da dâ sve garancije koje Nemci budu zahtevali. '''Naše smrtno neprijateljstvo protiv komunizma je najbolja garancija naše vernosti'''. Nas ne interesuje budućnost, svejedno kako će se rat završiti, mi smo odlučili, ako tako mora biti, da viteški propadamo.«<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 11. avgusta 1944. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića o uslovima za sastanak Draže Mihailovića sa Nojbaherom]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000502.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben, die Ihr nicht bekannt habt, aber kämpfen für Euch. Wir verpflichten uns mit unserem Offz.Ehrenwort, dass wir treu sein werden. Die DM—Bewegung ist bereit, sämtliche von den Deutschen verlangten Garantien zu geben. Unser Todfeindschaft gegen den Kommunismus ist die beste Garantie für unsere Treue. Die Zukunft interessiert uns nicht, gleichgültig wie der Krieg ausgehen mag, wir sind entschlossen, wenn es sein muss, ritterlich zugrunde zu gehen."}})</ref>}} Rittmeister Fürst Wrede je sumirao predloge predstavnika Draže Mihailovića na sledeći način: {{izdvojeni citat| 1. DM želi da razgovara sa opunomoćenikom [[Hitler|firera]] za jugoistočni prostor. 2. On teži okupljanju svih nacionalnih srpskih snaga. 3. Mobilizacija i naoružavanje svih za oružje sposobnih Srba za borbu protiv komunizma. Naoružavanje i vođstvo pod nemačkim Vermahtom. 4. DM moli da sam ostane u ilegali. 5. Pripadnici DM—pokreta ne treba da budu u nemačkim uniformama. 6) Mesto sastanka ne treba ni u kom slučaju da bude Beograd ili neki veći grad.<ref name="B0_11 1944">[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_11.8.1944. Nemački zapisnik sa pregovora sa četnicima 11.8.1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000502—000503.] <br /> ({{jez-njem|"1.) DM wünscht mit dem Bevollm. des Führers für den Südostraum zu sprechen. </br> 2.) Er fordert Zusammenschluss aller nat. serb. Kräfte. </br> 3.) Mobilisierung und Bewaffnung aller waffenfähigen nat. Serben zum Kampf gegen den Kommunismus. Ausrüstung und Führung durch die deutsche Wehrmacht. </br> 4.) DM bittet selbst illegal bleiben zu können </br> 5.) Die Angeh. der DM–Bewegung sollen nicht in dt. Uniform gekleidet werden. </br> 6.) Ort der Zusammenkunft soll keinesfalls Belgrad oder eine grössere Stadt sein."}})</ref>}} O saradnji sa četnicima Draže Mihailovića u jednoj se njemačkoj preporuci s početka avgusta 1944. navodi: {{izdvojeni citat| ''Saradnja sa četničkim bandama'' Komandantu Jugoistoka upućen je dopis Ob. od./oficir Abvera str. pov. br. 6161/44, u vidu naređenja, o isporuci oružja i municije četničkim bandama i o saradnji između nemačkih operativnih jedinica i pojedinih lojalnih četničkih bandi u cilju zajedničke borbe protiv komunističkog neprijatelja. Postavljanjem oficira za vezu u četničkim bandama treba njihovo držanje stalno nadzirati.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1035&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000893.] ({{jez-njem|"Zusammenarbeit mit Cetnik—Banden. An den Mil.Befh. Südost ergeht mit Ic/AO Nr. 6161/44 g. Kdos. v. 2.8.44 ein Befehlschreiben über die Belieferung der Cetnikbanden mit Waffen und Munition und über die Zusammenarbeit zwischen deutschen Verbänden und einzelnen lojal erscheinen den Cetnik—Banden für Zwecke des gemeinsamen Kampfes gegen den kommunistischen Feind. Durch Abstellung von Verbindungsoffzen.zu den Cetnik—Banden ist deren Verhalten laufend zu überwachen."}})</ref>}} U večernjem izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 16. avgusta 1944, prenosi se vijest da je general Draža Mihailović, u koordinaciji sa predsjednikom srpske vlade generalom Milanom Nedićem, pred okupacione vlasti iznio ponudu o »potpunom potčinjavanju četničkih jedinica«: {{izdvojeni citat| Srbija: Sporazumno sa Nedićem, Draža Mihailović je ponudio nemačkom komandovanju potpuno potčinjavanje četničkih jedinica. Pored postojanja problema davanja talaca, unutrašnjih srpskih suprotnosti i ponude za lični dogovor Draže Mihailovića sa specijalnim opunomoćenikom Ministarstva inostranih poslova, sada postoji samo zahtev za oružje za zajedničku borbu. Srpska vlada je jednovremeno zamolila prijem kod komandanta Jugoistoka i verovatno će tom prilikom biti iznesena i namera o njenoj ostavci.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1090&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000948.] <br /> ({{jez-njem|"In Übereinstimmung mit Nedic hat DM dtsch. Führung volle Unterstellung der Cetnik Verbände angeboten. Bei Geiselgestellung, Einstellung alle Innerserbischen Gegensätze und Angebot persönlicher Aussprache DM mit Sonderbevollm.Ausw.Amtes liegt allein Waffenforderung für den gemeinsamen Kampf vor. Serbische Regierung hat zugleich um Empfang bei Mil.Befh. Südost ersucht und wird dabei voraussichtl. Rücktrittsabsicht vortragen."}})</ref>}} Povodom Mihailovićevog predloga, 17. i 18. avgusta je održan sastanak na najvišem nivou u nemačkoj komandi Jugoistoka. Tu su još jednom sumirani Dražini predlozi: {{izdvojeni citat| a) Bezuslovno obećanje, da nijedan nemački vojnik neće biti napadnut od četnika. Davanje talaca. b) Zajednička borba isključivo protiv komunista u cilju uspostavljanja mira i reda. Nemci i četnici ne moraju biti neprijatelji. c) Neprijatelj br. 1 su komunisti i svi oni koji ih podržavaju ili ne sadejstvuju u borbi protiv komunista. d) Draža Mihajlović moli da ga se privuče organizovanju Srpskog dobrovoljačkog korpusa i organizovanju Dobrovoljačkog korpusa. e) Bilo kakva veza s partizanima je nemoguća. f) Draža Mihailović moli da se stvori prijateljskije raspoloženje, da bi se oslobodilo četnike, koji su uhapšeni u Srbiji, bez posredovanja četnika. g) U slučaju invazije nema borbe protiv Nemaca. Borba protiv komunista će se produžiti. Četnici hoće da spreče vezu partizana s invazionim trupama. h) Draža Mihajlović nema veze s Englezima. On i ne želi više da je ima, odgovarajući engleskom držanju prema srpskom narodu.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=581&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000576—000577.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Das Verhandlungsangebot des DM sieht folgende wesentlichen Punkte vor: </br> a) Unbedingtes Versprechen, kein deutscher Soldat werde von Cetniken überfällen. Geiselgestellung. </br> b) Gemeinsamer Kampf ausschliesslich gegen Kommunisten zur Herstellung von Ruhe und Ordnung. Deutsche und Cetniken brauchen nicht Feinde zu sein. </br> c) Feind Nr. 1 sind Kommunisten und alle, die sie unterstützen oder im Kampfe gegen Kommunisten nicht mitwirken. </br> d) DM bittet, ihn zu Ausbau des SFK und Aufbau Freikorps heranzuziehen. </br> e) Irgendeine Verbindung mit Partisanen ist unmöglich. </br> f) DM bittet zur Hebung freundschaftlicher Stimmung um Freilassung der in Serbien verhafteten Cetniken ohne Vermittlung der Cetniken. </br> g) Im Invasionsfall kein Kampf gegen Deutsche. Kampf gegen Kommunisten wird weitergeführt. Verbindung der Partisanen zu Invasionstruppen wollen Cetniken verhindern. </br> h) DM ohne Verbindung zu Engländern. Er will auch keine mehr haben, entsprechend engl. Verhalten gegen serb. Volk."}})</ref>}} Jedan iskaz<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=585&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000580.] ({{jez-njem|"Durchführung der Zusammenarbeit mit dem Cetnik–Banden, Ausbildung und Führung im Kampf wird den in erster Linie hierfür zuständigen Sicherheitsdienst und SD übertragen. Dieser ist allein für die politische Kampfführung vorgesehen, hat die engsten Verbindungen zu den Cetniks und führt in einem Raume, der als eine Art Heeresgebiet Domäne des Sicherheitsdienstes und des SD ist."}})</ref> sa ovog sastanka ubjedljivo svjedoči o uspostavljenim tijesnim vezama između [[Sicherheitsdienst|njemačkih obavještajnih struktura]] i četničke Vrhovne komande: {{izdvojeni citat|Sprovođenje sadejstva s četničkim bandama, obuka i komandovanje u borbi biće preneti Službi obezbeđenja i SD koji su u prvom redu nadležni za ovo. Ta je služba isključivo predviđena za političko vođenje rata, '''ima najuže veze s četnicima''' i komanduje na jednom određenom području, koje je, kao neka vrsta vojnog područja, domen Službe obezbeđenja i SD.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref>|Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 18. avgusta 1944. povodom ponude Draže Mihailovića za saradnju u borbi protiv NOVJ}} U izvještaju poslatom 20. avgusta 1944. godine iz Operativnog odjeljenja [[Beograd]] [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], navodi se da je za prijem kod vođe [[Treći Reich|Reich]]a [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] pripremljen zajednički referat feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maximiliana von Weichsa]], komandanta Jugoistoka i specijalnog opunomoćenika Ministarstva inostranih poslova na Jugoistoku [[Hermann Neubacher|Hermanna Neubachera]], na temu ''saradnje sa Dražom Mihailovićem i buduće politike u Srbiji'', kao i da je sa ovim upoznat feldmaršal [[Wilhelm Keitel]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000971—000972.]</ref> Tog je dana sačinjena i službena bilješka u kojoj je sadržan sljedeći prijedlog: {{izdvojeni citat|Po predmetu ponude Nedić — Draža Mihailović, ministar Nojbaher predlaže da se organizacija četničkih jedinica prenese u nadležnost Višeg SS i policijskog vođe u Srbiji. Načelnik štaba komandanta Jugoistoka se saglasio s ovim predlogom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000972.] <br /> ({{jez-njem|"In der Angelegenheit Angebot Nedic – DM schlagt Minister Neubacher vor, die Organisation der Cetnik–Verbände dem Höh.SS–Pol.Führer in Serbien zu übertragen. Chef des Gen.Stabes–O.B.Südost ist mit diesem Vorschlag einverstanden."}})</ref>}} Sâm Neubacher je 20. avgusta uputio opširan izvještaj ministru vanjskih poslova Velikonjemačkog Reicha [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], u kojem je urgirao za prihvatanje ponude Nedić—Mihailović, navodeći da je Nedić garantirao da će se „pokret DM uzdržati od svake neprijateljske radnje protiv Nemaca i da ni u slučaju povlačenja Nemaca iz Srbije neće na Nemce biti ispaljen nijedan metak“. O odnosu Mihailovića i JVuO prema okupatoru od trenutka kada ga je Hitler imenovao ''Specijalnim izaslanikom Ministarstva vanjskih djela za Jugoistok'', Hermann Neubacher piše: {{izdvojeni citat|U pogledu Draže Mihailovića, upućujem na svoje mnogobrojne ranije telegrame. Svoje dosledno antikomunističko držanje dokazao je nedvosmisleno, uprkos najvećem pritisku od strane Engleza, odrekavši se njihove pomoći u naoružanju dok su Englezi istovremeno, preteći naoružavali Tita. Iskustva poslednjih 12 meseci u pogledu njegovog držanja prema nemačkim oružanim snagama, dosadašnje zajedničke borbe na antikomunističkom frontu i dosadašnja ozbiljna ugroženost srpske nacije, koju on priznaje u punom opsegu, smatram dovoljnim osnovom za to da će D. M. održati reč koju nam je dao ako u ovom odlučujućem trenutku budemo pružili preko Nedića odlučujuću pomoć. Spreman sam, posle jednog ličnog razgovora sa D. M., da preuzmem odgovornost za to da nas taj čovek neće napasti s leđa i da će on sam učiniti bezopasnim one elemente svoga pokreta koji su nepouzdani u pogledu nas.<ref>AVII, Mikroteka, NAV, N—T—312, rol. 780, f. 371746.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]</ref>}} Specijalni nemački izaslanik Hermann Neubacher je ocenio da obećanja Draže Mihajlovića u pogledu lojalnog držanja treba uzeti ozbiljno, pošto je dokazao on "da je toliki antikomunista, da je '''usprkos engleskim ponudama dao prednost prosjačenju kod okupatora''' pred slogom s crvenom stranom".<ref name="ReferenceB"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=575&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000570.] <br /> ({{jez-njem|"D.M. habe zweifellos bewiesen, dass er <br /> 1. Burgfrieden mit Besatzungsmacht halten will und <br /> 2. So sehr Antikommunist ist, dass er trotz Angeboten von englischer Seite einen Bettelgang beim Okkupator der Einigung mit der roten Seite vorgezegen hat. <br /> Zusicherungen D.M.'s auf loyale Einstellung sind ernst zu nehmen, da D.M. in antikommunistischer Frage stets konsequente Haltung eingenommen hat."}})</ref> Ovi pregovori završili su formulisanjem inicijative za formiranje srpske armije od 50.000 ljudi za borbu protiv komunizma kojom bi rukovodio [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]], a koju bi opremila nacistička Nemačka. Pored toga, Hitleru su specijalni izaslanik Neubacher i feldmaršal von Weichs prezentirali situaciju u Srbiji: „Četnici su u Srbiji od marta do avgusta 1944. izgubili u borbama sa komunistima oko 5.000 boraca, a prema nemačkoj okupacionoj sili u poslednje vreme nisu više neprijateljski raspoloženi. Oko 10.000 četnika bore se zajedno sa nemačkim trupama u južnoj Srbiji i to pod komandom nemačkog majora Vajela“.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref> Uz naglasak da će dato oružje „jednom kasnijom prilikom biti upravljeno protiv Nemaca“, vođa [[Treći Reich|Velikonjemačkog Reicha]] je odbacio ovu inicijativu, formulisavši konačnu svoju odluku na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Zaključujući, Führer je ustanovio, da on a) nema ništa protiv “malih taktičkih manevara“ s pokretom DM, b) da zatraženo formiranje armije, koja bi bila jačine 50.000 ljudi, nikako ne bi moglo doći u obzir.<ref name="znaci.org">[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm Službena beleška sa referisanja Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22.8.1944]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=814&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000811.] <br /> ({{jez-njem|"Abschliessend, stellte der Führer fest, daß er <br /> a) gegen "kleine taktische Manöver" mit der DM–Bewegung keine Bedenke habe, <br /> b) daß die Aufstellung der gefordeten 50 000 Mann starken Armee auf keinen Fall in Frage kommen könne."}})</ref>|Službena beleška sa referisanja komandanta Jugoistoka Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22. avgusta 1944. godine}} Ipak, u skladu sa idejom o formiranju srpskog korpusa pod komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]] koji bi se borio na strani Nemaca, [[6. septembra]] [[1944]]. [[Srpska državna straža]] i [[Srpska granična straža]] (ukupno oko 13.000 ljudi) stavljene su pod komandu Mihailovićevog komandanta Srbije generala [[Miroslav Trifunović|Trifunovića]]. Potom su jedinice [[Srpska državna straža|Srpske državne straže]] i [[Srpska granična straža|Srpske granične straže]] 6. oktobra [[1944]]. sabrane su u Jagodini gde je od njih formiran [[Srpski udarni korpus]] sa tri divizije, koji je brojao oko 6.800 ljudi. Komanda Srpske straže i Granične straže predana je naredbom generala Felbera generalu [[Miodrag Damjanović|Miodragu Damjanoviću]], šefu Nedićevog kabineta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=875&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000871.] <br /> ({{jez-njem|"An den Präsidenten den serbischen Ministerrates Herrn Generaloberst Nedić. Herr Ministerpräsident! <br /> Ich bin damit einverstanden, dass der Generalmajor Damjanović mit der Führung der serbischen bewaffneten Verbände mit Ausnahme des SFK betraut wird. Dieses Korps muss meiner Auffassung noch in den bewährten Händen des General Mušićki [sic] bleiben. Mit dem Ausdruck meiner vorzüglichen Hochachtung."}})</ref> Damjanović je bio i glavni Mihailovićev pouzdanik u Nedićevoj upravi, te su se on i komandanti Straže odmah stavili pod Mihailovićevu komandu. Ove jedinice, preimenovane u Srpski udarni korpus Jugoslovenske vojske u otadžbini, pridružile su se tako drugim četnicima u povlačenju prema Sandžaku. Njihovo je savezništvo ipak bilo nesigurno i ubrzo će se raspasti.<ref>[https://znaci.org/00001/40_74.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNICI SE POVLAČE IZ SRBIJE]</ref> === Bitka za Srbiju (1944) === {{Poseban članak|Bitka za Srbiju 1944.}} [[Datoteka:Četnici i Nemci u Srbiji 1944.jpg|minijatura|Grupa nemačkih vojnika i četnika Draže Mihailovića u vreme proboja u Srbiju 2. proleterske i 5. krajiške divizije NOVJ.]] U povjerljivom izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 26. avgusta 1944. godine, analizirano je stanje na [[Balkansko poluostrvo|Balkanu]] nakon objave rata Trećem Reichu od strane [[Bugarska|Bugarske]] te proglašenja neutralnosti [[Rumunija|Rumunjske]] (i jedna i druga su do tada bile potpisnicama [[Trojni pakt|Trojnog pakta]]), neposredno po ulasku jedinica [[Crvena armija|Crvene armije]] na teritorij dvije države. Oficiri Wehrmachta anticipiraju držanje četnika Draže Mihailovića u novonastaloj, kompliciranoj situaciji: {{izdvojeni citat|Ustanički pokreti na području Balkana – izuzev pokreta Draže Mihailovića – dobit će pojačan zamah, tako da ubrzo treba očekivati prekid svih vlastitih veza s cijelim južnim Balkanom. '''Pokret Draže Mihailovića predstavlja jedinu antiboljševičku organizaciju koja, uz odgovarajuću potporu, može biti dugoročno korisna našim interesima u borbi protiv boljševizma'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=874&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000870—000871.] ({{jez-njem|"Darüber hinaus werden die Aufstandsbewegungen im Balkan–Raum – abgesehen von der DM–Bewegung – verstärkten Auftrieb erhalten, so dass in Kürze mit einer Unterbrechung sämtlicher eigenen Verbindungen nach gesamtem Süd–Balkan gerechnet werden muss. Die DM–Bewegung stellt bei entsprechender Unterstüzung die einzige antibolschewistische Organisation dar, die im Kampf gegen den Bolschewismus auf längere Sicht unseren Interessen nutzbar gemacht werden kann."}})</ref>}} [[Bitka za Srbiju 1944.]] je bila zajednički saveznički poduhvat sa ciljem ovladavanja središnjim komunikacijskim prostorom nemačkih snaga na Balkanu. Dejstva na tlu izvršavala je [[NOVJ]], a [[Saveznici]] su obezbeđivali borbeno sadejstvo, snabdevanje i pomoć iz vazduha. Četnici su se u ovim borbama našli direktno na strani [[Wehrmacht]]a. U to vreme, Saveznici su već promenili odnos prema [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevim]] snagama, a njihov prioritet u Jugoslaviji postalo je jačanje snaga [[NOVJ]] u Srbiji.<ref>{{Cite web |title=Ficroj Meklejn: RAT NA BALKANU, glava 11 - NOVI DOGOVOR |url=http://www.znaci.org/00001/1_11.htm |access-date=2023-08-14 |archive-date=2023-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902100016/https://www.znaci.org/00001/1_11.htm }}</ref> Vrhovni štab NOVJ nameravao je da partizanske snage u Srbiji pomogne prodorom jačih snaga iz [[Bosna|Bosne]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. Nemačka komanda, kao i Mihailović, bili su rešeni da to spreče. Ključnu fazu bitke za Srbiju predstavlja [[Durmitorska operacija|operacija »Rübezahl«]]. Njemačka Komanda Jugoistoka prikupila je za ovu operaciju sljedeće raspoložive snage: {{izdvojeni citat|''Predmet'': Planiranje »Ribecal«,  1.) Snage koje učestvuju: a) Južna grupa: glavni deo 1. brd. div., albanska milicija i delovi SS-divizije »Skenderbeg«, b) Bor[bena] grupa »Jugozapad«: 2 ojačana bataljona 181. peš. divizije sa III/13. SS-puka, c) S[evero] z[apadna] grupa: 2. puk Brandenburg (bez 1 bat.), 3/12. tenk. bat. z. b. V., CDK i četnici (Drinski korpus), d) S[everna] grupa: 14. SS-puk (bez III), e) I[stočna] grupa: Viša k-da III/363. puka, 696. bat. feldžandarmerije, delovi 297. izv. bat., 2/201. brig. jur. topova, f) Grupa »Krempler«, g) Padobranski lov. bat. »Brandenburg«<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=491&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000486.] <br /> ({{jez-njem|"Betr.: Plannung "Rübezahl". </br> 1.) Beteiligte Kräfte: </br> a) Südgruppe: Masse 1. Geb. Div., alban. Milizen und Tle. SS–Div. Skanderbeg. </br> b) Kgr. Südwest: 2 verst. Btlne. 181 J.D. mit III./SS–13 </br> c) NW–Gruppe: 2. Rgt. Brandenburg (o. 1 Btln.) 3./Pz. Abt. z.b.V. 12, MFK, und Cetniks (Drina–Korps). </br> d) N–Gruppe: SS–Rgt. 14 (ohne III.). </br> e) O–Gruppe: Höh. Kdo. mit III./363, Feld Gend.Abt. 696, Tle. A.A. 297, 2./Stu. Gesch.Brig 201. </br> f) Gruppe Krempler. </br> g) Fallschirm–Jg.Btl. Brandenburg."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_108.htm Izveštaj Komandanta Jugoistoka od 12. avgusta 1944. Vrhovnoj Komandi Vermahta o sastavu borbenih grupa i njihovim pravcima napada u operaciji »Ribecal«], Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 4, dokument br. 108.</ref>}} [[NOVJ]] je nastojala da koncentriše snage na levoj strani [[Lim (reka)|Lima]] za proboj u [[Srbija|Srbiju]]. Nemačka [[Komanda Jugoistoka (Nemačka)|Komanda Jugoistoka]] je rešila da brani [[Srbija|Srbiju]] aktivnim dejstvima - sprečavanjem pokreta jedinica [[NOVJ]] kroz [[Bosna|Bosnu]] prema zapadu, kao i nizom krupnih i ambicioznih operacija u [[Sandžak]]u i istočnoj [[Bosna|Bosni]] sračunatih na razbijanje koncentracija [[NOVJ]] i njihovo onesposobljavanje za ofanzivna dejstva. Snage [[JVuO]] sa velikim entuzijazmom učestvovale su u ovim operacijama, kao i u onim koje je organizovao nemački komandant [[Srbija|Srbije]] protiv lokalnih partizana i povremenih prodora. Vrhunac ovog sadejstva nastupio je u avgustu [[1944]],<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[Službena beleška oficira Abvera Komande Jugoistoka od 22. avgusta 1944. sa referisanja komandanta Jugoistoka Adolfu Hitleru, http://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230814062743/https://znaci.org/00001/4_12_4_112.htm |date=2023-08-14 }}] Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 112</ref> kada su se odvijala najintenzivnija i najmasovnija dejstva. U izvještaju Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. godine upućenom Vojnoupravnom komandantu Jugoistoka, konstatuje se ozbiljna političko-bezbjednosna kriza uzrokovana uspješnim partizanskim manevrom, tj. prodorom u Srbiju: {{izdvojeni citat|Započeo je očekivani veliki Titov napad na Srbiju. Dok su u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], na [[Drina|Drini]], pripremljene jedinice bile tako desetkovane našim akcijama da mu tamo samo slabe snage stoje na raspolaganju, dotle je jačim delovima Titovih jedinica, koje su bile u centralnom delu [[Crna Gora|Crne Gore]], oko 3 divizije, pošlo za rukom da upadnu u [[Južna Srbija|južnu Srbiju]] i da pređu dolinu [[Ibar|Ibra]]. One sada u rejonu između Ibra i [[Južna Morava|Južne Morave]], po sjedinjavanju sa tamošnje 3 srpske crvene divizije, ugrožavaju obe glavne saobraćajne arterije prema jugu. Slobodu pokreta ovih, oko 10.000 ljudi jakih i dobro naoružanih, združenih jedinica uspeli smo, istina u teškim borbama i uz mnogo gubitaka, pomoću nemačkih, bugarskih i srpskih snaga (četnici i [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]]) da suzimo; ipak, one su preslabe da bi, s obzirom na otkazivanje bugarskih jedinica, izborile odlučujuće uspehe.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_109.htm Izveštaj Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. komandantu Jugoistoka o vojno-političkoj i privrednoj situaciji u Srbiji]</ref>}} Koliki su značaj najviši okupacioni dužnosnici u Jugoslaviji pridavali upotrebi četničkih jedinicâ u borbi protiv snaga NOVJ, može se zaključiti i na osnovu jedne naredbe od 26. avgusta 1944. godine, koju potpisuje feldmaršal [[Maximilian von Weichs]]: {{izdvojeni citat| ''Naređenje komandanta Jugoistoka'' Suštinski zadatak [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]] i Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od sada pa nadalje jeste dovesti i držati sve četničke jedinice u Srbiji i Crnoj Gori u borbenom dodiru s crvenim snagama, kako im ne bi bilo dopušteno preuzimanje vlastite inicijative, koja bi zbog cjelokupne situacije mogla biti uperena i protiv Njemačke. Odbijanje borbe protiv komunista mora se odmah prijaviti kao prijeteći simptom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=13&rec=311&roll=191 NARA, T311, Roll 191, frame no. 000007.] <br /> ({{jez-njem|"Befehle OB.Südost <br /> Eine wesentl. Aufgabe Pz.AOk 2 und Mil.Befh.Südost ist ab sofort sämtl. in Serbien und Montenegro stehenden Cetnikverbände in Gefechtsberührung mit roten Kräften zu bringen und zu halten, um sie nicht zu einer eigenen Initiative die in Auswirkung der Gesamtlage auch gegen Deutschland gerichtet sein könnte gelangen zu lassen. Weigerung, dem Kampf gegen den Komm. aufzunehmen, ist als bedrohliches Symptom sofort zu melden."}})</ref>}} Uoči bitke sa partizanima, nemački Wehrmacht je snabdeo četnike svim raspoloživim zalihama italijanskog pešadijskog oružja i municije: {{izdvojeni citat|U nadovezi na dogovor od 15. 8. saopštava se, da se za izdavanje četničkim jedinicama mogu staviti na raspolaganje, u najboljem slučaju, sledeća oružja: 7.000 pušaka 6,5 mm (ital.) sa po 100 metaka, <br /> 50 teš. mitraljeza 8 mm (ital.) sa po 13.000 metaka, <br /> 42 laka bacača 4,5 mm (ital.) sa po 250 metaka. Upozorava se na to, da je time iscrpljena celokupna zaliha italijanske pešadijske municije u domenu Komandanta Jugoistoka i da se nove pošiljke mogu očekivati tek od oktobra 1944. godine i to u ograničenom obimu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=587&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000582.] </br> ({{jez-njem|"Im Nachgang zur Besprechung vom 15.8. wird mitgeteilt, dass für Ausgabe an Cetnik–Einheiten äusserstenfalls folgende Waffen zur Verfügung gestellt werden können: </br> 7 000 Gewehre 6,5 mm (i) mit je 100 Schuss, </br> 50 s.M.G. 8 mm (i) mit je 13 000 Schuss, </br> 42 le.Gr.W. 4,5 cm (i) mit je 250 Schuss. </br> Es wird darauf aufmerksam gemacht, dass damit der gesamte Bestand an ital. Inf. Munition im Bereich O.B.Südost erschöpft ist und Neulieferung in beschränktem Maße erst ab Oktober 44 erwartet werden darf."}})</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_228.htm Obaveštenje operativnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 16. avgusta 1944. obaveštajnom odeljenju o odobrenim količinama oružja i municije četničkim jedinicama]</ref>|Obaveštenje komande Jugoistoka o odobravanju oružja i municije četnicima (16. avgust 1944.)}} U nacrtu jednog izvještaja, sastavljenog od strane oficirâ Armijske grupe »F« u ljeto 1944. godine, sumira se iskustvo njemačkih okupacionih organa sa Mihailovićevim četnicima u [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupiranoj Jugoslaviji]]: {{izdvojeni citat|Dosadašnje držanje D.M.-a ima sljedeće karakteristike: a) Aktivna borba protiv komunista u Srbiji, Crnoj Gori i Hrvatskoj, s tim što je ova borba zbog brojčane, a naročito materijalno-tehničke nadmoći komunista, uvijek rizična za snage D.M.-a, b) Neispunjavanje od Saveznika postavljenih specijalnih zadataka, c) Lokalna, ponekad vrlo aktivna saradnja sa njemačkim trupama, obavještajnim i ostalim okupacionim organima, d) Potpuna spremnost za izvršavanje taktičkih instrukcija izdatih od strane njemačkih oficira za vezu, e) Stalno ponavljanje zahtjeva za municijom i oružjem radi borbe protiv komunista, kao nagrada za dokazanu lojalnost.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=970&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000960.] <br /> ({{jez-njem|"Das bisherige Verhalten der DM–Bewegung ist gekennzeichnet: </br> a) durch eine aktive Kampfführung gegen den kommunistischen Feind in Serbien, Kroatien und Montenegro, die bei zahlenmässiger und vor allem waffentechnischer Überlegenheit der kommunistischen Banden in jedem Falle mit einem besonderen Risiko für die DM–Kräfte verbunden ist, </br> b) durch die Nichtausführung der von den Allierten generell und im Form von Spezialaufgaben gegebenen Sabotageaufträge, </br> c) durch eine örtliche, z.Zt. sehr rege Zusammenarbeit der DM–Cetniks mit der deutschen Sicherungstruppe, den Abwehrorganen und den für Ausnutzung des Landes eingesetzten deutschen Dienststellen bezw. deren Organisationen, </br> d) durch eine absolute Bereitwilligkeit, sich den taktischen Weisungen der deutschen Verbindungsoffiziere zu unterwerfen, </br> e) durch die wiederholten Versuche, für bewiesene Loyalität Munition und Waffen zum Kampf gegen den kommunistischen Feind zu erhalten."}})</ref>}} Kada su partizani konačno uspeli da se probiju u Srbiju i krenu ka Beogradu, nastupila je panika u redovima okupatora i kvislinga/kolaboracionista: {{izdvojeni citat|Titovi partizani upali su u septembru 1944. u Srbiju i to na više mesta. Zapadni deo Srbije bio je potpuno nezaštićen. Tamo je bio stacioniran samo mali broj nemačkih policijskih jedinica, koje su, zajedno sa četnicima, tu i tamo još vodile borbe. Sa svih strana neprijatelj je krenuo ka Beogradu. U gradu je vladao mir. Mi smo sedeli u Beogradu ne na buretu baruta, nego smo se nalazili u njemu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>|[[Hermann Neubacher]], “Sonderauftrag Südost”}} U izveštaju od 18. septembra 1944, komandant Jugoistoka feldmaršal Maximilian von Weichs jasno sagledava težinu situacije u kojoj su se našle okupacione snage u Srbiji usljed nezadržive partizanske ofanzive. Von Weichs smatra da se njemačkom vođstvu poput imperativa nameće nastavak saradnje sa Mihailovićevim četnicima: {{izdvojeni citat|Loša situacija u Srbiji: zbog pomanjkanja vlastitih snaga, napredovanje partizana se može još samo usporiti; politika upotrebe četnika pri tome je od nesmanjene važnosti, te će biti nastavljena svim sredstvima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=763&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000758.] <br /> ({{jez-njem|"Es kommt also darauf an, gegenüber den Banden in Serbien weiterhin mit unterlegenen Kräften eine Verzögerungstaktik zu betreiben in der Hoffnung, daß durch innerpolit. Gegensätze oder Versorgungsschwierigkeiten ihre Stoßkraft geschwächt wird. Ein Einspannen noch kampfbereiter Cetniks ist dabei von unverminderter Bedeutung u. wird mit allem Mitteln betrieben."}})</ref>|V. Weichs-ova ocjena situacije od 17.9.44 (18.9.44)}} Četnici su nudili okupatoru sadjejstvo u borbi protiv snaga NOVJ u zamjenu za municiju i naoružanje: {{izdvojeni citat|Više četničkih vođa s područja Beograda nudi se za borbu protiv komunista pri isporuci oružja i municije od strane Nijemaca.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=789&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: Kampfangebote mehrerer Cetnik–Führer Raum Belgrad gegen Kommunisten bei Waffen– und Munitionslieferung durch Deutsche."}})</ref>|Večernji izvještaj obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 19. septembar 1944. godine}} Krajem septembra 1944, četnici učestvuju s njemačkim jedinicama u borbi protiv partizana u raznim dijelovima Srbije. Tako u zapadnoj Srbiji, [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pod komandom potpukovnika [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]] i trupe Wehrmachta pokušavaju spriječiti prodor snaga NOVJ: {{izdvojeni citat|Zapadna i centralna Srbija: [...] Dijelovi Borbene grupe fon Jungenfeld prebačeni u Šabac, odakle su 26. septembra, u sadejstvu sa četničkom formacijom Račića, vršili napad na [[12. vojvođanski korpus NOVJ|12. korpus NOVJ]] koji nadire s juga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1027&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 001015.] <br /> ({{jez-njem|"West– und Mittel– Serbien: </br> Tle. Kgr. v. Jungenfeld nach Sabac verlegt, von dort 26.9. im Zusammenwirken mit Cetnik–Verband Racic Angriff auf von Süd vordringendes XII. rotes Korps."}})</ref>}} Ova elitna četnička formacija pomagala je okupatoru u zapadnoj Srbiji već početkom septembra te godine: {{izdvojeni citat|[[Požega (Srbija)|Požegu]] zauzele vlastite trupe u sadejstvu sa četnicima (Račića).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000246.] <br /> ({{jez-njem|"Pozega durch eigene Truppe in Zusammenwirken mit Cetniks (Racic) genommen."}})</ref>|Večernji izvještaj Obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 6. septembar 1944. godine}} Pukovnik von Jungenfeld se nalazio na čelu 5. policijskog puka, sa štabom u [[Šabac|Šapcu]]. O saradnji visokih četničkih oficira sa Jungenfeldom, poput komandanta Kolubarskog korpusa JVuO kapetana Milorada Lapčevića, generala [[Svetomira Đukića]], komandanta Severnih pokrajina JVuO (tj. [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Slavonija|Slavonije]]) ili majora Ilije Orelja, u vezi sa planiranjem krupnije operacije protiv snagâ [[NOV i POJ]] u [[Srem]]u avgusta 1944. godine, general Dragoljub Mihailović je bio obaviješten od strane pukovnika Dragomira Radovanovića, delegata Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u otadžbini za Vojvodinu: {{izdvojeni citat|Dobro je što je kapetan Lapčević postavljen za komandanta Sremske jurišne grupe, no on je svojim radom za poslednji mesec dana stalno radio sa nemačkim komandantom iz [[Šabac|Šapca]]. On — kapetan Lapčević je izvodio akciju u [[Kupinovo|Kupinskom]] kutu po zapovesti nemačkog komandanta iz Šabca, javno sa njim sedeo obilazio Kupinski kut naravno da su u ovom pogledu sudelovali đeneral Đukić i major Orelj. Major Orelj je potpuno zabrljao. Nezgodno je što se svuda prestavlja za Vašeg Delegata te u ime Vaše onako pijan naređuje i govori. Sve ovo vide ovi naši mladi komandanti koji vode ljude i koji treba da nose ceo teret borbe na svojim leđima. Oni nemogu da dozvole da im neko prebaci da su saradnici Nemaca. Kapetan Lapčević, đeneral Đukić i major Orelj mogli su i trebali da rade, ali samo tajno, a nikako javno svakog dana sedeti u kafani u s. [[Ušće (Obrenovac)|Ušće]] pored puta [[Obrenovac]]—Šabac, još đeneral Đukić sa đeneralskom kapom i t.d. Da umirim ove mlade ljude i da im objasnim da će se ovo zabraniti i da će se ako se šta radi, u buduće tajno raditi, trebalo je dosta vremena i muke.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_37.htm Izveštaj delegata Vrhovne komande za Vojvodinu od 22. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o akcijama protiv NOV i POJ u Sremu i o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Iz Armijske grupe »F« javljeno je 13. septembra 1944. godine da Mihailovićevi četnici pomažu okupacionoj sili i prilikom defanzivnih akcijâ u zapadnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Sjeverozapadna Srbija: Noćni napad crvenih bandi na [[Valjevo]] odbijen od strane četnika i vlastitih snaga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=553&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000550.] <br /> ({{jez-njem|"NW–Serbien: </br> Nachtangriff roter Banden auf Valjevo durch Cetniks und eig. Kräfte abgeschlagen."}})</ref>|Tajni dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«) za 13. IX 1944.}} U [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]] četnici su asistirali okupatoru pri zaštiti objekata od strateškog značaja za ratnu privredu Trećeg Reicha, čime je Nijemcima znatno olakšavana eksploatacija rudnih bogatstava u zemlji: {{izdvojeni citat|Napad bandi na rudnik uglja [[Bogovina]] odbijen od strane DM–jedinicâ i mešovite borbene grupe (Landesschützen iz [[Bor]]a i delovi 1. policijskog dobrov. bataljona).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=403&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289656.] <br /> ({{jez-njem|"BANDENANGRIFF AUF KOHLENBERGWERK BOGOVINA DURCH DM–VERBAENDE UND GEMISCHTE KGR (LDS AUS BOR UND TLE. POL. FREIW.BTL. 1) ABGEWIESEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 27. VIII 1944. godine}} Načelnik štaba Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO major [[Neško Nedić]] je 13. septembra izdao naređenje kapetanu Vojislavu Markoviću da u najtješnjoj vezi sa njemačkim okupacionim snagama odbace [[1. proleterska divizija|Prvu proletersku diviziju]] prilikom napada na Valjevo: {{izdvojeni citat|Tvoj korpus za sada ostaje za akciju prema Valjevu — prema komunističkoj grupi dejstvuje u Kolubari. Pošto ovu akciju vode uglavnom Nemci to će tvoja uloga biti da naslonom naših i u sporazumu sa njima izvršiš tučenje crvenih sugerišući Nemcima najpogodnija rešenja. Od Nemaca ćeš neposredno da se snabdevaš municijom, a glavni zadatak ti je da prisustvom uz nemačke trupe goniš i hvataš komuniste koje oni razbijaju.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_69.htm Naređenje načelnika štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 13. septembra 1944. komandantu 7. jurišnog korpusa da sadejstvuje s nemačkim trupama u odbijanju napada 1. proleterske divizije NOVJ na Valjevo]</ref>}} Istovremeno, Nijemci otpočinju s izvođenjem [[Operacija Cirkus|operacije »Cirkus«]] ({{jez-njem|Zirkus}}), čiji je cilj bio ovlađivanje [[Kolubara|kolubarskim]] pobrđem. Operacija je počela 24. septembra 1944, uz učešće [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS-divizije »Prinz Eugen«]], [[Brandenburger|1. puka »Brandenburg«]] (bez 1. bataljona), 202. tenkovskog bataljona, dijelova 5. policijskog puka i pripadnikâ Šumadijske i Kolubarske grupe korpusa JVuO.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.pdf Pregled dejstava potčinjenih jedinica vojnoupravnog komandanta Jugoistoka (Armijske grupe »Srbija«) od 23. avgusta do 4. novembra 1944. godine]</ref> Prethodnog dana, ispred Komande Jugoistoka je načelnik štaba Armijske grupe »F« general [[Arthur Winter]] uputio izvještaj kojim najavljuje početak operacije, napominjući da će se i brojne četničke jedinice boriti na strani Wehrmachta: {{izdvojeni citat|Početak "Cirkusa" 24. septembra. [...] Sve naše snage u sjeverozapadnoj Srbiji potčinjene su Borbenoj grupi fon Jungenfeld. U kruševačkom kraju uspješno napredovanje većih četničkih snaga, uz podršku 12. bataljona iz sastava [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], protiv crvenih bandi u području sjeverozapadno od Kruševca. Pothvat će biti nastavljen sa 6.000 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=941&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000931.] <br /> ({{jez-njem|"Beginn "Zirkus" 24.9. Durch Aufkl.– Vorstoss 1. Rgt. Brandenburg Arandjelovac stark feindbesetzt festgestellt. Sämtl. eig. Kräfte in NW–Serbien Kgr. v. Jungenfeld unterstellt. Raum Krusevac erfolgreicher Vorstoss stärkerer Cetnik–Kräfte, unterstützt durch 2./Pz.Abt.z.b.V.12 gegen rote Banden Raum NW Krusevac. Unternehmen wird mit 6000 Cetniks fortgeführt."}})</ref>|Povjerljivi izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 23. IX 1944.}} U septembru su kvislinške formacije [[Srpska državna straža|Srpska državna]] i [[Srpska granična straža|granična straža]] preformirane u [[Srpski udarni korpus]] (jačine 6.800), stavljen pod Mihailovićevu komandu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.htm Izveštaj komandanta Armijske grupe "Srbija" od 4. novembra 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230714172817/https://znaci.org/00001/4_12_4_168.htm |date=2023-07-14 }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 168</ref> U prvoj polovini septembra, četničko-nemačka odbrana [[Srbija|Srbije]] sa zapada doživela je slom usled prodora [[NOVJ]]. Bitka za [[Srbija|Srbiju]] definitivno je rešena tokom oktobra [[Beogradska operacija 1944.|Beogradskom operacijom]], uz sadejstvo [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa oklopnim snagama [[Crvena armija|Crvene armije]]. No, i pored toga, JVuO je nastavila sadejstvovati sa Vermahtom: {{izdvojeni citat|Usljed jakog komunističkog pritiska, još četničkih jedinica, uključujući i one iz istočne Srbije, izrazile su spremnost za dalju borbu protiv komunista u saradnji sa njem. Wehrmachtom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=101&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame 000095: Izvještaj o neprijatelju u Srbiji, Hrvatskoj, Crnoj Gori i Albaniji (Dodatak za savjetovanje kod načelnika štaba jugoistoka od 2. oktobra 1944.)] <br /> ({{jez-njem|"Unter dem starken kommunistischen Druck haben sich weitere Cetnik–Führer, auch aus O–Serbien bereit erklärt, gemeinsam mit der Deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten zu kämpfen."}})</ref>|Izvještaj [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 2. oktobra 1944.}} {{izdvojeni citat|Četnička grupa [[Siniša Ocokoljić|Ocokoljića]] iz istočne Srbije osiguravala je pozadinu Müllerovom korpusu prilikom borbi protiv Rusa u rejonu okuka Dunava–Zaječar.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000562-000564: Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)] </br> ({{jez-njem|"Die ostserbische Cetnikgruppe des Ocokoljic hat dem Korps Müller bei den Verteidigungskämpfen gegen die Russen im Raum Donauschleife–Zajecar Dienste zur Freihaltung der rückwärtigen Verbindungen geleistet."}})</ref>|Njemački izvještaj od 19. oktobra 1944.}} Opšta (pozitivna) ocjena o doprinosu četničkih snaga u borbi na strani njemačkog Wehrmachta tokom bitke za Srbiju, data je u izvještaju štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], poslatom 21. avgusta 1944. godine Vojnom zapovjedniku Jugoistoka generalu [[Hans Felber|Felberu]]: {{izdvojeni citat|Njemačko vođstvo u Srbiji je stoga moralo tražiti pomoć većih dijelova četnika Draže Mihailovića. Oni su slabo naoružani i nedavno su teško pogođeni usljed izostanka obuke pojedinačnih boraca. Ipak, dobro su se borili, pretrpjeli su znatne krvave gubitke i mogu se označiti kao bezuslovno antikomunistički.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=985&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000975.] ({{jez-njem|"Die deutsche Führung in Serbien mußte sich daher schon bisher der Mithilfe stärkerer Teile der DM–Cetniks bedienen. Diese sind schlecht bewaffnet und infolge geringer Ausbildung des Einzelkämpfers in der letzten Zeit stark angeschlagen worden. Sie haben sich aber gut geschlagen, erhebliche blutige Verluste zu verzeichnen und können als unbedingt antikommunistisch bezeichnet werden."}})</ref>|Njemačka procjena brojnosti partizanskih, njemačkih i kvislinških jedinica u Srbiji (21. august 1944).}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije|Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)}} [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-J28413, Jugoslawien, deutscher Rückzug.jpg|thumb|Nemački vojnici se povlače iz Srbije.]] Tokom septembra [[1944]]. glavna četnička mobilna formacija u centralnoj i zapadnoj Srbiji, [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa]] pod komandom [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]], skupa sa drugim pridruženim jedinicama, poražena je od nadirućih snaga [[NOVJ]] i potisnuta prema [[Beograd]]u. Ove su jedinice Nemci tokom [[3. oktobra|3]], [[4. oktobra|4.]] i [[5. oktobra]] 1944. vozovima prebacili sa željezničkih stanica Topčider i Ripanj do [[Kraljevo|Kraljeva]].<ref name="ReferenceC">Ratko Parežanin; MOJA MISIJA U CRNOJ GORI, Rim, 1974, str. 17-18.</ref><ref>Radomir Milošević-Čeda: ZAKASNELI RAPORT, Interprint, Beograd, 1996, str. 78-79.</ref> {{izdvojeni citat|Noću, iza ponoći, između 3. i 4. oktobra 1944, krenuli smo iz Beograda, sa železničke stanice u Topčideru... Uveče sam se oprostio sa komandantom Korpusa, generalom Kostom Mušickim... Kod Mušickog je u tom trenutku bio [[Nikola Kalabić]], a u štabu Dobrovoljačkog Korpusa sam primetio i Neška Nedića... Došli su da se dogovaraju sa Dobrovoljačkom komandom i da traže opremu i ostalo. Na brzinu progovorio sam nekoliko reči sa Neškom Nedićem. U vozu su s nama putovali i Kalabićevi četnici. Rekoše nam da idu do Kraljeva, gde se vrši koncentracija četnika za borbu.<ref name="ReferenceC"/>|Nedićev ministar [[Ratko Parežanin]]}} O oštrini borbi koje su se vodile između snaga NOVJ, s jedne, te okupatorsko-kolaboracionističkih jedinica s druge strane, svjedoči i jedan njemački izvještaj neposredno pred [[Beogradska operacija|pad Beograda]]. U izvještaju se apostofira strateški značaj koji je, za odbranu glavnog grada Srbije, predstavljala linija bojišnice u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], gdje je bila raspoređena Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO pod komandom potpukovnika Račića: {{izdvojeni citat|Račićeva jurišna grupa korpusa, koja je u septembru u teškim borbama na savskom zavoju bila potisnuta iz područja Čačak–Požega–Užice zbog napredovanja Titovih snaga u zapadnoj Srbiji ka sjeveru, probila se natrag u područje Užice–Požega–Čačak zapadno ka Drini u pojedinačnim grupama, trpeći velike gubitke, nakon što su njemačke snage raspoređene u ovom području povučene na [[Istočni front]]. Usljed nedostatka streljiva i oružja te u odsustvu njemačkih snaga koje bi ga poduprle, Račić je od tada mogao izvoditi samo manje operacije protiv komunističkih grupa. </br> Brzo napredovanje Rusa preko doline Morave do saobraćajnice Beograd–Kraljevo potpuno je promijenilo situaciju kod četnika. Čini se da je bliski kontakt s njemačkim trupama bio poremećen brzim pokretima njemačkih trupa uzrokovanim borbama, tako da se s te strane teško mogao vršiti bilo kakav kontinuirani uticaj na četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame no. 000562.] </br> ({{jez-njem|"Die im September durch den Nordvormarsch der Tito–Kräfte im westserbischen Gebiet aus dem Raum Cacak–Pozega–Uzice in harten Kämpfen gegen den Savabogen zurückgedrückte Sturmkorpsgruppe Racic hat sich nach Abzug der in diesem Raum eingesetzten deutschen Kräfte an die Ostfront wiederum unter starken Verlusten in Einzelgruppen in das Gebiet westlich der Drina und den Ausgangsraum Uzice–Pozega–Cacak durchgekämpft. Wegen Mangel an Munition und Waffen und im Hinblick auf das Fehlen deutscher Kräfte als Rückhalt hat Racic seitdem nur kleinere Aktionen gegen komm. Gruppen durchführen können. </br> Das rasche Vordringen der Russen über das Moravatal bis zur Straße Belgrad–Kraljevo hat die Lage der Cetniks völlig verändert. Die Tuchfühlung mit der deutschen Truppe scheint durch die im Kampfverlauf notwendig gewordenen raschen deutschen Truppenverschiebungen unterbrochen zu sein, sodass von dieser Seite die Möglichkeit zu laufender Einwirkung auf die Cetniks kaum mehr bestand."}})</ref>|Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)}} U mjesečnom izvještaju [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] ({{jez-njem|Heeresgruppe F}}) za oktobar 1944, poslatom Komandi Jugoistoka, konstatuje se da četnici u Srbiji nijesu u stanju održati svoje pozicije bez prisustva njemačkih okupacionih trupâ. Oficiri Wehrmachta tvrde da je „prebacivanje najvećeg dijela četničkih jedinica koje su se nalazile u sjevernoj i istočnoj Srbiji u suštini izvršeno da bi se izbjegli sukobi sa Rusima“, na čiju ih je „podmuklost“ upozorila Vrhovna komanda JVuO: {{izdvojeni citat|U borbi sa snagama 1. komun. korpusa koje su napredovale ka Beogradu, krajem septembra je Rudnički korpus [JVuO] u rejonu Lazarevca (32 km si. od Valjeva) potpuno uništen, dok je Kosmajski korpus uspio da se održi u rejonu sjeverno od Mladenovca (4 km j–ji. od Beograda). Nakon povlačenja njemačkih trupa, budući u nemogućnosti da zadrže dotadašnja operativna područja zbog premoći Rusa i komunista, četničke jedinice koje su se borile u sjeverozapadnoj i centralnoj Srbiji prebačene su do sredine oktobra na područje južno od Zapadne Morave.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001138.] <br /> ({{jez-njem|"Die Verlegung des grössten Teiles der in Nord– und Ostserbien befindlichen Cetnik–Einheiten wurde im wesentlichen zur Vermeidung von Zusammenstössen mit den Russen vorgenommem, vor deren Hinterlist das Obkdo. die Stäbe dringend warnte. <br /> Im Kampf mit den auf Belgrad vorgehenden Kräften des I.komm.Korps wurde Ende September das im Raum Lazarevac (32 NO Valjevo) stehende Rudnik–Korps völlig zerschlagen, während das Kosmaj–Korps sich im Raum Nord Mladenovac (4 SSO Belgrad) behaupten könnte. <br /> Angesichts der Unmöglichket, nach dem Abzug der deutschen Truppen die bisherigen Einsatzräume gegen die Übermacht der Russen und Kommunisten zu halten, wurden die in Nordwest– und Mittel– Serbien kämpfenden Cetnik–Einheiten biss Mitte Oktober in den Raum südlich der Westl. Morava verlegt."}})</ref>}} Izbijanje [[Crvena armija|Crvene armije]] na severoistočnu granicu Jugoslavije izazvalo je pometnju u četničkim redovima. Znatan deo četničkih trupa tokom septembra razbijen je od strane NOVJ u zapadnoj Srbiji. Sam [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]] sa manjom grupom boraca je nateran na povlačenje u Bosnu. Neki su pokušali da napadom na Nemce pred sam dolazak Crvene armije ponovo steknu saveznički status ([[Predrag Raković|Raković]], [[Dragutin Keserović|Keserović]], [[Dragoslav Račić|Račić]]), ali je i ovaj pokušaj bio kratkotrajan. Nakon neuspeha, glavnina se krajem oktobra koncentrisala u oblasti Ivanjice. Upravo u tom periodu vrh Armijske grupe E iz Grčke izbio je do [[Novi Pazar|Novog Pazara]]. Četnici su se priključili [[Proboj Armijske grupe E kroz Sandžak|prodoru Armijske grupe E kroz Sandžak]] u istočnu [[Bosna|Bosnu]]. {{Wikisource|Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.}} {{izdvojeni citat|Draža Mihailović će nastaviti borbu protiv komunizma. Njegove jedinice se već bore sa Titovim trupama i imaju djelomično vezu sa njemačkim jedinicama (pukovnik v. Jungfeld, general Müller). Sada je stvar u tome, kako upotrebiti četničke jedinice kao prethodnice i osiguranje za komunikacije prilikom predstojećeg izmještanja njemačkih trupa iz Srbije. Pritom se neće moći izbjeći da četnici, prateći moguće pokrete njemačkih trupa ka zapadu, ne dospiju na tlo Hrvatske.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=51&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"D.M. wird weiterhin Kampf gegen den Kommunismus führen. Seine Verbände stehen nach wie vor gegen den Titobanden und haben zum Teil auch die notwendige Bindung an die deutsche Truppe (Oberst von Jungfeld, General Müller). Es wird nunmehr darauf ankommen, die Cetniks bei den zu erwartenden Absatzbewegungen der deutschen Truppe in Serbien als eine Art Vorhut einzusetzen, die die rückwärtigen Verbindungen durch Kampf gegen die dortständigen kommunistischen Banden öffnen. Dabei ist nicht zu vermeiden, dass die Cetniks im Zuge möglicher Rückverlegung der deutschen Kräfte in Serbien nach Westen auf kroatisches Gebiet übertreten."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Prvog dana oktobra 1944, u Komandi Jugoistoka je održano savjetovanje na kojem je upozoreno na promjenljivo raspoloženje četnika prema njemačkoj oružanoj sili u okupiranoj Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Srbija: [...] Četničko držanje i dalje različito. Srbijanski četnici se bore zajedno sa Wehrmachtom protiv komunista. Čak je i sam Draža Mihailović tražio njemačko osiguranje za planirano prebacivanje svog štaba iz sjeverozapadne Srbije u područje jugozapadno od Beograda. Ovaj plan se ipak nije ostvario. Suprotno tome, četnici u Istočnoj Bosni, Hercegovini i južnoj Crnoj Gori su neprijateljski nastrojeni. Kreću se ka obali, kako bi u slučaju savezničkog iskrcavanja s njima uspostavili kontakt i dobili savezničku zaštitu od crvenih. Iz sigurnog izvora se doznaje da D.M. izričito osudio njihovo protivnjemačko držanje.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=111&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000105—000106.] ({{jez-njem|"Cetnik–Haltung weiterhin uneinheitlich. Serbische Cetniks kämpfen zusammen mit deutscher Truppe gegen komm. Banden. DM. selbst bat sogar um deutsche Hilfe zur Sicherung beabsichtigter Verlegung seines Hauptstabes von NW–Serbien in Raum SW Belgrad. Diese Absicht jedoch nicht durchgeführt. Demgegenüber feindselige Haltung der Cetniks im O–Bosnien, Herzegovina und S–Montenegro und Bewegung dieser Kräfte zur Küste in den Raum Dubrovnik mit dem Ziel, bei erwarteter engl.Landung Verbindung mit Allierten aufzunehmen und Schutz gegen Rote zu suchen. Nach S.Qu. bekannt, dass DM. die deutschfeidliche Haltung dieser Cetniks aussdrücklich missbilligt."}})</ref>|Izvještaj sa savjetovanja kod načelnika štaba Jugoistoka od 2. oktobra 1944 (1. oktobar 1944.).}} Koliki je stepen kontrole nad četničkim snagama u Srbiji uspjela ostvariti njemačka Komanda Jugoistoka, vidljivo je i iz zapisnika sa sastanka na vrhu, održanog neposredno pred početak [[Beogradska operacija|Beogradske operacije]] (8. X 1944), kada su zabilježene i riječi Višeg SS i policijskog vođe [[Hermanna Behrendsa]]: {{izdvojeni citat|Na pitanje g-dina feldmaršala [tj. [[Maximilian von Weichs|von Weichs]]a — prim.] postoji li mogućnost komunističkog ustanka u Beogradu, Viši SS i policijski vođa Obergruppenführer Behrends je odgovorio odrečno, ističući da su stalnim pročešljavanjem u posljednje vrijeme uklonjeni svi oni komunisti koji bi na bilo koji način mogli učestvovati u takvoj akciji. Na pitanje gdje se nalaze komunisti zatvoreni u koncentracioni logor, Behrends je odgovorio da su svi pobijeni. Na kraju je skrenuo pažnju na to da je u četničke redove uspio ubaciti dovoljno jake grupe Službe sigurnosti [SD-Sicherheitsdienst], koje imaju ostati sa četnicima i ubuduće. Na to je glavnokomandujući primijetio da je samo to dovoljan razlog zašto bi se vodstvo nad četnicima trebalo povjeriti isključivo Višem SS i policijskom vođi.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=52&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"Die Frage des Herrn Feldmarschall an den Obergruppenführer Behrends, ob er mit einem kommunistischen Aufstand in Belgrad rechne, verneinte dieser unter Hinweis darauf, dass er in letzter Zeit durch dauernde Durchkämmungen alle irgendwie für einen Putsch infrage kommenden Kommunisten beseitigt habe. Die Frage nach dem Verbleib der im Konzentrationslager erfassten Kommunisten beantwortete er dahingehend, dass diese alle umgelegt seien. Abschliessend wies Obergruppenführer Behrends noch daraufhin, dass er bei den Cetniks ausreichend starke SD—Kommandos eingebaut habe, die bei den Cetniks verbleiben würden. Von seiten O.B.Südost wurde daraufhin festgestellt, dass allein schon durch diese Tatsache die weitere Führung der Cetnikverbände durch den Höh.SS und Pol.Führer gegeben sei."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Nakon poraza u [[Bitka na Jelovoj gori|bici na Jelovoj gori]], Vrhovna komanda JVuO na čelu sa Dražom Mihailovićem obrela se u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]]. Potpukovnik [[Zaharije Ostojić]], komandant Istaknutog dela štaba Vrhovne komande, šalje 30. septembra 1944. komandantu Zlatiborskog korpusa kapetanu Dušanu Radoviću (pseudonim »Kondor«) upozoravajuću depešu: {{izdvojeni citat| ''Za Kondora — ultra urgent'' Imam obaveštenje da ste Vi, [Miloš] Marković i [Filip] Ajdačić upućeni u [[Višegrad|višegradski]] srez sa specijalnim zadatkom i da ćete isti izvršiti u punoj vezi sa [[Gestapo]]m i Švabama. Vaši ljudi pričaju da su kaznena ekspedicija. Još u toku današnjeg dana očekujem Vaše objašnjenje, jer ću u protivnom preduzeti potrebno, a narod i istorija reći će ko je izdajnik?<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_133.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša Istaknutog dela štaba Vrhovne komande od 7. avgusta 1944. do 7. januara 1945. godine]</ref>}} Jedinice [[Crvena armija|Crvene armije]] i [[NOVJ]] u prvoj polovini oktobra [[1944]]. zaposele su komunikaciju dolinom [[Morava (reka)|Morave]] između [[Vranje|Vranja]] i [[Velika Plana|Velike Plane]], što je otežalo [[Proboj Armijske grupe "E" iz Grčke 1944|proboj Armijske grupe "E" iz Grčke]]. Ova formacija time je bila usmerena na komunikaciju [[Skoplje]] - [[Kosovska Mitrovica]] - [[Raška]], odnosno dolinom [[Ibar (reka)|Ibra]], i zatim na otvaranje puteva prema [[Sarajevo|Sarajevu]] pod borbom. Tokom ovog četvoromesečnog proboja saradnja između Armijske grupe "E" i četnika iz [[Srbija|Srbije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]] imala je više vidova. U izvještaju [[91. armijskog korpusa]] Wehrmachta od 25. oktobra 1944. godine, što ga je potpisao general [[Werner von Erdmannsdorf]],<ref>NARA, T314, Roll 1360, frame no. 000889.</ref> odato je svojevrsno priznanje generalu Mihailoviću i njegovim četnicima kao najvrjednijim antikomunističkim (sa)borcima na čitavom okupiranom području [[Jugoistočna Evropa|jugoistočne Evrope]]: {{izdvojeni citat|Među antikomunističke grupe u Srbiji spadaju i sljedbenici srpskog pukovnika Draže Mihailovića [Mihailović je unaprijeđen u čin generala još decembra 1941. — prim.] i neke nezavisne četničke jedinice (četnik — borac za slobodu). Pukovnik Draža Mihailović igra u Srbiji ulogu sličnu onoj koju igra general [[EDES]]-a [[Napoleon Zervas|Zervas]] u Grčkoj. On jeste anglofil, ali i apsolutno antikomunistički nastrojen. Na osnovu njegova antikomunističkog stava, saradnja [četnika i Nijemaca] u borbi protiv Titovih komunističkih bandi bila je uglavnom zadovoljavajuća. Srbin je dobar vojnik i u tom pogledu nalazi se na prvom mjestu na Balkanu. Disciplinovan je, žilav i uporan, te stoga stoji iznad prosječnog Grka. Srpske bande se bore žešće od Grka i imaju se više cijeniti od grčkih bandita. Njihovo naoružanje je dobro.|Uputstvo za srpsko-albansku teritoriju, izdato od strane obavještajnog odjeljenja 91. armijskog korpusa, 25. oktobar 1944. godine}} Prilikom proboja od [[Sjenica|Sjenice]] prema [[Prijepolje|Prijepolju]] [[24. oktobra|24]]-[[31. oktobra]] [[1944]]. Nemci su nastupali zajedno sa borcima [[Srpski udarni korpus|Srpskog udarnog korpusa]] protiv snaga [[37. sandžačka divizija|37. sandžačke divizije]]. Od Prijepolja se glavnina [[Armijska grupe "E"|Armijske grupe "E"]] kroz Sandžak usmerila na pravac Prijepolje - Višegrad - Rogatica - Sarajevo. Jednim motorizovanim bataljonom Nemci su 1. novembra otvorili su put Prijepolje - Pljevlja, i usmerili celokupne četničke snage iz [[Srbija|Srbije]] na pravac [[Sjenica]] - [[Prijepolje]] - [[Pljevlja]] - [[Goražde]]. Time su iskoristili snage [[JVUO]] iz Srbije kao svoju levu pobočnicu. Nakon toga, svojim napadom na NOVJ u pravcu Tuzle ([[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944]]) sadejstvovale su snagama [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] u njihovom proboju na sever. U dnevnom izvještaju za 13. novembar 1944. o situaciji na teritoriji okupirane Jugoslavije iz štaba Armijske grupe »F«, u paragrafu naslovljenom “Njemačke i savezničke trupe“, navodi se, očigledno na osnovu presretnute komunikacije snaga NOVJ, da se general Dragoljub Mihailović nalazi u rejonu [[Sjenica|Sjenice]] sa „aktivnim jugoslovenskim generalom” (moguće da je riječ o [[Miroslav Trifunović|Miroslavu Trifunoviću]]).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=719&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001217.] <br /> ({{jez-njem|"I. Deutsche und verbündete Truppen. </br> Draza Mihajlovic befindet sich mit einem aktiven jugosl. General im Sjenica. (VII.mont.Brig. an 3.Div. 4.11.)"}})</ref> Dok komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] general [[Aleksander Ler|Ler]] u svom pregledu brojnog stanja od [[16. novembra]] [[1944]]. ubraja 10.000 četnika Pavla Đurišića u vlastite (njemačke) trupe,<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_174.htm Pregled brojnog stanja jedinica potčinjenih Grupi armija »E« na dan 16. 11. 1944. godine, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII - dokumenti nemačkog rajha, knjiga 4], Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 174.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frames no. 000376—000377.]</ref> dotle se za četnike iz Srbije u izveštaju poslatom Vrhovnoj komandi u [[Berlin]]u kaže da se "drže u senci Vermahta". Nevoljno savezništvo veoma dobro ilustruje i sljedeći izveštaj: {{izdvojeni citat|Grupa Marković (2500—3000), u sporazumu sa nem. vojskom, osigurava odsek Mitrovica — Raška (mesta uklj.) — Novi Pazar. Izviđanje protiv Bugara, Tita i Sovjeta. Do sada nije bilo ozbiljnih incidenata. Potrebna je opreznost. [[Miroslav Trifunović|Trifunović]] sa oko 18.000 četnika [[Dragoslav Račić|Račića]] i [[Dragutin Keserović|Keserovića]], uporedno sa nem. pokretima u rejonu Prijepolje. Pravac marša Foča. U početku učešće u borbenim dejstvima na nemačkoj strani (zaštita bokova). U poslednje vreme samo saputnici. Utisak: dokle god postoje zajednički interesi — uopšte mir. Ako vide mogućnost uspeha, bezuslovno treba očekivati prepade na nemački [[Vermaht]], naročito na odvojene grupe. <br /> Moli se da se dostavi rezultat pregovora DM — [[Hermann Neubacher|zastupnik Ministarstva spoljnih poslova]].<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B5_%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0_%22%D0%95%22_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%83_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_11.11.1944. Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.], Vojnoistorijski institut, NAV--T-311, r. 184</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=507&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000501.] <br/> ({{jez-njem|"1.) Gruppe Markovic (2500–3000) sichert im Einvernehmen mit dt. Truppe Abschnitt Mitrovica – Raska (Orte ausschl.) – Novi Pazar. Aufklärung gegen Bulgaren, Tito und Sowjets. Bis jetzt keine ernsteren Zwischenfälle. Vorsicht geboten. <br /> 2.) Trifunovic mit ca. 18000 Cetniks des Racic und Keserovic gleichlaufend mit dt. Bewegungen im Raum Prijepolje Marschrichtung Foca. Anfangs Teilnahme an Kampfhandlungen auf deutscher Seite (Flankenschutz). Neuerdings nur Mitläufer. Eindruck: Solange gleichlaufende Interessen im allgemeinen Ruhe. Wenn erfolgversprechend, Überfälle gegen deutsche Wehrmacht, besonders Splittergruppen, unbedingt zu erwarten. <br /> 3.) Um Übermittlung des Verhandlungsergebnisses DM – Vertreter AA wird gebeten."}})</ref>}} Načelnik štaba Armijske grupe »E« general-major [[Erich Schmidt-Richberg]] piše 5. decembra 1944. godine o pokušajima da se s četnicima Draže Mihailovića nađe, u vrijeme zajedničkog povlačenja, obostrano korisno rješenje u smislu nastavka saradnje u borbi protiv snagâ [[NOV i POJ]]: {{izdvojeni citat| ''Borbenoj grupi pukovnika Bemera </br> Glavni štab [[V SS brdskog korpusa]]'': 1) Pošto nemačka Vrhovna komanda sa opunomoćenicima DM već pregovara (preko izaslanika pukovnika [[Gojko Borota|Borote]]), molimo da se generalu Trifunoviću predoči da sačeka uputstva od svog pretpostavljenog starešine. 2) Utvrđivanje neke neutralne zone ist. od [[Sokolac|Sokolca]] ne može se dovesti u sklad sa nemačkim planovima. 3) Ostali predlozi DM već su dostavljeni. 4) U držanju nemačkog Vermahta, koje je ranije utvrđeno, prema četnicima ništa se nije promenilo. Nemački Vermaht ima nameru da zadovolji potrebe četnika u što većoj meri uzimajući u obzir i pružanje materijalne pomoći.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=868&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000862.] <br/> ({{jez-njem|"An Kampfgruppe Oberst Böhmer nachrichtl.: </br> Gen.Kdo.V.SS-Geb. Korps (durch Schreiben, 2. Ausf.) </br> 1.) Da deutsches Okdo. nur mit einer DM Vertretung verhandeln kann, und dies bereits geschiet (von entsandter Oberst Borota), wird gebeten, dass General Trifunovic nahezulegen, Weisungen seiner vorgesetzten Stelle abzuwarten. </br> 2.) Festlegung eines neutralen Raumes ostw. Sokolac läst sich mit deutschen Planungen nicht in Einklang bringen. Entsprechende andere Vorschläge wurden bereits DM übermittelt. </br> 3.) An dem ursprünglich festgelegten Verhalten der deutschen Wehrmacht gegenüber den Cetniks hat sich nichts geändert. </br> 4.) Die deutsche Wehrmacht wird versuchen, den Bedürfnissen der Cetniks weitgehend gerecht zu werden und beabsichtigt hierzu auch materielle Hilfeleistung."}})</ref>}} U posljednjim mjesecima okupacije Jugoslavije, dužnosnici njemačkog Wehrmachta mogli su dati konačni i zaokruženi sud o karakteru kolaboracije JVuO sa okupacionim snagama. Tako uputstvo iz štaba 91. armijskog korpusa od 26. decembra 1944. godine sadrži veoma iznijansirano tumačenje kvaliteta dosadašnje njemačko-četničke saradnje, prvenstveno uslovljene spoznajom da [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] predstavlja zajedničkog neprijatelja. Pored toga, oficiri iz štaba 91. koprusa analiziraju kako se može proći s najmanje političke štete usljed stalno prisutnog antagonizma između vlasti NDH i četnikâ, preporučajući oprez u odnosima s potonjima zbog njihovih neprekinutih veza sa [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznicima]]: {{izdvojeni citat|Srpski četnici: </br> Upotreba četničkih jedinica dala je u raznim oblastima dobre rezultate. Poznavanje zemljišta od strane četnikâ i njihove izviđačke aktivnosti protiv Titovih snaga od koristi su njemačkom Wehrmachtu. Međutim, oslanjanje četnika na njemački Wehrmacht proizilazi isključivo iz činjenice da su inferiorni u odnosu na Titove snage — [[Angloamerika|angloamerička]] oružana intervencija bi ih navela da odmah promijene kurs. Njihovi pokušaji da se svrstaju uz angloameričkog neprijatelja se nastavljaju. Stoga se savjetuje veliki oprez kada se postupa sa četnicima. Za vlastiti stav prema četnicima presudno je sljedeće: </br> 1) Upotreba četničkih jedinica mora se sprovesti na način tako da, u slučaju nagle promjene kursa, šteta ostane u granicama podnošljivog; </br> 2) Nijemci moraju iskoristiti neprijateljstvo između četnika i boljševičkih bandi; </br> 3) Saradnja s četnicima od slučaja do slučaja u zamjenu za opskrbu borbenom municijom, zdravstvenu njegu i snabdijevanje namirnicama, ukoliko su dostupne; </br> 4) Cjelokupno hrvatsko stanovništvo mrzi četnike; kompromis između njih i hrvatskih vlasti (posebno ustaša) teško da je moguć. Stoga, moramo spriječiti njihov upad na hrvatski teritorij, posebno između [[Drina|Drine]] i [[Bosna (rijeka)|Bosne]]. Prelazak [natrag] preko Drine u Srbiju, naročito od strane četnika iz Stare Srbije [misli se na teritoriju Nedićeve Srbije — prim.], treba podržati, jer se time izbjegava konflikt s NDH. Na hrvatskom tlu, taktički nužan kontakt s četnicima tokom operacija protiv Titovih snaga treba održati što je moguće više neprimjetnijim, s obzirom na odnos s ustašama; </br> 5) Postojeća mržnja između srpskih četnika i [[Bošnjaci|Muslimana]] zahtijeva poseban oprez tokom pregovora s obje strane i njihovog upošljavanja, jer će se i jedna i druga strana ili povući ili odmah zauzeti neprijateljski stav ako se za takve pregovore sazna; </br> Da li se četnici mogu iskoristiti u njemačku svrhu u borbi protiv Titovih bandi, '''čime bi se uštedjela njemačka krv''', zavisiće od razumnog i vještog pregovaranja s njima.<ref>[https://znaci.org/ok/T317.php?sta1=etni&sta2=D.M&idem=1404 NARA, T314, Roll 1630, frame no. 000770.] <br /> ({{jez-njem|"Die serbischen Cetniks. </br> Der Einsatz von Cetnik–Verbänden hat in verschiedenen Gebieten guten Ergebnissen geführt. Von Nutzen für die Deutsche Wehrmacht ist die Landeskenntnis der Cetniks und ihre Aufklärungstätigkeit den Titobanden gegenüber. </br> Anlehnung der Cetniks an die Deutsche Wehrmacht beruht jedoch nur auf die Tatsache, daß sie den Titokräften unterlegen sind: ein bewaffnetes angloameriknisches Eingreifen wird ihr sofortiges Umschwenken veranlassen, Ihre Versuche, sich dem angloamerikanischen Gegner zu nähern, laufen weiter. Große Vorsicht den Cetniks gegenüber ist daher angebracht. </br> Für die eigene Haltung den Cetniks gegenüber ist maßgebend: </br> 1.) Der Einsatz der Cetnik–Verbände ist so durchzuführen, daß bei plötzlichem Umschwenken der Schaden in erträglichen Grenzen bleibt. </br> 2.) Die Feindschaft zwischen den Cetniks und bolschewistischen Banden muß deutscherseits ausgenützt werden. </br> 3.) Zusammenarbeit mit Cetniks von Fall zu Fall gegen Bereitstellung von Gefechtsmunition, sanitäre Betreuung und Verpflegung, soweit diese vorhanden. </br> 4.) Die Cetniks sind bei der gesamten kroatischen Bevölkerung verhasst, ein Ausgleich zwischen ihnen und den kroatischen Dienststellen (bes. Ustascha) ist kaum möglich, daher muss ein Eindringen in den innerkroatischen Raum insbesondere zwischen Drina und Bosna unsererseits verhindert werden. Ein Übertritt insbesondere der altserbischen Cetniks über die Drina nach Serbien ist zu unterstützen, da so Konflikt mit Kroatien vermieden wird. Auf kroatischem Boden ist taktisch notwendige Fühlung mit Cetniks bei Einsatz gegen Titobanden im Hinblick auf Verhältnis zur Ustascha möglichst wenig in Erscheinung treten zu lassen. </br> 5.) Der bestehende Haß zwischen serbischen Cetniks und Muselmanen verpflichtet bei Verhandlungen und Einsatz beider Teile zu besonderer Vorsicht, da bei Bekanntwerden solcher Verhandlungen beide Parteien entweder abspringen oder sofort eine feindselige Haltung einnehmen werden. </br> Von einer verständnisvoll und geschickt geführten Verhandlung mit den Cetniks wird es abhängen, ob diese durch Einsatz gegen Titobanden für deutsche Zwecke nutzbar gemacht werden können, somit also deutsches Blut gespart werden kann."}})</ref>|Uputstvo načelnika štaba 91. armijskog korpusa o „srpskim četnicima“ iz decembra 1944.}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore|Pavle Đurišić|Crnogorski dobrovoljački korpus}} [[File:Spisak vlastitih trupa njemačke Armijske grupe E 1944, decembra 1944.jpg|thumb|Spisak trupa njemačke Armijske grupe »E« iz decembra 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000376.]</ref> Na spisku se nalazi i “10.000 Crnogoraca“ ({{jez-njem|"10.000 Montenegriner"}}). Riječ je o četnicima [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] (tj. CDK), koji su se povlačili zajedno sa okupacionim snagama.]] Dok su srbijanski četnici sadjejstvovali snagama Armijske grupe »E« u njihovom proboju na sjever, četnici iz Crne Gore uzeli su učešća u [[Proboj XXI brdskog korpusa iz okruženja|proboju XXI brdskog korpusa iz okruženja]]. Jedinice crnogorskih četnika, koje su od Njemaca takođe preformirane u dobrovoljačke pukove ("[[Crnogorski dobrovoljački korpus]]"), borile su se u sastavu njemačkog [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. brdskog korpusa]] između [[Danilovgrad]]a i [[Cetinje|Cetinja]] rame uz rame sa njemačkim vojnicima. Ove snage učestvovale su zajedno sa njemačkim snagama u operacijama protiv NOVJ ([[Operacija Frilingservahen aprila 1944|Frilingservahen]], [[Operacija Ribecal avgusta 1944|Ribecal]]). Komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe "E"]] je u svom izvještaju od ove četnike ubrojao u brojno stanje svojih jedinica: {{izdvojeni citat|C. D. K. od 3 puka, pod komandom potpukovnika [[Pavle Đurišić|Đurišića]], formiran neposredno od strane K-de 2. OkA ([[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druga oklopna armija]]), bio je do sada u službenom pogledu potčinjen K-di 2. OkA a u snabdevačkom i taktičkom pogledu 181. peš. div., koja je trebalo da se obimno uključi u obuku. [...] C.D.K. se do sada dokazao u borbi protiv komunista, ali je upitna njegova pouzdanost prema njemačkom Wehrmachtu zbog Đurišićeva kontradiktornog stava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=825&rec=314&roll=664 NARA, T314, Roll 664, frame 000817.] <br /> ({{jez-njem|"M.F.K. zu 3 Rgt. unter Führung Oberstleutnant Djurisic, wurde von Pz.AOK 2 unmittelbar aufgestellt, unterstand bisher truppendienstlich Pz.AOK, versorgungsmässig und taktisch 181.Inf.Div., die sich ausbildungsmässig weitgehend einzuschalten hatte. </br> M.F.K. im Kampf gegen Kommunisten bisher bewährt, jedoch in seiner Zuverlässigskeit gegenüber der deutschen Wehrmacht durch widerspruchsvolle Haltung Djurisic fragwürdig."}})</ref>|Izvještaj Komande 21. brdskog korpusa Komandi Grupe armija "E" od 23. septembra 1944. godine}} O odluci komandanta Crne Gore, Boke i Sandžaka JVuO potpukovnika Pavla Đurišića da slijedi kolonu njemačkih armijâ pri povlačenju s Balkana, te o značajnoj pomoći pruženoj okupatoru od strane crnogorskih četnika tom prilikom, piše u svojim ratnim memoarima i [[Hermann Neubacher]]: {{izdvojeni citat|On je bio opasan nemački saveznik. Meni je uvek bilo savršeno jasno da bismo mi za Pavla Đurišića, u slučaju invazije zapadnih sila na Balkan, ponovo postali njegov najveći neprijatelj. Kada je započelo povlačenje nemačkih trupa iz Crne Gore, Pavle Đurišić je krenuo sa njima. Tokom napornih marševa po planinskom terenu, tokom operacije povlačenja prolazili smo i kroz područja koja su kontrolisali partizani. Njegove trupe vodile su borbu sa partizanima i time nemačkim trupama olakšale evakuaciju sa tog prostora. Kasnije je Pavle Đurišić sklopio ugovor sa ustaškim trupama Ante Pavelića, da bi mogao da prođe sa svojim jedinicama kroz Hrvatsku i Istru. Tamo su se već nalazile i druge četničke jedinice, kao i Ljotićevi dobrovoljci.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], str. 176—177.</ref>|[[Hermann Neubacher]]}} === Prelazak sa Nemcima u Bosnu (1944-1945) === {{main|Proboj Armijske grupe E kroz istočnu Bosnu|Četnička ofanziva u istočnoj Bosni 1944.|Bosanska golgota}} [[File: Četnički oficir Dinarske divizije, SS-Sturmbannführer Ernst Lerch i neidentificirani SS-Hautsturmführer tokom ofanzive protiv IX. korpusa.jpg|thumb|Oficir [[Dinarska četnička divizija|Dinarske divizije JVuO]], SS-Sturmbannführer [[Ernst Lerch]] i neidentificirani SS-Hauptsturmführer tokom ofanzive protiv [[9. korpus NOVJ|9. korpusa NOVJ]] u Sloveniji, mart 1945. godine<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2016/05/bk0164.html Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0164 | Photo | Höherer SS- und Polizeiführer Adriatisches Küstenland]</ref>]] [[Armijska grupa "E"]] imala je u planu otvaranje komunikacija kroz istočnu Bosnu, pa je krajem novembra jedna njena divizija ([[11. poljska vazduhoplovna divizija (Nemačka)|11. poljska vazduhoplovna divizija]]) započela napad pravcem od [[Rogatica|Rogatice]] prema [[Zvornik]]u, protiv snaga [[Treći udarni korpus NOVJ|Trećeg udarnog korpusa]] [[NOVJ]]. Međutim, kako su tokom ofanzive [[NOVJ]] i Crvene armije od 3. decembra nemačke pozicije na [[Sremski front|Sremskom frontu]] ozbiljno ugrožene, ova divizija hitno je izvučena i transportovana prugom [[Sarajevo]] - [[Slavonski Brod]] na [[Sremski front]]. Na njeno mesto usmerena je glavnina četnika iz [[Srbija|Srbije]]. U izvještaju Operativnog odjeljenja u [[Sarajevo|Sarajevu]] Armijske grupe »E« od 10. decembra 1944, koji potpisuje potpukovnik Warnstorff, istaknuto je: {{izdvojeni citat| Telegram 34. i 91. arm. korpusu, 5. SS-brd. arm. korpusu i Korpusnoj grupi »Kibler«: 1) Četnici na maršu u širi rejon Valjeva privremeno će preći preko područja Rogatica — Ljubovija — Zvornik — Kladanj. 2) DM garantuje najlojalnije držanje prema nemačkim jedinicama i nudi saradnju. Znak raspoznavanja za saradnju između nemačkih jedinica i četnika je: Mitrovica. 3) Četnike u što većoj meri koristiti za službu izviđanja. Materijalna pomoć može im se obezbediti u ograničenim razmerama ukoliko se stave na raspolaganje za borbu protiv bandi. 4) K-da Grupe armija obavestila je hrvatske vlasti o navedenom kretanju.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=998&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000992.] ({{jez-njem| <br /> "1.) Cetniks überschreiten auf dem Marsch in den Großraum Valjevo vorübergehend das Gebiet Rogatica – Ljubovija – Zvornik – Kladanj. <br /> 2.) DM hat loyalste Haltung gegenüber deutscher Truppe zugesichert und bietet Zusammenarbeit an. Kennwort zwischen deutscher Truppe und Cetniks für Zusammenarbeit ist "Mitrovica". <br /> 3.) Die Cetniks sind weitgehend für Erkundungsaufträge zu verwenden. Materielle Hilfe darf ihnen in beschränktem Ausmaß gewährt werden, soweit sie sich zum Kampf gegen die Banden zur Verfügung stellen. <br /> 4.) Die kroatischen Behörden sind über obige Bewegung durch Okdo. unterrichtet worden."}})</ref>}} U izvještaju njemačkog opunomoćenog generala u [[NDH]] od 24. decembra 1944. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_82.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje POSLJEDNJI DANI NA VUČJAKU]</ref> navodi se da je general Draža Mihailović izrazio spremnost za suradnju i sa formacijama NDH u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Prema izvješću pouzdanog agenta, Draža Mihajlović je izrazio namjeru da se bori skupa sa ustašama i domobranima, jer je njihov zajednički glavni cilj uništenje komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=443&rec=311&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000427.] <br /> ({{jez-njem|"Nach zuverlässiger V–Mann–Meldung soll Draza Mihajlovic geäussert haben, er wolle mit den Ustascha und Domobranen zusammen kämpfen, da das gemeinsame Hauptziel die Vernichtung des Kommunismus sei."}})</ref>|Izvještaj njemačkog opunomoćenog generala u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 24. XII 1944.}} Četnici su, pod ličnom komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]], nakon koncentrisanja unutar nemačko-ustaških linija, izvršili [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|napad na snage NOVJ]]. 8. decembra [[1944]]. ujutro sa nemačko-ustaških položaja u okolini [[Rogatica|Rogatice]] krenuli u silovit napad prema [[Zvornik]]u. Ovaj napad bio je usklađen sa napadom nemačkog 34. armijskog korpusa sa druge strane, pravcem [[Užice]] - [[Ljubovija]] - [[Zvornik]]. Ovom prilikom četnicima su Nemci obezbedili snabdevanje municijom, kao i zbrinjavanje ranjenika u nemačkim bolnicama u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Pošto je prodor četnika prema [[Zvornik]]u odbijen, njihova glavnina usmerila se prema oslobođenoj [[Tuzla|Tuzli]]. U [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|neizvesnim borbama od 24. do 28. decembra]] [[Treći udarni korpus NOVJ]] krajnjim naporom odbio je ovaj napad. Nakon ovog poraza, glavnina [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] snaga razmestila se u [[Modriča|Modriči]] i okolini, gde su nakon kraćeg sukoba uspostavili sporazum sa snagama NDH. Tako su se našli na za Nemce vitalnoj komunikaciji Sarajevo - Brod, vodeći zajedno sa Nemcima teške dvomesečne borbe protiv [[Druga armija JA|Druge jugoslovenske armije]], koja je nastojala da je prekine. Preko pukovnika Borote, komandanta Romanijskog korpusa JVuO, uspostavljena je saradnja sa nemačkim štabom u [[Sarajevo|Sarajevu]], od kojeg je obezbeđeno snabdevanje municijom i bolničko zbrinjavanje ranjenika.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_130.htm Opšti uslovi sporazuma o saradnji između četnika i nemačkih jedinica pripremljeni za pregovore decembra 1944. godine], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - dokument broj 130</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_219.htm Ratni dnevnik Armijske grupe E 1.10.1944-31.12.1944], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - prilog broj 2, (10. decembar 1944)</ref> [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićeva]] grupacija takođe je uspostavila vezu sa Štefanom Hedrihom ({{jez-nem|Stefan Hedrich}}), SS-oberfirerom i inspektorom u glavnom štabu SS, komandantom SS-oblasti Severozapadna Bosna.<ref>[https://www.znaci.org/00001/181.htm Roland Kaltenegger: TOTENKOPF & EDELWEIß], četvrti deo: Das Kriegsjahr 1944 (Ares verlag, Graz), strana 268.</ref> [[3. april]]a 1945. godine, kada su nemačke trupe napuštale Bijeljinu i okolinu, Mihailović je pokušao da ih pridobije da ostanu pod njegovom komandom kao jugoslovenski državljani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_192.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša štaba Vrhovne komande od 12. decembra 1944. do 7. aprila 1945. godine]</ref> [[Schutzstaffel|SS]]-Sturmbannführer (major) [[Ernst Lerch]], u izvještaju od 8. marta 1945. godine, piše da je [[Aleksandar Nikolić (četnik)|Aleksandar Nikolić]], zapovjednik Sremsko-slavonske komande JVuO, zajedno sa svojim trupama (za koje navodi da broje oko 80 ljudi, ali i da bi po pristizanju ostatka jedinice ta cifra mogla dostići i 400) došao u [[Istra|Istru]], tj. u [[Operativna zona Jadransko primorje|Operativnu zonu Jadransko primorje]], gdje se stavlja na raspolaganje njemačkim vlastima. Ernst Lerch moli nadređene da naznače rejon u kojem bi »grupa pukovnika Nikolića« mogla da bude »upotrebljena«: {{izdvojeni citat|1.) U prostor [[Jurdani]], prov. [[Rijeka (grad)|Rijeka]], stigli su delovi četničke grupe pukovnika Nikoliča u jačini oko 80 ljudi. 2.) Prema telegr. Glavnog ureda SS od 7. 2. 45, delovodn. pov. br. 375/45, grupa Nikolić potčinjena je komandantu SS i policije u [Operativnoj zoni] Jadr. primorje. [...] 6.) Pukovnik Nikolić je samostalni četnički komandant i njegov načelnik Štaba major Miladinović je izjavio da ova grupa ne želi nikakvu zavisnost od ministra [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]a, odn. od drugih četničkih grupa. <br /> Oni obećavaju da će se stoprocentno zajedno s Nemcima boriti kako protiv komunista tako i protiv regularnih engleskih trupa koje oni navodno preziru iz dubine duše. <br /> Ovaj osnovni stav oni će zadržati u svakoj situaciji pa ma šta se desilo.<ref>[https://znaci.org/zb/4_6_19.htm Zbornik NOR-a – tom VI – Borbe u Sloveniji – knjiga 19. – 1. III – 15. V 1945. godine, Vojnoistorijski institut], Beograd, 1975, dokument br. 161, str. 822–823.</ref>|Obaveštenje komandanta SS i policije u Operativnoj zoni Jadransko primorje od 8. marta 1945. o pristizanju četnika pukovnika Nikolića u Istru}} [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za [[Jugoistočna Evropa|jugoistočnu Evropu]], u svojim poslijeratnim memoarima ističe da je sa četničkim komandantom održavao vezu sve do aprila 1945, tj. do [[Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)|zajedničkog povlačenja Nijemaca i četnika]] pred jedinicama NOVJ i [[Crvena armija|Crvene armije]]. Neubacher navodi da je postojala i zamisao o susretu između njega i generala Mihailovića, ali [[Joachim von Ribbentrop]] nije dao dopuštenje za taj sastanak: {{izdvojeni citat|Tokom sukoba četnika sa Englezima, stiglo je do mene pitanje da li bih bio spreman da razgovaram sa Dražom Mihailovićem. Ovu sam molbu prosledio ministru spoljnih poslova Ribentropu, tražeći od njega da mi dozvoli da do takvog susreta dođe. U principu, nije mi bilo zabranjeno da uspostavim kontakt. Ali, za vođenje razgovora morao sam da dobijem specijalnu dozvolu. Bilo mi je, međutim, zabranjeno da stupim na teren koji kontroliše Draža Mihailović. Moja spremnost i želja da se sretnem sa njim bili su veliki, te sam uskoro morao da sam sebi priznam da je moj glavni motiv bio – radoznalost. Da se sretnem sa četničkim vođom, a da se prethodno ne izvrše potrebne pripreme, razgovor bi bio besmislen, i jedino bi doneo neugodnost i neprilike za Dražu Mihailovića, jer bi dobio etiketu „kolaboratera“. Trebalo je susret dobro organizovati, kako bi bilo sigurno da će doneti senzacionalan rezultat. Verovatno je i sam Draža Mihailović tako razmišljao, pa zato, najzad, nije nikada ni došlo do našeg susreta. Ali, ostali smo u vezi preko naših posrednika. I jedna i druga strana bila je u tim kontaktima veoma oprezna. Jedan moj poverljiv čovek čak je tri puta bio u Dražinom glavnom štabu. Da ne bih bio suviše opširan, zadovoljiću se samo tvrdnjom da Draža Mihailović svoju politiku sve do kraja rata nije menjao. Tek početkom 1945, u vreme naših poslednjih borbi u Hrvatskoj, kada je povlačenje naših trupa sa tog prostora bilo samo pitanje dana, Draža Mihailović mi se obratio direktnom molbom – i to preko svojih poverljivih ljudi u Beču – da mu pružim pomoć u vezi sa naoružanjem njegovih jedinica. Tokom nekoliko dana ja sam čak imao direktnu radio-vezu sa njegovim glavnim štabom u Bosni. Moj poverljiv čovek bio je poslednji put kod Draže u aprilu 1945.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>}} General Mihailović je odbijao da osobno uđe u bilo kakav aranžman s okupatorom, i od ove je politike odstupio samo u četiri ili pet navrata tokom rata. Riječ je o [[Sastanak u Divcima|sastanku u Divcima]] sredinom novembra 1941. godine, zatim o dva sastanka s predstavnikom Hermanna Neubachera, [[Rudolfom Stärkerom]], u jesen 1944 (prvi u zapadnoj Srbiji na kojem je Mihailovića pratio pukovnik [[Robert H. McDowell]], šef američke vojne misije pri njegovu štabu, a drugi u sjeveroistočnoj Bosni), kao i o posljednjem sastanku sa Stärkerom na planini [[Vučjak]], početkom aprila 1945. Neubacher pokušava u svojoj knjizi ekskulpirati Mihailovića od odgovornosti za kolaboraciju.<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> == Nemci o generalu Mihailoviću i JVuO == [[Datoteka:Draža pred sudom.jpg|mini|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović]] na [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] [[1946]].]] {{izdvojeni citat|'''Njemačka je za D.M.-a neprijatelj br. 2 – neprijatelj br. 1 su komunisti'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=695&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000686.] <br /> ({{jez-njem|"Deutschland ist für D.M. nur noch der Feind No. 2. Feind No. 1 sind die Kommunisten."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka Armijske grupe »F« sa izaslanikom Neubacherom održanog 30. jula 1944.}} Prilikom ispitivanja od strane istražitelja 7. američke armije avgusta 1945. godine, pisanu izjavu o svojim aktivnostima u ratnom periodu sastavio je i [[feldmaršal]] [[Maximilian von Weichs]], koji je avgusta 1943. naslijedio generala Löhra na mjestu glavnokomandujućeg Jugoistoka. U odjeljku naslovljenom »Grupe koje pomažu Njemačkoj«, von Weichs o četnicima Draže Mihailovića piše sljedeće: {{izdvojeni citat|Mihailovićeve trupe su se nekada borile protiv naših okupacionih trupa iz lojalnosti prema svome kralju. U isto vreme su se borile protiv Tita, zbog svojih antikomunističkih ubeđenja. Ovaj rat na dva fronta nije mogao dugo potrajati, posebno kada je britanska podrška počela favorizovati Tita. Sledstveno, Mihailović je pokazao pronemačka stremljenja. Bilo je angažmana tokom kojih su se srpski četnici borili protiv Tita zajedno sa nemačkim trupama. Sa druge strane, dešavalo se da neprijateljski raspoložene četničke grupe napadnu nemačke vozove za snabdevanje da bi popunili sopstvene zalihe. Mihailović je voleo da ostane u pozadini, i prepusti takve poslove svojim podređenima. On se nadao da će dočekati svoje vreme ovom igrom moći, dok mu anglo-američko iskrcavanje ne obezbedi dovoljnu podršku protiv Tita. Nemačka je prigrlila njegovu podršku, koliko god privremenu. Četničke izviđačke aktivnosti naši komandanti su visoko cenili.<ref>http://znaci.org/00002/318_4.htm ({{jez-eng|"MIHAILOVIC's troops once fought against our occupation troops out of loyalty to their King. At the same time they fought against TITO, because of anti—Communist convictions. This two front war could not last long, particularly when British support favored TITO. Consequently MIHAILOVIC showed pro-German leanings. There were engagements during which Serbian Chetniks fought TITO alongside German troops. On the other hand, hostile Chetnik groups were known to attack German supply trains in order to replenish their own stocks. ''MIHAILOVIC liked to remain in the background, and leave such affairs up to his subordinates. He hoped to bide his time with this play of power until an Anglo—American landing would provide sufficient support against TITO. Germany welcomed his support, however temporary. Chetnik reconnaissance activities were valued highly by our commanders''."}})</ref>}} Takođe, feldmaršal von Weichs na drugom mjestu podcrtava da, dok se general Mihailović nastojao držati po strani, taktička je njemačko-četnička kolaboracija na terenu poprimala sve veći obim: {{izdvojeni citat|Iako se on sâm [Mihailović] oštroumno suzdržavao od iznošenja svog ličnog stava u javnosti, bez sumnje kako bi imao odriješene ruke za svaku eventualnost (npr. savezničko iskrcavanje na Balkanu), dopustio je svojim komandantima da pregovaraju s Nijemcima te da s njima sarađuju. I oni su to činili, sve više i više...<ref>Röhr, Werner, ed. (1994). Europa unterm Hakenkreuz: Okkupation und Kollaboration (1938–1945). Berlin: Hüthig. s. 358. <br/ > ({{jez-eng|"Though he himself [Draža Mihailović] shrewdly refrained from giving his personal view in public, no doubt to have a free hand for every eventuality (e.g. Allied landing on the Balkans), he allowed his commanders to negotiate with Germans and to co-operate with them. And they did so, more and more..."}})</ref>|[[Maximilian von Weichs]]}} Specijalni [[Adolf Hitler|Hitler]]ov izaslanik [[Hermann Neubacher]] u svojim memoarima tumači politiku Draže Mihailovića. On piše da je Mihailović „ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva”. Neubacher primjećuje da su Mihailovićevi komandanti sarađivali sa Nijemcima, dočim je on nastavio voditi antiokupatorsku propagandu: {{izdvojeni citat|Politiku Draže Mihailovića nije bilo teško razumeti. On je bio impresioniran nemačkim vojnim podvizima. Pa ipak, sa sigurnošću je računao na to da će Nemačka izgubiti rat. Dovoljno sam čuo od pouzdanih izvora, koji su me obavestili o Dražinom stavu prema Rajhu. On je ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva. Saveznici su Dražu ostavili na cedilu, pa je zato pokušao da od Nemaca – koji su za njega sada bili samo neprijatelj broj dva – dobije što je moguće više oružja. Namera četničkog vođe bila je ova: da se, kada započne nemačko povlačenje, bez borbe dokopa nemačkih strateških pozicija i da se na njima utvrdi. On se spremao za konačan obračun sa Titom, koji je trebalo da se vodi beskompromisno, na život ili smrt, a u pitanju je bila budućnost Jugoslavije. Dok su, dakle, Dražini podređeni komandanti tu i tamo sarađivali sa Nemcima, on je sam nastavio da i dalje vodi propagandu protiv Nemaca.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 160–161.</ref>}} Čak i kada je odobravao kolaboraciju svojih komandanata sa okupatorima, general Mihailović je strogo vodio računa da se na taj način lično ne kompromituje, prvenstveno iz straha od negativne reakcije stanovništva okupirane Jugoslavije. Presretanjem komunikacije između Mihailovića i vojvode Đujića ujesen 1943, njemački nadležni organi su registrovali ovu tendenciju kod četničkog vođstva: {{izdvojeni citat|18.11. Radio-naređenje D.M. Đujiću da još više nego do sada ratuje zajedno sa njemačkim Wehrmachom protiv komunista, jer su oni izdali srpsku nacionalnu stvar. On sam ne može tako postupiti zbog stava naroda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=235&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000223.] <br /> ({{jez-njem|"18. 11. FUNKBEFEHL D. M. AN DJUJIC, MIT DEUTSCHER WEHRMACHT GEGEN KOMMUNISTEN MEHR ALS BISHER ZU KAEMPFEN, DA NATIONALE SACHE SERBIENS VERRATEN. ER SELBST KOENNE WEGEN VOLKSMEINUNG NICHT MITMACHEN."}})</ref>|Depeša komande Druge oklopne armije komandi [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 21. novembra 1943. godine}} General [[Schutzstaffel|SS]]-a [[Otto Kumm]], treći komandant [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS dobrovoljačke brdske divizije »Prinz Eugen«]], u knjizi ratnih memoara naslovljenoj ''Vorwärts, Prinz Eugen! Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"'' („Naprijed, Prinz Eugen! Istorija 7. SS dobrovoljačke divizije Prinz Eugen”), ostavio je svoje tumačenje prirode odnosâ između JVuO i njemačkog okupatora: {{izdvojeni citat|Kao ostatak „u šumi“ regularne armije nakon okupacije Jugoslavije, oni su nosili stare uniforme – i nove brade, jer su se zakleli da se neće brijati dok okupator ne bude isteran iz zemlje. Oni su bili verni kraljevini i borili su se za svog mladog kralja Petra II, ali radije su se držali udaljenih sela i oblasti, ne napadajući naše jedinice, osim ako se nisu osećali dovoljno nadmoćnim. Disciplina i naoružanje bilo im je relativno dobro, a u odnosu prema drugim jugoslovenskim narodnim i verskim grupama bili su nepredvidljivi – što je često išlo do napada na hrvatska sela i muslimanske žene. Kao prijatelje još su imali Engleze – i njihov radio. Na volovskim kolima ili na konjskim leđima oni su se povremeno prebacivali u druge oblasti, najčešće neuzdrmani, jer smo ih mi puštali, smatrajući da ih dugoročno možemo pridobiti za nas – kao '''braću po oružju protiv komunizma'''. To je donekle nejasna situacija, oni nisu prijatelji, ali ni neprijatelji, i situacija se menja s vremena na vreme.<ref>[http://www.znaci.org/00001/200.htm Otto Kumm: VORWÄRTS, PRINZ EUGEN! - Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"], [http://www.znaci.org/00001/200_5.pdf Aufstellung der Division "Prinz Eugen"] str. 52. <br /> ({{jez-njem|"Als Reste der nach der Besetzung Jugoslawiens 'in den Wald' gegangenen regulären Armee tragen sie die alte Uniform – und neue Bärte, da sie geschworen haben, sich nicht früher zu rasieren, bevor nicht der Okkupator aus dem Land gejagt ist. Sie sind königstreu und kämpfen für ihren Jung-König Peter II., doch weichen sie lieber aus in abseits gelegene Dörfer und Gebiete und stellen sich nur selten unseren Verbänden, es sei denn, sie fühlen sich in ausreichender Ubermacht. Disziplin und Bewaffnung sind relativ gut, gegenüber den anderen jugoslawischen Volks- und Glaubensgruppen sind sie unberechenbar, weshalb es oft zu Ubergriffen gegen kroatische Dörfer oder muselmanische Frauen kommt. Als stille Freunde haben sie die Engländer – und ihre Funkgeräte. Auf Ochsenkarren oder hoch zu Roß verlegen sie manchmal in eine andere Gegend, meist ungeschoren, da wir sie ziehen lassen und sie auf lange Sicht für uns gewinnen wollen – als Waffengefährten gegen den Kommunismus. Es ist eine etwas unklare Situation, sie sind nicht Freund, auch nicht Feind, die Lage wechselt von mal zu mal."}})</ref>}} Saradnju sa četničkim formacijama generala Mihailovića u borbi protiv zajedničkog neprijatelja pominje u svojim memoarima i [[Schutzstaffel|SS]]-potpukovnik [[Otto Skorzeny]], vođa njemačkih komandosa, zaslužan za izvođenje brojnih specijalnih operacija tokom rata. Neposredno pred [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|kapitulaciju nacističke Njemačke]], ''Obersturmbannführer'' Skorzeny je tri dana (od 5. do 8. maja [[1945]]. godine) vršio dužnost šefa njemačke vojno-obavještajne službe ''[[Abwehr]]''. Po osobnom ''[[Adolf Hitler|Führer]]ovom'' naređenju, potpukovnik Skorzeny biva upućen proljeća 1944. godine u okupiranu Jugoslaviju, kako bi koordinirao [[Operacija Konjićev skok|operacijom uništenja]] [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOVJ]] i zarobljavanja [[Josip Broz Tito|maršala Tita]]: {{izdvojeni citat|U proljeće 1944. dobio sam naredbu Vrhovne komande Wehrmachta da lociram [[Josip Broz Tito|Titov]] štab, uništim ga i uhvatim Tita, koji je, prema [[Winston Churchill|Churchill]]ovoj volji, već bio zamijenio generala Mihailovića. Mihailović, ratni ministar mladog kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II]] od Jugoslavije, koji je živio u egzilu u [[London]]u, bio je uplašen sve većim uticajem komunizma. Na njegovo zaprepaštenje, njegovi su se četnici ponekad borili zajedno čak s mađarskim trupama, Hrvatima [[Ante Pavelić]]a, pa čak i sa našim vojnicima protiv Titovih trupâ.<ref>Otto Skorzeny, ''Meine Kommandounternehmen. Krieg ohne Fronten'', Universitas Verlag in F.A. Herbig Verlagsbuchhandlung GmbH, München, 1993, s. 201. <br /> ({{jez-njem|"Im Frühjahr 1944 bekam ich den Befehl vom OKW, das Hauptquartier Titos ausfindig zu machen, es zu zerstören und Tito gefangenzunehmen, der nach dem Willen Churchills schon den General Mihailowitsch abgelöst hatte. Der Kriegsminister des im Exil in London lebenden jungen Königs Peter II. von Jugoslawien, Mihailowitsch, war über den fortschreitenden Einfluß des Kommunismus erschreckt. Seine Tschetniks schlugen sich zu seinem Erstaunen manchmal sogar gemeinsam mit den ungarischen Truppen, den Kroaten des Ante Pawelitsch und selbst unseren Soldaten gegen die Truppen Titos."}})</ref>}} == Reference == {{izvori|2}} == Povezano == * [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine]] * [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom]] == Vanjske veze == {{commonscat|Chetnik collaboration with Axis occupation}} * [https://www.znaci.org/00001/40.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945 (Stanford University Press 1975)] {{Kolaboracija u Jugoslaviji}} {{Authority control}} [[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu| ]] lvy5vw1keqictxqyz2xrha2pz92g842 42655873 42655871 2026-07-16T10:57:57Z ~2026-33838-53 362805 42655873 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje|razlog=Preterana upotreba citata}} [[File:Lukačević i Nemci.jpg|thumb|Četnički potpukovnik [[Vojislav Lukačević]], dvojica nemačkih oficira i neidentifikovani četnički komandant. Fotografija je verovatno nastala tokom [[Bitka za Konjic 1943.|bitke za Konjic]], od 19. do 26. februara 1943. godine, kada su snage pod Lukačevićevom komandom sadejstvovale s Nemcima.]] [[File:Četnici i Nemci u okupiranoj Jugoslaviji.jpg|thumb|Četnici i Nijemci u okupiranoj Jugoslaviji.]] '''Kolaboracija četnika s Nemcima''' odvijala se, sa manjim ili većim intenzitetom, tokom većeg dijela perioda [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije u Drugom svetskom ratu]]. Glavna usluga koju su četnici vršili Nemcima bila je borba protiv [[Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije|partizanskih jedinica]], hvatanje pripadnika [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|pokreta otpora]] po naseljenim mestima, te njihovo likvidiranje ili slanje u logore pod kontrolom okupacionih ili kvislinških vlasti. Zbog njegovog inicijalnog učešća u [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanku u Srbiji 1941]], Nemci su [[Draža Mihailović|Dražu Mihailovića]] dugo smatrali neprijateljem, za kojim je raspisana poternica.<ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D0%B4%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941.</ref><ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D1%98%D1%83%D0%BB%D0%B0_1943.</ref> Istovremeno, njegovi odredi širom okupiranog područja sarađivali su sa nemačkom vlašću na razne načine (npr. [[legalizacija četnika u Srbiji]] 1941–1943). Saradnja četnika sa Vermahtom postala je sveobuhvatna nakon novembra 1943. godine, kada je politički vrh u [[Berlin]]u konačno odlučio da prihvati Dražu Mihailovića za saradnika, što je rezultiralo potpisivanjem niza [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovora o saradnji]] sa njegovim glavnim komandantima u Srbiji. Nakon potpisivanja ugovora o primirju i saradnji, okupator je počeo isporučivati municiju i vojnu opremu četničkim jedinicama koje su se, zajedno sa njemačkim trupama i pod nadzorom njemačkih oficira, borile protiv jedinica [[NOVJ]] u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] i [[Sandžak]]u.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 12058.</ref> U [[NDH]], četnici su služili Nemcima za razne namene: dostavljanje obaveštenja o komunistima, pomoć nemačkim nabavkama stoke, pomoć trupama u svojstvu vodiča, pomoć u ljudstvu, učestvovanje u osovinskim operacijama (na primer [[operacija Citen|operacija Ziethen]], [[operacija Bora]]), i druge potrebne radnje za gušenje ustaničkog pokreta.<ref name="ReferenceA">[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u Dalmaciji i zapadnoj Bosni]</ref> Nemci su četnike snabdevali oružjem i opremom i dozvoljavali im da po potrebi koriste njihove garnizone za smeštaj i motorizaciju za transport. Partizanske pokrete po Bosni i Hercegovini te Hrvatskoj Nijemci su u mnogo navrata doznavali na osnovu četničkih dojava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1071&rec=314&roll=563 NAW, T-314, Roll 563, frames 001061-1062: Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa (31. januar 1944.)]</ref> Prve dve godine rata, četnici su formalno bili deo [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] koalicije, ali zbog stavljanja [[Četnički odredi Jugoslovenske vojske|četničkih odreda Jugoslovenske vojske]] pod komandu Vermahta, krajem 1943. je došlo do konačnog napuštanja Draže Mihailovića od strane Saveznika, a potom 1944. godine i do napuštanja i osude četnika od strane jugoslovenskog kralja.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D0%B2_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%99%D0%B0_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B0_II_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D1%98_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D1%81%D1%86%D0%B8_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B5 Poziv kralja Petra II na pristupanje Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije]</ref> Zbog kolaboracije sa nemačkim okupatorom, mnogim je četničkim vođama, uključujući samog Dražu Mihailovića, suđeno u [[Beogradski proces|beogradskom]] i drugim procesima. Pored kolaboracije sa Nemcima, četnici na teritoriji italijanske okupacione zone su tesno [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|sarađivali sa fašističkom Italijom]]. == Nemačka politika prema četnicima == Česte njemačke promjene kursa u odnosu prema četnicima Draže Mihailovića (npr. [[Sastanak u Divcima|pregovori u Divcima]] u novembru, pa [[Operacija Mihailović|napad na štab Draže Mihailovića]] u decembru 1941, zatim ponovna obustava progona Mihailovićevih četnika i skidanje ucjene na njegovu glavu u proljeće 1942. godine, itd.) tokom čitavog ratnog perioda, bile su u potpunosti u skladu sa politikom koja je vođena u okupiranim zemljama. Najplastičniji prikaz ovakvog pristupa prezentovao je [[Felix Benzler]], opunomoćenik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova u [[Beograd]]u, u izvještaju koji je poslao u [[Berlin]] 11. marta 1942. godine ministru vanjskih poslova [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]]: {{izdvojeni citat|To što nemačka vojna mesta vode pregovore s pojedinim četničkim vođama, nije ništa neobično u srpskom prostoru. To se zbiva svesno, u okviru naše politike, uslovljene slabošću naših vojn[ičk]ih snaga i dosad ne bez uspeha vođene, da Srbe, a naročito ustanike usmeri jedne protiv drugih (komuniste protiv četnika, četnike među sobom, vladine dobrovoljce protiv komunista i četnika) i da se time po mogućnosti omete obrazovanje jednog jedinstvenog fronta.<ref>AVII, NAV, N-T-120, 200/153555-58.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/272.</ref><ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 90.</ref>}} Njemačko konstantno opiranje uspostavi saradnje s četnicima Draže Mihailovića bilo je generirano sa samog političkog vrha. U ratnom dnevniku Vrhovne komande Wehrmachta prenesena je informacija da je 23. septembra 1942. održan sastanak vođe Trećeg Reicha [[Adolf Hitler|Adolfa Hitler]]a s predsjednikom [[Rumunija|rumunjske]] vlade [[Ion Antonescu|Ionom Antonescuom]] i poglavnikom [[NDH]] [[Ante Pavelić|Antom Pavelićem]]. Na sastanku se uglavnom raspravljalo „o hrvatskim problemima“. Pored njemačkog veleposlanika u [[Zagreb]]u [[Siegfried Kasche|Siegfrieda Kaschea]], sastanku je prisustvovao i opunomoćeni general u NDH [[Edmund Glaise von Horstenau]] koji se nije ustručavao da „otvoreno kritikuje hrvatsku vlast“, ali je i „skrenuo pažnju na četnike, koje su naoružali Italijani“. General von Horstenau je predložio da bi četnike trebalo „upotrebiti da na svom području [tj. u njemačkoj okupacionoj zoni] postanu organi reda“: {{izdvojeni citat|Hitler je na taj predlog negativno odgovorio, jer da mu se čini veoma opasno da se četnicima pruži podrška. Četnici su pre svega srpske patriote, koji zastupaju [[Velika Srbija|velikosrpsku]] misao. Time hranimo zmiju koja će jednoga dana da poraste. Istina, danas je ona još mala, ali jednog dana mogla bi da bude opasna.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Nakon sagledavanja situacije na Balkanu u jesen 1943, Nemci su jugoslovenske partizane proglasili najvećim neprijateljima.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_156.htm PROCENA KOMANDANTA JUGOISTOKA FELDMARŠALA VAJKSA OD 1. NOVEMBRA 1943. VOJNO-POLITIČKE SITUACIJE NA BALKANU KRAJEM OKTOBRA 1943. GODINE</ref> U cilju borbe protiv partizana, tolerisali su i koristili četnike kao antikomunističku miliciju, iako im je bilo dobro poznato da oni održavaju veze sa [[London]]om. == Hronologija == === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1941) === {{main|Ustanak u Srbiji 1941.|Sastanak u Divcima}} {{izdvojeni citat|Četnički odredi jugoslovenske vojske pod komandom pukovnika Draže Mihailovića stavljaju se na raspolaganje za borbu protiv komunista u saradnji sa nemačkim Vermahtom.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_30._%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941._%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0 Извештај капетана Матла претпостављенима од 30. октобра 1941. о разговорима са представницима Драже Михаиловића]</ref>|Dražina ponuda Nemcima iz oktobra 1941.}} {{Wikisource|Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} {{Wikisource|Izveštaj kapetana Matla pretpostavljenima od 30. oktobra 1941. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića}} {{Wikisource|Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.}} Nemci su za gušenje [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji 1941.]] angažovali dodatne trupe i sproveli drastične represalije nad stanovništvom, što je Mihailovića navelo da se povuče iz ustanka, napadne partizane i zatraži kontakt sa nemačkom upravom radi prekida neprijateljstva. Vezu je uspostavio preko pukovnika [[Branislav Pantić|Branislava Pantića]], njegovog predstavnika i obaveštajca u [[Beograd]]u. Pukovnik Pantić je nakon rata svjedočio da je odluka o pregovorima s predstavnicima njemačkih okupacionih snagâ donijeta krajem oktobra 1941. godine, i to na sastanku održanom u kući [[Živojin Mišić|vojvode Mišića]] u [[Struganik]]u. Sastanku su, pored Draže Mihailovića i Branislava Pantića, prisustvovali i [[Dragiša Vasić]], potpukovnik [[Dragoslav Pavlović]], major [[Aleksandar Mišić]] i kapetan [[Nenad Mitrović]]. Pukovnik Pantić piše: {{izdvojeni citat|O potrebi pregovora nije bilo reči. Situacija je svima bila jasna. Ona ih je neodstupno zahtevala. Sporno je bilo: sa kime treba razgovarati, da li sa Nemcima ili sa Nedićem? Posle duže diskusije većina se složila da treba pregovarati sa Nedićem. Ovome se odsudno usprotivio Draža i major Mišić. Njegov zaključak po ovom pitanju bio je izražen rečima: – KAD JE SITUACIJA TAKVA DA MORAM DA PREGOVARAM, ONDA ĆU DA PREGOVARAM SA NEPRIJATELJEM. NA TO ME OVLAŠĆUJE I MEĐUNARODNO RATNO PRAVO. UOSTALOM, ŠTA MI MOŽEMO DA DOBIJEMO OD NEDIĆA? SVE ŠTO NAMA TREBA, ORUŽJE I MUNICIJA, NEDIĆ MORA TRAŽITI OD NEMACA. JER OVDE NISU U PITANJU MALE I SITNE KOLIČINE. ZAŠTO IĆI POSREDNO, KAD MOŽEMO NEPOSREDNO? Njegovo odsudno držanje, po ovom pitanju, odnelo je prevagu... Isto tako bilo je sporno pitanje da li da se o pregovorima obavesti Nedić. Posle kraće diskusije, a pošto sam ja izložio da kapetan g. dr. Matl nalazi da Nedića treba obavestiti, doneta je odluka da se tako i učini. Tako je doneta odluka da se pregovara sa Nemcima.<ref>[https://sr.m.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D1%98%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BE_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%98_%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8_%D0%B4%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81_%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0 Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima]</ref><ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 138.</ref><ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 115.</ref>|Izjava pukovnika [[Branislava Pantića]] o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} 1. novembra 1941. godine, pukovnik Draža Mihailović je uputio generalu [[Walteru Hinghoferu]], komandantu [[342. divizija|342. pješadijske divizije]], ponudu sljedeće sadržine: {{izdvojeni citat|1) Na kolubarskom frontu nema komunista. Ukoliko ih je bilo oni su postali bezopasni. <br /> 2) Organizacija četnika je u stanju da održava red na području zapadne Srbije. <br /> 3) Komunistička opasnost će prestati od momenta kada se četničkoj organizaciji pruži mogućnost da neometano radi. Broj nacionalista je tako veliki da komunista ima samo 5%. Uz pomoć svoje brojne nadmoćnosti nacionalni elemenat pod komandom četnika može rešiti komunistička pitanja bez obostrane borbe. <br /> Uslov je: dovoljno naoružanje, koje nedostaje. <br /> 4) Ulazak u pojedine gradove je bio neophodan da se ne bi komunističke jedinice predstavljale kao oslobodioci i da ne bi povukle za sobom narodne mase. To se moralo događati i radi toga da bi se sprečili komunisti da vrše teror nad stanovništvom. <br /> 5) Četnička akcija nije usmerena protiv nemačkih jedinica, ukoliko one ne napadaju četnike i narod. <br /> 6) Naš narod voli slobodu i radovao bi se kada se na njegovoj teritoriji ne bi nalazile nemačke jedinice. To odgovara četničkom načinu vođenja rata, bez obzira na žrtve koje donosi. Oblast zapadne Srbije nema nikakav vojni značaj za nemačke jedinice, i trebalo bi da bude slobodna zona, u kojoj četnici održavaju red, pod uslovom da ih se u tome ne sprečava i da su dovoljno naoružani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_240.htm Izjava Draže Mihailovića od 1. novembra 1941. komandi nemačke 342. pešadijske divizije]</ref>}} Prethodno, general Hinghofer je 30. X 1941. obavijestio njemačkog opunomoćenog generala i zapovjednika u Srbiji [[Franz Böhme|Franza Böhmea]] da lokalni četnički komandanti u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] nude saradnju, očekujući zauzvrat pomoć u oružju od okupatora: „Četničke vođe iz [[Valjevo|Valjeva]], [[Slovac|Slovca]] i [[Lajkovac|Lajkovca]] daju važne podatke o organizaciji i izjavljuju spremnost da se sa nemačkim trupama bore protiv komunista. Traže oružje.“<ref>BA-MA, RH 26-342/14, 10-odnevni Hinghoferov izvještaj Bemeu, 30. 10. 1941.</ref> Odmah po pristizanju Mihailovićeve ponude, štab 342. pješadijske divizije je istoga dana (1. XI) dostavio izvještaj svojoj pretpostavljenoj komandi u kome, između ostalog, stoji i sljedeće: {{izdvojeni citat|Masa četnika, koja se nalazi u rejonu Valjeva, do sada se držala potpuno lojalno. Oni su prema komunistima zauzeli jasan odbijajući, takoreći, neprijateljski stav i može se reći uspešno se protiv njih borili. Oni su spremni i voljni da zajedno sa Vermahtom razbiju komuniste, kao i da u zemlji ponovo uspostave red i mir i zato traže nemačku pomoć.<ref>AVII, NAV—N—T—315, rolna 2130, snimci 626—632.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_10.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje MIHAILOVIĆ TRAŽI POMOĆ OD OKUPATORA]</ref>}} No, na samom početku sastanka sa nemačkim predstavnicima u selu [[Divci]] 11.11.1941. pukovniku Mihailoviću je rečeno: {{izdvojeni citat|Pre dve nedelje poručili ste nam preko Vaših poverenika u Beogradu da je Vaša namera "da nećete više dozvoliti da se srpska krv beskorisno proliva i srpska imovina dalje uništava". Istovremeno ste ponudili da se zajedno sa nemačkim Vermahtom i organima Nedićeve vlade borite protiv komunizma. Ponuda je od strane Glavne komande odbijena jer: 1) Nemački Vermaht će sam u najkraćem vremenu okončati sa komunizmom i 2) glavni komandant ne može imati poverenja prema Vama kao savezniku.}} Nemci su procenili da Draža zna za dolazak njihovih oklopnih trupa, da kao generalštabni oficir pravilno ocenjuje da će se nastavak nemačkih operacija rđavo završiti po njega, i stoga "nemački Vermaht ne može da se optereti takvim saveznicima koji mu se privremeno priključuju iz razloga oportuniteta".<ref name="Divci">[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%83_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%83_%D0%94%D0%B8%D0%B2%D1%86%D0%B8_11.11.1941. Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.]</ref> U daljem razgovoru pukovnik Mihailović se pravdao nacistima zbog učešća u ustanku: {{izdvojeni citat|Nije moja namera da ratujem protiv okupatora, jer kao generalštabni oficir poznajem snage obeju snaga.<ref name="Divci"/>}} On se pravdao da je morao uzeti neke gradove od Nemaca da ih komunisti ne bi uzeli<ref>"Moji ljudi su [[Bitka za Loznicu 1941.|krenuli na Loznicu]] zato da je komunisti ne zauzmu."</ref> i tvrdio da nije na strani ustanika, "onih koji žele da isteraju Nemce".<ref name="Divci"/> Draža Mihailović je izjavljivao Nemcima lojalnost i tražio da mu daju municiju da nastavi borbu protiv partizana.<ref>"Neophodno je imati municiju! Računajući s tim, došao sam ovamo."</ref> Ali, želeo je da njegovo "delovanje na nacionalnoj osnovi" ostane potajno da ne bi prošao kao [[Kosta Pećanac]], koji je sklopio otvoreni sporazum sa okupatorom, čime je izgubio ugled u narodu i stekao oznaku izdajnika.<ref name="Divci"/> Uprkos svim njegovim predlozima, Nemci mu nisu ostavili drugu mogućnost do da položi oružje: {{izdvojeni citat|„Ponuda pukovnika Mihailovića da stavi svoje snage na raspolaganje za borbu protiv komunista je odbijena i zatražena je bezuslovna predaja. Mihailović je tražio da se konsultuje sa svojim komandatima. Mihailović također tražio oružje za borbu protiv komunista. Ovo je igra, borba između bandi za izvor oružja. Ipak, čini se da jedan dio Mihailovićevih bandi iskreno želi da se bori protiv komunista.“<ref>NAW, T-311, Roll 175, 000121-2: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka 17.11.41.}} {{izdvojeni citat|Mihailović treba da sada pokrene akciju protiv Užica, gde se navodno nalazi celokupno rukovodstvo komunista, a zbog čega treba da se stavi u izgled i bombardovanje sa nemačke strane. U kontaktima sa nemačkim okupacionim vlastima koji su niže opisani, Mihailović je navodno molio da mu se stavi na raspolaganje 100.000 metaka da bi mogao nastupiti protiv Užica.|IZVEŠTAJ OBAVEŠTAJNOG CENTRA VERMAHTA U BEOGRADU OD 14. NOVEMBRA 1941. VRHOVNOJ KOMANDI VERMAHTA O ODNOSU ČETNIKA DRAŽE MIHAILOVIĆA PREMA NOP-u, O PREGOVORIMA PREDSTAVNIKA VERMAHTA I DRAŽE MIHAILOVIĆA I O VOJNO-POLITICKOJ SITUACIJI U SRBIJI}} Za njim je decembra 1941. godine raspisana poternica, nakon čega je bio u bekstvu. === Predaja zarobljenih partizana Nijemcima (1941) === {{main|Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.}} [[File:Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima.jpg|thumb|Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima]] Iako je njegov prijedlog okupacionim vlastima u Divcima odbijen, pukovnik Mihailović je želio pružiti njemačkom okupatoru dokaz četničke gotovosti za saradnju. Stoga su četnici Draže Mihailovića, uz posredstvo samozvanog vojvode [[Jovan Škavović|Jovana Škavovića]], predali 13. novembra 1941. Njemcima oko [[Predaja zarobljenih partizana Nemcima novembra 1941.|365 zarobljenih partizana]]. [[Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.|Predaja zarobljenih partizana Nemcima]] se desila tokom [[ustanak u Srbiji 1941|ustanka u Srbiji]] novembra [[1941]]. godine. Tokom [[Četničko-partizanski sukob|sukoba]] između [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] četnika i partizana u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]] početkom novembra [[1941]], četnici su zarobili više stotina partizana. Jednu veću grupu od oko 500 zarobljenika, među kojima su bili partizani na prevaru zarobljeni u [[Gornji Milanovac|Gornjem Milanovcu]],<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_110.htm Relacija Takovskog četničkog odreda od 17. juna 1942, Zbornik NOR-a, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, dokument 110]</ref> Kosjeriću,<ref>[https://www.znaci.org/00001/59_2_124.pdf Užička republika, Zapisi i sećanja, Narodni muzej, Užice 1981]</ref> Karanu i Planinici, četnici su prikupili na [[Ravna Gora|Ravnoj Gori]]. Oko [[13. novembar|13. novembra]] [[1941]]. četnici su grupu od 365 zarobljenika odveli u [[Mionica|Mionicu]], i zatim u [[Slovac]]. Tu su prihvaćeni od [[Milan Nedić|Nedićevih]] i nemačkih snaga i prebačeni kamionima u [[Valjevo]]. Transport zarobljenika do [[Valjevo|Valjeva]] je pratio četnički vođ Jovan Škavović Škava, koji je prethodno bio [[Kosta Pećanac|Pećančev]] četovođa, dok je u tom periodu priznavao [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevu]] komandu. U predaji zarobljenika učestvovao je i ravnogorski oficir [[Pavle Mešković]]. Predaji partizana prethodio je [[Sastanak u Divcima 1941.|sastanak Draže sa Nemcima u selu Divci]]. Od ove grupe zarobljenika, Nemci su 263 streljali dana [[27. novembar|27. novembra]] [[1941]]. godine na Krušiku u Valjevu.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_21.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Streljanja na Krušiku u Valjevu]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44_4.pdf Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009: Krušik, Valjevo streljanje po grupama]</ref> Ostali zarobljenici su delom streljani naknadno, delom deportovani u [[Koncentracioni logor|logore]], a delom pušteni na slobodu. Predaja zarobljenih partizana nastavila se i posle ovoga, i bila je naročito intenzivna u decembru 1941.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_24.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Decembarski pokolj]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44.htm Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009]</ref> === Legalizacija četnika i hvatanje ustanika (1941-1942) === {{main|Legalizovani četnici}} [[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|Legalizovani četnici Draže Mihailovića čuvaju [[Logor Metino brdo|logor na Metinom brdu]] kod [[Kragujevac|Kragujevca]] [[1942]].]] Četnički odredi u Srbiji su delom raspustili regrute kućama i ostali u ilegali na kadrovskom sastavu, a delom se legalizovali kao pripadnici zvaničnih Nedićevih formacija. Krajem 1941. i početkom 1942. godine, pripadnici [[Legalizovani četnici|legalizovanih ravnogorskih odreda]] pružili su najznačajniji doprinos u hvatanju nekoliko hiljada odbjeglih ili pasiviziranih partizana i njihovih saradnika u [[Zapadna Srbija|zapadnoj]] i djelovima [[Centralna Srbija|centralne Srbije]], kao i u njihovoj predaji Njemcima. Učešćem u masovnom hvatanju i likvidaciji pripadnika partizanskih odreda i njihovih saradnika, čak i ako se zanemari aktivna borba protiv partizana, legalizovani ravnogorski četnici su učinili krupne usluge njemačkom okupatoru u uništenju partizanskog pokreta na području dotadašnje [[Užička Republika|Užičke republike]].<ref name="yuhistorija.com">[http://www.yuhistorija.com/serbian/drugi_sr_txt01c4.html Milan Radanović: Kolaboracija JVuO sa nemačkim okupatorom u Srbiji 1941-1944.]</ref> Već krajem novembra 1941. godine na Metinom brdu kod Kragujevca je formiran [[Logor na Metinom brdu|logor]] za zarobljene srpske ustanike i civilne taoce. Prvi dovedeni u logor bili su taoci iz Kragujevca, komunisti, odbornici narodnooslobodilačkog odbora, Romi, Jevreji i svi oni koji su nemačkim fašistima bili sumnjivi. Osim svakodnevnih likvidacija, veća masovna streljanja su vršena 2. i 19. marta 1942. godine.<ref>[http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1322 Metino brdo]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hvatani borci su predavani nemačkom sudu, ili prekom sudu [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]. Većina pohvatanih je bila iz okoline Rače, Topole i Aranđelovca. 2. marta 1942. godine na Metinom brdu je streljano 173 rodoljuba i simpatizera oslobodilačkog pokreta sa teritorije Kragujevca i okolnih opština.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |access-date=2014-05-01 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304191846/http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |deadurl=yes }}</ref> Logor je rasformiran u junu 1942. Preostali logoraši su transportovani u [[Koncentracijski logor Banjica|logor na Banjici]], gde je većina streljana, kao i u logore u Nemačkoj, Norveškoj i Grčkoj.<ref>{{Cite web |url=http://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |title=Archive copy |access-date=2024-07-08 |archive-date=2024-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708214249/https://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |url-status=dead }}</ref> Nakon likvidacije partizanskih ostataka, četnici Draže Mihailovića su stekli faktičku kontrolu nad ruralnim područjima Srbije, dok je okupator držao gradove. Mihailovićev stav u odnosu na njemačkog okupatora jasno je izražen u depeši, koju je opunomoćeni poslanik Ministarstva inostranih poslova Trećeg Rajha u Beogradu [[Felix Benzler]], 31. marta 1942. godine, uputio centrali u Berlinu: {{izdvojeni citat|Sve dosad se nije postiglo da se ličnost pukovnika Mihailovića stavi pod kontrolu. Po svoj prilici ni on nije u stanju ili nije voljan da na srpskom području nešto preduzme, već je, naprotiv, preko jednog posrednika ovih dana ponudio vladi Nedića da prihvata da se objavi: 1) da on ne namerava da se bori protiv Nemaca; 2) da neće ništa da preduzima protiv Nedićeve vlade; 3) da se zalaže za održanje mira i reda u zemlji; 4) da poziva na borbu protiv komunista. Posredniku je ponovo odgovoreno da za Mihailovića jedino u obzir dolazi da se bezuslovno potčini.<ref>[https://znaci.org/00001/11_18.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje POD ZAŠTITOM LEGALIZOVANIH ODREDA]</ref>}} Nemački dokument od [[15. maj]]a 1942. godine navodi četničkog majora [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubu Jovanovića]] kao jednog od njihovih lokalnih saradnika za [[Zaječar]].<ref>NAW, T501, roll 248 frames 0121-0126; dostupno na http://znaci.net/temp/T-501_R-248-0126.jpg</ref> [[Datoteka:SS-Obergruppenführer Werner Lorenz accompanied with unknown chetnik officer in NE Bosnia.JPG|mini|[[SS]]-[[Obergruppenführer]] [[Werner Lorenz]] u društvu neimenovanog četničkog oficira u sjeveroistočnoj [[Bosna (oblast)|Bosni]], jesen 1942. godine]] U junu 1942. Mihailović je prešao u Crnu Goru, italijansku okupacionu zonu, na teritoriju koju su držali crnogorski četnici [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom|uz dopuštenje Italijana]]. Aktivnosti četničkih odreda u Srbiji svedene su na najmanju meru da se ne bi izazivao okupator, i uglavnom su ograničene na organizacionu i obaveštajnu delatnost i sitnije diverzije. Uprkos tome, nemački okupator je veoma ozbiljno shvatao četničku aktivnost i povremeno organizovao racije protiv preostalih Mihailovićevih odreda, koji su se trudili da izbegnu dodir sa neprijateljem. U Srbiji, znatan broj Mihailovićevih snaga se legalizovao. Nemački popis glavnih vladinih legalnih odreda od [[15. maj]]a 1942, pod rednim brojevima 1 do 18 navodi Ljotićeve odrede, od 19 do 39 su Mihailovićevi, a od 40 do 100 Pećančevi. Tu na okupatorskom spisku snaga su neki od glavnih Mihailovićevih četnika: [[Predrag Raković]], [[Miloje Mojsilović]], [[Dušan Smiljanić]], [[Vučko Ignjatović]], [[Miloš Glišić]], [[Ljuba Jovanović]]... Do početka 1942. godine "ravnogorski pokret istopio se u redovima Nedićeve milicije i konačno se ponovo pojavio, umanjen, u Crnoj Gori."<ref name="Deakin2">[https://www.znaci.org/00001/5_3.htm William Deakin, BOJOVNA PLANINA]</ref> Kako ne bi izgubio podršku naroda kao saradnik okupatora, Mihailović je odsustvo oružane borbe u Srbiji sredinom [[1942]]. godine nastojao da nadoknadi činjenjem smicalica nemačkim vojnicima po gradovima, ubacivanjem "smrdljivih bombi", "svrabećih praškova", "praškova za kijanje", upućivanjem pretećih pisama, uznemiravanjem telefonom...<ref name="Kosta Nikolić 2004"/> Ovo nije ostalo neprimećeno. Britanski kapetan Bil Hadson je u drugoj polovini 1942. ponovo uspostavio vezu i javio da "Mihailović još sarađuje s Osovinom u Crnoj Gori i Sandžaku i miruje u Srbiji", da su "u Dalmaciji Trifunovićevi četnici legalizovani" te, podsticani od Italijana, sanjaju o nekoj "Srbo-Sloveniji i Dalmaciji". Na osnovu stanja na terenu on izvlači zaključak: {{izdvojeni citat|U trenutku kada je Mihailović u velikom stepenu igrao ulogu kvislinga bio je nagrađen najjačom britanskom propagandom.... Mihailoviću bi trebalo konačno reći da Britanci pretpostavljaju komuniste kvislinzima.<ref name="Deakin2"/>|Britanski kapetan Bil Hadson}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Lopare 1942.jpg|mini|[[Radivoje Kerović]] (u sredini u bijeloj košulji) sa njemačkim tenkistima, [[Lopare]] 1942.]] Posljednjeg dana kolovoza 1942, održan je sastanak kod načelnika štaba Komande Jugoistoka. Ovom prilikom je podijeljena informacija da se oko [[Banja Luka|Banje Luke]] vode žestoke borbe s partizanima, u kojima okupatoru pomažu četnici (“srpski nacionalisti“), bez preciziranja o kom odredu JVuO iz [[Bosna (oblast)|Bosne]] je riječ: {{izdvojeni citat|Velike borbe su izbile u blizini Banje Luke. Ustanici su upotrijebili teško naoružanje, topove, minobacače itd., kao i tenkove. Hiljadu srpskih nacionalista je sudjelovalo u borbi protiv ustanika na našoj strani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=490&roll=175 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000485.] <br /> ({{jez-njem|"Bei Banja Luka größeres Gefecht, Aufständische traten mit schweren Waffen, Geschützten, Minenwerfern u.sw. auf, auch mit Panzer. 1000 serbische Nationalisten haben sich dort auf unserer Seite im Kampfe gegen die Aufständischen beteiligt."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka održanog 31. augusta 1942.}} U drugom njemačkom izvještaju iz istog perioda se navodi da je 26. augusta jedan bataljun Wehrmachta južno od Banje Luke bio priklješten od strane nadmoćnijeg neprijatelja (i ovdje se napominje da su partizani raspolagali teškim naoružanjem), kao i da je Nijemcima u pomoć priskočilo čak „2000 bosanskih četnikâ“, što će rezultirati potiskivanjem jedinicâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOP i DVJ]] prema jugu do kraja mjeseca.<ref>BA/MA, RH 19 XI/81 (Die Bekämpfung der Aufstandsbewegung im Südostraum, Teil I), S. 244.</ref><ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 155. <br /> ({{jez-njem|"Bereits am 26. August sah sich ein deutsches Bataillon bei dem Versuch, südlich von Banja Luka den ersten dieser Einfälle abzublocken, weit überlegenen, auch mit erbeuteten Panzern und Geschützen bewaffneten Verbänden gegenüber; nur mit Hilfe von 2.000 bosnischen Cetniks, die den Deutschen zu Hilfe eilten, gelang es bis Ende des Monats, die Partisanen wieder nach Süden abzudrängen."}})</ref> Takođe, u jednom izvještaju upućenom iz štaba njemačkih trupa u [[NDH]] od 18. novembra 1942. o četnicima se, između ostalog, navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|U zoni 714. pješadijske divizije nalazi se 6-8.000 četnika, naoružanih puškama i nešto automatskog oružja. Diviziji su dosad pružili vrijedne usluge time što su branili svoju teritoriju od partizana i time oslobodili njemačke i trupe NDH za dejstvo na drugim sektorima. K tome obezbjeđuju i željeznicu i pribavljaju važna obavještenja njemačkim trupama. Četnici su pri zajedničkim akcijama snabdjevani od strane NDH; također im pripada i naknada od otprilike 3 Rajshsmarke dnevno, čiju isplatu oni, međutim, dosad nisu tražili.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=361&rec=314&roll=566 Nacionalni arhiv Vašington, T-314, rolna 566, frejm 000357; Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj-/Veza sa neprijateljski orijentisanim krugovima u Srbiji/ (18. novembar 1942.).] <br /> ({{jez-njem|"Bei 714.Div. haben die im Div.–Bereich beheimateten Cetnikverbände eine ungefähre Stärke von 6–8000 Mann. Sie sind mit Gewehren und verhältnissmässig wenig automatischen Waffen ausgestattet. Sie leisten der Div. wertvolle Dienste, indem sie ihr Heimatgebiet gegen Einfälle der Partisanen schützen, sodass, von grösseren Unternehmen abgesehen, in diesem Raume weder deutsche noch kroatische Truppen gebunden werden. Sie entlasten hiedurch den Bahnschutz und versorgen die deutsche Führung mit wertvollen Feindnachrichten. </br> Die Cetnikverbände werden durch den kroatischen Staat bei Einsätzen mit Munition versorgt und verpflegt. Vertragsmässig steht ihnen neben anderen Zusagen /z.B. Versorgungsansprüchen/ auch Wehrsold von etwa RM 3.— täglich zu, den sie jedoch bisher nicht beansprucht haben."}})</ref>|Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj (18. novembar 1942. godine)}} === Operacija Weiss i bitka na Neretvi (1943) === {{main|Operacija Weiss|Bitka za Konjic 1943.}} [[File:Četnici i Nemci na Neretvi.jpg|thumb|Četnici i Nemci tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]] 1943.]] Van Srbije, postojala je intenzivna saradnja četnika i Nemaca. Iako su mnogi četnici na lokalu pomagali nemačkim trupama protiv partizana, [[Hitler]] je do sredine 1943. godine strogo branio svojim jedinicama svaku saradnju sa četnicima.<ref>Nacionalni arhiv Vašington, Mikrofilm T-311, rolna 175, snimka 378: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za novembar 1942 (30. novembar 1942.). „Svaka, pa i privremena, veza sa antikomunistički nastrojenim četnicima u Hrvatskoj je protivna naređenju Fuehrera, Ia 3071/42 o borbi protiv bandi.“</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=383 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000378.] <br /> ({{jez-njem|"Haltung gegenüber feindluch eingestellten Kreisen in Serbien/Kroatien: An Bev.Kmdr.Gen. in Serbien, Befehlshaber der dt. Truppen in Kroatien, Kdr.Gen. in Kroatien und Dt.Verb.Kdo. bei Supersloda ergeht ein Befehl betreffend klarer und eindeutiger militärischer Haltung gegenüber allen uns feindlich eingestellten Kreisen. Jede – wenn auch nur vorübergehende – Bindung mit antikommunistisch eingestellten Cetniks in Kroatien steht im Widerspruch zu den bzgl. Bandenkämpfung gegebenen Befehlen des Führers Ia Nr. 3071/42 g.K."}})</ref> Za vrijeme izvođenja [[Operacija Weiss|operacije Weiss]], njemački komandanti na terenu su bili u nedoumici da li da se povinuju naređenjima svojih viših vojnih komandi, ali i političkih instanci, ili da nastave sarađivati s četnicima Draže Mihailovića: {{izdvojeni citat|Uprkos borbenoj pomoći hrabrih četnika, koja je doprinijela deblokadi opkoljenih dijelova 718. pješadijske divizije, njemačke trupe imaju zadatak da se brzo probiju do boksitne oblasti. One imaju instrukcije da smatraju četnike neprijateljima. Sada se ispostavilo da se situacija kod mjesta Dobro (?), čija se posada sastojala od Nijemaca, Italijana i četnika, poboljšala zahvaljujući četničkom prodoru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=549 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000544.] <br /> ({{jez-njem|"Trotz der Waffenhilfe tapferer Cetnik, die auch zur Befreiung der eingeschlossenen Gruppe der 718.I.D. mit beigetragen haben, ergibt sich für die deutschen Truppen die Aufgabe, möglichst schnell in das Bauxitgebiet von Mostar vorzustoßen. Die deutschen Truppen haben den Auftrag die Cetniks als Feind anzusehen. Es ergab sich nun das Bild, daß die Besatzung von Dobro (?), die aus Deutschen, Italiener und Cetniks bestand durch den Vorstoß der Cetniks Luft bekam."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka (1. mart 1943.).}} Major [[Slavoljub Vranješević]], komandant Zapadne Bosne JVuO, šalje 2. marta 1943. godine dopis »bratu« [[Uroš Drenović|Urošu Drenoviću]] kojim ga obavještava da je od strane njemačke komande u [[Banja Luka|Banjoj Luci]] zakazana konferencija na koju su pozvani najvažniji četnički zapovjednici s teritorije [[Bosanska krajina|Bosanske Krajine]]: {{izdvojeni citat|Pre nekoliko časova primio sam izveštaj od Komandanta Bosanskih četničkih odreda brata Rade Radića, u kome mi javlja, da su Nemci pozvali na konferenciju u Banja Luci sve Komandante i to: Radića, Tešanovića, Drenovića, Marčetića, Mišića radi rešavanja važnih pitanja. Konferencija će se održati u nemačkoj komandi u B. Luci. Ovoj konferenciji neće prisustvovati pretstavnici hrvatskih ni vojnih ni civilnih vlasti. Komandant mi je naredio, da pozovem sve Komandante na predkonferenciju, koja će se održati u Karanovcu na dan 4 o.m. u 12 časova.— Prema napred izloženom pozivam te, da bez ikakvog izgovora i odlaganja bez obzira na situaciju na položaju, dođeš 4 o.m. do određenog časa u Karanovac.— Ovo smatraj vrlo važnim i NAJHITNIJIM. Molim Te koristi sva moguća prevozna sredstva, pa i motorcikl i na vreme dođi na predkonferenciju.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 31, str. 64.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_64.htm Naređenje Komande bosanskih četničkih odreda od 2. marta 1943. komandantu odreda »Kočić« za prisustvovanje konferenciji radi usaglašavanja stavova o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Već 3. februara 1943. godine, major Vranješević je upoznao Vrhovnu komandu JVuO o činjenici da se bosanski četnici nalaze u službi njemačkog okupatora, ali i da su potpisali [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|sporazume o saradnji sa kvislinškim vlastima Nezavisne Države Hrvatske]]: {{izdvojeni citat| NEMCI Četnički odredi učestvuju u borbi zajedno sa Nemcima češće puta, ali na zasebnim sektorima. Pre našeg dolaska, Nemci su uspeli da u borbu protiv komunista uvode četnike tako, da im ovi osiguravaju krila i da se mešaju u komandovanje. Ovome se je odmah stalo na put, ma da sa dosta poteškoća. Po sebi se razume da se mnogo interesuju o tome, da li mi imamo kakve veze sa Dražom Mihailovićem — što mi odbijamo, navodeći da je to samo komunistička propaganda kako bi izazvali Nemce protiv nas, pa nas tako priklještene, uveli u svoje redove. Ipak, često puta Nemci čuju kako svi četnici pevaju »Od Topole pa do Ravne Gore« ili »Od Manjače pa do Ravne Gore«, »sve su straže generala Draže« itd., dakle jasno primećuju, ali moraju da trpe. Njihova nemoć oseća se. HRVATI Ovi se redovno predaju komunistima, gde god ovi na njih udare. Hrvatski oficiri nalaze spas u komunizmu. Zbog sporazuma sa Hrvatima, koji su ovi [četnički — prim.] odredi sklopili pre našeg dolaska, borbe sa Hrvatima ne vode se. Naprotiv, za većinu starešina i boraca može se reći, da su taj sporazum shvatili kao definitivan svršetak rata, pa i otuda javašluk i slaba disciplina. Sada, dok se ne raščisti sa komunistima, ovakvo stanje mora da ostane.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_27.htm Izveštaj majora Slavoljuba Vranješevića od 3. februara 1943. majoru Zahariju Ostojiću o vojno-političkoj situaciji u četničkim odredima zapadne Bosne i saradnji sa nemačkim i ustaško-domobranskim jedinicama]</ref>}} Vojvoda [[Vukašin Marčetić]], komandant puka »Manjača«, bio je takođe jedan od potpisnikâ sporazuma sa vlastima satelitske NDH. Tokom operacije »Weiss«, vojvoda Marčetić se povezuje i sa njemačkim okupatorom, konkretno sa [[117. lovačka divizija (Nemačka)|117. divizijom]]: {{izdvojeni citat|Posebno: [...] [[369. legionarska divizija|369. pješ. div.]] će prvo dovršiti borbe na [[Grmeč]]u. Uspostavljena veza sa četničkom grupom Marčetića, koja će preuzeti osiguranje vlastitog istočnog boka.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=315&roll=2263 NARA, T315, Roll 2263, frame no. 000670.] <br /> ({{jez-njem|"369. J.D. führt vorerst Kampfhandlungen in der Grmec durch. Verbindung mit Cetnikgruppe Marcetic aufgenommem, die Schutz der eigenen Ostflanke übernehmen will."}})</ref>|Ratni dnevnik 117. divizije, unos za 5. februar 1943.}} O (prinudnom) sadjejstvu 117. divizije sa četničkim odredima pod komandom kapetana [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] u [[Bitka za Konjic 1943.|bici za Konjic]], februara 1943. godine, nakon rata će posvjedočiti i general [[Alexander Löhr]]: {{izdvojeni citat|117. lovačka divizija, koja je prodirala od Ivan-sedla ka severozapadu, vodila je od početka teške borbe, pa je na kraju odbijena i odbačena. Jedan njen deo morao je da se spasava u Konjicu, koji je bio utvrđen i posednut od Italijana i četnika. Ovo mesto su partizani okružili i tako je došlo do toga da su se ovde, pod pritiskom događaja, borili na istom frontu Nemci i četnici – doduše odvojeni jedni od drugih italijanskim jedinicama. Konjic je doduše bio oslobođen iz okruženja sa trupama iz [[Sarajevo|Sarajeva]], ali je partizanima uspelo da se probiju preko Neretve i povuku svi bez izuzetka u severnu [[Crna Gora|Crnu Goru]].<ref>{{cite web|url=http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html | title = Записи Александра Лера, часопис СРПСКО НАСЛЕЂЕ, број 7/1998 | publisher = Srpsko-nasledje.co.rs |date=3. 1. 1943. | accessdate=4. 1. 2023. | archive-url = https://web.archive.org/web/20130216202528/http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html# | archive-date=16. 2. 2013 |url-status=dead | df = }}</ref>|General [[Alexander Löhr]], komandant Jugoistoka}} Tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]], četnici su bili obilno snabdijevani streljivom i hranom iz italijanskih i njemačkih magacina. Kapetan Vojislav Lukačević, koji se zajedno sa svojim četnicima tukao uz borbenu grupu »Anacker«, [[5. mart]]a iz [[Konjic]]a je javio majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] da mu »11« (tj. Nijemci) daju municiju, kao i da je vojvoda [[Dobroslav Jevđević]], sa svoje strane, zadužen za obezbjeđivanje logistike: {{izdvojeni citat|Vidim da je glavna tvoja briga kako ćemo sa 11. Verujem da si o njima dobio preterane izveštaje. Svaka njihova kolona koja nastupa ima najviše jednu trećinu Nemaca a ostalo su domobrani i po nešto ustaša. Oni sami ne mogu ništa da urade, toga su svesni. Ja mislim da je nama najpreči za sada cilj uništenje komunista i to što brže. Ne sme nas zateći iskrcavanje u borbi sa komunistima, a isto tako ne smemo početi borbu sa 11 dok komunisti nisu likvidirani a oni nisu likvidirani i pored uspeha koje smo postigli. Čvrsto sam ubeđen da nas 11 neće napasti sve dok se vode borbe sa komunistima te je strahovanje u tom pravcu preterano... Najvažnije i najbolje snabdevanje preko [[Sarajevo|Sarajeva]] koje neka Jevđo forsira. Dobio sam sinoć preko 11, 30.000 metaka obećali još čim im stigne neki transport koji očekuju u Sarajevo.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_2_71.htm IZVEŠTAJ KOMANDANTA KONJIČKE GRUPE OD 5. MARTA 1943. KOMANDANTU ISTAKNUTOG DELA ŠTABA DRAŽE MIHAILOVIĆA O BORBENOM RASPOREDU ČETNIKA I NEMACA NA SEKTORU KONJIC—JABLANICA]</ref>}} O isporuci municije jedinicama JVuO (najvjerovatnije o onoj koja je data kapetanu Lukačeviću), Komanda Jugoistoka je 7. marta javila vojnom vrhu u [[Berlin]]u: {{izdvojeni citat|– 7. mart 1943: Municija za četnike. Vrhovna komanda je obaviještena telegramom o isporuci 30.000 metaka četničkim jedinicama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=453 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000448.] <br /> ({{jez-njem|"Munition für die Cetniks: </br> An OKW/WFSt. ergeht eine Meldung betraf. der Übergabe von 30.000 Schuß Inft. Munition an Cetnikverbände."}})</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja Komande Jugostoka za mart 1943. godine (31.3.43.)}} [[File:Chetniks and German Officers meet in Bosnia, 1943.jpg|thumb|Sastanak njemačkih oficira sa četnicima u [[Bosna (regija)|Bosni]], [[1943]]. godina]] 9. [[Mart|ožujka]] 1943. godine, [[Fašizam|fašistički]] [[Poglavnik|duce]] [[Benito Mussolini]] šalje pismo [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]],<ref>''Tajna pisma Hitler – Mussolini (1940—1943)'', edicija Dokumenti i svjedočanstva (priredio i preveo: Dr Bogdan Krizman), Novinarsko izdavačko poduzeće (NIP), Zagreb, 1953, str. 78.</ref> vođi [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]], u kom navodi da je upoznat sa suradnjom njemačkih okupacionih trupa s četnicima: {{izdvojeni citat|Više tisuća četnika naoružali su, na lokalnoj bazi, komandanti talijanskih jedinica, da vode gerilu, za koju imaju, kao svi stanovnici Balkana, naročite sklonosti. Do danas su ti četnici suzbijali partizane vrlo odlučno. Upravo sam primio izvještaj. U njemu mi javljaju, da su njemačke snage, koje su uspostavile dodir sa četnicima u dolini gornje Neretve, pristale da surađuju s njima i da su naoružale četnike metcima i ručnim bombama.|[[Benito Mussolini]] u pismu [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]] (9. III 1943)}} O pristizanju Mussolinijeva pisma istog je dana javila i Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga: {{izdvojeni citat|''9. mart'' </br> Duče poslao pismo Hitleru, u kome zastupa mišljenje da su četnici i partizani neprijatelji Osovine. O tome je razgovarao i sa nemačkim ministrom spoljnih poslova. Priznaje da su Italijani do sada naoružali nekoliko hiljada četnika za gerilski rat protiv komunista i oni su se do sada energično borili protiv partizana. Ali, sada je Duče izdao energičnu naredbu, da se četnicima više ne daje oružje i da njih, nakon što se partizani poraze, treba razoružati. Na osnovu poslednjih vesti, na prostoru gornje Neretve Nemci su takođe stupili u kontakt sa četnicima i ostavili im patrone i ručne granate.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 9. marta 1943.}} Pošto је za katastrofalni poraz četnika u bici na Neretvi optužio Jevđevića, [[Petar Baćović|Baćovića]] i [[Bajo Stanišić|Baja Stanišića]] a istakao za primjer Vojislava Lukačevića, major Ostojić im је 10. marta naredio da se kod Italijana zauzmu za dozvolu o prebacivanju četnika na zapadnu obalu Neretve. Odgovarajući na optužbe, Jevđević i Ваćоvić istoga dana izvještavaju Mihailovića da је za proboj operativne grupe NOVJ kriv upravo Lukačević, te da Ostojić, komandujući iz [[Kalinovik]]a, nema pravu predstavu о toku događaja. Jevđević navodi: „Kada sam zvao delove Vrhovne komande da komanduju nа licu mesta, odgovorili su neljubazno da neće da radе sa okupatorom, tražeći u isto doba hranu, municiju, topove i vojsku od okupatora.“ Као argument da četnici moraju bespogovorno slušati naređenja okupatorskih oficirâ, vojvoda Jevđević navodi podatak da Nijemci i Italijani hrane i snabdijevaju municijom cjelokupnu masu četnikâ od 13.200 ljudi. Riječ je o 2000 četnika pod komandom Вајa Stanišića, 4.000 iz Lukačevićeve konjičke gruре, 6.000 pod komandom majora Petra Baćovića (hercegovački četnici) i 1.200 četnika kojima komanduje major Andrija Vesković. Jevđević Mihailoviću piše i da su okupatori dali toliko hrane da је on, na osnovu lažnog brojnog stanja, uspio da uštedi 110.000 obroka, kao i da su mu za posljednjih nekoliko dana isporučili 1.100.000 metaka.<ref>AVII, reg. br. 3/1, kut. 293, dep. 2248.</ref><ref>Branko Latas, Saradnja četnika i Nemaca u borbama protiv Glavne operativne grupe divizija NOVJ u dolini Neretve (februar — mart 1943), Prilozi Instituta za istoriju (br. 17), Sarajevo, 1980, str. 214.</ref> General [[Rudolf Lüters]], zapovjednik njemačkih trupa u NDH, piše u procjeni situacije od 16. marta 1943. da je „neprijateljski otpor protiv nemačkih divizija koje su napadale uglavnom slomljen“, te da je „operacija „[[Operacija Weiss|Vajs II]]“ u suštini završena“. O četničkim snagama u njemačkoj zoni operacija, general Lüters navodi: {{izdvojeni citat|Četničko pitanje nije se dalje zaoštrilo. U području [[114. lovačka divizija (Njemačka)|714. divizije]] nisu zabeležena nikakva prekoračenja u tuđu nadležnost. Četničko rukovodstvo se potčinilo naređenjima nemačkog Vermahta i potvrdilo svoju lojalnost. Četnici koji se nalaze na području [[118. lovačka divizija (Njemačka)|718. pešadijske divizije]], naročito u rejonu [[Zenica|Zenice]] i [[Han-Pijesak|Han-Pijeska]], neprijateljski se suprotstavljaju hrvatskoj državi i nemačkom Vermahtu i pokušavaju da izazovu nemire putem sabotaža i razoružavanja hrvatskih odreda. Divizije koje su učestvovale u operaciji „Vajs II“ jedinstveno se povoljno izražavaju o držanju četničkih jedinica. Dragocenim izviđačkim podacima i napadima za rasterećenje pomagali su našim jedinicama, mada ni u jednom slučaju nije sa nemačke strane tražena podrška.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_3_38.htm Procena vojno-političke situacije komandanta nemačkih trupa u NDH od 16. marta 1943. za period od 1. do 15. marta 1943. godine]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=372&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 000366—000367.] <br /> ({{jez-njem|"Die Cetnikfrage hat sich nicht weiter zugespitzt. Im Bereich der 714.J.D. sind keine Übergriffe zu verzeichen. Die Cetnikführung hat sich den Befehlen der deutschen Wehrmacht untergeordnet und ihre Loyalität versichert. Die im Bereich der 718.J.D. befindlichen Cetniks, besonders im Raum ZENICA und HAN PIJESAK stehen kroat. Staat und deutscher Wehrmacht feindlich gegenüber und versuchen durch Sabotageakte und Entwaffnung kroat. Abteilungen Unruhe zu stiften. Die im "Weiss II"–Einsatz befindlichen Divisionen äussern sich übereinstimmend günstig über das Verhalten der Cetnikverbände. Durch wortwolle Kundschafterdienste und Entlastungsangriffe haben sie der Truppe geholfen, obwohl in keinem Falle deutscherseits Unterstützung orboten worden war."}})</ref>}} U iscrpnom izvještaju<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 1015—1018.</ref> koji je [[5. maj]]a 1943. godine podnio [[SAD|američki]] [[Ured za strateške usluge]] (preteča današnje [[Centralna obaveštajna agencija|Centralne obavještajne agencije]]), sumiraju se rezultati netom završene operacije »Weiss«: {{izdvojeni citat|Krajem januara 1943. godine zajedničke nemačke, hrvatske, italijanske i četničke snage povele su veliku ofanzivu protiv jugoslovenske oslobodilačke armije. Neprijatelj je potpomognut od Drenovićevih četnika uspeo da potisne jugoslovenske patriote u Hercegovini i jugoistočnoj Bosni. Glavni udar u sadašnjoj neprijateljskoj ofanzivi vrše kombinovane četničke snage u Hercegovini (V.[ojislav] Lukačević, član Mihailovićevog glavnog štaba), u Crnoj Gori (Bajo Stanišić) i u Sandžaku (Pavle Đurišić, član Mihailovićevog glavnog štaba). Ishod ove borbe je još neizvestan. Partizani govore da su oni odneli pobedu, dok četnici insistiraju na tome da su gotovo potpuno očistili ove jugoslovenske krajeve od antifašističkih snaga. Tačno je, međutim, da su jugoslovenski antifašistički gerilci pretrpeli teške teritorijalne gubitke, ali daleko je od toga da su njihove snage uništene ili razbijene. Na drugoj strani, mnogo slavljeni četnici generala Mihailovića danas su angažovani u jednoj od najžešćih ofanziva za uništenje jugoslovenskih demokratskih snaga.}} === Četnički teror u Srbiji (1943) === {{main|Srbija u Drugom svetskom ratu|Zločini četnika u Drugom svjetskom ratu}} Mihailovićeva taktika u Srbiji se početkom 1943. sastojala u tome da organizuje i štedi svoje snage za "planirani narodni ustanak". Nemci navode da je izbjegavao svaki konflikt sa okupacionim trupama.<ref>NAW, T-78, Roll 332, 6289915, 919: Procjena situacije komande Jugoistoka za feburar 1943 (2. mart 1943.).</ref> Izveštaji Nedićeve vlade konstatuju da je četnička akcija gotovo svuda upravljena na obračunavanje sa komunistima, koje se sprovodi beskompromisno, do istrebljenja. Inače, četnici na sastancima sa narodom naređuju lojalno držanje prema domaćim vlastima i okupatorskoj vojnoj sili kao i "odricanje svake pomoći partizansko-komunističkim bandama".<ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 59/1—1, k. 22.</ref><ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 54/5—1, k. 22.</ref> 12. februara 1943. godine, kapetan [[Miloš B. Marković]], komandant Ariljske brigade iz sastava Požeškog korpusa JVuO, prenosi Mihailoviću ideju poručnika [[Zvonimir Vučković|Zvonka Vučkovića]] da iskoristi vezu sa njemačkim oficirom u cilju »gonjenja komunista«: {{izdvojeni citat|Po povratku sa puta iz štaba 1a sastao sam se sa Vučkovićem koji me je zamolio da Vas izvestim o sledećem: </br> U srezu Kačerskom nalaze se dve komunističke grupe, prva jačine 60 a druga oko 150 ljudi. Ove se grupe prebacuju i u Oplenački srez. Za likvidaciju ovih grupa potrebno mu je oko 300 ljudi, no kada bi ih skupio izazvao bi potere od strane okupatora. Ima jednu drugu mogućnost a to je da uputi Nemce da gone ove grupe. Posredno, no obazrivo ima vezu sa jednim od nemačkih komandanata, koji je izjavio gotovost za usluge svake vrste a naročito u gonjenju komunista. Zvonko će ga upotrebiti no ne uspeli to preduzeće sam potrebno.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_33.htm Izveštaj komandanta Ariljske brigade od 12. februara 1943. Draži Mihailoviću o borbama protiv pripadnika NOP-a u zimu 1942. godine i dostignutoj organizaciji u brigadi]</ref>}} Poručnik [[Predrag Raković]], u svojstvu komandanta 2. ravnogorskog korpusa JVuO, informiše 3. marta 1943. generala Mihailovića o tajnom sastanku sa nemačkim potporučnikom Krigerom: {{izdvojeni citat|Okupator, kako Nemci tako i Bugari svu svoju akciju uputili su na komuniste, na njihovo gonjenje i istrebljenje. U smislu depeše koju sam podneo G. Ministru, sastao sam se 2 marta t.g. na Savincu u jednoj šumi sa Nemačkim komandantom potporučnikom Krigerom iz Gor. Milanovca. Sastanak je izveden potpuno tajno. Na sastanak je od strane Nemaca došao potporučnik Kriger i njegov tumač. A sa naše strane bio sam ja i moj Načelnik štaba p.por. Lazarević. Tema razgovora bila je isključivo uništenje komunističkih bandi, na teritoriji koju obezbeđuje Nemačka jedinica iz Gor. Milanovca. Uglavnom dolazi u obzir komunistički vođa [[Milorad Labudović|Labud]] koji ima oko 150 komunista pod svojom komandom u okolini Rudnika, u srezovima: Kačerskom i Orašačkom. Utvrdili smo plan za ovaj rad. O izvođenju ove akcije detaljno sam se dogovorio sa Zvonkom noću između 2/3 - III t.g., u čemu smo postigli potpunu saglasnost.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 127, reg. br. 7/3 (S-X-12/4).</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_67.htm Izveštaj komandanta 2. ravnogorskog korpusa od 3. marta 1943. Draži Mihailoviću o borbi protiv pripadnika NOP-a i pregovora sa predstavnicima nemačkih okupacionih trupa]</ref>}} I u depeši od 23. marta, Raković piše da se ponovo sastao sa nemačkim komandantom iz G. Milanovca, te je dogovoreno da se za ubijene Nemce neće više paliti kuće redom, već "samo po našem spisku", partizanske, i samo će se partizani ubijati: {{izdvojeni citat|Hapšenje naših ljudi više neće biti na reonu nemačke komande G. Milanovac. Ako pogine okupatorski vojnik na ovome terenu neće se paliti redom kuće, već samo po našem spisku i to partizanske i samo će se partizani ubijati. [...] Dobio sam 5000 metaka za čišćenje moga reona od komunista.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića: 1. januar — 8. septembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 550.</ref>}} [[Datoteka:Četnici batinaju narod.jpg|thumb|Četnici batinaju seljaka u Srbiji.]] Koliki je bio teror koji su četnici sprovodili nad pristalicama [[NOP|pokreta otpora]] u području doline Zapadne Morave, Dragačeva i Takova, svedoči konstatacija u biltenu kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova: {{izdvojeni citat|Ilegalni odredi poručnika Vlaste Antonijevića, Dače Simovića, Milutina Jankovića, poručnika Vasića i kapetana Rakovića nemilosrdno ubijaju sve one koji su makar i jedan dan bili i sarađivali sa partizanima. Neki od ovih odreda vode tako bezumnu akciju da se njihova delatnost može ravnati sa radom običnih odmetnika.<ref>http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/102680-aak-Gornji-Milanovac-Luani.html</ref>|Izveštaj kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova (april 1943)}} Četnici su, poput okupatora, prema partizanima, njihovim simpatizerima i porodicama, primenjivali najsvirepije mere: {{izdvojeni citat|1) Protiv zaludele, potpuno obezglavljene i pomahnitale komunističke bande u šumi, sve određene starešine i svo nacionalno naoružano ljudstvo ima povesti beskompromisnu borbu za njihovo potpuno uništenje. Izuzetka u ovome pogledu ne može biti. 4) Ko se uhvati da nosi hranu ili druge potrebe komunistima, a to se tačno utvrdi, komandant brigade sa čije bi teritorije bio takav krivac, odmah će ga streljati i porodicu potpuno uništiti. Kuću spaliti, a stoku zapleniti za izdržavanje gorskih jedinica. 5) Ko se uhvati, a to se od strane komandanta brigade utvrdi, da je krio komuniste, primio u svoju kuću ili im slao makakva obaveštenja, biće najstrožije kažnjen. 6) Ko se uhvati i bude dokazano, da je neko lice videlo komuniste, a nije na najbrži način izvestilo najbližu četničku komandu, biće takođe kažnjeno, u čemu se komandantima brigada ostavlja puna inicijativa. 7) '''Ako u nekom selu bude ubijen makoji četnik, komandant brigade dotične teritorije odmah će streljati deset simpatizera'''.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%92%D0%B5%D1%9A%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%B4%D0%BD%D0%BE_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%B8_%D1%9A%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B0_4.9.1943. Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica 4.9.1943.]</ref>|Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica (4.9.1943).}} Zbog svega navedenog, mnogi ljudi koji su prišli četnicima na početku ustanka protiv sila Osovine, bili su razočarani preusmerenjem dejstava u borbu protiv partizana. Tako je britanski oficir za vezu Hadson zabeležio: "Nekoliko četničkih jedinica tražilo je da bude oslobođeno zadatka borbe protiv partizana".<ref name="Deakin2"/> === Zabrana sabotaža u Srbiji i učvršćivanje vezâ s Nijemcima na području NDH (1943) === {{main|Sabotaže u Srbiji u Drugom svjetskom ratu|Neil Selby}} [[Datoteka:Plakat o streljanju DM pristalica iz 1942.jpg|mini|Plakat o streljanju „50 DM pristalica“ zbog rušenja mosta na pruzi Požarevac - Petrovac na Mlavi iz decembra [[1942]].]] U Srbiji, iako su neke četničke pristalice vršile sabotaže, trpeći nemačke odmazde zbog toga, četničko vođstvo je posebno branilo ozbiljnije sabotaža na bitnim saobraćajnicama, pa su čak sprečavali britanske komandose na terenu da ih vrše: {{izdvojeni citat|[[Neil Selby|Major Selby]] imao zadatak da organizuje sabotaže i dotur materijala za iste; „Prema Selbyevim navodima, '''do sabotaža nije došlo zato što ih D.M., odn. njegovi komandanti na terenu na terenu još nisu odobrili'''.“<ref>NAW, T-313, Roll 482, 000544: Izvještaj obavještajnog odjeljenja Vojnog komandanta Jugoistoka o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca u noći 18./19. augusta 1943 (26. august 1943.).</ref>|Izvještaj nemačkog obavještajnog odjeljenja o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca (26. august 1943).}} U izvještaju potpukovnika Klamrotha iz Generalštaba njemačkih oružanih snaga, nakon inspekcijskog putovanja po Balkanu u avgustu 1943. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> konstatuje se da je general Mihailović najstrožije zabranio izvođenje sabotažâ protiv okupacione sile prije eventualnog savezničkog iskrcavanja. Pored toga, pominje se i to da su njemačke obavještajne strukture detaljno upoznate sa kretanjem četničkog komandanta i Vrhovne komande JVuO po Srbiji: {{izdvojeni citat|Pokret Draže Mihailovića: U Srbiji tinja latentni ustanak. Draža Mihailović je liderska priroda i veoma je aktivan. Svaki preuranjeni napad protiv okupacionih snaga u startu je strogo zabranjen. Trenutno se jedino vodi borba protiv komunista. Mora se očekivati jedinstveni napad na okupacione snage, uključujući sabotaže i prepade. Pretpostavlja se da je angloameričko iskrcavanje na Jadranu trenutak za to. Stav Draže Mihailovića prema Angloamerikancima opisan je na sledeći način: „Kao pomagači ste dobrodošli, ali ja ću sâm obnoviti Jugoslaviju!“ Nadzor nad Dražom Mihailovićem je dobar. Nemačke službe vrlo brzo saznaju za njegova boravišta koja neprestano menja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=638&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289888.] </br> ({{jez-njem|"b) Draga [sic!] Mihailowitsch Bewegung: </br> In Serbien schwelt der latente Aufstand. Draga Mihailowitsch ist eine Führernatur und sehr aktiv. Jedes vorzeitige Losschlagen gegen die Besatzungstruppen ist zunächst streng verboten. Zur Zeit nur Kampf gegen Kommunisten. </br> Mit dem einheitlichen Beginn von Sabotage, Überfallen usw. auf Besatzungstruppen muss gerechnet werden. Als Zeitpunkt dafür wird die Landung der Anglo–Amerikaner in der Adria vermutet. Die Einstellung des Draga Mihailowitsch den Anglo–Amerikanern gegenüber wird geschildert: "Als Helfer willkommen, aber ich selbst baue Jugoslawien wieder auf!" Die Überwachung des Draga Mihailowitsch ist gut. Die deutschen Dienststellen kennen sehr bald seine ständig wechselnden Standorte."}})</ref>}} Ipak, kako bi i dalje stvarao privid otpora i zadržao status saveznika, povremeno je inicirao bezazlene diverzije, koje neće izazvati nemačku odmazdu: {{citiranje|Udružite se sa apotekarima. Uzmite od njih praškova za kijanje, suzavce i supervodonik. Na igrankama svrabeće praškove. Upućujte preteća pisma, uznemiravajte telefonom, stvarajte svuda strah i zabunu.<ref name="Kosta Nikolić 2004">Bojan Dimitrijević - Kosta Nikolić: Đeneral Mihailović - biografija, Beograd : Institut za savremenu istoriju, 2004, str 378-9.</ref>|[[Draža Mihailović]] naređuje „misteriozne” sabotaže po gradovima septembra 1943.}} 1. avgusta 1943. godine, komandant njemačkih trupa u Hrvatskoj (tj. [[NDH]]) general [[Rudolf Lüters]] na sljedeći način interpretira držanje Mihailovićevih četnika nakon završetka osovinske [[Operacija Schwarz|operacije »Schwarz«]]: {{izdvojeni citat|Stav četnika s obje strane rijeke Bosne te na području između rijekâ Bosne i Une i Sane i dalje se može opisati kao lojalan, iako ustaška politika – koju je hrvatska vlada u posljednje vrijeme iznova naglasila – nije ostala bez povratnog dejstva na njihovo stajalište, što je rezultiralo određenom suzdržanošću prema komunističkim bandama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=357&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000352.] </br> ({{jez-njem|"Die Haltung der Cetniks beiderseits der Bosna und zwischen Bosna und Una–Sana kann noch als loyal bezeichnet werden, obwohl der wohl der in letzter Zeit seitens der kroat. Regierung wieder betonte Ustascha–Kurs nicht ohne Rückwirkung auf ihre Haltung geblieben ist und sich Zurückhaltung gegen die kommunistischen Banden zeigte."}})</ref>|Izvještaj komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj za mjesec jul 1943. upućen štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]}} Kao paradigmatične za držanje spram nastupajućih njemačkih trupa mogu se uzeti preporuke iz naređenja kapetana Jovana Dabovića, komandanta Ličko-kordunaške četničke oblasti, upućene 6. septembra 1943. godine kapetanu Dušanu Đakoviću: {{izdvojeni citat|NAREĐUJEM 1) Svi komandanti narediće svima svojim jedinicama i patrolama da, ako Nemci budu naišli na njihov reon dejstva, ne otvaraju vatru i da se drže pasivno sve do mog daljeg naređenja. 2) Kada bude primećen dolazak Nemaca da se jedinice povlače u šume i da sa njima izbegavaju dodir. 3) Ako se desi da se neka jedinica, patrola ili pojedinac nađe u takvoj situaciji da Nemce ne može izbeći pri dodiru sa njima da kaže da se bori protivu komunizma. Napominjem ovom prilikom da su se Nemci prema četnicima u Hercegovini poneli vrlo korektno.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dok. br. 42, str. 81.</ref><ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dokument br. 202, strane 942—943.</ref>}} 18. rujna 1943. godine, poručnik Lippert iz Obavještajnog odjela [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] sastavlja izvještaj o posjetu poručnika [[Milana Cvjetićanina]], komandanta Bosanskog korpusa „[[Gavrilo Princip]]” [[Dinarska četnička divizija|Dinarske četničke divizije]] JVuO, kojega je [[Kapitulacija Italije|kapitulacija Italije]] zatekla na liječenju u [[Split]]u. Tom prilikom, Cvjetićanin nedvosmisleno poentira: {{izdvojeni citat|Mi četnici znamo da se samo uz pomoć njemačkih trupa može postići efikasno uništenje bandita, jer smo mi četnici za to isuviše slabi.<ref>[https://znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.], str. 273.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=984&rec=313&roll=483 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000981.] <br /> ({{jez-njem|"Wir Cetniks wissen, dass nur durch die deutschen Truppen eine wirksame Vernichtung der Banditen erfolgen kann, da wir Cetniks hierzu zu schwach sind."}})</ref><ref>[https://pescanik.net/pismo-citateljima-blica-i-gledateljima-serije-ravna-gora/ Boris Dežulović: Pismo čitateljima Blica i gledateljima serije “Ravna gora”]</ref>}} [[Datoteka:Marsz wojsk niemieckich w Dalmacji (2-515).jpg|mini|Četnici Dinarske divizije u mimohodu pored motorizovane kolone njemačke 114. divizije (Dalmacija, septembar 1943).<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2018/01/bk0306.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0306 | Photo | 114. Jäger-Division]</ref>]] Nakon [[Kapitulacija Italije u Jugoslaviji|kapitulacije Italije]] [[8. septembar|8. septembra]] [[1943]]. sve četničke snage iz italijanske okupacione zone su, nakon [[Antiosovinska ofanziva JVuO 1943.|sporadičnih sukoba]], uspostavile punu saradnju sa novouspostavljenim nemačkim okupacionim vlastima.<ref>Vidi: [[s:Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade|Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade]], [[s:Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.|Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.]], [[s:Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.|Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.]], itd.</ref> Mihailović je 7. oktobra 1943. naređivao svojim četnicima borbu protiv partizana u Sandžaku "po svaku cenu" i nesukobljavanje sa Nemcima "po svaku cenu".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_9.htm Naređenje Draže Mihailovića od 7. oktobra 1943. komandantima kopusa u zapadnoj Srbiji za mobilizaciju ljudstva i borbu protiv NOVJ u Sandžaku]</ref> Poručnik [[Jovan Pupavac]] pojašnjava u pismu upućenom 10. februara 1944. komandantu Zapadne Bosne JVuO majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]] kako je tekao proces prilaženja četnikâ pod komandom vojvode Momčila Đujića njemačkoj okupacionoj sili: {{izdvojeni citat|Dinarsku oblast sam napustio iz sledećih razloga: 1) Posle propasti Italije u Dalmaciju su došli Nemci. Komandant Dinarske oblasti pop Đujić stupio je u saradnju sa njima, najpre preko [[Mane Rokvić|Mane Rokvića]] koji je došao sa njima iz [[Bosanski Petrovac|Bosanskog Petrovca]]. Kasnije je delegirao kod štaba 114. Nemačke divizije svoga načelnika štaba kapetana Mijovića Novaka. Ljudstvo je postalo Nemačka milicija, primajući od njih redovnu hranu, municiju i dopunu oružja. Nemci su vrlo rado primili saradnju četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_73.htm Izveštaj komandanta 1. brigade Bosanskokrajiškog četničkog korpusa od 10. februara 1944. komandantu korpusa o saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji]</ref>}} U odgovoru koje je 4. oktobra 1943. poslalo Obavještajno odjeljenje 114. lovačke divizije, odbacuju se navodi iz telegrama poslatog od strane štaba 15. brdskog korpusa, u kojem se vojvoda [[Momčilo Đujić]] optužuje za prepade na njemačke trupe i u kojem se traži njegovo hapšenje. Nasuprot takvom zahtjevu, za komandanta [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]] se tvrdi sljedeće: „Uvjerljiva obavještenja i dokumenti nedvojbeno ukazuju da se Đujićeva četnička grupa u dosadašnjoj borbi protiv komunizma pokazala kao pouzdana... Sabotažni akti i prepadi na njemačke trupe dosad se nijesu događali.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=792&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000788.] <br /> ({{jez-njem|"Nach hiesigen sicheren Nachrichten und einwandfreien Unterlagen ist die Cetnikgruppe des Vojvoden Djujic im Kampf gegen die kommunistische Aufstandsbewegung bisher als zuverlässig zu bezeichnen. </br> Sabotageakte und Überfälle gegen die Deutsche Wehrmacht sind bisher nicht erfolgt."}})</ref> U poređenju sa oružanim snagama NDH, obavještajni oficiri 114. divizije Wehrmachta daju i mnogo povoljniju ocjenu za učinkovitost četnika: „Hrvatske trupe i ustaše, već zbog svoje brojnosti, ne mogu predstavljati značajniju podršku; osim toga, njihova borbena vrijednost je poznata. Četnički odredi su se dosad svuda pokazali kao izuzetno aktivni i pouzdani.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=793&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000789.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroatische Wehrmacht und Ustaschaverbände im Bereich sind schon rein zahlenmässig keine nennenswerte Unterstützung; darüber hinaus ist deren Kampfwert hinreichend bekannt. Die Cetnikverbände erweisen sich bisher überall als äusserst rege und zuverlässig."}})</ref> [[File:Četnički komandant u zapadnoj Bosni Uroš Drenović s nemačkim oficirima na terenu.jpg|thumb|Vojvoda [[Uroš Drenović]] (desno), četnički zapovjednik u [[Zapadna Bosna|zapadnoj Bosni]], zajedno sa njemačkim oficirima na terenu.]] U jesen 1943. godine, Vrhovna komanda Vermahta konstatuje prestanak bilo kakve aktivnosti DM protiv njih: {{izdvojeni citat|U jesen 1943. Titov pokret sve je više uzimao maha, a Mihailovićev pokret bio je potisnut na teritoriju Srbije. Komunisti nisu primali samo pomoć od sovjetske Rusije, nego sve više i od Engleza. Italijanska armija je kapitulirala. U ovakvoj novonastaloj situaciji četnički pokret bio je prisiljen da preispita svoj stav prema nemačkoj okupacionoj sili… Bilo kako, od tog vremena prestali su svi napadi Mihailovićevih ljudi protiv nemačke okupacione sile.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Četnici u Hercegovini su počeli sarađivati sa njemačkim nadležnim komandama odmah po ulasku njihovih trupa u bivšu italijansku okupacionu zonu: {{izdvojeni citat|Banda koja je napadala u području sjeverno od [[Bileća|Bileće]] i ojačana na oko 1200 ljudi ([[10. hercegovačka udarna brigada|X herceg. brigada]]), uz potporu 800 četnika je odbačena natrag na sjever.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1081&rec=313&roll=190 NARA, T311, Roll 195, frame no. 7450860.] <br /> ({{jez-njem|"Die im Raum N Bileca angreifende und auf etwa 1200 Mann verstärkte Bande (X.He.Brig.) mit Unterstützung von 800 Cetniks nach N zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 18. septembar 1943. godine}} {{izdvojeni citat|SS-divizija „Prinz Eugen“: Komunistička grupa (jačine 1.200 ljudi), koja je sa sjevera nastupala ka Bileći, odbačena je ka sjeveru akcijom 6. čete 2. SS brdskog puka ojačane sa 800 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=483&broj=293 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000290.] <br /> ({{jez-njem|"Von Norden gegen Bileca vordringende komm. Gruppe (1200) durch herangeführte 6./SS 2 und 800 Cetniks nach Norden zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj 15. brdskog korpusa za 18. septembar 1943.}} {{izdvojeni citat|U oblasti [[Stolac|Stoca]], kao što je već napomenuto, Stolačka i [[Ljubinje|Ljubinjska]] četnička brigada su u saradnji sa našim trupama postigle uspjeh protiv glavnine Desete herceg. brigade.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=636&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000631.] <br /> ({{jez-njem|"b.) Cetniks: </br> Im Raum von STOLAC hat, wie bereits erwähnt, im Zusammengehen mit eigenen Truppen die Cetnikbrig. von STOLAC und LUBINJE gegen die Hauptkräfte der X-herzeg.Brig. Erfolge erzielt."}})</ref>|Komanda 21. brdskog korpusa, Obaveštajno odeljenje, izveštaj o stanju, 27. septembar 1943.}} U izvještaju [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS brdske divizije Prinz Eugen]] od 10. oktobra 1943. godine, poslatom štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], pohvaljuje se lojalno držanje koje su, do tog trenutka, formacije [[Hercegovina|hercegovačkih]] četnikâ pokazale spram njemačkih okupacionih jedinica: {{izdvojeni citat|Četnici: Za borbu protiv komunista u istočnoj Hercegovini mobilisane su jače snage u okruzima [[Trebinje]], [[Bileća]], [[Stolac]] i [[Nevesinje]]. Dosadašnja iskustva s hercegovačkim četnicima mogu se ocijeniti dobrim, a njihovo držanje prema vlastitim trupama lojalnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1335&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001329.] <br /> ({{jez-njem|"Cetniks: Zur Bekämpfung der Kommunisten in der Ost–Herzegowina wurden in den Bezirken Trebinje, Bileca, Stolac u. Nevesinje stärkere Kräfte mobilisiert. Die bisherigen Erfahrungen mit den herzegowinischen Cetniks können als gut, das Verhalten gegenüber der eigenen Truppe kann als loyal bezeichnet werden."}})</ref>}} U odlomku iz mjesečnog izvješća SS divizije »Prinz Eugen«, inače njemačke elitne postrojbe na teritoriji okupirane Jugoslavije, sastavljenog 5. septembra 1943, blagonaklon stav četnika na divizijskom području (Hercegovina) opisan je na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Srbi [četnici — prim.] su se, djelimično, nastavili dokazivati ​​kao '''najpouzdaniji saveznici u borbi protiv crvenih bandi''', a time i protiv komunizma. U borbi protiv bandita uvijek su spremni sarađivati ​​s njemačkim Wehrmachtom, pa čak i podvrgnuti se njegovoj komandi.<ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 307.</ref><ref>[https://www.znaci.org/NARA/T315.php?broj=1272&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001266.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben haben sich z.T. weiterhin als die zuverlässigsten Verbündeten im Kampf gegen die roten Banden und damit gegen den Kommunismus erwiesen. Im Kampf gegen die Banditen sind sie jederzeit bereit, mit der deutschen Wehrmacht zusammenzugehen und sich ihr sogar zu unterstellen."}})</ref>|Mjesečni izvještaj 7. SS divizije XV brdskom armijskom korpusu za avgust 1943. godine}} U četničkim izvorima se potvrda ovih navodâ nalazi u naređenju koje je kapetanu Dušanu Đakoviću 6. septembra 1943. uputio potpukovnik [[Slavko Bjelajac]] (pseudonim »Nikola Dekić«), komandant Ličko-kordunaške četničke oblasti. Informišući svog podređenog oficira o ogromnim partizanskim gubicima u [[Bitka na Sutjesci|bici na Sutjesci]], Bjelajac zapisuje: {{izdvojeni citat|Po podatcima koje imamo partizani su kod Sutjeske strašno tučeni. Tvrdi se da su imali 5.000 mrtvih te da su samo naši s mrtvih lješeva partizanskih skinuli oko 200 puškomitraljeza. Četnici u Hercegovini drže pored ostalih mjesta i [[Kalinovik]], [[Foča|Foču]], i [[Čajniče]]. Ustaše su u [[Goražde|Goraždu]]. Njemci se također nalaze u Hercegovini. Dozvolili su bez ikakovih uslova da se na reonu svakog sreza može nalaziti i kretati 400 četnika (jednoj četničkoj grupi dali su 300 pušaka). <br /> U opšte izuzev situacija Hercegovine, Crne Gore, i Istočne Bosne stoji vrlo dobro. <br /> Ove podatke iz Hercegovine javljam Vam radi orjentacije. A u koliko se tiče Njemaca tek da naše stanovništvo zna da ih se ne treba plašiti i da neće vršiti represalije nad mirnim stanovništvom. <br /> Njemci govore u Hercegovini protiv Italijana i kažu da su oni spriječili širenje Srbije do rijeke Bosne protiv volje Njemaca. Optužuju Italiju da je ona dovela Pavelića na vlast. (To sve može i nemora biti tačno). <br /> Naši su zarobili čuvenog [[Nurija Pozderac|Nuriju Pozderca]] i [[Simo Milošević|Simu Miloševića]] u Hercegovini i streljali ih.<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knj. 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. br. 203, str. 946.</ref>}} Novembra 1943, Nijemci nabrajaju koje su se sve četničke vojvode u NDH upustile u saradnju s njima, kao npr.: [[Mane Rokvić]] („izjašnjava se za Nemačku i u slučaju neprijateljskog iskrcavanja stoji sigurno na našoj strani“), [[Momčilo Đujić]] („Ljotićev pristalica“ čijim „prisluškivanjem je više puta dokazano da je slao lažne izveštaje D. M. kako bi se izvukao ispod njegovog uticaja“), [[Uroš Drenović]] („nepomirljiv protivnik komunista“; „više od godinu dana sarađuje otvoreno sa nemačkim Vermahtom“) i drugi.<ref name="ReferenceA"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Cetnikführer, mit denen zusammengearbeitet wurde: </br> Vojvode Rokvic. Energischer Führer der ohne Unterbrechung rückhaltlos mit der deutschen Truppe zusammenarbeitet. Bekennt sich zu Deutschland und steht im Falle einer feindlichen Landung sicher auf unsere Seite. </br> Vojvode Djujic, Ljotic–Anhänger. DM. sucht ihn durch ständigen Druck zu beeinflussen. Durch Überwachung ist bereits mehrfach nachgewiesen, dass Djujic falsche Meldungen an DM. abgesetzt hat, um sich seinem Einfluss zu entziehen. Djujic wird seitens der. Div. im bewusster Übertreibung als besonders aktiver Kämpfer gegen den Kommunismus in Verbindung mit der deutschen Wehrmacht herausgestellt. </br> Vojvode Drenovic. Gerade Persönlichkeit, unversöhnlicher Kommunistengegner (kommunistische Untaten an seiner Ehefrau, die den Tod herbeiführten), bezeichnet sich als Beschützer seiner pravoslavischen Volksgenossen. Arbeitet länger als 1 Jahr offen mit deutscher Wehrmacht zusammen. Von DM. angestrebte Beeinflussung bisher ohne Erfolg."}})</ref> U ovom strogo povjerljivom izvještaju, obavještajni oficiri XV brdskog armijskog korpusa dopisuju još i sljedeće: „Čitav niz drugih četničkih vođâ na području južno od [[Bihać]]a, neumoljivi su protivnici komunizma i dobri vojnici. Svi su se istakli u saradnji sa [našim] trupama, a kao svoj zadatak označavaju zaštitu pravoslavnog stanovništva od uništenja.“<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 44, str. 86.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Eine Reihe weiterer Cetnikführer im Raum südl. Bihac unerbittliche Kommunistengegner und gute Soldaten haben sich in der Zusammenarbeit mit der Truppe bewährt, und sehen es als ihr Ziel an, den pravoslavischen Volksteil vor der Ausrottung zu bewahren."}})</ref> U izvještaju [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. godine zaključuje se da bi osiguranje dugih linija snabdijevanja bez četnika bilo „nezamislivo“.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=343&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000339.] <br /> ({{jez-njem|"Die Sicherung der langen Nachschubwege der Division ist ohne Unterstützung det zugeteilten Cetnik–Stützpunkte, wenn nicht ausreichend deutsche Kräfte oder kampffähige kroatische Truppen zur Verfügung gestellt werden, undenkbar."}})</ref> 19. novembra 1943. potpisani su i na snagu stupaju prvi [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta]], koji četnicima nameću obavezu "da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih".<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm</ref> 30. novembra 1943. godine [[Dragoljub Draža Mihailović|general Mihailović]] naređuje [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubi Patku]], komandantu Timočkog korpusa, da protera britanskog majora Erika Grinvuda koji hoće da vrši akcije protiv Nemaca bez njegovog dopuštenja: {{izdvojeni citat|Kod vas je tamo engleski major Grinvud sa telegrafistom. To je posledica prosjačenja materijala. Nije došao da vas pomogne u materijalu već da uništi naša sela za neku sitnu sabotažu. '''Naređujem da Grinvuda sa celom pratnjom najurite kao kučku''' po mom naređenju jer je pošao na teren bez mog odobrenja. Ponavljam najurite ga kao kučku i izvestite.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_3_42.htm</ref>|Depeša generala Mihailovića Ljubi Patku od 30. novembra 1943.}} Saveznički komandant Sredozemlja uskoro i sam uviđa da se Mihailović bavi sporednim aktivnostima, uz izbegavanje da preduzme nešto na komunikacijama vitalnim za [[Saveznici|Saveznike]] i za Nemce. Stoga je [[9. decembar|9. decembra]] [[1943]]. poslao [[Dragoljub Mihailović|Mihailoviću]] telegram kojim zahteva izvršenje specifikovanih napada na komunikacije, a koji počinje rečima: {{izdvojeni citat|Sloboda kojom se Nemci služe železničkim prugama od Grčke do Beograda za prevoz i izdržavanje trupa nepodnošljiva je.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_250.htm, Obaveštenje brigadira Armstronga od 9. decembra 1943. Draži Mihailoviću o zahtevu Komande britanskih trupa na Srednjem istoku da četnici izvrše dve sabotaže protiv Nemaca]{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd - prilog II</ref>}} === Potpisivanje ugovora o saradnji četnika i Vermahta u Srbiji (1943-1944) === {{Poseban članak|Ugovori o saradnji četnika i Vermahta}} [[Datoteka:Zone odgovornosti četnika, prema sporazumu sa Nemcima.png|thumb|Zone odgovornosti četničkih komandanata u okupiranoj Srbiji, prema sporazumu sa Nemcima 1943. [[Jevrem Simić]] i [[Nikola Kalabić]] (roze), [[Vojislav Lukačević]] (plavo), [[Ljuba Jovanović Patak]] (zeleno) i [[Mihailo Čačić]] (sivo).]] [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za Jugoistok, inicirao je pregovore koji će rezultirati potpisivanjem [[Ugovori o saradnji između JVuO i komande Jugoistoka|ugovora o zajedničkoj borbi]]. Mihailović je polovinom novembra 1943. svojim komandantima naredio da sarađuju sa Nemcima; on sam nije mogao javno da stupi u saradnju "zbog raspoloženja naroda".<ref>https://www.znaci.org/images/ktb_okw_III_6_1304.jpg KTB OKW (Kriegstagebuch des Oberkommando der Wehrmacht) - Ratni dnevnik vrhovne komande Vermahta, šesta knjiga</ref> Ugovore su to potpisivali ovlašćeni Mihailovićevi komandanti i ljudi iz vojnog rukovodstva. Prvi ugovor o saradnji potpisan je 19. 11. 1943. između [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]], komandanta Mileševskog korpusa JVuO i nemačkog komandanta Jugoistoka koga je predstavljao fon Frede, glasio je: {{Wikisource|Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.}} {{izdvojeni citat| 2) Primirje treba da bude pretpostavka za zajedničku borbu protiv komunista. 4) Obaveza Lukačevića da nijedan pripadnik njemu potčinjenih jedinica neće delovati na strani sila koje su u ratu sa Nemačkom. 5) Prepuštanje područja borbenih dejstava četničkim odredima radi samostalnog vođenja borbe, koju vodi i nemački Vermaht. 6) Uključivanje četničkih odreda prilikom većih zajedničkih operacija pod nemačko zapovedništvo. U tom periodu nemačko vodstvo izdaje borbene naloge četničkim odredima. 8) Razmena štabova za vezu. 9) Isporuke nemačke municije radi sprovođenja zajedničkih borbenih zadataka u skladu sa vojnim potrebama. 10) Sporazum se mora držati u tajnosti.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_260.htm SPORAZUM IZMEĐU KOMANDANTA JUGOISTOKA I MAJORA VOJISLAVA LUKAČEVIĆA OD 19. NOVEMBRA 1943. O SARADNJI ČETNIKA SA NEMAČKIM TRUPAMA U BORBAMA PROTIV NARODNOOSLOBODILACKE VOJSKE JUGOSLAVIJE]</ref>|Sporazum Nemaca i majora [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] (19. 11. 43.)}} 27. novembra je potpisan ugovor sa [[Nikola Kalabić|Nikolom Kalabićem]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_262.htm Sporazum od 27. novembra 1943. između pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> U narednim nedeljama ugovori su potpisani i sa drugim komandantima korpusa od operativne važnosti. Iako Mihailović lično nije potpisao ni jedan ugovor, ovim ugovorima je bio pokriven veći deo nemačke okupacione zone u Srbiji. {{izdvojeni citat|Ovaj ugovor, kao i buduće mjere, trebalo bi da se baziraju na međusobnom povjerenju i volji da se komunizam uništi, zemlja umiri a Srbiji omogući stabilna budućnost u okvirima Evrope oslobođene od komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=974&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frames no. 000969—000970: Sporazum između Krajskomandanture Zaječar i potpukovnika Ljube Jovanovića Patka o nenapadanju i saradnji u borbi protiv NOVJ (23./25. decembar 1943.)] </br> ({{jez-njem|"Diese Vereinbarung sowie die zukünftigen Massnahmen sollen getragen sein vom gegenseitigen Vertrauen und dem Willen, den Kommunismus zu vernichten, das Land zu befrieden und Serbien einer geordneten Zukunft im Rahmen eines vom Kommunismus befreiten Europas entgegenzuführen."}})</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Ljuba Jovanović Patak|Ljube Jovanovića Patka]] o borbi protiv partizana u Srbiji (decembar [[1943]]).}} Generalna tendencija priklanjanja Mihailovićevih četnikâ okupacionoj vojnoj sili bila je primijećena 28. XI 1943. i od strane njemačke Komande Jugoistoka: {{izdvojeni citat|Srbija: U oblasti Kruševca borbe između [četnika] DM i komunista. Kod četnika znaci približavanja Vermahtu, verovatno zbog nestašice municije.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&broj=639&roll=485 NARA, T313, Roll 485, frame no. 000636.] </br> ({{jez-njem|"3.) Serbien: </br> Raum Krusevac: Kampf zwischen DM u. Komm. Bei Cetniks Anzeichen für Annäherung an dt. Wehrmacht vermutl. Mun. Mangel."}})</ref>|Dnevni izveštaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 28. novembar 1943.}} 30. novembra 1943. godine i poručnik Milorad Vasić moli generala Mihailovića da mu odobri vezu sa Nijemcima, u cilju opskrbe streljivom, garantujući mu potpunu diskreciju u radu: {{izdvojeni citat|Molim da mi dozvolite da ovu priliku iskoristim i dobijem municiju i ostalo, što mi je neophodno potrebno, a da pritom čast organizacije i Vaš autoritet u narodu ne bude ničim povređen.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 11690—11691.</ref><ref>Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji (1943-1944), Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 344.</ref>}} Ugovori su bili u znatnoj meri tipizirani, nalik na sporazum između vojnog zapovednika Jugoistoka i inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića: {{izdvojeni citat|Cilj sporazuma je zajednička borba protiv komunističkih partizana, pa će stoga sve jedinice DM-četnika, potčinjene pukovniku Jevremu Simiću, biti uključene u borbu nemačke i bugarske vojske, kao i srpskih vladinih trupa, protiv komunista. U vezi s tim predviđa se uspostavljanje zajedničke obaveštajne službe kao i uzajamna podrška.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%83%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B0_%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%B8_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%BD%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_23.1.1944 Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.]</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]] (januara [[1944]]).}} Komandant Jugoistoka i [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] [[Maksimilijan fon Vajhs|fon Vajhs]] izdao je [[21. novembra]] [[1943]]. uputstvo o saradnji sa četnicima koje, između ostalog, predviđa izručenje Saveznika ("da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih"). Fon Vajhs upozorava da se "lojalna orijentacija pojedinih četničkih odreda ne sme uopštiti", jer neki još uvek izvode prepade i sabotaže, ali "propagandu protiv četničkog pokreta treba obustaviti", do daljnjeg.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm Objašnjenje komandanta Jugoistoka od 21. novembra 1943. o cilju i načinu sklapanja sporazuma sa četničkim komandantima]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/291.htm Karl Hnilicka: DAS ENDE AUF DEM BALKAN 1944/45], Musterschmidt-Verlag Göttingen, strana 268</ref> Sporazum između Vermahta i četničkog komandanta [[Mihajlo Čačić|Mihajla Čačića]], komandanta Ravaničke brigade JVuO, uključuje i hvatanje [[rudar]]a koji su pobegli u šumu, i njihovo vraćanje u [[rudnik]]e uglja.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_264.htm Sporazum komandanta Jugoistoka sa komandantom Ravaničke brigade od 14. decembra 1943. o saradnji četnika sa nemačkim trupama u borbama protiv NOVJ]</ref> Sporazum Vermahta i [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]], inspektora odreda Draže Mihailovića, predviđa da "četnici DM stavljaju na raspolaganje snagama poretka svoje podatke i svoju obaveštajnu službu" za borbu protiv partizanskog pokreta.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_267.htm Izveštaj Abver-grupe od 23. januara 1944. o sklopljenom sporazumu između vojnoupravnog komandanta Jugoistoka i inspektora četničkih jedinica u Srbiji]</ref> Sporazum Vermahta i potpukovnika Ljube Jovanovića, vođe Dražinih odreda u okrugu [[Zaječar]], četnicima omogućuje punu sloboda kretanja "danju i noću na celom području na koje se odnosi sporazum".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_266.htm Sporazum između Krajskomandanture u Zaječaru i komandanta Timočkog korpusa od 25. decembra 1943. o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> {{izdvojeni citat|Srbija i Hrvatska: kao i ranije, na ovom prostoru stoje dva suprotstavljena tabora — komunistički pod Titom i nacionalistički pod generalom Mihailovićem. Zbog brojčane premoći i veće borbene vrijednosti, komunisti su u posljednje vrijeme zadali nacionalistima niz teških udaraca. To je rezultiralo u traženju njemačke pomoći od strane nekoliko D.M.-komandanata. Već je došlo i do niza sporazuma, kojima se D.M.-jedinice obavezuju na obustavljanje neprijateljstava protiv Wehrmachta, čime im se omogućuje nesmetana borba protiv komunista.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=900&rec=311&roll=175 NARA, T-311, r. 175, s. 895: Prikaz neprijateljskog stanja u Sredozemlju od strane generalštabnog majora Varnstorfa (Warnstorff) – dodatak zabelešci sa sastanka kod načelnika štaba Grupe armija „E“ od 9. decembra 1943.] </br> ({{jez-njem|"Serbien–Kroatien: Hier stehen sich nach wie vor die nationalen Kräfte des Draca Michaylovic[sic!] und die kommunistischen Kräfte des Tito gegenüber. Infolge der zahlenmässigen und in Bezug auf die Kampfstärke starken Uberlegenheit der kommunistischen Verbände ist in der letzten Zeit DM mit seinen Kräften stark angeschlagen worden. Dies hatte zur Folge, dass verschiedene DM–Führer mit ihren Verbänden Anlehnung an die deutsche Besatzungsmacht suchten. Es sind bereits Abmachungen zu Stande gekommen, auf Grund deren DM–Verbände ihre Kampfhandlungen der deutschen Wehrmacht gegenüber einstellen und ihnen ungestörte Kampfführung den Kommunisten gegenüber zugesichert wurde."}})</ref>|Nemački prikaz stanja u Sredozemlju od 9. decembra 1943.}} Njemački opunomoćeni general u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] [[Edmund Glaise von Horstenau]] opisuje u ratnom dnevniku kontekst u kom dolazi do potpisivanja ovih ugovorâ: {{izdvojeni citat|Izgleda da je Srbija najmirnija zemlja na Balkanu, a neko reče da je ona čak i najmirnija zemlja u Evropi. Činjenica je da stanje u NDH ne može da se uporedi sa stanjem u Srbiji iako se i u Srbiji događaju neprijatne stvari... Draža Mihailović je iskoristio opšte stanje, pa su naši oblasni komandanti sklopili ugovore sa pojedinim četničkim vođama.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 412.</ref>}} I prije nego je došlo do parafiranja ugovorâ, kapetan [[Dušan Radović (četnik)|Dušan Radović]], komandant Zlatiborskog korpusa JVuO, obavijestio je 18. novembra 1943. generala Mihailovića da njemačke i bugarske okupacione trupe, uz velike poteškoće, nastoje zaustaviti ofanzivu snaga NOVJ nadomak [[Užice|Užica]], kao i da im četničke jedinice pod njegovom komandom pružaju značajnu borbenu pomoć, tj. napadaju partizane kako bi oslabili njihov pritisak na okupatora. Iz izvještaja se vidi i da je ravnogorski kapetan Milorad Mitić bio zadužen za održavanje kontakatâ s Nijemcima: {{izdvojeni citat|Noću, 17/18 ov.m-ca oko 21,30 časova, komunisti su jačim snagama napali Bugare i Nemce u Kremnima i posle osmočasovne borbe komunisti su potpuno razbili oko 1800 Bugara i 200 Nemaca... Bugari se u najvećem neredu i bez oružja povlače za Užice. Beže glavom bez obzira. Tenkove su odvukli za Užice, dok je izgleda bugarska artilerija pala u ruke partizanima. U momentu pisanja ovog izveštaja jedan izvesni deo Bugara, koji se organizovano povlači, vodi borbu sa komunistima u Biosci. Naši delovi stupili su u borbu kod Bioske iz pravca s. Kneževići. Mišljenja sam da će u toku današnjeg dana pasti i Bioska i da će komunisti navaliti za Užice. Ja gde god mogu napadaću. Stanje je vrlo ozbiljno! Kapetan Mitić, presvučen u civilno odelo, viđen je u Užicu sa Nemcima. Posle je u jednom nemačkom automobilu otišao kako kažu za Beograd kamo ga Vi šaljete radi hvatanja neke veze i sporazuma. Ova se vest širi naglo.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_34.htm Izveštaj komandanta Zlatiborskog korpusa od 18. novembra 1943. Draži Mihailoviću o borbama četnika i nemačkih i bugarskih jedinica protiv NOVJ kod Kremana]</ref>}} 14. decembra 1943, u Vrhovnu komandu JVuO stigla je depeša od majora [[Siniša Ocokoljić|Siniše Ocokoljića]] (pseudonim »Ev-Ev«), komandanta Mlavskog korpusa JVuO, kojom se kapetan Mitić još jednom imenuje osobom koja je lično involvirana u pregovore s njemačkim okupatorom: "Tufegdžić [Vojislav, komandant Cerskog korpusa JVuO — prim.] danas je doneo sledeći izveštaj: [...] 2. — Kapetan Mitić, koji je ranije u Užicu pregovarao za naš račun sa komunistima, bio je poslednjih dana na pregovorima i sa Nemcima gde je sa njima ručao u Mažestiku. Pregovore je javno sa Nemcima vršio neki kapetan Nešković, poslat od Kalabića. 3. — Nemci su povodom toga štampali letke blizu 2.000.000 primeraka sledeće sadržine: Narodni borci četnici, u radosti pozdravljam prestanak besmislenog međusobnog prolivanja krvi i zdrav razum koji je zavladao u vašim redovima. Sada možemo da se zajednički borimo protivu komunizma, tog smrtnog neprijatelja Evrope i ja vas ubrajam u nacionalne borce zato što smo i mi sami nacionalni borci. Mi ćemo udruženim silama da odbranimo Vašu lepu Otadžbinu, da je ne bi uništile komunističke bande. Primamo u svoje redove Vašu narodnu organizaciju kao čeličnu. Nije potrebno da vam ubrizgavamo narodni duh. Herojstvo je Vama u krvi i sa vama zajedno koji dobro poznajete svoju lepu zemlju poćiće nam za rukom da je oslobodimo. Stavom koga vi zauzimate osigurana je vaša budućnost. Pozdravljam vas kao svoje ratne drugove i želim vam istu vojničku sreću kao i našim vojnicima. Komandant nemačkih trupa. br. 1243. Ovaj letak Nemci su rasturili i već se pojedini primerci nalaze i kod nas. 4. — Tufegdžić javlja dalje, da je puk. Simić naveo hotimično Kalabića da se ovim vezama sa Nemcima naša organizacija kompromituje u narodu što koriste mošinovci [tj. partizani — prim.]."<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16. do 23. decembra 1943. godine]</ref> U depeši od 28. decembra 1943. poslatoj Vrhovnoj komandi JVuO od strane potpukovnika [[Petar Baćović|Petra Baćovića]], govori se o sastanku koji je [[Todor Perović]], predstavnik Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine, održao u [[Sarajevo|Sarajevu]] sa njemačkim generalom Wernerom Frommom: {{izdvojeni citat|Perović se vratio iz Sarajeva. U Sarajevu bio je kod generala Froma, komandanta pozadine celog Balkana. Između ostalog rekao mu je: »Srbi su istinski borci protivu partizana, mi Nemci cenimo borbu vaših ljudi. U tome se ističe naročito vaš kraj. Naročito cenimo saradnju majora Lukačevića. U kratko vreme prisajediniće se srpski krajevi Srbiji i u tom slučaju srpski će narod dobiti punu ekonomsku pomoć. U najkraćem roku dolazi još 12 divizija naših na teritoriju Jugoslavije radi potpunog likvidiranja partizana. Imamo jedan letak koji je izdao potpukovnik Borota za istočnu Bosnu, gde poziva narod da ga sluša kao novog komandanta, ali mi znamo da je komandant Baćović. Budite uvereni da će do proleća biti raščišćeno sa partizanima«.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]</ref>}} Iako je Draža Mihailović sugerisao svojim komandantima da »koriste jedne neprijatelje protiv drugih«,<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 1a/1, depeša br. 361.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]</ref> u praksi se ova floskula isključivo odnosila na borbu četnika protiv partizana, skupa sa okupatorima i kvislinzima. U depeši majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] (pseudonim »Sto-Sto«) od 30. januara 1944. godine, poslatoj u povodu pokušaja snagâ [[NOV i POJ]] da prodru u [[Sandžak]], general Dragoljub Mihailović otkriva što je zapravo pravi cilj četničke kolaboracije: {{izdvojeni citat|Vodite računa o Nemcima i Bugarima i iskoristite njihovu akciju protiv crvenih do krajnjih mogućnosti. Napad na [[Pljevlja|Pljevlje]] iskoristite za napad s leđa na komuniste.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} Vrlo moguće da je general Mihailović samo usvojio prijedloge koje mu je major Ostojić uputio u pismu od 6. decembra 1943. godine, gdje apostrofira sljedeće: {{izdvojeni citat|Koristeći se akcijom okupatora protiv komunista, mi ćemo verovatno u roku od mesec-dva dana opet imati situaciju u Sandžaku, Crnoj Gori, Hercegovini i Bosni u našim rukama. [...] Učeći se na sopstvenim greškama, smatram da se mora najhitnije preduzeti sledeće: 1) Stvoriti u najkraćem roku što jače pokretne borbene snage — leteće brigade i korpuse — a naročito tamo gde se za to ima mogućnosti. 2) '''Koristeći se akcijom okupatora i satelita, upotrebiti sve raspoložive snage za potpuno čišćenje od komunista svih srpskih pokrajina'''. 3) U radu pod 2) ostvariti međusobno potpomaganje iz susednih pokrajina do maksimuma.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_43.htm Pismo majora Zaharija Ostojića od 6. decembra 1943. Draži Mihailoviću o potrebi većeg angažovanja četnika s okupatorskim trupama radi sprečavanja prodora jedinica NOVJ u Srbiju]</ref>|Pismo majora Ostojića generalu Mihailoviću od 6. decembra 1943. godine}} Četničko-njemački odnosi bili su opterećeni međusobnim nepovjerenjem i sviješću o suprotstavljenosti ciljeva i interesa dviju stranâ. U telegramu koji je 29. januara [[1944]]. godine [[Joachim von Ribbentrop]], njemački ministar vanjskih poslova, uputio specijalnom opunomoćeniku za Jugoistočnu Evropu [[Hermann Neubacher|Hermannu Neubacheru]], reflektuje se jasan stav političkog i vojnog vrha u [[Berlin]]u o generalu Draži Mihailoviću, dok su podređenima date precizne smjernice za držanje prema četničkom pokretu: {{izdvojeni citat|Jedino se mogu ćuteći trpeti privremeni aranžmani nižih vojnih komandi sa Dražom Mihailovićem s ciljem suzbijanja zajedničkog neprijatelja Tita. On i njegovi ljudi ostaju i dalje, na kraju, naši neprijatelji. Zato je sada, kao i do sada, potrebno biti krajnje oprezan prema Draži Mihailoviću i njegovim četnicima, a naročito se ne sme nijednog trenutka izgubiti iz vida da će pomoć koju mu mi sada direktno ili indirektno pružamo radi vođenja borbe protiv Tita, kasnije najverovatnije biti upotrebljena protiv nas... Rat na Balkanu Nemačka je vodila zato da bi jednom zauvek uništila srpsko žarište nemira... Mi nemamo, otud, nikakvog interesa da ponovo razbuktavamo velikosrpski duh.<ref>Akten zur deutschen auswartigen Politik — ADAP/E/VII, s. 374–375.</ref><ref>Vasa Kazimirović, NDH u svetlosti dokumenata, Nova knjiga/Narodna knjiga, Beograd, 1987, str. 169.</ref><ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005. str. 20.</ref>}} Izveštaje o sklapanju ugovora četnika sa Wehrmachtom presrele su i dešifrovale savezničke obaveštajne službe, što je imalo bitnu ulogu u konačnom opredeljivanju [[Čerčil]]a za Tita, a protiv Mihailovića.<ref>Cripps, John (2001). "Mihailović or Tito? How the Codebreakers Helped Churchill Choose". {{ISBN|0593 049101}}</ref> No, Nemci nisu bili zadovoljni primenom nekih sporazuma, jer je uprkos njima dolazilo do incidenata, odnosno diverzija i napada na pripadnike [[Srpska Državna Straža|Srpske Državne Straže]] od strane četnika, usled čega je general [[Hans Felber]] pokrenuo nekoliko hapšenja i racija protiv četnika počev od februara [[1944]]. === Borbe pod nemačkom komandom (1943) === {{main|Operacija Kugelblic}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Herzegovina in 1943.jpg|minijatura|Četnici i Nemci u Hercegovini 1943.]] [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 101I-005-0018-07, Jugoslawien, Polizeieinsatz mit Spähpanzer.jpg|thumb|Nemačka lokalna milicija sa italijanskim bornim kolima (izvor: ''Bundesarchiv'', [[1943]]).]] {{izdvojeni citat|„Borbeno sadejstvo sa četničkim grupama duž glavne saobraćajnice [[Bihać]] — [[Gračac]] — [[Knin]] — [[Drniš]] — [[Šibenik]] sastoji se u tome što su četnici okupljeni u posebnim uporištima uz oslonac na nemačke trupe. Četničke vođe primaju naloge i uputstva o vršenju zadataka obezbeđenja i izviđanja od zapovednika nemačkih uporišta.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=346&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Kampfgemeinschaften mit Cetnikgruppen bestehen entlang der Hauptversorgungsstrasse Bihac – Gracac – Knin – Drnis – Sibenik derart, dass die Cetniks in besonderen Stützpunkten in Anlehnung an deutsche Truppen zusammengefasst sind. Die Cetnikführer erhalten Aufträge und Weisungen für Sicherungs– und Aufklärungsaufgaben durch deutsche Stützpunktführer."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u NDH]</ref>|Njemački izveštaj o saradnji sa četnicima protiv partizana u Dalmaciji i Bosni (19. novembar [[1943]]).}} Kratko po zauzimanju italijanske okupacione zone od strane njemačkih trupâ, četnici s teritorije [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] stupaju u borbeno savezništvo sa njima. Kako javlja obavještajno odjeljenje [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], u blizini [[Plitvička Jezera (općina)|Plitvičkih Jezera]] došlo je krajem septembra 1943. godine do prvog krupnijeg angažiranja lokalnih četničkih jedinicâ na njemačkoj strani. Ovom prilikom su četnici nanijeli partizanima ozbiljne gubitke: {{izdvojeni citat|Agent za vezu javlja o izviđanju od 27. IX: Jaka skupina lojalnih četnika s njemačkom opremom provalila je 20. septembra na područje [[Korenica|Korenice]], [[Prijeboj (Plitvička jezera)|Prijeboj]]a (16 km zap. od [[Bihać]]a), Babinog Potoka (28 km z. od Bihaća), [[Krbavica|Krbavice]] (23 km jz. do Bihaća), te uništila sve komunističke prometne veze. Četnici su nanijeli velike gubitke komunistima kod Mirić Štropine (3 sjz. od Prijeboja), 350 mrtvih.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=196&broj=390 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457118.] <br /> ({{jez-njem|"29.9. V–Mann meldet Beobachtung vom 27.9.: </br> Starke Gruppe loyaler Cetniks mit deutscher Ausrüstung an 20.9. in Raum Korenica (1558), Prijeboj (16 W), Babin Potok (28 W), Krbavica (23 SW), alles Bihac, eingebrochen und haben alle Verkehrsverbindungen der Kommunisten vernichtet. Cetniks haben bei Miric Stropina (3 NW Prijeboj) den Kommunisten große Verluste, 350 Tote, beigebracht."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 3. oktobar 1943.}} U izvorima njemačke provenijencije iz ovog perioda navodi se da su četničke jedinice asistirale okupatoru i pri izbacivanju partizana iz [[Bosansko Grahovo|Bosanskog Grahova]]: {{izdvojeni citat|Četnici na putu za snabdijevanje Gospić — Gračac, Knin — Vrlika i Knin — Drniš, i pored oprečnih poruka DM-u, nikad ne pokazuju neprijateljstvo; naprotiv, dobro su sarađivali sa 114. lovačkom divizijom u zasjedama i [zajedno] zauzeli Bos. Grahovo.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=98&rec=314&roll=560 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000093.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Lagebericht vom 27.9. bis 27.10.1943. </br> Die Cetniks an den Nachschubstrassen Gospic – Gracac, Knin – Vrlika und Knin – Drnis sind bisher trotz abweichender Meldungen an DM. nirgends feindselig aufgetreten, haben vielmehr in Hinterhalten mit der 114.Jäg.Div. gut zusammengearbeitet und Bos.Grahovo genommen."}})</ref>|Obavještajno odjeljenje [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], izvještaj za period od 27. septembra do 27. oktobra 1943.}} U naređenju poslatom 23. oktobra 1943. iz [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] Wehrmachta, koja je bila smještena na teritoriji kvislinške NDH, navodi se sljedeće: {{izdvojeni citat|Od 1. novembra 1943. svi pripadnici domaćih jedinica (četnici, ustaše i hrvatska žandarmerija) moraju biti u posjedu njemačkih propusnicâ.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=315&roll=1295&broj=606 NARA, T315, Roll 1295, frame no. 000600.] <br /> ({{jez-njem|"Ab 1.11.43 müssen sämtliche Cetnik–, Ustascha–, und kroatische Gendarmerie–Angehörige im Besitz von Ausweisen der Abteilung Ic sein."}})</ref>|Divizijska naredba br. 122 od 23. X 1943. godine}} U jednoj procjeni stanja snabdijevanja, poslatoj 25. oktobra 1943. štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]] iz 114. divizije, razmotreni su modaliteti „skladištenja zalihâ [hrane] tokom zime i opskrbe za 9.500 četnika, ustaša, zarobljenika i civilnog stanovništva“, i data je projekcija da bi tovarni prostor zapremine 12 [[Tona|tona]] bio dovoljan za podmirenje dnevnih potrebâ ove grupe („9.500 ustaša, četnika, itd.“).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1362&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 001356—001357.] <br /> ({{jez-njem|"Anlage 1 zur Beurteilung der Versorgungslage vom 25. Oktober 1943. </br> a.) Berücksichtigung der Winterbevorratung und Versorgung der 9500 Cetniks, Ustaschen, Gefangenen und Zivilbevölkerung; </br> Dabei ist die Versorgung der 9.500 Ustaschen, Cetniks usw. im hiesigen Raum nicht in Rechnung gestellt. Es würden also hierfür noch täglich 12 to Laderaum möglich sein."}})</ref> Takođe, u naredbi o snabdijevanju iz 114. divizije Wehrmachta s početka decembra 1943. godine, precizno je određeno dnevno sljedovanje četničkih jedinicâ u zoni odgovornosti divizije (najvjerovatnije je riječ o [[Dinarska divizija JVuO|Dinarskoj diviziji JVuO]] pod [[Momčilo Đujić|Đujićevom]] komandom): {{izdvojeni citat|Od sada se četnicima izdaje sljedovanje koje se sastoji od: </br> 1 porcija hljeba; 1 porcija povrća; 1 porcija namaza (mast ili marmelada); 1 porcija soli; 2 porcije napitka; 1 porcija duhana.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=822&rec=315&roll=1295 NARA, T315, Roll 1295, frames no. 000815—000816.] <br /> ({{jez-njem|"Verpflegung der Cetniks: </br> Als Verpflegung für Cetniks sind ab sofort nur folgende Portionen auszugeben bezw. zu empfangen: </br> 1 Brotportion, </br> 1 Gemüseportion, </br> 1 Brotaufstrichportion (Fett oder Marmelade), </br> 1 Salzportion, </br> 2 Getränkeportionen, </br> 1 Tabakportion."}})</ref>|Posebna direktiva za snabdijevanje br. 65/43 (2.12.43)}} {{izdvojeni citat|Četnici dobijaju snabdijevanje u skladu sa listama imena koje se stalno kontrolišu; municija za pješadijsko naoružanje se izdaje povremeno, uz strogu kontrolu potrošnje; svaki četnik nosi zvaničnu iskaznicu – oni bez iskaznice se hapse i razoružavaju.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=342&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000338.] ({{jez-njem|"Die Division gewährt den nach eigenen Wünschen beweglich und abseits ihrer Wohnorte eingesetzten Cetniks Verpflegungszuschüsse. Der Verpflegungsempfang wird nach namentlichen Listen getätigt, die Verteilung wird überwacht. Nach den gleichen Richtlinien werden von Zeit zu Zeit Gewehr– und MG–Munition im Rahmen des nachgewiesenen Verschusses ausgegeben. Der Verbrauch wird nach der jeweiligen Lage auch einigermassen genau überprüft. Jeder Cetnik muss einen namentlichen Ausweis mit der Nummer seiner Handwaffe (Gewehr– oder Pistolen–Nr.), der Unterschrift des zuständigen Kommandanten und des Ic der Division versehen, besitzen. Ohne Ausweis angetroffene Cetniks werden im Einvernehmen mit den Cetnik–Führern festgenommen und entwaffnet."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima (5. novembar 1943).}} U izvještaju [[114. lovačka divizija|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. detaljno se opisuje saradnja jedinica [[Wehrmacht]]a sa snagama pod komandom vojvodâ [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]], [[Mane Rokvić|Maneta Rokvića]] i [[Radomira Ðekića Ðeda]]. Njemački oficiri zaključuju da okupator ima veliku korist od četnika: {{izdvojeni citat|Četnički vojvoda Mane Rokvić može se opisati kao apsolutno pouzdan. Već je pružio vrijedne usluge u oblasti [[Bosanski Petrovac|Bos. Petrovca]] gdje je bio raspoređen u prethodnici tokom čitavog napredovanja divizije, svuda uspostavljajući kontakt sa lokalnim četničkim jedinicama i značajno doprinoseći uspostavljanju povjerenja civilnog stanovništva u njemački Vermaht. Njegove mjere za održavanje discipline među četnicima i njegov oštar obračun sa sumnjivim [licima] i banditima dobro su poznati. [...] Iako se Đujić ne može smatrati potpuno pouzdanim, njegova podrška u borbi protiv komunizma trenutno je dragocjena. Divizija će učiniti sve što je u njenoj moći da ga u javnosti prikaže toliko pronjemački nastrojenim kako bi njegov povratak u neprijateljski tabor jednog dana bio onemogućen. [...] Četnički vojvoda Ðedo potiče iz Crne Gore i pristalica je pokreta Koste Pećanca, koji je, na osnovu prethodnog iskustva, održavao jasnu distancu od pokreta DM. Ðedo ostavlja veoma dobar lični utisak, izrazito je drzak [u borbi] protiv bandita i sumnjivih, i jasno je naklonjen njemačkom Vermahtu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=341&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000337—000341.] </br> ({{jez-njem|"Der Cetnik–Vojvode Mane Rockvic [sic!] ist als unbedingt zuverlässig zu bezeichnen. Er hat bereits im Raum Bos. Petrovac wertvolle Dienst geleistet und war auch während des ganzen Vormarsches der Division bei der Spitze eingesetzt, stellte überall die Verbindung mit den örtlichen Cetnik–Einheiten her und hat in starken Masse für die Begründung des Vertrauens der Zivilbevölkerung zur deutschen Wehrmacht beigetragen. Seine Massnahmen zur Erhaltung der Disziplin unter den Cetniks, sein scharfes Durchgreifen gegen Verdächtige und Banditen, sind bekannt. </br> Wenn auch Djujic als nicht voll zuverlässig angesehen werden kann, so ist aber seine Unterstützung im Kampf gegen den Kommunismus z.Zt. wertvoll. Seitens der Division wird alles versucht werden, um ihm in der Öffentlichkeit soweit als deutschfreundlich herauszustellen, dass ihm eines Tages der Rückzug in das feindliche Lager unmöglich gemacht wird. </br> Der Cetnik–Vojvode Dzedo stammt aus Montenegro, ist Anhänger Richtung Kosta Pecanac, die nach bisherigen Erfahrungen klaren Abstand zur D.M.–Bewegung gehalten hat. Dzedo macht persönlich einen sehr guten Eindruck, ist ein ausgesprochener Draufgänger gegen Banditen wie Verdächtige und der Deutschen Wehrmacht eindeutig zugeneigt."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima od 5. novembra 1943.}} {{izdvojeni citat|Glavna komanda predlaže stvaranje oficirske ispostave pri štabu XV brd. korpusa za nadzor i vođenje četničkih grupâ koje se koriste za zaštitu cesta za snabdijevanje, željezničkih pruga i važnijih ratnih pogona.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=554&broj=90 NARA, T314, Roll 554, frame no. 000084.] </br> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. beantragt Schaffung einer Offz.–Planstelle beim Stab XV.Geb.A.K. zur Überwachung und Anleitung der Cetnikverbände, die zur Sicherung von Nachschubstrassen, Eisenbahnen und kriegswichtiger Anlagen eingesetzt sind."}})</ref>}} Jedan od četničkih komandanata koji se dosljedno isticao kontinuiranom kolaboracijom sa njemačkim okupatorom bio je vojvoda [[Uroš Drenović]]. Nadležni okupacioni organi bili su zadovoljni ostvarenim stepenom saradnje s Drenovićem, što se vidi i iz izvještaja XV brdskog armijskog korpusa od 26. XI 1943, u kom se pohvaljuje njegovo „lojalno držanje“: {{izdvojeni citat|Predmet: </br> Nemačka komanda za vezu kod četničkog vođe Drenovića: </br> Četnička grupa Drenović z. i j-z od Banje Luke od jedno 1500 ljudi ima već godinu i po prema nemačkom Vermahtu i prema hrvatskoj državi lojalno držanje, i naše izviđačke i bezbednosne akcije korisno podržava. U nekim slučajeva bili su podržani sa nešto municije. Hrvatska vlada razmatrala je ideju da dovede Drenovića u Sabor za predstavnika svih pravoslavnih. Komanda Kirhner (puk Brandenburg) poslala je u dogovoru sa obaveštajnim odeljenjem [korpusa] Drenoviću komandu za vezu, i postigla je značajne rezultate u pogledu specijalnih misija.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=560&broj=390 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000384.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. XV G.A.K, Abt.Ic, Betr.: Dtsch.Verb.Kdo. bei Cetnikführer Drenovic. An Pz.A.O.K.2.Ic/AO, 26.11.43: Die Cetnikgruppe Drenovic w. u. sw. Banja Luka mit etwa 1500 Mann hat seit über 1 1/2 Jahre der deutschen Wehmacht und dem kroat. Staat gegenüber eine loyale Haltung eingenommen und die eigene Aufklärung und Sicherung stets wertvoll unterstützt. In einzelnen Fällen wurde sie mit Inf.Mun. unterstützt. Die kroatische Regierung hat die Berufung des Drenovic in den Sabor (Landtag) als Vertreter aller Pravoslaven erwogen. Das Kdo. Kirchner (Rgt.Brandenburg) hat im Einvernehmen mit der Abt.Ic für seine Zwecke ein Verbindungs–Kommando zu Drenovic entsandt und in kürzester Zeit wertvolle Ergebnisse im Sinne des Sonder–Auftrages erzielt."}})</ref>|Komanda 15. brd. korpusa, Obaveštajno odeljenje, za obav. odeljenje komande 2. okl. armije, 26.11.43.}} Četnički su odredi na teritoriji marionetske NDH pružali veoma značajnu potporu njemačkim vlastima, bez koje ove ne bi uspjele efikasno održavati okupacioni sistem. U izvještaju [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] [[Wehrmacht]]a iz prve nedjelje decembra 1943. provijava upravo ovakvo gledište; istaknuto je, pak, da bi četnike trebalo (zbog „ispadâ prema hrvatskom stanovništvu“) ograničiti „na rad u srpskim selima“: {{izdvojeni citat|Budući da vlastite snage i ustaše nisu dovoljne da same umire i osiguraju golemo područje, divizija se ne može odreći suradnje četnika. Trenutačno, drugačije rješenje ne bi bilo moguće zbog nedostatka dodatnih snaga. No, ne zanemaruje se da se suradnja s četnicima ne čini dugoročno održivom zbog njihovih političkih ciljeva. Stoga će se i dalje jačati utjecaj ustaša, a time i hrvatske države, kako bi se postupno udaljili od četničkih snaga i deportirali oni [četnici] koji nisu mještani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=788&rec=314&roll=555 NARA, T314, Roll 555, frames no. 000782—000783.] <br /> ({{jez-njem|"Da die eigene Kräfte und die Ustascha allein zur Befriedung und Sicherung des weiten Raumes nicht ausreichen, kann auf eine Mitarbeit der Cetniks noch nicht verzichtet werden. Im Augenblick wäre eine Lösung von ihnen mangels anderer Kräfte nicht möglich. Es wird jedoch nicht verkannt, dass auf die Dauer eine Zusammenarbeit mit den Cetniks auf Grund ihrer politischen Zielsetzung nicht tragbar orscheint. Es wird daher der Einfluss der Ustascha und damit des kroatischen Staates weiterhin gestärkt werden, um allmählich von den Cetnik–Verbänden abrücken zu können, die nicht ortsansässigen abzuschieben. Der Anfang hierzu ist gemacht. Um die Unzuträglichkeiten zu beenden, die sich daraus ergeben, dass in rein kroatischen Gegenden die eingesetaten Cetnik–Verbände die Bevölkerung belästigen und auch ausplündern, ist in Durchführung, sie aus diesen Gebieten herauszuziehen und nur noch in Orten mit pravoslavischer Bevölkerung zu Sicherungszwecken einzusetzen."}})</ref>|Procjena situacije 264. pješadijske divizije (7.12.43)}} Komanda Jugoistoka je istog dana izvijestila Vrhovnu komandu njemačkog Wehrmachta o sadjejstvu [[114. lovačka divizija (Nemačka)|114. lovačke divizije]] i četnika u borbi protiv snaga [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]: {{izdvojeni citat|114. lovačka divizija: čišćenje prostora oko [[Vrlika|Vrlike]] u saradnji sa četnicima završeno; neprijatelj je izgubio 22 mrtva i 20 zarobljenih; veliki plen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=78&broj=89&roll=331 NARA, T78, Roll 331, frame no. 6287993.] <br /> ({{jez-njem|"114. JG. DIV: SAEUBERUNG IN RAUMES VRLIKA IM ZUSAMMENWIRKEN MIT CETNIKS NACH WEITEREN 22 FEINDTOTEN U. 20 GEFANGENEN BEI EINBRINGUNG GROESSERER BEUTE ABGESCHLOSSEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 6. decembra 1943 (7. decembar 1943.).}} === Borbe pod njemačkom komandom u Crnoj Gori (1943-1944) === {{main|Operacija Frühlingserwachen (1944)}} [[File:Collaborationist Jakov Jovović with Germans on Cetinje.jpg|thumb|Četnički komandant [[Jakov Jovović]] sa svojim saborcima i Nemcima na [[Cetinje|Cetinju]], jesen 1943.]] Od 17. do 24. oktobra [[1943]]. godine, njemačke okupacione snage su organizovale [[Operacija Balkanski klanac|operaciju Balkanski klanac]] (njem. ''Balkanschlucht''). Osnovni cilj operacije je bio likvidacija snagâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] i [[Divizija Garibaldi|Italijana]] koji su prešli na stranu partizana u Crnoj Gori, kao i ovladavanje [[Jadransko more|jadranskim]] zaleđem. Pored sopstvenih snaga, njemački okupator je za ovu priliku angažovao dva italijanska fašistička puka (oko devet bataljona), čiji su štabovi bili u [[Bar]]u i [[Podgorica|Podgorici]], kao i muslimansku fašističku miliciju i ostatke četnika Draže Mihailovića.<ref>https://www.znaci.org/00001/151_5.pdf</ref> Dakle, pored dvije divizije [[Wehrmacht]]a, u operaciji je učestvovalo i oko 5.000 [[Balli Kombëtar|balista]], talijanskih fašista i četnika.<ref>https://www.znaci.org/00001/33_9.pdf</ref> U depeši Vrhovnoj komandi JVuO od 20. oktobra 1943,<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, Knjiga predatih depeša CG—3, Depeša br. 211.</ref><ref>Др Радоје Пајовић, Контрареволуција у Црној Гори: Четнички и федералистички покрет 1941—1945, Обод, Цетиње, 1977, стр. 408.</ref> delegat VK JVuO u Crnoj Gori i [[Sandžak]]u major [[Rudolf Perhinek]] piše o učešću crnogorskih četnika na strani okupatora u ovoj [[Sile Osovine|osovinskoj]] operaciji: {{izdvojeni citat|Žalosno ali tačno. Da nisu Nemci angažovali ovolike snage, nas ovde više ne bi bilo, jer se više niko nije hteo boriti, već samo begati, ali nije se više imalo kud... Mi se izvlačimo i gledamo da smo pozadi njih, da bi iskoristili njihovu borbu sa komunistima i uništavanje istih.}} Informacija o potpunoj potčinjenosti četničkih jedinica u okupiranoj Crnoj Gori njemačkim vlastima, kao i tijesnim vezama sa kvislinškom ''Narodnom upravom'' koju je okupator formirao, Draži Mihailoviću je bila dostavljena 1. decembra 1943. godine iz štaba majora [[Petar Baćović|Petra Baćovića]] (pseudonim »Nav-Nav«): {{izdvojeni citat|Nemci daju oružje i odelo s a s d j k a c a m a [nedešifrovana riječ; moguće "žandarmima" — prim.] i nešto plate. Milicija će biti formirana kao prava vojska. Za komandanta cetinjskog bataljona major Zdravko Kasalović. Za nikšićki bataljon Boško Pavić, a mene su naimenovali za komandanta žandarmerijskog bataljona za srez šavnički. Pojava Narodne uprave i svega ovoga što se sada stvara, nije izraz želje niti naroda niti naša, već je ovo nužno zlo, između dva zla, jer drugog izlaza nema. Mi nismo u stanju samo pomoću naroda da ma šta učinimo bez pomoći Nemaca.<ref>AVII, kut. 276, reg. br. 7/1-35.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 47, str. 89.</ref>}} [[Ljubomir Lazarević]], inženjer iz [[Kolašin]]a (pseudonim »Bene«), 28. januara 1944. godine obavještava Dražu Mihailovića da četnici u Crnoj Gori sarađuju sa njemačkim okupacionim vlastima u svakom obliku: {{izdvojeni citat|Svi komandanti u Crnoj Gori primili su saradnju sa Nemcima, potpisali obavezu a sa ostatcima vojske nalaze se u žici, ili u neposrednoj blizini nje. Nema ni jedne grupe u šumi koja bi pretstavljala našu borbu, oko koje bi se moglo okupljati. Vukadinović isto tako nalazi se u Podgorici ili u okolini. Nagovešteni dolazak Srbijanske vojske pozdravljen je burno svuda, ali dolazak Ljotićevaca učinio je Ljotićevce vrlo aktivnim i prete da ko god ne bude s njima, on je komunista. Po varošima teško će se iko održati jer ta formula svakoga će staviti pod udar okupatora kao komunistu. Ovaka saradnja sa njima je nemoguća, jer ovi traže prilazak njima, ne saradnju. Po selima Crne Gore gospodare komunisti. Naše akcije vrše se samo u cilju osiguranja ili odbrane nemačkih kolona. Nemačke snage na ovom terenu vrlo su male i nesposobne za ma kakvu širu akciju. Do sada nema ni izgleda na akciju. Svako dalje čekanje, pogoršava našu situaciju. Narod gubi veru u našu dobru volju i našu sposobnost.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} [[File:Chetniks and Germans in Podgorica 1944.jpg|thumb|Četnički komandanti i njemački okupatori u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. [[Đorđije Lašić]] (prvi zdesna), šef njemačke uprave za Crnu Goru pukovnik Hajnke (treći zdesna) i Jakov Jovović (drugi slijeva) u [[Podgorica|Podgorici]], proljeće 1944.]] Krajem februara i početkom marta 1944. godine, u tzv. [[staroj Crnoj Gori]] (preciznije u [[Katunska nahija|Katunskoj nahiji]]) organizovana je [[Operacija Bura (1944)|operacija »Bura«]]. Specifičnost ove operacije ogleda se u činjenici da su za njeno izvođenje većinu ljudstva obezbijedili četnici, dok su oficiri iz Feldkomandanture na [[Cetinje|Cetinju]] i komandant mjesta [[Podgorica|Podgorice]] rukovodili borbenim djejstvima: {{izdvojeni citat|1.) Sumarni i iskustveni izveštaj: Operacija »Bora« od 27. 2. do 3. 3. 44. Sprovedena je četnička operacija »Bora«, pod nemačkom komandom, radi čišćenja rejona Danilovgrad — Čevo — Cetinje — Podgorica. 2.) Jedinice koje su učestvovale: 4000 ljudi nacionalne žandarmerije, milicije, 215. abver-trup, jedna brdska baterija iz ratnog plena, lovačko poterno odeljenje 181. peš. div. [...] 5.) Sprovođenje: U delom. oštrim borbama, kolone, koje su nastupale od i,, ji., i j., polako su osvajale teren. 29. 2. zauzeto je Čevo. Neprijatelj (jačine 250 ljudi) izvukao se prema sz. Posle odlaska nemačkih snaga i započinjanja neprij. protivnapada, četnici su se delom, u paničnom strahu, povukli na svoje polazne položaje. Neprijatelj je ponovo zauzeo teren očišćen operacijom. 6.) Gubici neprijatelja: 32 mrtva, 68 ranjenih, 23 zarobljena. Plen: 2 p. mitr., 1 mitr., 15 pušaka, 1 radio-stanica, propagandni materijal i hrana. Sopstveni gubici: 20 mrtvih, 31 ranjen, 46 nestalih. 7.) Iskustva: a) Građanska zaštita, usled nedovoljne opremljenosti i slabog borbenog morala, nije pogodna za izvršavanje borbenih zadataka; žandari, milicija, četnici, uz učešće nemačkih trupa, podesni za borbene zadatke i zadatke osiguranja... e) Prilikom sličnih operacija preduslovi za uspeh su učešće nemačkih trupa, podrška teškim naoružanjem i veza do pojedinih borbenih grupa.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_30.htm Izveštaj Komande 21. brdskog armijskog korpusa od 9. marta 1944. Komandi 2. oklopne armije o zajedničkoj nemačko-četničkoj operaciji »Bora« protiv jedinica 2. korpusa NOVJ na prostoru Danilovgrad — Cetinje — Podgorica]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&broj=72&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000065.]</ref>|Izvještaj komande 21. brdskog korpusa o rezultatima operacije »Bura« od 9. marta 1944. godine}} [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. nemački korpus]] u Crnoj Gori pokrenuo je [[10. april]]a [[1944]]. [[Operacija "Frilingservahen" (april-maj 1944)|operaciju "Frilingservahen"]], uz masovno učešće četnika. Operacija je pripremljena u saradnji sa [[Pavle Đurišić|Pavlom Đurišićem]] i započeta tako što su četnici zajedno sa Nemcima iz nemačkih garnizona napali na slobodnu teritoriju. Plan napada je bio sledeći: {{izdvojeni citat|'''Đurišićeve snage''': Prva borbena grupa, 700 ljudi, iz si. pravca preko rejona 5 km j. Bijelo Polje za Mojkovac. Druga borbena grupa, 1200 ljudi, pod komandom Đurišićevog Operativnog štaba, od Brodareva preko Šahovića za Mojkovac — Kolašin. Treća borbena grupa, 1000 ljudi, od sredine puta Pljevlja — Prijepolje pravcem Mojkovac. Četvrta borbena grupa, 1500 ljudi, od Pljevalja pravcem Mojkovac. Mojkovac treba da bude dostignut za 2 dana. Posle toga skretanje glavnine u rejon z. Tara — sz. Kolašin — Mojkovac. '''Nemačke snage''': 1 ojač. mot. č. prodire od Brodareva do Bijelog Polja. 1 ojač. mot. č. od Pljevalja do prelaza preko Tare 22 jjz. Pljevlja. Bat. [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]], 600 ljudi, sledi nemačke snage za Bijelo Polje, onda skreće za Mojkovac. Milicija iz Brodareva, 700 ljudi, čisti svoj rejon i prodire od Brodareva ka jjz. Početak napada: 10. 4. 44. [[181. pešadijska divizija (Nemačka)|181. peš. div.]] obezbediće odgovarajuće informisanje četničke Grupe "Jug" (major Lašić i Bukatonović [pogreška; vjerovatno je u pitanju major [[Savo Vukadinović]] — prim.] u Podgorici) kao i Grupe "Nikšić".<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=364&rec=314&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000357.]</ref><ref>Obaveštenje Komande 21. brdskog korpusa Komandi 181. brdske divizije od 08.04.1944., Vojnoistorijski institut, NAV--T-314, r. 663, s. 357.</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u NDH (1944) === [[File:August Šmidhuber, komandant 7. SS divizije, Todor Perović, lekar Trebinjskog korpusa i kapetan Milorad Vidačić, komandant Trebinjskog korpusa JVuO.jpg|thumb|Žena u crnini moli za milost Milorada Vidačića, komandanta Trebinjskog korpusa JVuO. Prisutni su još [[August Schmidhuber]], komandant 2. puka [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS divizije]] (prvi lijevo), Todor Perović, predstavnik četničke komande istočne Bosne i Hercegovine (drugi lijevo) i neimenovani oficir [[Schutzstaffel|SS]]-a. Fotografija je nastala tokom njemačke [[Operacija Gama|operacije Gama]] protiv partizana u [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]] (ljeto/jesen 1943. godine).<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2015/08/bk0034.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0034 | Photo | SS-Freiwilligen-Gebirgs-Division "Prinz Eugen"]</ref>]] Kolaboracija četnika u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] sa njemačkim okupacionim snagama postala je intenzivnija tokom zime 1943-1944, makar u slučaju hrvatskih kvislinških snaga i četnika bila pod neprestanom tenzijom. Podaci navedeni u izvještaju generala [[Edmund Glaise von Horstenau|Glaisea von Horstenaua]] od 26. februara 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=236&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000236.]</ref> zasnovani na službenim podacima NDH otkrivaju opseg kolaboracije: 11. februara bilo je na teritoriju NDH trideset i pet posebno imenovanih četničkih grupa sa procijenjenih 23.300 ljudi pod oružjem. Neke manje jedinice su brojale od 200 do 400 pripadnika, dok su ostale, poput [[Momčilo Đujić|Đujić]]eve grupe, imale i do 2.500 vojnika i oficira. Od toga je s Nijemcima i vlastima NDH kolaboriralo devetnaest grupa (ukupno 17.500 ljudi); šesnaest ostalih grupa s oko 5.800 ljudi ubrajane su u pobunjene četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=237&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000237—000240.]</ref> S iznimkom odreda vojvode [[Uroš Drenović|Uroša Drenovića]] u sjeverozapadnoj Bosni (oko 400 ljudi), kojeg su vlasti NDH smatrale potpuno lojalnim, za sve druge četničke kolaborirajuće grupe ustaške su vlasti držale da se prema Nijemcima odnose osobito prijateljski kako bi od njih izvukle što više oružja i municije, dok se istovremeno drže neprijateljski prema NDH.<ref>[https://znaci.org/00001/40_64.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje KOLABORACIJA IZVAN SRBIJE DO OKTOBRA 1944.]</ref> Iako se vojvoda [[Radivoje Kerović]], komandant [[Majevica|majevičkih]] četnika, u Horstenauovom izvještaju ubraja među »pobunjene četnike« (i to kao prvi na spisku, dok se za njegov odred tvrdi da ima 1000 ljudi, tj. da je najbrojniji), u dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 18. februar 1944. godine njegova lojalnost uopšte nije dovedena u pitanje: {{izdvojeni citat|Upit kod [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]] u vezi snabdijevanja municijom Kerovića koji se smatra lojalnim, i 200 ljudi zelenog kadra, koji se bore protiv crvenih zapadno od [[Koviljača|Koviljače]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=17&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000013.] <br /> ({{jez-njem|"Beim Pz.AOK. 2 wird angefragt, ob Bedenken bestehen gegen Unterstützung mit Munition der im Raume westlich Koviljaca stehenden Cetniks des Kerovic, die als loyal angesehen werden und 200 Mann des sog. "Grünen Kaders" in Kampf gegen die Roten."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnog zapovjednika Jugoistoka (18. februar 1944.)}} Od 23. do 25. januara 1944. godine, na području između [[Knin]]a i [[Kistanje|Kistanja]] organizovana je [[Operacija Frühlingswetter|operacija »Frühlingsgewitter«]]. Vodeći borbe protiv jedinicâ iz sastava [[19. sjevernodalmatinska divizija NOVJ|19. divizije NOVJ]], operaciju su izveli dijelovi [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] Wehrmachta, zatim 92. motorizovani grenadirski puk i 3. bataljon 98. brdskog lovačkog puka [[1. brdska divizija (Njemačka)|1. brdske divizije]]. Njemačkom okupatoru pridružile su se snage lokalnih četnikâ, najvjerovatnije iz [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]]. U izvještaju 264. pješadijske divizije od 25. januara 1944, poslatom Komandi [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|15. brdskog armijskog korpusa]], njemačkim gubicima tokom operacije pribrojani su oni iz četničkih redovâ: {{izdvojeni citat| Sumarni izveštaj »Frilingsgeviter«: 1.) Delimičan ogorčeni otpor neprijatelja kod Ervenika, Bratiškovaca, Kistanja, Radučića slomljen je energičnim zahvatom. Banditi iznenađeni prodorom 92. gren. p. (mot.) od sz. prema Kistanju. 2.) Gubici: A.) sopstveni: 1 poginuo, 3 ranjena, 1 četnik poginuo. B.) neprijatelj: 66 poginulih izbrojano, procenjuje se daljih 60 do 70 poginulih i ranjenih. 35 zarobljenika u eng. uniformama iz Štaba 19. dalm. div. i 5. brig. C.) Zaplenjeno: 1 mitr., 3 puš. mitr., 42 autom., 2 pt puške, 1 l. minob., 1 telefon, 46 karab., 30 eng. mina, 10.000 metaka peš. mun., 60 kom. mina za 1. minob., 3 engl. bicikla.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_21.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 25. januara 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o sopstvenim i neprijateljskim gubicima u operaciji »Frilingsgeviter« na prostoru Knin — Kistanje]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=293&rec=314&roll=561 NARA, T314, Roll 561, frame no. 000287.] <br /> ({{jez-njem|"ABSCHLUSSMELDUNG ”FRUEHLINGSGEWITTER”: </br> 1.) TEILWEISE HEFTIGER FEINDWIDERSTAND BEI ERVENIK, BRATISKOVCI, KISTANJE, RADUCIC WURDE IM ENERGISCHEN ZUGREIFEN GEBROCHEN. BANDITEN DURCH EINBRUCH GREN. RGT. (MOT) 92 VON NW NACH KISTANJE UEBERRASCHT. </br> 2.) VERLUSTE: </br> A.) EIGENE: 1 TOTER, 3 VERWUNDETE, 1 CETNIK TOT. </br> B.) FEIND: 66 GEZAEHLTE TOTE, 60 BIS 70 WEITERE TOTE UND VERWUNDETE GESCHAETZT. 35 GEFANGENE IN ENGL. UNIFORM VON STAB 19. DALM. DIV. UND ROEM. 5. BRIG. </br> C.) BEUTE: 1 S.MG., 3 LE. MG., 42 MP., 2 PZ. BUECHSEN, 1 LE. GR. W., 1 FERNSCHRECHGERAET, 46 KARAB., 30 ENGL. MINEN, 10000 SCHUSS INF. MUN., 60 SCHUSS LE. GR.W. MUN., 3 ENGL. FAHRRAEDER."}})</ref>}} [[File:Hercegovački četnici i njemački vojnici s narodnim herojem Miletom Okiljevićem uoči njegovog strijeljanja juna 1944.jpg|thumb|Pripadnici [[369. legionarska divizija|369. „Vražje“ divizije]] i četnici Gatačke brigade Nevesinjskog korpusa JVuO sa vezanim [[Miletom Okiljevićem]], zamjenikom političkog komesara II čete I bataljona XI hercegovačke brigade, zarobljenim u borbama za Gat 15. maja 1944. godine (istog mjeseca je i strijeljan). Okiljević je proglašen 1951. godine za [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnog heroja Jugoslavije]].<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2017/10/bk0272.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0272 | Photo | 369. (kroatische) Infanterie-Division]</ref>]] Vojvoda [[Dobroslav Jevđević]] je, pored Momčila Đujića i [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], vjerovatno najdalje otišao u kolaboraciji s njemačkim okupatorom, kada su u pitanju četničke jedinice van teritorije okupirane Srbije. Nakon kapitulacije Italije, boravio je u Rimu okupiranom od nacista. Nakon toga, našao se u Trstu, gdje je uspostavio čvrste veze s njemačkom obaveštajnom službom: {{izdvojeni citat|Ja sam javio Đujiću da preko naših ljudi u Sušaku i Trstu prihvate naše oficire koji idu iz Italije i upućuje u Liku i zap. Bosnu. Ovo sam javio i našima u Rim. Kap. Đaković javlja da su Nemci pobili oko 14000 partizana na prostoriji Crikvenica — Sušak — Rijeka, od kapitulacije Italije do danas.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} U izvještaju od 20. februara 1944, poslatom majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]], komandantu Zapadne Bosne JVuO, kapetan [[Ilija Jevtić]] piše o totalnoj subordinaciji [[Dinarska divizija|Dinarske divizije]] Nijemcima, koji u potpunosti kontrolišu četnike pod komandom vojvode Đujića: {{izdvojeni citat|Sem samog vojvode Đujića i jednog malog broja četnika, svi četnici Dinarske oblasti (oko hiljadu devet stotina i nekoliko) nalaze se pod nemačkom komandom. Hranu, odeću, obuću, cigarete i novac svaki četnik i njegov starešina prima kao i nemački vojnik odn. oficir. Svu municiju i oružje primaju takođe od Nemaca. Četnici pod nemačkom komandom nalaze se po bunkerima počev od Knina do Šibenika i Splita. U pojedinim bunkerima su izmešani, pola četnici pola ustaše. Nemački oficiri dolaze na Kosovo polje u četničku diviziju, a isto tako naši četnički oficiri i ostale starešine na čelu sa Đujićevim načelnikom štaba odlaze u Nemačku diviziju. Voze se na nemačkim automobilima kroz Knin i t.d. Jednom rečju između četnika i Nemaca postoji najtešnja saradnja i nemačka puna kontrola nad radom četnika. Jedino se pop Đujić, kao komandant divizije, sa svojom užom pratnjom ne pojavljuje pred njima.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_78.htm Izveštaj kapetana Ilije Jevtića od 20. februara 1944. komandantu zapadne Bosne o svom radu i saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji i Lici]</ref>}} Njemački poručnik [[Reinhard Kopps]], poznatiji kao ''Konrad'', bio je šef jedne obavještajne grupe [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]. Kada je 3. marta 1944. došao iz [[Beograd]]a u [[Dalmacija|Dalmaciju]], sobom je doveo nekoliko [[ZBOR|ljotićevaca]], između ostalih i Roka Kaleba, pripadnika antikomunističke organizacije »[[Beli Orlovi]]«. Od ostataka Đačkog bataljona (ranije: Splitsko-šibenska četa), koji su uglavnom bili ljotićevci, i dijela četnika koje mu je ustupio vojvoda Đujić, poručnik Kopps je formirao odred »Konrad« čiji je zadatak bio da vrši diverzije na partizanske štabove, organe narodne vlasti, ubija simpatizere NOP-a i da spriječi veze iz unutrašnjosti sa jedinicama i štabovima NOVJ na otocima. Grupa »Konrad« brojila je oko 30 ljudi — četnika i Nijemaca, sa sjedištem u selu [[Zablaće]], pokraj [[Šibenik]]a.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_167.htm Izveštaj Štaba Dinarske četničke oblasti od 29. maja 1944. komandantu oblasti o akciji Grupe "Konrad" protiv pripadnika NOP-a na području Dalmacije]</ref> U izvještaju koji je 11. marta 1944. godine uputio komandi [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]], o suradnji sa četnicima vojvode Đujića Kopps je zapisao sljedeće: {{izdvojeni citat|''Predmet: Četničke jedinice u sjevernoj Dalmaciji.'' Četnici su u sjevernoj Dalmaciji grupisani u jednu [[Dinarska divizija JVuO|diviziju »Dinara«]], čiji se štab nalazi u [[Kosovo polje (Dalmacija)|Kosovu]], 11 km južno od Knina. Komandovanje je u rukama vojvode Momčila Đujića, uz podršku majora Kapetanovića i kapetana Mijovića. Jačina grupâ, podređenih ovoj komandi, trenutno iznosi oko 6500 ljudi. Utjecajna zona se poklapa sa rajonom naseljenim Srbima unutar trokuta [[Knin]]—[[Šibenik]]—[[Zadar]] i doseže do zone [[Lika|Like]]. Operaciona zona je cijeli ovaj trokut, a naročito veće komunističke, partizanske oblasti, koje su naseljene Hrvatima. Do sada su vojne operacije izvođene u suradnji sa njemačkim divizijama, o čijim su rezultatima ove izvještavane. Znatni dijelovi ovih četničkih jedinica angažirani su na osiguranju njemačkih puteva za dotur. Posmatrano s vojne strane, trenutno se četnička suradnja sa njemačkim jedinicama ocjenjuje kao pozitivna. Na osnovu snaga, koje nam se ovdje nude, može se zaključiti da ona nije iskorištena u potpunosti, ali i ono što je do sada učinjeno upućuje na činjenicu, da bi njihovo dalje angažiranje u vojnom pogledu za nas bilo povoljno.<ref>[https://znaci.org/zb/4_21_10.pdf#page=1414 Zbornik dokumenata i podataka o narodnooslobodilačkom ratu, Narodnooslobodilačka borba u Dalmaciji, knjiga 10: siječanj—ožujak 1944. godine (tom 21, dokument br. 402, str. 1414—1418.)]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=696&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000692.] <br /> ({{jez-njem|"Betr. Cetnik–Verbaende Norddalmatien. </br> In Norddalmatien sind die Cetniks in einer Division "Dinara" zusammengefasst, deren Hauptquartier in Kosovo, 11 km s. Knin, liegt. Die Fuehrung liegt in den Haenden des Wojwoden Momcilo Djujitsch, der seinerseits unterstuetzt wird von Major Kapetanowitsch und Hauptmann Miowitsch. Die Staerke der diesem Kommando unterstellten Gruppen belaeuft sich z.Zt. auf etwa 6500 Mann. Das Einflussgebiet stimmt ueberein mit dem serbischen Siedlungsraum innerhalb des Dreiecks Knin–Sibenik–Zara und reicht bis ins Lika–Gebiet hinein. Operationsgebiet ist dieses gesamte Dreieck, insbesondere die in ihm liegenden groesseren, kroatisch besiedelten kommunistischen Partisanbereiche. Militaerische Operationen wurden bislang in Zusammenarbeit mit deutschen Divisionen durchgefuehrt und deren Ergebnisse dorthin gemeldet. Darueber hinaus sind wesentliche Teile dieser Cetnik–Verbaende zur Sicherung deutscher Nachschubstrassen eingesetzt. </br> Militaerisch gesehen ist somit die Zusammenarbeit der Cetniks mit deutschen Verbaenden zur Zeit positiv zu beurteilen. Sie fuehrt wohl noch keineswegs zu voller Ausnutzung der sich hier uns anbietenden Kraefte, doch berechtigt das bisher Geleistete zu der Auffassung, dass ein weiterer Einsatz sich fuer uns militaerisch guenstig auswirken muss."}})</ref>|Izvještaj jedinice »Konrad« od 11. ožujka 1944. Komandi Druge oklopne armije o četničkim jedinicama u sjevernoj Dalmaciji}} Na osnovu svega iznesenog, poručnik Konrad predlaže nadređenim: „Što se tiče upotrebe četničkih jedinica sjeverne Dalmacije u vojne svrhe, treba reći da one predstavljaju samo nastavak prakse talijanskih jedinica. Uz to se prije svega mora dodati i to, da se Talijani nikada nisu usuđivali — i pored svih hrvatskih suprotnih tvrdnji — da u većem obimu sprovedu vojnu suradnju, jer oni nisu željeli da se ojačaju četnici, tada još neoprobani u težoj političkoj situaciji. Dok su Talijani sprovodili samo djelomične operacije, danas je, uz strogu kontrolu i rukovođenje, moguća mnogo obimnija mobilizacija četničkih jedinica. Đujić nam je rekao da će se njegove jedinice, nakon čišćenja partizanskih oblasti u dalmatinskom području, angažirati tako što će u suradnji sa njemačkim komandama izvršiti zapriječavanja Titovih kanala za snabdijevanje. Na osnovu ovdje poznatih činjenica ovo izgleda apsolutno moguće.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=700&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000696.] <br /> ({{jez-njem|"Zur militaerischen Verwendung der Cetnikverbaende Norddalmatiens ist zu sagen, dass sie nur eine Fortsetzung der italienischen Verbindungen darstellen wuerde. Dazu muss allerdings hinzugefuegt werden, dass die Italiener es niemals gewagt haben – trotz aller gegenteiligen wiederholten kroatischen Behauptungen – in grossem Stil militaerische Zusammenarbeit durchzufuehren, da sie die damals noch nicht erprobten Cetniks in einer im uebrigen noch unreiferen groesseren politischen Lage nicht zu stark werden lassen wollten. Waehrend somit die Italiener nur Teilunternehmen durchfuehrten, waere bei straffer Kontrolle und Steuerung der Cetnikverbaende heute ein Heranziehen in weit groesserem Umfang moeglich. Djujitsch hat sich uns gegenueber bereiterklaert, seine Verbaende nach Saeuberung der Partisanengebiete im dalmatinischen Raum so einzusetzen, dass in Zusammenarbeit mit deutschen Dienststellen eine Sperrung der Versorgungskanaele Titos erfolgt. Auf Grund der hier bekannten Unterlagen erscheint dies vollkommen moeglich."}})</ref> [[File:Helmuth von Pannwitz and Chetniks.jpg|thumb|Njemački general [[Helmuth von Pannwitz]], zapovjednik [[15. SS kozački konjanički korpus|15. SS kozačkog korpusa]], u društvu četničkih oficirâ s teritorije NDH.]] U izvještaju Višeg SS i policijskog vođe u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj ''[[Gruppenführer]]a'' [[Konstantina Kammerhofera]] za mjesec mart 1944. godine, iskazano je stanovito nezadovoljstvo učinkovitošću četnikâ u Bosni i Hercegovini u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Policijska oblast II ([[Sarajevo]]): [...] </br> Borbena vrijednost četnika stacioniranih u policijskoj oblasti Sarajevo nastavila je opadati; borbe u okolici [[Višegrad]]a i [[Trebinje|Trebinja]] pokazale su da se oni mogu uspješno oduprijeti [neprijatelju] samo uz njemačku podršku. U [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], četnici nisu pokazali nikakvu vlastitu inicijativu tijekom izvještajnog perioda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=228&rec=314&roll=1548 NARA, T314, Roll 1548, frame no. 000222.] <br /> ({{jez-njem|"Polizeigebiet II (Sarajevo): </br> Der Kampfwert der im Polizeigebiet Sarajevo stehenden Cetniks ist weiter gesunken, bei den Kämpfen im Raum von Visegrad und Trebinje hat sich gezeigt, daß sie sich nur mit deutscher Unterstützung erfolgreich zur Wehr setzen können. In Ostbosnien zeigten sich die Cetniks im Berichtsmonat ohne eigene Initiative."}})</ref>|Mjesečni izvještaj za mart 1944. godine Višeg SS i policijskog vođe u Hrvatskoj (6. IV 1944).}} Njemački nadležni organi su ukazivali svojim višim komandama i na vidljivu diskrepanciju u domaćem antikomunističkom taboru u kontekstu »borbe protiv bandi«. Tako se u izvještaju 264. pješadijske divizije od 10. aprila 1944. na jednoj strani tvrdi da „hrvatske vlasti očigledno poseduju vrlo malo poverenja u trajno postojanje vlastite vlade“,<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_43.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji]</ref> dok se za četnike Dinarske divizije pod Đujićevom komandom navodi: {{izdvojeni citat|Nasuprot ovom, četnike treba ceniti kao jedini pouzdani faktor borbe protiv komunističkih bandi. Oni raspolažu, pored jednog boljeg rukovođenja i organizacije, i potrebnom inicijativom u borbi protiv bandi za sopstvena obaveštavanja i poduhvate i redovno javljaju upotrebljive rezultate izviđanja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=494&rec=314&roll=562 NARA, T314, Roll 562, frames no. 000489—000490.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroat. Behoerden besitzen anscheinend nur geringes Vertrauen in der dauernden Bestand der eigenen Regierung. </br> Im Gegensatz hierzu sind die Cetniks als einzig zuverlaessiger Faktor im Kampf gegen die kommunistischen Banden zu werten. Sie verfuegen neben einer besseren Fuehrung und Organisation ueber die im Bandenkampf notwendige Initiative zu eigenen Erkundungen und Unternehmen und melden regelmaessig brauchbare Aufklaerungsergebnisse."}})</ref>|Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. [[V SS korpusu]] iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], o držanju vojvode Momčila Đujića je data veoma povoljna ocjena: {{izdvojeni citat|Đujić neupitni pristalica DM. Hrvatski državljanin, lojalno radi sa vlastitim trupama protiv komunista, nasilno mobiliše pravoslavce. Prema povjerljivom izvještaju, nedavno je više puta izrazio antibritanska osjećanja. Jačina: 7000. Jesu li Đujićeve jedinice na području V SS korpusa?<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1208&rec=314&roll=565 NARA, T314, Roll 565, frame no. 001203.] <br /> ({{jez-njem|"Djujic einwandfrei DM Anhänger. Kroat. Staatsangehöriger, arbeitet mit eigener Truppe gegen Kommunisten loyal zusammen, zwangsmobilisiert Pravoslaven. In letzter Zeit nach V—Meldungen wiederholt englandfeindlich geäussert. Stärke 7000. Sind Djujic—Verbände im Bereich V. SS—Korps?"}})</ref>}} U izvještaju od 10. maja 1944, oficiri 15. brdskog korpusa navode da Nijemci snabdijevaju ukupno 6.318 četnika u NDH („Hrvatska borbena zajednica“). Za skrb 4.421 četnika starala se [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. divizija]], dok se o ostalih 1.897 brinula [[373. legionarska divizija|373. divizija]] Wehrmachta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=828&rec=314&roll=565 NAW, T-314, Roll 565, frame 000823: Zabilješka o broju četnika koje snabdijeva 15. brdski korpus (10. maj 1944.).]</ref> Sredinom srpnja 1944. godine, u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]] je organizirana [[Operacija Muholovka|operacija »Muholovka«]] ({{jez-njem|Fliegenfänger}}). U ratnom dnevniku [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] zabilježeno je da je izvođenje operacije povjereno [[13. SS oružana brdska divizija Handžar|13. SS brdskoj diviziji »Handžar«]] i lokalnim četnicima: {{izdvojeni citat|14. 7. 1944: </br> ''SS-brdska divizija »Handžar«'': </br> Za operaciju »Fligenfenger«, čišćenje prostora [[Osmaci]] (25 km jugoistočno od [[Tuzla|Tuzle]] — aerodrom bandi), krenula su 2 ojačana bataljona i četnici.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_218.htm ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XII — DOKUMENTI NEMAČKOG RAJHA — KNJIGA 4]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=960&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000820.] </br> ({{jez-njem|"W–SS–Geb.Div. Handschar: </br> Zum Unternehmen "Fliegenfänger" Säuberung Raum Osmaci (25 SO Tuzla) (Bandenflugplatz) 2 verst. Btlne. und Cetniks angetreten."}})</ref>}} Nemački izveštaj iz jula 1944. godine ocenjuje da četnici Momčila Đujića broje oko 8.000 ljudi, od čega 7.000 naoružanih; ovi su dobro organizovani te neprijateljski orijentisani prema Englezima i bez engleske pomoći. Nijemci zaključuju da im oni zamjenjuju jednu do dvije divizije u Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Jedinica Konrad [srednja Dalmacija]: Saradnja sa četnicima izvanredna. '''Oni zamenjuju jednu do dve divizije'''. Samo se oni bore — ustaše manje aktivne.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=790 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000781.] <br /> ({{jez-njem|"Zusammenarbeit der Truppe mit Cetniks hervorragend. Cetniks ersetzen 1 — 2 Divisionen. Nur sie kämpfen. Ustascha wenig aktiv."}})</ref>|Izveštaj kapetana Merrema, drugog obaveštajnog oficira Komande Jugoistoka (Armijske grupe F) o inspekcijskom putu po Srbiji, Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj u periodu 20. jun — 4. juli 1944.}} Kapetan Merrem, njemački oficir koji je sastavio ovaj izvještaj, imao je samo riječi hvale na račun četnikâ Dinarske divizije JVuO i vojvode Momčila Đujića: {{izdvojeni citat|[[373. legionarska divizija|373. pešadijska divizija]]: Saradnja sa četnicima vrlo dobra (1. lički korpus sa sedištem u [[Gračac]]u). Oni nemaju direktnu vezu sa Đujićem. Rukovođenje njima direktno od strane obaveštajnog odjeljenja divizije. Njihovim akcijama uvek prisustvuje nekoliko Nemaca koji kontrolišu isporuke municije i snabdevanja. [...] '''Oni su jedini stvarno korisni saborci''' [podvučeno u originalu — prim.]. Jedino od njih dolaze korisna obaveštenja o neprijatelju. [...] Jedan četnički komandant odaje utisak potpuno pouzdanog saborca, koji je i neprijateljski nastrojen prema Englezima. [...] Četnici su vrlo častoljubivi i drago im je kada Nemci primete njihove podvige. [...] Podoficir Bartl poznaje lično vojvodu Đujića. Đujić mu šalje čak i sopstvene naredbe u vezi s područjem [[Donji Lapac|Lapca]]. [Najbolja taktika protiv partizana sastoji se u upotrebi specijalnih jedinica] i kombinovanju četnika u jedinice snage jednog bataljona sa jednim nemačkim vodom sa radio stanicom i, po mogućstvu, teškim oružjem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=793 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Aussenstelle der 373. (kroat.) Div. – Uffz. Bartl. </br> Sehr gute Zusammenarbeit mit Cetniks. (1. Lika–Korps Sitz Gracac.) Kein unmittelbarer Einfluss Djuic. Direkte Führung durch Ic–Aussenstelle. Bei Cetnik–Einsatz nehmen meist einige deutsche Soldaten teil. Dadurch Kontrolle der Munitions– und Verpflegungslieferung gewährleistet. "Kroatische Kampfgemeinschaft" bezeichnet Bartl nur als Ausdruck im deutschen Schriftverkehr. Cetniks können diesen Begriff nicht und würden bei Bekanntgabe feindselige Haltung einnehmen. Cetniks sind die einzigen brauchbaren Mitkämpfer. Diese allein liefern auch brauchbare Feindmeldungen. </br> Kurze Rücksprache mit einem örtlichen Cetnik–Führer ergab den Eindruck eines absolut zuverlässigen, sogar englandfeindlichen Mitkämpfer. </br> Cetniks sind sehr ehrgeizig und sehen es gerne, wann ihre Taten von Deutschen beobachtet werden. Geschriebenes Wort (Flugblätter) gilt bei ihnen wenig. Das gesprochene Wort ist alles. Gute Flüsterpropaganda hat grossen Einfluss. </br> Von Invasion sprechen Cetniks kaum. </br> Uffz. Bartl kennt den Vojvoden Djuic persönlich. Djuic schickt ihm sogar die den Raum Lapac berührenden eigenen Befehle. </br> Auf die Frage, wie man nach seiner Ansicht der kommunistischen Banden Herr werden könne, antwortete Uffz. Bartl: "Durch andauerndes Jagen mit kleinen Jagdkommandos (Kleinkrieg nach Bandenart), durch Einsatz von Tarneinheiten und durch Zusammenfassen der Cetniks in Batl.–Stärke, dabei etwa 1 deutscher Zug mit Funk und möglichst mit schweren Waffen." </br> Uffz. Bartl macht einen sehr guten Eindruck, scheint sich aber doch sehr viel zuzutrauen, wenn er behauptet, er könne die gesamten Djuic–Cetniks dahin bringen, wo wir sie haben wollen, falls er an die entsprechende Stelle gesetzt werden wurde."}})</ref>}} Visoka ocjena za doprinos četničkih formacijâ s teritorije marionetske NDH ratnim naporima njemačkog okupatora data je 25. jula 1944. godine i od strane nadležnih instanci iz [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]]: {{izdvojeni citat|Hrvatska: [...] Četnici su, s obzirom na vlastitu slabost, naši prirodni saveznici u borbi protiv komunizma. '''Samo se oni bore'''! “Hrvatska borbena zajednica” postoji samo na papiru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=716&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000707.] </br> ({{jez-njem|"Cetniks unter Berücksichtigung eigener Schwäche im Kampf gegen Kommunisten unsere natürlichen Verbündeten. Sie allein kämpfen! "Kroatische Kampfgemeinschaft" steht nur auf dem Papier."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka od 25. jula 1944.}} U izvještaju od 11. avgusta 1944, nakon proputovanja koje je Vojni zapovjednik Jugoistoka poduzeo u zoni odgovornosti V SS brdskog korpusa na teritoriju NDH, o tamošnjim četnicima te suradnji s njima kazano je: {{izdvojeni citat|Dobro iskorištavanje četničkih komandanata. Zahtjev za premještaj [[369. legionarska divizija|369. pješadijske divizije]] zbog sve češćih incidenata između četnika, o čijoj suradnji divizija apsolutno ovisi, i hrvatskih pripadnika divizije. 369. pješadijska divizija se sastoji od otprilike 70% Hrvata. Zapovjednik divizije napominje da se najmanje 40% njih smatra nepouzdanim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=192&broj=445 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000440.] <br /> ({{jez-njem|"Gute Ausnutzung der Cetnikführer. Antrag auf Herauslösung der 369.I.D. da sich Zwischenfälle zwischen Cetniks, auf deren Zusammenarbeit Division unbedingt angewiesen, und kroat.Div.Angehörigen mehren. (Siehe Ic–Bericht). 369.I.D. besteht aus ca. 70 % Kroaten. Div.Kdr. bemerkt, dass hiervon minderstens 40 % als unzuverlässig anzusehen sei."}})</ref>|Izvještaj o posjeti OBSO-a zoni odgovornosti 5. SS brdskog korpusa od 7. do 11. avgusta 1944. godine (11.8.44).}} Major Adolf von Ernsthausen je bio zapovjednikom 392. artiljerijske pukovnije iz sastava [[392. legionarska divizija|392. (hrvatske) pješačke divizije]], jedne od tri njemačko-hrvatske divizije (pored [[369. legionarska divizija|369. legionarske divizije]] i [[373. pješadijska divizija|373. pješadijske divizije]]). Kao veteran [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] sa iskustvom ratovanja na [[balkanskom bojištu]], major von Ernsthausen biva upućen [[1944]]. godine u okupiranu Jugoslaviju. Von Ernsthausen će [[1959]]. godine objaviti ratne memoare pod naslovom ''Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944'' (“Vukovi [[Lika|Like]]. Sa legionarima, ustašama, domobranima i četnicima protiv Titovih partizana. Doživljaji u Hrvatskoj 1944.”).<ref>[https://winkelried-verlag.de/buecher/landser-am-feind/744/die-woelfe-der-lika Winkelried Verlag: Adolf von Ernsthausen, Die Wölfe der Lika]</ref><ref>[https://www.booklooker.de/B%C3%BCcher/Adolf-von-Ernsthausen+Die-W%C3%B6lfe-der-Lika-Mit-Legion%C3%A4ren-Ustaschi-Domobranen-und-Tschetniks-gegen/id/A02Iwx5I01ZZ3 Ernsthausen, Adolf von — Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944 — Landser am Feind, Band 5 (www.booklooker.de)]</ref> O sveobuhvatnoj saradnji Dobroslava Jevđevića s okupacionim vlastima bio je general Mihailović, u više navrata, obaviješten i od strane Jovanke Krištof (pseudonim »Mira«), četničke obavještajke u [[Slovenija|Sloveniji]]. U veoma opširnom izvještaju od 29. juna 1944, Krištof o Jevđeviću (pseudonim »Aero«) daje nedvosmislenu ocjenu: „Aero je drugi [[Milan Nedić|Nedić]].“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_198.htm Izveštaj obaveštajnog organa od 29. juna 1944. Draži Mihailoviću o stanju četničkih organizacija u Sloveniji, Hrvatskom primorju, Gorskom kotaru i Lici i saradnji sa nemačkim okupatorima]</ref> Pored toga, Krištof karakteriše Jevđevića kao „vrlo kompromitovanu osobu“ (najprije zbog „jakog sudelovanja sa okupatorom“), te zaključuje da ovaj ne bi mogao organizovati četničku ilegalu. Iz izvještaja Krištof može se zaključiti kako su vojvoda Dobroslav Jevđević i kapetan [[Dušan Đaković]], komandant 4. brigade iz sastava Ličko-kordunaške oblasti JVuO, bili podređeni okupatoru i suštinski i u simboličkoj ravni: {{izdvojeni citat|Odred u Ab.[aciji, tj. [[Opatija|Opatiji]] — prim.] likvidiran. 19 ljudi otišlo u [[Postojna|Postojnu]], a 10 ih ide u Nem.[ačku] kom. na [[Rijeka|Reci]], gde će služiti kao [[Gestapo]]. Tu će biti sa njima i Aero i kap. Đak., pa čak i r. stanica. [...] Svi su ti odredi pod Nem. kom. i bez međusobne veze, razbacani po [[Istra|Istri]], da se pokaže celom narodu, kako su Srbi Nem. sluge. Plaćeni su — vojnici 360 L.[ira] mesečno, podnar. 450 naredn. 525 podpor. mislim 3.000 a kap. Đak. 5.800 L. [...] U Josipdol je poslao Aero 11 ljudi, navodno da osnuju tamo četničku komandu. Međutim ti su ljudi Nem. tajna policija, a od četnika iz šume, koji su im dolazili u vezi, da je to četn. komanda, napravili Nem. radni bataljon, koji vode Nem. Tu je oko 40 ljudi, ostali su prestali dolaziti kad su videli šta se sa ovima desilo. [...] Kud ćemo veće poniženje za našu vojsku nego da komanduje Nem. poručnik našem kapetanu, pa i vojvodi, samo sreća, da je taj vojv. surogat, inače propadosmo od bruke... Sve ove i slične akcije vodi kap. Đaković, naravno pod komandom Nem. poručnika. Odluke o njima donosi Aero u dogovoru sa Nem. Upravo je gnusno gledati, kako se obojica klanjaju pred Nem. potpor. i por., pa kaplarima. Đak. sve pozdravlja fašistički uzdignutom rukom, a Aero samo veće činove oficire, inače našim pozdravom. [...] U Lici saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi — tamo mora okupator popuštati, jer inače odoše ljudi u šumu, a vođe su potpuno Nem. sluge i nemaju kamo bežati. [...] '''U krvi im je šurovanje sa okupatorom, a nama prikazuju kako vode vele politiku i kolike žrtve za narod s tim pridonašaju — dok u stvari nisu ništa drugo nego ponizne Nem. sluge'''. [...] Potrebno je već jednom započeti sa ozbiljnim i poštenim radom, jer će nas katastrofa preteći. Saradnju sa okupatorom trebalo bi napraviti na čisto drugoj bazi i ne sme biti vidna. Bar ovde.}} Na drugoj strani, Jovanka Krištof izdvaja kao pozitivan primjer vojvodu Momčila Ðujića: „Ovi ljudi ovde vide jedini spas u vojv. Đujiću, jer ga smatraju poštenim i iskrenim borcem za našu stvar. Isto ima org. dobro sprovedenu. Pljačkati i krasti ne dozvoljava o čemu su se uverili iz njegove prop. gde su imena poubijanih ljudi zbog nediscipline i raznih prekršaja. To ljudima imponira — pošten rad i samo to žele, a i zaslužuju, jer ih nepoštenje tuče već 3 1/2 god. I pored svega toga, ostali su verni našoj ideji. Isto saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi i ne vodi se trgovina sa ljudima, kao ovde. Ovo vodstvo se jako boji Đujića i gaji mržnju prema njemu zato hoće ljudima dokazati, da Đujić nema ništa odnosno samo par sto vojnika bez oružja koji kao čudo gledaju mitraljez. A isto, da su pod Nem. kao ovi ovde.“ U pokušaju da prebaci teret odgovornosti za sopstvenu kolaboraciju s okupatorom na komandanta Dinarske divizije JVuO, vojvoda Jevđević piše Mihailoviću 8. avgusta 1944. godine: „Garantujem i imam stotine dokaza da trupe Đujića u velikom delu stoje u tešnjoj vezi od mene, ali to niko ne vidi. Vi bi se začudili, kad bi vam sve ispričao kakve mi izveštaje pokazuju Nemci o svojim vezama sa našim jedinicama, naročito kod [[Uroš Drenović|Drenovića]] i ostalih, prebacujući mi da ih mi sabotiramo i podmuklo rušimo.“<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 156, reg. br. 51/1—1.</ref> I u izvještaju od 10. avgusta 1944, Jovanka Krištof je upozorila Mihailovića na činjenicu da se [[Lika|lički]] četnici pod komandom vojvode Jevđevića nalaze u [[Istra|Istri]] u službi okupatora, kao i da su pred [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|nacistima]] (»broj 11«) dužni salutirati [[Rimski pozdrav|fašističkim pozdravom]]: {{izdvojeni citat|Kolben [potpukovnik [[Karl Novak]] — prim.] se povratio 3 ov. meseca. Zgrozio se nad ovim radom. Nije mogao svega verovati kad su mu referisali oficiri i vojnici, dok nije neke stvari i na vlastite oči video. Mislim, da je dosta ako Vam kažem da stalno uzdiše i govori pri svakoj prilici: »Jadni Čiča, kako ga upropastiše, zar [[Vermaht]] i [[Gestapo]], da predstavlja Čičinu vojsku.« Prebleđuje slušajući i gledajući ovo. 3. mu referiraše četnici da su dobili naređenje da moraju svi nacistički pozdravljati. A jučer se sam uverio da ima oficira, koji profaniraju našu uniformu, te u njoj putuju iz [[Postojna|Postojne]] u Trst i daju povoda komun. za prop. Isti oficir Korać je tako i u Ab.[aciju] došao samo da je još imao natpis na rukavu i kapi »Lika« što po naređenju moraju svi u Postojni nositi. Ja sam ga napala zbog toga, a isto tako i Jovanovog brata, te su jučer svi na putu skinuli te sramotne natpise. [...] Čujem da Jovan sad ostaje kod Vas. Neka Vam ispriča kako su part.[izani] u okolici Post.[ojne] natiskali plakate o četn. banditima sa natpisom »Lika« na rukavu i kapi, koji su pljačkali selo sa br. 11 i odveli x ljudi i t.d. [...] Nadam se da će sad sigurno uspeti četnicima, da se odele od br. 11. Samo mnogi su od njih mišljenja da su ovim radom upropas[ti]li i ovde i Liku.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_21.htm Izveštaj Jovanke Krištof od 10. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o stanju ličkih četnika u Istri, njihovoj saradnji sa Nemcima i ponašanju Dobrosava Jevđevića u vezi sa problemom vraćanja četnika u Liku]</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u Srbiji (1944) === {{main|Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|Topličko-jablanička operacija}} [[File:Nemci predaju minobacač četnicima.jpg|thumb|Nemci predaju minobacač četnicima u Srbiji 1944.]] {{Quote box | citat = „D.M.-bande dosada nisu nikad napale okupacione trupe.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1115&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001111: Izvještaj o bandama u okolini katarakti Dunava (bez datuma, približno mart 1944).] <br /> ({{jez-njem|"Bisher haben die D.M.Banden die Besatzungstruppen noch nie angegriffen."}})</ref> | izvor = Nemački izvještaj o četnicima u okolini katarakti Dunava od marta 1944. | width = 40% | align = right}} {{Quote box | citat = „Titove bande imaju se napasti i uništiti, odn. zarobiti. Pristalice D.M.-a (četnici) ne smatrati neprijateljima.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1264&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001260: Naredba 923. Landeschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ (29. Juli 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"Angetroffene Titobanden sind anzugreifen und zu vernichten bzw. gefangen zu nehmen. DM—Anhänger (Cetniks) sind nicht als Feind anzusehen."}})</ref> | izvor = Naredba 923. Landesschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ od 29. jula 1944. | width = 40% | align = right}} Kad je sredinom marta 1944. operativna grupa sastavljena od [[Druga proleterska divizija NOVJ|Druge]] i [[Peta krajiška divizija NOVJ|Pete divizije]] NOVJ iz [[Sandžak]]a [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|prodrla u zapadnu Srbiju]], nesuglasice između četnika i Nijemaca u Srbiji potisnute su u drugi plan. Trupe sastavljene od jedinica [[Vermaht]]a i [[Vafen-SS|SS]], korpusâ JVUO, bugarskog okupacionog korpusa, [[Srpska državna straža|SDS]], [[Srpski Doborvoljački Korpus|SDK]] i [[Ruski Zaštitni Korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]] pod objedinjenom nemačkom komandom generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] funkcionisale su kao jedinstvena operativna grupa u [[Operacija Kamerjeger|operaciji »Kammerjäger«]]. Kod nadležne je četničke komande majora [[Neško Nedić|Neška Nedića]] bio akreditovan nemački kapetan Vajel kao oficir za vezu. Zajedničke operacije trajale su nešto duže od dva meseca.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj Vojnoupravnog komandanta jugoistoka od 13. maja 1944.]</ref> Kao znak otopljavanja odnosa na liniji četnici–okupator, nakon unilateralnog raskidanja (sa njemačke strane) [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|sporazuma potpisanih]] u zimu 1943/1944. godine te organiziranja [[Operacija Treibjagd|operacije »Hajka«]] protiv [[Nikola Kalabić|Kalabićevih]] četnika, u drugoj polovini marta 1944. upriličen je sastanak komandanta Drugog ravnogorskog korpusa kapetana [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]] sa oficirom [[Schutzstaffel|SS]]-a Biermannom, inače njemačkim zapovjednikom [[Čačak|Čačka]]. Tom prilikom je kapetan Raković garantovao „da ne postoje ni najmanje namere da se planira opšti ustanak ili da se sprovedu sabotažne akcije“ protiv Nijemaca, odnosno da će „na teritoriji Srbije“ iznova nastupiti primirje. U Mihailovićevo ime, četnički komandant je iskazao spremnost „za borbu protiv komunista i izvan Srbije, uz isporuke municije“, a nije čak odbacio ni mogućnost angažovanja „na drugim evropskim frontovima“.<ref>[https://web.archive.org/web/20221206140940/https://znaci.org/00001/4_14_3_269.htm Izveštaj Feldkomandanture u Čačku od 25. marta 1944. komandantu Jugoistoka o pregovorima sa komandantom 2. ravnogorskog korpusa]</ref> U izvještaju Komandi Jugoistoka, [[obersturmführer]] Biermann navodi da Draža Mihailović od njemačke strane očekuje diskretnost u održavanju kontakata, naročito stoga što bi srpske kvislinške vlasti u JVuO mogle vidjeti konkurenciju: {{izdvojeni citat|Kapetan Raković mi je kazao lično, takoreći u povjerenju kao prijatelju, da sve što mi je do sada rekao i sve što sam ja zapisao, on rekao po nalogu Draže Mihailovića, s kojim je imao svakodnevnu radio-vezu i od koga je dobivao stalna uputstva o predmetu prethodnih razgovora. Pritom me uvjerava da će sa strane Mihailovića, naravno, sve biti demantirano, ukoliko se o sadržaju razgovorâ ponovno dozna u [[Beograd|beogradskim]] krugovima ([[Milan Nedić|Nedić]], [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]). Sasvim je prirodno da ovi krugovi pokušavaju svim sredstvima osujetiti sporazum između njemačke okupacijske vlasti i Draže Mihailovića, jer trenutno su oni legalni predstavnici srpskog naroda te bi možda mogli strahovati za svoje pozicije. Pregovore između DM–pokreta i njemačkih vlasti ovi bi krugovi odmah iskoristili u propagandne svrhe i predstavili ih kao kraj ili slabost DM–pokreta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=281&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000268—000269.] <br /> ({{jez-njem|"Hauptmann Rakovic sagte mit persönlich, sozusagen vetraulich zu einem Freund, dass alles, was er mir bisher gesagt und ich aufgeschrieben habe, von ihm im Auftrage von DM gesagt worden sei, mit dem er tägliche Funkverbindung habe und von dem er laufend Anweisungen für den Stoff der bisherigen Besprechungen erhalten habe. Er versichert mir gleichzeitig dass selbverstandlich von DM–Seite alles abgestritten werde, falls wieder der Inhalt der Besprechungen in Belgrader Kreisen (Nedic, Ljotic) bekannt werde. Es sei zu natürlich, dass diese Kreise mit allen Mitteln eine Verständigung zwischen der deutschen Besatzungsmacht und DM zu hintertreiben versuchen, denn sie seien ja gegenwärtig die legalen Vertreter des serbischen Volkes und müssten evtl. um ihren Posten fürchten. Verhandlungen der DM–Bewegung mit deutschen Behörden würden sofort von diesen Kreisen propagandistisch aufgeschlachtet und als Ende bezw. Schwäche der DM–Bewegung hingestellt."}})</ref>|Njemački izvještaj od 25. marta 1944. o pregovorima šefa [[Sicherheitsdienst]]a u Čačku obersturmführera Biermanna sa kapetanom [[Predrag Raković|Predragom Rakovićem]], komandantom 2. ravnogorskog korpusa JVuO}} Kapetan Predrag Raković, jedan od glavnih četničkih komandanata zaduženih za održavanje [[Saradnja četnika sa Nedićevom vladom|veze s Milanom Nedićem]] i Nijemcima, ponovo se sastaje sa Biermannom u Čačku 26. aprila.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=331&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000314.]</ref> Raković je tada naveo da mu je general Mihailović povukao punomoć za obavljanje poslovâ s Nijemcima i da zbog toga na ovom sastanku ne sudjeluje kao njegov predstavnik. Očigledno da je Draža Mihailović bio sasvim upoznat sa ovim kontaktima i davao je za njih odobrenja, dok je Raković održavao kontakte i obavljao poslove s Nijemcima, iako su mu ovlaštenja bila povučena.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Ubrzo je uslijedilo potčinjavanje Rakovićevog Drugog ravnogorskog korpusa JVuO (kao i Javorskog korpusa pod komandom majora [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]]) njemačkim trupama u jugozapadnoj Srbiji, što se može zaključiti iz jednog izvještaja Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka s početka aprila 1944: {{izdvojeni citat|Cvetićevi četnici osiguravaju lijevi bok grupe Jug i izviđaju u pravcu [[Golija|Golije]] od Drinića ka sjeveru. Zadatak Rakovićeve grupe nepromijenjen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=413 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000408—000409.] </br> ({{jez-njem|"Die Cvetic–Cetniks sind zum Schutz der linken Flanke der Angriffsgruppe Süd und zur Aufklärung über das Golija–Gebirge über Dramici nach Norden vorzuführen. Auftrag für Rakovic–Cetniks bleibt unverändert."}})</ref>|Izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka svim potčinjenim jedinicama za 3. april 1944. godine}} U dnevnom izvještaju iz Komande Jugoistoka za 18. april 1944, predviđa se koji će sektor zauzeti jedinice pod Rakovićevom komandom u vrijeme izvođenja operacije »Kammerjäger«, kojom prilikom je okupator s uspjehom osujetio [[Drugi prodor NOVJ u Srbiju|drugi prodor NOVJ u Srbiju]]: {{izdvojeni citat|Rakovićeva grupa dobila zadatak da postavi osiguranja prema jugu na sjevernoj obali Studenice.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=514&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000510.] <br/> ({{jez-njem|"Unternehmen Kamerjägger. II. Eigene Lage: </br> F/ Cetnik–Gruppe Rakovic erhielt Auftrag zur Abschirmung nach S gegen Feind auf dem nördl. Studenica–Ufer."}})</ref>|Dnevni izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka tokom operacije Kammerjäger, 18. april 1944.}} Iz jednog razgovora na visokom nivou (prisutni: general [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka i [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova), održanom 11. aprila 1944. godine, može se nazrijeti koliko su okupacioni dužnosnici bili zadovoljni saradnjom sa četnicima i ostalim [[Kolaboracija|kolaboracionističkim]] snagama na [[Balkan]]u: {{izdvojeni citat|Neubacherovo mišljenje o vrijednosti srpskih formacijâ: [[Srpska državna straža|SDS]] loša, Hipo (pomoćna policija) isto, [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] dobar, četnici veoma različito. U Crnoj Gori se dobro tuku [[Crnogorski dobrovoljački korpus|dobrovoljci pod njemačkim vođstvom]]. Kosovski Albanci se bore s nama. Evzoni u Grčkoj nijesu za odbranu obale, ali su korisni u unutrašnjosti zemlje i sigurno neće pucati na nas.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=462&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000458.] <br/> ({{jez-njem|"Auffassung Neubacher über den Wert der serbischen Verbände: SSW schlecht, Hipo desgleichen, SFK gut, Cetniks sehr unterschiedlich. In Montenegro schlügen sich die Freiwilligen unter deutscher Führung gut. Die Kosovoalbaner kämpfen mit uns. Evzonen in Griechenland sind nichts für Küstenverteidigung, brauchbar wohl aber im Innern des Landes, werden bestimmt nicht auf uns schiessen."}})</ref>|Vojni zapovjednik Jugoistoka (Razgovor Felber-Neubacher, 11. april 1944.)}} U izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera (u odjeljku naslovljenom „Stanje kod neprijatelja“), sačinjenom 22. aprila iste godine, ambivalento držanje jedinicâ JVuO prema okupatorskim vlastima smatra se glavnom karakteristikom četničkog pokreta u Srbiji: {{izdvojeni citat|Srbija: <br /> Pokret DM je podijeljen unutar sebe. Dok se neki aktivno bore na strani njemačkog Wehrmachta protiv komunista — a da nijesu odustali od temeljnih rezervi prema svakom okupatoru — manje bande DM u centralnoj i istočnoj Srbiji spremne su činiti štetu. Izvještaji koji se stalno pojavljuju o pregovorima Draže Mihailovića i Tita nijesu potvrđeni i takođe se doimaju nevjerovatnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=556 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000552.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist in sich aufgespalten. Während ein Teil aktiv an der Seite der deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten kampft – ohne dadurch die grundsätzlichen gegen jeden Okkupator vorhandenen Vorbehalte aufgegeben zu haben – treiben kleinere DM–Banden in Mittel–und Ostserbien nach wir vor ihr Unwesen. Immer wieder auftauchende Meldungen über Verhandlungen zwischen DM und Tito bestätigen sich nicht und erscheinen auch unglaubwürdig."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka o stanju u periodu od 16. marta do 15. aprila 1944. godine}} 12. aprila 1944. godine, pukovnik [[Jevrem Simić]] izdaje jednom četničkom nižem oficiru objavu o kretanju na terenu brigade kojom komanduje, kako bi ovaj mogao što efikasnije uništavati jatake i simpatizere [[Narodnooslobodilački pokret|NOP]]-a: {{izdvojeni citat|OBJAVA Za G. Milića Majstorovića p.poručnika, komandanta II bataljona III leteće kosmajske brigade, koja mu se izdaje s tim da može slobodno da se kreće sam ili sa svojom vojskom po terenu koji je ugovoren sa našim saveznicima Nemcima i Bugarima i da u ime Kralja Petra II Karađorđevića oduzima svu rekviziciju i kolje sve partizanske jatake i simpatizere zbog čega će dobiti čin majora.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_115.htm Objava komandanta četničke oblasti u Srbiji od 12. aprila 1944. komandantu 2. bataljona 3. kosmajske brigade za nesmetano kretanje od okupatora i klanje simpatizera narodnooslobodilačkog pokreta]</ref>}} 1. maja 1944. godine, u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka, koji potpisuje načelnik štaba general [[Kurt Geitner]], navodi se cifra od nekoliko hiljada pripadnika JVuO koji pomažu okupatoru u zaustavljanju ofenzive NOVJ: {{izdvojeni citat|Srbija — Stanje u sopstvenim redovima: </br> Borbena grupa Weyel: 500. SS padobranski lovački bataljon, sa otprilike 1.000 četnika, odbacio je neprijatelja kod [[Seča Reka|Seče Reke]] (6 km zap. od [[Kosjerić]]a) i sa manjom borbenom grupom vrši napad na neprijatelja kod Varde. Izbrojano 10 mrtvih neprijatelja; vjerovatni veći gubici. [...] </br> Četnici su raspoređeni duž linije [[Požega]]—Kosjerić—[[Ražana]]—[[Povlen]], sa ukupnom jačinom od približno 5.000 ljudi. Pojedine grupe su poslale oficire za vezu. Draža Mihailović, koji je preuzeo jedinstveno zapovjedništvo, namjerava uspostaviti radio-vezu s njemačkom komandom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=673&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000669—000670.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. Eigene Lage. </br> B. Kampfgruppe Weyel. Fg.Abt. 696 bis Kostojevici an Straße 4 OSO Rogacica durchgestossen. SS–Fallschirmjäger–Btl. hat mit etwa 1000 Cetniks Feind bei Sjecareka [sic!] (6 W Kosjerici) geworfen und steht mit einer schwächeren Kampfgruppe im Angriff gegen Feind bei Varda. 10 gezählte Feindtote, weitere Feindverluste wahrscheinlich. </br> F. Cetniks stehen im allg. Linie Pozega–Kosjerici–Razana–Povlen in Gesamtstärke ca. 5000 Mann. Einzelen Gruppen haben V.Offz. abgestellt. DM., der Gesamtführung übernommen hat, will Funkverbindung zu deutschem Kommando herstellen."}})</ref>}} U monografiji “Četnici u Drugom svjetskom ratu 1941—1945” [[Jozo Tomašević]] zaključuje: „Ne mogu ipak dati nikakvu potvrdu toj slutnji da je Mihailović održavao direktnu radio-vezu s Nijemcima, a uzimajući u obzir njegov način ponašanja u cijelom ratu, malo je vjerojatno da jest.“<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Međutim, Hermann Neubacher svjedoči u memoarima kako je, makar tokom nekoliko dana u zimu [[1945]], održavao izravnu radio-vezu s Mihailovićevim štabom.<ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 161—162.</ref> U ratnom dnevniku Vojnog zapovjednika Jugoistoka od 2. maja 1944, sa pohvalom se ističe kooperacija onih snagâ JVuO u zapadnoj Srbiji koje sačinjavaju taktički sklop pod komandom majora [[Ericha Weyela]]: {{izdvojeni citat|Borbena grupa Weyel: SS padobranski lovački bataljon, zajedno sa četnicima, razbio [[Peta krajiška divizija|Petu diviziju]] kod Varde. Veliki neprijateljski gubici. Četnici su postrijeljali sve zarobljenike. Brojke će biti objavljene naknadno.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=677&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000673.] <br /> ({{jez-njem|"Kampfgruppe Weyel. SS–Fallschirmjägger–Btl. hat mit Cetniks bei Varda Tross[?] der 5.Div. zerschlagen. Hohe blutige Feindverluste. Cetniks haben sämtl. Gefangene erschossen. Zahlen werden nachgemeldet."}})</ref>}} U izvodu iz ratnog dnevnika generala Hansa-Gustava Felbera za 3. maj 1944. godine, navodi se da je načelnik štaba Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka general Kurt Geitner išao u posjetu njemačkim trupama na ratištu u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]]: {{izdvojeni citat|(3.5.44) 6,00: Putovanje do Parišta [svakako je riječ o [[Donje Vardište|Vardištu]] — prim.] zbog razgovora sa majorom Weyelom i nekim četničkim vođama o formiranju zajedničkog štaba za borbu protiv komunista. Povratak za Beograd 3. maja u 15 časova.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=807&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000803.] <br /> ({{jez-njem|"3.5.44 6.oo Uhr Fahrt nach Pariste zur Besprechung mit Major Weyel und einigen Cetnik–Führern über Bildung eines gemeinsamen Stabes zur Bekämpfung der Kommunisten. Rückkehr nach Belgrad am 3.5., nachmittags 15.oo Uhr."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka, 3. maj 1944. godine}} Kolike je razmjere poprimila kolaboracija četnikâ Draže Mihailovića sa njemačkim Wehrmachtom i srpskim kvislinškim jedinicama u proljeće 1944. godine, postaje očigledno i iz navodâ u izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja, u kom su snage JVuO ubrojane u vlastite formacije: {{izdvojeni citat| I. Sopstvene snage A) Grupa “Holman” 696. bat. feldžand. krenuo je jutros sa četnicima u napad duž puta Nova Varoš — Ljubiš. 11/4. p. “Brand.” na maršu Sjenica — Maskova. Komandno mesto grupe “Holman” — Nova Varoš. I I/4. p. “Brand.” na maršu Užice — Ivanjica — Maskova. B) Grupa “Vajel” Napad Severne četničke grupe na jakog neprijatelja jugoistočno od Rožanstva nije uspeo uprkos visokih gubitaka i na strani četnika i na strani neprijatelja, pa će jutros biti ponovljen sa I/“Brand.”. Podređeni 1. bataljon 63. puka u obezbeđenju na visovima između Čajetine i Rožanstva. C) 24. bug. div. I I /64. nije uspeo u noći 11/12. 5. da kod Mokre Gore spreči neprijateljske zaštitnice da izmaknu ka jugu. Danas je sa 1/1. srp. puka i 1.000 četnika počelo čišćenje prostora Semegnjevo — Čajetina. 8. bataljon teških mitraljeza na maršu Požega — Arilje. 11/63. biće naknadno privučen. D) Grupa “Tatalović” Srpski dobrovoljački korpus uključio se kod Ljubovije u borbe na hrvatskoj obali Drine i prihvatio četnike koji su se povlačili. Kod Rogačice 4 prebeglice.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o borbama sa 2. i 5. NOU divizijom na komunikaciji Užice — Višegrad]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000732—000733.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. II. Eigene Lage. </br> A) Gruppe Hollmann. Fg.Abt.696 heute morgen mit Cetniks zum Angriff entlang Str. Nova Varos–Ljubis angetreten. II./4.Brdbg. auf Marsch Sjenica–Maskovo. Gefechtsstand Gruppe Hollmann Nova Varos. III./4.Brdbg. auf Marsch Uzice–Ivanjica–Maskovo. </br> B) Gruppe Weyel. Angriff nördl. Cetnik–Gruppe gegen starken Feind SO Rozanstvo drang bei hohen Cetnik–u. Feindverlusten nicht durch und wird seit heute morgen mit I./Brdbg. wiederholt. Unterstelltes I./63 sichert auf Höhen zwischen Cajetina u. Rozanstvo. </br> C) 24.bulg.Div. III./64 konnte in der Nacht 11./12.5. bei Mokra Gora Ausweichen feindl. Nachhuten nach S nicht verhindern und tritt heute mit I./Serb.Rgt.1 u. 1000 Cetniks zur Säuberung des Raumes Semegnjevo–Cajetina an. 8.sMG.Btl. auf Marsch Pozega–Arilje. II./63 wird nachgezogen. </br> D) Gruppe Tatalovic. Bei Ljubovija griff SFK in Kämpfe auf kroat.Drina–Ufer ein u. nahm ausweichende Cetniks auf. Bei Rogacica 4 Überläufer."}})</ref>}} U istom izvještaju je prenijeta i sljedeća informacija: {{izdvojeni citat|Prema pouzdanom izvoru, četnički komandant [[Dragoslav Račić|Račić]], koji je učestvovao u borbi protiv Grupe “[[Milutin Morača|Morača]]” u [[Valjevo|valjevskom]] kraju, zatražio je da se vrati u svoje dotadašnje operacijsko područje, jer ne želi više da se „prlja“ saradnjom sa okupatorom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000732.] <br /> ({{jez-njem|"Nach s.Qu. hat Cetnikführer Racic, der im Kampf gegen Gruppe Moraca im Raume Valjevo beteiligt war, die Rückkehr in sein bisheriges Einsatzgebiet beantragt, da er sich durch Zusammenarbeit mit der Okkupator nicht länger "beschmutzen" wolle."}})</ref>}} Istog dana, u izvještaju koji je poslao Glavnom komandantu Jugoistoka feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|von Weichsu]], general Felber zapaža kako formiranje ''Borbene grupe Weyel'' označava novu etapu u četničko-njemačkim odnosima s ciljem saradnje u borbi protiv NOVJ, koja u tom obimu nije bila izvodiva u prethodnom periodu: {{izdvojeni citat|Utisak o upotrebljivosti pojedinih potčinjenih narodâ i jedinicâ: [...] Četnici uvjeravaju da će se uzdržati od bilo kakvog neprijateljstva prema njemačkim trupama i da će učestvovati u borbi protiv komunista do konačne pobjede. U operacijama četničke jedinice predvodi [[Neško Nedić]], a s njemačke strane major Weyel. Razgovori na bojnom polju pokazuju da su četničke vođe poput Kalabića i Rakovića spremne sarađivati sa Nijemcima. Kod ljudstva preovlađuje prijateljski pristup, uz samo nekoliko neprijateljskih lica. Naoružanje im je skromno; manjak mitraljeza. Situacija sa zalihama municije, kao i dosad, nejasna.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=727&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000723—000724.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Eindruck über die Brauchbarkeit der einzelnen unterstellten Nationen und Verbände: </br> f) Cetniks versichern jede Feindseligkeit mit deutschen Truppen auszugeben und sich am Kampf gegen die Kommunisten bis zum Endsieg zu beteiligen. Leitung der Cetnik–Verbände durch Nesko Neditsch, deutscherseits durch Major Weyel. Besprechungen auf dem Gefechtsfeld zeigen, daß die Führer der Cetniks wie Kalabic und Rakovic gewillt sind, mit den Deutschen zusammenzuarbeiten. Unter den Leuten vielfach freundliches Entgegenkommen, nur zum Teil feindselige Gesichter. Ausrüstung mit Waffen mäßig, wenig Maschinenwaffen. Über Munitionslage nach wie vor Unklarheit."}})</ref>|Raport generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|Maximilianu von Weichsu]] od 13. maja 1944. godine}} Draža Mihailović je imenovao [[Milorad Mitić|Milorada Mitića]] za oficira za vezu između svojih jedinica i njemačke komande, kako bi saradnja četničkih komandanata sa okupatorom dobila organizovaniju formu. General Mihailović je preko kapetana Mitića dostavljao svoje zahtjeve njemačkoj komandi koja je snabdijevala municijom i hranom njegove jedinice, angažovane u borbi protiv NOVJ. Mitić je o situaciji na frontovima, o svome radu i o količini pomoći primljenoj od okupatora gotovo svakodnevno izvještavao generala Mihailovića. U depeši od 28. marta 1944, između ostalog, kapetan Mitić piše: {{izdvojeni citat|O nekoj akciji Bugara ili Br. 11 (šifra koja označava Njemce — nap.) protivu crvenih dublje na terenu nema ni govora. Doručak i večera su uvek u garnizonu. Ako se hoće uništenje komunista, onda to moramo mi da uradimo. Možemo da računamo na pomoć uzduž komunikacija, na municiju i avijaciju, mada ona ne može mnogo da pomogne. Ali moraju biti hitno bačene masovne snage i lično da vodite operacije, naravno kao 'siva eminencija', inače [[Peko Dapčević|Peko]] ode u Toplicu i dalje... Moral kod naših ljudi u reonima gde su prošli komunisti je mnogo opao. Sve veća sumnja u snagu naših i Br. 11 i sve veći respekt prema crvenima... Pred svim ovim mi ne možemo da zatvorimo oči. Ovoga puta opasnost je stvarno velika, skoro ogromna...<ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—X—57/2.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_62.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje KORPUSI DRAŽE MIHAILOVIĆA POLAŽU ISPIT PRED OKUPATOROM U SRBIJI]</ref>}} 18. aprila 1944. godine, glavni inspektor Vrhovne komande JVuO pukovnik Jevrem Simić izvještava generala Mihailovića da se kapetan [[Zvonimir Vučković]], komandant Prvog ravnogorskog korpusa, nalazi pod izravnom komandom njemačkih oficira: {{izdvojeni citat|Zvonkov odred pod komandom poručnika Nenadića zajedno sa Nemcima je u Negbini.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_120.htm Pismo delegata Vrhovne komande od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću o saradnji četnika sa nemačkim i bugarskim trupama u borbama protiv NOVJ u jugozapadnom delu Srbije]</ref>}} U telegramu od 20. IV 1944. pukovnik Simić piše generalu Mihailoviću: {{izdvojeni citat|Vučković sa 130 odabranih četnika stavio se pod komandu nemačkog poručnika Kerpera i nalazi se južno od Jasenova na Beloj Glavi.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 277, registarski broj 4/1—56.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 99—100.</ref>}} Istog dana kada je došlo do formiranja ''Borbene grupe Weyel'' (28. april 1944), u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka zapisano je: {{izdvojeni citat|Srbija — I. Stanje kod neprijatelja: </br> A) Divizijska grupa “Morača” nalazi se sa istočnom kolonom u oblasti južno od Kosjerića u borbi sa vlastitim snagama i četnicima, koji su, navodno, bili lično vođeni od strane DM-a.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000628.] <br /> ({{jez-njem|"Tagesmeldung von 28.4.1944. </br> Serbien. </br> I. Feindlage. </br> A) Div.Gruppe Moraca steht mit O–Kollone im Raum S Kosjerici im Kampf mit eigenen Kräften u. Cetniks, die von DM angeblich persönlich geführt werden."}})</ref>}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. godine generalu Mihailoviću, kapetan [[Neško Nedić]] piše o uspostavljanju fronta prema snagama NOVJ u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], odnosno da je stvoren jedinstveni borbeni sklop koji sačinjavaju četnici, [[Srpski dobrovoljački korpus|srpski dobrovoljci]] i njemačke okupacione trupe: {{izdvojeni citat|Snage potčinjene meni prešle su trenutno u odbranu na liniji Bačevci—Kosjerić i to: valjevski korpus sa delom Nemaca drži levo obalu Graca u visini Lipa—Ravan. Juče su na ovom odseku odbijeni svi napadi komunista. Ajdačić sa delom Nemaca zatvara položaj Bukovi—Ražana. Na prostoru Ražana—Kosjerić ima jedan bataljon Nemaca. Brigada Negovanova kao rezerva drži Divčibare. Rakovićev korpus u Kosjeriću sa ofanzivnom ulogom. Moja težnja je da sa naslonom na Nemce, stvorim čvrstu odbranu linije Bačevci—Kosjerić, dok se snage ne prikupe i ne stvore preduslovi za uništavajući udar, a tada uništi prva, druga a potom peta divizija. U ovom cilju front ostaje prema drugoj diviziji danas u odbrani dok na ovu diviziju sa zapada napadaju jedan bataljon Nemaca i tri bataljona ljotićevaca a mi je dočekujemo. Prema petoj diviziji preduzima se napad danas sa angažovanjem.<ref>AVII, Ča, kut. 276, reg. br. 2/1—11.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 100.</ref>}} U prvoj polovini maja 1944. godine, Vrhovna komanda JVuO je javljala o zajedničkim borbama četnikâ i Nijemaca širom okupirane Jugoslavije: „Naši i nemački delovi zatvorili put [[Užice]] — [[Kokin Brod]]. Isto tako zatvorena i [[Lim (rijeka)|Limska dolina]]. Od strane Nemaca i naših 2. maja počela ofanziva od [[Podgorica|Podgorice]]. Komunisti u oblasti [[Bijelo Polje|Bijelog Polja]]. Nemci u [[Šavnik]]u, [[Žabljak]]u i [[Brodarevo|Brodarevu]]. U [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] šesnaesta, sedamnaesta i tridesetšesta komunistička divizija pri uništenju od dve nemačke divizije.“ General Mihailović je naređivao i majoru Dragiši Rakiću (pseudonim »Gis-Gis«), komandantu Vojvodine JVuO, da pokuša dobiti municiju od okupatora, koristeći se pritom i srpskim kvislinškim strukturama, budući da je [[Banat]] formalno bio dijelom [[Vojna uprava u Srbiji|Nedićeve Srbije]]: „Postarajte se za nabavku municije kako ste predvideli. Iskoristite raspoloženje Nemaca u Banatu za jačanje naše organizacije. Isto tako iskoristite i Nacionalnu službu rada.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> 11. maja 1944, general Mihailović (pseudonim »Hans«) piše da je naredio »Viktoru« (major [[Mladen Mladenović]], komandant Čegarskog korpusa JVuO), »Hermanu« (potpukovnik [[Radoslav Đurić]], komandant Južne Srbije JVuO), »Orelu« (potpukovnik [[Dragutin Keserović]], komandant Rasinsko-topličkog korpusa JVuO) i »Minču« (major [[Branivoj Petrović]], komandant Deligradskog korpusa JVuO) da „iskoriste akciju“ okupatora protiv snaga NOVJ u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]], kao i da „na pogodan način“ nabave naoružanje i municiju: {{izdvojeni citat|Po podacima od Viktora, Hermana i Georgija [potpukovnik Milutin Radojević, delegat VK JVuO za područje Jablanice i Toplice — prim.] jedna nemačka divizija jačine oko 15.000 nalazi se u [[Kuršumlija|Kuršumliji]], [[Prokuplje|Prokuplju]], [[Žitorađa|Žitorađi]], [[Pukovac|Pukovcu]] i [[Leskovac|Leskovcu]]. Ima 70 tenkova. Pripremaju se za akciju protiv komunista. [[Gestapo]]vci iz [[Niš]]a traže Viktora i nude oružje i municiju i da ne diraju naše. Keserović 8 i 9 napadao na komuniste u okolini [[Ribarska Banja|Ribarske Banje]] sa [[Jastrebac|Jastrepca]] i od sela Zdravinja. Crveni dobili pojačanje i Orel se povukao na polazni položaj [[Zdravinje]] — [[Veliki Šiljegovac]]. Orel se sprema za ponovni napad. Naredio sam: Viktoru: Da Knjaževački korpus uputi Orelu za akciju na Jastrepcu i Moravskom srezu, ako ga već nije uputio. Sa ostalim snagama da zatvori prelaze na [[Morava|Moravi]] od Niša do Leskovca. Da iskoristi na pogodan način ponudu oružja i municije, jer sada moramo tući komuniste i treba iskoristiti nemačku akciju. 2. — Hermanu: Treba iskoristiti akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice. Da prikupi svoje snage u Jablanici i da dejstvuje najpogodnijim pravcem protivu komunista imajući u vidu akciju Nemaca. Na pogodan način da dođe do municije. 3. — Orelu: Da iskoristi akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice i da mu se stavlja pod komandu Knjaževački i Deligradski korpus. Na pogodan način da dođe do municije. 4. — Minču: Da odmah pomogne Orela u akciji na Jastrepcu i Moravskom srezu kako je već naređeno i da je pod komandom Orela.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref>}} 12. maja 1944, Draža Mihailović obavještava potpukovnika [[Zaharije Ostojić|Zaharija Ostojića]] (pseudonim »Sto-Sto«) sljedeće: „2 i 5 divizija su sada u srezu Zlatiborskom. Napadi se vrše sa svih strana.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> Napad su vršile njemačke i bugarske trupe, zajedno sa ljotićevcima i četnicima. U depešama<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 2/1—28.</ref> koje je komandant Cersko-majevičke grupe korpusa major [[Dragoslav Račić]] poslao Mihailoviću prethodnog dana o saradnji četnika i Njemaca, između ostalog, stoji: {{izdvojeni citat|Saznajem da su [[Užice]] pune Jankovićevih [Milutin — prim.] četnika i da [[Predrag Raković|Raković]], [[Neško Nedić|Neško]], Ajdačić, Janković i Mitić drže neke konferencije sa Nemcima. Ako boga znate sprečavajte ovo... Ako dalje budem vodio borbu protiv komunista zajedno sa Nemcima, ja ću duboko zaglaviti... Zbog ovoga molim da mi odobrite da se vratim na moj teren i povedem samo štabnu akciju u [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] i [[Srem]]u. Neko od nas mora ostati čist.}} U proljeće 1944. godine, prilikom njemačke kontraofanzive protiv partizana u jugozapadnoj Srbiji u kojoj su učestvovale i značajne četničke snage, zabilježena je i fotografija komandanta 1. ravnogorskog korpusa JVuO sa njemačkim oficirom, vjerovatno iz Wehrmachtove divizije [[Brandenburger|''Brandenburg'']].<ref name="yuhistorija.com"/> [[Datoteka:Zvonimir_Vuckovic_i_Nemci.jpg|minijatura|Kapetan [[Zvonimir Vučković]] (desno), komandant 1. ravnogorskog korpusa JVuO, pozira sa njemačkim oficirom tokom [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|partizanskog prodora u Srbiju]] (april/maj 1944. godine)]] General [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka, 16. maja 1944. godine podvlači svojim potčinjenim: „'''Pokret DM bio je i ostaje neprijateljski.'''”<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=758&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000754.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist und bleibt Feind."}})</ref> Felber podsjeća kako četnička saradnja u borbi protiv »crvenih« proističe samo iz činjenice da su komunisti njihov neprijatelj br. 1, ali neprijatelj br. 2 i dalje ostaje okupaciona sila. General Felber stoga preporučuje da se »borba protiv partizanskih bandi« oprezno nastavi voditi skupa s jedinicama generala Mihailovića: {{izdvojeni citat|Četničke grupe koje se nalaze u borbi protiv komunista, ne treba nikako ometati niti ih napadati, već ih podupirati u borbi. Saradnja s četnicima u borbi protiv komunista, uz najštedljiviju isporuku municije i pod nadzorom okupacione sile, može biti samo lokalna i radi akutne borbe protiv partizanskih bandi. U tom slučaju potrebno je isporučivati i sanitetski materijal i negovati ranjenike. Za svaku isporuku potrebno je odobrenje Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka. Preporučujemo da se u svim prilikama obraća nesmanjena pažnja pokretu DM i njegovim postupcima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=759&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000755.] <br /> ({{jez-njem|"Cetnikgruppen, die sich im Kampf mit Ko. befinden, sind dagegen nicht zu hindern und nicht anzugreifen, sondern in ihrem Kampf zu fördern. Ein Zusammengehen mit Cetniks im Kampf gegen die Ko. unter sparsamter Lieferung von Munition unter Aufsicht der Besatzungsmacht darf nur örtlich und nur zum Zwecke des akuten Kampfes gegen die Partisanenbanden erfolgen. In diesem Falle ist auch Lieferung von Sanitätsmaterial und Pflege der Verwundeten erforderlich. Munitionslieferung bedarf in jedem Falle der Zustimmung des Mil.Befh. Südost. Ungeschwächte Aufmerksamkeit gegenüber der DM–Bewegung und deren Maßnahmen ist nach wie vor überall geboten."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_272.htm Informacije Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 16. maja 1944. potčinjenim komandama i štabovima o držanju prema četnicima]</ref>}} U zapisniku generala Felbera s kraja maja 1944, apostofira se korištenje Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca za odbranu jugozapadne granice okupirane Srbije od partizanskog prodora: {{izdvojeni citat|Predviđeno je da se veći dio četnikâ Draže Mihailovića pošalje kući, da se najpouzdaniji koriste kao izviđači na granici, i da se dobrovoljci (SDK), poslije apsolutno neophodnog odmora i osvježenja, kasnije iskoriste kao graničari.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=817&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000813.] <br /> ({{jez-njem|"Es ist beabsichtigt, von den DM–Cetniks einen größeren Teil nach Hause zu schicken, die Zuverlässigsten als Aufklärer an der Grenze zu verwenden, und später das SFK nach einer unbedingt notwendigen Ruhepause und Auffrischung als Grenzschutz einzusetzen."}})</ref>|Zapisnik o putovanju za Niš i Sofiju 25-28.05.1944.}} General [[Edmund Glaise von Horstenau]], vršio je od 15. juna do 25. juna 1944. dužnost komandanta Jugoistoka, zamjenjujući generala Hansa Felbera, koji se po službenom zadatku nalazio u Njemačkoj. Opisujući u svom ratnom dnevniku stanje u Srbiji, tj. odnose između njemačkih i bugarskih okupacionih trupa, s jedne, kao i četnika i kvislinga, s druge strane, Horstenau navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|'''Nemci gotovo da nemaju svojih trupa u Srbiji'''. Postoji samo nekoliko policijskih jedinica. Najveći deo Srbije nalazi se pod kontrolom bugarskog okupacionog korpusa. Bugarskih vojnika nema samo u severozapadnom delu Srbije i Banata. No, bugarske trupe u Srbiji jesu najlošije bugarske jedinice. Tek što sam na kratko vreme preuzeo Vrhovnu komandu u Beogradu, dve bugarske čete, zajedno sa svojim oficirima, prebegle su partizanima kod Leskovca. Jedine trupe na koje je čovek mogao da se osloni u borbi protiv partizana bili su srpski dobrovoljci, a donekle i ruski. Upotrebljivi za borbu protiv partizana bili su i ljudi Draže Mihailovića. Vezu sa njim za mene je održavao jedan nemački major [Erich Weyel], nosilac odlikovanja „viteškog krsta“.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 508.</ref>}} U vrijeme izvođenja [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Trumpf«]], u kojoj se [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pridružila njemačkim trupama u borbi protiv partizana, došlo je 14. jula 1944. u [[Kruševac|Kruševcu]] do sastanka vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera sa kapetanom [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]], načelnikom štaba ove četničke formacije. Tom prilikom, Nedić je istaknuo da su „četnici u Englesku izgubili svako poverenje, pošto su ih Englezi izdali“, ponudivši svoje usluge u „borbi protiv komunizma“. General Felber je ocijenio da je riječ „o potpuno ozbiljnoj ponudi četnika koju treba prihvatiti“, s čim se složio i major Erich Weyel, oficir za vezu kod kapetana Nedića: {{izdvojeni citat|Neško Nedić je sada načelnik štaba četničke grupe koja se sa nama bori u akciji »Trumpf« i čija se jačina može proceniti na oko 10.000 ljudi. [...] Pošto su oni sami u borbi protiv komunizma i suviše slabi, uvideli su da moraju tražiti oslonac u nemačke oružane snage, ''kojima će se bezuslovno potčiniti sa puno poverenja''. Oni su spremni da se bore protiv komunizma svuda tamo gde bih ih ja postavio. Na drugoj strani, Nedić je molio ponovnu pomoć u vidu ''isporuke municije i naoružanja, a naročito teškog naoružanja''. Četnici su spremni da daju svaku garanciju da će se isporučeno naoružanje i municija upotrebiti samo protiv komunizma. [...] Neško Nedić je još jednom molio za poverenje ne samo ovdašnjih nemačkih komandi nego i čitavog nemačkog naroda, kao i za priznanje srpskog naroda kao najvećeg neprijatelja komunizma na Balkanu. ''Kao dokaz svog unutarnjeg raspoloženja ponudio je da se lično dalje bori na [[Istočni front|istočnom frontu]] posle čišćenja Srbije od komunizma'' i siguran je da bi to, slično njemu, učinio i jedan veliki broj četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_93.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 15. jula 1944. Komandi Grupe armija »F« o razgovoru vođenom 14. jula 1944. u Kruševcu, sa četničkim komandantom Neškom Nedićem u vezi zajedničkih dejstava protiv jedinica NOV i POJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=734&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frames no. 000725—000726.] <br /> ({{jez-njem|"Nesko Nedić ist z.Zt. Chef des Stabes der beim Unternehmen "Trumpf" mit uns kämpfenden Cetnikgruppe, deren Stärke auf etwa 10 000 Mann zu schätzen ist. </br> Da sie im Kampf gegen den Kommunismus alleine zu schwach seien, sähen sie ein, dass sie Anlehnung an die deutsche Wehrmacht suchen müssten, der sie sich voller Vertrauen bedingungslos unterstellten. Sie seien bereit, gegen den Kommunismus zu kämpfen überall da, wo ich sie hinstellen würde. Auf der anderen Seite erbat Nedić erneut Unterstützung durch Lieferung von Munition und Waffen, insbesondere schweren Waffen. Die Cetniks seien bereit, jegliche Garantie zu bieten, dass das Gelieferte nur gegen den Kommunismus verwendet würde. </br> Nesko Nedić bat nochmals um Vertrauen nicht nur der hiesigen deutschen Stellen, sondern des ganzen deutschen Volkes und um Anerkennung des serbischen Volkes als stärksten Feind des Kommunismus auf dem Balkan. Als Beweis seiner inneren Haltung bot er sich an, nach Säuberung Serbiens vom Kommunismus für seine Person an der Ostfront weiterzukämpfen, und er sei sicher, dass auch eine grosse Anzahl Cetniks es ihm gleich tun würde."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka Komandi Grupe armija »F« od 15. jula 1944. godine}} Major Weyel je još od kraja aprila 1944. godine tijesno surađivao s kapetanom Neškom Nedićem (general Kurt von Geitner je 28. IV zabilježio da je formirana „nova Borbena grupa major[a] Vajel[a]“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000628—000629.] <br /> ({{jez-njem|"Neue Kampfgruppe Major Weyel."}})</ref>) u koordiniranju njemačko-četničkih operacija protiv partizana.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> U izvodu iz ratnog dnevnika Armijske grupe »F« za 18. jul 1944.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=978&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000837.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Major v.Geitner unterrichtet Oberst i.G. Selmayr über neue Lage in Serbien: Am 17.7. eröffneten rote Kräfte südl. Korsumlja [sic!] (S–Serbien) Angriff gegen Cetnikverband. unter Major Weyel. Cetnik zum Ausweichen in NW–Richtung gezwungen. Zielsetzung der Kommunisten wahrscheinlich lokale Verschiebung einer Division, da für Offensive Richtung Ibartal, vorherige Versammlung stärkerer Kräfte notwendig gewesen wäre. Abwehr nur durch Cetnik, nach Ibartal ein weiteres Russenbtl. als Sicherheitskoeffizient unter Schwächung der neu aufgebauten Drinaverteidigung verschoben."}})</ref> navedeno je da je ovo savezništvo, makar taktičko, još uvijek na snazi: {{izdvojeni citat|''General fon Gajtner obaveštava generalštabnog pukovnika Zelmajera o novoj situaciji u Srbiji'': </br> Dana 17. 7. crvene snage otpočele su napad južno od Kuršumlije (južni deo Srbije) na četničke jedinice pod komandom majora Vajela. Četnici su bili prinuđeni da se povuku u pravcu severozapada. Cilj komunista je verovatno lokalno pomeranje jedne divizije, pošto bi za ofanzivu u pravcu Ibarske doline bilo potrebno prethodno prikupljanje jačih snaga. Odbrana počiva samo na četnicima, a upućen je još jedan bataljon Rusa kao koeficijent sigurnosti, uz slabljenje organizovane odbrane na Drini.}} U dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 26. jul 1944. godine, četničkim se jedinicama odaje priznanje za krupne usluge koje su u vrijeme [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Kehraus«]] učinili okupatoru defanzivnim dejstvima pri zadržavanju glavnine snagâ NOVJ: {{izdvojeni citat|''Srbija: Operacija »Kehraus«'' [Čistka]: </br> Očigledno da je glavnina neprijateljskih snaga snažno potučena i kao takva povukla se preko srpsko-albanske demarkacione linije. Dodir sa neprijateljem održava se samo sa zaštitnicama. Operacija je time završena, naknadno čišćenje se produžava borbenim grupama koje učestvuju. Mada se u toku operacije nije uspelo u razbijanju glavnine neprijateljskih snaga, ipak je pošlo za rukom, naročito masovnom upotrebom četnika, da se osujeti namera neprijatelja da prodre u pravcu Ibra. U prostoru Sokobanje, pod pritiskom naših i četničkih snaga, delovi bandi prešli su, pod borbom sa jedinicama iz pripravnosti za zaštitu železnice, prugu Zaječar — Knjaževac u pravcu bugarske granice, dok je glavnina, uz velike gubitke u borbama sa četnicima, prodrla u prostor Aleksinca. Od 23. 7. četničke grupe su prodrle preko Save u Srem i tamo se od tog vremena nalaze u borbi sa komunistima. U ostalim delovima Srbije lokalna delatnost bandi, dok se u Banatu vrše neprekidne sabotaže u žetvi.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=204&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289457—6289458.] <br /> ({{jez-njem|"SERBIEN: ”KEHRAUS” MASSE FD–KRAEFTE ANSCHEIN. STARK ANGESCHLAGEN, UEBER SERB–ALB. DEMARKATIONSLINIE AUSGEWICHEN. FD–BERUEHRUNG NUR NOCH MIT NACHHUTEN. UNTERNEHMEN DAMIT ABGESCHLOSSEN, NACHSAEUBERUNG DURCH BETEILIGTE KGRN. FORTGESETZT. WENN ES IM VERLAUF DES UNTERNEHMENS NICHT GELANG MASSE FD–KRAEFTE ZU SCHLAGEN, SO IST ES DOCH, INSBESOND. DURCH MASSENEINSATZ DER CETNIKS GELUNGEN, FD–ABSICHT, IN RICHTUNG IBAR VORZUSTOSSEN, ZU VEREITELN. UNTER DRUCK EIG. UND CETNIK KRAEFTE BANDEN RAUM SOKOBANJA MIT TLN. UNTER KAMPF MIT ALARMEINHEITEN BAHNLINIE ZAJEZAR KNJAZEVAC RICHTUNG BULGAR GRENZE UEBERSCHRITTEN, MIT MASSE UNTER VERLUSTREICHEN KAEMPFEN MIT CETNIKS BIS IN RAUM ALEKSINAC VORGEDRUNGEN. SEIT 23.7. CETNIKS–GRUPPEN UEBER SAVE NACH SYRMIEN VORGEDRUNGEN UND DORT SEITDEM IM KAMPF MIT KOMM. IM UEBRIGEN SERBIEN OERTL. BANDENTAETIGKEIT, BANAT ANHALTENDE ERNSTSABOTAGE.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (26. VII 1944)}} Nakon dva dana, poslat je iz Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Wehrmachta sljedeći dopis: {{izdvojeni citat|Srbija: </br> Završni izvještaj [o operaciji] „Kehraus“: Uz približno 70 sopstvenih mrtvih iz svih borbenih grupa koje su učestvovale (uključujući četnike), izbrojano 363 mrtva neprijatelja, 464 zarobljenika i dezertera.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000242.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: </br> Abschlussmeldung "Kehraus": Bei etwa 70 eig. Toten aller beteiligten Kgrn. (einschl. Cetniks) 363. gez. Fd.–Tote, 464 Gefangene und Überläufer.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (28. VII 1944)}} 27. jula 1944, centrali u Berlinu javljali su iz komande Grupe armija »F«: „Srbija: Glavnina snažno potučenih neprijateljskih snaga u operaciji »Keraus«, koja se povukla ka jugu, ponovo je, posle neuspelog pokušaja da se povuče u oblast Albanije, napadnuta od strane Borbene grupe »Dizener« i četnika u prostoru jugoistočno od [[Medveđa|Medveđe]]. Gubici neprijatelja u akciji »Keraus« na dan 24. i 25. 7.: 29 mrtvih, 302 zarobljena, 8 mitraljeza, 2 minobacača i preko 200 pušaka.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=210&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289463.] <br /> ({{jez-njem|3.) SERBIEN </br> MASSE DER BEI ”KEHRAUS” STARK ANGESCHLAGENEN UND NACH S AUSGEWICHENEN FD.– KRAEFTE NACH MISSLUNGEN VERSUCH IN ALBAN. GEBIET AUSZUWEICHEN, IM RAUM SO MEDVEDJA DURCH. KGR. DIESENER UND CETNIKS ERNEUT ANGEGRIFFEN. FEINDVERLUSTE "KEHRAUS" AM 24. U. 25.7.: 29 GEZ. TOTE, 302 GEFANGENE, 8 M. G., 2 GR. W. UEBER 200 GEWEHR.}})</ref> Sjutradan, sumirani su rezultati ove operacije: „U Srbiji operacija »Keraus« je postigla potpuni uspeh; neprijatelj je bio prinuđen da izmakne u pravcu juga. Pošlo nam je za rukom da prodorom u pravcu Ibarske doline osujetimo njegovu nameru.“<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/> Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka za 30. jul 1944, takođe upućen Vrhovnoj komandi njemačkog Wehrmachta, bilježi da jedinice JVuO nastavljaju davati doprinos naporima okupatora u slamanju ofanzive koju je NOVJ poduzela u južnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Prilikom nastavljanja čišćenja u operaciji »Keraus«, dijelovi neprijateljskih snaga istočno od [[Lebane|Lebana]] prodrli su u pravcu sjevera. Glavnina je napadnuta u prostoru Lebana od strane Borbene grupe »Dizener« i četnikâ. 5. policijski puk (bez III bataljona) stupio je u akciju sa istoka. Borbene grupe 27. bugarske divizije (5 bataljona) ponovo će stupiti u akciju 31. 7. u cilju naknadnog čišćenja iz doline Toplice u pravcu juga. Neprijateljski gubici — 27. 29. 7. Kod Borbene grupe »Dizener« i četničke grupe »Vajel«: 117 izbrojanih mrtvih [neprijatelja], 604 zarobljenih; zaplijenjeno 9 mitraljeza, 5 automobila, 5 minobacača, 560 pušaka, 6 radio-uređaja, velike količine municije i [vojne] opreme svake vrste.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=221&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289474—6289475.] <br /> ({{jez-njem|"3.) SERBIEN: </br> BEI NACHSAEUBERUNG ”KEHRAUS” TLE. FD–KRAEFTE O LEBANE NACH N VORGEDRUNGEN. MASSE RAUM S LEBANE DURCH KGR. DIESENER UND CETNIKS ANGEGRIFFEN. POL. RGT. 5 OHNE ROEM 3. ) VN O ANGESETZT. </br> KGR. 27. BULG. DIV. (5 BTLNE) ANTRITT 31. 7. ERNEUT ZUR NACHSAEUBERUNG AUS TOPLICA – TAL NACH S. FEINDVERLUSTE 27.</br> 29.7.: BEI KGR. DIESENER UND CETNIK–GRUP[P]E WEYEL: 117 GEZ. TOTE, 604 GEFANGENE, 9 MG, 5 M PI, 5 GR W., 560 GEWEHRE, 6 FUNKGERAETE, GROSZE [sic!] MENGEN MUN. UND GERAET ALLER ART.}})</ref>}} Komanda Jugoistoka obavještava 11. avgusta 1944. da se Rasinsko-toplička grupa korpusa JVuO, pod komandom potpukovnika Dragutina Keserovića, i zvanično stavila pod komandu njemačkog Wehrmachta tokom [[Topličko-jablanička operacija 1944|Topličko-jablaničke operacije]]: {{izdvojeni citat|Situacija kod Borbene grupe Diesener mirna. Četnička grupa Keserovića se dobrovoljno stavila pod komandu Borbene grupe Diesener. Ponovni napad protiv neprijateljskih snaga južno od Lebana počinje 13. VIII.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=288&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289541: Dnevni izvještaj komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 10. augusta 1944 (11. august 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"C ) LAGE BEI KGR. DIESENER RUHIG. </br> CETNIK–GRUPPE KESEROVIC FREIW. UNTER BEFEHL KGR. DIESENER GETRETEN. </br> ERNEUTER ANGRIFF GEGEN FD– KRAEFTE S LEBANE LAEUFT AM 13.8. AN."}})</ref>|Izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Vermahta za 10. avgust 1944. godine}} Neposredna četničko-nemačka operativna saradnja ponovila se i prilikom nemačkih operacija [[Operacija "Trumpf"|"Trumpf"]] i [[Operacija "Halali"|"Hallali"]] u jablaničko-topličkoj oblasti protiv [[21. srpska divizija NOVJ|21]]. [[22. srpska divizija NOVJ|22]]. [[24. srpska divizija NOVJ|24]]. i [[25. srpska divizija NOVJ|25]]. divizije NOVJ tokom jula i avgusta 1944. {{izdvojeni citat|Ministar [[Nojbaher]] konstatuje da je premijer [[Milan Nedić|Nedić]] — ukazujući na neudovoljene zahteve za oružjem ponovno izrazio nameru da demisionira — verno služio nemačkim interesima. Slično je i s Mihailovićem, koji se do danas trudio da ne zauzme neprijateljsko držanje prema okupatoru. To isto Važi i za ostale vodeće Srbe, koji su se, pod parolom »Dajte nam oružje — onda pripadamo Vama«, lojalno držali.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_231.htm Zabeleška obaveštajne grupe nemačkih komandi na Jugoistoku od 30. avgusta 1944. sa savetovanja u štabu komande Jugoistoka o aktuelnim pitanjima saradnje sa Dražom Mihailovićem i razvoju celokupne situacije na području Jugoistoka]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=980&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000974—000978.] <br /> ({{jez-njem|"Hierzu stellt Minister Neubacher fest, dass Ministerpräsident Nedic – der unter Hinweis auf die unerfüllten Waffenwünsche erneut Rücktrittsabsichten geäussert habe – in gutem Glauben zur deutschen Sache handelte. Ähnlich verhält es sich bei DM, der sich bis heute bemüht habe, keine feindselige Haltung dem Okkupator gegenüber einzunehmen. Das gleiche gilt für die anderen führenden Serben, die sich unter dem Motto: "Gebt uns Waffen – dann gehören wir zu Euch!" loyal verhalten hätten."}})</ref>|Nemački obaveštajni izveštaj od 30. avgusta 1944.}} === Desant na Drvar (1944) === {{main|Desant na Drvar}} Za [[Desant na Drvar]] (operacija »Rösselsprung«), preduzet maja i juna 1944, komanda [[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druge oklopne armije]] je angažirala oko 16.000 njemačkih vojnika i tri hiljade [[Momčilo Đujić|Đujićevih]] četnika.<ref name="Pop izdaje">[https://www.znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.]</ref> Četnici su bili dragoceni kao nemački informatori, pa su upravo oni doneli Nemcima tačan podatak o lokaciji Titovog štaba: {{izdvojeni citat|Prema četničkim podacima, Tito se nalazi u drvarskoj pećini, prema drugim izvorima u Oštrelju sjeverno od Drvara.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=459&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000455.] </br> ({{jez-njem|"IIc: Tito nach Cetnikmeldg. in Höhle Drvarska Pecina bei Drvar, nach anderer Meldg. in Ostrelj N Drvar."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja [[15. brdski armijski korpus (Nemačka)|15. brdskog korpusa]] za 10. mart 1944.}} U izvještaju 2. oklopnoj armiji iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], poslatom 19. maja 1944. godine, navedeno je da će četničke jedinice biti u potpunosti podređene njemačkom Wehrmachtu u ovoj operaciji: {{izdvojeni citat|''Telegram K-di 2. okl. armije'' Tiče se: »Reselšprunga« [...] 7) Ojačani 105. SS-izv. bat. sa potčinjenim 369. izv. bat. napada X-dana, nastupajući od Livna duž Livanjskog polja preko Bosanskog Grahova na Drvar, sprečava neprijateljske proboje prema jugoistoku i razbija neprijateljski komandni aparat. U Bosanskom Grahovu naši četnici, u Drvaru naši padobranci.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_63.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. maja 1944. Komandi 2. oklopne armije o izvršenim pripremama i zadacima potčinjenih jedinica za operaciju »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=724&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frames no. 000715—000716.] </br> ({{jez-njem|"Fernschreiben An PzAOK 2 </br> Betr. Rösselsprung </br> 7.) Verstärkte SS–AA 105 mit unterstellter AA 369 stösst am X–Tag antretend von Livno entlang Livanskopolje über Bosn.Grahovo auf Drvar vor, verhindet feindl. Ausbruch nach Südosten und zerschlägt feindl. Führungsapparat. In Bosn.Grahovo eigene Cetniks, in Drvar eigene Fallschirmjäger."}})</ref>}} Komanda Druge oklopne armije je uzvratila XV brdskom armijskom korpusu dopisom od 21. maja 1944. iz kojeg se zaključuje da se četnici nalaze pod komandom majora Ernsta Benescha iz divizije [[Brandenburger]], kao i da se za njih počeo koristiti službeni naziv »[[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|Hrvatska borbena zajednica]]«: {{izdvojeni citat|1) Crveni komandni centar u Drvaru (po svoj prilici Vrhovni štab Tito, u Drvaru, na staroj stočnoj pijaci, Američka vojna misija Trninić Breg, u Prnjavoru Engleska vojna misija, preostala Ruska misija neotkrivena). Treba računati sa mesnim obezbeđenjem, pre svega na visovima severoistočno, istočno i zapadno od Drvara, u datom slučaju i na protivvazdušnu odbranu. Dalji podaci o neprijatelju postepeno se saopštavaju komandantu 500. padobranskog lov. bat. od strane Ic K-de 2 okl. armije i majora Beneša. 2) Operacija »Reselšprung« treba da ukloni crveni komandni centar oko Drvara. Komandovanje »Reselšprung«: XV brd. AK, istaknuto komandno mesto Bihać. Za operaciju »Reselšprung« nastupaju X-dana (spuštanje padobranskog lov. bat.) na Drvar: [...] d) Ojačana Borbena grupa 1. puka »Brandenburg« (bez 1. bat.) sa potčinjenom Hrvat. borbenom zajednicom, od Knina na Bosansko Grahovo, odatle u više borbenih grupa protiv linije Prekaja (14 km ji. od Drvara) — Drvar. Zadatak: Doček bandi i štabova koji se povlače prema jugu. Grupe nose maskirno odelo. 3) 500. SS-padobranski lov. bat., komandant šturmbanfirer Ribka, sa potčinjenom SS-padob. nast[avnom] četom (očekuje se konačno odobrenje [[Heinrich Himmler|rajhsfirera SS]]), 40 ljudi odreda »Beneš« i 6 ljudi kontraobaveštajne službe spuštaju se X-dana, u trenutku što je moguće ranije, u crveni komandni centar Drvar i uklanjaju munjevitim napadom naročito Vrhovni štab Tito, kao i ostale crvene komandne štabove i savezničke, odnosno ruske vojne misije.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_66.htm Naređenje Komande 2. oklopne armije od 21. maja 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa za dejstva u operaciji »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=698&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frame no. 000690.] </br> ({{jez-njem|"1.) Rotes Führungszentrum in DRVAR (voraussichtlich Hauptstab TITO DRVAR am alten Viehmarkt, amerik.Mil.Missionen TRNIC BREG, in PRNJAVOR engl.Mil.Mission, Verbleib russ.Mission nicht geklärt). Mit örtlichen Sicherungen, vor allem auch auf den Höhen NO, O und W DRVAR, gegebenenfalls auch mit Flak, ist zu rechnen. Weitere Feindfeststellungen werden an Kdr. Fallschirmjäg.Btl.500 durch Pz.AOK.2 I c und Major BENESCH laufend übermittelt. </br> 2.) Das rote Führungszentrum um DRVAR soll durch das Unternehmen "RÖSSELSPRUNG" ausgeschaltet werden. </br> Führung "RÖSSELSPRUNG": XV.Geb.AK., vorgeschobener Gefechtsstand BIHAC. </br> Zu "RÖSSELSPRUNG" treten am x–Tag (Absprungtag des Fallschirmjäg–Btl.) auf DRVAR an: </br> d) Kampfgruppe verst. 1.Rgt.Brandenburg (ohne I.Btl.) mit unterstellten kroat. Kampfgemeinschaften von KNIN auf BOS.GRAHOVO, von dort in mehreren Kampfgruppen gegen Linie PREKAJA (14 SO DRVAR) – DRVAR. Auftrag: Auffangen von nach Süd ausweichenden Banden und Stäben. Gruppe trägt Tarnbekleidung. </br> 3.) SS–Fallschirmjäg.Btl.500, Führer Sturmbannführer RYBKA mit unterstellter SS–Fallsch.Ausb.Komp. (endgültige Genehmigung Reichsführer SS steht noch aus), 40 Mann Abt. BENESCH und 6 Mann Abwehr landet am X–Tag zum frühest möglichen Zeitpunkt in roten Führungszentrum DRVAR und schaltet in blitzatrigem Zugriff insbesondere den Hauptstab TITO sowie weitere rote Führungsstäbe und allierte bzw. russ.Mil.Missionen aus."}})</ref>}} Nemci su nakon operacije ocenili da četnici izviđačke zadatke izvršavaju besprijekorno, vođstvo im je dobro, ljudstvo naviklo na fizičke napore. Nemci zaključuju da su im četnici "neophodni su pri osiguranju komunikacija, posebno zbog pomanjkanja vlastitih trupa".<ref>NAW, T-314, Roll 566, 000048-9: Izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa o rezultatima formiranja „Hrvatskih borbenih grupa“ (30. juni 1944).</ref> === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1944) === {{Poseban članak|Ponuda Draže Mihailovića Adolfu Hitleru}} [[Datoteka:First Vrede sa četnicima.jpg|thumb|Nemački kapetan von Wrede i četnički komandanti kapetan [[Nikola Kalabić]], major [[Dragoslav Račić]] i kapetan [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')<ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] Tokom jula i avgusta [[1944]]. intenzivirani su kontakti između predstavnika nemačke komande Jugoistoka [[Herman Nojbaher|Nojbahera]], predsednika vlade [[Milan Nedić|Nedića]] i predstavnika Mihailovića.<ref>[http://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%83_%D1%81_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_14.7.1944. Nemački izveštaj o razgovoru s četnicima od 14.7.1944]</ref> Njemačka strana je nakon sastanka između predstavnika Obavještajnog odjeljenja komandanta Jugoistoka i trojice visokih oficira JVuO, Mihailovićevih izaslanika ([[Dragoslav Račić]], [[Neško Nedić]] i [[Nikola Kalabić]]), održanom u Topoli 11. avgusta 1944, na osnovu ponude JVuO zaključila da se „političko zauzimanje stava Draže Mihailovića i njegovog pokreta potpuno izmenilo. Oni su spremni da u potpunosti sa nama sarađuju“. Mihailovićevi izaslanici su stavili do znanja da je za JVuO najvažnije objedinjavanje domaćih antikomunističkih snaga, opšta mobilizacija i „stvaranje jedne srpske nacionalne armije za uništenje komunizma u Srbiji“. Pošto je za ostvarenje tog cilja bila neophodna njemačka dozvola i naoružanje, JVuO je bila spremna da se obaveže na lojalnost i vjernost okupatoru.<ref name="yuhistorija.com"/> Rittmeister Fürst von Wrede citira riječi četničkih oficira sa sastanka: {{izdvojeni citat|»Srbi, koje vi niste poznavali, ipak se bore za vas. Mi se obavezujemo našom časnom oficirskom rečju da ćemo biti verni. Pokret Draže Mihailovića je spreman da dâ sve garancije koje Nemci budu zahtevali. '''Naše smrtno neprijateljstvo protiv komunizma je najbolja garancija naše vernosti'''. Nas ne interesuje budućnost, svejedno kako će se rat završiti, mi smo odlučili, ako tako mora biti, da viteški propadamo.«<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 11. avgusta 1944. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića o uslovima za sastanak Draže Mihailovića sa Nojbaherom]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000502.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben, die Ihr nicht bekannt habt, aber kämpfen für Euch. Wir verpflichten uns mit unserem Offz.Ehrenwort, dass wir treu sein werden. Die DM—Bewegung ist bereit, sämtliche von den Deutschen verlangten Garantien zu geben. Unser Todfeindschaft gegen den Kommunismus ist die beste Garantie für unsere Treue. Die Zukunft interessiert uns nicht, gleichgültig wie der Krieg ausgehen mag, wir sind entschlossen, wenn es sein muss, ritterlich zugrunde zu gehen."}})</ref>}} Rittmeister Fürst Wrede je sumirao predloge predstavnika Draže Mihailovića na sledeći način: {{izdvojeni citat| 1. DM želi da razgovara sa opunomoćenikom [[Hitler|firera]] za jugoistočni prostor. 2. On teži okupljanju svih nacionalnih srpskih snaga. 3. Mobilizacija i naoružavanje svih za oružje sposobnih Srba za borbu protiv komunizma. Naoružavanje i vođstvo pod nemačkim Vermahtom. 4. DM moli da sam ostane u ilegali. 5. Pripadnici DM—pokreta ne treba da budu u nemačkim uniformama. 6) Mesto sastanka ne treba ni u kom slučaju da bude Beograd ili neki veći grad.<ref name="B0_11 1944">[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_11.8.1944. Nemački zapisnik sa pregovora sa četnicima 11.8.1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000502—000503.] <br /> ({{jez-njem|"1.) DM wünscht mit dem Bevollm. des Führers für den Südostraum zu sprechen. </br> 2.) Er fordert Zusammenschluss aller nat. serb. Kräfte. </br> 3.) Mobilisierung und Bewaffnung aller waffenfähigen nat. Serben zum Kampf gegen den Kommunismus. Ausrüstung und Führung durch die deutsche Wehrmacht. </br> 4.) DM bittet selbst illegal bleiben zu können </br> 5.) Die Angeh. der DM–Bewegung sollen nicht in dt. Uniform gekleidet werden. </br> 6.) Ort der Zusammenkunft soll keinesfalls Belgrad oder eine grössere Stadt sein."}})</ref>}} O saradnji sa četnicima Draže Mihailovića u jednoj se njemačkoj preporuci s početka avgusta 1944. navodi: {{izdvojeni citat| ''Saradnja sa četničkim bandama'' Komandantu Jugoistoka upućen je dopis Ob. od./oficir Abvera str. pov. br. 6161/44, u vidu naređenja, o isporuci oružja i municije četničkim bandama i o saradnji između nemačkih operativnih jedinica i pojedinih lojalnih četničkih bandi u cilju zajedničke borbe protiv komunističkog neprijatelja. Postavljanjem oficira za vezu u četničkim bandama treba njihovo držanje stalno nadzirati.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1035&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000893.] ({{jez-njem|"Zusammenarbeit mit Cetnik—Banden. An den Mil.Befh. Südost ergeht mit Ic/AO Nr. 6161/44 g. Kdos. v. 2.8.44 ein Befehlschreiben über die Belieferung der Cetnikbanden mit Waffen und Munition und über die Zusammenarbeit zwischen deutschen Verbänden und einzelnen lojal erscheinen den Cetnik—Banden für Zwecke des gemeinsamen Kampfes gegen den kommunistischen Feind. Durch Abstellung von Verbindungsoffzen.zu den Cetnik—Banden ist deren Verhalten laufend zu überwachen."}})</ref>}} U večernjem izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 16. avgusta 1944, prenosi se vijest da je general Draža Mihailović, u koordinaciji sa predsjednikom srpske vlade generalom Milanom Nedićem, pred okupacione vlasti iznio ponudu o »potpunom potčinjavanju četničkih jedinica«: {{izdvojeni citat| Srbija: Sporazumno sa Nedićem, Draža Mihailović je ponudio nemačkom komandovanju potpuno potčinjavanje četničkih jedinica. Pored postojanja problema davanja talaca, unutrašnjih srpskih suprotnosti i ponude za lični dogovor Draže Mihailovića sa specijalnim opunomoćenikom Ministarstva inostranih poslova, sada postoji samo zahtev za oružje za zajedničku borbu. Srpska vlada je jednovremeno zamolila prijem kod komandanta Jugoistoka i verovatno će tom prilikom biti iznesena i namera o njenoj ostavci.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1090&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000948.] <br /> ({{jez-njem|"In Übereinstimmung mit Nedic hat DM dtsch. Führung volle Unterstellung der Cetnik Verbände angeboten. Bei Geiselgestellung, Einstellung alle Innerserbischen Gegensätze und Angebot persönlicher Aussprache DM mit Sonderbevollm.Ausw.Amtes liegt allein Waffenforderung für den gemeinsamen Kampf vor. Serbische Regierung hat zugleich um Empfang bei Mil.Befh. Südost ersucht und wird dabei voraussichtl. Rücktrittsabsicht vortragen."}})</ref>}} Povodom Mihailovićevog predloga, 17. i 18. avgusta je održan sastanak na najvišem nivou u nemačkoj komandi Jugoistoka. Tu su još jednom sumirani Dražini predlozi: {{izdvojeni citat| a) Bezuslovno obećanje, da nijedan nemački vojnik neće biti napadnut od četnika. Davanje talaca. b) Zajednička borba isključivo protiv komunista u cilju uspostavljanja mira i reda. Nemci i četnici ne moraju biti neprijatelji. c) Neprijatelj br. 1 su komunisti i svi oni koji ih podržavaju ili ne sadejstvuju u borbi protiv komunista. d) Draža Mihajlović moli da ga se privuče organizovanju Srpskog dobrovoljačkog korpusa i organizovanju Dobrovoljačkog korpusa. e) Bilo kakva veza s partizanima je nemoguća. f) Draža Mihailović moli da se stvori prijateljskije raspoloženje, da bi se oslobodilo četnike, koji su uhapšeni u Srbiji, bez posredovanja četnika. g) U slučaju invazije nema borbe protiv Nemaca. Borba protiv komunista će se produžiti. Četnici hoće da spreče vezu partizana s invazionim trupama. h) Draža Mihajlović nema veze s Englezima. On i ne želi više da je ima, odgovarajući engleskom držanju prema srpskom narodu.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=581&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000576—000577.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Das Verhandlungsangebot des DM sieht folgende wesentlichen Punkte vor: </br> a) Unbedingtes Versprechen, kein deutscher Soldat werde von Cetniken überfällen. Geiselgestellung. </br> b) Gemeinsamer Kampf ausschliesslich gegen Kommunisten zur Herstellung von Ruhe und Ordnung. Deutsche und Cetniken brauchen nicht Feinde zu sein. </br> c) Feind Nr. 1 sind Kommunisten und alle, die sie unterstützen oder im Kampfe gegen Kommunisten nicht mitwirken. </br> d) DM bittet, ihn zu Ausbau des SFK und Aufbau Freikorps heranzuziehen. </br> e) Irgendeine Verbindung mit Partisanen ist unmöglich. </br> f) DM bittet zur Hebung freundschaftlicher Stimmung um Freilassung der in Serbien verhafteten Cetniken ohne Vermittlung der Cetniken. </br> g) Im Invasionsfall kein Kampf gegen Deutsche. Kampf gegen Kommunisten wird weitergeführt. Verbindung der Partisanen zu Invasionstruppen wollen Cetniken verhindern. </br> h) DM ohne Verbindung zu Engländern. Er will auch keine mehr haben, entsprechend engl. Verhalten gegen serb. Volk."}})</ref>}} Jedan iskaz<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=585&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000580.] ({{jez-njem|"Durchführung der Zusammenarbeit mit dem Cetnik–Banden, Ausbildung und Führung im Kampf wird den in erster Linie hierfür zuständigen Sicherheitsdienst und SD übertragen. Dieser ist allein für die politische Kampfführung vorgesehen, hat die engsten Verbindungen zu den Cetniks und führt in einem Raume, der als eine Art Heeresgebiet Domäne des Sicherheitsdienstes und des SD ist."}})</ref> sa ovog sastanka ubjedljivo svjedoči o uspostavljenim tijesnim vezama između [[Sicherheitsdienst|njemačkih obavještajnih struktura]] i četničke Vrhovne komande: {{izdvojeni citat|Sprovođenje sadejstva s četničkim bandama, obuka i komandovanje u borbi biće preneti Službi obezbeđenja i SD koji su u prvom redu nadležni za ovo. Ta je služba isključivo predviđena za političko vođenje rata, '''ima najuže veze s četnicima''' i komanduje na jednom određenom području, koje je, kao neka vrsta vojnog područja, domen Službe obezbeđenja i SD.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref>|Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 18. avgusta 1944. povodom ponude Draže Mihailovića za saradnju u borbi protiv NOVJ}} U izvještaju poslatom 20. avgusta 1944. godine iz Operativnog odjeljenja [[Beograd]] [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], navodi se da je za prijem kod vođe [[Treći Reich|Reich]]a [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] pripremljen zajednički referat feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maximiliana von Weichsa]], komandanta Jugoistoka i specijalnog opunomoćenika Ministarstva inostranih poslova na Jugoistoku [[Hermann Neubacher|Hermanna Neubachera]], na temu ''saradnje sa Dražom Mihailovićem i buduće politike u Srbiji'', kao i da je sa ovim upoznat feldmaršal [[Wilhelm Keitel]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000971—000972.]</ref> Tog je dana sačinjena i službena bilješka u kojoj je sadržan sljedeći prijedlog: {{izdvojeni citat|Po predmetu ponude Nedić — Draža Mihailović, ministar Nojbaher predlaže da se organizacija četničkih jedinica prenese u nadležnost Višeg SS i policijskog vođe u Srbiji. Načelnik štaba komandanta Jugoistoka se saglasio s ovim predlogom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000972.] <br /> ({{jez-njem|"In der Angelegenheit Angebot Nedic – DM schlagt Minister Neubacher vor, die Organisation der Cetnik–Verbände dem Höh.SS–Pol.Führer in Serbien zu übertragen. Chef des Gen.Stabes–O.B.Südost ist mit diesem Vorschlag einverstanden."}})</ref>}} Sâm Neubacher je 20. avgusta uputio opširan izvještaj ministru vanjskih poslova Velikonjemačkog Reicha [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], u kojem je urgirao za prihvatanje ponude Nedić—Mihailović, navodeći da je Nedić garantirao da će se „pokret DM uzdržati od svake neprijateljske radnje protiv Nemaca i da ni u slučaju povlačenja Nemaca iz Srbije neće na Nemce biti ispaljen nijedan metak“. O odnosu Mihailovića i JVuO prema okupatoru od trenutka kada ga je Hitler imenovao ''Specijalnim izaslanikom Ministarstva vanjskih djela za Jugoistok'', Hermann Neubacher piše: {{izdvojeni citat|U pogledu Draže Mihailovića, upućujem na svoje mnogobrojne ranije telegrame. Svoje dosledno antikomunističko držanje dokazao je nedvosmisleno, uprkos najvećem pritisku od strane Engleza, odrekavši se njihove pomoći u naoružanju dok su Englezi istovremeno, preteći naoružavali Tita. Iskustva poslednjih 12 meseci u pogledu njegovog držanja prema nemačkim oružanim snagama, dosadašnje zajedničke borbe na antikomunističkom frontu i dosadašnja ozbiljna ugroženost srpske nacije, koju on priznaje u punom opsegu, smatram dovoljnim osnovom za to da će D. M. održati reč koju nam je dao ako u ovom odlučujućem trenutku budemo pružili preko Nedića odlučujuću pomoć. Spreman sam, posle jednog ličnog razgovora sa D. M., da preuzmem odgovornost za to da nas taj čovek neće napasti s leđa i da će on sam učiniti bezopasnim one elemente svoga pokreta koji su nepouzdani u pogledu nas.<ref>AVII, Mikroteka, NAV, N—T—312, rol. 780, f. 371746.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]</ref>}} Specijalni nemački izaslanik Hermann Neubacher je ocenio da obećanja Draže Mihajlovića u pogledu lojalnog držanja treba uzeti ozbiljno, pošto je dokazao on "da je toliki antikomunista, da je '''usprkos engleskim ponudama dao prednost prosjačenju kod okupatora''' pred slogom s crvenom stranom".<ref name="ReferenceB"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=575&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000570.] <br /> ({{jez-njem|"D.M. habe zweifellos bewiesen, dass er <br /> 1. Burgfrieden mit Besatzungsmacht halten will und <br /> 2. So sehr Antikommunist ist, dass er trotz Angeboten von englischer Seite einen Bettelgang beim Okkupator der Einigung mit der roten Seite vorgezegen hat. <br /> Zusicherungen D.M.'s auf loyale Einstellung sind ernst zu nehmen, da D.M. in antikommunistischer Frage stets konsequente Haltung eingenommen hat."}})</ref> Ovi pregovori završili su formulisanjem inicijative za formiranje srpske armije od 50.000 ljudi za borbu protiv komunizma kojom bi rukovodio [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]], a koju bi opremila nacistička Nemačka. Pored toga, Hitleru su specijalni izaslanik Neubacher i feldmaršal von Weichs prezentirali situaciju u Srbiji: „Četnici su u Srbiji od marta do avgusta 1944. izgubili u borbama sa komunistima oko 5.000 boraca, a prema nemačkoj okupacionoj sili u poslednje vreme nisu više neprijateljski raspoloženi. Oko 10.000 četnika bore se zajedno sa nemačkim trupama u južnoj Srbiji i to pod komandom nemačkog majora Vajela“.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref> Uz naglasak da će dato oružje „jednom kasnijom prilikom biti upravljeno protiv Nemaca“, vođa [[Treći Reich|Velikonjemačkog Reicha]] je odbacio ovu inicijativu, formulisavši konačnu svoju odluku na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Zaključujući, Führer je ustanovio, da on a) nema ništa protiv “malih taktičkih manevara“ s pokretom DM, b) da zatraženo formiranje armije, koja bi bila jačine 50.000 ljudi, nikako ne bi moglo doći u obzir.<ref name="znaci.org">[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm Službena beleška sa referisanja Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22.8.1944]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=814&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000811.] <br /> ({{jez-njem|"Abschliessend, stellte der Führer fest, daß er <br /> a) gegen "kleine taktische Manöver" mit der DM–Bewegung keine Bedenke habe, <br /> b) daß die Aufstellung der gefordeten 50 000 Mann starken Armee auf keinen Fall in Frage kommen könne."}})</ref>|Službena beleška sa referisanja komandanta Jugoistoka Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22. avgusta 1944. godine}} Ipak, u skladu sa idejom o formiranju srpskog korpusa pod komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]] koji bi se borio na strani Nemaca, [[6. septembra]] [[1944]]. [[Srpska državna straža]] i [[Srpska granična straža]] (ukupno oko 13.000 ljudi) stavljene su pod komandu Mihailovićevog komandanta Srbije generala [[Miroslav Trifunović|Trifunovića]]. Potom su jedinice [[Srpska državna straža|Srpske državne straže]] i [[Srpska granična straža|Srpske granične straže]] 6. oktobra [[1944]]. sabrane su u Jagodini gde je od njih formiran [[Srpski udarni korpus]] sa tri divizije, koji je brojao oko 6.800 ljudi. Komanda Srpske straže i Granične straže predana je naredbom generala Felbera generalu [[Miodrag Damjanović|Miodragu Damjanoviću]], šefu Nedićevog kabineta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=875&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000871.] <br /> ({{jez-njem|"An den Präsidenten den serbischen Ministerrates Herrn Generaloberst Nedić. Herr Ministerpräsident! <br /> Ich bin damit einverstanden, dass der Generalmajor Damjanović mit der Führung der serbischen bewaffneten Verbände mit Ausnahme des SFK betraut wird. Dieses Korps muss meiner Auffassung noch in den bewährten Händen des General Mušićki [sic] bleiben. Mit dem Ausdruck meiner vorzüglichen Hochachtung."}})</ref> Damjanović je bio i glavni Mihailovićev pouzdanik u Nedićevoj upravi, te su se on i komandanti Straže odmah stavili pod Mihailovićevu komandu. Ove jedinice, preimenovane u Srpski udarni korpus Jugoslovenske vojske u otadžbini, pridružile su se tako drugim četnicima u povlačenju prema Sandžaku. Njihovo je savezništvo ipak bilo nesigurno i ubrzo će se raspasti.<ref>[https://znaci.org/00001/40_74.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNICI SE POVLAČE IZ SRBIJE]</ref> === Bitka za Srbiju (1944) === {{Poseban članak|Bitka za Srbiju 1944.}} [[Datoteka:Četnici i Nemci u Srbiji 1944.jpg|minijatura|Grupa nemačkih vojnika i četnika Draže Mihailovića u vreme proboja u Srbiju 2. proleterske i 5. krajiške divizije NOVJ.]] U povjerljivom izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 26. avgusta 1944. godine, analizirano je stanje na [[Balkansko poluostrvo|Balkanu]] nakon objave rata Trećem Reichu od strane [[Bugarska|Bugarske]] te proglašenja neutralnosti [[Rumunija|Rumunjske]] (i jedna i druga su do tada bile potpisnicama [[Trojni pakt|Trojnog pakta]]), neposredno po ulasku jedinica [[Crvena armija|Crvene armije]] na teritorij dvije države. Oficiri Wehrmachta anticipiraju držanje četnika Draže Mihailovića u novonastaloj, kompliciranoj situaciji: {{izdvojeni citat|Ustanički pokreti na području Balkana – izuzev pokreta Draže Mihailovića – dobit će pojačan zamah, tako da ubrzo treba očekivati prekid svih vlastitih veza s cijelim južnim Balkanom. '''Pokret Draže Mihailovića predstavlja jedinu antiboljševičku organizaciju koja, uz odgovarajuću potporu, može biti dugoročno korisna našim interesima u borbi protiv boljševizma'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=874&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000870—000871.] ({{jez-njem|"Darüber hinaus werden die Aufstandsbewegungen im Balkan–Raum – abgesehen von der DM–Bewegung – verstärkten Auftrieb erhalten, so dass in Kürze mit einer Unterbrechung sämtlicher eigenen Verbindungen nach gesamtem Süd–Balkan gerechnet werden muss. Die DM–Bewegung stellt bei entsprechender Unterstüzung die einzige antibolschewistische Organisation dar, die im Kampf gegen den Bolschewismus auf längere Sicht unseren Interessen nutzbar gemacht werden kann."}})</ref>}} [[Bitka za Srbiju 1944.]] je bila zajednički saveznički poduhvat sa ciljem ovladavanja središnjim komunikacijskim prostorom nemačkih snaga na Balkanu. Dejstva na tlu izvršavala je [[NOVJ]], a [[Saveznici]] su obezbeđivali borbeno sadejstvo, snabdevanje i pomoć iz vazduha. Četnici su se u ovim borbama našli direktno na strani [[Wehrmacht]]a. U to vreme, Saveznici su već promenili odnos prema [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevim]] snagama, a njihov prioritet u Jugoslaviji postalo je jačanje snaga [[NOVJ]] u Srbiji.<ref>{{Cite web |title=Ficroj Meklejn: RAT NA BALKANU, glava 11 - NOVI DOGOVOR |url=http://www.znaci.org/00001/1_11.htm |access-date=2023-08-14 |archive-date=2023-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902100016/https://www.znaci.org/00001/1_11.htm }}</ref> Vrhovni štab NOVJ nameravao je da partizanske snage u Srbiji pomogne prodorom jačih snaga iz [[Bosna|Bosne]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. Nemačka komanda, kao i Mihailović, bili su rešeni da to spreče. Ključnu fazu bitke za Srbiju predstavlja [[Durmitorska operacija|operacija »Rübezahl«]]. Njemačka Komanda Jugoistoka prikupila je za ovu operaciju sljedeće raspoložive snage: {{izdvojeni citat|''Predmet'': Planiranje »Ribecal«,  1.) Snage koje učestvuju: a) Južna grupa: glavni deo 1. brd. div., albanska milicija i delovi SS-divizije »Skenderbeg«, b) Bor[bena] grupa »Jugozapad«: 2 ojačana bataljona 181. peš. divizije sa III/13. SS-puka, c) S[evero] z[apadna] grupa: 2. puk Brandenburg (bez 1 bat.), 3/12. tenk. bat. z. b. V., CDK i četnici (Drinski korpus), d) S[everna] grupa: 14. SS-puk (bez III), e) I[stočna] grupa: Viša k-da III/363. puka, 696. bat. feldžandarmerije, delovi 297. izv. bat., 2/201. brig. jur. topova, f) Grupa »Krempler«, g) Padobranski lov. bat. »Brandenburg«<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=491&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000486.] <br /> ({{jez-njem|"Betr.: Plannung "Rübezahl". </br> 1.) Beteiligte Kräfte: </br> a) Südgruppe: Masse 1. Geb. Div., alban. Milizen und Tle. SS–Div. Skanderbeg. </br> b) Kgr. Südwest: 2 verst. Btlne. 181 J.D. mit III./SS–13 </br> c) NW–Gruppe: 2. Rgt. Brandenburg (o. 1 Btln.) 3./Pz. Abt. z.b.V. 12, MFK, und Cetniks (Drina–Korps). </br> d) N–Gruppe: SS–Rgt. 14 (ohne III.). </br> e) O–Gruppe: Höh. Kdo. mit III./363, Feld Gend.Abt. 696, Tle. A.A. 297, 2./Stu. Gesch.Brig 201. </br> f) Gruppe Krempler. </br> g) Fallschirm–Jg.Btl. Brandenburg."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_108.htm Izveštaj Komandanta Jugoistoka od 12. avgusta 1944. Vrhovnoj Komandi Vermahta o sastavu borbenih grupa i njihovim pravcima napada u operaciji »Ribecal«], Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 4, dokument br. 108.</ref>}} [[NOVJ]] je nastojala da koncentriše snage na levoj strani [[Lim (reka)|Lima]] za proboj u [[Srbija|Srbiju]]. Nemačka [[Komanda Jugoistoka (Nemačka)|Komanda Jugoistoka]] je rešila da brani [[Srbija|Srbiju]] aktivnim dejstvima - sprečavanjem pokreta jedinica [[NOVJ]] kroz [[Bosna|Bosnu]] prema zapadu, kao i nizom krupnih i ambicioznih operacija u [[Sandžak]]u i istočnoj [[Bosna|Bosni]] sračunatih na razbijanje koncentracija [[NOVJ]] i njihovo onesposobljavanje za ofanzivna dejstva. Snage [[JVuO]] sa velikim entuzijazmom učestvovale su u ovim operacijama, kao i u onim koje je organizovao nemački komandant [[Srbija|Srbije]] protiv lokalnih partizana i povremenih prodora. Vrhunac ovog sadejstva nastupio je u avgustu [[1944]],<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[Službena beleška oficira Abvera Komande Jugoistoka od 22. avgusta 1944. sa referisanja komandanta Jugoistoka Adolfu Hitleru, http://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230814062743/https://znaci.org/00001/4_12_4_112.htm |date=2023-08-14 }}] Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 112</ref> kada su se odvijala najintenzivnija i najmasovnija dejstva. U izvještaju Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. godine upućenom Vojnoupravnom komandantu Jugoistoka, konstatuje se ozbiljna političko-bezbjednosna kriza uzrokovana uspješnim partizanskim manevrom, tj. prodorom u Srbiju: {{izdvojeni citat|Započeo je očekivani veliki Titov napad na Srbiju. Dok su u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], na [[Drina|Drini]], pripremljene jedinice bile tako desetkovane našim akcijama da mu tamo samo slabe snage stoje na raspolaganju, dotle je jačim delovima Titovih jedinica, koje su bile u centralnom delu [[Crna Gora|Crne Gore]], oko 3 divizije, pošlo za rukom da upadnu u [[Južna Srbija|južnu Srbiju]] i da pređu dolinu [[Ibar|Ibra]]. One sada u rejonu između Ibra i [[Južna Morava|Južne Morave]], po sjedinjavanju sa tamošnje 3 srpske crvene divizije, ugrožavaju obe glavne saobraćajne arterije prema jugu. Slobodu pokreta ovih, oko 10.000 ljudi jakih i dobro naoružanih, združenih jedinica uspeli smo, istina u teškim borbama i uz mnogo gubitaka, pomoću nemačkih, bugarskih i srpskih snaga (četnici i [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]]) da suzimo; ipak, one su preslabe da bi, s obzirom na otkazivanje bugarskih jedinica, izborile odlučujuće uspehe.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_109.htm Izveštaj Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. komandantu Jugoistoka o vojno-političkoj i privrednoj situaciji u Srbiji]</ref>}} Koliki su značaj najviši okupacioni dužnosnici u Jugoslaviji pridavali upotrebi četničkih jedinicâ u borbi protiv snaga NOVJ, može se zaključiti i na osnovu jedne naredbe od 26. avgusta 1944. godine, koju potpisuje feldmaršal [[Maximilian von Weichs]]: {{izdvojeni citat| ''Naređenje komandanta Jugoistoka'' Suštinski zadatak [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]] i Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od sada pa nadalje jeste dovesti i držati sve četničke jedinice u Srbiji i Crnoj Gori u borbenom dodiru s crvenim snagama, kako im ne bi bilo dopušteno preuzimanje vlastite inicijative, koja bi zbog cjelokupne situacije mogla biti uperena i protiv Njemačke. Odbijanje borbe protiv komunista mora se odmah prijaviti kao prijeteći simptom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=13&rec=311&roll=191 NARA, T311, Roll 191, frame no. 000007.] <br /> ({{jez-njem|"Befehle OB.Südost <br /> Eine wesentl. Aufgabe Pz.AOk 2 und Mil.Befh.Südost ist ab sofort sämtl. in Serbien und Montenegro stehenden Cetnikverbände in Gefechtsberührung mit roten Kräften zu bringen und zu halten, um sie nicht zu einer eigenen Initiative die in Auswirkung der Gesamtlage auch gegen Deutschland gerichtet sein könnte gelangen zu lassen. Weigerung, dem Kampf gegen den Komm. aufzunehmen, ist als bedrohliches Symptom sofort zu melden."}})</ref>}} Uoči bitke sa partizanima, nemački Wehrmacht je snabdeo četnike svim raspoloživim zalihama italijanskog pešadijskog oružja i municije: {{izdvojeni citat|U nadovezi na dogovor od 15. 8. saopštava se, da se za izdavanje četničkim jedinicama mogu staviti na raspolaganje, u najboljem slučaju, sledeća oružja: 7.000 pušaka 6,5 mm (ital.) sa po 100 metaka, <br /> 50 teš. mitraljeza 8 mm (ital.) sa po 13.000 metaka, <br /> 42 laka bacača 4,5 mm (ital.) sa po 250 metaka. Upozorava se na to, da je time iscrpljena celokupna zaliha italijanske pešadijske municije u domenu Komandanta Jugoistoka i da se nove pošiljke mogu očekivati tek od oktobra 1944. godine i to u ograničenom obimu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=587&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000582.] </br> ({{jez-njem|"Im Nachgang zur Besprechung vom 15.8. wird mitgeteilt, dass für Ausgabe an Cetnik–Einheiten äusserstenfalls folgende Waffen zur Verfügung gestellt werden können: </br> 7 000 Gewehre 6,5 mm (i) mit je 100 Schuss, </br> 50 s.M.G. 8 mm (i) mit je 13 000 Schuss, </br> 42 le.Gr.W. 4,5 cm (i) mit je 250 Schuss. </br> Es wird darauf aufmerksam gemacht, dass damit der gesamte Bestand an ital. Inf. Munition im Bereich O.B.Südost erschöpft ist und Neulieferung in beschränktem Maße erst ab Oktober 44 erwartet werden darf."}})</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_228.htm Obaveštenje operativnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 16. avgusta 1944. obaveštajnom odeljenju o odobrenim količinama oružja i municije četničkim jedinicama]</ref>|Obaveštenje komande Jugoistoka o odobravanju oružja i municije četnicima (16. avgust 1944.)}} U nacrtu jednog izvještaja, sastavljenog od strane oficirâ Armijske grupe »F« u ljeto 1944. godine, sumira se iskustvo njemačkih okupacionih organa sa Mihailovićevim četnicima u [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupiranoj Jugoslaviji]]: {{izdvojeni citat|Dosadašnje držanje D.M.-a ima sljedeće karakteristike: a) Aktivna borba protiv komunista u Srbiji, Crnoj Gori i Hrvatskoj, s tim što je ova borba zbog brojčane, a naročito materijalno-tehničke nadmoći komunista, uvijek rizična za snage D.M.-a, b) Neispunjavanje od Saveznika postavljenih specijalnih zadataka, c) Lokalna, ponekad vrlo aktivna saradnja sa njemačkim trupama, obavještajnim i ostalim okupacionim organima, d) Potpuna spremnost za izvršavanje taktičkih instrukcija izdatih od strane njemačkih oficira za vezu, e) Stalno ponavljanje zahtjeva za municijom i oružjem radi borbe protiv komunista, kao nagrada za dokazanu lojalnost.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=970&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000960.] <br /> ({{jez-njem|"Das bisherige Verhalten der DM–Bewegung ist gekennzeichnet: </br> a) durch eine aktive Kampfführung gegen den kommunistischen Feind in Serbien, Kroatien und Montenegro, die bei zahlenmässiger und vor allem waffentechnischer Überlegenheit der kommunistischen Banden in jedem Falle mit einem besonderen Risiko für die DM–Kräfte verbunden ist, </br> b) durch die Nichtausführung der von den Allierten generell und im Form von Spezialaufgaben gegebenen Sabotageaufträge, </br> c) durch eine örtliche, z.Zt. sehr rege Zusammenarbeit der DM–Cetniks mit der deutschen Sicherungstruppe, den Abwehrorganen und den für Ausnutzung des Landes eingesetzten deutschen Dienststellen bezw. deren Organisationen, </br> d) durch eine absolute Bereitwilligkeit, sich den taktischen Weisungen der deutschen Verbindungsoffiziere zu unterwerfen, </br> e) durch die wiederholten Versuche, für bewiesene Loyalität Munition und Waffen zum Kampf gegen den kommunistischen Feind zu erhalten."}})</ref>}} Kada su partizani konačno uspeli da se probiju u Srbiju i krenu ka Beogradu, nastupila je panika u redovima okupatora i kvislinga/kolaboracionista: {{izdvojeni citat|Titovi partizani upali su u septembru 1944. u Srbiju i to na više mesta. Zapadni deo Srbije bio je potpuno nezaštićen. Tamo je bio stacioniran samo mali broj nemačkih policijskih jedinica, koje su, zajedno sa četnicima, tu i tamo još vodile borbe. Sa svih strana neprijatelj je krenuo ka Beogradu. U gradu je vladao mir. Mi smo sedeli u Beogradu ne na buretu baruta, nego smo se nalazili u njemu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>|[[Hermann Neubacher]], “Sonderauftrag Südost”}} U izveštaju od 18. septembra 1944, komandant Jugoistoka feldmaršal Maximilian von Weichs jasno sagledava težinu situacije u kojoj su se našle okupacione snage u Srbiji usljed nezadržive partizanske ofanzive. Von Weichs smatra da se njemačkom vođstvu poput imperativa nameće nastavak saradnje sa Mihailovićevim četnicima: {{izdvojeni citat|Loša situacija u Srbiji: zbog pomanjkanja vlastitih snaga, napredovanje partizana se može još samo usporiti; politika upotrebe četnika pri tome je od nesmanjene važnosti, te će biti nastavljena svim sredstvima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=763&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000758.] <br /> ({{jez-njem|"Es kommt also darauf an, gegenüber den Banden in Serbien weiterhin mit unterlegenen Kräften eine Verzögerungstaktik zu betreiben in der Hoffnung, daß durch innerpolit. Gegensätze oder Versorgungsschwierigkeiten ihre Stoßkraft geschwächt wird. Ein Einspannen noch kampfbereiter Cetniks ist dabei von unverminderter Bedeutung u. wird mit allem Mitteln betrieben."}})</ref>|V. Weichs-ova ocjena situacije od 17.9.44 (18.9.44)}} Četnici su nudili okupatoru sadjejstvo u borbi protiv snaga NOVJ u zamjenu za municiju i naoružanje: {{izdvojeni citat|Više četničkih vođa s područja Beograda nudi se za borbu protiv komunista pri isporuci oružja i municije od strane Nijemaca.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=789&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: Kampfangebote mehrerer Cetnik–Führer Raum Belgrad gegen Kommunisten bei Waffen– und Munitionslieferung durch Deutsche."}})</ref>|Večernji izvještaj obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 19. septembar 1944. godine}} Krajem septembra 1944, četnici učestvuju s njemačkim jedinicama u borbi protiv partizana u raznim dijelovima Srbije. Tako u zapadnoj Srbiji, [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pod komandom potpukovnika [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]] i trupe Wehrmachta pokušavaju spriječiti prodor snaga NOVJ: {{izdvojeni citat|Zapadna i centralna Srbija: [...] Dijelovi Borbene grupe fon Jungenfeld prebačeni u Šabac, odakle su 26. septembra, u sadejstvu sa četničkom formacijom Račića, vršili napad na [[12. vojvođanski korpus NOVJ|12. korpus NOVJ]] koji nadire s juga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1027&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 001015.] <br /> ({{jez-njem|"West– und Mittel– Serbien: </br> Tle. Kgr. v. Jungenfeld nach Sabac verlegt, von dort 26.9. im Zusammenwirken mit Cetnik–Verband Racic Angriff auf von Süd vordringendes XII. rotes Korps."}})</ref>}} Ova elitna četnička formacija pomagala je okupatoru u zapadnoj Srbiji već početkom septembra te godine: {{izdvojeni citat|[[Požega (Srbija)|Požegu]] zauzele vlastite trupe u sadejstvu sa četnicima (Račića).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000246.] <br /> ({{jez-njem|"Pozega durch eigene Truppe in Zusammenwirken mit Cetniks (Racic) genommen."}})</ref>|Večernji izvještaj Obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 6. septembar 1944. godine}} Pukovnik von Jungenfeld se nalazio na čelu 5. policijskog puka, sa štabom u [[Šabac|Šapcu]]. O saradnji visokih četničkih oficira sa Jungenfeldom, poput komandanta Kolubarskog korpusa JVuO kapetana Milorada Lapčevića, generala [[Svetomira Đukića]], komandanta Severnih pokrajina JVuO (tj. [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Slavonija|Slavonije]]) ili majora Ilije Orelja, u vezi sa planiranjem krupnije operacije protiv snagâ [[NOV i POJ]] u [[Srem]]u avgusta 1944. godine, general Dragoljub Mihailović je bio obaviješten od strane pukovnika Dragomira Radovanovića, delegata Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u otadžbini za Vojvodinu: {{izdvojeni citat|Dobro je što je kapetan Lapčević postavljen za komandanta Sremske jurišne grupe, no on je svojim radom za poslednji mesec dana stalno radio sa nemačkim komandantom iz [[Šabac|Šapca]]. On — kapetan Lapčević je izvodio akciju u [[Kupinovo|Kupinskom]] kutu po zapovesti nemačkog komandanta iz Šabca, javno sa njim sedeo obilazio Kupinski kut naravno da su u ovom pogledu sudelovali đeneral Đukić i major Orelj. Major Orelj je potpuno zabrljao. Nezgodno je što se svuda prestavlja za Vašeg Delegata te u ime Vaše onako pijan naređuje i govori. Sve ovo vide ovi naši mladi komandanti koji vode ljude i koji treba da nose ceo teret borbe na svojim leđima. Oni nemogu da dozvole da im neko prebaci da su saradnici Nemaca. Kapetan Lapčević, đeneral Đukić i major Orelj mogli su i trebali da rade, ali samo tajno, a nikako javno svakog dana sedeti u kafani u s. [[Ušće (Obrenovac)|Ušće]] pored puta [[Obrenovac]]—Šabac, još đeneral Đukić sa đeneralskom kapom i t.d. Da umirim ove mlade ljude i da im objasnim da će se ovo zabraniti i da će se ako se šta radi, u buduće tajno raditi, trebalo je dosta vremena i muke.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_37.htm Izveštaj delegata Vrhovne komande za Vojvodinu od 22. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o akcijama protiv NOV i POJ u Sremu i o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Iz Armijske grupe »F« javljeno je 13. septembra 1944. godine da Mihailovićevi četnici pomažu okupacionoj sili i prilikom defanzivnih akcijâ u zapadnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Sjeverozapadna Srbija: Noćni napad crvenih bandi na [[Valjevo]] odbijen od strane četnika i vlastitih snaga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=553&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000550.] <br /> ({{jez-njem|"NW–Serbien: </br> Nachtangriff roter Banden auf Valjevo durch Cetniks und eig. Kräfte abgeschlagen."}})</ref>|Tajni dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«) za 13. IX 1944.}} U [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]] četnici su asistirali okupatoru pri zaštiti objekata od strateškog značaja za ratnu privredu Trećeg Reicha, čime je Nijemcima znatno olakšavana eksploatacija rudnih bogatstava u zemlji: {{izdvojeni citat|Napad bandi na rudnik uglja [[Bogovina]] odbijen od strane DM–jedinicâ i mešovite borbene grupe (Landesschützen iz [[Bor]]a i delovi 1. policijskog dobrov. bataljona).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=403&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289656.] <br /> ({{jez-njem|"BANDENANGRIFF AUF KOHLENBERGWERK BOGOVINA DURCH DM–VERBAENDE UND GEMISCHTE KGR (LDS AUS BOR UND TLE. POL. FREIW.BTL. 1) ABGEWIESEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 27. VIII 1944. godine}} Načelnik štaba Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO major [[Neško Nedić]] je 13. septembra izdao naređenje kapetanu Vojislavu Markoviću da u najtješnjoj vezi sa njemačkim okupacionim snagama odbace [[1. proleterska divizija|Prvu proletersku diviziju]] prilikom napada na Valjevo: {{izdvojeni citat|Tvoj korpus za sada ostaje za akciju prema Valjevu — prema komunističkoj grupi dejstvuje u Kolubari. Pošto ovu akciju vode uglavnom Nemci to će tvoja uloga biti da naslonom naših i u sporazumu sa njima izvršiš tučenje crvenih sugerišući Nemcima najpogodnija rešenja. Od Nemaca ćeš neposredno da se snabdevaš municijom, a glavni zadatak ti je da prisustvom uz nemačke trupe goniš i hvataš komuniste koje oni razbijaju.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_69.htm Naređenje načelnika štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 13. septembra 1944. komandantu 7. jurišnog korpusa da sadejstvuje s nemačkim trupama u odbijanju napada 1. proleterske divizije NOVJ na Valjevo]</ref>}} Istovremeno, Nijemci otpočinju s izvođenjem [[Operacija Cirkus|operacije »Cirkus«]] ({{jez-njem|Zirkus}}), čiji je cilj bio ovlađivanje [[Kolubara|kolubarskim]] pobrđem. Operacija je počela 24. septembra 1944, uz učešće [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS-divizije »Prinz Eugen«]], [[Brandenburger|1. puka »Brandenburg«]] (bez 1. bataljona), 202. tenkovskog bataljona, dijelova 5. policijskog puka i pripadnikâ Šumadijske i Kolubarske grupe korpusa JVuO.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.pdf Pregled dejstava potčinjenih jedinica vojnoupravnog komandanta Jugoistoka (Armijske grupe »Srbija«) od 23. avgusta do 4. novembra 1944. godine]</ref> Prethodnog dana, ispred Komande Jugoistoka je načelnik štaba Armijske grupe »F« general [[Arthur Winter]] uputio izvještaj kojim najavljuje početak operacije, napominjući da će se i brojne četničke jedinice boriti na strani Wehrmachta: {{izdvojeni citat|Početak "Cirkusa" 24. septembra. [...] Sve naše snage u sjeverozapadnoj Srbiji potčinjene su Borbenoj grupi fon Jungenfeld. U kruševačkom kraju uspješno napredovanje većih četničkih snaga, uz podršku 12. bataljona iz sastava [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], protiv crvenih bandi u području sjeverozapadno od Kruševca. Pothvat će biti nastavljen sa 6.000 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=941&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000931.] <br /> ({{jez-njem|"Beginn "Zirkus" 24.9. Durch Aufkl.– Vorstoss 1. Rgt. Brandenburg Arandjelovac stark feindbesetzt festgestellt. Sämtl. eig. Kräfte in NW–Serbien Kgr. v. Jungenfeld unterstellt. Raum Krusevac erfolgreicher Vorstoss stärkerer Cetnik–Kräfte, unterstützt durch 2./Pz.Abt.z.b.V.12 gegen rote Banden Raum NW Krusevac. Unternehmen wird mit 6000 Cetniks fortgeführt."}})</ref>|Povjerljivi izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 23. IX 1944.}} U septembru su kvislinške formacije [[Srpska državna straža|Srpska državna]] i [[Srpska granična straža|granična straža]] preformirane u [[Srpski udarni korpus]] (jačine 6.800), stavljen pod Mihailovićevu komandu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.htm Izveštaj komandanta Armijske grupe "Srbija" od 4. novembra 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230714172817/https://znaci.org/00001/4_12_4_168.htm |date=2023-07-14 }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 168</ref> U prvoj polovini septembra, četničko-nemačka odbrana [[Srbija|Srbije]] sa zapada doživela je slom usled prodora [[NOVJ]]. Bitka za [[Srbija|Srbiju]] definitivno je rešena tokom oktobra [[Beogradska operacija 1944.|Beogradskom operacijom]], uz sadejstvo [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa oklopnim snagama [[Crvena armija|Crvene armije]]. No, i pored toga, JVuO je nastavila sadejstvovati sa Vermahtom: {{izdvojeni citat|Usljed jakog komunističkog pritiska, još četničkih jedinica, uključujući i one iz istočne Srbije, izrazile su spremnost za dalju borbu protiv komunista u saradnji sa njem. Wehrmachtom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=101&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame 000095: Izvještaj o neprijatelju u Srbiji, Hrvatskoj, Crnoj Gori i Albaniji (Dodatak za savjetovanje kod načelnika štaba jugoistoka od 2. oktobra 1944.)] <br /> ({{jez-njem|"Unter dem starken kommunistischen Druck haben sich weitere Cetnik–Führer, auch aus O–Serbien bereit erklärt, gemeinsam mit der Deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten zu kämpfen."}})</ref>|Izvještaj [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 2. oktobra 1944.}} {{izdvojeni citat|Četnička grupa [[Siniša Ocokoljić|Ocokoljića]] iz istočne Srbije osiguravala je pozadinu Müllerovom korpusu prilikom borbi protiv Rusa u rejonu okuka Dunava–Zaječar.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000562-000564: Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)] </br> ({{jez-njem|"Die ostserbische Cetnikgruppe des Ocokoljic hat dem Korps Müller bei den Verteidigungskämpfen gegen die Russen im Raum Donauschleife–Zajecar Dienste zur Freihaltung der rückwärtigen Verbindungen geleistet."}})</ref>|Njemački izvještaj od 19. oktobra 1944.}} Opšta (pozitivna) ocjena o doprinosu četničkih snaga u borbi na strani njemačkog Wehrmachta tokom bitke za Srbiju, data je u izvještaju štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], poslatom 21. avgusta 1944. godine Vojnom zapovjedniku Jugoistoka generalu [[Hans Felber|Felberu]]: {{izdvojeni citat|Njemačko vođstvo u Srbiji je stoga moralo tražiti pomoć većih dijelova četnika Draže Mihailovića. Oni su slabo naoružani i nedavno su teško pogođeni usljed izostanka obuke pojedinačnih boraca. Ipak, dobro su se borili, pretrpjeli su znatne krvave gubitke i mogu se označiti kao bezuslovno antikomunistički.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=985&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000975.] ({{jez-njem|"Die deutsche Führung in Serbien mußte sich daher schon bisher der Mithilfe stärkerer Teile der DM–Cetniks bedienen. Diese sind schlecht bewaffnet und infolge geringer Ausbildung des Einzelkämpfers in der letzten Zeit stark angeschlagen worden. Sie haben sich aber gut geschlagen, erhebliche blutige Verluste zu verzeichnen und können als unbedingt antikommunistisch bezeichnet werden."}})</ref>|Njemačka procjena brojnosti partizanskih, njemačkih i kvislinških jedinica u Srbiji (21. august 1944).}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije|Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)}} [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-J28413, Jugoslawien, deutscher Rückzug.jpg|thumb|Nemački vojnici se povlače iz Srbije.]] Tokom septembra [[1944]]. glavna četnička mobilna formacija u centralnoj i zapadnoj Srbiji, [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa]] pod komandom [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]], skupa sa drugim pridruženim jedinicama, poražena je od nadirućih snaga [[NOVJ]] i potisnuta prema [[Beograd]]u. Ove su jedinice Nemci tokom [[3. oktobra|3]], [[4. oktobra|4.]] i [[5. oktobra]] 1944. vozovima prebacili sa željezničkih stanica Topčider i Ripanj do [[Kraljevo|Kraljeva]].<ref name="ReferenceC">Ratko Parežanin; MOJA MISIJA U CRNOJ GORI, Rim, 1974, str. 17-18.</ref><ref>Radomir Milošević-Čeda: ZAKASNELI RAPORT, Interprint, Beograd, 1996, str. 78-79.</ref> {{izdvojeni citat|Noću, iza ponoći, između 3. i 4. oktobra 1944, krenuli smo iz Beograda, sa železničke stanice u Topčideru... Uveče sam se oprostio sa komandantom Korpusa, generalom Kostom Mušickim... Kod Mušickog je u tom trenutku bio [[Nikola Kalabić]], a u štabu Dobrovoljačkog Korpusa sam primetio i Neška Nedića... Došli su da se dogovaraju sa Dobrovoljačkom komandom i da traže opremu i ostalo. Na brzinu progovorio sam nekoliko reči sa Neškom Nedićem. U vozu su s nama putovali i Kalabićevi četnici. Rekoše nam da idu do Kraljeva, gde se vrši koncentracija četnika za borbu.<ref name="ReferenceC"/>|Nedićev ministar [[Ratko Parežanin]]}} O oštrini borbi koje su se vodile između snaga NOVJ, s jedne, te okupatorsko-kolaboracionističkih jedinica s druge strane, svjedoči i jedan njemački izvještaj neposredno pred [[Beogradska operacija|pad Beograda]]. U izvještaju se apostofira strateški značaj koji je, za odbranu glavnog grada Srbije, predstavljala linija bojišnice u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], gdje je bila raspoređena Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO pod komandom potpukovnika Račića: {{izdvojeni citat|Račićeva jurišna grupa korpusa, koja je u septembru u teškim borbama na savskom zavoju bila potisnuta iz područja Čačak–Požega–Užice zbog napredovanja Titovih snaga u zapadnoj Srbiji ka sjeveru, probila se natrag u područje Užice–Požega–Čačak zapadno ka Drini u pojedinačnim grupama, trpeći velike gubitke, nakon što su njemačke snage raspoređene u ovom području povučene na [[Istočni front]]. Usljed nedostatka streljiva i oružja te u odsustvu njemačkih snaga koje bi ga poduprle, Račić je od tada mogao izvoditi samo manje operacije protiv komunističkih grupa. </br> Brzo napredovanje Rusa preko doline Morave do saobraćajnice Beograd–Kraljevo potpuno je promijenilo situaciju kod četnika. Čini se da je bliski kontakt s njemačkim trupama bio poremećen brzim pokretima njemačkih trupa uzrokovanim borbama, tako da se s te strane teško mogao vršiti bilo kakav kontinuirani uticaj na četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame no. 000562.] </br> ({{jez-njem|"Die im September durch den Nordvormarsch der Tito–Kräfte im westserbischen Gebiet aus dem Raum Cacak–Pozega–Uzice in harten Kämpfen gegen den Savabogen zurückgedrückte Sturmkorpsgruppe Racic hat sich nach Abzug der in diesem Raum eingesetzten deutschen Kräfte an die Ostfront wiederum unter starken Verlusten in Einzelgruppen in das Gebiet westlich der Drina und den Ausgangsraum Uzice–Pozega–Cacak durchgekämpft. Wegen Mangel an Munition und Waffen und im Hinblick auf das Fehlen deutscher Kräfte als Rückhalt hat Racic seitdem nur kleinere Aktionen gegen komm. Gruppen durchführen können. </br> Das rasche Vordringen der Russen über das Moravatal bis zur Straße Belgrad–Kraljevo hat die Lage der Cetniks völlig verändert. Die Tuchfühlung mit der deutschen Truppe scheint durch die im Kampfverlauf notwendig gewordenen raschen deutschen Truppenverschiebungen unterbrochen zu sein, sodass von dieser Seite die Möglichkeit zu laufender Einwirkung auf die Cetniks kaum mehr bestand."}})</ref>|Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)}} U mjesečnom izvještaju [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] ({{jez-njem|Heeresgruppe F}}) za oktobar 1944, poslatom Komandi Jugoistoka, konstatuje se da četnici u Srbiji nijesu u stanju održati svoje pozicije bez prisustva njemačkih okupacionih trupâ. Oficiri Wehrmachta tvrde da je „prebacivanje najvećeg dijela četničkih jedinica koje su se nalazile u sjevernoj i istočnoj Srbiji u suštini izvršeno da bi se izbjegli sukobi sa Rusima“, na čiju ih je „podmuklost“ upozorila Vrhovna komanda JVuO: {{izdvojeni citat|U borbi sa snagama 1. komun. korpusa koje su napredovale ka Beogradu, krajem septembra je Rudnički korpus [JVuO] u rejonu Lazarevca (32 km si. od Valjeva) potpuno uništen, dok je Kosmajski korpus uspio da se održi u rejonu sjeverno od Mladenovca (4 km j–ji. od Beograda). Nakon povlačenja njemačkih trupa, budući u nemogućnosti da zadrže dotadašnja operativna područja zbog premoći Rusa i komunista, četničke jedinice koje su se borile u sjeverozapadnoj i centralnoj Srbiji prebačene su do sredine oktobra na područje južno od Zapadne Morave.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001138.] <br /> ({{jez-njem|"Die Verlegung des grössten Teiles der in Nord– und Ostserbien befindlichen Cetnik–Einheiten wurde im wesentlichen zur Vermeidung von Zusammenstössen mit den Russen vorgenommem, vor deren Hinterlist das Obkdo. die Stäbe dringend warnte. <br /> Im Kampf mit den auf Belgrad vorgehenden Kräften des I.komm.Korps wurde Ende September das im Raum Lazarevac (32 NO Valjevo) stehende Rudnik–Korps völlig zerschlagen, während das Kosmaj–Korps sich im Raum Nord Mladenovac (4 SSO Belgrad) behaupten könnte. <br /> Angesichts der Unmöglichket, nach dem Abzug der deutschen Truppen die bisherigen Einsatzräume gegen die Übermacht der Russen und Kommunisten zu halten, wurden die in Nordwest– und Mittel– Serbien kämpfenden Cetnik–Einheiten biss Mitte Oktober in den Raum südlich der Westl. Morava verlegt."}})</ref>}} Izbijanje [[Crvena armija|Crvene armije]] na severoistočnu granicu Jugoslavije izazvalo je pometnju u četničkim redovima. Znatan deo četničkih trupa tokom septembra razbijen je od strane NOVJ u zapadnoj Srbiji. Sam [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]] sa manjom grupom boraca je nateran na povlačenje u Bosnu. Neki su pokušali da napadom na Nemce pred sam dolazak Crvene armije ponovo steknu saveznički status ([[Predrag Raković|Raković]], [[Dragutin Keserović|Keserović]], [[Dragoslav Račić|Račić]]), ali je i ovaj pokušaj bio kratkotrajan. Nakon neuspeha, glavnina se krajem oktobra koncentrisala u oblasti Ivanjice. Upravo u tom periodu vrh Armijske grupe E iz Grčke izbio je do [[Novi Pazar|Novog Pazara]]. Četnici su se priključili [[Proboj Armijske grupe E kroz Sandžak|prodoru Armijske grupe E kroz Sandžak]] u istočnu [[Bosna|Bosnu]]. {{Wikisource|Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.}} {{izdvojeni citat|Draža Mihailović će nastaviti borbu protiv komunizma. Njegove jedinice se već bore sa Titovim trupama i imaju djelomično vezu sa njemačkim jedinicama (pukovnik v. Jungfeld, general Müller). Sada je stvar u tome, kako upotrebiti četničke jedinice kao prethodnice i osiguranje za komunikacije prilikom predstojećeg izmještanja njemačkih trupa iz Srbije. Pritom se neće moći izbjeći da četnici, prateći moguće pokrete njemačkih trupa ka zapadu, ne dospiju na tlo Hrvatske.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=51&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"D.M. wird weiterhin Kampf gegen den Kommunismus führen. Seine Verbände stehen nach wie vor gegen den Titobanden und haben zum Teil auch die notwendige Bindung an die deutsche Truppe (Oberst von Jungfeld, General Müller). Es wird nunmehr darauf ankommen, die Cetniks bei den zu erwartenden Absatzbewegungen der deutschen Truppe in Serbien als eine Art Vorhut einzusetzen, die die rückwärtigen Verbindungen durch Kampf gegen die dortständigen kommunistischen Banden öffnen. Dabei ist nicht zu vermeiden, dass die Cetniks im Zuge möglicher Rückverlegung der deutschen Kräfte in Serbien nach Westen auf kroatisches Gebiet übertreten."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Prvog dana oktobra 1944, u Komandi Jugoistoka je održano savjetovanje na kojem je upozoreno na promjenljivo raspoloženje četnika prema njemačkoj oružanoj sili u okupiranoj Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Srbija: [...] Četničko držanje i dalje različito. Srbijanski četnici se bore zajedno sa Wehrmachtom protiv komunista. Čak je i sam Draža Mihailović tražio njemačko osiguranje za planirano prebacivanje svog štaba iz sjeverozapadne Srbije u područje jugozapadno od Beograda. Ovaj plan se ipak nije ostvario. Suprotno tome, četnici u Istočnoj Bosni, Hercegovini i južnoj Crnoj Gori su neprijateljski nastrojeni. Kreću se ka obali, kako bi u slučaju savezničkog iskrcavanja s njima uspostavili kontakt i dobili savezničku zaštitu od crvenih. Iz sigurnog izvora se doznaje da D.M. izričito osudio njihovo protivnjemačko držanje.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=111&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000105—000106.] ({{jez-njem|"Cetnik–Haltung weiterhin uneinheitlich. Serbische Cetniks kämpfen zusammen mit deutscher Truppe gegen komm. Banden. DM. selbst bat sogar um deutsche Hilfe zur Sicherung beabsichtigter Verlegung seines Hauptstabes von NW–Serbien in Raum SW Belgrad. Diese Absicht jedoch nicht durchgeführt. Demgegenüber feindselige Haltung der Cetniks im O–Bosnien, Herzegovina und S–Montenegro und Bewegung dieser Kräfte zur Küste in den Raum Dubrovnik mit dem Ziel, bei erwarteter engl.Landung Verbindung mit Allierten aufzunehmen und Schutz gegen Rote zu suchen. Nach S.Qu. bekannt, dass DM. die deutschfeidliche Haltung dieser Cetniks aussdrücklich missbilligt."}})</ref>|Izvještaj sa savjetovanja kod načelnika štaba Jugoistoka od 2. oktobra 1944 (1. oktobar 1944.).}} Koliki je stepen kontrole nad četničkim snagama u Srbiji uspjela ostvariti njemačka Komanda Jugoistoka, vidljivo je i iz zapisnika sa sastanka na vrhu, održanog neposredno pred početak [[Beogradska operacija|Beogradske operacije]] (8. X 1944), kada su zabilježene i riječi Višeg SS i policijskog vođe [[Hermanna Behrendsa]]: {{izdvojeni citat|Na pitanje g-dina feldmaršala [tj. [[Maximilian von Weichs|von Weichs]]a — prim.] postoji li mogućnost komunističkog ustanka u Beogradu, Viši SS i policijski vođa Obergruppenführer Behrends je odgovorio odrečno, ističući da su stalnim pročešljavanjem u posljednje vrijeme uklonjeni svi oni komunisti koji bi na bilo koji način mogli učestvovati u takvoj akciji. Na pitanje gdje se nalaze komunisti zatvoreni u koncentracioni logor, Behrends je odgovorio da su svi pobijeni. Na kraju je skrenuo pažnju na to da je u četničke redove uspio ubaciti dovoljno jake grupe Službe sigurnosti [SD-Sicherheitsdienst], koje imaju ostati sa četnicima i ubuduće. Na to je glavnokomandujući primijetio da je samo to dovoljan razlog zašto bi se vodstvo nad četnicima trebalo povjeriti isključivo Višem SS i policijskom vođi.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=52&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"Die Frage des Herrn Feldmarschall an den Obergruppenführer Behrends, ob er mit einem kommunistischen Aufstand in Belgrad rechne, verneinte dieser unter Hinweis darauf, dass er in letzter Zeit durch dauernde Durchkämmungen alle irgendwie für einen Putsch infrage kommenden Kommunisten beseitigt habe. Die Frage nach dem Verbleib der im Konzentrationslager erfassten Kommunisten beantwortete er dahingehend, dass diese alle umgelegt seien. Abschliessend wies Obergruppenführer Behrends noch daraufhin, dass er bei den Cetniks ausreichend starke SD—Kommandos eingebaut habe, die bei den Cetniks verbleiben würden. Von seiten O.B.Südost wurde daraufhin festgestellt, dass allein schon durch diese Tatsache die weitere Führung der Cetnikverbände durch den Höh.SS und Pol.Führer gegeben sei."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Nakon poraza u [[Bitka na Jelovoj gori|bici na Jelovoj gori]], Vrhovna komanda JVuO na čelu sa Dražom Mihailovićem obrela se u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]]. Potpukovnik [[Zaharije Ostojić]], komandant Istaknutog dela štaba Vrhovne komande, šalje 30. septembra 1944. komandantu Zlatiborskog korpusa kapetanu Dušanu Radoviću (pseudonim »Kondor«) upozoravajuću depešu: {{izdvojeni citat| ''Za Kondora — ultra urgent'' Imam obaveštenje da ste Vi, [Miloš] Marković i [Filip] Ajdačić upućeni u [[Višegrad|višegradski]] srez sa specijalnim zadatkom i da ćete isti izvršiti u punoj vezi sa [[Gestapo]]m i Švabama. Vaši ljudi pričaju da su kaznena ekspedicija. Još u toku današnjeg dana očekujem Vaše objašnjenje, jer ću u protivnom preduzeti potrebno, a narod i istorija reći će ko je izdajnik?<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_133.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša Istaknutog dela štaba Vrhovne komande od 7. avgusta 1944. do 7. januara 1945. godine]</ref>}} Jedinice [[Crvena armija|Crvene armije]] i [[NOVJ]] u prvoj polovini oktobra [[1944]]. zaposele su komunikaciju dolinom [[Morava (reka)|Morave]] između [[Vranje|Vranja]] i [[Velika Plana|Velike Plane]], što je otežalo [[Proboj Armijske grupe "E" iz Grčke 1944|proboj Armijske grupe "E" iz Grčke]]. Ova formacija time je bila usmerena na komunikaciju [[Skoplje]] - [[Kosovska Mitrovica]] - [[Raška]], odnosno dolinom [[Ibar (reka)|Ibra]], i zatim na otvaranje puteva prema [[Sarajevo|Sarajevu]] pod borbom. Tokom ovog četvoromesečnog proboja saradnja između Armijske grupe "E" i četnika iz [[Srbija|Srbije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]] imala je više vidova. U izvještaju [[91. armijskog korpusa]] Wehrmachta od 25. oktobra 1944. godine, što ga je potpisao general [[Werner von Erdmannsdorf]],<ref>NARA, T314, Roll 1360, frame no. 000889.</ref> odato je svojevrsno priznanje generalu Mihailoviću i njegovim četnicima kao najvrjednijim antikomunističkim (sa)borcima na čitavom okupiranom području [[Jugoistočna Evropa|jugoistočne Evrope]]: {{izdvojeni citat|Među antikomunističke grupe u Srbiji spadaju i sljedbenici srpskog pukovnika Draže Mihailovića [Mihailović je unaprijeđen u čin generala još decembra 1941. — prim.] i neke nezavisne četničke jedinice (četnik — borac za slobodu). Pukovnik Draža Mihailović igra u Srbiji ulogu sličnu onoj koju igra general [[EDES]]-a [[Napoleon Zervas|Zervas]] u Grčkoj. On jeste anglofil, ali i apsolutno antikomunistički nastrojen. Na osnovu njegova antikomunističkog stava, saradnja [četnika i Nijemaca] u borbi protiv Titovih komunističkih bandi bila je uglavnom zadovoljavajuća. Srbin je dobar vojnik i u tom pogledu nalazi se na prvom mjestu na Balkanu. Disciplinovan je, žilav i uporan, te stoga stoji iznad prosječnog Grka. Srpske bande se bore žešće od Grka i imaju se više cijeniti od grčkih bandita. Njihovo naoružanje je dobro.|Uputstvo za srpsko-albansku teritoriju, izdato od strane obavještajnog odjeljenja 91. armijskog korpusa, 25. oktobar 1944. godine}} Prilikom proboja od [[Sjenica|Sjenice]] prema [[Prijepolje|Prijepolju]] [[24. oktobra|24]]-[[31. oktobra]] [[1944]]. Nemci su nastupali zajedno sa borcima [[Srpski udarni korpus|Srpskog udarnog korpusa]] protiv snaga [[37. sandžačka divizija|37. sandžačke divizije]]. Od Prijepolja se glavnina [[Armijska grupe "E"|Armijske grupe "E"]] kroz Sandžak usmerila na pravac Prijepolje - Višegrad - Rogatica - Sarajevo. Jednim motorizovanim bataljonom Nemci su 1. novembra otvorili su put Prijepolje - Pljevlja, i usmerili celokupne četničke snage iz [[Srbija|Srbije]] na pravac [[Sjenica]] - [[Prijepolje]] - [[Pljevlja]] - [[Goražde]]. Time su iskoristili snage [[JVUO]] iz Srbije kao svoju levu pobočnicu. Nakon toga, svojim napadom na NOVJ u pravcu Tuzle ([[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944]]) sadejstvovale su snagama [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] u njihovom proboju na sever. U dnevnom izvještaju za 13. novembar 1944. o situaciji na teritoriji okupirane Jugoslavije iz štaba Armijske grupe »F«, u paragrafu naslovljenom “Njemačke i savezničke trupe“, navodi se, očigledno na osnovu presretnute komunikacije snaga NOVJ, da se general Dragoljub Mihailović nalazi u rejonu [[Sjenica|Sjenice]] sa „aktivnim jugoslovenskim generalom” (moguće da je riječ o [[Miroslav Trifunović|Miroslavu Trifunoviću]]).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=719&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001217.] <br /> ({{jez-njem|"I. Deutsche und verbündete Truppen. </br> Draza Mihajlovic befindet sich mit einem aktiven jugosl. General im Sjenica. (VII.mont.Brig. an 3.Div. 4.11.)"}})</ref> Dok komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] general [[Aleksander Ler|Ler]] u svom pregledu brojnog stanja od [[16. novembra]] [[1944]]. ubraja 10.000 četnika Pavla Đurišića u vlastite (njemačke) trupe,<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_174.htm Pregled brojnog stanja jedinica potčinjenih Grupi armija »E« na dan 16. 11. 1944. godine, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII - dokumenti nemačkog rajha, knjiga 4], Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 174.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frames no. 000376—000377.]</ref> dotle se za četnike iz Srbije u izveštaju poslatom Vrhovnoj komandi u [[Berlin]]u kaže da se "drže u senci Vermahta". Nevoljno savezništvo veoma dobro ilustruje i sljedeći izveštaj: {{izdvojeni citat|Grupa Marković (2500—3000), u sporazumu sa nem. vojskom, osigurava odsek Mitrovica — Raška (mesta uklj.) — Novi Pazar. Izviđanje protiv Bugara, Tita i Sovjeta. Do sada nije bilo ozbiljnih incidenata. Potrebna je opreznost. [[Miroslav Trifunović|Trifunović]] sa oko 18.000 četnika [[Dragoslav Račić|Račića]] i [[Dragutin Keserović|Keserovića]], uporedno sa nem. pokretima u rejonu Prijepolje. Pravac marša Foča. U početku učešće u borbenim dejstvima na nemačkoj strani (zaštita bokova). U poslednje vreme samo saputnici. Utisak: dokle god postoje zajednički interesi — uopšte mir. Ako vide mogućnost uspeha, bezuslovno treba očekivati prepade na nemački [[Vermaht]], naročito na odvojene grupe. <br /> Moli se da se dostavi rezultat pregovora DM — [[Hermann Neubacher|zastupnik Ministarstva spoljnih poslova]].<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B5_%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0_%22%D0%95%22_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%83_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_11.11.1944. Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.], Vojnoistorijski institut, NAV--T-311, r. 184</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=507&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000501.] <br/> ({{jez-njem|"1.) Gruppe Markovic (2500–3000) sichert im Einvernehmen mit dt. Truppe Abschnitt Mitrovica – Raska (Orte ausschl.) – Novi Pazar. Aufklärung gegen Bulgaren, Tito und Sowjets. Bis jetzt keine ernsteren Zwischenfälle. Vorsicht geboten. <br /> 2.) Trifunovic mit ca. 18000 Cetniks des Racic und Keserovic gleichlaufend mit dt. Bewegungen im Raum Prijepolje Marschrichtung Foca. Anfangs Teilnahme an Kampfhandlungen auf deutscher Seite (Flankenschutz). Neuerdings nur Mitläufer. Eindruck: Solange gleichlaufende Interessen im allgemeinen Ruhe. Wenn erfolgversprechend, Überfälle gegen deutsche Wehrmacht, besonders Splittergruppen, unbedingt zu erwarten. <br /> 3.) Um Übermittlung des Verhandlungsergebnisses DM – Vertreter AA wird gebeten."}})</ref>}} Načelnik štaba Armijske grupe »E« general-major [[Erich Schmidt-Richberg]] piše 5. decembra 1944. godine o pokušajima da se s četnicima Draže Mihailovića nađe, u vrijeme zajedničkog povlačenja, obostrano korisno rješenje u smislu nastavka saradnje u borbi protiv snagâ [[NOV i POJ]]: {{izdvojeni citat| ''Borbenoj grupi pukovnika Bemera </br> Glavni štab [[V SS brdskog korpusa]]'': 1) Pošto nemačka Vrhovna komanda sa opunomoćenicima DM već pregovara (preko izaslanika pukovnika [[Gojko Borota|Borote]]), molimo da se generalu Trifunoviću predoči da sačeka uputstva od svog pretpostavljenog starešine. 2) Utvrđivanje neke neutralne zone ist. od [[Sokolac|Sokolca]] ne može se dovesti u sklad sa nemačkim planovima. 3) Ostali predlozi DM već su dostavljeni. 4) U držanju nemačkog Vermahta, koje je ranije utvrđeno, prema četnicima ništa se nije promenilo. Nemački Vermaht ima nameru da zadovolji potrebe četnika u što većoj meri uzimajući u obzir i pružanje materijalne pomoći.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=868&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000862.] <br/> ({{jez-njem|"An Kampfgruppe Oberst Böhmer nachrichtl.: </br> Gen.Kdo.V.SS-Geb. Korps (durch Schreiben, 2. Ausf.) </br> 1.) Da deutsches Okdo. nur mit einer DM Vertretung verhandeln kann, und dies bereits geschiet (von entsandter Oberst Borota), wird gebeten, dass General Trifunovic nahezulegen, Weisungen seiner vorgesetzten Stelle abzuwarten. </br> 2.) Festlegung eines neutralen Raumes ostw. Sokolac läst sich mit deutschen Planungen nicht in Einklang bringen. Entsprechende andere Vorschläge wurden bereits DM übermittelt. </br> 3.) An dem ursprünglich festgelegten Verhalten der deutschen Wehrmacht gegenüber den Cetniks hat sich nichts geändert. </br> 4.) Die deutsche Wehrmacht wird versuchen, den Bedürfnissen der Cetniks weitgehend gerecht zu werden und beabsichtigt hierzu auch materielle Hilfeleistung."}})</ref>}} U posljednjim mjesecima okupacije Jugoslavije, dužnosnici njemačkog Wehrmachta mogli su dati konačni i zaokruženi sud o karakteru kolaboracije JVuO sa okupacionim snagama. Tako uputstvo iz štaba 91. armijskog korpusa od 26. decembra 1944. godine sadrži veoma iznijansirano tumačenje kvaliteta dosadašnje njemačko-četničke saradnje, prvenstveno uslovljene spoznajom da [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] predstavlja zajedničkog neprijatelja. Pored toga, oficiri iz štaba 91. koprusa analiziraju kako se može proći s najmanje političke štete usljed stalno prisutnog antagonizma između vlasti NDH i četnikâ, preporučajući oprez u odnosima s potonjima zbog njihovih neprekinutih veza sa [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznicima]]: {{izdvojeni citat|Srpski četnici: </br> Upotreba četničkih jedinica dala je u raznim oblastima dobre rezultate. Poznavanje zemljišta od strane četnikâ i njihove izviđačke aktivnosti protiv Titovih snaga od koristi su njemačkom Wehrmachtu. Međutim, oslanjanje četnika na njemački Wehrmacht proizilazi isključivo iz činjenice da su inferiorni u odnosu na Titove snage — [[Angloamerika|angloamerička]] oružana intervencija bi ih navela da odmah promijene kurs. Njihovi pokušaji da se svrstaju uz angloameričkog neprijatelja se nastavljaju. Stoga se savjetuje veliki oprez kada se postupa sa četnicima. Za vlastiti stav prema četnicima presudno je sljedeće: </br> 1) Upotreba četničkih jedinica mora se sprovesti na način tako da, u slučaju nagle promjene kursa, šteta ostane u granicama podnošljivog; </br> 2) Nijemci moraju iskoristiti neprijateljstvo između četnika i boljševičkih bandi; </br> 3) Saradnja s četnicima od slučaja do slučaja u zamjenu za opskrbu borbenom municijom, zdravstvenu njegu i snabdijevanje namirnicama, ukoliko su dostupne; </br> 4) Cjelokupno hrvatsko stanovništvo mrzi četnike; kompromis između njih i hrvatskih vlasti (posebno ustaša) teško da je moguć. Stoga, moramo spriječiti njihov upad na hrvatski teritorij, posebno između [[Drina|Drine]] i [[Bosna (rijeka)|Bosne]]. Prelazak [natrag] preko Drine u Srbiju, naročito od strane četnika iz Stare Srbije [misli se na teritoriju Nedićeve Srbije — prim.], treba podržati, jer se time izbjegava konflikt s NDH. Na hrvatskom tlu, taktički nužan kontakt s četnicima tokom operacija protiv Titovih snaga treba održati što je moguće više neprimjetnijim, s obzirom na odnos s ustašama; </br> 5) Postojeća mržnja između srpskih četnika i [[Bošnjaci|Muslimana]] zahtijeva poseban oprez tokom pregovora s obje strane i njihovog upošljavanja, jer će se i jedna i druga strana ili povući ili odmah zauzeti neprijateljski stav ako se za takve pregovore sazna; </br> Da li se četnici mogu iskoristiti u njemačku svrhu u borbi protiv Titovih bandi, '''čime bi se uštedjela njemačka krv''', zavisiće od razumnog i vještog pregovaranja s njima.<ref>[https://znaci.org/ok/T317.php?sta1=etni&sta2=D.M&idem=1404 NARA, T314, Roll 1630, frame no. 000770.] <br /> ({{jez-njem|"Die serbischen Cetniks. </br> Der Einsatz von Cetnik–Verbänden hat in verschiedenen Gebieten guten Ergebnissen geführt. Von Nutzen für die Deutsche Wehrmacht ist die Landeskenntnis der Cetniks und ihre Aufklärungstätigkeit den Titobanden gegenüber. </br> Anlehnung der Cetniks an die Deutsche Wehrmacht beruht jedoch nur auf die Tatsache, daß sie den Titokräften unterlegen sind: ein bewaffnetes angloameriknisches Eingreifen wird ihr sofortiges Umschwenken veranlassen, Ihre Versuche, sich dem angloamerikanischen Gegner zu nähern, laufen weiter. Große Vorsicht den Cetniks gegenüber ist daher angebracht. </br> Für die eigene Haltung den Cetniks gegenüber ist maßgebend: </br> 1.) Der Einsatz der Cetnik–Verbände ist so durchzuführen, daß bei plötzlichem Umschwenken der Schaden in erträglichen Grenzen bleibt. </br> 2.) Die Feindschaft zwischen den Cetniks und bolschewistischen Banden muß deutscherseits ausgenützt werden. </br> 3.) Zusammenarbeit mit Cetniks von Fall zu Fall gegen Bereitstellung von Gefechtsmunition, sanitäre Betreuung und Verpflegung, soweit diese vorhanden. </br> 4.) Die Cetniks sind bei der gesamten kroatischen Bevölkerung verhasst, ein Ausgleich zwischen ihnen und den kroatischen Dienststellen (bes. Ustascha) ist kaum möglich, daher muss ein Eindringen in den innerkroatischen Raum insbesondere zwischen Drina und Bosna unsererseits verhindert werden. Ein Übertritt insbesondere der altserbischen Cetniks über die Drina nach Serbien ist zu unterstützen, da so Konflikt mit Kroatien vermieden wird. Auf kroatischem Boden ist taktisch notwendige Fühlung mit Cetniks bei Einsatz gegen Titobanden im Hinblick auf Verhältnis zur Ustascha möglichst wenig in Erscheinung treten zu lassen. </br> 5.) Der bestehende Haß zwischen serbischen Cetniks und Muselmanen verpflichtet bei Verhandlungen und Einsatz beider Teile zu besonderer Vorsicht, da bei Bekanntwerden solcher Verhandlungen beide Parteien entweder abspringen oder sofort eine feindselige Haltung einnehmen werden. </br> Von einer verständnisvoll und geschickt geführten Verhandlung mit den Cetniks wird es abhängen, ob diese durch Einsatz gegen Titobanden für deutsche Zwecke nutzbar gemacht werden können, somit also deutsches Blut gespart werden kann."}})</ref>|Uputstvo načelnika štaba 91. armijskog korpusa o „srpskim četnicima“ iz decembra 1944.}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore|Pavle Đurišić|Crnogorski dobrovoljački korpus}} [[File:Spisak vlastitih trupa njemačke Armijske grupe E 1944, decembra 1944.jpg|thumb|Spisak trupa njemačke Armijske grupe »E« iz decembra 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000376.]</ref> Na spisku se nalazi i “10.000 Crnogoraca“ ({{jez-njem|"10.000 Montenegriner"}}). Riječ je o četnicima [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] (tj. CDK), koji su se povlačili zajedno sa okupacionim snagama.]] Dok su srbijanski četnici sadjejstvovali snagama Armijske grupe »E« u njihovom proboju na sjever, četnici iz Crne Gore uzeli su učešća u [[Proboj XXI brdskog korpusa iz okruženja|proboju XXI brdskog korpusa iz okruženja]]. Jedinice crnogorskih četnika, koje su od Njemaca takođe preformirane u dobrovoljačke pukove ("[[Crnogorski dobrovoljački korpus]]"), borile su se u sastavu njemačkog [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. brdskog korpusa]] između [[Danilovgrad]]a i [[Cetinje|Cetinja]] rame uz rame sa njemačkim vojnicima. Ove snage učestvovale su zajedno sa njemačkim snagama u operacijama protiv NOVJ ([[Operacija Frilingservahen aprila 1944|Frilingservahen]], [[Operacija Ribecal avgusta 1944|Ribecal]]). Komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe "E"]] je u svom izvještaju od ove četnike ubrojao u brojno stanje svojih jedinica: {{izdvojeni citat|C. D. K. od 3 puka, pod komandom potpukovnika [[Pavle Đurišić|Đurišića]], formiran neposredno od strane K-de 2. OkA ([[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druga oklopna armija]]), bio je do sada u službenom pogledu potčinjen K-di 2. OkA a u snabdevačkom i taktičkom pogledu 181. peš. div., koja je trebalo da se obimno uključi u obuku. [...] C.D.K. se do sada dokazao u borbi protiv komunista, ali je upitna njegova pouzdanost prema njemačkom Wehrmachtu zbog Đurišićeva kontradiktornog stava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=825&rec=314&roll=664 NARA, T314, Roll 664, frame 000817.] <br /> ({{jez-njem|"M.F.K. zu 3 Rgt. unter Führung Oberstleutnant Djurisic, wurde von Pz.AOK 2 unmittelbar aufgestellt, unterstand bisher truppendienstlich Pz.AOK, versorgungsmässig und taktisch 181.Inf.Div., die sich ausbildungsmässig weitgehend einzuschalten hatte. </br> M.F.K. im Kampf gegen Kommunisten bisher bewährt, jedoch in seiner Zuverlässigskeit gegenüber der deutschen Wehrmacht durch widerspruchsvolle Haltung Djurisic fragwürdig."}})</ref>|Izvještaj Komande 21. brdskog korpusa Komandi Grupe armija "E" od 23. septembra 1944. godine}} O odluci komandanta Crne Gore, Boke i Sandžaka JVuO potpukovnika Pavla Đurišića da slijedi kolonu njemačkih armijâ pri povlačenju s Balkana, te o značajnoj pomoći pruženoj okupatoru od strane crnogorskih četnika tom prilikom, piše u svojim ratnim memoarima i [[Hermann Neubacher]]: {{izdvojeni citat|On je bio opasan nemački saveznik. Meni je uvek bilo savršeno jasno da bismo mi za Pavla Đurišića, u slučaju invazije zapadnih sila na Balkan, ponovo postali njegov najveći neprijatelj. Kada je započelo povlačenje nemačkih trupa iz Crne Gore, Pavle Đurišić je krenuo sa njima. Tokom napornih marševa po planinskom terenu, tokom operacije povlačenja prolazili smo i kroz područja koja su kontrolisali partizani. Njegove trupe vodile su borbu sa partizanima i time nemačkim trupama olakšale evakuaciju sa tog prostora. Kasnije je Pavle Đurišić sklopio ugovor sa ustaškim trupama Ante Pavelića, da bi mogao da prođe sa svojim jedinicama kroz Hrvatsku i Istru. Tamo su se već nalazile i druge četničke jedinice, kao i Ljotićevi dobrovoljci.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], str. 176—177.</ref>|[[Hermann Neubacher]]}} === Prelazak sa Nemcima u Bosnu (1944-1945) === {{main|Proboj Armijske grupe E kroz istočnu Bosnu|Četnička ofanziva u istočnoj Bosni 1944.|Bosanska golgota}} [[File: Četnički oficir Dinarske divizije, SS-Sturmbannführer Ernst Lerch i neidentificirani SS-Hautsturmführer tokom ofanzive protiv IX. korpusa.jpg|thumb|Oficir [[Dinarska četnička divizija|Dinarske divizije JVuO]], SS-Sturmbannführer [[Ernst Lerch]] i neidentificirani SS-Hauptsturmführer tokom ofanzive protiv [[9. korpus NOVJ|9. korpusa NOVJ]] u Sloveniji, mart 1945. godine<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2016/05/bk0164.html Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0164 | Photo | Höherer SS- und Polizeiführer Adriatisches Küstenland]</ref>]] [[Armijska grupa "E"]] imala je u planu otvaranje komunikacija kroz istočnu Bosnu, pa je krajem novembra jedna njena divizija ([[11. poljska vazduhoplovna divizija (Nemačka)|11. poljska vazduhoplovna divizija]]) započela napad pravcem od [[Rogatica|Rogatice]] prema [[Zvornik]]u, protiv snaga [[Treći udarni korpus NOVJ|Trećeg udarnog korpusa]] [[NOVJ]]. Međutim, kako su tokom ofanzive [[NOVJ]] i Crvene armije od 3. decembra nemačke pozicije na [[Sremski front|Sremskom frontu]] ozbiljno ugrožene, ova divizija hitno je izvučena i transportovana prugom [[Sarajevo]] - [[Slavonski Brod]] na [[Sremski front]]. Na njeno mesto usmerena je glavnina četnika iz [[Srbija|Srbije]]. U izvještaju Operativnog odjeljenja u [[Sarajevo|Sarajevu]] Armijske grupe »E« od 10. decembra 1944, koji potpisuje potpukovnik Warnstorff, istaknuto je: {{izdvojeni citat| Telegram 34. i 91. arm. korpusu, 5. SS-brd. arm. korpusu i Korpusnoj grupi »Kibler«: 1) Četnici na maršu u širi rejon Valjeva privremeno će preći preko područja Rogatica — Ljubovija — Zvornik — Kladanj. 2) DM garantuje najlojalnije držanje prema nemačkim jedinicama i nudi saradnju. Znak raspoznavanja za saradnju između nemačkih jedinica i četnika je: Mitrovica. 3) Četnike u što većoj meri koristiti za službu izviđanja. Materijalna pomoć može im se obezbediti u ograničenim razmerama ukoliko se stave na raspolaganje za borbu protiv bandi. 4) K-da Grupe armija obavestila je hrvatske vlasti o navedenom kretanju.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=998&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000992.] ({{jez-njem| <br /> "1.) Cetniks überschreiten auf dem Marsch in den Großraum Valjevo vorübergehend das Gebiet Rogatica – Ljubovija – Zvornik – Kladanj. <br /> 2.) DM hat loyalste Haltung gegenüber deutscher Truppe zugesichert und bietet Zusammenarbeit an. Kennwort zwischen deutscher Truppe und Cetniks für Zusammenarbeit ist "Mitrovica". <br /> 3.) Die Cetniks sind weitgehend für Erkundungsaufträge zu verwenden. Materielle Hilfe darf ihnen in beschränktem Ausmaß gewährt werden, soweit sie sich zum Kampf gegen die Banden zur Verfügung stellen. <br /> 4.) Die kroatischen Behörden sind über obige Bewegung durch Okdo. unterrichtet worden."}})</ref>}} U izvještaju njemačkog opunomoćenog generala u [[NDH]] od 24. decembra 1944. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_82.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje POSLJEDNJI DANI NA VUČJAKU]</ref> navodi se da je general Draža Mihailović izrazio spremnost za suradnju i sa formacijama NDH u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Prema izvješću pouzdanog agenta, Draža Mihajlović je izrazio namjeru da se bori skupa sa ustašama i domobranima, jer je njihov zajednički glavni cilj uništenje komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=443&rec=311&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000427.] <br /> ({{jez-njem|"Nach zuverlässiger V–Mann–Meldung soll Draza Mihajlovic geäussert haben, er wolle mit den Ustascha und Domobranen zusammen kämpfen, da das gemeinsame Hauptziel die Vernichtung des Kommunismus sei."}})</ref>|Izvještaj njemačkog opunomoćenog generala u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 24. XII 1944.}} Četnici su, pod ličnom komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]], nakon koncentrisanja unutar nemačko-ustaških linija, izvršili [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|napad na snage NOVJ]]. 8. decembra [[1944]]. ujutro sa nemačko-ustaških položaja u okolini [[Rogatica|Rogatice]] krenuli u silovit napad prema [[Zvornik]]u. Ovaj napad bio je usklađen sa napadom nemačkog 34. armijskog korpusa sa druge strane, pravcem [[Užice]] - [[Ljubovija]] - [[Zvornik]]. Ovom prilikom četnicima su Nemci obezbedili snabdevanje municijom, kao i zbrinjavanje ranjenika u nemačkim bolnicama u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Pošto je prodor četnika prema [[Zvornik]]u odbijen, njihova glavnina usmerila se prema oslobođenoj [[Tuzla|Tuzli]]. U [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|neizvesnim borbama od 24. do 28. decembra]] [[Treći udarni korpus NOVJ]] krajnjim naporom odbio je ovaj napad. Nakon ovog poraza, glavnina [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] snaga razmestila se u [[Modriča|Modriči]] i okolini, gde su nakon kraćeg sukoba uspostavili sporazum sa snagama NDH. Tako su se našli na za Nemce vitalnoj komunikaciji Sarajevo - Brod, vodeći zajedno sa Nemcima teške dvomesečne borbe protiv [[Druga armija JA|Druge jugoslovenske armije]], koja je nastojala da je prekine. Preko pukovnika Borote, komandanta Romanijskog korpusa JVuO, uspostavljena je saradnja sa nemačkim štabom u [[Sarajevo|Sarajevu]], od kojeg je obezbeđeno snabdevanje municijom i bolničko zbrinjavanje ranjenika.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_130.htm Opšti uslovi sporazuma o saradnji između četnika i nemačkih jedinica pripremljeni za pregovore decembra 1944. godine], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - dokument broj 130</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_219.htm Ratni dnevnik Armijske grupe E 1.10.1944-31.12.1944], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - prilog broj 2, (10. decembar 1944)</ref> [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićeva]] grupacija takođe je uspostavila vezu sa Štefanom Hedrihom ({{jez-nem|Stefan Hedrich}}), SS-oberfirerom i inspektorom u glavnom štabu SS, komandantom SS-oblasti Severozapadna Bosna.<ref>[https://www.znaci.org/00001/181.htm Roland Kaltenegger: TOTENKOPF & EDELWEIß], četvrti deo: Das Kriegsjahr 1944 (Ares verlag, Graz), strana 268.</ref> [[3. april]]a 1945. godine, kada su nemačke trupe napuštale Bijeljinu i okolinu, Mihailović je pokušao da ih pridobije da ostanu pod njegovom komandom kao jugoslovenski državljani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_192.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša štaba Vrhovne komande od 12. decembra 1944. do 7. aprila 1945. godine]</ref> [[Schutzstaffel|SS]]-Sturmbannführer (major) [[Ernst Lerch]], u izvještaju od 8. marta 1945. godine, piše da je [[Aleksandar Nikolić (četnik)|Aleksandar Nikolić]], zapovjednik Sremsko-slavonske komande JVuO, zajedno sa svojim trupama (za koje navodi da broje oko 80 ljudi, ali i da bi po pristizanju ostatka jedinice ta cifra mogla dostići i 400) došao u [[Istra|Istru]], tj. u [[Operativna zona Jadransko primorje|Operativnu zonu Jadransko primorje]], gdje se stavlja na raspolaganje njemačkim vlastima. Ernst Lerch moli nadređene da naznače rejon u kojem bi »grupa pukovnika Nikolića« mogla da bude »upotrebljena«: {{izdvojeni citat|1.) U prostor [[Jurdani]], prov. [[Rijeka (grad)|Rijeka]], stigli su delovi četničke grupe pukovnika Nikoliča u jačini oko 80 ljudi. 2.) Prema telegr. Glavnog ureda SS od 7. 2. 45, delovodn. pov. br. 375/45, grupa Nikolić potčinjena je komandantu SS i policije u [Operativnoj zoni] Jadr. primorje. [...] 6.) Pukovnik Nikolić je samostalni četnički komandant i njegov načelnik Štaba major Miladinović je izjavio da ova grupa ne želi nikakvu zavisnost od ministra [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]a, odn. od drugih četničkih grupa. <br /> Oni obećavaju da će se stoprocentno zajedno s Nemcima boriti kako protiv komunista tako i protiv regularnih engleskih trupa koje oni navodno preziru iz dubine duše. <br /> Ovaj osnovni stav oni će zadržati u svakoj situaciji pa ma šta se desilo.<ref>[https://znaci.org/zb/4_6_19.htm Zbornik NOR-a – tom VI – Borbe u Sloveniji – knjiga 19. – 1. III – 15. V 1945. godine, Vojnoistorijski institut], Beograd, 1975, dokument br. 161, str. 822–823.</ref>|Obaveštenje komandanta SS i policije u Operativnoj zoni Jadransko primorje od 8. marta 1945. o pristizanju četnika pukovnika Nikolića u Istru}} [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za [[Jugoistočna Evropa|jugoistočnu Evropu]], u svojim poslijeratnim memoarima ističe da je sa četničkim komandantom održavao vezu sve do aprila 1945, tj. do [[Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)|zajedničkog povlačenja Nijemaca i četnika]] pred jedinicama NOVJ i [[Crvena armija|Crvene armije]]. Neubacher navodi da je postojala i zamisao o susretu između njega i generala Mihailovića, ali [[Joachim von Ribbentrop]] nije dao dopuštenje za taj sastanak: {{izdvojeni citat|Tokom sukoba četnika sa Englezima, stiglo je do mene pitanje da li bih bio spreman da razgovaram sa Dražom Mihailovićem. Ovu sam molbu prosledio ministru spoljnih poslova Ribentropu, tražeći od njega da mi dozvoli da do takvog susreta dođe. U principu, nije mi bilo zabranjeno da uspostavim kontakt. Ali, za vođenje razgovora morao sam da dobijem specijalnu dozvolu. Bilo mi je, međutim, zabranjeno da stupim na teren koji kontroliše Draža Mihailović. Moja spremnost i želja da se sretnem sa njim bili su veliki, te sam uskoro morao da sam sebi priznam da je moj glavni motiv bio – radoznalost. Da se sretnem sa četničkim vođom, a da se prethodno ne izvrše potrebne pripreme, razgovor bi bio besmislen, i jedino bi doneo neugodnost i neprilike za Dražu Mihailovića, jer bi dobio etiketu „kolaboratera“. Trebalo je susret dobro organizovati, kako bi bilo sigurno da će doneti senzacionalan rezultat. Verovatno je i sam Draža Mihailović tako razmišljao, pa zato, najzad, nije nikada ni došlo do našeg susreta. Ali, ostali smo u vezi preko naših posrednika. I jedna i druga strana bila je u tim kontaktima veoma oprezna. Jedan moj poverljiv čovek čak je tri puta bio u Dražinom glavnom štabu. Da ne bih bio suviše opširan, zadovoljiću se samo tvrdnjom da Draža Mihailović svoju politiku sve do kraja rata nije menjao. Tek početkom 1945, u vreme naših poslednjih borbi u Hrvatskoj, kada je povlačenje naših trupa sa tog prostora bilo samo pitanje dana, Draža Mihailović mi se obratio direktnom molbom – i to preko svojih poverljivih ljudi u Beču – da mu pružim pomoć u vezi sa naoružanjem njegovih jedinica. Tokom nekoliko dana ja sam čak imao direktnu radio-vezu sa njegovim glavnim štabom u Bosni. Moj poverljiv čovek bio je poslednji put kod Draže u aprilu 1945.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>}} General Mihailović je odbijao da osobno uđe u bilo kakav aranžman s okupatorom, i od ove je politike odstupio samo u četiri ili pet navrata tokom rata. Riječ je o [[Sastanak u Divcima|sastanku u Divcima]] sredinom novembra 1941. godine, zatim o dva sastanka s predstavnikom Hermanna Neubachera, [[Rudolfom Stärkerom]], u jesen 1944 (prvi u zapadnoj Srbiji na kojem je Mihailovića pratio pukovnik [[Robert H. McDowell]], šef američke vojne misije pri njegovu štabu, a drugi u sjeveroistočnoj Bosni), kao i o posljednjem sastanku sa Stärkerom na planini [[Vučjak]], početkom aprila 1945. Neubacher pokušava u svojoj knjizi ekskulpirati Mihailovića od odgovornosti za kolaboraciju.<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> == Nemci o generalu Mihailoviću i JVuO == [[Datoteka:Draža pred sudom.jpg|mini|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović]] na [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] [[1946]].]] {{izdvojeni citat|'''Njemačka je za D.M.-a neprijatelj br. 2 – neprijatelj br. 1 su komunisti'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=695&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000686.] <br /> ({{jez-njem|"Deutschland ist für D.M. nur noch der Feind No. 2. Feind No. 1 sind die Kommunisten."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka Armijske grupe »F« sa izaslanikom Neubacherom održanog 30. jula 1944.}} Prilikom ispitivanja od strane istražitelja 7. američke armije avgusta 1945. godine, pisanu izjavu o svojim aktivnostima u ratnom periodu sastavio je i [[feldmaršal]] [[Maximilian von Weichs]], koji je avgusta 1943. naslijedio generala Löhra na mjestu glavnokomandujućeg Jugoistoka. U odjeljku naslovljenom »Grupe koje pomažu Njemačkoj«, von Weichs o četnicima Draže Mihailovića piše sljedeće: {{izdvojeni citat|Mihailovićeve trupe su se nekada borile protiv naših okupacionih trupa iz lojalnosti prema svome kralju. U isto vreme su se borile protiv Tita, zbog svojih antikomunističkih ubeđenja. Ovaj rat na dva fronta nije mogao dugo potrajati, posebno kada je britanska podrška počela favorizovati Tita. Sledstveno, Mihailović je pokazao pronemačka stremljenja. Bilo je angažmana tokom kojih su se srpski četnici borili protiv Tita zajedno sa nemačkim trupama. Sa druge strane, dešavalo se da neprijateljski raspoložene četničke grupe napadnu nemačke vozove za snabdevanje da bi popunili sopstvene zalihe. Mihailović je voleo da ostane u pozadini, i prepusti takve poslove svojim podređenima. On se nadao da će dočekati svoje vreme ovom igrom moći, dok mu anglo-američko iskrcavanje ne obezbedi dovoljnu podršku protiv Tita. Nemačka je prigrlila njegovu podršku, koliko god privremenu. Četničke izviđačke aktivnosti naši komandanti su visoko cenili.<ref>http://znaci.org/00002/318_4.htm ({{jez-eng|"MIHAILOVIC's troops once fought against our occupation troops out of loyalty to their King. At the same time they fought against TITO, because of anti—Communist convictions. This two front war could not last long, particularly when British support favored TITO. Consequently MIHAILOVIC showed pro-German leanings. There were engagements during which Serbian Chetniks fought TITO alongside German troops. On the other hand, hostile Chetnik groups were known to attack German supply trains in order to replenish their own stocks. ''MIHAILOVIC liked to remain in the background, and leave such affairs up to his subordinates. He hoped to bide his time with this play of power until an Anglo—American landing would provide sufficient support against TITO. Germany welcomed his support, however temporary. Chetnik reconnaissance activities were valued highly by our commanders''."}})</ref>}} Takođe, feldmaršal von Weichs na drugom mjestu podcrtava da, dok se general Mihailović nastojao držati po strani, taktička je njemačko-četnička kolaboracija na terenu poprimala sve veći obim: {{izdvojeni citat|Iako se on sâm [Mihailović] oštroumno suzdržavao od iznošenja svog ličnog stava u javnosti, bez sumnje kako bi imao odriješene ruke za svaku eventualnost (npr. savezničko iskrcavanje na Balkanu), dopustio je svojim komandantima da pregovaraju s Nijemcima te da s njima sarađuju. I oni su to činili, sve više i više...<ref>Röhr, Werner, ed. (1994). Europa unterm Hakenkreuz: Okkupation und Kollaboration (1938–1945). Berlin: Hüthig. s. 358. <br/ > ({{jez-eng|"Though he himself [Draža Mihailović] shrewdly refrained from giving his personal view in public, no doubt to have a free hand for every eventuality (e.g. Allied landing on the Balkans), he allowed his commanders to negotiate with Germans and to co-operate with them. And they did so, more and more..."}})</ref>|[[Maximilian von Weichs]]}} Specijalni [[Adolf Hitler|Hitler]]ov izaslanik [[Hermann Neubacher]] u svojim memoarima tumači politiku Draže Mihailovića. On piše da je Mihailović „ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva”. Neubacher primjećuje da su Mihailovićevi komandanti sarađivali sa Nijemcima, dočim je on nastavio voditi antiokupatorsku propagandu: {{izdvojeni citat|Politiku Draže Mihailovića nije bilo teško razumeti. On je bio impresioniran nemačkim vojnim podvizima. Pa ipak, sa sigurnošću je računao na to da će Nemačka izgubiti rat. Dovoljno sam čuo od pouzdanih izvora, koji su me obavestili o Dražinom stavu prema Rajhu. On je ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva. Saveznici su Dražu ostavili na cedilu, pa je zato pokušao da od Nemaca – koji su za njega sada bili samo neprijatelj broj dva – dobije što je moguće više oružja. Namera četničkog vođe bila je ova: da se, kada započne nemačko povlačenje, bez borbe dokopa nemačkih strateških pozicija i da se na njima utvrdi. On se spremao za konačan obračun sa Titom, koji je trebalo da se vodi beskompromisno, na život ili smrt, a u pitanju je bila budućnost Jugoslavije. Dok su, dakle, Dražini podređeni komandanti tu i tamo sarađivali sa Nemcima, on je sam nastavio da i dalje vodi propagandu protiv Nemaca.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 160–161.</ref>}} Čak i kada je odobravao kolaboraciju svojih komandanata sa okupatorima, general Mihailović je strogo vodio računa da se na taj način lično ne kompromituje, prvenstveno iz straha od negativne reakcije stanovništva okupirane Jugoslavije. Presretanjem komunikacije između Mihailovića i vojvode Đujića ujesen 1943, njemački nadležni organi su registrovali ovu tendenciju kod četničkog vođstva: {{izdvojeni citat|18.11. Radio-naređenje D.M. Đujiću da još više nego do sada ratuje zajedno sa njemačkim Wehrmachom protiv komunista, jer su oni izdali srpsku nacionalnu stvar. On sam ne može tako postupiti zbog stava naroda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=235&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000223.] <br /> ({{jez-njem|"18. 11. FUNKBEFEHL D. M. AN DJUJIC, MIT DEUTSCHER WEHRMACHT GEGEN KOMMUNISTEN MEHR ALS BISHER ZU KAEMPFEN, DA NATIONALE SACHE SERBIENS VERRATEN. ER SELBST KOENNE WEGEN VOLKSMEINUNG NICHT MITMACHEN."}})</ref>|Depeša komande Druge oklopne armije komandi [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 21. novembra 1943. godine}} General [[Schutzstaffel|SS]]-a [[Otto Kumm]], treći komandant [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS dobrovoljačke brdske divizije »Prinz Eugen«]], u knjizi ratnih memoara naslovljenoj ''Vorwärts, Prinz Eugen! Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"'' („Naprijed, Prinz Eugen! Istorija 7. SS dobrovoljačke divizije Prinz Eugen”), ostavio je svoje tumačenje prirode odnosâ između JVuO i njemačkog okupatora: {{izdvojeni citat|Kao ostatak „u šumi“ regularne armije nakon okupacije Jugoslavije, oni su nosili stare uniforme – i nove brade, jer su se zakleli da se neće brijati dok okupator ne bude isteran iz zemlje. Oni su bili verni kraljevini i borili su se za svog mladog kralja Petra II, ali radije su se držali udaljenih sela i oblasti, ne napadajući naše jedinice, osim ako se nisu osećali dovoljno nadmoćnim. Disciplina i naoružanje bilo im je relativno dobro, a u odnosu prema drugim jugoslovenskim narodnim i verskim grupama bili su nepredvidljivi – što je često išlo do napada na hrvatska sela i muslimanske žene. Kao prijatelje još su imali Engleze – i njihov radio. Na volovskim kolima ili na konjskim leđima oni su se povremeno prebacivali u druge oblasti, najčešće neuzdrmani, jer smo ih mi puštali, smatrajući da ih dugoročno možemo pridobiti za nas – kao '''braću po oružju protiv komunizma'''. To je donekle nejasna situacija, oni nisu prijatelji, ali ni neprijatelji, i situacija se menja s vremena na vreme.<ref>[http://www.znaci.org/00001/200.htm Otto Kumm: VORWÄRTS, PRINZ EUGEN! - Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"], [http://www.znaci.org/00001/200_5.pdf Aufstellung der Division "Prinz Eugen"] str. 52. <br /> ({{jez-njem|"Als Reste der nach der Besetzung Jugoslawiens 'in den Wald' gegangenen regulären Armee tragen sie die alte Uniform – und neue Bärte, da sie geschworen haben, sich nicht früher zu rasieren, bevor nicht der Okkupator aus dem Land gejagt ist. Sie sind königstreu und kämpfen für ihren Jung-König Peter II., doch weichen sie lieber aus in abseits gelegene Dörfer und Gebiete und stellen sich nur selten unseren Verbänden, es sei denn, sie fühlen sich in ausreichender Ubermacht. Disziplin und Bewaffnung sind relativ gut, gegenüber den anderen jugoslawischen Volks- und Glaubensgruppen sind sie unberechenbar, weshalb es oft zu Ubergriffen gegen kroatische Dörfer oder muselmanische Frauen kommt. Als stille Freunde haben sie die Engländer – und ihre Funkgeräte. Auf Ochsenkarren oder hoch zu Roß verlegen sie manchmal in eine andere Gegend, meist ungeschoren, da wir sie ziehen lassen und sie auf lange Sicht für uns gewinnen wollen – als Waffengefährten gegen den Kommunismus. Es ist eine etwas unklare Situation, sie sind nicht Freund, auch nicht Feind, die Lage wechselt von mal zu mal."}})</ref>}} Saradnju sa četničkim formacijama generala Mihailovića u borbi protiv zajedničkog neprijatelja pominje u svojim memoarima i [[Schutzstaffel|SS]]-potpukovnik [[Otto Skorzeny]], vođa njemačkih komandosa, zaslužan za izvođenje brojnih specijalnih operacija tokom rata. Neposredno pred [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|kapitulaciju nacističke Njemačke]], ''Obersturmbannführer'' Skorzeny je tri dana (od 5. do 8. maja [[1945]]. godine) vršio dužnost šefa njemačke vojno-obavještajne službe ''[[Abwehr]]''. Po osobnom ''[[Adolf Hitler|Führer]]ovom'' naređenju, potpukovnik Skorzeny biva upućen proljeća 1944. godine u okupiranu Jugoslaviju, kako bi koordinirao [[Operacija Konjićev skok|operacijom uništenja]] [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOVJ]] i zarobljavanja [[Josip Broz Tito|maršala Tita]]: {{izdvojeni citat|U proljeće 1944. dobio sam naredbu Vrhovne komande Wehrmachta da lociram [[Josip Broz Tito|Titov]] štab, uništim ga i uhvatim Tita, koji je, prema [[Winston Churchill|Churchill]]ovoj volji, već bio zamijenio generala Mihailovića. Mihailović, ratni ministar mladog kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II]] od Jugoslavije, koji je živio u egzilu u [[London]]u, bio je uplašen sve većim uticajem komunizma. Na njegovo zaprepaštenje, njegovi su se četnici ponekad borili zajedno čak s mađarskim trupama, Hrvatima [[Ante Pavelić]]a, pa čak i sa našim vojnicima protiv Titovih trupâ.<ref>Otto Skorzeny, ''Meine Kommandounternehmen. Krieg ohne Fronten'', Universitas Verlag in F.A. Herbig Verlagsbuchhandlung GmbH, München, 1993, s. 201. <br /> ({{jez-njem|"Im Frühjahr 1944 bekam ich den Befehl vom OKW, das Hauptquartier Titos ausfindig zu machen, es zu zerstören und Tito gefangenzunehmen, der nach dem Willen Churchills schon den General Mihailowitsch abgelöst hatte. Der Kriegsminister des im Exil in London lebenden jungen Königs Peter II. von Jugoslawien, Mihailowitsch, war über den fortschreitenden Einfluß des Kommunismus erschreckt. Seine Tschetniks schlugen sich zu seinem Erstaunen manchmal sogar gemeinsam mit den ungarischen Truppen, den Kroaten des Ante Pawelitsch und selbst unseren Soldaten gegen die Truppen Titos."}})</ref>}} == Reference == {{izvori|2}} == Povezano == * [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine]] * [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom]] == Vanjske veze == {{commonscat|Chetnik collaboration with Axis occupation}} * [https://www.znaci.org/00001/40.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945 (Stanford University Press 1975)] {{Kolaboracija u Jugoslaviji}} {{Authority control}} [[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu| ]] sdsbm1qc14v41bh4kxkrmjr01zkyf8n 42655874 42655873 2026-07-16T11:00:09Z ~2026-33838-53 362805 42655874 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje|razlog=Preterana upotreba citata}} [[File:Lukačević i Nemci.jpg|thumb|Četnički potpukovnik [[Vojislav Lukačević]], dvojica nemačkih oficira i neidentifikovani četnički komandant. Fotografija je verovatno nastala tokom [[Bitka za Konjic 1943.|bitke za Konjic]], od 19. do 26. februara 1943. godine, kada su snage pod Lukačevićevom komandom sadejstvovale s Nemcima.]] [[File:Četnici i Nemci u okupiranoj Jugoslaviji.jpg|thumb|Četnici i Nijemci u okupiranoj Jugoslaviji.]] '''Kolaboracija četnika s Nemcima''' odvijala se, sa manjim ili većim intenzitetom, tokom većeg dijela perioda [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije u Drugom svetskom ratu]]. Glavna usluga koju su četnici vršili Nemcima bila je borba protiv [[Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije|partizanskih jedinica]], hvatanje pripadnika [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|pokreta otpora]] po naseljenim mestima, te njihovo likvidiranje ili slanje u logore pod kontrolom okupacionih ili kvislinških vlasti. Zbog njegovog inicijalnog učešća u [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanku u Srbiji 1941]], Nemci su [[Draža Mihailović|Dražu Mihailovića]] dugo smatrali neprijateljem, za kojim je raspisana poternica.<ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D0%B4%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941.</ref><ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D1%98%D1%83%D0%BB%D0%B0_1943.</ref> Istovremeno, njegovi odredi širom okupiranog područja sarađivali su sa nemačkom vlašću na razne načine (npr. [[legalizacija četnika u Srbiji]] 1941–1943). Saradnja četnika sa Vermahtom postala je sveobuhvatna nakon novembra 1943. godine, kada je politički vrh u [[Berlin]]u konačno odlučio da prihvati Dražu Mihailovića za saradnika, što je rezultiralo potpisivanjem niza [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovora o saradnji]] sa njegovim glavnim komandantima u Srbiji. Nakon potpisivanja ugovora o primirju i saradnji, okupator je počeo isporučivati municiju i vojnu opremu četničkim jedinicama koje su se, zajedno sa njemačkim trupama i pod nadzorom njemačkih oficira, borile protiv jedinica [[NOVJ]] u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] i [[Sandžak]]u.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 12058.</ref> U [[NDH]], četnici su služili Nemcima za razne namene: dostavljanje obaveštenja o komunistima, pomoć nemačkim nabavkama stoke, pomoć trupama u svojstvu vodiča, pomoć u ljudstvu, učestvovanje u osovinskim operacijama (na primer [[operacija Citen|operacija Ziethen]], [[operacija Bora]]), i druge potrebne radnje za gušenje ustaničkog pokreta.<ref name="ReferenceA">[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u Dalmaciji i zapadnoj Bosni]</ref> Nemci su četnike snabdevali oružjem i opremom i dozvoljavali im da po potrebi koriste njihove garnizone za smeštaj i motorizaciju za transport. Partizanske pokrete po Bosni i Hercegovini te Hrvatskoj Nijemci su u mnogo navrata doznavali na osnovu četničkih dojava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1071&rec=314&roll=563 NAW, T-314, Roll 563, frames 001061-1062: Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa (31. januar 1944.)]</ref> Prve dve godine rata, četnici su formalno bili deo [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] koalicije, ali zbog stavljanja [[Četnički odredi Jugoslovenske vojske|četničkih odreda Jugoslovenske vojske]] pod komandu Vermahta, krajem 1943. je došlo do konačnog napuštanja Draže Mihailovića od strane Saveznika, a potom 1944. godine i do napuštanja i osude četnika od strane jugoslovenskog kralja.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D0%B2_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%99%D0%B0_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B0_II_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D1%98_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D1%81%D1%86%D0%B8_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B5 Poziv kralja Petra II na pristupanje Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije]</ref> Zbog kolaboracije sa nemačkim okupatorom, mnogim je četničkim vođama, uključujući samog Dražu Mihailovića, suđeno u [[Beogradski proces|beogradskom]] i drugim procesima. Pored kolaboracije sa Nemcima, četnici na teritoriji italijanske okupacione zone su tesno [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|sarađivali sa fašističkom Italijom]]. == Nemačka politika prema četnicima == Česte njemačke promjene kursa u odnosu prema četnicima Draže Mihailovića (npr. [[Sastanak u Divcima|pregovori u Divcima]] u novembru, pa [[Operacija Mihailović|napad na štab Draže Mihailovića]] u decembru 1941, zatim ponovna obustava progona Mihailovićevih četnika i skidanje ucjene na njegovu glavu u proljeće 1942. godine, itd.) tokom čitavog ratnog perioda, bile su u potpunosti u skladu sa politikom koja je vođena u okupiranim zemljama. Najplastičniji prikaz ovakvog pristupa prezentovao je [[Felix Benzler]], opunomoćenik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova u [[Beograd]]u, u izvještaju koji je poslao u [[Berlin]] 11. marta 1942. godine ministru vanjskih poslova [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]]: {{izdvojeni citat|To što nemačka vojna mesta vode pregovore s pojedinim četničkim vođama, nije ništa neobično u srpskom prostoru. To se zbiva svesno, u okviru naše politike, uslovljene slabošću naših vojn[ičk]ih snaga i dosad ne bez uspeha vođene, da Srbe, a naročito ustanike usmeri jedne protiv drugih (komuniste protiv četnika, četnike među sobom, vladine dobrovoljce protiv komunista i četnika) i da se time po mogućnosti omete obrazovanje jednog jedinstvenog fronta.<ref>AVII, NAV, N-T-120, 200/153555-58.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/272.</ref><ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 90.</ref>}} Njemačko konstantno opiranje uspostavi saradnje s četnicima Draže Mihailovića bilo je generirano sa samog političkog vrha. U ratnom dnevniku Vrhovne komande Wehrmachta prenesena je informacija da je 23. septembra 1942. održan sastanak vođe Trećeg Reicha [[Adolf Hitler|Adolfa Hitler]]a s predsjednikom [[Rumunija|rumunjske]] vlade [[Ion Antonescu|Ionom Antonescuom]] i poglavnikom [[NDH]] [[Ante Pavelić|Antom Pavelićem]]. Na sastanku se uglavnom raspravljalo „o hrvatskim problemima“. Pored njemačkog veleposlanika u [[Zagreb]]u [[Siegfried Kasche|Siegfrieda Kaschea]], sastanku je prisustvovao i opunomoćeni general u NDH [[Edmund Glaise von Horstenau]] koji se nije ustručavao da „otvoreno kritikuje hrvatsku vlast“, ali je i „skrenuo pažnju na četnike, koje su naoružali Italijani“. General von Horstenau je predložio da bi četnike trebalo „upotrebiti da na svom području [tj. u njemačkoj okupacionoj zoni] postanu organi reda“: {{izdvojeni citat|Hitler je na taj predlog negativno odgovorio, jer da mu se čini veoma opasno da se četnicima pruži podrška. Četnici su pre svega srpske patriote, koji zastupaju [[Velika Srbija|velikosrpsku]] misao. Time hranimo zmiju koja će jednoga dana da poraste. Istina, danas je ona još mala, ali jednog dana mogla bi da bude opasna.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Nakon sagledavanja situacije na Balkanu u jesen 1943, Nemci su jugoslovenske partizane proglasili najvećim neprijateljima.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_156.htm PROCENA KOMANDANTA JUGOISTOKA FELDMARŠALA VAJKSA OD 1. NOVEMBRA 1943. VOJNO-POLITIČKE SITUACIJE NA BALKANU KRAJEM OKTOBRA 1943. GODINE</ref> U cilju borbe protiv partizana, tolerisali su i koristili četnike kao antikomunističku miliciju, iako im je bilo dobro poznato da oni održavaju veze sa [[London]]om. == Hronologija == === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1941) === {{main|Ustanak u Srbiji 1941.|Sastanak u Divcima}} {{izdvojeni citat|Četnički odredi jugoslovenske vojske pod komandom pukovnika Draže Mihailovića stavljaju se na raspolaganje za borbu protiv komunista u saradnji sa nemačkim Vermahtom.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_30._%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941._%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0 Извештај капетана Матла претпостављенима од 30. октобра 1941. о разговорима са представницима Драже Михаиловића]</ref>|Dražina ponuda Nemcima iz oktobra 1941.}} {{Wikisource|Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} {{Wikisource|Izveštaj kapetana Matla pretpostavljenima od 30. oktobra 1941. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića}} {{Wikisource|Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.}} Nemci su za gušenje [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji 1941.]] angažovali dodatne trupe i sproveli drastične represalije nad stanovništvom, što je Mihailovića navelo da se povuče iz ustanka, napadne partizane i zatraži kontakt sa nemačkom upravom radi prekida neprijateljstva. Vezu je uspostavio preko pukovnika [[Branislav Pantić|Branislava Pantića]], njegovog predstavnika i obaveštajca u [[Beograd]]u. Pukovnik Pantić je nakon rata svjedočio da je odluka o pregovorima s predstavnicima njemačkih okupacionih snagâ donijeta krajem oktobra 1941. godine, i to na sastanku održanom u kući [[Živojin Mišić|vojvode Mišića]] u [[Struganik]]u. Sastanku su, pored Draže Mihailovića i Branislava Pantića, prisustvovali i [[Dragiša Vasić]], potpukovnik [[Dragoslav Pavlović]], major [[Aleksandar Mišić]] i kapetan [[Nenad Mitrović]]. Pukovnik Pantić piše: {{izdvojeni citat|O potrebi pregovora nije bilo reči. Situacija je svima bila jasna. Ona ih je neodstupno zahtevala. Sporno je bilo: sa kime treba razgovarati, da li sa Nemcima ili sa Nedićem? Posle duže diskusije većina se složila da treba pregovarati sa Nedićem. Ovome se odsudno usprotivio Draža i major Mišić. Njegov zaključak po ovom pitanju bio je izražen rečima: – KAD JE SITUACIJA TAKVA DA MORAM DA PREGOVARAM, ONDA ĆU DA PREGOVARAM SA NEPRIJATELJEM. NA TO ME OVLAŠĆUJE I MEĐUNARODNO RATNO PRAVO. UOSTALOM, ŠTA MI MOŽEMO DA DOBIJEMO OD NEDIĆA? SVE ŠTO NAMA TREBA, ORUŽJE I MUNICIJA, NEDIĆ MORA TRAŽITI OD NEMACA. JER OVDE NISU U PITANJU MALE I SITNE KOLIČINE. ZAŠTO IĆI POSREDNO, KAD MOŽEMO NEPOSREDNO? Njegovo odsudno držanje, po ovom pitanju, odnelo je prevagu... Isto tako bilo je sporno pitanje da li da se o pregovorima obavesti Nedić. Posle kraće diskusije, a pošto sam ja izložio da kapetan g. dr. Matl nalazi da Nedića treba obavestiti, doneta je odluka da se tako i učini. Tako je doneta odluka da se pregovara sa Nemcima.<ref>[https://sr.m.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D1%98%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BE_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%98_%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8_%D0%B4%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81_%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0 Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima]</ref><ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 138.</ref><ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 115.</ref>|Izjava pukovnika [[Branislava Pantića]] o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} 1. novembra 1941. godine, pukovnik Draža Mihailović je uputio generalu [[Walteru Hinghoferu]], komandantu [[342. divizija|342. pješadijske divizije]], ponudu sljedeće sadržine: {{izdvojeni citat|1) Na kolubarskom frontu nema komunista. Ukoliko ih je bilo oni su postali bezopasni. <br /> 2) Organizacija četnika je u stanju da održava red na području zapadne Srbije. <br /> 3) Komunistička opasnost će prestati od momenta kada se četničkoj organizaciji pruži mogućnost da neometano radi. Broj nacionalista je tako veliki da komunista ima samo 5%. Uz pomoć svoje brojne nadmoćnosti nacionalni elemenat pod komandom četnika može rešiti komunistička pitanja bez obostrane borbe. <br /> Uslov je: dovoljno naoružanje, koje nedostaje. <br /> 4) Ulazak u pojedine gradove je bio neophodan da se ne bi komunističke jedinice predstavljale kao oslobodioci i da ne bi povukle za sobom narodne mase. To se moralo događati i radi toga da bi se sprečili komunisti da vrše teror nad stanovništvom. <br /> 5) Četnička akcija nije usmerena protiv nemačkih jedinica, ukoliko one ne napadaju četnike i narod. <br /> 6) Naš narod voli slobodu i radovao bi se kada se na njegovoj teritoriji ne bi nalazile nemačke jedinice. To odgovara četničkom načinu vođenja rata, bez obzira na žrtve koje donosi. Oblast zapadne Srbije nema nikakav vojni značaj za nemačke jedinice, i trebalo bi da bude slobodna zona, u kojoj četnici održavaju red, pod uslovom da ih se u tome ne sprečava i da su dovoljno naoružani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_240.htm Izjava Draže Mihailovića od 1. novembra 1941. komandi nemačke 342. pešadijske divizije]</ref>}} Prethodno, general Hinghofer je 30. X 1941. obavijestio njemačkog opunomoćenog generala i zapovjednika u Srbiji [[Franz Böhme|Franza Böhmea]] da lokalni četnički komandanti u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] nude saradnju, očekujući zauzvrat pomoć u oružju od okupatora: „Četničke vođe iz [[Valjevo|Valjeva]], [[Slovac|Slovca]] i [[Lajkovac|Lajkovca]] daju važne podatke o organizaciji i izjavljuju spremnost da se sa nemačkim trupama bore protiv komunista. Traže oružje.“<ref>BA-MA, RH 26-342/14, 10-odnevni Hinghoferov izvještaj Bemeu, 30. 10. 1941.</ref> Odmah po pristizanju Mihailovićeve ponude, štab 342. pješadijske divizije je istoga dana (1. XI) dostavio izvještaj svojoj pretpostavljenoj komandi u kome, između ostalog, stoji i sljedeće: {{izdvojeni citat|Masa četnika, koja se nalazi u rejonu Valjeva, do sada se držala potpuno lojalno. Oni su prema komunistima zauzeli jasan odbijajući, takoreći, neprijateljski stav i može se reći uspešno se protiv njih borili. Oni su spremni i voljni da zajedno sa Vermahtom razbiju komuniste, kao i da u zemlji ponovo uspostave red i mir i zato traže nemačku pomoć.<ref>AVII, NAV—N—T—315, rolna 2130, snimci 626—632.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_10.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje MIHAILOVIĆ TRAŽI POMOĆ OD OKUPATORA]</ref>}} No, na samom početku sastanka sa nemačkim predstavnicima u selu [[Divci]] 11.11.1941. pukovniku Mihailoviću je rečeno: {{izdvojeni citat|Pre dve nedelje poručili ste nam preko Vaših poverenika u Beogradu da je Vaša namera "da nećete više dozvoliti da se srpska krv beskorisno proliva i srpska imovina dalje uništava". Istovremeno ste ponudili da se zajedno sa nemačkim Vermahtom i organima Nedićeve vlade borite protiv komunizma. Ponuda je od strane Glavne komande odbijena jer: 1) Nemački Vermaht će sam u najkraćem vremenu okončati sa komunizmom i 2) glavni komandant ne može imati poverenja prema Vama kao savezniku.}} Nemci su procenili da Draža zna za dolazak njihovih oklopnih trupa, da kao generalštabni oficir pravilno ocenjuje da će se nastavak nemačkih operacija rđavo završiti po njega, i stoga "nemački Vermaht ne može da se optereti takvim saveznicima koji mu se privremeno priključuju iz razloga oportuniteta".<ref name="Divci">[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%83_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%83_%D0%94%D0%B8%D0%B2%D1%86%D0%B8_11.11.1941. Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.]</ref> U daljem razgovoru pukovnik Mihailović se pravdao nacistima zbog učešća u ustanku: {{izdvojeni citat|Nije moja namera da ratujem protiv okupatora, jer kao generalštabni oficir poznajem snage obeju snaga.<ref name="Divci"/>}} On se pravdao da je morao uzeti neke gradove od Nemaca da ih komunisti ne bi uzeli<ref>"Moji ljudi su [[Bitka za Loznicu 1941.|krenuli na Loznicu]] zato da je komunisti ne zauzmu."</ref> i tvrdio da nije na strani ustanika, "onih koji žele da isteraju Nemce".<ref name="Divci"/> Draža Mihailović je izjavljivao Nemcima lojalnost i tražio da mu daju municiju da nastavi borbu protiv partizana.<ref>"Neophodno je imati municiju! Računajući s tim, došao sam ovamo."</ref> Ali, želeo je da njegovo "delovanje na nacionalnoj osnovi" ostane potajno da ne bi prošao kao [[Kosta Pećanac]], koji je sklopio otvoreni sporazum sa okupatorom, čime je izgubio ugled u narodu i stekao oznaku izdajnika.<ref name="Divci"/> Uprkos svim njegovim predlozima, Nemci mu nisu ostavili drugu mogućnost do da položi oružje: {{izdvojeni citat|„Ponuda pukovnika Mihailovića da stavi svoje snage na raspolaganje za borbu protiv komunista je odbijena i zatražena je bezuslovna predaja. Mihailović je tražio da se konsultuje sa svojim komandatima. Mihailović također tražio oružje za borbu protiv komunista. Ovo je igra, borba između bandi za izvor oružja. Ipak, čini se da jedan dio Mihailovićevih bandi iskreno želi da se bori protiv komunista.“<ref>NAW, T-311, Roll 175, 000121-2: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka 17.11.41.}} {{izdvojeni citat|Mihailović treba da sada pokrene akciju protiv Užica, gde se navodno nalazi celokupno rukovodstvo komunista, a zbog čega treba da se stavi u izgled i bombardovanje sa nemačke strane. U kontaktima sa nemačkim okupacionim vlastima koji su niže opisani, Mihailović je navodno molio da mu se stavi na raspolaganje 100.000 metaka da bi mogao nastupiti protiv Užica.|IZVEŠTAJ OBAVEŠTAJNOG CENTRA VERMAHTA U BEOGRADU OD 14. NOVEMBRA 1941. VRHOVNOJ KOMANDI VERMAHTA O ODNOSU ČETNIKA DRAŽE MIHAILOVIĆA PREMA NOP-u, O PREGOVORIMA PREDSTAVNIKA VERMAHTA I DRAŽE MIHAILOVIĆA I O VOJNO-POLITICKOJ SITUACIJI U SRBIJI}} Za njim je decembra 1941. godine raspisana poternica, nakon čega je bio u bekstvu. === Predaja zarobljenih partizana Nijemcima (1941) === {{main|Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.}} [[File:Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima.jpg|thumb|Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima]] Iako je njegov prijedlog okupacionim vlastima u Divcima odbijen, pukovnik Mihailović je želio pružiti njemačkom okupatoru dokaz četničke gotovosti za saradnju. Stoga su četnici Draže Mihailovića, uz posredstvo samozvanog vojvode [[Jovan Škavović|Jovana Škavovića]], predali 13. novembra 1941. Njemcima oko [[Predaja zarobljenih partizana Nemcima novembra 1941.|365 zarobljenih partizana]]. [[Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.|Predaja zarobljenih partizana Nemcima]] se desila tokom [[ustanak u Srbiji 1941|ustanka u Srbiji]] novembra [[1941]]. godine. Tokom [[Četničko-partizanski sukob|sukoba]] između [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] četnika i partizana u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]] početkom novembra [[1941]], četnici su zarobili više stotina partizana. Jednu veću grupu od oko 500 zarobljenika, među kojima su bili partizani na prevaru zarobljeni u [[Gornji Milanovac|Gornjem Milanovcu]],<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_110.htm Relacija Takovskog četničkog odreda od 17. juna 1942, Zbornik NOR-a, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, dokument 110]</ref> Kosjeriću,<ref>[https://www.znaci.org/00001/59_2_124.pdf Užička republika, Zapisi i sećanja, Narodni muzej, Užice 1981]</ref> Karanu i Planinici, četnici su prikupili na [[Ravna Gora|Ravnoj Gori]]. Oko [[13. novembar|13. novembra]] [[1941]]. četnici su grupu od 365 zarobljenika odveli u [[Mionica|Mionicu]], i zatim u [[Slovac]]. Tu su prihvaćeni od [[Milan Nedić|Nedićevih]] i nemačkih snaga i prebačeni kamionima u [[Valjevo]]. Transport zarobljenika do [[Valjevo|Valjeva]] je pratio četnički vođ Jovan Škavović Škava, koji je prethodno bio [[Kosta Pećanac|Pećančev]] četovođa, dok je u tom periodu priznavao [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevu]] komandu. U predaji zarobljenika učestvovao je i ravnogorski oficir [[Pavle Mešković]]. Predaji partizana prethodio je [[Sastanak u Divcima 1941.|sastanak Draže sa Nemcima u selu Divci]]. Od ove grupe zarobljenika, Nemci su 263 streljali dana [[27. novembar|27. novembra]] [[1941]]. godine na Krušiku u Valjevu.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_21.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Streljanja na Krušiku u Valjevu]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44_4.pdf Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009: Krušik, Valjevo streljanje po grupama]</ref> Ostali zarobljenici su delom streljani naknadno, delom deportovani u [[Koncentracioni logor|logore]], a delom pušteni na slobodu. Predaja zarobljenih partizana nastavila se i posle ovoga, i bila je naročito intenzivna u decembru 1941.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_24.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Decembarski pokolj]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44.htm Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009]</ref> === Legalizacija četnika i hvatanje ustanika (1941-1942) === {{main|Legalizovani četnici}} [[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|Legalizovani četnici Draže Mihailovića čuvaju [[Logor Metino brdo|logor na Metinom brdu]] kod [[Kragujevac|Kragujevca]] [[1942]].]] Četnički odredi u Srbiji su delom raspustili regrute kućama i ostali u ilegali na kadrovskom sastavu, a delom se legalizovali kao pripadnici zvaničnih Nedićevih formacija. Krajem 1941. i početkom 1942. godine, pripadnici [[Legalizovani četnici|legalizovanih ravnogorskih odreda]] pružili su najznačajniji doprinos u hvatanju nekoliko hiljada odbjeglih ili pasiviziranih partizana i njihovih saradnika u [[Zapadna Srbija|zapadnoj]] i djelovima [[Centralna Srbija|centralne Srbije]], kao i u njihovoj predaji Njemcima. Učešćem u masovnom hvatanju i likvidaciji pripadnika partizanskih odreda i njihovih saradnika, čak i ako se zanemari aktivna borba protiv partizana, legalizovani ravnogorski četnici su učinili krupne usluge njemačkom okupatoru u uništenju partizanskog pokreta na području dotadašnje [[Užička Republika|Užičke republike]].<ref name="yuhistorija.com">[http://www.yuhistorija.com/serbian/drugi_sr_txt01c4.html Milan Radanović: Kolaboracija JVuO sa nemačkim okupatorom u Srbiji 1941-1944.]</ref> Već krajem novembra 1941. godine na Metinom brdu kod Kragujevca je formiran [[Logor na Metinom brdu|logor]] za zarobljene srpske ustanike i civilne taoce. Prvi dovedeni u logor bili su taoci iz Kragujevca, komunisti, odbornici narodnooslobodilačkog odbora, Romi, Jevreji i svi oni koji su nemačkim fašistima bili sumnjivi. Osim svakodnevnih likvidacija, veća masovna streljanja su vršena 2. i 19. marta 1942. godine.<ref>[http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1322 Metino brdo]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hvatani borci su predavani nemačkom sudu, ili prekom sudu [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]. Većina pohvatanih je bila iz okoline Rače, Topole i Aranđelovca. 2. marta 1942. godine na Metinom brdu je streljano 173 rodoljuba i simpatizera oslobodilačkog pokreta sa teritorije Kragujevca i okolnih opština.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |access-date=2014-05-01 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304191846/http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |deadurl=yes }}</ref> Logor je rasformiran u junu 1942. Preostali logoraši su transportovani u [[Koncentracijski logor Banjica|logor na Banjici]], gde je većina streljana, kao i u logore u Nemačkoj, Norveškoj i Grčkoj.<ref>{{Cite web |url=http://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |title=Archive copy |access-date=2024-07-08 |archive-date=2024-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708214249/https://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |url-status=dead }}</ref> Nakon likvidacije partizanskih ostataka, četnici Draže Mihailovića su stekli faktičku kontrolu nad ruralnim područjima Srbije, dok je okupator držao gradove. Mihailovićev stav u odnosu na njemačkog okupatora jasno je izražen u depeši, koju je opunomoćeni poslanik Ministarstva inostranih poslova Trećeg Rajha u Beogradu [[Felix Benzler]], 31. marta 1942. godine, uputio centrali u Berlinu: {{izdvojeni citat|Sve dosad se nije postiglo da se ličnost pukovnika Mihailovića stavi pod kontrolu. Po svoj prilici ni on nije u stanju ili nije voljan da na srpskom području nešto preduzme, već je, naprotiv, preko jednog posrednika ovih dana ponudio vladi Nedića da prihvata da se objavi: 1) da on ne namerava da se bori protiv Nemaca; 2) da neće ništa da preduzima protiv Nedićeve vlade; 3) da se zalaže za održanje mira i reda u zemlji; 4) da poziva na borbu protiv komunista. Posredniku je ponovo odgovoreno da za Mihailovića jedino u obzir dolazi da se bezuslovno potčini.<ref>[https://znaci.org/00001/11_18.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje POD ZAŠTITOM LEGALIZOVANIH ODREDA]</ref>}} Nemački dokument od [[15. maj]]a 1942. godine navodi četničkog majora [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubu Jovanovića]] kao jednog od njihovih lokalnih saradnika za [[Zaječar]].<ref>NAW, T501, roll 248 frames 0121-0126; dostupno na http://znaci.net/temp/T-501_R-248-0126.jpg</ref> [[Datoteka:SS-Obergruppenführer Werner Lorenz accompanied with unknown chetnik officer in NE Bosnia.JPG|mini|[[SS]]-[[Obergruppenführer]] [[Werner Lorenz]] u društvu neimenovanog četničkog oficira u sjeveroistočnoj [[Bosna (oblast)|Bosni]], jesen 1942. godine]] U junu 1942. Mihailović je prešao u Crnu Goru, italijansku okupacionu zonu, na teritoriju koju su držali crnogorski četnici [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom|uz dopuštenje Italijana]]. Aktivnosti četničkih odreda u Srbiji svedene su na najmanju meru da se ne bi izazivao okupator, i uglavnom su ograničene na organizacionu i obaveštajnu delatnost i sitnije diverzije. Uprkos tome, nemački okupator je veoma ozbiljno shvatao četničku aktivnost i povremeno organizovao racije protiv preostalih Mihailovićevih odreda, koji su se trudili da izbegnu dodir sa neprijateljem. U Srbiji, znatan broj Mihailovićevih snaga se legalizovao. Nemački popis glavnih vladinih legalnih odreda od [[15. maj]]a 1942, pod rednim brojevima 1 do 18 navodi Ljotićeve odrede, od 19 do 39 su Mihailovićevi, a od 40 do 100 Pećančevi. Tu na okupatorskom spisku snaga su neki od glavnih Mihailovićevih četnika: [[Predrag Raković]], [[Miloje Mojsilović]], [[Dušan Smiljanić]], [[Vučko Ignjatović]], [[Miloš Glišić]], [[Ljuba Jovanović]]... Do početka 1942. godine "ravnogorski pokret istopio se u redovima Nedićeve milicije i konačno se ponovo pojavio, umanjen, u Crnoj Gori."<ref name="Deakin2">[https://www.znaci.org/00001/5_3.htm William Deakin, BOJOVNA PLANINA]</ref> Kako ne bi izgubio podršku naroda kao saradnik okupatora, Mihailović je odsustvo oružane borbe u Srbiji sredinom [[1942]]. godine nastojao da nadoknadi činjenjem smicalica nemačkim vojnicima po gradovima, ubacivanjem "smrdljivih bombi", "svrabećih praškova", "praškova za kijanje", upućivanjem pretećih pisama, uznemiravanjem telefonom...<ref name="Kosta Nikolić 2004"/> Ovo nije ostalo neprimećeno. Britanski kapetan Bil Hadson je u drugoj polovini 1942. ponovo uspostavio vezu i javio da "Mihailović još sarađuje s Osovinom u Crnoj Gori i Sandžaku i miruje u Srbiji", da su "u Dalmaciji Trifunovićevi četnici legalizovani" te, podsticani od Italijana, sanjaju o nekoj "Srbo-Sloveniji i Dalmaciji". Na osnovu stanja na terenu on izvlači zaključak: {{izdvojeni citat|U trenutku kada je Mihailović u velikom stepenu igrao ulogu kvislinga bio je nagrađen najjačom britanskom propagandom.... Mihailoviću bi trebalo konačno reći da Britanci pretpostavljaju komuniste kvislinzima.<ref name="Deakin2"/>|Britanski kapetan Bil Hadson}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Lopare 1942.jpg|mini|[[Radivoje Kerović]] (u sredini u bijeloj košulji) sa njemačkim tenkistima, [[Lopare]] 1942.]] Posljednjeg dana kolovoza 1942, održan je sastanak kod načelnika štaba Komande Jugoistoka. Ovom prilikom je podijeljena informacija da se oko [[Banja Luka|Banje Luke]] vode žestoke borbe s partizanima, u kojima okupatoru pomažu četnici (“srpski nacionalisti“), bez preciziranja o kom odredu JVuO iz [[Bosna (oblast)|Bosne]] je riječ: {{izdvojeni citat|Velike borbe su izbile u blizini Banje Luke. Ustanici su upotrijebili teško naoružanje, topove, minobacače itd., kao i tenkove. Hiljadu srpskih nacionalista je sudjelovalo u borbi protiv ustanika na našoj strani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=490&roll=175 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000485.] <br /> ({{jez-njem|"Bei Banja Luka größeres Gefecht, Aufständische traten mit schweren Waffen, Geschützten, Minenwerfern u.sw. auf, auch mit Panzer. 1000 serbische Nationalisten haben sich dort auf unserer Seite im Kampfe gegen die Aufständischen beteiligt."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka održanog 31. augusta 1942.}} U drugom njemačkom izvještaju iz istog perioda se navodi da je 26. augusta jedan bataljun Wehrmachta južno od Banje Luke bio priklješten od strane nadmoćnijeg neprijatelja (i ovdje se napominje da su partizani raspolagali teškim naoružanjem), kao i da je Nijemcima u pomoć priskočilo čak „2000 bosanskih četnikâ“, što će rezultirati potiskivanjem jedinicâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOP i DVJ]] prema jugu do kraja mjeseca.<ref>BA/MA, RH 19 XI/81 (Die Bekämpfung der Aufstandsbewegung im Südostraum, Teil I), S. 244.</ref><ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 155. <br /> ({{jez-njem|"Bereits am 26. August sah sich ein deutsches Bataillon bei dem Versuch, südlich von Banja Luka den ersten dieser Einfälle abzublocken, weit überlegenen, auch mit erbeuteten Panzern und Geschützen bewaffneten Verbänden gegenüber; nur mit Hilfe von 2.000 bosnischen Cetniks, die den Deutschen zu Hilfe eilten, gelang es bis Ende des Monats, die Partisanen wieder nach Süden abzudrängen."}})</ref> Takođe, u jednom izvještaju upućenom iz štaba njemačkih trupa u [[NDH]] od 18. novembra 1942. o četnicima se, između ostalog, navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|U zoni 714. pješadijske divizije nalazi se 6-8.000 četnika, naoružanih puškama i nešto automatskog oružja. Diviziji su dosad pružili vrijedne usluge time što su branili svoju teritoriju od partizana i time oslobodili njemačke i trupe NDH za dejstvo na drugim sektorima. K tome obezbjeđuju i željeznicu i pribavljaju važna obavještenja njemačkim trupama. Četnici su pri zajedničkim akcijama snabdjevani od strane NDH; također im pripada i naknada od otprilike 3 Rajshsmarke dnevno, čiju isplatu oni, međutim, dosad nisu tražili.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=361&rec=314&roll=566 Nacionalni arhiv Vašington, T-314, rolna 566, frejm 000357; Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj-/Veza sa neprijateljski orijentisanim krugovima u Srbiji/ (18. novembar 1942.).] <br /> ({{jez-njem|"Bei 714.Div. haben die im Div.–Bereich beheimateten Cetnikverbände eine ungefähre Stärke von 6–8000 Mann. Sie sind mit Gewehren und verhältnissmässig wenig automatischen Waffen ausgestattet. Sie leisten der Div. wertvolle Dienste, indem sie ihr Heimatgebiet gegen Einfälle der Partisanen schützen, sodass, von grösseren Unternehmen abgesehen, in diesem Raume weder deutsche noch kroatische Truppen gebunden werden. Sie entlasten hiedurch den Bahnschutz und versorgen die deutsche Führung mit wertvollen Feindnachrichten. </br> Die Cetnikverbände werden durch den kroatischen Staat bei Einsätzen mit Munition versorgt und verpflegt. Vertragsmässig steht ihnen neben anderen Zusagen /z.B. Versorgungsansprüchen/ auch Wehrsold von etwa RM 3.— täglich zu, den sie jedoch bisher nicht beansprucht haben."}})</ref>|Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj (18. novembar 1942. godine)}} === Operacija Weiss i bitka na Neretvi (1943) === {{main|Operacija Weiss|Bitka za Konjic 1943.}} [[File:Četnici i Nemci na Neretvi.jpg|thumb|Četnici i Nemci tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]] 1943.]] Van Srbije, postojala je intenzivna saradnja četnika i Nemaca. Iako su mnogi četnici na lokalu pomagali nemačkim trupama protiv partizana, [[Hitler]] je do sredine 1943. godine strogo branio svojim jedinicama svaku saradnju sa četnicima.<ref>Nacionalni arhiv Vašington, Mikrofilm T-311, rolna 175, snimka 378: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za novembar 1942 (30. novembar 1942.). „Svaka, pa i privremena, veza sa antikomunistički nastrojenim četnicima u Hrvatskoj je protivna naređenju Fuehrera, Ia 3071/42 o borbi protiv bandi.“</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=383 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000378.] <br /> ({{jez-njem|"Haltung gegenüber feindluch eingestellten Kreisen in Serbien/Kroatien: An Bev.Kmdr.Gen. in Serbien, Befehlshaber der dt. Truppen in Kroatien, Kdr.Gen. in Kroatien und Dt.Verb.Kdo. bei Supersloda ergeht ein Befehl betreffend klarer und eindeutiger militärischer Haltung gegenüber allen uns feindlich eingestellten Kreisen. Jede – wenn auch nur vorübergehende – Bindung mit antikommunistisch eingestellten Cetniks in Kroatien steht im Widerspruch zu den bzgl. Bandenkämpfung gegebenen Befehlen des Führers Ia Nr. 3071/42 g.K."}})</ref> Za vrijeme izvođenja [[Operacija Weiss|operacije Weiss]], njemački komandanti na terenu su bili u nedoumici da li da se povinuju naređenjima svojih viših vojnih komandi, ali i političkih instanci, ili da nastave sarađivati s četnicima Draže Mihailovića: {{izdvojeni citat|Uprkos borbenoj pomoći hrabrih četnika, koja je doprinijela deblokadi opkoljenih dijelova 718. pješadijske divizije, njemačke trupe imaju zadatak da se brzo probiju do boksitne oblasti. One imaju instrukcije da smatraju četnike neprijateljima. Sada se ispostavilo da se situacija kod mjesta Dobro (?), čija se posada sastojala od Nijemaca, Italijana i četnika, poboljšala zahvaljujući četničkom prodoru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=549 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000544.] <br /> ({{jez-njem|"Trotz der Waffenhilfe tapferer Cetnik, die auch zur Befreiung der eingeschlossenen Gruppe der 718.I.D. mit beigetragen haben, ergibt sich für die deutschen Truppen die Aufgabe, möglichst schnell in das Bauxitgebiet von Mostar vorzustoßen. Die deutschen Truppen haben den Auftrag die Cetniks als Feind anzusehen. Es ergab sich nun das Bild, daß die Besatzung von Dobro (?), die aus Deutschen, Italiener und Cetniks bestand durch den Vorstoß der Cetniks Luft bekam."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka (1. mart 1943.).}} Major [[Slavoljub Vranješević]], komandant Zapadne Bosne JVuO, šalje 2. marta 1943. godine dopis »bratu« [[Uroš Drenović|Urošu Drenoviću]] kojim ga obavještava da je od strane njemačke komande u [[Banja Luka|Banjoj Luci]] zakazana konferencija na koju su pozvani najvažniji četnički zapovjednici s teritorije [[Bosanska krajina|Bosanske Krajine]]: {{izdvojeni citat|Pre nekoliko časova primio sam izveštaj od Komandanta Bosanskih četničkih odreda brata Rade Radića, u kome mi javlja, da su Nemci pozvali na konferenciju u Banja Luci sve Komandante i to: Radića, Tešanovića, Drenovića, Marčetića, Mišića radi rešavanja važnih pitanja. Konferencija će se održati u nemačkoj komandi u B. Luci. Ovoj konferenciji neće prisustvovati pretstavnici hrvatskih ni vojnih ni civilnih vlasti. Komandant mi je naredio, da pozovem sve Komandante na predkonferenciju, koja će se održati u Karanovcu na dan 4 o.m. u 12 časova.— Prema napred izloženom pozivam te, da bez ikakvog izgovora i odlaganja bez obzira na situaciju na položaju, dođeš 4 o.m. do određenog časa u Karanovac.— Ovo smatraj vrlo važnim i NAJHITNIJIM. Molim Te koristi sva moguća prevozna sredstva, pa i motorcikl i na vreme dođi na predkonferenciju.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 31, str. 64.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_64.htm Naređenje Komande bosanskih četničkih odreda od 2. marta 1943. komandantu odreda »Kočić« za prisustvovanje konferenciji radi usaglašavanja stavova o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Već 3. februara 1943. godine, major Vranješević je upoznao Vrhovnu komandu JVuO o činjenici da se bosanski četnici nalaze u službi njemačkog okupatora, ali i da su potpisali [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|sporazume o saradnji sa kvislinškim vlastima Nezavisne Države Hrvatske]]: {{izdvojeni citat| NEMCI Četnički odredi učestvuju u borbi zajedno sa Nemcima češće puta, ali na zasebnim sektorima. Pre našeg dolaska, Nemci su uspeli da u borbu protiv komunista uvode četnike tako, da im ovi osiguravaju krila i da se mešaju u komandovanje. Ovome se je odmah stalo na put, ma da sa dosta poteškoća. Po sebi se razume da se mnogo interesuju o tome, da li mi imamo kakve veze sa Dražom Mihailovićem — što mi odbijamo, navodeći da je to samo komunistička propaganda kako bi izazvali Nemce protiv nas, pa nas tako priklještene, uveli u svoje redove. Ipak, često puta Nemci čuju kako svi četnici pevaju »Od Topole pa do Ravne Gore« ili »Od Manjače pa do Ravne Gore«, »sve su straže generala Draže« itd., dakle jasno primećuju, ali moraju da trpe. Njihova nemoć oseća se. HRVATI Ovi se redovno predaju komunistima, gde god ovi na njih udare. Hrvatski oficiri nalaze spas u komunizmu. Zbog sporazuma sa Hrvatima, koji su ovi [četnički — prim.] odredi sklopili pre našeg dolaska, borbe sa Hrvatima ne vode se. Naprotiv, za većinu starešina i boraca može se reći, da su taj sporazum shvatili kao definitivan svršetak rata, pa i otuda javašluk i slaba disciplina. Sada, dok se ne raščisti sa komunistima, ovakvo stanje mora da ostane.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_27.htm Izveštaj majora Slavoljuba Vranješevića od 3. februara 1943. majoru Zahariju Ostojiću o vojno-političkoj situaciji u četničkim odredima zapadne Bosne i saradnji sa nemačkim i ustaško-domobranskim jedinicama]</ref>}} Vojvoda [[Vukašin Marčetić]], komandant puka »Manjača«, bio je takođe jedan od potpisnikâ sporazuma sa vlastima satelitske NDH. Tokom operacije »Weiss«, vojvoda Marčetić se povezuje i sa njemačkim okupatorom, konkretno sa [[117. lovačka divizija (Nemačka)|117. divizijom]]: {{izdvojeni citat|Posebno: [...] [[369. legionarska divizija|369. pješ. div.]] će prvo dovršiti borbe na [[Grmeč]]u. Uspostavljena veza sa četničkom grupom Marčetića, koja će preuzeti osiguranje vlastitog istočnog boka.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=315&roll=2263 NARA, T315, Roll 2263, frame no. 000670.] <br /> ({{jez-njem|"369. J.D. führt vorerst Kampfhandlungen in der Grmec durch. Verbindung mit Cetnikgruppe Marcetic aufgenommem, die Schutz der eigenen Ostflanke übernehmen will."}})</ref>|Ratni dnevnik 117. divizije, unos za 5. februar 1943.}} O (prinudnom) sadjejstvu 117. divizije sa četničkim odredima pod komandom kapetana [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] u [[Bitka za Konjic 1943.|bici za Konjic]], februara 1943. godine, nakon rata će posvjedočiti i general [[Alexander Löhr]]: {{izdvojeni citat|117. lovačka divizija, koja je prodirala od Ivan-sedla ka severozapadu, vodila je od početka teške borbe, pa je na kraju odbijena i odbačena. Jedan njen deo morao je da se spasava u Konjicu, koji je bio utvrđen i posednut od Italijana i četnika. Ovo mesto su partizani okružili i tako je došlo do toga da su se ovde, pod pritiskom događaja, borili na istom frontu Nemci i četnici – doduše odvojeni jedni od drugih italijanskim jedinicama. Konjic je doduše bio oslobođen iz okruženja sa trupama iz [[Sarajevo|Sarajeva]], ali je partizanima uspelo da se probiju preko Neretve i povuku svi bez izuzetka u severnu [[Crna Gora|Crnu Goru]].<ref>{{cite web|url=http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html | title = Записи Александра Лера, часопис СРПСКО НАСЛЕЂЕ, број 7/1998 | publisher = Srpsko-nasledje.co.rs |date=3. 1. 1943. | accessdate=4. 1. 2023. | archive-url = https://web.archive.org/web/20130216202528/http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html# | archive-date=16. 2. 2013 |url-status=dead | df = }}</ref>|General [[Alexander Löhr]], komandant Jugoistoka}} Tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]], četnici su bili obilno snabdijevani streljivom i hranom iz italijanskih i njemačkih magacina. Kapetan Vojislav Lukačević, koji se zajedno sa svojim četnicima tukao uz borbenu grupu »Anacker«, [[5. mart]]a iz [[Konjic]]a je javio majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] da mu »11« (tj. Nijemci) daju municiju, kao i da je vojvoda [[Dobroslav Jevđević]], sa svoje strane, zadužen za obezbjeđivanje logistike: {{izdvojeni citat|Vidim da je glavna tvoja briga kako ćemo sa 11. Verujem da si o njima dobio preterane izveštaje. Svaka njihova kolona koja nastupa ima najviše jednu trećinu Nemaca a ostalo su domobrani i po nešto ustaša. Oni sami ne mogu ništa da urade, toga su svesni. Ja mislim da je nama najpreči za sada cilj uništenje komunista i to što brže. Ne sme nas zateći iskrcavanje u borbi sa komunistima, a isto tako ne smemo početi borbu sa 11 dok komunisti nisu likvidirani a oni nisu likvidirani i pored uspeha koje smo postigli. Čvrsto sam ubeđen da nas 11 neće napasti sve dok se vode borbe sa komunistima te je strahovanje u tom pravcu preterano... Najvažnije i najbolje snabdevanje preko [[Sarajevo|Sarajeva]] koje neka Jevđo forsira. Dobio sam sinoć preko 11, 30.000 metaka obećali još čim im stigne neki transport koji očekuju u Sarajevo.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_2_71.htm IZVEŠTAJ KOMANDANTA KONJIČKE GRUPE OD 5. MARTA 1943. KOMANDANTU ISTAKNUTOG DELA ŠTABA DRAŽE MIHAILOVIĆA O BORBENOM RASPOREDU ČETNIKA I NEMACA NA SEKTORU KONJIC—JABLANICA]</ref>}} O isporuci municije jedinicama JVuO (najvjerovatnije o onoj koja je data kapetanu Lukačeviću), Komanda Jugoistoka je 7. marta javila vojnom vrhu u [[Berlin]]u: {{izdvojeni citat|– 7. mart 1943: Municija za četnike. Vrhovna komanda je obaviještena telegramom o isporuci 30.000 metaka četničkim jedinicama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=453 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000448.] <br /> ({{jez-njem|"Munition für die Cetniks: </br> An OKW/WFSt. ergeht eine Meldung betraf. der Übergabe von 30.000 Schuß Inft. Munition an Cetnikverbände."}})</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja Komande Jugostoka za mart 1943. godine (31.3.43.)}} [[File:Chetniks and German Officers meet in Bosnia, 1943.jpg|thumb|Sastanak njemačkih oficira sa četnicima u [[Bosna (regija)|Bosni]], [[1943]]. godina]] 9. [[Mart|ožujka]] 1943. godine, [[Fašizam|fašistički]] [[Poglavnik|duce]] [[Benito Mussolini]] šalje pismo [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]],<ref>''Tajna pisma Hitler – Mussolini (1940—1943)'', edicija Dokumenti i svjedočanstva (priredio i preveo: Dr Bogdan Krizman), Novinarsko izdavačko poduzeće (NIP), Zagreb, 1953, str. 78.</ref> vođi [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]], u kom navodi da je upoznat sa suradnjom njemačkih okupacionih trupa s četnicima: {{izdvojeni citat|Više tisuća četnika naoružali su, na lokalnoj bazi, komandanti talijanskih jedinica, da vode gerilu, za koju imaju, kao svi stanovnici Balkana, naročite sklonosti. Do danas su ti četnici suzbijali partizane vrlo odlučno. Upravo sam primio izvještaj. U njemu mi javljaju, da su njemačke snage, koje su uspostavile dodir sa četnicima u dolini gornje Neretve, pristale da surađuju s njima i da su naoružale četnike metcima i ručnim bombama.|[[Benito Mussolini]] u pismu [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]] (9. III 1943)}} O pristizanju Mussolinijeva pisma istog je dana javila i Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga: {{izdvojeni citat|''9. mart'' </br> Duče poslao pismo Hitleru, u kome zastupa mišljenje da su četnici i partizani neprijatelji Osovine. O tome je razgovarao i sa nemačkim ministrom spoljnih poslova. Priznaje da su Italijani do sada naoružali nekoliko hiljada četnika za gerilski rat protiv komunista i oni su se do sada energično borili protiv partizana. Ali, sada je Duče izdao energičnu naredbu, da se četnicima više ne daje oružje i da njih, nakon što se partizani poraze, treba razoružati. Na osnovu poslednjih vesti, na prostoru gornje Neretve Nemci su takođe stupili u kontakt sa četnicima i ostavili im patrone i ručne granate.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 9. marta 1943.}} Pošto је za katastrofalni poraz četnika u bici na Neretvi optužio Jevđevića, [[Petar Baćović|Baćovića]] i [[Bajo Stanišić|Baja Stanišića]] a istakao za primjer Vojislava Lukačevića, major Ostojić im је 10. marta naredio da se kod Italijana zauzmu za dozvolu o prebacivanju četnika na zapadnu obalu Neretve. Odgovarajući na optužbe, Jevđević i Ваćоvić istoga dana izvještavaju Mihailovića da је za proboj operativne grupe NOVJ kriv upravo Lukačević, te da Ostojić, komandujući iz [[Kalinovik]]a, nema pravu predstavu о toku događaja. Jevđević navodi: „Kada sam zvao delove Vrhovne komande da komanduju nа licu mesta, odgovorili su neljubazno da neće da radе sa okupatorom, tražeći u isto doba hranu, municiju, topove i vojsku od okupatora.“ Као argument da četnici moraju bespogovorno slušati naređenja okupatorskih oficirâ, vojvoda Jevđević navodi podatak da Nijemci i Italijani hrane i snabdijevaju municijom cjelokupnu masu četnikâ od 13.200 ljudi. Riječ je o 2000 četnika pod komandom Вајa Stanišića, 4.000 iz Lukačevićeve konjičke gruре, 6.000 pod komandom majora Petra Baćovića (hercegovački četnici) i 1.200 četnika kojima komanduje major Andrija Vesković. Jevđević Mihailoviću piše i da su okupatori dali toliko hrane da је on, na osnovu lažnog brojnog stanja, uspio da uštedi 110.000 obroka, kao i da su mu za posljednjih nekoliko dana isporučili 1.100.000 metaka.<ref>AVII, reg. br. 3/1, kut. 293, dep. 2248.</ref><ref>Branko Latas, Saradnja četnika i Nemaca u borbama protiv Glavne operativne grupe divizija NOVJ u dolini Neretve (februar — mart 1943), Prilozi Instituta za istoriju (br. 17), Sarajevo, 1980, str. 214.</ref> General [[Rudolf Lüters]], zapovjednik njemačkih trupa u NDH, piše u procjeni situacije od 16. marta 1943. da je „neprijateljski otpor protiv nemačkih divizija koje su napadale uglavnom slomljen“, te da je „operacija „[[Operacija Weiss|Vajs II]]“ u suštini završena“. O četničkim snagama u njemačkoj zoni operacija, general Lüters navodi: {{izdvojeni citat|Četničko pitanje nije se dalje zaoštrilo. U području [[114. lovačka divizija (Njemačka)|714. divizije]] nisu zabeležena nikakva prekoračenja u tuđu nadležnost. Četničko rukovodstvo se potčinilo naređenjima nemačkog Vermahta i potvrdilo svoju lojalnost. Četnici koji se nalaze na području [[118. lovačka divizija (Njemačka)|718. pešadijske divizije]], naročito u rejonu [[Zenica|Zenice]] i [[Han-Pijesak|Han-Pijeska]], neprijateljski se suprotstavljaju hrvatskoj državi i nemačkom Vermahtu i pokušavaju da izazovu nemire putem sabotaža i razoružavanja hrvatskih odreda. Divizije koje su učestvovale u operaciji „Vajs II“ jedinstveno se povoljno izražavaju o držanju četničkih jedinica. Dragocenim izviđačkim podacima i napadima za rasterećenje pomagali su našim jedinicama, mada ni u jednom slučaju nije sa nemačke strane tražena podrška.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_3_38.htm Procena vojno-političke situacije komandanta nemačkih trupa u NDH od 16. marta 1943. za period od 1. do 15. marta 1943. godine]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=372&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 000366—000367.] <br /> ({{jez-njem|"Die Cetnikfrage hat sich nicht weiter zugespitzt. Im Bereich der 714.J.D. sind keine Übergriffe zu verzeichen. Die Cetnikführung hat sich den Befehlen der deutschen Wehrmacht untergeordnet und ihre Loyalität versichert. Die im Bereich der 718.J.D. befindlichen Cetniks, besonders im Raum ZENICA und HAN PIJESAK stehen kroat. Staat und deutscher Wehrmacht feindlich gegenüber und versuchen durch Sabotageakte und Entwaffnung kroat. Abteilungen Unruhe zu stiften. Die im "Weiss II"–Einsatz befindlichen Divisionen äussern sich übereinstimmend günstig über das Verhalten der Cetnikverbände. Durch wortwolle Kundschafterdienste und Entlastungsangriffe haben sie der Truppe geholfen, obwohl in keinem Falle deutscherseits Unterstützung orboten worden war."}})</ref>}} U iscrpnom izvještaju<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 1015—1018.</ref> koji je [[5. maj]]a 1943. godine podnio [[SAD|američki]] [[Ured za strateške usluge]] (preteča današnje [[Centralna obaveštajna agencija|Centralne obavještajne agencije]]), sumiraju se rezultati netom završene operacije »Weiss«: {{izdvojeni citat|Krajem januara 1943. godine zajedničke nemačke, hrvatske, italijanske i četničke snage povele su veliku ofanzivu protiv jugoslovenske oslobodilačke armije. Neprijatelj je potpomognut od Drenovićevih četnika uspeo da potisne jugoslovenske patriote u Hercegovini i jugoistočnoj Bosni. Glavni udar u sadašnjoj neprijateljskoj ofanzivi vrše kombinovane četničke snage u Hercegovini (V.[ojislav] Lukačević, član Mihailovićevog glavnog štaba), u Crnoj Gori (Bajo Stanišić) i u Sandžaku (Pavle Đurišić, član Mihailovićevog glavnog štaba). Ishod ove borbe je još neizvestan. Partizani govore da su oni odneli pobedu, dok četnici insistiraju na tome da su gotovo potpuno očistili ove jugoslovenske krajeve od antifašističkih snaga. Tačno je, međutim, da su jugoslovenski antifašistički gerilci pretrpeli teške teritorijalne gubitke, ali daleko je od toga da su njihove snage uništene ili razbijene. Na drugoj strani, mnogo slavljeni četnici generala Mihailovića danas su angažovani u jednoj od najžešćih ofanziva za uništenje jugoslovenskih demokratskih snaga.}} === Četnički teror u Srbiji (1943) === {{main|Srbija u Drugom svetskom ratu|Zločini četnika u Drugom svjetskom ratu}} Mihailovićeva taktika u Srbiji se početkom 1943. sastojala u tome da organizuje i štedi svoje snage za "planirani narodni ustanak". Nemci navode da je izbjegavao svaki konflikt sa okupacionim trupama.<ref>NAW, T-78, Roll 332, 6289915, 919: Procjena situacije komande Jugoistoka za feburar 1943 (2. mart 1943.).</ref> Izveštaji Nedićeve vlade konstatuju da je četnička akcija gotovo svuda upravljena na obračunavanje sa komunistima, koje se sprovodi beskompromisno, do istrebljenja. Inače, četnici na sastancima sa narodom naređuju lojalno držanje prema domaćim vlastima i okupatorskoj vojnoj sili kao i "odricanje svake pomoći partizansko-komunističkim bandama".<ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 59/1—1, k. 22.</ref><ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 54/5—1, k. 22.</ref> 12. februara 1943. godine, kapetan [[Miloš B. Marković]], komandant Ariljske brigade iz sastava Požeškog korpusa JVuO, prenosi Mihailoviću ideju poručnika [[Zvonimir Vučković|Zvonka Vučkovića]] da iskoristi vezu sa njemačkim oficirom u cilju »gonjenja komunista«: {{izdvojeni citat|Po povratku sa puta iz štaba 1a sastao sam se sa Vučkovićem koji me je zamolio da Vas izvestim o sledećem: </br> U srezu Kačerskom nalaze se dve komunističke grupe, prva jačine 60 a druga oko 150 ljudi. Ove se grupe prebacuju i u Oplenački srez. Za likvidaciju ovih grupa potrebno mu je oko 300 ljudi, no kada bi ih skupio izazvao bi potere od strane okupatora. Ima jednu drugu mogućnost a to je da uputi Nemce da gone ove grupe. Posredno, no obazrivo ima vezu sa jednim od nemačkih komandanata, koji je izjavio gotovost za usluge svake vrste a naročito u gonjenju komunista. Zvonko će ga upotrebiti no ne uspeli to preduzeće sam potrebno.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_33.htm Izveštaj komandanta Ariljske brigade od 12. februara 1943. Draži Mihailoviću o borbama protiv pripadnika NOP-a u zimu 1942. godine i dostignutoj organizaciji u brigadi]</ref>}} Poručnik [[Predrag Raković]], u svojstvu komandanta 2. ravnogorskog korpusa JVuO, informiše 3. marta 1943. generala Mihailovića o tajnom sastanku sa nemačkim potporučnikom Krigerom: {{izdvojeni citat|Okupator, kako Nemci tako i Bugari svu svoju akciju uputili su na komuniste, na njihovo gonjenje i istrebljenje. U smislu depeše koju sam podneo G. Ministru, sastao sam se 2 marta t.g. na Savincu u jednoj šumi sa Nemačkim komandantom potporučnikom Krigerom iz Gor. Milanovca. Sastanak je izveden potpuno tajno. Na sastanak je od strane Nemaca došao potporučnik Kriger i njegov tumač. A sa naše strane bio sam ja i moj Načelnik štaba p.por. Lazarević. Tema razgovora bila je isključivo uništenje komunističkih bandi, na teritoriji koju obezbeđuje Nemačka jedinica iz Gor. Milanovca. Uglavnom dolazi u obzir komunistički vođa [[Milorad Labudović|Labud]] koji ima oko 150 komunista pod svojom komandom u okolini Rudnika, u srezovima: Kačerskom i Orašačkom. Utvrdili smo plan za ovaj rad. O izvođenju ove akcije detaljno sam se dogovorio sa Zvonkom noću između 2/3 - III t.g., u čemu smo postigli potpunu saglasnost.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 127, reg. br. 7/3 (S-X-12/4).</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_67.htm Izveštaj komandanta 2. ravnogorskog korpusa od 3. marta 1943. Draži Mihailoviću o borbi protiv pripadnika NOP-a i pregovora sa predstavnicima nemačkih okupacionih trupa]</ref>}} I u depeši od 23. marta, Raković piše da se ponovo sastao sa nemačkim komandantom iz G. Milanovca, te je dogovoreno da se za ubijene Nemce neće više paliti kuće redom, već "samo po našem spisku", partizanske, i samo će se partizani ubijati: {{izdvojeni citat|Hapšenje naših ljudi više neće biti na reonu nemačke komande G. Milanovac. Ako pogine okupatorski vojnik na ovome terenu neće se paliti redom kuće, već samo po našem spisku i to partizanske i samo će se partizani ubijati. [...] Dobio sam 5000 metaka za čišćenje moga reona od komunista.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića: 1. januar — 8. septembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 550.</ref>}} [[Datoteka:Četnici batinaju narod.jpg|thumb|Četnici batinaju seljaka u Srbiji.]] Koliki je bio teror koji su četnici sprovodili nad pristalicama [[NOP|pokreta otpora]] u području doline Zapadne Morave, Dragačeva i Takova, svedoči konstatacija u biltenu kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova: {{izdvojeni citat|Ilegalni odredi poručnika Vlaste Antonijevića, Dače Simovića, Milutina Jankovića, poručnika Vasića i kapetana Rakovića nemilosrdno ubijaju sve one koji su makar i jedan dan bili i sarađivali sa partizanima. Neki od ovih odreda vode tako bezumnu akciju da se njihova delatnost može ravnati sa radom običnih odmetnika.<ref>http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/102680-aak-Gornji-Milanovac-Luani.html</ref>|Izveštaj kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova (april 1943)}} Četnici su, poput okupatora, prema partizanima, njihovim simpatizerima i porodicama, primenjivali najsvirepije mere: {{izdvojeni citat|1) Protiv zaludele, potpuno obezglavljene i pomahnitale komunističke bande u šumi, sve određene starešine i svo nacionalno naoružano ljudstvo ima povesti beskompromisnu borbu za njihovo potpuno uništenje. Izuzetka u ovome pogledu ne može biti. 4) Ko se uhvati da nosi hranu ili druge potrebe komunistima, a to se tačno utvrdi, komandant brigade sa čije bi teritorije bio takav krivac, odmah će ga streljati i porodicu potpuno uništiti. Kuću spaliti, a stoku zapleniti za izdržavanje gorskih jedinica. 5) Ko se uhvati, a to se od strane komandanta brigade utvrdi, da je krio komuniste, primio u svoju kuću ili im slao makakva obaveštenja, biće najstrožije kažnjen. 6) Ko se uhvati i bude dokazano, da je neko lice videlo komuniste, a nije na najbrži način izvestilo najbližu četničku komandu, biće takođe kažnjeno, u čemu se komandantima brigada ostavlja puna inicijativa. 7) '''Ako u nekom selu bude ubijen makoji četnik, komandant brigade dotične teritorije odmah će streljati deset simpatizera'''.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%92%D0%B5%D1%9A%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%B4%D0%BD%D0%BE_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%B8_%D1%9A%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B0_4.9.1943. Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica 4.9.1943.]</ref>|Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica (4.9.1943).}} Zbog svega navedenog, mnogi ljudi koji su prišli četnicima na početku ustanka protiv sila Osovine, bili su razočarani preusmerenjem dejstava u borbu protiv partizana. Tako je britanski oficir za vezu Hadson zabeležio: "Nekoliko četničkih jedinica tražilo je da bude oslobođeno zadatka borbe protiv partizana".<ref name="Deakin2"/> === Zabrana sabotaža u Srbiji i učvršćivanje vezâ s Nijemcima na području NDH (1943) === {{main|Sabotaže u Srbiji u Drugom svjetskom ratu|Neil Selby}} [[Datoteka:Plakat o streljanju DM pristalica iz 1942.jpg|mini|Plakat o streljanju „50 DM pristalica“ zbog rušenja mosta na pruzi Požarevac - Petrovac na Mlavi iz decembra [[1942]].]] U Srbiji, iako su neke četničke pristalice vršile sabotaže, trpeći nemačke odmazde zbog toga, četničko vođstvo je posebno branilo ozbiljnije sabotaža na bitnim saobraćajnicama, pa su čak sprečavali britanske komandose na terenu da ih vrše: {{izdvojeni citat|[[Neil Selby|Major Selby]] imao zadatak da organizuje sabotaže i dotur materijala za iste; „Prema Selbyevim navodima, '''do sabotaža nije došlo zato što ih D.M., odn. njegovi komandanti na terenu na terenu još nisu odobrili'''.“<ref>NAW, T-313, Roll 482, 000544: Izvještaj obavještajnog odjeljenja Vojnog komandanta Jugoistoka o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca u noći 18./19. augusta 1943 (26. august 1943.).</ref>|Izvještaj nemačkog obavještajnog odjeljenja o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca (26. august 1943).}} U izvještaju potpukovnika Klamrotha iz Generalštaba njemačkih oružanih snaga, nakon inspekcijskog putovanja po Balkanu u avgustu 1943. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> konstatuje se da je general Mihailović najstrožije zabranio izvođenje sabotažâ protiv okupacione sile prije eventualnog savezničkog iskrcavanja. Pored toga, pominje se i to da su njemačke obavještajne strukture detaljno upoznate sa kretanjem četničkog komandanta i Vrhovne komande JVuO po Srbiji: {{izdvojeni citat|Pokret Draže Mihailovića: U Srbiji tinja latentni ustanak. Draža Mihailović je liderska priroda i veoma je aktivan. Svaki preuranjeni napad protiv okupacionih snaga u startu je strogo zabranjen. Trenutno se jedino vodi borba protiv komunista. Mora se očekivati jedinstveni napad na okupacione snage, uključujući sabotaže i prepade. Pretpostavlja se da je angloameričko iskrcavanje na Jadranu trenutak za to. Stav Draže Mihailovića prema Angloamerikancima opisan je na sledeći način: „Kao pomagači ste dobrodošli, ali ja ću sâm obnoviti Jugoslaviju!“ Nadzor nad Dražom Mihailovićem je dobar. Nemačke službe vrlo brzo saznaju za njegova boravišta koja neprestano menja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=638&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289888.] </br> ({{jez-njem|"b) Draga [sic!] Mihailowitsch Bewegung: </br> In Serbien schwelt der latente Aufstand. Draga Mihailowitsch ist eine Führernatur und sehr aktiv. Jedes vorzeitige Losschlagen gegen die Besatzungstruppen ist zunächst streng verboten. Zur Zeit nur Kampf gegen Kommunisten. </br> Mit dem einheitlichen Beginn von Sabotage, Überfallen usw. auf Besatzungstruppen muss gerechnet werden. Als Zeitpunkt dafür wird die Landung der Anglo–Amerikaner in der Adria vermutet. Die Einstellung des Draga Mihailowitsch den Anglo–Amerikanern gegenüber wird geschildert: "Als Helfer willkommen, aber ich selbst baue Jugoslawien wieder auf!" Die Überwachung des Draga Mihailowitsch ist gut. Die deutschen Dienststellen kennen sehr bald seine ständig wechselnden Standorte."}})</ref>}} Ipak, kako bi i dalje stvarao privid otpora i zadržao status saveznika, povremeno je inicirao bezazlene diverzije, koje neće izazvati nemačku odmazdu: {{citiranje|Udružite se sa apotekarima. Uzmite od njih praškova za kijanje, suzavce i supervodonik. Na igrankama svrabeće praškove. Upućujte preteća pisma, uznemiravajte telefonom, stvarajte svuda strah i zabunu.<ref name="Kosta Nikolić 2004">Bojan Dimitrijević - Kosta Nikolić: Đeneral Mihailović - biografija, Beograd : Institut za savremenu istoriju, 2004, str 378-9.</ref>|[[Draža Mihailović]] naređuje „misteriozne” sabotaže po gradovima septembra 1943.}} 1. avgusta 1943. godine, komandant njemačkih trupa u Hrvatskoj (tj. [[NDH]]) general [[Rudolf Lüters]] na sljedeći način interpretira držanje Mihailovićevih četnika po okončanju osovinske [[Operacija Schwarz|operacije »Schwarz«]]: {{izdvojeni citat|Stav četnika s obje strane rijeke Bosne te na području između rijekâ Bosne i Une i Sane i dalje se može opisati kao lojalan, iako ustaška politika – koju je hrvatska vlada u posljednje vrijeme iznova naglasila – nije ostala bez povratnog dejstva na njihovo držanje, što je rezultiralo određenom suzdržanošću prema komunističkim bandama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=357&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000352.] </br> ({{jez-njem|"Die Haltung der Cetniks beiderseits der Bosna und zwischen Bosna und Una–Sana kann noch als loyal bezeichnet werden, obwohl der wohl der in letzter Zeit seitens der kroat. Regierung wieder betonte Ustascha–Kurs nicht ohne Rückwirkung auf ihre Haltung geblieben ist und sich Zurückhaltung gegen die kommunistischen Banden zeigte."}})</ref>|Izvještaj komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj za mjesec jul 1943. upućen štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]}} Kao paradigmatične za držanje spram nastupajućih njemačkih trupa mogu se uzeti preporuke iz naređenja kapetana Jovana Dabovića, komandanta Ličko-kordunaške četničke oblasti, upućene 6. septembra 1943. godine kapetanu Dušanu Đakoviću: {{izdvojeni citat|NAREĐUJEM 1) Svi komandanti narediće svima svojim jedinicama i patrolama da, ako Nemci budu naišli na njihov reon dejstva, ne otvaraju vatru i da se drže pasivno sve do mog daljeg naređenja. 2) Kada bude primećen dolazak Nemaca da se jedinice povlače u šume i da sa njima izbegavaju dodir. 3) Ako se desi da se neka jedinica, patrola ili pojedinac nađe u takvoj situaciji da Nemce ne može izbeći pri dodiru sa njima da kaže da se bori protivu komunizma. Napominjem ovom prilikom da su se Nemci prema četnicima u Hercegovini poneli vrlo korektno.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dok. br. 42, str. 81.</ref><ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dokument br. 202, strane 942—943.</ref>}} 18. rujna 1943. godine, poručnik Lippert iz Obavještajnog odjela [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] sastavlja izvještaj o posjetu poručnika [[Milana Cvjetićanina]], komandanta Bosanskog korpusa „[[Gavrilo Princip]]” [[Dinarska četnička divizija|Dinarske četničke divizije]] JVuO, kojega je [[Kapitulacija Italije|kapitulacija Italije]] zatekla na liječenju u [[Split]]u. Tom prilikom, Cvjetićanin nedvosmisleno poentira: {{izdvojeni citat|Mi četnici znamo da se samo uz pomoć njemačkih trupa može postići efikasno uništenje bandita, jer smo mi četnici za to isuviše slabi.<ref>[https://znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.], str. 273.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=984&rec=313&roll=483 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000981.] <br /> ({{jez-njem|"Wir Cetniks wissen, dass nur durch die deutschen Truppen eine wirksame Vernichtung der Banditen erfolgen kann, da wir Cetniks hierzu zu schwach sind."}})</ref><ref>[https://pescanik.net/pismo-citateljima-blica-i-gledateljima-serije-ravna-gora/ Boris Dežulović: Pismo čitateljima Blica i gledateljima serije “Ravna gora”]</ref>}} [[Datoteka:Marsz wojsk niemieckich w Dalmacji (2-515).jpg|mini|Četnici Dinarske divizije u mimohodu pored motorizovane kolone njemačke 114. divizije (Dalmacija, septembar 1943).<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2018/01/bk0306.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0306 | Photo | 114. Jäger-Division]</ref>]] Nakon [[Kapitulacija Italije u Jugoslaviji|kapitulacije Italije]] [[8. septembar|8. septembra]] [[1943]]. sve četničke snage iz italijanske okupacione zone su, nakon [[Antiosovinska ofanziva JVuO 1943.|sporadičnih sukoba]], uspostavile punu saradnju sa novouspostavljenim nemačkim okupacionim vlastima.<ref>Vidi: [[s:Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade|Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade]], [[s:Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.|Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.]], [[s:Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.|Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.]], itd.</ref> Mihailović je 7. oktobra 1943. naređivao svojim četnicima borbu protiv partizana u Sandžaku "po svaku cenu" i nesukobljavanje sa Nemcima "po svaku cenu".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_9.htm Naređenje Draže Mihailovića od 7. oktobra 1943. komandantima kopusa u zapadnoj Srbiji za mobilizaciju ljudstva i borbu protiv NOVJ u Sandžaku]</ref> Poručnik [[Jovan Pupavac]] pojašnjava u pismu upućenom 10. februara 1944. komandantu Zapadne Bosne JVuO majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]] kako je tekao proces prilaženja četnikâ pod komandom vojvode Momčila Đujića njemačkoj okupacionoj sili: {{izdvojeni citat|Dinarsku oblast sam napustio iz sledećih razloga: 1) Posle propasti Italije u Dalmaciju su došli Nemci. Komandant Dinarske oblasti pop Đujić stupio je u saradnju sa njima, najpre preko [[Mane Rokvić|Mane Rokvića]] koji je došao sa njima iz [[Bosanski Petrovac|Bosanskog Petrovca]]. Kasnije je delegirao kod štaba 114. Nemačke divizije svoga načelnika štaba kapetana Mijovića Novaka. Ljudstvo je postalo Nemačka milicija, primajući od njih redovnu hranu, municiju i dopunu oružja. Nemci su vrlo rado primili saradnju četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_73.htm Izveštaj komandanta 1. brigade Bosanskokrajiškog četničkog korpusa od 10. februara 1944. komandantu korpusa o saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji]</ref>}} U odgovoru koje je 4. oktobra 1943. poslalo Obavještajno odjeljenje 114. lovačke divizije, odbacuju se navodi iz telegrama poslatog od strane štaba 15. brdskog korpusa, u kojem se vojvoda [[Momčilo Đujić]] optužuje za prepade na njemačke trupe i u kojem se traži njegovo hapšenje. Nasuprot takvom zahtjevu, za komandanta [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]] se tvrdi sljedeće: „Uvjerljiva obavještenja i dokumenti nedvojbeno ukazuju da se Đujićeva četnička grupa u dosadašnjoj borbi protiv komunizma pokazala kao pouzdana... Sabotažni akti i prepadi na njemačke trupe dosad se nijesu događali.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=792&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000788.] <br /> ({{jez-njem|"Nach hiesigen sicheren Nachrichten und einwandfreien Unterlagen ist die Cetnikgruppe des Vojvoden Djujic im Kampf gegen die kommunistische Aufstandsbewegung bisher als zuverlässig zu bezeichnen. </br> Sabotageakte und Überfälle gegen die Deutsche Wehrmacht sind bisher nicht erfolgt."}})</ref> U poređenju sa oružanim snagama NDH, obavještajni oficiri 114. divizije Wehrmachta daju i mnogo povoljniju ocjenu za učinkovitost četnika: „Hrvatske trupe i ustaše, već zbog svoje brojnosti, ne mogu predstavljati značajniju podršku; osim toga, njihova borbena vrijednost je poznata. Četnički odredi su se dosad svuda pokazali kao izuzetno aktivni i pouzdani.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=793&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000789.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroatische Wehrmacht und Ustaschaverbände im Bereich sind schon rein zahlenmässig keine nennenswerte Unterstützung; darüber hinaus ist deren Kampfwert hinreichend bekannt. Die Cetnikverbände erweisen sich bisher überall als äusserst rege und zuverlässig."}})</ref> [[File:Četnički komandant u zapadnoj Bosni Uroš Drenović s nemačkim oficirima na terenu.jpg|thumb|Vojvoda [[Uroš Drenović]] (desno), četnički zapovjednik u [[Zapadna Bosna|zapadnoj Bosni]], zajedno sa njemačkim oficirima na terenu.]] U jesen 1943. godine, Vrhovna komanda Vermahta konstatuje prestanak bilo kakve aktivnosti DM protiv njih: {{izdvojeni citat|U jesen 1943. Titov pokret sve je više uzimao maha, a Mihailovićev pokret bio je potisnut na teritoriju Srbije. Komunisti nisu primali samo pomoć od sovjetske Rusije, nego sve više i od Engleza. Italijanska armija je kapitulirala. U ovakvoj novonastaloj situaciji četnički pokret bio je prisiljen da preispita svoj stav prema nemačkoj okupacionoj sili… Bilo kako, od tog vremena prestali su svi napadi Mihailovićevih ljudi protiv nemačke okupacione sile.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Četnici u Hercegovini su počeli sarađivati sa njemačkim nadležnim komandama odmah po ulasku njihovih trupa u bivšu italijansku okupacionu zonu: {{izdvojeni citat|Banda koja je napadala u području sjeverno od [[Bileća|Bileće]] i ojačana na oko 1200 ljudi ([[10. hercegovačka udarna brigada|X herceg. brigada]]), uz potporu 800 četnika je odbačena natrag na sjever.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1081&rec=313&roll=190 NARA, T311, Roll 195, frame no. 7450860.] <br /> ({{jez-njem|"Die im Raum N Bileca angreifende und auf etwa 1200 Mann verstärkte Bande (X.He.Brig.) mit Unterstützung von 800 Cetniks nach N zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 18. septembar 1943. godine}} {{izdvojeni citat|SS-divizija „Prinz Eugen“: Komunistička grupa (jačine 1.200 ljudi), koja je sa sjevera nastupala ka Bileći, odbačena je ka sjeveru akcijom 6. čete 2. SS brdskog puka ojačane sa 800 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=483&broj=293 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000290.] <br /> ({{jez-njem|"Von Norden gegen Bileca vordringende komm. Gruppe (1200) durch herangeführte 6./SS 2 und 800 Cetniks nach Norden zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj 15. brdskog korpusa za 18. septembar 1943.}} {{izdvojeni citat|U oblasti [[Stolac|Stoca]], kao što je već napomenuto, Stolačka i [[Ljubinje|Ljubinjska]] četnička brigada su u saradnji sa našim trupama postigle uspjeh protiv glavnine Desete herceg. brigade.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=636&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000631.] <br /> ({{jez-njem|"b.) Cetniks: </br> Im Raum von STOLAC hat, wie bereits erwähnt, im Zusammengehen mit eigenen Truppen die Cetnikbrig. von STOLAC und LUBINJE gegen die Hauptkräfte der X-herzeg.Brig. Erfolge erzielt."}})</ref>|Komanda 21. brdskog korpusa, Obaveštajno odeljenje, izveštaj o stanju, 27. septembar 1943.}} U izvještaju [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS brdske divizije Prinz Eugen]] od 10. oktobra 1943. godine, poslatom štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], pohvaljuje se lojalno držanje koje su, do tog trenutka, formacije [[Hercegovina|hercegovačkih]] četnikâ pokazale spram njemačkih okupacionih jedinica: {{izdvojeni citat|Četnici: Za borbu protiv komunista u istočnoj Hercegovini mobilisane su jače snage u okruzima [[Trebinje]], [[Bileća]], [[Stolac]] i [[Nevesinje]]. Dosadašnja iskustva s hercegovačkim četnicima mogu se ocijeniti dobrim, a njihovo držanje prema vlastitim trupama lojalnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1335&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001329.] <br /> ({{jez-njem|"Cetniks: Zur Bekämpfung der Kommunisten in der Ost–Herzegowina wurden in den Bezirken Trebinje, Bileca, Stolac u. Nevesinje stärkere Kräfte mobilisiert. Die bisherigen Erfahrungen mit den herzegowinischen Cetniks können als gut, das Verhalten gegenüber der eigenen Truppe kann als loyal bezeichnet werden."}})</ref>}} U odlomku iz mjesečnog izvješća SS divizije »Prinz Eugen«, inače njemačke elitne postrojbe na teritoriji okupirane Jugoslavije, sastavljenog 5. septembra 1943, blagonaklon stav četnika na divizijskom području (Hercegovina) opisan je na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Srbi [četnici — prim.] su se, djelimično, nastavili dokazivati ​​kao '''najpouzdaniji saveznici u borbi protiv crvenih bandi''', a time i protiv komunizma. U borbi protiv bandita uvijek su spremni sarađivati ​​s njemačkim Wehrmachtom, pa čak i podvrgnuti se njegovoj komandi.<ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 307.</ref><ref>[https://www.znaci.org/NARA/T315.php?broj=1272&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001266.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben haben sich z.T. weiterhin als die zuverlässigsten Verbündeten im Kampf gegen die roten Banden und damit gegen den Kommunismus erwiesen. Im Kampf gegen die Banditen sind sie jederzeit bereit, mit der deutschen Wehrmacht zusammenzugehen und sich ihr sogar zu unterstellen."}})</ref>|Mjesečni izvještaj 7. SS divizije XV brdskom armijskom korpusu za avgust 1943. godine}} U četničkim izvorima se potvrda ovih navodâ nalazi u naređenju koje je kapetanu Dušanu Đakoviću 6. septembra 1943. uputio potpukovnik [[Slavko Bjelajac]] (pseudonim »Nikola Dekić«), komandant Ličko-kordunaške četničke oblasti. Informišući svog podređenog oficira o ogromnim partizanskim gubicima u [[Bitka na Sutjesci|bici na Sutjesci]], Bjelajac zapisuje: {{izdvojeni citat|Po podatcima koje imamo partizani su kod Sutjeske strašno tučeni. Tvrdi se da su imali 5.000 mrtvih te da su samo naši s mrtvih lješeva partizanskih skinuli oko 200 puškomitraljeza. Četnici u Hercegovini drže pored ostalih mjesta i [[Kalinovik]], [[Foča|Foču]], i [[Čajniče]]. Ustaše su u [[Goražde|Goraždu]]. Njemci se također nalaze u Hercegovini. Dozvolili su bez ikakovih uslova da se na reonu svakog sreza može nalaziti i kretati 400 četnika (jednoj četničkoj grupi dali su 300 pušaka). <br /> U opšte izuzev situacija Hercegovine, Crne Gore, i Istočne Bosne stoji vrlo dobro. <br /> Ove podatke iz Hercegovine javljam Vam radi orjentacije. A u koliko se tiče Njemaca tek da naše stanovništvo zna da ih se ne treba plašiti i da neće vršiti represalije nad mirnim stanovništvom. <br /> Njemci govore u Hercegovini protiv Italijana i kažu da su oni spriječili širenje Srbije do rijeke Bosne protiv volje Njemaca. Optužuju Italiju da je ona dovela Pavelića na vlast. (To sve može i nemora biti tačno). <br /> Naši su zarobili čuvenog [[Nurija Pozderac|Nuriju Pozderca]] i [[Simo Milošević|Simu Miloševića]] u Hercegovini i streljali ih.<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knj. 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. br. 203, str. 946.</ref>}} Novembra 1943, Nijemci nabrajaju koje su se sve četničke vojvode u NDH upustile u saradnju s njima, kao npr.: [[Mane Rokvić]] („izjašnjava se za Nemačku i u slučaju neprijateljskog iskrcavanja stoji sigurno na našoj strani“), [[Momčilo Đujić]] („Ljotićev pristalica“ čijim „prisluškivanjem je više puta dokazano da je slao lažne izveštaje D. M. kako bi se izvukao ispod njegovog uticaja“), [[Uroš Drenović]] („nepomirljiv protivnik komunista“; „više od godinu dana sarađuje otvoreno sa nemačkim Vermahtom“) i drugi.<ref name="ReferenceA"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Cetnikführer, mit denen zusammengearbeitet wurde: </br> Vojvode Rokvic. Energischer Führer der ohne Unterbrechung rückhaltlos mit der deutschen Truppe zusammenarbeitet. Bekennt sich zu Deutschland und steht im Falle einer feindlichen Landung sicher auf unsere Seite. </br> Vojvode Djujic, Ljotic–Anhänger. DM. sucht ihn durch ständigen Druck zu beeinflussen. Durch Überwachung ist bereits mehrfach nachgewiesen, dass Djujic falsche Meldungen an DM. abgesetzt hat, um sich seinem Einfluss zu entziehen. Djujic wird seitens der. Div. im bewusster Übertreibung als besonders aktiver Kämpfer gegen den Kommunismus in Verbindung mit der deutschen Wehrmacht herausgestellt. </br> Vojvode Drenovic. Gerade Persönlichkeit, unversöhnlicher Kommunistengegner (kommunistische Untaten an seiner Ehefrau, die den Tod herbeiführten), bezeichnet sich als Beschützer seiner pravoslavischen Volksgenossen. Arbeitet länger als 1 Jahr offen mit deutscher Wehrmacht zusammen. Von DM. angestrebte Beeinflussung bisher ohne Erfolg."}})</ref> U ovom strogo povjerljivom izvještaju, obavještajni oficiri XV brdskog armijskog korpusa dopisuju još i sljedeće: „Čitav niz drugih četničkih vođâ na području južno od [[Bihać]]a, neumoljivi su protivnici komunizma i dobri vojnici. Svi su se istakli u saradnji sa [našim] trupama, a kao svoj zadatak označavaju zaštitu pravoslavnog stanovništva od uništenja.“<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 44, str. 86.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Eine Reihe weiterer Cetnikführer im Raum südl. Bihac unerbittliche Kommunistengegner und gute Soldaten haben sich in der Zusammenarbeit mit der Truppe bewährt, und sehen es als ihr Ziel an, den pravoslavischen Volksteil vor der Ausrottung zu bewahren."}})</ref> U izvještaju [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. godine zaključuje se da bi osiguranje dugih linija snabdijevanja bez četnika bilo „nezamislivo“.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=343&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000339.] <br /> ({{jez-njem|"Die Sicherung der langen Nachschubwege der Division ist ohne Unterstützung det zugeteilten Cetnik–Stützpunkte, wenn nicht ausreichend deutsche Kräfte oder kampffähige kroatische Truppen zur Verfügung gestellt werden, undenkbar."}})</ref> 19. novembra 1943. potpisani su i na snagu stupaju prvi [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta]], koji četnicima nameću obavezu "da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih".<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm</ref> 30. novembra 1943. godine [[Dragoljub Draža Mihailović|general Mihailović]] naređuje [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubi Patku]], komandantu Timočkog korpusa, da protera britanskog majora Erika Grinvuda koji hoće da vrši akcije protiv Nemaca bez njegovog dopuštenja: {{izdvojeni citat|Kod vas je tamo engleski major Grinvud sa telegrafistom. To je posledica prosjačenja materijala. Nije došao da vas pomogne u materijalu već da uništi naša sela za neku sitnu sabotažu. '''Naređujem da Grinvuda sa celom pratnjom najurite kao kučku''' po mom naređenju jer je pošao na teren bez mog odobrenja. Ponavljam najurite ga kao kučku i izvestite.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_3_42.htm</ref>|Depeša generala Mihailovića Ljubi Patku od 30. novembra 1943.}} Saveznički komandant Sredozemlja uskoro i sam uviđa da se Mihailović bavi sporednim aktivnostima, uz izbegavanje da preduzme nešto na komunikacijama vitalnim za [[Saveznici|Saveznike]] i za Nemce. Stoga je [[9. decembar|9. decembra]] [[1943]]. poslao [[Dragoljub Mihailović|Mihailoviću]] telegram kojim zahteva izvršenje specifikovanih napada na komunikacije, a koji počinje rečima: {{izdvojeni citat|Sloboda kojom se Nemci služe železničkim prugama od Grčke do Beograda za prevoz i izdržavanje trupa nepodnošljiva je.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_250.htm, Obaveštenje brigadira Armstronga od 9. decembra 1943. Draži Mihailoviću o zahtevu Komande britanskih trupa na Srednjem istoku da četnici izvrše dve sabotaže protiv Nemaca]{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd - prilog II</ref>}} === Potpisivanje ugovora o saradnji četnika i Vermahta u Srbiji (1943-1944) === {{Poseban članak|Ugovori o saradnji četnika i Vermahta}} [[Datoteka:Zone odgovornosti četnika, prema sporazumu sa Nemcima.png|thumb|Zone odgovornosti četničkih komandanata u okupiranoj Srbiji, prema sporazumu sa Nemcima 1943. [[Jevrem Simić]] i [[Nikola Kalabić]] (roze), [[Vojislav Lukačević]] (plavo), [[Ljuba Jovanović Patak]] (zeleno) i [[Mihailo Čačić]] (sivo).]] [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za Jugoistok, inicirao je pregovore koji će rezultirati potpisivanjem [[Ugovori o saradnji između JVuO i komande Jugoistoka|ugovora o zajedničkoj borbi]]. Mihailović je polovinom novembra 1943. svojim komandantima naredio da sarađuju sa Nemcima; on sam nije mogao javno da stupi u saradnju "zbog raspoloženja naroda".<ref>https://www.znaci.org/images/ktb_okw_III_6_1304.jpg KTB OKW (Kriegstagebuch des Oberkommando der Wehrmacht) - Ratni dnevnik vrhovne komande Vermahta, šesta knjiga</ref> Ugovore su to potpisivali ovlašćeni Mihailovićevi komandanti i ljudi iz vojnog rukovodstva. Prvi ugovor o saradnji potpisan je 19. 11. 1943. između [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]], komandanta Mileševskog korpusa JVuO i nemačkog komandanta Jugoistoka koga je predstavljao fon Frede, glasio je: {{Wikisource|Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.}} {{izdvojeni citat| 2) Primirje treba da bude pretpostavka za zajedničku borbu protiv komunista. 4) Obaveza Lukačevića da nijedan pripadnik njemu potčinjenih jedinica neće delovati na strani sila koje su u ratu sa Nemačkom. 5) Prepuštanje područja borbenih dejstava četničkim odredima radi samostalnog vođenja borbe, koju vodi i nemački Vermaht. 6) Uključivanje četničkih odreda prilikom većih zajedničkih operacija pod nemačko zapovedništvo. U tom periodu nemačko vodstvo izdaje borbene naloge četničkim odredima. 8) Razmena štabova za vezu. 9) Isporuke nemačke municije radi sprovođenja zajedničkih borbenih zadataka u skladu sa vojnim potrebama. 10) Sporazum se mora držati u tajnosti.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_260.htm SPORAZUM IZMEĐU KOMANDANTA JUGOISTOKA I MAJORA VOJISLAVA LUKAČEVIĆA OD 19. NOVEMBRA 1943. O SARADNJI ČETNIKA SA NEMAČKIM TRUPAMA U BORBAMA PROTIV NARODNOOSLOBODILACKE VOJSKE JUGOSLAVIJE]</ref>|Sporazum Nemaca i majora [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] (19. 11. 43.)}} 27. novembra je potpisan ugovor sa [[Nikola Kalabić|Nikolom Kalabićem]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_262.htm Sporazum od 27. novembra 1943. između pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> U narednim nedeljama ugovori su potpisani i sa drugim komandantima korpusa od operativne važnosti. Iako Mihailović lično nije potpisao ni jedan ugovor, ovim ugovorima je bio pokriven veći deo nemačke okupacione zone u Srbiji. {{izdvojeni citat|Ovaj ugovor, kao i buduće mjere, trebalo bi da se baziraju na međusobnom povjerenju i volji da se komunizam uništi, zemlja umiri a Srbiji omogući stabilna budućnost u okvirima Evrope oslobođene od komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=974&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frames no. 000969—000970: Sporazum između Krajskomandanture Zaječar i potpukovnika Ljube Jovanovića Patka o nenapadanju i saradnji u borbi protiv NOVJ (23./25. decembar 1943.)] </br> ({{jez-njem|"Diese Vereinbarung sowie die zukünftigen Massnahmen sollen getragen sein vom gegenseitigen Vertrauen und dem Willen, den Kommunismus zu vernichten, das Land zu befrieden und Serbien einer geordneten Zukunft im Rahmen eines vom Kommunismus befreiten Europas entgegenzuführen."}})</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Ljuba Jovanović Patak|Ljube Jovanovića Patka]] o borbi protiv partizana u Srbiji (decembar [[1943]]).}} Generalna tendencija priklanjanja Mihailovićevih četnikâ okupacionoj vojnoj sili bila je primijećena 28. XI 1943. i od strane njemačke Komande Jugoistoka: {{izdvojeni citat|Srbija: U oblasti Kruševca borbe između [četnika] DM i komunista. Kod četnika znaci približavanja Vermahtu, verovatno zbog nestašice municije.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&broj=639&roll=485 NARA, T313, Roll 485, frame no. 000636.] </br> ({{jez-njem|"3.) Serbien: </br> Raum Krusevac: Kampf zwischen DM u. Komm. Bei Cetniks Anzeichen für Annäherung an dt. Wehrmacht vermutl. Mun. Mangel."}})</ref>|Dnevni izveštaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 28. novembar 1943.}} 30. novembra 1943. godine i poručnik Milorad Vasić moli generala Mihailovića da mu odobri vezu sa Nijemcima, u cilju opskrbe streljivom, garantujući mu potpunu diskreciju u radu: {{izdvojeni citat|Molim da mi dozvolite da ovu priliku iskoristim i dobijem municiju i ostalo, što mi je neophodno potrebno, a da pritom čast organizacije i Vaš autoritet u narodu ne bude ničim povređen.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 11690—11691.</ref><ref>Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji (1943-1944), Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 344.</ref>}} Ugovori su bili u znatnoj meri tipizirani, nalik na sporazum između vojnog zapovednika Jugoistoka i inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića: {{izdvojeni citat|Cilj sporazuma je zajednička borba protiv komunističkih partizana, pa će stoga sve jedinice DM-četnika, potčinjene pukovniku Jevremu Simiću, biti uključene u borbu nemačke i bugarske vojske, kao i srpskih vladinih trupa, protiv komunista. U vezi s tim predviđa se uspostavljanje zajedničke obaveštajne službe kao i uzajamna podrška.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%83%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B0_%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%B8_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%BD%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_23.1.1944 Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.]</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]] (januara [[1944]]).}} Komandant Jugoistoka i [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] [[Maksimilijan fon Vajhs|fon Vajhs]] izdao je [[21. novembra]] [[1943]]. uputstvo o saradnji sa četnicima koje, između ostalog, predviđa izručenje Saveznika ("da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih"). Fon Vajhs upozorava da se "lojalna orijentacija pojedinih četničkih odreda ne sme uopštiti", jer neki još uvek izvode prepade i sabotaže, ali "propagandu protiv četničkog pokreta treba obustaviti", do daljnjeg.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm Objašnjenje komandanta Jugoistoka od 21. novembra 1943. o cilju i načinu sklapanja sporazuma sa četničkim komandantima]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/291.htm Karl Hnilicka: DAS ENDE AUF DEM BALKAN 1944/45], Musterschmidt-Verlag Göttingen, strana 268</ref> Sporazum između Vermahta i četničkog komandanta [[Mihajlo Čačić|Mihajla Čačića]], komandanta Ravaničke brigade JVuO, uključuje i hvatanje [[rudar]]a koji su pobegli u šumu, i njihovo vraćanje u [[rudnik]]e uglja.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_264.htm Sporazum komandanta Jugoistoka sa komandantom Ravaničke brigade od 14. decembra 1943. o saradnji četnika sa nemačkim trupama u borbama protiv NOVJ]</ref> Sporazum Vermahta i [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]], inspektora odreda Draže Mihailovića, predviđa da "četnici DM stavljaju na raspolaganje snagama poretka svoje podatke i svoju obaveštajnu službu" za borbu protiv partizanskog pokreta.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_267.htm Izveštaj Abver-grupe od 23. januara 1944. o sklopljenom sporazumu između vojnoupravnog komandanta Jugoistoka i inspektora četničkih jedinica u Srbiji]</ref> Sporazum Vermahta i potpukovnika Ljube Jovanovića, vođe Dražinih odreda u okrugu [[Zaječar]], četnicima omogućuje punu sloboda kretanja "danju i noću na celom području na koje se odnosi sporazum".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_266.htm Sporazum između Krajskomandanture u Zaječaru i komandanta Timočkog korpusa od 25. decembra 1943. o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> {{izdvojeni citat|Srbija i Hrvatska: kao i ranije, na ovom prostoru stoje dva suprotstavljena tabora — komunistički pod Titom i nacionalistički pod generalom Mihailovićem. Zbog brojčane premoći i veće borbene vrijednosti, komunisti su u posljednje vrijeme zadali nacionalistima niz teških udaraca. To je rezultiralo u traženju njemačke pomoći od strane nekoliko D.M.-komandanata. Već je došlo i do niza sporazuma, kojima se D.M.-jedinice obavezuju na obustavljanje neprijateljstava protiv Wehrmachta, čime im se omogućuje nesmetana borba protiv komunista.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=900&rec=311&roll=175 NARA, T-311, r. 175, s. 895: Prikaz neprijateljskog stanja u Sredozemlju od strane generalštabnog majora Varnstorfa (Warnstorff) – dodatak zabelešci sa sastanka kod načelnika štaba Grupe armija „E“ od 9. decembra 1943.] </br> ({{jez-njem|"Serbien–Kroatien: Hier stehen sich nach wie vor die nationalen Kräfte des Draca Michaylovic[sic!] und die kommunistischen Kräfte des Tito gegenüber. Infolge der zahlenmässigen und in Bezug auf die Kampfstärke starken Uberlegenheit der kommunistischen Verbände ist in der letzten Zeit DM mit seinen Kräften stark angeschlagen worden. Dies hatte zur Folge, dass verschiedene DM–Führer mit ihren Verbänden Anlehnung an die deutsche Besatzungsmacht suchten. Es sind bereits Abmachungen zu Stande gekommen, auf Grund deren DM–Verbände ihre Kampfhandlungen der deutschen Wehrmacht gegenüber einstellen und ihnen ungestörte Kampfführung den Kommunisten gegenüber zugesichert wurde."}})</ref>|Nemački prikaz stanja u Sredozemlju od 9. decembra 1943.}} Njemački opunomoćeni general u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] [[Edmund Glaise von Horstenau]] opisuje u ratnom dnevniku kontekst u kom dolazi do potpisivanja ovih ugovorâ: {{izdvojeni citat|Izgleda da je Srbija najmirnija zemlja na Balkanu, a neko reče da je ona čak i najmirnija zemlja u Evropi. Činjenica je da stanje u NDH ne može da se uporedi sa stanjem u Srbiji iako se i u Srbiji događaju neprijatne stvari... Draža Mihailović je iskoristio opšte stanje, pa su naši oblasni komandanti sklopili ugovore sa pojedinim četničkim vođama.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 412.</ref>}} I prije nego je došlo do parafiranja ugovorâ, kapetan [[Dušan Radović (četnik)|Dušan Radović]], komandant Zlatiborskog korpusa JVuO, obavijestio je 18. novembra 1943. generala Mihailovića da njemačke i bugarske okupacione trupe, uz velike poteškoće, nastoje zaustaviti ofanzivu snaga NOVJ nadomak [[Užice|Užica]], kao i da im četničke jedinice pod njegovom komandom pružaju značajnu borbenu pomoć, tj. napadaju partizane kako bi oslabili njihov pritisak na okupatora. Iz izvještaja se vidi i da je ravnogorski kapetan Milorad Mitić bio zadužen za održavanje kontakatâ s Nijemcima: {{izdvojeni citat|Noću, 17/18 ov.m-ca oko 21,30 časova, komunisti su jačim snagama napali Bugare i Nemce u Kremnima i posle osmočasovne borbe komunisti su potpuno razbili oko 1800 Bugara i 200 Nemaca... Bugari se u najvećem neredu i bez oružja povlače za Užice. Beže glavom bez obzira. Tenkove su odvukli za Užice, dok je izgleda bugarska artilerija pala u ruke partizanima. U momentu pisanja ovog izveštaja jedan izvesni deo Bugara, koji se organizovano povlači, vodi borbu sa komunistima u Biosci. Naši delovi stupili su u borbu kod Bioske iz pravca s. Kneževići. Mišljenja sam da će u toku današnjeg dana pasti i Bioska i da će komunisti navaliti za Užice. Ja gde god mogu napadaću. Stanje je vrlo ozbiljno! Kapetan Mitić, presvučen u civilno odelo, viđen je u Užicu sa Nemcima. Posle je u jednom nemačkom automobilu otišao kako kažu za Beograd kamo ga Vi šaljete radi hvatanja neke veze i sporazuma. Ova se vest širi naglo.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_34.htm Izveštaj komandanta Zlatiborskog korpusa od 18. novembra 1943. Draži Mihailoviću o borbama četnika i nemačkih i bugarskih jedinica protiv NOVJ kod Kremana]</ref>}} 14. decembra 1943, u Vrhovnu komandu JVuO stigla je depeša od majora [[Siniša Ocokoljić|Siniše Ocokoljića]] (pseudonim »Ev-Ev«), komandanta Mlavskog korpusa JVuO, kojom se kapetan Mitić još jednom imenuje osobom koja je lično involvirana u pregovore s njemačkim okupatorom: "Tufegdžić [Vojislav, komandant Cerskog korpusa JVuO — prim.] danas je doneo sledeći izveštaj: [...] 2. — Kapetan Mitić, koji je ranije u Užicu pregovarao za naš račun sa komunistima, bio je poslednjih dana na pregovorima i sa Nemcima gde je sa njima ručao u Mažestiku. Pregovore je javno sa Nemcima vršio neki kapetan Nešković, poslat od Kalabića. 3. — Nemci su povodom toga štampali letke blizu 2.000.000 primeraka sledeće sadržine: Narodni borci četnici, u radosti pozdravljam prestanak besmislenog međusobnog prolivanja krvi i zdrav razum koji je zavladao u vašim redovima. Sada možemo da se zajednički borimo protivu komunizma, tog smrtnog neprijatelja Evrope i ja vas ubrajam u nacionalne borce zato što smo i mi sami nacionalni borci. Mi ćemo udruženim silama da odbranimo Vašu lepu Otadžbinu, da je ne bi uništile komunističke bande. Primamo u svoje redove Vašu narodnu organizaciju kao čeličnu. Nije potrebno da vam ubrizgavamo narodni duh. Herojstvo je Vama u krvi i sa vama zajedno koji dobro poznajete svoju lepu zemlju poćiće nam za rukom da je oslobodimo. Stavom koga vi zauzimate osigurana je vaša budućnost. Pozdravljam vas kao svoje ratne drugove i želim vam istu vojničku sreću kao i našim vojnicima. Komandant nemačkih trupa. br. 1243. Ovaj letak Nemci su rasturili i već se pojedini primerci nalaze i kod nas. 4. — Tufegdžić javlja dalje, da je puk. Simić naveo hotimično Kalabića da se ovim vezama sa Nemcima naša organizacija kompromituje u narodu što koriste mošinovci [tj. partizani — prim.]."<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16. do 23. decembra 1943. godine]</ref> U depeši od 28. decembra 1943. poslatoj Vrhovnoj komandi JVuO od strane potpukovnika [[Petar Baćović|Petra Baćovića]], govori se o sastanku koji je [[Todor Perović]], predstavnik Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine, održao u [[Sarajevo|Sarajevu]] sa njemačkim generalom Wernerom Frommom: {{izdvojeni citat|Perović se vratio iz Sarajeva. U Sarajevu bio je kod generala Froma, komandanta pozadine celog Balkana. Između ostalog rekao mu je: »Srbi su istinski borci protivu partizana, mi Nemci cenimo borbu vaših ljudi. U tome se ističe naročito vaš kraj. Naročito cenimo saradnju majora Lukačevića. U kratko vreme prisajediniće se srpski krajevi Srbiji i u tom slučaju srpski će narod dobiti punu ekonomsku pomoć. U najkraćem roku dolazi još 12 divizija naših na teritoriju Jugoslavije radi potpunog likvidiranja partizana. Imamo jedan letak koji je izdao potpukovnik Borota za istočnu Bosnu, gde poziva narod da ga sluša kao novog komandanta, ali mi znamo da je komandant Baćović. Budite uvereni da će do proleća biti raščišćeno sa partizanima«.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]</ref>}} Iako je Draža Mihailović sugerisao svojim komandantima da »koriste jedne neprijatelje protiv drugih«,<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 1a/1, depeša br. 361.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]</ref> u praksi se ova floskula isključivo odnosila na borbu četnika protiv partizana, skupa sa okupatorima i kvislinzima. U depeši majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] (pseudonim »Sto-Sto«) od 30. januara 1944. godine, poslatoj u povodu pokušaja snagâ [[NOV i POJ]] da prodru u [[Sandžak]], general Dragoljub Mihailović otkriva što je zapravo pravi cilj četničke kolaboracije: {{izdvojeni citat|Vodite računa o Nemcima i Bugarima i iskoristite njihovu akciju protiv crvenih do krajnjih mogućnosti. Napad na [[Pljevlja|Pljevlje]] iskoristite za napad s leđa na komuniste.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} Vrlo moguće da je general Mihailović samo usvojio prijedloge koje mu je major Ostojić uputio u pismu od 6. decembra 1943. godine, gdje apostrofira sljedeće: {{izdvojeni citat|Koristeći se akcijom okupatora protiv komunista, mi ćemo verovatno u roku od mesec-dva dana opet imati situaciju u Sandžaku, Crnoj Gori, Hercegovini i Bosni u našim rukama. [...] Učeći se na sopstvenim greškama, smatram da se mora najhitnije preduzeti sledeće: 1) Stvoriti u najkraćem roku što jače pokretne borbene snage — leteće brigade i korpuse — a naročito tamo gde se za to ima mogućnosti. 2) '''Koristeći se akcijom okupatora i satelita, upotrebiti sve raspoložive snage za potpuno čišćenje od komunista svih srpskih pokrajina'''. 3) U radu pod 2) ostvariti međusobno potpomaganje iz susednih pokrajina do maksimuma.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_43.htm Pismo majora Zaharija Ostojića od 6. decembra 1943. Draži Mihailoviću o potrebi većeg angažovanja četnika s okupatorskim trupama radi sprečavanja prodora jedinica NOVJ u Srbiju]</ref>|Pismo majora Ostojića generalu Mihailoviću od 6. decembra 1943. godine}} Četničko-njemački odnosi bili su opterećeni međusobnim nepovjerenjem i sviješću o suprotstavljenosti ciljeva i interesa dviju stranâ. U telegramu koji je 29. januara [[1944]]. godine [[Joachim von Ribbentrop]], njemački ministar vanjskih poslova, uputio specijalnom opunomoćeniku za Jugoistočnu Evropu [[Hermann Neubacher|Hermannu Neubacheru]], reflektuje se jasan stav političkog i vojnog vrha u [[Berlin]]u o generalu Draži Mihailoviću, dok su podređenima date precizne smjernice za držanje prema četničkom pokretu: {{izdvojeni citat|Jedino se mogu ćuteći trpeti privremeni aranžmani nižih vojnih komandi sa Dražom Mihailovićem s ciljem suzbijanja zajedničkog neprijatelja Tita. On i njegovi ljudi ostaju i dalje, na kraju, naši neprijatelji. Zato je sada, kao i do sada, potrebno biti krajnje oprezan prema Draži Mihailoviću i njegovim četnicima, a naročito se ne sme nijednog trenutka izgubiti iz vida da će pomoć koju mu mi sada direktno ili indirektno pružamo radi vođenja borbe protiv Tita, kasnije najverovatnije biti upotrebljena protiv nas... Rat na Balkanu Nemačka je vodila zato da bi jednom zauvek uništila srpsko žarište nemira... Mi nemamo, otud, nikakvog interesa da ponovo razbuktavamo velikosrpski duh.<ref>Akten zur deutschen auswartigen Politik — ADAP/E/VII, s. 374–375.</ref><ref>Vasa Kazimirović, NDH u svetlosti dokumenata, Nova knjiga/Narodna knjiga, Beograd, 1987, str. 169.</ref><ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005. str. 20.</ref>}} Izveštaje o sklapanju ugovora četnika sa Wehrmachtom presrele su i dešifrovale savezničke obaveštajne službe, što je imalo bitnu ulogu u konačnom opredeljivanju [[Čerčil]]a za Tita, a protiv Mihailovića.<ref>Cripps, John (2001). "Mihailović or Tito? How the Codebreakers Helped Churchill Choose". {{ISBN|0593 049101}}</ref> No, Nemci nisu bili zadovoljni primenom nekih sporazuma, jer je uprkos njima dolazilo do incidenata, odnosno diverzija i napada na pripadnike [[Srpska Državna Straža|Srpske Državne Straže]] od strane četnika, usled čega je general [[Hans Felber]] pokrenuo nekoliko hapšenja i racija protiv četnika počev od februara [[1944]]. === Borbe pod nemačkom komandom (1943) === {{main|Operacija Kugelblic}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Herzegovina in 1943.jpg|minijatura|Četnici i Nemci u Hercegovini 1943.]] [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 101I-005-0018-07, Jugoslawien, Polizeieinsatz mit Spähpanzer.jpg|thumb|Nemačka lokalna milicija sa italijanskim bornim kolima (izvor: ''Bundesarchiv'', [[1943]]).]] {{izdvojeni citat|„Borbeno sadejstvo sa četničkim grupama duž glavne saobraćajnice [[Bihać]] — [[Gračac]] — [[Knin]] — [[Drniš]] — [[Šibenik]] sastoji se u tome što su četnici okupljeni u posebnim uporištima uz oslonac na nemačke trupe. Četničke vođe primaju naloge i uputstva o vršenju zadataka obezbeđenja i izviđanja od zapovednika nemačkih uporišta.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=346&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Kampfgemeinschaften mit Cetnikgruppen bestehen entlang der Hauptversorgungsstrasse Bihac – Gracac – Knin – Drnis – Sibenik derart, dass die Cetniks in besonderen Stützpunkten in Anlehnung an deutsche Truppen zusammengefasst sind. Die Cetnikführer erhalten Aufträge und Weisungen für Sicherungs– und Aufklärungsaufgaben durch deutsche Stützpunktführer."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u NDH]</ref>|Njemački izveštaj o saradnji sa četnicima protiv partizana u Dalmaciji i Bosni (19. novembar [[1943]]).}} Kratko po zauzimanju italijanske okupacione zone od strane njemačkih trupâ, četnici s teritorije [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] stupaju u borbeno savezništvo sa njima. Kako javlja obavještajno odjeljenje [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], u blizini [[Plitvička Jezera (općina)|Plitvičkih Jezera]] došlo je krajem septembra 1943. godine do prvog krupnijeg angažiranja lokalnih četničkih jedinicâ na njemačkoj strani. Ovom prilikom su četnici nanijeli partizanima ozbiljne gubitke: {{izdvojeni citat|Agent za vezu javlja o izviđanju od 27. IX: Jaka skupina lojalnih četnika s njemačkom opremom provalila je 20. septembra na područje [[Korenica|Korenice]], [[Prijeboj (Plitvička jezera)|Prijeboj]]a (16 km zap. od [[Bihać]]a), Babinog Potoka (28 km z. od Bihaća), [[Krbavica|Krbavice]] (23 km jz. do Bihaća), te uništila sve komunističke prometne veze. Četnici su nanijeli velike gubitke komunistima kod Mirić Štropine (3 sjz. od Prijeboja), 350 mrtvih.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=196&broj=390 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457118.] <br /> ({{jez-njem|"29.9. V–Mann meldet Beobachtung vom 27.9.: </br> Starke Gruppe loyaler Cetniks mit deutscher Ausrüstung an 20.9. in Raum Korenica (1558), Prijeboj (16 W), Babin Potok (28 W), Krbavica (23 SW), alles Bihac, eingebrochen und haben alle Verkehrsverbindungen der Kommunisten vernichtet. Cetniks haben bei Miric Stropina (3 NW Prijeboj) den Kommunisten große Verluste, 350 Tote, beigebracht."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 3. oktobar 1943.}} U izvorima njemačke provenijencije iz ovog perioda navodi se da su četničke jedinice asistirale okupatoru i pri izbacivanju partizana iz [[Bosansko Grahovo|Bosanskog Grahova]]: {{izdvojeni citat|Četnici na putu za snabdijevanje Gospić — Gračac, Knin — Vrlika i Knin — Drniš, i pored oprečnih poruka DM-u, nikad ne pokazuju neprijateljstvo; naprotiv, dobro su sarađivali sa 114. lovačkom divizijom u zasjedama i [zajedno] zauzeli Bos. Grahovo.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=98&rec=314&roll=560 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000093.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Lagebericht vom 27.9. bis 27.10.1943. </br> Die Cetniks an den Nachschubstrassen Gospic – Gracac, Knin – Vrlika und Knin – Drnis sind bisher trotz abweichender Meldungen an DM. nirgends feindselig aufgetreten, haben vielmehr in Hinterhalten mit der 114.Jäg.Div. gut zusammengearbeitet und Bos.Grahovo genommen."}})</ref>|Obavještajno odjeljenje [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], izvještaj za period od 27. septembra do 27. oktobra 1943.}} U naređenju poslatom 23. oktobra 1943. iz [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] Wehrmachta, koja je bila smještena na teritoriji kvislinške NDH, navodi se sljedeće: {{izdvojeni citat|Od 1. novembra 1943. svi pripadnici domaćih jedinica (četnici, ustaše i hrvatska žandarmerija) moraju biti u posjedu njemačkih propusnicâ.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=315&roll=1295&broj=606 NARA, T315, Roll 1295, frame no. 000600.] <br /> ({{jez-njem|"Ab 1.11.43 müssen sämtliche Cetnik–, Ustascha–, und kroatische Gendarmerie–Angehörige im Besitz von Ausweisen der Abteilung Ic sein."}})</ref>|Divizijska naredba br. 122 od 23. X 1943. godine}} U jednoj procjeni stanja snabdijevanja, poslatoj 25. oktobra 1943. štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]] iz 114. divizije, razmotreni su modaliteti „skladištenja zalihâ [hrane] tokom zime i opskrbe za 9.500 četnika, ustaša, zarobljenika i civilnog stanovništva“, i data je projekcija da bi tovarni prostor zapremine 12 [[Tona|tona]] bio dovoljan za podmirenje dnevnih potrebâ ove grupe („9.500 ustaša, četnika, itd.“).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1362&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 001356—001357.] <br /> ({{jez-njem|"Anlage 1 zur Beurteilung der Versorgungslage vom 25. Oktober 1943. </br> a.) Berücksichtigung der Winterbevorratung und Versorgung der 9500 Cetniks, Ustaschen, Gefangenen und Zivilbevölkerung; </br> Dabei ist die Versorgung der 9.500 Ustaschen, Cetniks usw. im hiesigen Raum nicht in Rechnung gestellt. Es würden also hierfür noch täglich 12 to Laderaum möglich sein."}})</ref> Takođe, u naredbi o snabdijevanju iz 114. divizije Wehrmachta s početka decembra 1943. godine, precizno je određeno dnevno sljedovanje četničkih jedinicâ u zoni odgovornosti divizije (najvjerovatnije je riječ o [[Dinarska divizija JVuO|Dinarskoj diviziji JVuO]] pod [[Momčilo Đujić|Đujićevom]] komandom): {{izdvojeni citat|Od sada se četnicima izdaje sljedovanje koje se sastoji od: </br> 1 porcija hljeba; 1 porcija povrća; 1 porcija namaza (mast ili marmelada); 1 porcija soli; 2 porcije napitka; 1 porcija duhana.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=822&rec=315&roll=1295 NARA, T315, Roll 1295, frames no. 000815—000816.] <br /> ({{jez-njem|"Verpflegung der Cetniks: </br> Als Verpflegung für Cetniks sind ab sofort nur folgende Portionen auszugeben bezw. zu empfangen: </br> 1 Brotportion, </br> 1 Gemüseportion, </br> 1 Brotaufstrichportion (Fett oder Marmelade), </br> 1 Salzportion, </br> 2 Getränkeportionen, </br> 1 Tabakportion."}})</ref>|Posebna direktiva za snabdijevanje br. 65/43 (2.12.43)}} {{izdvojeni citat|Četnici dobijaju snabdijevanje u skladu sa listama imena koje se stalno kontrolišu; municija za pješadijsko naoružanje se izdaje povremeno, uz strogu kontrolu potrošnje; svaki četnik nosi zvaničnu iskaznicu – oni bez iskaznice se hapse i razoružavaju.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=342&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000338.] ({{jez-njem|"Die Division gewährt den nach eigenen Wünschen beweglich und abseits ihrer Wohnorte eingesetzten Cetniks Verpflegungszuschüsse. Der Verpflegungsempfang wird nach namentlichen Listen getätigt, die Verteilung wird überwacht. Nach den gleichen Richtlinien werden von Zeit zu Zeit Gewehr– und MG–Munition im Rahmen des nachgewiesenen Verschusses ausgegeben. Der Verbrauch wird nach der jeweiligen Lage auch einigermassen genau überprüft. Jeder Cetnik muss einen namentlichen Ausweis mit der Nummer seiner Handwaffe (Gewehr– oder Pistolen–Nr.), der Unterschrift des zuständigen Kommandanten und des Ic der Division versehen, besitzen. Ohne Ausweis angetroffene Cetniks werden im Einvernehmen mit den Cetnik–Führern festgenommen und entwaffnet."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima (5. novembar 1943).}} U izvještaju [[114. lovačka divizija|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. detaljno se opisuje saradnja jedinica [[Wehrmacht]]a sa snagama pod komandom vojvodâ [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]], [[Mane Rokvić|Maneta Rokvića]] i [[Radomira Ðekića Ðeda]]. Njemački oficiri zaključuju da okupator ima veliku korist od četnika: {{izdvojeni citat|Četnički vojvoda Mane Rokvić može se opisati kao apsolutno pouzdan. Već je pružio vrijedne usluge u oblasti [[Bosanski Petrovac|Bos. Petrovca]] gdje je bio raspoređen u prethodnici tokom čitavog napredovanja divizije, svuda uspostavljajući kontakt sa lokalnim četničkim jedinicama i značajno doprinoseći uspostavljanju povjerenja civilnog stanovništva u njemački Vermaht. Njegove mjere za održavanje discipline među četnicima i njegov oštar obračun sa sumnjivim [licima] i banditima dobro su poznati. [...] Iako se Đujić ne može smatrati potpuno pouzdanim, njegova podrška u borbi protiv komunizma trenutno je dragocjena. Divizija će učiniti sve što je u njenoj moći da ga u javnosti prikaže toliko pronjemački nastrojenim kako bi njegov povratak u neprijateljski tabor jednog dana bio onemogućen. [...] Četnički vojvoda Ðedo potiče iz Crne Gore i pristalica je pokreta Koste Pećanca, koji je, na osnovu prethodnog iskustva, održavao jasnu distancu od pokreta DM. Ðedo ostavlja veoma dobar lični utisak, izrazito je drzak [u borbi] protiv bandita i sumnjivih, i jasno je naklonjen njemačkom Vermahtu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=341&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000337—000341.] </br> ({{jez-njem|"Der Cetnik–Vojvode Mane Rockvic [sic!] ist als unbedingt zuverlässig zu bezeichnen. Er hat bereits im Raum Bos. Petrovac wertvolle Dienst geleistet und war auch während des ganzen Vormarsches der Division bei der Spitze eingesetzt, stellte überall die Verbindung mit den örtlichen Cetnik–Einheiten her und hat in starken Masse für die Begründung des Vertrauens der Zivilbevölkerung zur deutschen Wehrmacht beigetragen. Seine Massnahmen zur Erhaltung der Disziplin unter den Cetniks, sein scharfes Durchgreifen gegen Verdächtige und Banditen, sind bekannt. </br> Wenn auch Djujic als nicht voll zuverlässig angesehen werden kann, so ist aber seine Unterstützung im Kampf gegen den Kommunismus z.Zt. wertvoll. Seitens der Division wird alles versucht werden, um ihm in der Öffentlichkeit soweit als deutschfreundlich herauszustellen, dass ihm eines Tages der Rückzug in das feindliche Lager unmöglich gemacht wird. </br> Der Cetnik–Vojvode Dzedo stammt aus Montenegro, ist Anhänger Richtung Kosta Pecanac, die nach bisherigen Erfahrungen klaren Abstand zur D.M.–Bewegung gehalten hat. Dzedo macht persönlich einen sehr guten Eindruck, ist ein ausgesprochener Draufgänger gegen Banditen wie Verdächtige und der Deutschen Wehrmacht eindeutig zugeneigt."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima od 5. novembra 1943.}} {{izdvojeni citat|Glavna komanda predlaže stvaranje oficirske ispostave pri štabu XV brd. korpusa za nadzor i vođenje četničkih grupâ koje se koriste za zaštitu cesta za snabdijevanje, željezničkih pruga i važnijih ratnih pogona.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=554&broj=90 NARA, T314, Roll 554, frame no. 000084.] </br> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. beantragt Schaffung einer Offz.–Planstelle beim Stab XV.Geb.A.K. zur Überwachung und Anleitung der Cetnikverbände, die zur Sicherung von Nachschubstrassen, Eisenbahnen und kriegswichtiger Anlagen eingesetzt sind."}})</ref>}} Jedan od četničkih komandanata koji se dosljedno isticao kontinuiranom kolaboracijom sa njemačkim okupatorom bio je vojvoda [[Uroš Drenović]]. Nadležni okupacioni organi bili su zadovoljni ostvarenim stepenom saradnje s Drenovićem, što se vidi i iz izvještaja XV brdskog armijskog korpusa od 26. XI 1943, u kom se pohvaljuje njegovo „lojalno držanje“: {{izdvojeni citat|Predmet: </br> Nemačka komanda za vezu kod četničkog vođe Drenovića: </br> Četnička grupa Drenović z. i j-z od Banje Luke od jedno 1500 ljudi ima već godinu i po prema nemačkom Vermahtu i prema hrvatskoj državi lojalno držanje, i naše izviđačke i bezbednosne akcije korisno podržava. U nekim slučajeva bili su podržani sa nešto municije. Hrvatska vlada razmatrala je ideju da dovede Drenovića u Sabor za predstavnika svih pravoslavnih. Komanda Kirhner (puk Brandenburg) poslala je u dogovoru sa obaveštajnim odeljenjem [korpusa] Drenoviću komandu za vezu, i postigla je značajne rezultate u pogledu specijalnih misija.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=560&broj=390 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000384.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. XV G.A.K, Abt.Ic, Betr.: Dtsch.Verb.Kdo. bei Cetnikführer Drenovic. An Pz.A.O.K.2.Ic/AO, 26.11.43: Die Cetnikgruppe Drenovic w. u. sw. Banja Luka mit etwa 1500 Mann hat seit über 1 1/2 Jahre der deutschen Wehmacht und dem kroat. Staat gegenüber eine loyale Haltung eingenommen und die eigene Aufklärung und Sicherung stets wertvoll unterstützt. In einzelnen Fällen wurde sie mit Inf.Mun. unterstützt. Die kroatische Regierung hat die Berufung des Drenovic in den Sabor (Landtag) als Vertreter aller Pravoslaven erwogen. Das Kdo. Kirchner (Rgt.Brandenburg) hat im Einvernehmen mit der Abt.Ic für seine Zwecke ein Verbindungs–Kommando zu Drenovic entsandt und in kürzester Zeit wertvolle Ergebnisse im Sinne des Sonder–Auftrages erzielt."}})</ref>|Komanda 15. brd. korpusa, Obaveštajno odeljenje, za obav. odeljenje komande 2. okl. armije, 26.11.43.}} Četnički su odredi na teritoriji marionetske NDH pružali veoma značajnu potporu njemačkim vlastima, bez koje ove ne bi uspjele efikasno održavati okupacioni sistem. U izvještaju [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] [[Wehrmacht]]a iz prve nedjelje decembra 1943. provijava upravo ovakvo gledište; istaknuto je, pak, da bi četnike trebalo (zbog „ispadâ prema hrvatskom stanovništvu“) ograničiti „na rad u srpskim selima“: {{izdvojeni citat|Budući da vlastite snage i ustaše nisu dovoljne da same umire i osiguraju golemo područje, divizija se ne može odreći suradnje četnika. Trenutačno, drugačije rješenje ne bi bilo moguće zbog nedostatka dodatnih snaga. No, ne zanemaruje se da se suradnja s četnicima ne čini dugoročno održivom zbog njihovih političkih ciljeva. Stoga će se i dalje jačati utjecaj ustaša, a time i hrvatske države, kako bi se postupno udaljili od četničkih snaga i deportirali oni [četnici] koji nisu mještani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=788&rec=314&roll=555 NARA, T314, Roll 555, frames no. 000782—000783.] <br /> ({{jez-njem|"Da die eigene Kräfte und die Ustascha allein zur Befriedung und Sicherung des weiten Raumes nicht ausreichen, kann auf eine Mitarbeit der Cetniks noch nicht verzichtet werden. Im Augenblick wäre eine Lösung von ihnen mangels anderer Kräfte nicht möglich. Es wird jedoch nicht verkannt, dass auf die Dauer eine Zusammenarbeit mit den Cetniks auf Grund ihrer politischen Zielsetzung nicht tragbar orscheint. Es wird daher der Einfluss der Ustascha und damit des kroatischen Staates weiterhin gestärkt werden, um allmählich von den Cetnik–Verbänden abrücken zu können, die nicht ortsansässigen abzuschieben. Der Anfang hierzu ist gemacht. Um die Unzuträglichkeiten zu beenden, die sich daraus ergeben, dass in rein kroatischen Gegenden die eingesetaten Cetnik–Verbände die Bevölkerung belästigen und auch ausplündern, ist in Durchführung, sie aus diesen Gebieten herauszuziehen und nur noch in Orten mit pravoslavischer Bevölkerung zu Sicherungszwecken einzusetzen."}})</ref>|Procjena situacije 264. pješadijske divizije (7.12.43)}} Komanda Jugoistoka je istog dana izvijestila Vrhovnu komandu njemačkog Wehrmachta o sadjejstvu [[114. lovačka divizija (Nemačka)|114. lovačke divizije]] i četnika u borbi protiv snaga [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]: {{izdvojeni citat|114. lovačka divizija: čišćenje prostora oko [[Vrlika|Vrlike]] u saradnji sa četnicima završeno; neprijatelj je izgubio 22 mrtva i 20 zarobljenih; veliki plen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=78&broj=89&roll=331 NARA, T78, Roll 331, frame no. 6287993.] <br /> ({{jez-njem|"114. JG. DIV: SAEUBERUNG IN RAUMES VRLIKA IM ZUSAMMENWIRKEN MIT CETNIKS NACH WEITEREN 22 FEINDTOTEN U. 20 GEFANGENEN BEI EINBRINGUNG GROESSERER BEUTE ABGESCHLOSSEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 6. decembra 1943 (7. decembar 1943.).}} === Borbe pod njemačkom komandom u Crnoj Gori (1943-1944) === {{main|Operacija Frühlingserwachen (1944)}} [[File:Collaborationist Jakov Jovović with Germans on Cetinje.jpg|thumb|Četnički komandant [[Jakov Jovović]] sa svojim saborcima i Nemcima na [[Cetinje|Cetinju]], jesen 1943.]] Od 17. do 24. oktobra [[1943]]. godine, njemačke okupacione snage su organizovale [[Operacija Balkanski klanac|operaciju Balkanski klanac]] (njem. ''Balkanschlucht''). Osnovni cilj operacije je bio likvidacija snagâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] i [[Divizija Garibaldi|Italijana]] koji su prešli na stranu partizana u Crnoj Gori, kao i ovladavanje [[Jadransko more|jadranskim]] zaleđem. Pored sopstvenih snaga, njemački okupator je za ovu priliku angažovao dva italijanska fašistička puka (oko devet bataljona), čiji su štabovi bili u [[Bar]]u i [[Podgorica|Podgorici]], kao i muslimansku fašističku miliciju i ostatke četnika Draže Mihailovića.<ref>https://www.znaci.org/00001/151_5.pdf</ref> Dakle, pored dvije divizije [[Wehrmacht]]a, u operaciji je učestvovalo i oko 5.000 [[Balli Kombëtar|balista]], talijanskih fašista i četnika.<ref>https://www.znaci.org/00001/33_9.pdf</ref> U depeši Vrhovnoj komandi JVuO od 20. oktobra 1943,<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, Knjiga predatih depeša CG—3, Depeša br. 211.</ref><ref>Др Радоје Пајовић, Контрареволуција у Црној Гори: Четнички и федералистички покрет 1941—1945, Обод, Цетиње, 1977, стр. 408.</ref> delegat VK JVuO u Crnoj Gori i [[Sandžak]]u major [[Rudolf Perhinek]] piše o učešću crnogorskih četnika na strani okupatora u ovoj [[Sile Osovine|osovinskoj]] operaciji: {{izdvojeni citat|Žalosno ali tačno. Da nisu Nemci angažovali ovolike snage, nas ovde više ne bi bilo, jer se više niko nije hteo boriti, već samo begati, ali nije se više imalo kud... Mi se izvlačimo i gledamo da smo pozadi njih, da bi iskoristili njihovu borbu sa komunistima i uništavanje istih.}} Informacija o potpunoj potčinjenosti četničkih jedinica u okupiranoj Crnoj Gori njemačkim vlastima, kao i tijesnim vezama sa kvislinškom ''Narodnom upravom'' koju je okupator formirao, Draži Mihailoviću je bila dostavljena 1. decembra 1943. godine iz štaba majora [[Petar Baćović|Petra Baćovića]] (pseudonim »Nav-Nav«): {{izdvojeni citat|Nemci daju oružje i odelo s a s d j k a c a m a [nedešifrovana riječ; moguće "žandarmima" — prim.] i nešto plate. Milicija će biti formirana kao prava vojska. Za komandanta cetinjskog bataljona major Zdravko Kasalović. Za nikšićki bataljon Boško Pavić, a mene su naimenovali za komandanta žandarmerijskog bataljona za srez šavnički. Pojava Narodne uprave i svega ovoga što se sada stvara, nije izraz želje niti naroda niti naša, već je ovo nužno zlo, između dva zla, jer drugog izlaza nema. Mi nismo u stanju samo pomoću naroda da ma šta učinimo bez pomoći Nemaca.<ref>AVII, kut. 276, reg. br. 7/1-35.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 47, str. 89.</ref>}} [[Ljubomir Lazarević]], inženjer iz [[Kolašin]]a (pseudonim »Bene«), 28. januara 1944. godine obavještava Dražu Mihailovića da četnici u Crnoj Gori sarađuju sa njemačkim okupacionim vlastima u svakom obliku: {{izdvojeni citat|Svi komandanti u Crnoj Gori primili su saradnju sa Nemcima, potpisali obavezu a sa ostatcima vojske nalaze se u žici, ili u neposrednoj blizini nje. Nema ni jedne grupe u šumi koja bi pretstavljala našu borbu, oko koje bi se moglo okupljati. Vukadinović isto tako nalazi se u Podgorici ili u okolini. Nagovešteni dolazak Srbijanske vojske pozdravljen je burno svuda, ali dolazak Ljotićevaca učinio je Ljotićevce vrlo aktivnim i prete da ko god ne bude s njima, on je komunista. Po varošima teško će se iko održati jer ta formula svakoga će staviti pod udar okupatora kao komunistu. Ovaka saradnja sa njima je nemoguća, jer ovi traže prilazak njima, ne saradnju. Po selima Crne Gore gospodare komunisti. Naše akcije vrše se samo u cilju osiguranja ili odbrane nemačkih kolona. Nemačke snage na ovom terenu vrlo su male i nesposobne za ma kakvu širu akciju. Do sada nema ni izgleda na akciju. Svako dalje čekanje, pogoršava našu situaciju. Narod gubi veru u našu dobru volju i našu sposobnost.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} [[File:Chetniks and Germans in Podgorica 1944.jpg|thumb|Četnički komandanti i njemački okupatori u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. [[Đorđije Lašić]] (prvi zdesna), šef njemačke uprave za Crnu Goru pukovnik Hajnke (treći zdesna) i Jakov Jovović (drugi slijeva) u [[Podgorica|Podgorici]], proljeće 1944.]] Krajem februara i početkom marta 1944. godine, u tzv. [[staroj Crnoj Gori]] (preciznije u [[Katunska nahija|Katunskoj nahiji]]) organizovana je [[Operacija Bura (1944)|operacija »Bura«]]. Specifičnost ove operacije ogleda se u činjenici da su za njeno izvođenje većinu ljudstva obezbijedili četnici, dok su oficiri iz Feldkomandanture na [[Cetinje|Cetinju]] i komandant mjesta [[Podgorica|Podgorice]] rukovodili borbenim djejstvima: {{izdvojeni citat|1.) Sumarni i iskustveni izveštaj: Operacija »Bora« od 27. 2. do 3. 3. 44. Sprovedena je četnička operacija »Bora«, pod nemačkom komandom, radi čišćenja rejona Danilovgrad — Čevo — Cetinje — Podgorica. 2.) Jedinice koje su učestvovale: 4000 ljudi nacionalne žandarmerije, milicije, 215. abver-trup, jedna brdska baterija iz ratnog plena, lovačko poterno odeljenje 181. peš. div. [...] 5.) Sprovođenje: U delom. oštrim borbama, kolone, koje su nastupale od i,, ji., i j., polako su osvajale teren. 29. 2. zauzeto je Čevo. Neprijatelj (jačine 250 ljudi) izvukao se prema sz. Posle odlaska nemačkih snaga i započinjanja neprij. protivnapada, četnici su se delom, u paničnom strahu, povukli na svoje polazne položaje. Neprijatelj je ponovo zauzeo teren očišćen operacijom. 6.) Gubici neprijatelja: 32 mrtva, 68 ranjenih, 23 zarobljena. Plen: 2 p. mitr., 1 mitr., 15 pušaka, 1 radio-stanica, propagandni materijal i hrana. Sopstveni gubici: 20 mrtvih, 31 ranjen, 46 nestalih. 7.) Iskustva: a) Građanska zaštita, usled nedovoljne opremljenosti i slabog borbenog morala, nije pogodna za izvršavanje borbenih zadataka; žandari, milicija, četnici, uz učešće nemačkih trupa, podesni za borbene zadatke i zadatke osiguranja... e) Prilikom sličnih operacija preduslovi za uspeh su učešće nemačkih trupa, podrška teškim naoružanjem i veza do pojedinih borbenih grupa.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_30.htm Izveštaj Komande 21. brdskog armijskog korpusa od 9. marta 1944. Komandi 2. oklopne armije o zajedničkoj nemačko-četničkoj operaciji »Bora« protiv jedinica 2. korpusa NOVJ na prostoru Danilovgrad — Cetinje — Podgorica]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&broj=72&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000065.]</ref>|Izvještaj komande 21. brdskog korpusa o rezultatima operacije »Bura« od 9. marta 1944. godine}} [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. nemački korpus]] u Crnoj Gori pokrenuo je [[10. april]]a [[1944]]. [[Operacija "Frilingservahen" (april-maj 1944)|operaciju "Frilingservahen"]], uz masovno učešće četnika. Operacija je pripremljena u saradnji sa [[Pavle Đurišić|Pavlom Đurišićem]] i započeta tako što su četnici zajedno sa Nemcima iz nemačkih garnizona napali na slobodnu teritoriju. Plan napada je bio sledeći: {{izdvojeni citat|'''Đurišićeve snage''': Prva borbena grupa, 700 ljudi, iz si. pravca preko rejona 5 km j. Bijelo Polje za Mojkovac. Druga borbena grupa, 1200 ljudi, pod komandom Đurišićevog Operativnog štaba, od Brodareva preko Šahovića za Mojkovac — Kolašin. Treća borbena grupa, 1000 ljudi, od sredine puta Pljevlja — Prijepolje pravcem Mojkovac. Četvrta borbena grupa, 1500 ljudi, od Pljevalja pravcem Mojkovac. Mojkovac treba da bude dostignut za 2 dana. Posle toga skretanje glavnine u rejon z. Tara — sz. Kolašin — Mojkovac. '''Nemačke snage''': 1 ojač. mot. č. prodire od Brodareva do Bijelog Polja. 1 ojač. mot. č. od Pljevalja do prelaza preko Tare 22 jjz. Pljevlja. Bat. [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]], 600 ljudi, sledi nemačke snage za Bijelo Polje, onda skreće za Mojkovac. Milicija iz Brodareva, 700 ljudi, čisti svoj rejon i prodire od Brodareva ka jjz. Početak napada: 10. 4. 44. [[181. pešadijska divizija (Nemačka)|181. peš. div.]] obezbediće odgovarajuće informisanje četničke Grupe "Jug" (major Lašić i Bukatonović [pogreška; vjerovatno je u pitanju major [[Savo Vukadinović]] — prim.] u Podgorici) kao i Grupe "Nikšić".<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=364&rec=314&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000357.]</ref><ref>Obaveštenje Komande 21. brdskog korpusa Komandi 181. brdske divizije od 08.04.1944., Vojnoistorijski institut, NAV--T-314, r. 663, s. 357.</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u NDH (1944) === [[File:August Šmidhuber, komandant 7. SS divizije, Todor Perović, lekar Trebinjskog korpusa i kapetan Milorad Vidačić, komandant Trebinjskog korpusa JVuO.jpg|thumb|Žena u crnini moli za milost Milorada Vidačića, komandanta Trebinjskog korpusa JVuO. Prisutni su još [[August Schmidhuber]], komandant 2. puka [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS divizije]] (prvi lijevo), Todor Perović, predstavnik četničke komande istočne Bosne i Hercegovine (drugi lijevo) i neimenovani oficir [[Schutzstaffel|SS]]-a. Fotografija je nastala tokom njemačke [[Operacija Gama|operacije Gama]] protiv partizana u [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]] (ljeto/jesen 1943. godine).<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2015/08/bk0034.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0034 | Photo | SS-Freiwilligen-Gebirgs-Division "Prinz Eugen"]</ref>]] Kolaboracija četnika u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] sa njemačkim okupacionim snagama postala je intenzivnija tokom zime 1943-1944, makar u slučaju hrvatskih kvislinških snaga i četnika bila pod neprestanom tenzijom. Podaci navedeni u izvještaju generala [[Edmund Glaise von Horstenau|Glaisea von Horstenaua]] od 26. februara 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=236&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000236.]</ref> zasnovani na službenim podacima NDH otkrivaju opseg kolaboracije: 11. februara bilo je na teritoriju NDH trideset i pet posebno imenovanih četničkih grupa sa procijenjenih 23.300 ljudi pod oružjem. Neke manje jedinice su brojale od 200 do 400 pripadnika, dok su ostale, poput [[Momčilo Đujić|Đujić]]eve grupe, imale i do 2.500 vojnika i oficira. Od toga je s Nijemcima i vlastima NDH kolaboriralo devetnaest grupa (ukupno 17.500 ljudi); šesnaest ostalih grupa s oko 5.800 ljudi ubrajane su u pobunjene četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=237&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000237—000240.]</ref> S iznimkom odreda vojvode [[Uroš Drenović|Uroša Drenovića]] u sjeverozapadnoj Bosni (oko 400 ljudi), kojeg su vlasti NDH smatrale potpuno lojalnim, za sve druge četničke kolaborirajuće grupe ustaške su vlasti držale da se prema Nijemcima odnose osobito prijateljski kako bi od njih izvukle što više oružja i municije, dok se istovremeno drže neprijateljski prema NDH.<ref>[https://znaci.org/00001/40_64.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje KOLABORACIJA IZVAN SRBIJE DO OKTOBRA 1944.]</ref> Iako se vojvoda [[Radivoje Kerović]], komandant [[Majevica|majevičkih]] četnika, u Horstenauovom izvještaju ubraja među »pobunjene četnike« (i to kao prvi na spisku, dok se za njegov odred tvrdi da ima 1000 ljudi, tj. da je najbrojniji), u dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 18. februar 1944. godine njegova lojalnost uopšte nije dovedena u pitanje: {{izdvojeni citat|Upit kod [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]] u vezi snabdijevanja municijom Kerovića koji se smatra lojalnim, i 200 ljudi zelenog kadra, koji se bore protiv crvenih zapadno od [[Koviljača|Koviljače]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=17&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000013.] <br /> ({{jez-njem|"Beim Pz.AOK. 2 wird angefragt, ob Bedenken bestehen gegen Unterstützung mit Munition der im Raume westlich Koviljaca stehenden Cetniks des Kerovic, die als loyal angesehen werden und 200 Mann des sog. "Grünen Kaders" in Kampf gegen die Roten."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnog zapovjednika Jugoistoka (18. februar 1944.)}} Od 23. do 25. januara 1944. godine, na području između [[Knin]]a i [[Kistanje|Kistanja]] organizovana je [[Operacija Frühlingswetter|operacija »Frühlingsgewitter«]]. Vodeći borbe protiv jedinicâ iz sastava [[19. sjevernodalmatinska divizija NOVJ|19. divizije NOVJ]], operaciju su izveli dijelovi [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] Wehrmachta, zatim 92. motorizovani grenadirski puk i 3. bataljon 98. brdskog lovačkog puka [[1. brdska divizija (Njemačka)|1. brdske divizije]]. Njemačkom okupatoru pridružile su se snage lokalnih četnikâ, najvjerovatnije iz [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]]. U izvještaju 264. pješadijske divizije od 25. januara 1944, poslatom Komandi [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|15. brdskog armijskog korpusa]], njemačkim gubicima tokom operacije pribrojani su oni iz četničkih redovâ: {{izdvojeni citat| Sumarni izveštaj »Frilingsgeviter«: 1.) Delimičan ogorčeni otpor neprijatelja kod Ervenika, Bratiškovaca, Kistanja, Radučića slomljen je energičnim zahvatom. Banditi iznenađeni prodorom 92. gren. p. (mot.) od sz. prema Kistanju. 2.) Gubici: A.) sopstveni: 1 poginuo, 3 ranjena, 1 četnik poginuo. B.) neprijatelj: 66 poginulih izbrojano, procenjuje se daljih 60 do 70 poginulih i ranjenih. 35 zarobljenika u eng. uniformama iz Štaba 19. dalm. div. i 5. brig. C.) Zaplenjeno: 1 mitr., 3 puš. mitr., 42 autom., 2 pt puške, 1 l. minob., 1 telefon, 46 karab., 30 eng. mina, 10.000 metaka peš. mun., 60 kom. mina za 1. minob., 3 engl. bicikla.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_21.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 25. januara 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o sopstvenim i neprijateljskim gubicima u operaciji »Frilingsgeviter« na prostoru Knin — Kistanje]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=293&rec=314&roll=561 NARA, T314, Roll 561, frame no. 000287.] <br /> ({{jez-njem|"ABSCHLUSSMELDUNG ”FRUEHLINGSGEWITTER”: </br> 1.) TEILWEISE HEFTIGER FEINDWIDERSTAND BEI ERVENIK, BRATISKOVCI, KISTANJE, RADUCIC WURDE IM ENERGISCHEN ZUGREIFEN GEBROCHEN. BANDITEN DURCH EINBRUCH GREN. RGT. (MOT) 92 VON NW NACH KISTANJE UEBERRASCHT. </br> 2.) VERLUSTE: </br> A.) EIGENE: 1 TOTER, 3 VERWUNDETE, 1 CETNIK TOT. </br> B.) FEIND: 66 GEZAEHLTE TOTE, 60 BIS 70 WEITERE TOTE UND VERWUNDETE GESCHAETZT. 35 GEFANGENE IN ENGL. UNIFORM VON STAB 19. DALM. DIV. UND ROEM. 5. BRIG. </br> C.) BEUTE: 1 S.MG., 3 LE. MG., 42 MP., 2 PZ. BUECHSEN, 1 LE. GR. W., 1 FERNSCHRECHGERAET, 46 KARAB., 30 ENGL. MINEN, 10000 SCHUSS INF. MUN., 60 SCHUSS LE. GR.W. MUN., 3 ENGL. FAHRRAEDER."}})</ref>}} [[File:Hercegovački četnici i njemački vojnici s narodnim herojem Miletom Okiljevićem uoči njegovog strijeljanja juna 1944.jpg|thumb|Pripadnici [[369. legionarska divizija|369. „Vražje“ divizije]] i četnici Gatačke brigade Nevesinjskog korpusa JVuO sa vezanim [[Miletom Okiljevićem]], zamjenikom političkog komesara II čete I bataljona XI hercegovačke brigade, zarobljenim u borbama za Gat 15. maja 1944. godine (istog mjeseca je i strijeljan). Okiljević je proglašen 1951. godine za [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnog heroja Jugoslavije]].<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2017/10/bk0272.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0272 | Photo | 369. (kroatische) Infanterie-Division]</ref>]] Vojvoda [[Dobroslav Jevđević]] je, pored Momčila Đujića i [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], vjerovatno najdalje otišao u kolaboraciji s njemačkim okupatorom, kada su u pitanju četničke jedinice van teritorije okupirane Srbije. Nakon kapitulacije Italije, boravio je u Rimu okupiranom od nacista. Nakon toga, našao se u Trstu, gdje je uspostavio čvrste veze s njemačkom obaveštajnom službom: {{izdvojeni citat|Ja sam javio Đujiću da preko naših ljudi u Sušaku i Trstu prihvate naše oficire koji idu iz Italije i upućuje u Liku i zap. Bosnu. Ovo sam javio i našima u Rim. Kap. Đaković javlja da su Nemci pobili oko 14000 partizana na prostoriji Crikvenica — Sušak — Rijeka, od kapitulacije Italije do danas.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} U izvještaju od 20. februara 1944, poslatom majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]], komandantu Zapadne Bosne JVuO, kapetan [[Ilija Jevtić]] piše o totalnoj subordinaciji [[Dinarska divizija|Dinarske divizije]] Nijemcima, koji u potpunosti kontrolišu četnike pod komandom vojvode Đujića: {{izdvojeni citat|Sem samog vojvode Đujića i jednog malog broja četnika, svi četnici Dinarske oblasti (oko hiljadu devet stotina i nekoliko) nalaze se pod nemačkom komandom. Hranu, odeću, obuću, cigarete i novac svaki četnik i njegov starešina prima kao i nemački vojnik odn. oficir. Svu municiju i oružje primaju takođe od Nemaca. Četnici pod nemačkom komandom nalaze se po bunkerima počev od Knina do Šibenika i Splita. U pojedinim bunkerima su izmešani, pola četnici pola ustaše. Nemački oficiri dolaze na Kosovo polje u četničku diviziju, a isto tako naši četnički oficiri i ostale starešine na čelu sa Đujićevim načelnikom štaba odlaze u Nemačku diviziju. Voze se na nemačkim automobilima kroz Knin i t.d. Jednom rečju između četnika i Nemaca postoji najtešnja saradnja i nemačka puna kontrola nad radom četnika. Jedino se pop Đujić, kao komandant divizije, sa svojom užom pratnjom ne pojavljuje pred njima.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_78.htm Izveštaj kapetana Ilije Jevtića od 20. februara 1944. komandantu zapadne Bosne o svom radu i saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji i Lici]</ref>}} Njemački poručnik [[Reinhard Kopps]], poznatiji kao ''Konrad'', bio je šef jedne obavještajne grupe [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]. Kada je 3. marta 1944. došao iz [[Beograd]]a u [[Dalmacija|Dalmaciju]], sobom je doveo nekoliko [[ZBOR|ljotićevaca]], između ostalih i Roka Kaleba, pripadnika antikomunističke organizacije »[[Beli Orlovi]]«. Od ostataka Đačkog bataljona (ranije: Splitsko-šibenska četa), koji su uglavnom bili ljotićevci, i dijela četnika koje mu je ustupio vojvoda Đujić, poručnik Kopps je formirao odred »Konrad« čiji je zadatak bio da vrši diverzije na partizanske štabove, organe narodne vlasti, ubija simpatizere NOP-a i da spriječi veze iz unutrašnjosti sa jedinicama i štabovima NOVJ na otocima. Grupa »Konrad« brojila je oko 30 ljudi — četnika i Nijemaca, sa sjedištem u selu [[Zablaće]], pokraj [[Šibenik]]a.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_167.htm Izveštaj Štaba Dinarske četničke oblasti od 29. maja 1944. komandantu oblasti o akciji Grupe "Konrad" protiv pripadnika NOP-a na području Dalmacije]</ref> U izvještaju koji je 11. marta 1944. godine uputio komandi [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]], o suradnji sa četnicima vojvode Đujića Kopps je zapisao sljedeće: {{izdvojeni citat|''Predmet: Četničke jedinice u sjevernoj Dalmaciji.'' Četnici su u sjevernoj Dalmaciji grupisani u jednu [[Dinarska divizija JVuO|diviziju »Dinara«]], čiji se štab nalazi u [[Kosovo polje (Dalmacija)|Kosovu]], 11 km južno od Knina. Komandovanje je u rukama vojvode Momčila Đujića, uz podršku majora Kapetanovića i kapetana Mijovića. Jačina grupâ, podređenih ovoj komandi, trenutno iznosi oko 6500 ljudi. Utjecajna zona se poklapa sa rajonom naseljenim Srbima unutar trokuta [[Knin]]—[[Šibenik]]—[[Zadar]] i doseže do zone [[Lika|Like]]. Operaciona zona je cijeli ovaj trokut, a naročito veće komunističke, partizanske oblasti, koje su naseljene Hrvatima. Do sada su vojne operacije izvođene u suradnji sa njemačkim divizijama, o čijim su rezultatima ove izvještavane. Znatni dijelovi ovih četničkih jedinica angažirani su na osiguranju njemačkih puteva za dotur. Posmatrano s vojne strane, trenutno se četnička suradnja sa njemačkim jedinicama ocjenjuje kao pozitivna. Na osnovu snaga, koje nam se ovdje nude, može se zaključiti da ona nije iskorištena u potpunosti, ali i ono što je do sada učinjeno upućuje na činjenicu, da bi njihovo dalje angažiranje u vojnom pogledu za nas bilo povoljno.<ref>[https://znaci.org/zb/4_21_10.pdf#page=1414 Zbornik dokumenata i podataka o narodnooslobodilačkom ratu, Narodnooslobodilačka borba u Dalmaciji, knjiga 10: siječanj—ožujak 1944. godine (tom 21, dokument br. 402, str. 1414—1418.)]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=696&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000692.] <br /> ({{jez-njem|"Betr. Cetnik–Verbaende Norddalmatien. </br> In Norddalmatien sind die Cetniks in einer Division "Dinara" zusammengefasst, deren Hauptquartier in Kosovo, 11 km s. Knin, liegt. Die Fuehrung liegt in den Haenden des Wojwoden Momcilo Djujitsch, der seinerseits unterstuetzt wird von Major Kapetanowitsch und Hauptmann Miowitsch. Die Staerke der diesem Kommando unterstellten Gruppen belaeuft sich z.Zt. auf etwa 6500 Mann. Das Einflussgebiet stimmt ueberein mit dem serbischen Siedlungsraum innerhalb des Dreiecks Knin–Sibenik–Zara und reicht bis ins Lika–Gebiet hinein. Operationsgebiet ist dieses gesamte Dreieck, insbesondere die in ihm liegenden groesseren, kroatisch besiedelten kommunistischen Partisanbereiche. Militaerische Operationen wurden bislang in Zusammenarbeit mit deutschen Divisionen durchgefuehrt und deren Ergebnisse dorthin gemeldet. Darueber hinaus sind wesentliche Teile dieser Cetnik–Verbaende zur Sicherung deutscher Nachschubstrassen eingesetzt. </br> Militaerisch gesehen ist somit die Zusammenarbeit der Cetniks mit deutschen Verbaenden zur Zeit positiv zu beurteilen. Sie fuehrt wohl noch keineswegs zu voller Ausnutzung der sich hier uns anbietenden Kraefte, doch berechtigt das bisher Geleistete zu der Auffassung, dass ein weiterer Einsatz sich fuer uns militaerisch guenstig auswirken muss."}})</ref>|Izvještaj jedinice »Konrad« od 11. ožujka 1944. Komandi Druge oklopne armije o četničkim jedinicama u sjevernoj Dalmaciji}} Na osnovu svega iznesenog, poručnik Konrad predlaže nadređenim: „Što se tiče upotrebe četničkih jedinica sjeverne Dalmacije u vojne svrhe, treba reći da one predstavljaju samo nastavak prakse talijanskih jedinica. Uz to se prije svega mora dodati i to, da se Talijani nikada nisu usuđivali — i pored svih hrvatskih suprotnih tvrdnji — da u većem obimu sprovedu vojnu suradnju, jer oni nisu željeli da se ojačaju četnici, tada još neoprobani u težoj političkoj situaciji. Dok su Talijani sprovodili samo djelomične operacije, danas je, uz strogu kontrolu i rukovođenje, moguća mnogo obimnija mobilizacija četničkih jedinica. Đujić nam je rekao da će se njegove jedinice, nakon čišćenja partizanskih oblasti u dalmatinskom području, angažirati tako što će u suradnji sa njemačkim komandama izvršiti zapriječavanja Titovih kanala za snabdijevanje. Na osnovu ovdje poznatih činjenica ovo izgleda apsolutno moguće.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=700&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000696.] <br /> ({{jez-njem|"Zur militaerischen Verwendung der Cetnikverbaende Norddalmatiens ist zu sagen, dass sie nur eine Fortsetzung der italienischen Verbindungen darstellen wuerde. Dazu muss allerdings hinzugefuegt werden, dass die Italiener es niemals gewagt haben – trotz aller gegenteiligen wiederholten kroatischen Behauptungen – in grossem Stil militaerische Zusammenarbeit durchzufuehren, da sie die damals noch nicht erprobten Cetniks in einer im uebrigen noch unreiferen groesseren politischen Lage nicht zu stark werden lassen wollten. Waehrend somit die Italiener nur Teilunternehmen durchfuehrten, waere bei straffer Kontrolle und Steuerung der Cetnikverbaende heute ein Heranziehen in weit groesserem Umfang moeglich. Djujitsch hat sich uns gegenueber bereiterklaert, seine Verbaende nach Saeuberung der Partisanengebiete im dalmatinischen Raum so einzusetzen, dass in Zusammenarbeit mit deutschen Dienststellen eine Sperrung der Versorgungskanaele Titos erfolgt. Auf Grund der hier bekannten Unterlagen erscheint dies vollkommen moeglich."}})</ref> [[File:Helmuth von Pannwitz and Chetniks.jpg|thumb|Njemački general [[Helmuth von Pannwitz]], zapovjednik [[15. SS kozački konjanički korpus|15. SS kozačkog korpusa]], u društvu četničkih oficirâ s teritorije NDH.]] U izvještaju Višeg SS i policijskog vođe u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj ''[[Gruppenführer]]a'' [[Konstantina Kammerhofera]] za mjesec mart 1944. godine, iskazano je stanovito nezadovoljstvo učinkovitošću četnikâ u Bosni i Hercegovini u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Policijska oblast II ([[Sarajevo]]): [...] </br> Borbena vrijednost četnika stacioniranih u policijskoj oblasti Sarajevo nastavila je opadati; borbe u okolici [[Višegrad]]a i [[Trebinje|Trebinja]] pokazale su da se oni mogu uspješno oduprijeti [neprijatelju] samo uz njemačku podršku. U [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], četnici nisu pokazali nikakvu vlastitu inicijativu tijekom izvještajnog perioda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=228&rec=314&roll=1548 NARA, T314, Roll 1548, frame no. 000222.] <br /> ({{jez-njem|"Polizeigebiet II (Sarajevo): </br> Der Kampfwert der im Polizeigebiet Sarajevo stehenden Cetniks ist weiter gesunken, bei den Kämpfen im Raum von Visegrad und Trebinje hat sich gezeigt, daß sie sich nur mit deutscher Unterstützung erfolgreich zur Wehr setzen können. In Ostbosnien zeigten sich die Cetniks im Berichtsmonat ohne eigene Initiative."}})</ref>|Mjesečni izvještaj za mart 1944. godine Višeg SS i policijskog vođe u Hrvatskoj (6. IV 1944).}} Njemački nadležni organi su ukazivali svojim višim komandama i na vidljivu diskrepanciju u domaćem antikomunističkom taboru u kontekstu »borbe protiv bandi«. Tako se u izvještaju 264. pješadijske divizije od 10. aprila 1944. na jednoj strani tvrdi da „hrvatske vlasti očigledno poseduju vrlo malo poverenja u trajno postojanje vlastite vlade“,<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_43.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji]</ref> dok se za četnike Dinarske divizije pod Đujićevom komandom navodi: {{izdvojeni citat|Nasuprot ovom, četnike treba ceniti kao jedini pouzdani faktor borbe protiv komunističkih bandi. Oni raspolažu, pored jednog boljeg rukovođenja i organizacije, i potrebnom inicijativom u borbi protiv bandi za sopstvena obaveštavanja i poduhvate i redovno javljaju upotrebljive rezultate izviđanja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=494&rec=314&roll=562 NARA, T314, Roll 562, frames no. 000489—000490.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroat. Behoerden besitzen anscheinend nur geringes Vertrauen in der dauernden Bestand der eigenen Regierung. </br> Im Gegensatz hierzu sind die Cetniks als einzig zuverlaessiger Faktor im Kampf gegen die kommunistischen Banden zu werten. Sie verfuegen neben einer besseren Fuehrung und Organisation ueber die im Bandenkampf notwendige Initiative zu eigenen Erkundungen und Unternehmen und melden regelmaessig brauchbare Aufklaerungsergebnisse."}})</ref>|Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. [[V SS korpusu]] iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], o držanju vojvode Momčila Đujića je data veoma povoljna ocjena: {{izdvojeni citat|Đujić neupitni pristalica DM. Hrvatski državljanin, lojalno radi sa vlastitim trupama protiv komunista, nasilno mobiliše pravoslavce. Prema povjerljivom izvještaju, nedavno je više puta izrazio antibritanska osjećanja. Jačina: 7000. Jesu li Đujićeve jedinice na području V SS korpusa?<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1208&rec=314&roll=565 NARA, T314, Roll 565, frame no. 001203.] <br /> ({{jez-njem|"Djujic einwandfrei DM Anhänger. Kroat. Staatsangehöriger, arbeitet mit eigener Truppe gegen Kommunisten loyal zusammen, zwangsmobilisiert Pravoslaven. In letzter Zeit nach V—Meldungen wiederholt englandfeindlich geäussert. Stärke 7000. Sind Djujic—Verbände im Bereich V. SS—Korps?"}})</ref>}} U izvještaju od 10. maja 1944, oficiri 15. brdskog korpusa navode da Nijemci snabdijevaju ukupno 6.318 četnika u NDH („Hrvatska borbena zajednica“). Za skrb 4.421 četnika starala se [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. divizija]], dok se o ostalih 1.897 brinula [[373. legionarska divizija|373. divizija]] Wehrmachta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=828&rec=314&roll=565 NAW, T-314, Roll 565, frame 000823: Zabilješka o broju četnika koje snabdijeva 15. brdski korpus (10. maj 1944.).]</ref> Sredinom srpnja 1944. godine, u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]] je organizirana [[Operacija Muholovka|operacija »Muholovka«]] ({{jez-njem|Fliegenfänger}}). U ratnom dnevniku [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] zabilježeno je da je izvođenje operacije povjereno [[13. SS oružana brdska divizija Handžar|13. SS brdskoj diviziji »Handžar«]] i lokalnim četnicima: {{izdvojeni citat|14. 7. 1944: </br> ''SS-brdska divizija »Handžar«'': </br> Za operaciju »Fligenfenger«, čišćenje prostora [[Osmaci]] (25 km jugoistočno od [[Tuzla|Tuzle]] — aerodrom bandi), krenula su 2 ojačana bataljona i četnici.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_218.htm ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XII — DOKUMENTI NEMAČKOG RAJHA — KNJIGA 4]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=960&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000820.] </br> ({{jez-njem|"W–SS–Geb.Div. Handschar: </br> Zum Unternehmen "Fliegenfänger" Säuberung Raum Osmaci (25 SO Tuzla) (Bandenflugplatz) 2 verst. Btlne. und Cetniks angetreten."}})</ref>}} Nemački izveštaj iz jula 1944. godine ocenjuje da četnici Momčila Đujića broje oko 8.000 ljudi, od čega 7.000 naoružanih; ovi su dobro organizovani te neprijateljski orijentisani prema Englezima i bez engleske pomoći. Nijemci zaključuju da im oni zamjenjuju jednu do dvije divizije u Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Jedinica Konrad [srednja Dalmacija]: Saradnja sa četnicima izvanredna. '''Oni zamenjuju jednu do dve divizije'''. Samo se oni bore — ustaše manje aktivne.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=790 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000781.] <br /> ({{jez-njem|"Zusammenarbeit der Truppe mit Cetniks hervorragend. Cetniks ersetzen 1 — 2 Divisionen. Nur sie kämpfen. Ustascha wenig aktiv."}})</ref>|Izveštaj kapetana Merrema, drugog obaveštajnog oficira Komande Jugoistoka (Armijske grupe F) o inspekcijskom putu po Srbiji, Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj u periodu 20. jun — 4. juli 1944.}} Kapetan Merrem, njemački oficir koji je sastavio ovaj izvještaj, imao je samo riječi hvale na račun četnikâ Dinarske divizije JVuO i vojvode Momčila Đujića: {{izdvojeni citat|[[373. legionarska divizija|373. pešadijska divizija]]: Saradnja sa četnicima vrlo dobra (1. lički korpus sa sedištem u [[Gračac]]u). Oni nemaju direktnu vezu sa Đujićem. Rukovođenje njima direktno od strane obaveštajnog odjeljenja divizije. Njihovim akcijama uvek prisustvuje nekoliko Nemaca koji kontrolišu isporuke municije i snabdevanja. [...] '''Oni su jedini stvarno korisni saborci''' [podvučeno u originalu — prim.]. Jedino od njih dolaze korisna obaveštenja o neprijatelju. [...] Jedan četnički komandant odaje utisak potpuno pouzdanog saborca, koji je i neprijateljski nastrojen prema Englezima. [...] Četnici su vrlo častoljubivi i drago im je kada Nemci primete njihove podvige. [...] Podoficir Bartl poznaje lično vojvodu Đujića. Đujić mu šalje čak i sopstvene naredbe u vezi s područjem [[Donji Lapac|Lapca]]. [Najbolja taktika protiv partizana sastoji se u upotrebi specijalnih jedinica] i kombinovanju četnika u jedinice snage jednog bataljona sa jednim nemačkim vodom sa radio stanicom i, po mogućstvu, teškim oružjem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=793 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Aussenstelle der 373. (kroat.) Div. – Uffz. Bartl. </br> Sehr gute Zusammenarbeit mit Cetniks. (1. Lika–Korps Sitz Gracac.) Kein unmittelbarer Einfluss Djuic. Direkte Führung durch Ic–Aussenstelle. Bei Cetnik–Einsatz nehmen meist einige deutsche Soldaten teil. Dadurch Kontrolle der Munitions– und Verpflegungslieferung gewährleistet. "Kroatische Kampfgemeinschaft" bezeichnet Bartl nur als Ausdruck im deutschen Schriftverkehr. Cetniks können diesen Begriff nicht und würden bei Bekanntgabe feindselige Haltung einnehmen. Cetniks sind die einzigen brauchbaren Mitkämpfer. Diese allein liefern auch brauchbare Feindmeldungen. </br> Kurze Rücksprache mit einem örtlichen Cetnik–Führer ergab den Eindruck eines absolut zuverlässigen, sogar englandfeindlichen Mitkämpfer. </br> Cetniks sind sehr ehrgeizig und sehen es gerne, wann ihre Taten von Deutschen beobachtet werden. Geschriebenes Wort (Flugblätter) gilt bei ihnen wenig. Das gesprochene Wort ist alles. Gute Flüsterpropaganda hat grossen Einfluss. </br> Von Invasion sprechen Cetniks kaum. </br> Uffz. Bartl kennt den Vojvoden Djuic persönlich. Djuic schickt ihm sogar die den Raum Lapac berührenden eigenen Befehle. </br> Auf die Frage, wie man nach seiner Ansicht der kommunistischen Banden Herr werden könne, antwortete Uffz. Bartl: "Durch andauerndes Jagen mit kleinen Jagdkommandos (Kleinkrieg nach Bandenart), durch Einsatz von Tarneinheiten und durch Zusammenfassen der Cetniks in Batl.–Stärke, dabei etwa 1 deutscher Zug mit Funk und möglichst mit schweren Waffen." </br> Uffz. Bartl macht einen sehr guten Eindruck, scheint sich aber doch sehr viel zuzutrauen, wenn er behauptet, er könne die gesamten Djuic–Cetniks dahin bringen, wo wir sie haben wollen, falls er an die entsprechende Stelle gesetzt werden wurde."}})</ref>}} Visoka ocjena za doprinos četničkih formacijâ s teritorije marionetske NDH ratnim naporima njemačkog okupatora data je 25. jula 1944. godine i od strane nadležnih instanci iz [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]]: {{izdvojeni citat|Hrvatska: [...] Četnici su, s obzirom na vlastitu slabost, naši prirodni saveznici u borbi protiv komunizma. '''Samo se oni bore'''! “Hrvatska borbena zajednica” postoji samo na papiru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=716&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000707.] </br> ({{jez-njem|"Cetniks unter Berücksichtigung eigener Schwäche im Kampf gegen Kommunisten unsere natürlichen Verbündeten. Sie allein kämpfen! "Kroatische Kampfgemeinschaft" steht nur auf dem Papier."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka od 25. jula 1944.}} U izvještaju od 11. avgusta 1944, nakon proputovanja koje je Vojni zapovjednik Jugoistoka poduzeo u zoni odgovornosti V SS brdskog korpusa na teritoriju NDH, o tamošnjim četnicima te suradnji s njima kazano je: {{izdvojeni citat|Dobro iskorištavanje četničkih komandanata. Zahtjev za premještaj [[369. legionarska divizija|369. pješadijske divizije]] zbog sve češćih incidenata između četnika, o čijoj suradnji divizija apsolutno ovisi, i hrvatskih pripadnika divizije. 369. pješadijska divizija se sastoji od otprilike 70% Hrvata. Zapovjednik divizije napominje da se najmanje 40% njih smatra nepouzdanim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=192&broj=445 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000440.] <br /> ({{jez-njem|"Gute Ausnutzung der Cetnikführer. Antrag auf Herauslösung der 369.I.D. da sich Zwischenfälle zwischen Cetniks, auf deren Zusammenarbeit Division unbedingt angewiesen, und kroat.Div.Angehörigen mehren. (Siehe Ic–Bericht). 369.I.D. besteht aus ca. 70 % Kroaten. Div.Kdr. bemerkt, dass hiervon minderstens 40 % als unzuverlässig anzusehen sei."}})</ref>|Izvještaj o posjeti OBSO-a zoni odgovornosti 5. SS brdskog korpusa od 7. do 11. avgusta 1944. godine (11.8.44).}} Major Adolf von Ernsthausen je bio zapovjednikom 392. artiljerijske pukovnije iz sastava [[392. legionarska divizija|392. (hrvatske) pješačke divizije]], jedne od tri njemačko-hrvatske divizije (pored [[369. legionarska divizija|369. legionarske divizije]] i [[373. pješadijska divizija|373. pješadijske divizije]]). Kao veteran [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] sa iskustvom ratovanja na [[balkanskom bojištu]], major von Ernsthausen biva upućen [[1944]]. godine u okupiranu Jugoslaviju. Von Ernsthausen će [[1959]]. godine objaviti ratne memoare pod naslovom ''Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944'' (“Vukovi [[Lika|Like]]. Sa legionarima, ustašama, domobranima i četnicima protiv Titovih partizana. Doživljaji u Hrvatskoj 1944.”).<ref>[https://winkelried-verlag.de/buecher/landser-am-feind/744/die-woelfe-der-lika Winkelried Verlag: Adolf von Ernsthausen, Die Wölfe der Lika]</ref><ref>[https://www.booklooker.de/B%C3%BCcher/Adolf-von-Ernsthausen+Die-W%C3%B6lfe-der-Lika-Mit-Legion%C3%A4ren-Ustaschi-Domobranen-und-Tschetniks-gegen/id/A02Iwx5I01ZZ3 Ernsthausen, Adolf von — Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944 — Landser am Feind, Band 5 (www.booklooker.de)]</ref> O sveobuhvatnoj saradnji Dobroslava Jevđevića s okupacionim vlastima bio je general Mihailović, u više navrata, obaviješten i od strane Jovanke Krištof (pseudonim »Mira«), četničke obavještajke u [[Slovenija|Sloveniji]]. U veoma opširnom izvještaju od 29. juna 1944, Krištof o Jevđeviću (pseudonim »Aero«) daje nedvosmislenu ocjenu: „Aero je drugi [[Milan Nedić|Nedić]].“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_198.htm Izveštaj obaveštajnog organa od 29. juna 1944. Draži Mihailoviću o stanju četničkih organizacija u Sloveniji, Hrvatskom primorju, Gorskom kotaru i Lici i saradnji sa nemačkim okupatorima]</ref> Pored toga, Krištof karakteriše Jevđevića kao „vrlo kompromitovanu osobu“ (najprije zbog „jakog sudelovanja sa okupatorom“), te zaključuje da ovaj ne bi mogao organizovati četničku ilegalu. Iz izvještaja Krištof može se zaključiti kako su vojvoda Dobroslav Jevđević i kapetan [[Dušan Đaković]], komandant 4. brigade iz sastava Ličko-kordunaške oblasti JVuO, bili podređeni okupatoru i suštinski i u simboličkoj ravni: {{izdvojeni citat|Odred u Ab.[aciji, tj. [[Opatija|Opatiji]] — prim.] likvidiran. 19 ljudi otišlo u [[Postojna|Postojnu]], a 10 ih ide u Nem.[ačku] kom. na [[Rijeka|Reci]], gde će služiti kao [[Gestapo]]. Tu će biti sa njima i Aero i kap. Đak., pa čak i r. stanica. [...] Svi su ti odredi pod Nem. kom. i bez međusobne veze, razbacani po [[Istra|Istri]], da se pokaže celom narodu, kako su Srbi Nem. sluge. Plaćeni su — vojnici 360 L.[ira] mesečno, podnar. 450 naredn. 525 podpor. mislim 3.000 a kap. Đak. 5.800 L. [...] U Josipdol je poslao Aero 11 ljudi, navodno da osnuju tamo četničku komandu. Međutim ti su ljudi Nem. tajna policija, a od četnika iz šume, koji su im dolazili u vezi, da je to četn. komanda, napravili Nem. radni bataljon, koji vode Nem. Tu je oko 40 ljudi, ostali su prestali dolaziti kad su videli šta se sa ovima desilo. [...] Kud ćemo veće poniženje za našu vojsku nego da komanduje Nem. poručnik našem kapetanu, pa i vojvodi, samo sreća, da je taj vojv. surogat, inače propadosmo od bruke... Sve ove i slične akcije vodi kap. Đaković, naravno pod komandom Nem. poručnika. Odluke o njima donosi Aero u dogovoru sa Nem. Upravo je gnusno gledati, kako se obojica klanjaju pred Nem. potpor. i por., pa kaplarima. Đak. sve pozdravlja fašistički uzdignutom rukom, a Aero samo veće činove oficire, inače našim pozdravom. [...] U Lici saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi — tamo mora okupator popuštati, jer inače odoše ljudi u šumu, a vođe su potpuno Nem. sluge i nemaju kamo bežati. [...] '''U krvi im je šurovanje sa okupatorom, a nama prikazuju kako vode vele politiku i kolike žrtve za narod s tim pridonašaju — dok u stvari nisu ništa drugo nego ponizne Nem. sluge'''. [...] Potrebno je već jednom započeti sa ozbiljnim i poštenim radom, jer će nas katastrofa preteći. Saradnju sa okupatorom trebalo bi napraviti na čisto drugoj bazi i ne sme biti vidna. Bar ovde.}} Na drugoj strani, Jovanka Krištof izdvaja kao pozitivan primjer vojvodu Momčila Ðujića: „Ovi ljudi ovde vide jedini spas u vojv. Đujiću, jer ga smatraju poštenim i iskrenim borcem za našu stvar. Isto ima org. dobro sprovedenu. Pljačkati i krasti ne dozvoljava o čemu su se uverili iz njegove prop. gde su imena poubijanih ljudi zbog nediscipline i raznih prekršaja. To ljudima imponira — pošten rad i samo to žele, a i zaslužuju, jer ih nepoštenje tuče već 3 1/2 god. I pored svega toga, ostali su verni našoj ideji. Isto saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi i ne vodi se trgovina sa ljudima, kao ovde. Ovo vodstvo se jako boji Đujića i gaji mržnju prema njemu zato hoće ljudima dokazati, da Đujić nema ništa odnosno samo par sto vojnika bez oružja koji kao čudo gledaju mitraljez. A isto, da su pod Nem. kao ovi ovde.“ U pokušaju da prebaci teret odgovornosti za sopstvenu kolaboraciju s okupatorom na komandanta Dinarske divizije JVuO, vojvoda Jevđević piše Mihailoviću 8. avgusta 1944. godine: „Garantujem i imam stotine dokaza da trupe Đujića u velikom delu stoje u tešnjoj vezi od mene, ali to niko ne vidi. Vi bi se začudili, kad bi vam sve ispričao kakve mi izveštaje pokazuju Nemci o svojim vezama sa našim jedinicama, naročito kod [[Uroš Drenović|Drenovića]] i ostalih, prebacujući mi da ih mi sabotiramo i podmuklo rušimo.“<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 156, reg. br. 51/1—1.</ref> I u izvještaju od 10. avgusta 1944, Jovanka Krištof je upozorila Mihailovića na činjenicu da se [[Lika|lički]] četnici pod komandom vojvode Jevđevića nalaze u [[Istra|Istri]] u službi okupatora, kao i da su pred [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|nacistima]] (»broj 11«) dužni salutirati [[Rimski pozdrav|fašističkim pozdravom]]: {{izdvojeni citat|Kolben [potpukovnik [[Karl Novak]] — prim.] se povratio 3 ov. meseca. Zgrozio se nad ovim radom. Nije mogao svega verovati kad su mu referisali oficiri i vojnici, dok nije neke stvari i na vlastite oči video. Mislim, da je dosta ako Vam kažem da stalno uzdiše i govori pri svakoj prilici: »Jadni Čiča, kako ga upropastiše, zar [[Vermaht]] i [[Gestapo]], da predstavlja Čičinu vojsku.« Prebleđuje slušajući i gledajući ovo. 3. mu referiraše četnici da su dobili naređenje da moraju svi nacistički pozdravljati. A jučer se sam uverio da ima oficira, koji profaniraju našu uniformu, te u njoj putuju iz [[Postojna|Postojne]] u Trst i daju povoda komun. za prop. Isti oficir Korać je tako i u Ab.[aciju] došao samo da je još imao natpis na rukavu i kapi »Lika« što po naređenju moraju svi u Postojni nositi. Ja sam ga napala zbog toga, a isto tako i Jovanovog brata, te su jučer svi na putu skinuli te sramotne natpise. [...] Čujem da Jovan sad ostaje kod Vas. Neka Vam ispriča kako su part.[izani] u okolici Post.[ojne] natiskali plakate o četn. banditima sa natpisom »Lika« na rukavu i kapi, koji su pljačkali selo sa br. 11 i odveli x ljudi i t.d. [...] Nadam se da će sad sigurno uspeti četnicima, da se odele od br. 11. Samo mnogi su od njih mišljenja da su ovim radom upropas[ti]li i ovde i Liku.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_21.htm Izveštaj Jovanke Krištof od 10. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o stanju ličkih četnika u Istri, njihovoj saradnji sa Nemcima i ponašanju Dobrosava Jevđevića u vezi sa problemom vraćanja četnika u Liku]</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u Srbiji (1944) === {{main|Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|Topličko-jablanička operacija}} [[File:Nemci predaju minobacač četnicima.jpg|thumb|Nemci predaju minobacač četnicima u Srbiji 1944.]] {{Quote box | citat = „D.M.-bande dosada nisu nikad napale okupacione trupe.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1115&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001111: Izvještaj o bandama u okolini katarakti Dunava (bez datuma, približno mart 1944).] <br /> ({{jez-njem|"Bisher haben die D.M.Banden die Besatzungstruppen noch nie angegriffen."}})</ref> | izvor = Nemački izvještaj o četnicima u okolini katarakti Dunava od marta 1944. | width = 40% | align = right}} {{Quote box | citat = „Titove bande imaju se napasti i uništiti, odn. zarobiti. Pristalice D.M.-a (četnici) ne smatrati neprijateljima.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1264&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001260: Naredba 923. Landeschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ (29. Juli 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"Angetroffene Titobanden sind anzugreifen und zu vernichten bzw. gefangen zu nehmen. DM—Anhänger (Cetniks) sind nicht als Feind anzusehen."}})</ref> | izvor = Naredba 923. Landesschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ od 29. jula 1944. | width = 40% | align = right}} Kad je sredinom marta 1944. operativna grupa sastavljena od [[Druga proleterska divizija NOVJ|Druge]] i [[Peta krajiška divizija NOVJ|Pete divizije]] NOVJ iz [[Sandžak]]a [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|prodrla u zapadnu Srbiju]], nesuglasice između četnika i Nijemaca u Srbiji potisnute su u drugi plan. Trupe sastavljene od jedinica [[Vermaht]]a i [[Vafen-SS|SS]], korpusâ JVUO, bugarskog okupacionog korpusa, [[Srpska državna straža|SDS]], [[Srpski Doborvoljački Korpus|SDK]] i [[Ruski Zaštitni Korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]] pod objedinjenom nemačkom komandom generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] funkcionisale su kao jedinstvena operativna grupa u [[Operacija Kamerjeger|operaciji »Kammerjäger«]]. Kod nadležne je četničke komande majora [[Neško Nedić|Neška Nedića]] bio akreditovan nemački kapetan Vajel kao oficir za vezu. Zajedničke operacije trajale su nešto duže od dva meseca.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj Vojnoupravnog komandanta jugoistoka od 13. maja 1944.]</ref> Kao znak otopljavanja odnosa na liniji četnici–okupator, nakon unilateralnog raskidanja (sa njemačke strane) [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|sporazuma potpisanih]] u zimu 1943/1944. godine te organiziranja [[Operacija Treibjagd|operacije »Hajka«]] protiv [[Nikola Kalabić|Kalabićevih]] četnika, u drugoj polovini marta 1944. upriličen je sastanak komandanta Drugog ravnogorskog korpusa kapetana [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]] sa oficirom [[Schutzstaffel|SS]]-a Biermannom, inače njemačkim zapovjednikom [[Čačak|Čačka]]. Tom prilikom je kapetan Raković garantovao „da ne postoje ni najmanje namere da se planira opšti ustanak ili da se sprovedu sabotažne akcije“ protiv Nijemaca, odnosno da će „na teritoriji Srbije“ iznova nastupiti primirje. U Mihailovićevo ime, četnički komandant je iskazao spremnost „za borbu protiv komunista i izvan Srbije, uz isporuke municije“, a nije čak odbacio ni mogućnost angažovanja „na drugim evropskim frontovima“.<ref>[https://web.archive.org/web/20221206140940/https://znaci.org/00001/4_14_3_269.htm Izveštaj Feldkomandanture u Čačku od 25. marta 1944. komandantu Jugoistoka o pregovorima sa komandantom 2. ravnogorskog korpusa]</ref> U izvještaju Komandi Jugoistoka, [[obersturmführer]] Biermann navodi da Draža Mihailović od njemačke strane očekuje diskretnost u održavanju kontakata, naročito stoga što bi srpske kvislinške vlasti u JVuO mogle vidjeti konkurenciju: {{izdvojeni citat|Kapetan Raković mi je kazao lično, takoreći u povjerenju kao prijatelju, da sve što mi je do sada rekao i sve što sam ja zapisao, on rekao po nalogu Draže Mihailovića, s kojim je imao svakodnevnu radio-vezu i od koga je dobivao stalna uputstva o predmetu prethodnih razgovora. Pritom me uvjerava da će sa strane Mihailovića, naravno, sve biti demantirano, ukoliko se o sadržaju razgovorâ ponovno dozna u [[Beograd|beogradskim]] krugovima ([[Milan Nedić|Nedić]], [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]). Sasvim je prirodno da ovi krugovi pokušavaju svim sredstvima osujetiti sporazum između njemačke okupacijske vlasti i Draže Mihailovića, jer trenutno su oni legalni predstavnici srpskog naroda te bi možda mogli strahovati za svoje pozicije. Pregovore između DM–pokreta i njemačkih vlasti ovi bi krugovi odmah iskoristili u propagandne svrhe i predstavili ih kao kraj ili slabost DM–pokreta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=281&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000268—000269.] <br /> ({{jez-njem|"Hauptmann Rakovic sagte mit persönlich, sozusagen vetraulich zu einem Freund, dass alles, was er mir bisher gesagt und ich aufgeschrieben habe, von ihm im Auftrage von DM gesagt worden sei, mit dem er tägliche Funkverbindung habe und von dem er laufend Anweisungen für den Stoff der bisherigen Besprechungen erhalten habe. Er versichert mir gleichzeitig dass selbverstandlich von DM–Seite alles abgestritten werde, falls wieder der Inhalt der Besprechungen in Belgrader Kreisen (Nedic, Ljotic) bekannt werde. Es sei zu natürlich, dass diese Kreise mit allen Mitteln eine Verständigung zwischen der deutschen Besatzungsmacht und DM zu hintertreiben versuchen, denn sie seien ja gegenwärtig die legalen Vertreter des serbischen Volkes und müssten evtl. um ihren Posten fürchten. Verhandlungen der DM–Bewegung mit deutschen Behörden würden sofort von diesen Kreisen propagandistisch aufgeschlachtet und als Ende bezw. Schwäche der DM–Bewegung hingestellt."}})</ref>|Njemački izvještaj od 25. marta 1944. o pregovorima šefa [[Sicherheitsdienst]]a u Čačku obersturmführera Biermanna sa kapetanom [[Predrag Raković|Predragom Rakovićem]], komandantom 2. ravnogorskog korpusa JVuO}} Kapetan Predrag Raković, jedan od glavnih četničkih komandanata zaduženih za održavanje [[Saradnja četnika sa Nedićevom vladom|veze s Milanom Nedićem]] i Nijemcima, ponovo se sastaje sa Biermannom u Čačku 26. aprila.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=331&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000314.]</ref> Raković je tada naveo da mu je general Mihailović povukao punomoć za obavljanje poslovâ s Nijemcima i da zbog toga na ovom sastanku ne sudjeluje kao njegov predstavnik. Očigledno da je Draža Mihailović bio sasvim upoznat sa ovim kontaktima i davao je za njih odobrenja, dok je Raković održavao kontakte i obavljao poslove s Nijemcima, iako su mu ovlaštenja bila povučena.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Ubrzo je uslijedilo potčinjavanje Rakovićevog Drugog ravnogorskog korpusa JVuO (kao i Javorskog korpusa pod komandom majora [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]]) njemačkim trupama u jugozapadnoj Srbiji, što se može zaključiti iz jednog izvještaja Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka s početka aprila 1944: {{izdvojeni citat|Cvetićevi četnici osiguravaju lijevi bok grupe Jug i izviđaju u pravcu [[Golija|Golije]] od Drinića ka sjeveru. Zadatak Rakovićeve grupe nepromijenjen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=413 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000408—000409.] </br> ({{jez-njem|"Die Cvetic–Cetniks sind zum Schutz der linken Flanke der Angriffsgruppe Süd und zur Aufklärung über das Golija–Gebirge über Dramici nach Norden vorzuführen. Auftrag für Rakovic–Cetniks bleibt unverändert."}})</ref>|Izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka svim potčinjenim jedinicama za 3. april 1944. godine}} U dnevnom izvještaju iz Komande Jugoistoka za 18. april 1944, predviđa se koji će sektor zauzeti jedinice pod Rakovićevom komandom u vrijeme izvođenja operacije »Kammerjäger«, kojom prilikom je okupator s uspjehom osujetio [[Drugi prodor NOVJ u Srbiju|drugi prodor NOVJ u Srbiju]]: {{izdvojeni citat|Rakovićeva grupa dobila zadatak da postavi osiguranja prema jugu na sjevernoj obali Studenice.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=514&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000510.] <br/> ({{jez-njem|"Unternehmen Kamerjägger. II. Eigene Lage: </br> F/ Cetnik–Gruppe Rakovic erhielt Auftrag zur Abschirmung nach S gegen Feind auf dem nördl. Studenica–Ufer."}})</ref>|Dnevni izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka tokom operacije Kammerjäger, 18. april 1944.}} Iz jednog razgovora na visokom nivou (prisutni: general [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka i [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova), održanom 11. aprila 1944. godine, može se nazrijeti koliko su okupacioni dužnosnici bili zadovoljni saradnjom sa četnicima i ostalim [[Kolaboracija|kolaboracionističkim]] snagama na [[Balkan]]u: {{izdvojeni citat|Neubacherovo mišljenje o vrijednosti srpskih formacijâ: [[Srpska državna straža|SDS]] loša, Hipo (pomoćna policija) isto, [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] dobar, četnici veoma različito. U Crnoj Gori se dobro tuku [[Crnogorski dobrovoljački korpus|dobrovoljci pod njemačkim vođstvom]]. Kosovski Albanci se bore s nama. Evzoni u Grčkoj nijesu za odbranu obale, ali su korisni u unutrašnjosti zemlje i sigurno neće pucati na nas.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=462&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000458.] <br/> ({{jez-njem|"Auffassung Neubacher über den Wert der serbischen Verbände: SSW schlecht, Hipo desgleichen, SFK gut, Cetniks sehr unterschiedlich. In Montenegro schlügen sich die Freiwilligen unter deutscher Führung gut. Die Kosovoalbaner kämpfen mit uns. Evzonen in Griechenland sind nichts für Küstenverteidigung, brauchbar wohl aber im Innern des Landes, werden bestimmt nicht auf uns schiessen."}})</ref>|Vojni zapovjednik Jugoistoka (Razgovor Felber-Neubacher, 11. april 1944.)}} U izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera (u odjeljku naslovljenom „Stanje kod neprijatelja“), sačinjenom 22. aprila iste godine, ambivalento držanje jedinicâ JVuO prema okupatorskim vlastima smatra se glavnom karakteristikom četničkog pokreta u Srbiji: {{izdvojeni citat|Srbija: <br /> Pokret DM je podijeljen unutar sebe. Dok se neki aktivno bore na strani njemačkog Wehrmachta protiv komunista — a da nijesu odustali od temeljnih rezervi prema svakom okupatoru — manje bande DM u centralnoj i istočnoj Srbiji spremne su činiti štetu. Izvještaji koji se stalno pojavljuju o pregovorima Draže Mihailovića i Tita nijesu potvrđeni i takođe se doimaju nevjerovatnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=556 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000552.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist in sich aufgespalten. Während ein Teil aktiv an der Seite der deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten kampft – ohne dadurch die grundsätzlichen gegen jeden Okkupator vorhandenen Vorbehalte aufgegeben zu haben – treiben kleinere DM–Banden in Mittel–und Ostserbien nach wir vor ihr Unwesen. Immer wieder auftauchende Meldungen über Verhandlungen zwischen DM und Tito bestätigen sich nicht und erscheinen auch unglaubwürdig."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka o stanju u periodu od 16. marta do 15. aprila 1944. godine}} 12. aprila 1944. godine, pukovnik [[Jevrem Simić]] izdaje jednom četničkom nižem oficiru objavu o kretanju na terenu brigade kojom komanduje, kako bi ovaj mogao što efikasnije uništavati jatake i simpatizere [[Narodnooslobodilački pokret|NOP]]-a: {{izdvojeni citat|OBJAVA Za G. Milića Majstorovića p.poručnika, komandanta II bataljona III leteće kosmajske brigade, koja mu se izdaje s tim da može slobodno da se kreće sam ili sa svojom vojskom po terenu koji je ugovoren sa našim saveznicima Nemcima i Bugarima i da u ime Kralja Petra II Karađorđevića oduzima svu rekviziciju i kolje sve partizanske jatake i simpatizere zbog čega će dobiti čin majora.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_115.htm Objava komandanta četničke oblasti u Srbiji od 12. aprila 1944. komandantu 2. bataljona 3. kosmajske brigade za nesmetano kretanje od okupatora i klanje simpatizera narodnooslobodilačkog pokreta]</ref>}} 1. maja 1944. godine, u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka, koji potpisuje načelnik štaba general [[Kurt Geitner]], navodi se cifra od nekoliko hiljada pripadnika JVuO koji pomažu okupatoru u zaustavljanju ofenzive NOVJ: {{izdvojeni citat|Srbija — Stanje u sopstvenim redovima: </br> Borbena grupa Weyel: 500. SS padobranski lovački bataljon, sa otprilike 1.000 četnika, odbacio je neprijatelja kod [[Seča Reka|Seče Reke]] (6 km zap. od [[Kosjerić]]a) i sa manjom borbenom grupom vrši napad na neprijatelja kod Varde. Izbrojano 10 mrtvih neprijatelja; vjerovatni veći gubici. [...] </br> Četnici su raspoređeni duž linije [[Požega]]—Kosjerić—[[Ražana]]—[[Povlen]], sa ukupnom jačinom od približno 5.000 ljudi. Pojedine grupe su poslale oficire za vezu. Draža Mihailović, koji je preuzeo jedinstveno zapovjedništvo, namjerava uspostaviti radio-vezu s njemačkom komandom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=673&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000669—000670.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. Eigene Lage. </br> B. Kampfgruppe Weyel. Fg.Abt. 696 bis Kostojevici an Straße 4 OSO Rogacica durchgestossen. SS–Fallschirmjäger–Btl. hat mit etwa 1000 Cetniks Feind bei Sjecareka [sic!] (6 W Kosjerici) geworfen und steht mit einer schwächeren Kampfgruppe im Angriff gegen Feind bei Varda. 10 gezählte Feindtote, weitere Feindverluste wahrscheinlich. </br> F. Cetniks stehen im allg. Linie Pozega–Kosjerici–Razana–Povlen in Gesamtstärke ca. 5000 Mann. Einzelen Gruppen haben V.Offz. abgestellt. DM., der Gesamtführung übernommen hat, will Funkverbindung zu deutschem Kommando herstellen."}})</ref>}} U monografiji “Četnici u Drugom svjetskom ratu 1941—1945” [[Jozo Tomašević]] zaključuje: „Ne mogu ipak dati nikakvu potvrdu toj slutnji da je Mihailović održavao direktnu radio-vezu s Nijemcima, a uzimajući u obzir njegov način ponašanja u cijelom ratu, malo je vjerojatno da jest.“<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Međutim, Hermann Neubacher svjedoči u memoarima kako je, makar tokom nekoliko dana u zimu [[1945]], održavao izravnu radio-vezu s Mihailovićevim štabom.<ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 161—162.</ref> U ratnom dnevniku Vojnog zapovjednika Jugoistoka od 2. maja 1944, sa pohvalom se ističe kooperacija onih snagâ JVuO u zapadnoj Srbiji koje sačinjavaju taktički sklop pod komandom majora [[Ericha Weyela]]: {{izdvojeni citat|Borbena grupa Weyel: SS padobranski lovački bataljon, zajedno sa četnicima, razbio [[Peta krajiška divizija|Petu diviziju]] kod Varde. Veliki neprijateljski gubici. Četnici su postrijeljali sve zarobljenike. Brojke će biti objavljene naknadno.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=677&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000673.] <br /> ({{jez-njem|"Kampfgruppe Weyel. SS–Fallschirmjägger–Btl. hat mit Cetniks bei Varda Tross[?] der 5.Div. zerschlagen. Hohe blutige Feindverluste. Cetniks haben sämtl. Gefangene erschossen. Zahlen werden nachgemeldet."}})</ref>}} U izvodu iz ratnog dnevnika generala Hansa-Gustava Felbera za 3. maj 1944. godine, navodi se da je načelnik štaba Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka general Kurt Geitner išao u posjetu njemačkim trupama na ratištu u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]]: {{izdvojeni citat|(3.5.44) 6,00: Putovanje do Parišta [svakako je riječ o [[Donje Vardište|Vardištu]] — prim.] zbog razgovora sa majorom Weyelom i nekim četničkim vođama o formiranju zajedničkog štaba za borbu protiv komunista. Povratak za Beograd 3. maja u 15 časova.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=807&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000803.] <br /> ({{jez-njem|"3.5.44 6.oo Uhr Fahrt nach Pariste zur Besprechung mit Major Weyel und einigen Cetnik–Führern über Bildung eines gemeinsamen Stabes zur Bekämpfung der Kommunisten. Rückkehr nach Belgrad am 3.5., nachmittags 15.oo Uhr."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka, 3. maj 1944. godine}} Kolike je razmjere poprimila kolaboracija četnikâ Draže Mihailovića sa njemačkim Wehrmachtom i srpskim kvislinškim jedinicama u proljeće 1944. godine, postaje očigledno i iz navodâ u izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja, u kom su snage JVuO ubrojane u vlastite formacije: {{izdvojeni citat| I. Sopstvene snage A) Grupa “Holman” 696. bat. feldžand. krenuo je jutros sa četnicima u napad duž puta Nova Varoš — Ljubiš. 11/4. p. “Brand.” na maršu Sjenica — Maskova. Komandno mesto grupe “Holman” — Nova Varoš. I I/4. p. “Brand.” na maršu Užice — Ivanjica — Maskova. B) Grupa “Vajel” Napad Severne četničke grupe na jakog neprijatelja jugoistočno od Rožanstva nije uspeo uprkos visokih gubitaka i na strani četnika i na strani neprijatelja, pa će jutros biti ponovljen sa I/“Brand.”. Podređeni 1. bataljon 63. puka u obezbeđenju na visovima između Čajetine i Rožanstva. C) 24. bug. div. I I /64. nije uspeo u noći 11/12. 5. da kod Mokre Gore spreči neprijateljske zaštitnice da izmaknu ka jugu. Danas je sa 1/1. srp. puka i 1.000 četnika počelo čišćenje prostora Semegnjevo — Čajetina. 8. bataljon teških mitraljeza na maršu Požega — Arilje. 11/63. biće naknadno privučen. D) Grupa “Tatalović” Srpski dobrovoljački korpus uključio se kod Ljubovije u borbe na hrvatskoj obali Drine i prihvatio četnike koji su se povlačili. Kod Rogačice 4 prebeglice.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o borbama sa 2. i 5. NOU divizijom na komunikaciji Užice — Višegrad]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000732—000733.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. II. Eigene Lage. </br> A) Gruppe Hollmann. Fg.Abt.696 heute morgen mit Cetniks zum Angriff entlang Str. Nova Varos–Ljubis angetreten. II./4.Brdbg. auf Marsch Sjenica–Maskovo. Gefechtsstand Gruppe Hollmann Nova Varos. III./4.Brdbg. auf Marsch Uzice–Ivanjica–Maskovo. </br> B) Gruppe Weyel. Angriff nördl. Cetnik–Gruppe gegen starken Feind SO Rozanstvo drang bei hohen Cetnik–u. Feindverlusten nicht durch und wird seit heute morgen mit I./Brdbg. wiederholt. Unterstelltes I./63 sichert auf Höhen zwischen Cajetina u. Rozanstvo. </br> C) 24.bulg.Div. III./64 konnte in der Nacht 11./12.5. bei Mokra Gora Ausweichen feindl. Nachhuten nach S nicht verhindern und tritt heute mit I./Serb.Rgt.1 u. 1000 Cetniks zur Säuberung des Raumes Semegnjevo–Cajetina an. 8.sMG.Btl. auf Marsch Pozega–Arilje. II./63 wird nachgezogen. </br> D) Gruppe Tatalovic. Bei Ljubovija griff SFK in Kämpfe auf kroat.Drina–Ufer ein u. nahm ausweichende Cetniks auf. Bei Rogacica 4 Überläufer."}})</ref>}} U istom izvještaju je prenijeta i sljedeća informacija: {{izdvojeni citat|Prema pouzdanom izvoru, četnički komandant [[Dragoslav Račić|Račić]], koji je učestvovao u borbi protiv Grupe “[[Milutin Morača|Morača]]” u [[Valjevo|valjevskom]] kraju, zatražio je da se vrati u svoje dotadašnje operacijsko područje, jer ne želi više da se „prlja“ saradnjom sa okupatorom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000732.] <br /> ({{jez-njem|"Nach s.Qu. hat Cetnikführer Racic, der im Kampf gegen Gruppe Moraca im Raume Valjevo beteiligt war, die Rückkehr in sein bisheriges Einsatzgebiet beantragt, da er sich durch Zusammenarbeit mit der Okkupator nicht länger "beschmutzen" wolle."}})</ref>}} Istog dana, u izvještaju koji je poslao Glavnom komandantu Jugoistoka feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|von Weichsu]], general Felber zapaža kako formiranje ''Borbene grupe Weyel'' označava novu etapu u četničko-njemačkim odnosima s ciljem saradnje u borbi protiv NOVJ, koja u tom obimu nije bila izvodiva u prethodnom periodu: {{izdvojeni citat|Utisak o upotrebljivosti pojedinih potčinjenih narodâ i jedinicâ: [...] Četnici uvjeravaju da će se uzdržati od bilo kakvog neprijateljstva prema njemačkim trupama i da će učestvovati u borbi protiv komunista do konačne pobjede. U operacijama četničke jedinice predvodi [[Neško Nedić]], a s njemačke strane major Weyel. Razgovori na bojnom polju pokazuju da su četničke vođe poput Kalabića i Rakovića spremne sarađivati sa Nijemcima. Kod ljudstva preovlađuje prijateljski pristup, uz samo nekoliko neprijateljskih lica. Naoružanje im je skromno; manjak mitraljeza. Situacija sa zalihama municije, kao i dosad, nejasna.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=727&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000723—000724.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Eindruck über die Brauchbarkeit der einzelnen unterstellten Nationen und Verbände: </br> f) Cetniks versichern jede Feindseligkeit mit deutschen Truppen auszugeben und sich am Kampf gegen die Kommunisten bis zum Endsieg zu beteiligen. Leitung der Cetnik–Verbände durch Nesko Neditsch, deutscherseits durch Major Weyel. Besprechungen auf dem Gefechtsfeld zeigen, daß die Führer der Cetniks wie Kalabic und Rakovic gewillt sind, mit den Deutschen zusammenzuarbeiten. Unter den Leuten vielfach freundliches Entgegenkommen, nur zum Teil feindselige Gesichter. Ausrüstung mit Waffen mäßig, wenig Maschinenwaffen. Über Munitionslage nach wie vor Unklarheit."}})</ref>|Raport generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|Maximilianu von Weichsu]] od 13. maja 1944. godine}} Draža Mihailović je imenovao [[Milorad Mitić|Milorada Mitića]] za oficira za vezu između svojih jedinica i njemačke komande, kako bi saradnja četničkih komandanata sa okupatorom dobila organizovaniju formu. General Mihailović je preko kapetana Mitića dostavljao svoje zahtjeve njemačkoj komandi koja je snabdijevala municijom i hranom njegove jedinice, angažovane u borbi protiv NOVJ. Mitić je o situaciji na frontovima, o svome radu i o količini pomoći primljenoj od okupatora gotovo svakodnevno izvještavao generala Mihailovića. U depeši od 28. marta 1944, između ostalog, kapetan Mitić piše: {{izdvojeni citat|O nekoj akciji Bugara ili Br. 11 (šifra koja označava Njemce — nap.) protivu crvenih dublje na terenu nema ni govora. Doručak i večera su uvek u garnizonu. Ako se hoće uništenje komunista, onda to moramo mi da uradimo. Možemo da računamo na pomoć uzduž komunikacija, na municiju i avijaciju, mada ona ne može mnogo da pomogne. Ali moraju biti hitno bačene masovne snage i lično da vodite operacije, naravno kao 'siva eminencija', inače [[Peko Dapčević|Peko]] ode u Toplicu i dalje... Moral kod naših ljudi u reonima gde su prošli komunisti je mnogo opao. Sve veća sumnja u snagu naših i Br. 11 i sve veći respekt prema crvenima... Pred svim ovim mi ne možemo da zatvorimo oči. Ovoga puta opasnost je stvarno velika, skoro ogromna...<ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—X—57/2.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_62.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje KORPUSI DRAŽE MIHAILOVIĆA POLAŽU ISPIT PRED OKUPATOROM U SRBIJI]</ref>}} 18. aprila 1944. godine, glavni inspektor Vrhovne komande JVuO pukovnik Jevrem Simić izvještava generala Mihailovića da se kapetan [[Zvonimir Vučković]], komandant Prvog ravnogorskog korpusa, nalazi pod izravnom komandom njemačkih oficira: {{izdvojeni citat|Zvonkov odred pod komandom poručnika Nenadića zajedno sa Nemcima je u Negbini.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_120.htm Pismo delegata Vrhovne komande od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću o saradnji četnika sa nemačkim i bugarskim trupama u borbama protiv NOVJ u jugozapadnom delu Srbije]</ref>}} U telegramu od 20. IV 1944. pukovnik Simić piše generalu Mihailoviću: {{izdvojeni citat|Vučković sa 130 odabranih četnika stavio se pod komandu nemačkog poručnika Kerpera i nalazi se južno od Jasenova na Beloj Glavi.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 277, registarski broj 4/1—56.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 99—100.</ref>}} Istog dana kada je došlo do formiranja ''Borbene grupe Weyel'' (28. april 1944), u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka zapisano je: {{izdvojeni citat|Srbija — I. Stanje kod neprijatelja: </br> A) Divizijska grupa “Morača” nalazi se sa istočnom kolonom u oblasti južno od Kosjerića u borbi sa vlastitim snagama i četnicima, koji su, navodno, bili lično vođeni od strane DM-a.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000628.] <br /> ({{jez-njem|"Tagesmeldung von 28.4.1944. </br> Serbien. </br> I. Feindlage. </br> A) Div.Gruppe Moraca steht mit O–Kollone im Raum S Kosjerici im Kampf mit eigenen Kräften u. Cetniks, die von DM angeblich persönlich geführt werden."}})</ref>}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. godine generalu Mihailoviću, kapetan [[Neško Nedić]] piše o uspostavljanju fronta prema snagama NOVJ u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], odnosno da je stvoren jedinstveni borbeni sklop koji sačinjavaju četnici, [[Srpski dobrovoljački korpus|srpski dobrovoljci]] i njemačke okupacione trupe: {{izdvojeni citat|Snage potčinjene meni prešle su trenutno u odbranu na liniji Bačevci—Kosjerić i to: valjevski korpus sa delom Nemaca drži levo obalu Graca u visini Lipa—Ravan. Juče su na ovom odseku odbijeni svi napadi komunista. Ajdačić sa delom Nemaca zatvara položaj Bukovi—Ražana. Na prostoru Ražana—Kosjerić ima jedan bataljon Nemaca. Brigada Negovanova kao rezerva drži Divčibare. Rakovićev korpus u Kosjeriću sa ofanzivnom ulogom. Moja težnja je da sa naslonom na Nemce, stvorim čvrstu odbranu linije Bačevci—Kosjerić, dok se snage ne prikupe i ne stvore preduslovi za uništavajući udar, a tada uništi prva, druga a potom peta divizija. U ovom cilju front ostaje prema drugoj diviziji danas u odbrani dok na ovu diviziju sa zapada napadaju jedan bataljon Nemaca i tri bataljona ljotićevaca a mi je dočekujemo. Prema petoj diviziji preduzima se napad danas sa angažovanjem.<ref>AVII, Ča, kut. 276, reg. br. 2/1—11.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 100.</ref>}} U prvoj polovini maja 1944. godine, Vrhovna komanda JVuO je javljala o zajedničkim borbama četnikâ i Nijemaca širom okupirane Jugoslavije: „Naši i nemački delovi zatvorili put [[Užice]] — [[Kokin Brod]]. Isto tako zatvorena i [[Lim (rijeka)|Limska dolina]]. Od strane Nemaca i naših 2. maja počela ofanziva od [[Podgorica|Podgorice]]. Komunisti u oblasti [[Bijelo Polje|Bijelog Polja]]. Nemci u [[Šavnik]]u, [[Žabljak]]u i [[Brodarevo|Brodarevu]]. U [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] šesnaesta, sedamnaesta i tridesetšesta komunistička divizija pri uništenju od dve nemačke divizije.“ General Mihailović je naređivao i majoru Dragiši Rakiću (pseudonim »Gis-Gis«), komandantu Vojvodine JVuO, da pokuša dobiti municiju od okupatora, koristeći se pritom i srpskim kvislinškim strukturama, budući da je [[Banat]] formalno bio dijelom [[Vojna uprava u Srbiji|Nedićeve Srbije]]: „Postarajte se za nabavku municije kako ste predvideli. Iskoristite raspoloženje Nemaca u Banatu za jačanje naše organizacije. Isto tako iskoristite i Nacionalnu službu rada.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> 11. maja 1944, general Mihailović (pseudonim »Hans«) piše da je naredio »Viktoru« (major [[Mladen Mladenović]], komandant Čegarskog korpusa JVuO), »Hermanu« (potpukovnik [[Radoslav Đurić]], komandant Južne Srbije JVuO), »Orelu« (potpukovnik [[Dragutin Keserović]], komandant Rasinsko-topličkog korpusa JVuO) i »Minču« (major [[Branivoj Petrović]], komandant Deligradskog korpusa JVuO) da „iskoriste akciju“ okupatora protiv snaga NOVJ u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]], kao i da „na pogodan način“ nabave naoružanje i municiju: {{izdvojeni citat|Po podacima od Viktora, Hermana i Georgija [potpukovnik Milutin Radojević, delegat VK JVuO za područje Jablanice i Toplice — prim.] jedna nemačka divizija jačine oko 15.000 nalazi se u [[Kuršumlija|Kuršumliji]], [[Prokuplje|Prokuplju]], [[Žitorađa|Žitorađi]], [[Pukovac|Pukovcu]] i [[Leskovac|Leskovcu]]. Ima 70 tenkova. Pripremaju se za akciju protiv komunista. [[Gestapo]]vci iz [[Niš]]a traže Viktora i nude oružje i municiju i da ne diraju naše. Keserović 8 i 9 napadao na komuniste u okolini [[Ribarska Banja|Ribarske Banje]] sa [[Jastrebac|Jastrepca]] i od sela Zdravinja. Crveni dobili pojačanje i Orel se povukao na polazni položaj [[Zdravinje]] — [[Veliki Šiljegovac]]. Orel se sprema za ponovni napad. Naredio sam: Viktoru: Da Knjaževački korpus uputi Orelu za akciju na Jastrepcu i Moravskom srezu, ako ga već nije uputio. Sa ostalim snagama da zatvori prelaze na [[Morava|Moravi]] od Niša do Leskovca. Da iskoristi na pogodan način ponudu oružja i municije, jer sada moramo tući komuniste i treba iskoristiti nemačku akciju. 2. — Hermanu: Treba iskoristiti akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice. Da prikupi svoje snage u Jablanici i da dejstvuje najpogodnijim pravcem protivu komunista imajući u vidu akciju Nemaca. Na pogodan način da dođe do municije. 3. — Orelu: Da iskoristi akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice i da mu se stavlja pod komandu Knjaževački i Deligradski korpus. Na pogodan način da dođe do municije. 4. — Minču: Da odmah pomogne Orela u akciji na Jastrepcu i Moravskom srezu kako je već naređeno i da je pod komandom Orela.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref>}} 12. maja 1944, Draža Mihailović obavještava potpukovnika [[Zaharije Ostojić|Zaharija Ostojića]] (pseudonim »Sto-Sto«) sljedeće: „2 i 5 divizija su sada u srezu Zlatiborskom. Napadi se vrše sa svih strana.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> Napad su vršile njemačke i bugarske trupe, zajedno sa ljotićevcima i četnicima. U depešama<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 2/1—28.</ref> koje je komandant Cersko-majevičke grupe korpusa major [[Dragoslav Račić]] poslao Mihailoviću prethodnog dana o saradnji četnika i Njemaca, između ostalog, stoji: {{izdvojeni citat|Saznajem da su [[Užice]] pune Jankovićevih [Milutin — prim.] četnika i da [[Predrag Raković|Raković]], [[Neško Nedić|Neško]], Ajdačić, Janković i Mitić drže neke konferencije sa Nemcima. Ako boga znate sprečavajte ovo... Ako dalje budem vodio borbu protiv komunista zajedno sa Nemcima, ja ću duboko zaglaviti... Zbog ovoga molim da mi odobrite da se vratim na moj teren i povedem samo štabnu akciju u [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] i [[Srem]]u. Neko od nas mora ostati čist.}} U proljeće 1944. godine, prilikom njemačke kontraofanzive protiv partizana u jugozapadnoj Srbiji u kojoj su učestvovale i značajne četničke snage, zabilježena je i fotografija komandanta 1. ravnogorskog korpusa JVuO sa njemačkim oficirom, vjerovatno iz Wehrmachtove divizije [[Brandenburger|''Brandenburg'']].<ref name="yuhistorija.com"/> [[Datoteka:Zvonimir_Vuckovic_i_Nemci.jpg|minijatura|Kapetan [[Zvonimir Vučković]] (desno), komandant 1. ravnogorskog korpusa JVuO, pozira sa njemačkim oficirom tokom [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|partizanskog prodora u Srbiju]] (april/maj 1944. godine)]] General [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka, 16. maja 1944. godine podvlači svojim potčinjenim: „'''Pokret DM bio je i ostaje neprijateljski.'''”<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=758&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000754.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist und bleibt Feind."}})</ref> Felber podsjeća kako četnička saradnja u borbi protiv »crvenih« proističe samo iz činjenice da su komunisti njihov neprijatelj br. 1, ali neprijatelj br. 2 i dalje ostaje okupaciona sila. General Felber stoga preporučuje da se »borba protiv partizanskih bandi« oprezno nastavi voditi skupa s jedinicama generala Mihailovića: {{izdvojeni citat|Četničke grupe koje se nalaze u borbi protiv komunista, ne treba nikako ometati niti ih napadati, već ih podupirati u borbi. Saradnja s četnicima u borbi protiv komunista, uz najštedljiviju isporuku municije i pod nadzorom okupacione sile, može biti samo lokalna i radi akutne borbe protiv partizanskih bandi. U tom slučaju potrebno je isporučivati i sanitetski materijal i negovati ranjenike. Za svaku isporuku potrebno je odobrenje Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka. Preporučujemo da se u svim prilikama obraća nesmanjena pažnja pokretu DM i njegovim postupcima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=759&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000755.] <br /> ({{jez-njem|"Cetnikgruppen, die sich im Kampf mit Ko. befinden, sind dagegen nicht zu hindern und nicht anzugreifen, sondern in ihrem Kampf zu fördern. Ein Zusammengehen mit Cetniks im Kampf gegen die Ko. unter sparsamter Lieferung von Munition unter Aufsicht der Besatzungsmacht darf nur örtlich und nur zum Zwecke des akuten Kampfes gegen die Partisanenbanden erfolgen. In diesem Falle ist auch Lieferung von Sanitätsmaterial und Pflege der Verwundeten erforderlich. Munitionslieferung bedarf in jedem Falle der Zustimmung des Mil.Befh. Südost. Ungeschwächte Aufmerksamkeit gegenüber der DM–Bewegung und deren Maßnahmen ist nach wie vor überall geboten."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_272.htm Informacije Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 16. maja 1944. potčinjenim komandama i štabovima o držanju prema četnicima]</ref>}} U zapisniku generala Felbera s kraja maja 1944, apostofira se korištenje Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca za odbranu jugozapadne granice okupirane Srbije od partizanskog prodora: {{izdvojeni citat|Predviđeno je da se veći dio četnikâ Draže Mihailovića pošalje kući, da se najpouzdaniji koriste kao izviđači na granici, i da se dobrovoljci (SDK), poslije apsolutno neophodnog odmora i osvježenja, kasnije iskoriste kao graničari.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=817&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000813.] <br /> ({{jez-njem|"Es ist beabsichtigt, von den DM–Cetniks einen größeren Teil nach Hause zu schicken, die Zuverlässigsten als Aufklärer an der Grenze zu verwenden, und später das SFK nach einer unbedingt notwendigen Ruhepause und Auffrischung als Grenzschutz einzusetzen."}})</ref>|Zapisnik o putovanju za Niš i Sofiju 25-28.05.1944.}} General [[Edmund Glaise von Horstenau]], vršio je od 15. juna do 25. juna 1944. dužnost komandanta Jugoistoka, zamjenjujući generala Hansa Felbera, koji se po službenom zadatku nalazio u Njemačkoj. Opisujući u svom ratnom dnevniku stanje u Srbiji, tj. odnose između njemačkih i bugarskih okupacionih trupa, s jedne, kao i četnika i kvislinga, s druge strane, Horstenau navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|'''Nemci gotovo da nemaju svojih trupa u Srbiji'''. Postoji samo nekoliko policijskih jedinica. Najveći deo Srbije nalazi se pod kontrolom bugarskog okupacionog korpusa. Bugarskih vojnika nema samo u severozapadnom delu Srbije i Banata. No, bugarske trupe u Srbiji jesu najlošije bugarske jedinice. Tek što sam na kratko vreme preuzeo Vrhovnu komandu u Beogradu, dve bugarske čete, zajedno sa svojim oficirima, prebegle su partizanima kod Leskovca. Jedine trupe na koje je čovek mogao da se osloni u borbi protiv partizana bili su srpski dobrovoljci, a donekle i ruski. Upotrebljivi za borbu protiv partizana bili su i ljudi Draže Mihailovića. Vezu sa njim za mene je održavao jedan nemački major [Erich Weyel], nosilac odlikovanja „viteškog krsta“.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 508.</ref>}} U vrijeme izvođenja [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Trumpf«]], u kojoj se [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pridružila njemačkim trupama u borbi protiv partizana, došlo je 14. jula 1944. u [[Kruševac|Kruševcu]] do sastanka vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera sa kapetanom [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]], načelnikom štaba ove četničke formacije. Tom prilikom, Nedić je istaknuo da su „četnici u Englesku izgubili svako poverenje, pošto su ih Englezi izdali“, ponudivši svoje usluge u „borbi protiv komunizma“. General Felber je ocijenio da je riječ „o potpuno ozbiljnoj ponudi četnika koju treba prihvatiti“, s čim se složio i major Erich Weyel, oficir za vezu kod kapetana Nedića: {{izdvojeni citat|Neško Nedić je sada načelnik štaba četničke grupe koja se sa nama bori u akciji »Trumpf« i čija se jačina može proceniti na oko 10.000 ljudi. [...] Pošto su oni sami u borbi protiv komunizma i suviše slabi, uvideli su da moraju tražiti oslonac u nemačke oružane snage, ''kojima će se bezuslovno potčiniti sa puno poverenja''. Oni su spremni da se bore protiv komunizma svuda tamo gde bih ih ja postavio. Na drugoj strani, Nedić je molio ponovnu pomoć u vidu ''isporuke municije i naoružanja, a naročito teškog naoružanja''. Četnici su spremni da daju svaku garanciju da će se isporučeno naoružanje i municija upotrebiti samo protiv komunizma. [...] Neško Nedić je još jednom molio za poverenje ne samo ovdašnjih nemačkih komandi nego i čitavog nemačkog naroda, kao i za priznanje srpskog naroda kao najvećeg neprijatelja komunizma na Balkanu. ''Kao dokaz svog unutarnjeg raspoloženja ponudio je da se lično dalje bori na [[Istočni front|istočnom frontu]] posle čišćenja Srbije od komunizma'' i siguran je da bi to, slično njemu, učinio i jedan veliki broj četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_93.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 15. jula 1944. Komandi Grupe armija »F« o razgovoru vođenom 14. jula 1944. u Kruševcu, sa četničkim komandantom Neškom Nedićem u vezi zajedničkih dejstava protiv jedinica NOV i POJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=734&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frames no. 000725—000726.] <br /> ({{jez-njem|"Nesko Nedić ist z.Zt. Chef des Stabes der beim Unternehmen "Trumpf" mit uns kämpfenden Cetnikgruppe, deren Stärke auf etwa 10 000 Mann zu schätzen ist. </br> Da sie im Kampf gegen den Kommunismus alleine zu schwach seien, sähen sie ein, dass sie Anlehnung an die deutsche Wehrmacht suchen müssten, der sie sich voller Vertrauen bedingungslos unterstellten. Sie seien bereit, gegen den Kommunismus zu kämpfen überall da, wo ich sie hinstellen würde. Auf der anderen Seite erbat Nedić erneut Unterstützung durch Lieferung von Munition und Waffen, insbesondere schweren Waffen. Die Cetniks seien bereit, jegliche Garantie zu bieten, dass das Gelieferte nur gegen den Kommunismus verwendet würde. </br> Nesko Nedić bat nochmals um Vertrauen nicht nur der hiesigen deutschen Stellen, sondern des ganzen deutschen Volkes und um Anerkennung des serbischen Volkes als stärksten Feind des Kommunismus auf dem Balkan. Als Beweis seiner inneren Haltung bot er sich an, nach Säuberung Serbiens vom Kommunismus für seine Person an der Ostfront weiterzukämpfen, und er sei sicher, dass auch eine grosse Anzahl Cetniks es ihm gleich tun würde."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka Komandi Grupe armija »F« od 15. jula 1944. godine}} Major Weyel je još od kraja aprila 1944. godine tijesno surađivao s kapetanom Neškom Nedićem (general Kurt von Geitner je 28. IV zabilježio da je formirana „nova Borbena grupa major[a] Vajel[a]“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000628—000629.] <br /> ({{jez-njem|"Neue Kampfgruppe Major Weyel."}})</ref>) u koordiniranju njemačko-četničkih operacija protiv partizana.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> U izvodu iz ratnog dnevnika Armijske grupe »F« za 18. jul 1944.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=978&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000837.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Major v.Geitner unterrichtet Oberst i.G. Selmayr über neue Lage in Serbien: Am 17.7. eröffneten rote Kräfte südl. Korsumlja [sic!] (S–Serbien) Angriff gegen Cetnikverband. unter Major Weyel. Cetnik zum Ausweichen in NW–Richtung gezwungen. Zielsetzung der Kommunisten wahrscheinlich lokale Verschiebung einer Division, da für Offensive Richtung Ibartal, vorherige Versammlung stärkerer Kräfte notwendig gewesen wäre. Abwehr nur durch Cetnik, nach Ibartal ein weiteres Russenbtl. als Sicherheitskoeffizient unter Schwächung der neu aufgebauten Drinaverteidigung verschoben."}})</ref> navedeno je da je ovo savezništvo, makar taktičko, još uvijek na snazi: {{izdvojeni citat|''General fon Gajtner obaveštava generalštabnog pukovnika Zelmajera o novoj situaciji u Srbiji'': </br> Dana 17. 7. crvene snage otpočele su napad južno od Kuršumlije (južni deo Srbije) na četničke jedinice pod komandom majora Vajela. Četnici su bili prinuđeni da se povuku u pravcu severozapada. Cilj komunista je verovatno lokalno pomeranje jedne divizije, pošto bi za ofanzivu u pravcu Ibarske doline bilo potrebno prethodno prikupljanje jačih snaga. Odbrana počiva samo na četnicima, a upućen je još jedan bataljon Rusa kao koeficijent sigurnosti, uz slabljenje organizovane odbrane na Drini.}} U dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 26. jul 1944. godine, četničkim se jedinicama odaje priznanje za krupne usluge koje su u vrijeme [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Kehraus«]] učinili okupatoru defanzivnim dejstvima pri zadržavanju glavnine snagâ NOVJ: {{izdvojeni citat|''Srbija: Operacija »Kehraus«'' [Čistka]: </br> Očigledno da je glavnina neprijateljskih snaga snažno potučena i kao takva povukla se preko srpsko-albanske demarkacione linije. Dodir sa neprijateljem održava se samo sa zaštitnicama. Operacija je time završena, naknadno čišćenje se produžava borbenim grupama koje učestvuju. Mada se u toku operacije nije uspelo u razbijanju glavnine neprijateljskih snaga, ipak je pošlo za rukom, naročito masovnom upotrebom četnika, da se osujeti namera neprijatelja da prodre u pravcu Ibra. U prostoru Sokobanje, pod pritiskom naših i četničkih snaga, delovi bandi prešli su, pod borbom sa jedinicama iz pripravnosti za zaštitu železnice, prugu Zaječar — Knjaževac u pravcu bugarske granice, dok je glavnina, uz velike gubitke u borbama sa četnicima, prodrla u prostor Aleksinca. Od 23. 7. četničke grupe su prodrle preko Save u Srem i tamo se od tog vremena nalaze u borbi sa komunistima. U ostalim delovima Srbije lokalna delatnost bandi, dok se u Banatu vrše neprekidne sabotaže u žetvi.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=204&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289457—6289458.] <br /> ({{jez-njem|"SERBIEN: ”KEHRAUS” MASSE FD–KRAEFTE ANSCHEIN. STARK ANGESCHLAGEN, UEBER SERB–ALB. DEMARKATIONSLINIE AUSGEWICHEN. FD–BERUEHRUNG NUR NOCH MIT NACHHUTEN. UNTERNEHMEN DAMIT ABGESCHLOSSEN, NACHSAEUBERUNG DURCH BETEILIGTE KGRN. FORTGESETZT. WENN ES IM VERLAUF DES UNTERNEHMENS NICHT GELANG MASSE FD–KRAEFTE ZU SCHLAGEN, SO IST ES DOCH, INSBESOND. DURCH MASSENEINSATZ DER CETNIKS GELUNGEN, FD–ABSICHT, IN RICHTUNG IBAR VORZUSTOSSEN, ZU VEREITELN. UNTER DRUCK EIG. UND CETNIK KRAEFTE BANDEN RAUM SOKOBANJA MIT TLN. UNTER KAMPF MIT ALARMEINHEITEN BAHNLINIE ZAJEZAR KNJAZEVAC RICHTUNG BULGAR GRENZE UEBERSCHRITTEN, MIT MASSE UNTER VERLUSTREICHEN KAEMPFEN MIT CETNIKS BIS IN RAUM ALEKSINAC VORGEDRUNGEN. SEIT 23.7. CETNIKS–GRUPPEN UEBER SAVE NACH SYRMIEN VORGEDRUNGEN UND DORT SEITDEM IM KAMPF MIT KOMM. IM UEBRIGEN SERBIEN OERTL. BANDENTAETIGKEIT, BANAT ANHALTENDE ERNSTSABOTAGE.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (26. VII 1944)}} Nakon dva dana, poslat je iz Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Wehrmachta sljedeći dopis: {{izdvojeni citat|Srbija: </br> Završni izvještaj [o operaciji] „Kehraus“: Uz približno 70 sopstvenih mrtvih iz svih borbenih grupa koje su učestvovale (uključujući četnike), izbrojano 363 mrtva neprijatelja, 464 zarobljenika i dezertera.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000242.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: </br> Abschlussmeldung "Kehraus": Bei etwa 70 eig. Toten aller beteiligten Kgrn. (einschl. Cetniks) 363. gez. Fd.–Tote, 464 Gefangene und Überläufer.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (28. VII 1944)}} 27. jula 1944, centrali u Berlinu javljali su iz komande Grupe armija »F«: „Srbija: Glavnina snažno potučenih neprijateljskih snaga u operaciji »Keraus«, koja se povukla ka jugu, ponovo je, posle neuspelog pokušaja da se povuče u oblast Albanije, napadnuta od strane Borbene grupe »Dizener« i četnika u prostoru jugoistočno od [[Medveđa|Medveđe]]. Gubici neprijatelja u akciji »Keraus« na dan 24. i 25. 7.: 29 mrtvih, 302 zarobljena, 8 mitraljeza, 2 minobacača i preko 200 pušaka.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=210&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289463.] <br /> ({{jez-njem|3.) SERBIEN </br> MASSE DER BEI ”KEHRAUS” STARK ANGESCHLAGENEN UND NACH S AUSGEWICHENEN FD.– KRAEFTE NACH MISSLUNGEN VERSUCH IN ALBAN. GEBIET AUSZUWEICHEN, IM RAUM SO MEDVEDJA DURCH. KGR. DIESENER UND CETNIKS ERNEUT ANGEGRIFFEN. FEINDVERLUSTE "KEHRAUS" AM 24. U. 25.7.: 29 GEZ. TOTE, 302 GEFANGENE, 8 M. G., 2 GR. W. UEBER 200 GEWEHR.}})</ref> Sjutradan, sumirani su rezultati ove operacije: „U Srbiji operacija »Keraus« je postigla potpuni uspeh; neprijatelj je bio prinuđen da izmakne u pravcu juga. Pošlo nam je za rukom da prodorom u pravcu Ibarske doline osujetimo njegovu nameru.“<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/> Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka za 30. jul 1944, takođe upućen Vrhovnoj komandi njemačkog Wehrmachta, bilježi da jedinice JVuO nastavljaju davati doprinos naporima okupatora u slamanju ofanzive koju je NOVJ poduzela u južnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Prilikom nastavljanja čišćenja u operaciji »Keraus«, dijelovi neprijateljskih snaga istočno od [[Lebane|Lebana]] prodrli su u pravcu sjevera. Glavnina je napadnuta u prostoru Lebana od strane Borbene grupe »Dizener« i četnikâ. 5. policijski puk (bez III bataljona) stupio je u akciju sa istoka. Borbene grupe 27. bugarske divizije (5 bataljona) ponovo će stupiti u akciju 31. 7. u cilju naknadnog čišćenja iz doline Toplice u pravcu juga. Neprijateljski gubici — 27. 29. 7. Kod Borbene grupe »Dizener« i četničke grupe »Vajel«: 117 izbrojanih mrtvih [neprijatelja], 604 zarobljenih; zaplijenjeno 9 mitraljeza, 5 automobila, 5 minobacača, 560 pušaka, 6 radio-uređaja, velike količine municije i [vojne] opreme svake vrste.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=221&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289474—6289475.] <br /> ({{jez-njem|"3.) SERBIEN: </br> BEI NACHSAEUBERUNG ”KEHRAUS” TLE. FD–KRAEFTE O LEBANE NACH N VORGEDRUNGEN. MASSE RAUM S LEBANE DURCH KGR. DIESENER UND CETNIKS ANGEGRIFFEN. POL. RGT. 5 OHNE ROEM 3. ) VN O ANGESETZT. </br> KGR. 27. BULG. DIV. (5 BTLNE) ANTRITT 31. 7. ERNEUT ZUR NACHSAEUBERUNG AUS TOPLICA – TAL NACH S. FEINDVERLUSTE 27.</br> 29.7.: BEI KGR. DIESENER UND CETNIK–GRUP[P]E WEYEL: 117 GEZ. TOTE, 604 GEFANGENE, 9 MG, 5 M PI, 5 GR W., 560 GEWEHRE, 6 FUNKGERAETE, GROSZE [sic!] MENGEN MUN. UND GERAET ALLER ART.}})</ref>}} Komanda Jugoistoka obavještava 11. avgusta 1944. da se Rasinsko-toplička grupa korpusa JVuO, pod komandom potpukovnika Dragutina Keserovića, i zvanično stavila pod komandu njemačkog Wehrmachta tokom [[Topličko-jablanička operacija 1944|Topličko-jablaničke operacije]]: {{izdvojeni citat|Situacija kod Borbene grupe Diesener mirna. Četnička grupa Keserovića se dobrovoljno stavila pod komandu Borbene grupe Diesener. Ponovni napad protiv neprijateljskih snaga južno od Lebana počinje 13. VIII.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=288&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289541: Dnevni izvještaj komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 10. augusta 1944 (11. august 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"C ) LAGE BEI KGR. DIESENER RUHIG. </br> CETNIK–GRUPPE KESEROVIC FREIW. UNTER BEFEHL KGR. DIESENER GETRETEN. </br> ERNEUTER ANGRIFF GEGEN FD– KRAEFTE S LEBANE LAEUFT AM 13.8. AN."}})</ref>|Izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Vermahta za 10. avgust 1944. godine}} Neposredna četničko-nemačka operativna saradnja ponovila se i prilikom nemačkih operacija [[Operacija "Trumpf"|"Trumpf"]] i [[Operacija "Halali"|"Hallali"]] u jablaničko-topličkoj oblasti protiv [[21. srpska divizija NOVJ|21]]. [[22. srpska divizija NOVJ|22]]. [[24. srpska divizija NOVJ|24]]. i [[25. srpska divizija NOVJ|25]]. divizije NOVJ tokom jula i avgusta 1944. {{izdvojeni citat|Ministar [[Nojbaher]] konstatuje da je premijer [[Milan Nedić|Nedić]] — ukazujući na neudovoljene zahteve za oružjem ponovno izrazio nameru da demisionira — verno služio nemačkim interesima. Slično je i s Mihailovićem, koji se do danas trudio da ne zauzme neprijateljsko držanje prema okupatoru. To isto Važi i za ostale vodeće Srbe, koji su se, pod parolom »Dajte nam oružje — onda pripadamo Vama«, lojalno držali.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_231.htm Zabeleška obaveštajne grupe nemačkih komandi na Jugoistoku od 30. avgusta 1944. sa savetovanja u štabu komande Jugoistoka o aktuelnim pitanjima saradnje sa Dražom Mihailovićem i razvoju celokupne situacije na području Jugoistoka]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=980&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000974—000978.] <br /> ({{jez-njem|"Hierzu stellt Minister Neubacher fest, dass Ministerpräsident Nedic – der unter Hinweis auf die unerfüllten Waffenwünsche erneut Rücktrittsabsichten geäussert habe – in gutem Glauben zur deutschen Sache handelte. Ähnlich verhält es sich bei DM, der sich bis heute bemüht habe, keine feindselige Haltung dem Okkupator gegenüber einzunehmen. Das gleiche gilt für die anderen führenden Serben, die sich unter dem Motto: "Gebt uns Waffen – dann gehören wir zu Euch!" loyal verhalten hätten."}})</ref>|Nemački obaveštajni izveštaj od 30. avgusta 1944.}} === Desant na Drvar (1944) === {{main|Desant na Drvar}} Za [[Desant na Drvar]] (operacija »Rösselsprung«), preduzet maja i juna 1944, komanda [[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druge oklopne armije]] je angažirala oko 16.000 njemačkih vojnika i tri hiljade [[Momčilo Đujić|Đujićevih]] četnika.<ref name="Pop izdaje">[https://www.znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.]</ref> Četnici su bili dragoceni kao nemački informatori, pa su upravo oni doneli Nemcima tačan podatak o lokaciji Titovog štaba: {{izdvojeni citat|Prema četničkim podacima, Tito se nalazi u drvarskoj pećini, prema drugim izvorima u Oštrelju sjeverno od Drvara.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=459&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000455.] </br> ({{jez-njem|"IIc: Tito nach Cetnikmeldg. in Höhle Drvarska Pecina bei Drvar, nach anderer Meldg. in Ostrelj N Drvar."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja [[15. brdski armijski korpus (Nemačka)|15. brdskog korpusa]] za 10. mart 1944.}} U izvještaju 2. oklopnoj armiji iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], poslatom 19. maja 1944. godine, navedeno je da će četničke jedinice biti u potpunosti podređene njemačkom Wehrmachtu u ovoj operaciji: {{izdvojeni citat|''Telegram K-di 2. okl. armije'' Tiče se: »Reselšprunga« [...] 7) Ojačani 105. SS-izv. bat. sa potčinjenim 369. izv. bat. napada X-dana, nastupajući od Livna duž Livanjskog polja preko Bosanskog Grahova na Drvar, sprečava neprijateljske proboje prema jugoistoku i razbija neprijateljski komandni aparat. U Bosanskom Grahovu naši četnici, u Drvaru naši padobranci.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_63.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. maja 1944. Komandi 2. oklopne armije o izvršenim pripremama i zadacima potčinjenih jedinica za operaciju »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=724&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frames no. 000715—000716.] </br> ({{jez-njem|"Fernschreiben An PzAOK 2 </br> Betr. Rösselsprung </br> 7.) Verstärkte SS–AA 105 mit unterstellter AA 369 stösst am X–Tag antretend von Livno entlang Livanskopolje über Bosn.Grahovo auf Drvar vor, verhindet feindl. Ausbruch nach Südosten und zerschlägt feindl. Führungsapparat. In Bosn.Grahovo eigene Cetniks, in Drvar eigene Fallschirmjäger."}})</ref>}} Komanda Druge oklopne armije je uzvratila XV brdskom armijskom korpusu dopisom od 21. maja 1944. iz kojeg se zaključuje da se četnici nalaze pod komandom majora Ernsta Benescha iz divizije [[Brandenburger]], kao i da se za njih počeo koristiti službeni naziv »[[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|Hrvatska borbena zajednica]]«: {{izdvojeni citat|1) Crveni komandni centar u Drvaru (po svoj prilici Vrhovni štab Tito, u Drvaru, na staroj stočnoj pijaci, Američka vojna misija Trninić Breg, u Prnjavoru Engleska vojna misija, preostala Ruska misija neotkrivena). Treba računati sa mesnim obezbeđenjem, pre svega na visovima severoistočno, istočno i zapadno od Drvara, u datom slučaju i na protivvazdušnu odbranu. Dalji podaci o neprijatelju postepeno se saopštavaju komandantu 500. padobranskog lov. bat. od strane Ic K-de 2 okl. armije i majora Beneša. 2) Operacija »Reselšprung« treba da ukloni crveni komandni centar oko Drvara. Komandovanje »Reselšprung«: XV brd. AK, istaknuto komandno mesto Bihać. Za operaciju »Reselšprung« nastupaju X-dana (spuštanje padobranskog lov. bat.) na Drvar: [...] d) Ojačana Borbena grupa 1. puka »Brandenburg« (bez 1. bat.) sa potčinjenom Hrvat. borbenom zajednicom, od Knina na Bosansko Grahovo, odatle u više borbenih grupa protiv linije Prekaja (14 km ji. od Drvara) — Drvar. Zadatak: Doček bandi i štabova koji se povlače prema jugu. Grupe nose maskirno odelo. 3) 500. SS-padobranski lov. bat., komandant šturmbanfirer Ribka, sa potčinjenom SS-padob. nast[avnom] četom (očekuje se konačno odobrenje [[Heinrich Himmler|rajhsfirera SS]]), 40 ljudi odreda »Beneš« i 6 ljudi kontraobaveštajne službe spuštaju se X-dana, u trenutku što je moguće ranije, u crveni komandni centar Drvar i uklanjaju munjevitim napadom naročito Vrhovni štab Tito, kao i ostale crvene komandne štabove i savezničke, odnosno ruske vojne misije.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_66.htm Naređenje Komande 2. oklopne armije od 21. maja 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa za dejstva u operaciji »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=698&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frame no. 000690.] </br> ({{jez-njem|"1.) Rotes Führungszentrum in DRVAR (voraussichtlich Hauptstab TITO DRVAR am alten Viehmarkt, amerik.Mil.Missionen TRNIC BREG, in PRNJAVOR engl.Mil.Mission, Verbleib russ.Mission nicht geklärt). Mit örtlichen Sicherungen, vor allem auch auf den Höhen NO, O und W DRVAR, gegebenenfalls auch mit Flak, ist zu rechnen. Weitere Feindfeststellungen werden an Kdr. Fallschirmjäg.Btl.500 durch Pz.AOK.2 I c und Major BENESCH laufend übermittelt. </br> 2.) Das rote Führungszentrum um DRVAR soll durch das Unternehmen "RÖSSELSPRUNG" ausgeschaltet werden. </br> Führung "RÖSSELSPRUNG": XV.Geb.AK., vorgeschobener Gefechtsstand BIHAC. </br> Zu "RÖSSELSPRUNG" treten am x–Tag (Absprungtag des Fallschirmjäg–Btl.) auf DRVAR an: </br> d) Kampfgruppe verst. 1.Rgt.Brandenburg (ohne I.Btl.) mit unterstellten kroat. Kampfgemeinschaften von KNIN auf BOS.GRAHOVO, von dort in mehreren Kampfgruppen gegen Linie PREKAJA (14 SO DRVAR) – DRVAR. Auftrag: Auffangen von nach Süd ausweichenden Banden und Stäben. Gruppe trägt Tarnbekleidung. </br> 3.) SS–Fallschirmjäg.Btl.500, Führer Sturmbannführer RYBKA mit unterstellter SS–Fallsch.Ausb.Komp. (endgültige Genehmigung Reichsführer SS steht noch aus), 40 Mann Abt. BENESCH und 6 Mann Abwehr landet am X–Tag zum frühest möglichen Zeitpunkt in roten Führungszentrum DRVAR und schaltet in blitzatrigem Zugriff insbesondere den Hauptstab TITO sowie weitere rote Führungsstäbe und allierte bzw. russ.Mil.Missionen aus."}})</ref>}} Nemci su nakon operacije ocenili da četnici izviđačke zadatke izvršavaju besprijekorno, vođstvo im je dobro, ljudstvo naviklo na fizičke napore. Nemci zaključuju da su im četnici "neophodni su pri osiguranju komunikacija, posebno zbog pomanjkanja vlastitih trupa".<ref>NAW, T-314, Roll 566, 000048-9: Izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa o rezultatima formiranja „Hrvatskih borbenih grupa“ (30. juni 1944).</ref> === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1944) === {{Poseban članak|Ponuda Draže Mihailovića Adolfu Hitleru}} [[Datoteka:First Vrede sa četnicima.jpg|thumb|Nemački kapetan von Wrede i četnički komandanti kapetan [[Nikola Kalabić]], major [[Dragoslav Račić]] i kapetan [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')<ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] Tokom jula i avgusta [[1944]]. intenzivirani su kontakti između predstavnika nemačke komande Jugoistoka [[Herman Nojbaher|Nojbahera]], predsednika vlade [[Milan Nedić|Nedića]] i predstavnika Mihailovića.<ref>[http://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%83_%D1%81_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_14.7.1944. Nemački izveštaj o razgovoru s četnicima od 14.7.1944]</ref> Njemačka strana je nakon sastanka između predstavnika Obavještajnog odjeljenja komandanta Jugoistoka i trojice visokih oficira JVuO, Mihailovićevih izaslanika ([[Dragoslav Račić]], [[Neško Nedić]] i [[Nikola Kalabić]]), održanom u Topoli 11. avgusta 1944, na osnovu ponude JVuO zaključila da se „političko zauzimanje stava Draže Mihailovića i njegovog pokreta potpuno izmenilo. Oni su spremni da u potpunosti sa nama sarađuju“. Mihailovićevi izaslanici su stavili do znanja da je za JVuO najvažnije objedinjavanje domaćih antikomunističkih snaga, opšta mobilizacija i „stvaranje jedne srpske nacionalne armije za uništenje komunizma u Srbiji“. Pošto je za ostvarenje tog cilja bila neophodna njemačka dozvola i naoružanje, JVuO je bila spremna da se obaveže na lojalnost i vjernost okupatoru.<ref name="yuhistorija.com"/> Rittmeister Fürst von Wrede citira riječi četničkih oficira sa sastanka: {{izdvojeni citat|»Srbi, koje vi niste poznavali, ipak se bore za vas. Mi se obavezujemo našom časnom oficirskom rečju da ćemo biti verni. Pokret Draže Mihailovića je spreman da dâ sve garancije koje Nemci budu zahtevali. '''Naše smrtno neprijateljstvo protiv komunizma je najbolja garancija naše vernosti'''. Nas ne interesuje budućnost, svejedno kako će se rat završiti, mi smo odlučili, ako tako mora biti, da viteški propadamo.«<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 11. avgusta 1944. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića o uslovima za sastanak Draže Mihailovića sa Nojbaherom]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000502.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben, die Ihr nicht bekannt habt, aber kämpfen für Euch. Wir verpflichten uns mit unserem Offz.Ehrenwort, dass wir treu sein werden. Die DM—Bewegung ist bereit, sämtliche von den Deutschen verlangten Garantien zu geben. Unser Todfeindschaft gegen den Kommunismus ist die beste Garantie für unsere Treue. Die Zukunft interessiert uns nicht, gleichgültig wie der Krieg ausgehen mag, wir sind entschlossen, wenn es sein muss, ritterlich zugrunde zu gehen."}})</ref>}} Rittmeister Fürst Wrede je sumirao predloge predstavnika Draže Mihailovića na sledeći način: {{izdvojeni citat| 1. DM želi da razgovara sa opunomoćenikom [[Hitler|firera]] za jugoistočni prostor. 2. On teži okupljanju svih nacionalnih srpskih snaga. 3. Mobilizacija i naoružavanje svih za oružje sposobnih Srba za borbu protiv komunizma. Naoružavanje i vođstvo pod nemačkim Vermahtom. 4. DM moli da sam ostane u ilegali. 5. Pripadnici DM—pokreta ne treba da budu u nemačkim uniformama. 6) Mesto sastanka ne treba ni u kom slučaju da bude Beograd ili neki veći grad.<ref name="B0_11 1944">[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_11.8.1944. Nemački zapisnik sa pregovora sa četnicima 11.8.1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000502—000503.] <br /> ({{jez-njem|"1.) DM wünscht mit dem Bevollm. des Führers für den Südostraum zu sprechen. </br> 2.) Er fordert Zusammenschluss aller nat. serb. Kräfte. </br> 3.) Mobilisierung und Bewaffnung aller waffenfähigen nat. Serben zum Kampf gegen den Kommunismus. Ausrüstung und Führung durch die deutsche Wehrmacht. </br> 4.) DM bittet selbst illegal bleiben zu können </br> 5.) Die Angeh. der DM–Bewegung sollen nicht in dt. Uniform gekleidet werden. </br> 6.) Ort der Zusammenkunft soll keinesfalls Belgrad oder eine grössere Stadt sein."}})</ref>}} O saradnji sa četnicima Draže Mihailovića u jednoj se njemačkoj preporuci s početka avgusta 1944. navodi: {{izdvojeni citat| ''Saradnja sa četničkim bandama'' Komandantu Jugoistoka upućen je dopis Ob. od./oficir Abvera str. pov. br. 6161/44, u vidu naređenja, o isporuci oružja i municije četničkim bandama i o saradnji između nemačkih operativnih jedinica i pojedinih lojalnih četničkih bandi u cilju zajedničke borbe protiv komunističkog neprijatelja. Postavljanjem oficira za vezu u četničkim bandama treba njihovo držanje stalno nadzirati.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1035&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000893.] ({{jez-njem|"Zusammenarbeit mit Cetnik—Banden. An den Mil.Befh. Südost ergeht mit Ic/AO Nr. 6161/44 g. Kdos. v. 2.8.44 ein Befehlschreiben über die Belieferung der Cetnikbanden mit Waffen und Munition und über die Zusammenarbeit zwischen deutschen Verbänden und einzelnen lojal erscheinen den Cetnik—Banden für Zwecke des gemeinsamen Kampfes gegen den kommunistischen Feind. Durch Abstellung von Verbindungsoffzen.zu den Cetnik—Banden ist deren Verhalten laufend zu überwachen."}})</ref>}} U večernjem izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 16. avgusta 1944, prenosi se vijest da je general Draža Mihailović, u koordinaciji sa predsjednikom srpske vlade generalom Milanom Nedićem, pred okupacione vlasti iznio ponudu o »potpunom potčinjavanju četničkih jedinica«: {{izdvojeni citat| Srbija: Sporazumno sa Nedićem, Draža Mihailović je ponudio nemačkom komandovanju potpuno potčinjavanje četničkih jedinica. Pored postojanja problema davanja talaca, unutrašnjih srpskih suprotnosti i ponude za lični dogovor Draže Mihailovića sa specijalnim opunomoćenikom Ministarstva inostranih poslova, sada postoji samo zahtev za oružje za zajedničku borbu. Srpska vlada je jednovremeno zamolila prijem kod komandanta Jugoistoka i verovatno će tom prilikom biti iznesena i namera o njenoj ostavci.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1090&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000948.] <br /> ({{jez-njem|"In Übereinstimmung mit Nedic hat DM dtsch. Führung volle Unterstellung der Cetnik Verbände angeboten. Bei Geiselgestellung, Einstellung alle Innerserbischen Gegensätze und Angebot persönlicher Aussprache DM mit Sonderbevollm.Ausw.Amtes liegt allein Waffenforderung für den gemeinsamen Kampf vor. Serbische Regierung hat zugleich um Empfang bei Mil.Befh. Südost ersucht und wird dabei voraussichtl. Rücktrittsabsicht vortragen."}})</ref>}} Povodom Mihailovićevog predloga, 17. i 18. avgusta je održan sastanak na najvišem nivou u nemačkoj komandi Jugoistoka. Tu su još jednom sumirani Dražini predlozi: {{izdvojeni citat| a) Bezuslovno obećanje, da nijedan nemački vojnik neće biti napadnut od četnika. Davanje talaca. b) Zajednička borba isključivo protiv komunista u cilju uspostavljanja mira i reda. Nemci i četnici ne moraju biti neprijatelji. c) Neprijatelj br. 1 su komunisti i svi oni koji ih podržavaju ili ne sadejstvuju u borbi protiv komunista. d) Draža Mihajlović moli da ga se privuče organizovanju Srpskog dobrovoljačkog korpusa i organizovanju Dobrovoljačkog korpusa. e) Bilo kakva veza s partizanima je nemoguća. f) Draža Mihailović moli da se stvori prijateljskije raspoloženje, da bi se oslobodilo četnike, koji su uhapšeni u Srbiji, bez posredovanja četnika. g) U slučaju invazije nema borbe protiv Nemaca. Borba protiv komunista će se produžiti. Četnici hoće da spreče vezu partizana s invazionim trupama. h) Draža Mihajlović nema veze s Englezima. On i ne želi više da je ima, odgovarajući engleskom držanju prema srpskom narodu.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=581&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000576—000577.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Das Verhandlungsangebot des DM sieht folgende wesentlichen Punkte vor: </br> a) Unbedingtes Versprechen, kein deutscher Soldat werde von Cetniken überfällen. Geiselgestellung. </br> b) Gemeinsamer Kampf ausschliesslich gegen Kommunisten zur Herstellung von Ruhe und Ordnung. Deutsche und Cetniken brauchen nicht Feinde zu sein. </br> c) Feind Nr. 1 sind Kommunisten und alle, die sie unterstützen oder im Kampfe gegen Kommunisten nicht mitwirken. </br> d) DM bittet, ihn zu Ausbau des SFK und Aufbau Freikorps heranzuziehen. </br> e) Irgendeine Verbindung mit Partisanen ist unmöglich. </br> f) DM bittet zur Hebung freundschaftlicher Stimmung um Freilassung der in Serbien verhafteten Cetniken ohne Vermittlung der Cetniken. </br> g) Im Invasionsfall kein Kampf gegen Deutsche. Kampf gegen Kommunisten wird weitergeführt. Verbindung der Partisanen zu Invasionstruppen wollen Cetniken verhindern. </br> h) DM ohne Verbindung zu Engländern. Er will auch keine mehr haben, entsprechend engl. Verhalten gegen serb. Volk."}})</ref>}} Jedan iskaz<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=585&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000580.] ({{jez-njem|"Durchführung der Zusammenarbeit mit dem Cetnik–Banden, Ausbildung und Führung im Kampf wird den in erster Linie hierfür zuständigen Sicherheitsdienst und SD übertragen. Dieser ist allein für die politische Kampfführung vorgesehen, hat die engsten Verbindungen zu den Cetniks und führt in einem Raume, der als eine Art Heeresgebiet Domäne des Sicherheitsdienstes und des SD ist."}})</ref> sa ovog sastanka ubjedljivo svjedoči o uspostavljenim tijesnim vezama između [[Sicherheitsdienst|njemačkih obavještajnih struktura]] i četničke Vrhovne komande: {{izdvojeni citat|Sprovođenje sadejstva s četničkim bandama, obuka i komandovanje u borbi biće preneti Službi obezbeđenja i SD koji su u prvom redu nadležni za ovo. Ta je služba isključivo predviđena za političko vođenje rata, '''ima najuže veze s četnicima''' i komanduje na jednom određenom području, koje je, kao neka vrsta vojnog područja, domen Službe obezbeđenja i SD.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref>|Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 18. avgusta 1944. povodom ponude Draže Mihailovića za saradnju u borbi protiv NOVJ}} U izvještaju poslatom 20. avgusta 1944. godine iz Operativnog odjeljenja [[Beograd]] [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], navodi se da je za prijem kod vođe [[Treći Reich|Reich]]a [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] pripremljen zajednički referat feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maximiliana von Weichsa]], komandanta Jugoistoka i specijalnog opunomoćenika Ministarstva inostranih poslova na Jugoistoku [[Hermann Neubacher|Hermanna Neubachera]], na temu ''saradnje sa Dražom Mihailovićem i buduće politike u Srbiji'', kao i da je sa ovim upoznat feldmaršal [[Wilhelm Keitel]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000971—000972.]</ref> Tog je dana sačinjena i službena bilješka u kojoj je sadržan sljedeći prijedlog: {{izdvojeni citat|Po predmetu ponude Nedić — Draža Mihailović, ministar Nojbaher predlaže da se organizacija četničkih jedinica prenese u nadležnost Višeg SS i policijskog vođe u Srbiji. Načelnik štaba komandanta Jugoistoka se saglasio s ovim predlogom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000972.] <br /> ({{jez-njem|"In der Angelegenheit Angebot Nedic – DM schlagt Minister Neubacher vor, die Organisation der Cetnik–Verbände dem Höh.SS–Pol.Führer in Serbien zu übertragen. Chef des Gen.Stabes–O.B.Südost ist mit diesem Vorschlag einverstanden."}})</ref>}} Sâm Neubacher je 20. avgusta uputio opširan izvještaj ministru vanjskih poslova Velikonjemačkog Reicha [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], u kojem je urgirao za prihvatanje ponude Nedić—Mihailović, navodeći da je Nedić garantirao da će se „pokret DM uzdržati od svake neprijateljske radnje protiv Nemaca i da ni u slučaju povlačenja Nemaca iz Srbije neće na Nemce biti ispaljen nijedan metak“. O odnosu Mihailovića i JVuO prema okupatoru od trenutka kada ga je Hitler imenovao ''Specijalnim izaslanikom Ministarstva vanjskih djela za Jugoistok'', Hermann Neubacher piše: {{izdvojeni citat|U pogledu Draže Mihailovića, upućujem na svoje mnogobrojne ranije telegrame. Svoje dosledno antikomunističko držanje dokazao je nedvosmisleno, uprkos najvećem pritisku od strane Engleza, odrekavši se njihove pomoći u naoružanju dok su Englezi istovremeno, preteći naoružavali Tita. Iskustva poslednjih 12 meseci u pogledu njegovog držanja prema nemačkim oružanim snagama, dosadašnje zajedničke borbe na antikomunističkom frontu i dosadašnja ozbiljna ugroženost srpske nacije, koju on priznaje u punom opsegu, smatram dovoljnim osnovom za to da će D. M. održati reč koju nam je dao ako u ovom odlučujućem trenutku budemo pružili preko Nedića odlučujuću pomoć. Spreman sam, posle jednog ličnog razgovora sa D. M., da preuzmem odgovornost za to da nas taj čovek neće napasti s leđa i da će on sam učiniti bezopasnim one elemente svoga pokreta koji su nepouzdani u pogledu nas.<ref>AVII, Mikroteka, NAV, N—T—312, rol. 780, f. 371746.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]</ref>}} Specijalni nemački izaslanik Hermann Neubacher je ocenio da obećanja Draže Mihajlovića u pogledu lojalnog držanja treba uzeti ozbiljno, pošto je dokazao on "da je toliki antikomunista, da je '''usprkos engleskim ponudama dao prednost prosjačenju kod okupatora''' pred slogom s crvenom stranom".<ref name="ReferenceB"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=575&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000570.] <br /> ({{jez-njem|"D.M. habe zweifellos bewiesen, dass er <br /> 1. Burgfrieden mit Besatzungsmacht halten will und <br /> 2. So sehr Antikommunist ist, dass er trotz Angeboten von englischer Seite einen Bettelgang beim Okkupator der Einigung mit der roten Seite vorgezegen hat. <br /> Zusicherungen D.M.'s auf loyale Einstellung sind ernst zu nehmen, da D.M. in antikommunistischer Frage stets konsequente Haltung eingenommen hat."}})</ref> Ovi pregovori završili su formulisanjem inicijative za formiranje srpske armije od 50.000 ljudi za borbu protiv komunizma kojom bi rukovodio [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]], a koju bi opremila nacistička Nemačka. Pored toga, Hitleru su specijalni izaslanik Neubacher i feldmaršal von Weichs prezentirali situaciju u Srbiji: „Četnici su u Srbiji od marta do avgusta 1944. izgubili u borbama sa komunistima oko 5.000 boraca, a prema nemačkoj okupacionoj sili u poslednje vreme nisu više neprijateljski raspoloženi. Oko 10.000 četnika bore se zajedno sa nemačkim trupama u južnoj Srbiji i to pod komandom nemačkog majora Vajela“.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref> Uz naglasak da će dato oružje „jednom kasnijom prilikom biti upravljeno protiv Nemaca“, vođa [[Treći Reich|Velikonjemačkog Reicha]] je odbacio ovu inicijativu, formulisavši konačnu svoju odluku na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Zaključujući, Führer je ustanovio, da on a) nema ništa protiv “malih taktičkih manevara“ s pokretom DM, b) da zatraženo formiranje armije, koja bi bila jačine 50.000 ljudi, nikako ne bi moglo doći u obzir.<ref name="znaci.org">[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm Službena beleška sa referisanja Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22.8.1944]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=814&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000811.] <br /> ({{jez-njem|"Abschliessend, stellte der Führer fest, daß er <br /> a) gegen "kleine taktische Manöver" mit der DM–Bewegung keine Bedenke habe, <br /> b) daß die Aufstellung der gefordeten 50 000 Mann starken Armee auf keinen Fall in Frage kommen könne."}})</ref>|Službena beleška sa referisanja komandanta Jugoistoka Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22. avgusta 1944. godine}} Ipak, u skladu sa idejom o formiranju srpskog korpusa pod komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]] koji bi se borio na strani Nemaca, [[6. septembra]] [[1944]]. [[Srpska državna straža]] i [[Srpska granična straža]] (ukupno oko 13.000 ljudi) stavljene su pod komandu Mihailovićevog komandanta Srbije generala [[Miroslav Trifunović|Trifunovića]]. Potom su jedinice [[Srpska državna straža|Srpske državne straže]] i [[Srpska granična straža|Srpske granične straže]] 6. oktobra [[1944]]. sabrane su u Jagodini gde je od njih formiran [[Srpski udarni korpus]] sa tri divizije, koji je brojao oko 6.800 ljudi. Komanda Srpske straže i Granične straže predana je naredbom generala Felbera generalu [[Miodrag Damjanović|Miodragu Damjanoviću]], šefu Nedićevog kabineta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=875&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000871.] <br /> ({{jez-njem|"An den Präsidenten den serbischen Ministerrates Herrn Generaloberst Nedić. Herr Ministerpräsident! <br /> Ich bin damit einverstanden, dass der Generalmajor Damjanović mit der Führung der serbischen bewaffneten Verbände mit Ausnahme des SFK betraut wird. Dieses Korps muss meiner Auffassung noch in den bewährten Händen des General Mušićki [sic] bleiben. Mit dem Ausdruck meiner vorzüglichen Hochachtung."}})</ref> Damjanović je bio i glavni Mihailovićev pouzdanik u Nedićevoj upravi, te su se on i komandanti Straže odmah stavili pod Mihailovićevu komandu. Ove jedinice, preimenovane u Srpski udarni korpus Jugoslovenske vojske u otadžbini, pridružile su se tako drugim četnicima u povlačenju prema Sandžaku. Njihovo je savezništvo ipak bilo nesigurno i ubrzo će se raspasti.<ref>[https://znaci.org/00001/40_74.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNICI SE POVLAČE IZ SRBIJE]</ref> === Bitka za Srbiju (1944) === {{Poseban članak|Bitka za Srbiju 1944.}} [[Datoteka:Četnici i Nemci u Srbiji 1944.jpg|minijatura|Grupa nemačkih vojnika i četnika Draže Mihailovića u vreme proboja u Srbiju 2. proleterske i 5. krajiške divizije NOVJ.]] U povjerljivom izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 26. avgusta 1944. godine, analizirano je stanje na [[Balkansko poluostrvo|Balkanu]] nakon objave rata Trećem Reichu od strane [[Bugarska|Bugarske]] te proglašenja neutralnosti [[Rumunija|Rumunjske]] (i jedna i druga su do tada bile potpisnicama [[Trojni pakt|Trojnog pakta]]), neposredno po ulasku jedinica [[Crvena armija|Crvene armije]] na teritorij dvije države. Oficiri Wehrmachta anticipiraju držanje četnika Draže Mihailovića u novonastaloj, kompliciranoj situaciji: {{izdvojeni citat|Ustanički pokreti na području Balkana – izuzev pokreta Draže Mihailovića – dobit će pojačan zamah, tako da ubrzo treba očekivati prekid svih vlastitih veza s cijelim južnim Balkanom. '''Pokret Draže Mihailovića predstavlja jedinu antiboljševičku organizaciju koja, uz odgovarajuću potporu, može biti dugoročno korisna našim interesima u borbi protiv boljševizma'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=874&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000870—000871.] ({{jez-njem|"Darüber hinaus werden die Aufstandsbewegungen im Balkan–Raum – abgesehen von der DM–Bewegung – verstärkten Auftrieb erhalten, so dass in Kürze mit einer Unterbrechung sämtlicher eigenen Verbindungen nach gesamtem Süd–Balkan gerechnet werden muss. Die DM–Bewegung stellt bei entsprechender Unterstüzung die einzige antibolschewistische Organisation dar, die im Kampf gegen den Bolschewismus auf längere Sicht unseren Interessen nutzbar gemacht werden kann."}})</ref>}} [[Bitka za Srbiju 1944.]] je bila zajednički saveznički poduhvat sa ciljem ovladavanja središnjim komunikacijskim prostorom nemačkih snaga na Balkanu. Dejstva na tlu izvršavala je [[NOVJ]], a [[Saveznici]] su obezbeđivali borbeno sadejstvo, snabdevanje i pomoć iz vazduha. Četnici su se u ovim borbama našli direktno na strani [[Wehrmacht]]a. U to vreme, Saveznici su već promenili odnos prema [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevim]] snagama, a njihov prioritet u Jugoslaviji postalo je jačanje snaga [[NOVJ]] u Srbiji.<ref>{{Cite web |title=Ficroj Meklejn: RAT NA BALKANU, glava 11 - NOVI DOGOVOR |url=http://www.znaci.org/00001/1_11.htm |access-date=2023-08-14 |archive-date=2023-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902100016/https://www.znaci.org/00001/1_11.htm }}</ref> Vrhovni štab NOVJ nameravao je da partizanske snage u Srbiji pomogne prodorom jačih snaga iz [[Bosna|Bosne]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. Nemačka komanda, kao i Mihailović, bili su rešeni da to spreče. Ključnu fazu bitke za Srbiju predstavlja [[Durmitorska operacija|operacija »Rübezahl«]]. Njemačka Komanda Jugoistoka prikupila je za ovu operaciju sljedeće raspoložive snage: {{izdvojeni citat|''Predmet'': Planiranje »Ribecal«,  1.) Snage koje učestvuju: a) Južna grupa: glavni deo 1. brd. div., albanska milicija i delovi SS-divizije »Skenderbeg«, b) Bor[bena] grupa »Jugozapad«: 2 ojačana bataljona 181. peš. divizije sa III/13. SS-puka, c) S[evero] z[apadna] grupa: 2. puk Brandenburg (bez 1 bat.), 3/12. tenk. bat. z. b. V., CDK i četnici (Drinski korpus), d) S[everna] grupa: 14. SS-puk (bez III), e) I[stočna] grupa: Viša k-da III/363. puka, 696. bat. feldžandarmerije, delovi 297. izv. bat., 2/201. brig. jur. topova, f) Grupa »Krempler«, g) Padobranski lov. bat. »Brandenburg«<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=491&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000486.] <br /> ({{jez-njem|"Betr.: Plannung "Rübezahl". </br> 1.) Beteiligte Kräfte: </br> a) Südgruppe: Masse 1. Geb. Div., alban. Milizen und Tle. SS–Div. Skanderbeg. </br> b) Kgr. Südwest: 2 verst. Btlne. 181 J.D. mit III./SS–13 </br> c) NW–Gruppe: 2. Rgt. Brandenburg (o. 1 Btln.) 3./Pz. Abt. z.b.V. 12, MFK, und Cetniks (Drina–Korps). </br> d) N–Gruppe: SS–Rgt. 14 (ohne III.). </br> e) O–Gruppe: Höh. Kdo. mit III./363, Feld Gend.Abt. 696, Tle. A.A. 297, 2./Stu. Gesch.Brig 201. </br> f) Gruppe Krempler. </br> g) Fallschirm–Jg.Btl. Brandenburg."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_108.htm Izveštaj Komandanta Jugoistoka od 12. avgusta 1944. Vrhovnoj Komandi Vermahta o sastavu borbenih grupa i njihovim pravcima napada u operaciji »Ribecal«], Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 4, dokument br. 108.</ref>}} [[NOVJ]] je nastojala da koncentriše snage na levoj strani [[Lim (reka)|Lima]] za proboj u [[Srbija|Srbiju]]. Nemačka [[Komanda Jugoistoka (Nemačka)|Komanda Jugoistoka]] je rešila da brani [[Srbija|Srbiju]] aktivnim dejstvima - sprečavanjem pokreta jedinica [[NOVJ]] kroz [[Bosna|Bosnu]] prema zapadu, kao i nizom krupnih i ambicioznih operacija u [[Sandžak]]u i istočnoj [[Bosna|Bosni]] sračunatih na razbijanje koncentracija [[NOVJ]] i njihovo onesposobljavanje za ofanzivna dejstva. Snage [[JVuO]] sa velikim entuzijazmom učestvovale su u ovim operacijama, kao i u onim koje je organizovao nemački komandant [[Srbija|Srbije]] protiv lokalnih partizana i povremenih prodora. Vrhunac ovog sadejstva nastupio je u avgustu [[1944]],<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[Službena beleška oficira Abvera Komande Jugoistoka od 22. avgusta 1944. sa referisanja komandanta Jugoistoka Adolfu Hitleru, http://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230814062743/https://znaci.org/00001/4_12_4_112.htm |date=2023-08-14 }}] Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 112</ref> kada su se odvijala najintenzivnija i najmasovnija dejstva. U izvještaju Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. godine upućenom Vojnoupravnom komandantu Jugoistoka, konstatuje se ozbiljna političko-bezbjednosna kriza uzrokovana uspješnim partizanskim manevrom, tj. prodorom u Srbiju: {{izdvojeni citat|Započeo je očekivani veliki Titov napad na Srbiju. Dok su u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], na [[Drina|Drini]], pripremljene jedinice bile tako desetkovane našim akcijama da mu tamo samo slabe snage stoje na raspolaganju, dotle je jačim delovima Titovih jedinica, koje su bile u centralnom delu [[Crna Gora|Crne Gore]], oko 3 divizije, pošlo za rukom da upadnu u [[Južna Srbija|južnu Srbiju]] i da pređu dolinu [[Ibar|Ibra]]. One sada u rejonu između Ibra i [[Južna Morava|Južne Morave]], po sjedinjavanju sa tamošnje 3 srpske crvene divizije, ugrožavaju obe glavne saobraćajne arterije prema jugu. Slobodu pokreta ovih, oko 10.000 ljudi jakih i dobro naoružanih, združenih jedinica uspeli smo, istina u teškim borbama i uz mnogo gubitaka, pomoću nemačkih, bugarskih i srpskih snaga (četnici i [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]]) da suzimo; ipak, one su preslabe da bi, s obzirom na otkazivanje bugarskih jedinica, izborile odlučujuće uspehe.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_109.htm Izveštaj Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. komandantu Jugoistoka o vojno-političkoj i privrednoj situaciji u Srbiji]</ref>}} Koliki su značaj najviši okupacioni dužnosnici u Jugoslaviji pridavali upotrebi četničkih jedinicâ u borbi protiv snaga NOVJ, može se zaključiti i na osnovu jedne naredbe od 26. avgusta 1944. godine, koju potpisuje feldmaršal [[Maximilian von Weichs]]: {{izdvojeni citat| ''Naređenje komandanta Jugoistoka'' Suštinski zadatak [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]] i Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od sada pa nadalje jeste dovesti i držati sve četničke jedinice u Srbiji i Crnoj Gori u borbenom dodiru s crvenim snagama, kako im ne bi bilo dopušteno preuzimanje vlastite inicijative, koja bi zbog cjelokupne situacije mogla biti uperena i protiv Njemačke. Odbijanje borbe protiv komunista mora se odmah prijaviti kao prijeteći simptom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=13&rec=311&roll=191 NARA, T311, Roll 191, frame no. 000007.] <br /> ({{jez-njem|"Befehle OB.Südost <br /> Eine wesentl. Aufgabe Pz.AOk 2 und Mil.Befh.Südost ist ab sofort sämtl. in Serbien und Montenegro stehenden Cetnikverbände in Gefechtsberührung mit roten Kräften zu bringen und zu halten, um sie nicht zu einer eigenen Initiative die in Auswirkung der Gesamtlage auch gegen Deutschland gerichtet sein könnte gelangen zu lassen. Weigerung, dem Kampf gegen den Komm. aufzunehmen, ist als bedrohliches Symptom sofort zu melden."}})</ref>}} Uoči bitke sa partizanima, nemački Wehrmacht je snabdeo četnike svim raspoloživim zalihama italijanskog pešadijskog oružja i municije: {{izdvojeni citat|U nadovezi na dogovor od 15. 8. saopštava se, da se za izdavanje četničkim jedinicama mogu staviti na raspolaganje, u najboljem slučaju, sledeća oružja: 7.000 pušaka 6,5 mm (ital.) sa po 100 metaka, <br /> 50 teš. mitraljeza 8 mm (ital.) sa po 13.000 metaka, <br /> 42 laka bacača 4,5 mm (ital.) sa po 250 metaka. Upozorava se na to, da je time iscrpljena celokupna zaliha italijanske pešadijske municije u domenu Komandanta Jugoistoka i da se nove pošiljke mogu očekivati tek od oktobra 1944. godine i to u ograničenom obimu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=587&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000582.] </br> ({{jez-njem|"Im Nachgang zur Besprechung vom 15.8. wird mitgeteilt, dass für Ausgabe an Cetnik–Einheiten äusserstenfalls folgende Waffen zur Verfügung gestellt werden können: </br> 7 000 Gewehre 6,5 mm (i) mit je 100 Schuss, </br> 50 s.M.G. 8 mm (i) mit je 13 000 Schuss, </br> 42 le.Gr.W. 4,5 cm (i) mit je 250 Schuss. </br> Es wird darauf aufmerksam gemacht, dass damit der gesamte Bestand an ital. Inf. Munition im Bereich O.B.Südost erschöpft ist und Neulieferung in beschränktem Maße erst ab Oktober 44 erwartet werden darf."}})</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_228.htm Obaveštenje operativnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 16. avgusta 1944. obaveštajnom odeljenju o odobrenim količinama oružja i municije četničkim jedinicama]</ref>|Obaveštenje komande Jugoistoka o odobravanju oružja i municije četnicima (16. avgust 1944.)}} U nacrtu jednog izvještaja, sastavljenog od strane oficirâ Armijske grupe »F« u ljeto 1944. godine, sumira se iskustvo njemačkih okupacionih organa sa Mihailovićevim četnicima u [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupiranoj Jugoslaviji]]: {{izdvojeni citat|Dosadašnje držanje D.M.-a ima sljedeće karakteristike: a) Aktivna borba protiv komunista u Srbiji, Crnoj Gori i Hrvatskoj, s tim što je ova borba zbog brojčane, a naročito materijalno-tehničke nadmoći komunista, uvijek rizična za snage D.M.-a, b) Neispunjavanje od Saveznika postavljenih specijalnih zadataka, c) Lokalna, ponekad vrlo aktivna saradnja sa njemačkim trupama, obavještajnim i ostalim okupacionim organima, d) Potpuna spremnost za izvršavanje taktičkih instrukcija izdatih od strane njemačkih oficira za vezu, e) Stalno ponavljanje zahtjeva za municijom i oružjem radi borbe protiv komunista, kao nagrada za dokazanu lojalnost.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=970&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000960.] <br /> ({{jez-njem|"Das bisherige Verhalten der DM–Bewegung ist gekennzeichnet: </br> a) durch eine aktive Kampfführung gegen den kommunistischen Feind in Serbien, Kroatien und Montenegro, die bei zahlenmässiger und vor allem waffentechnischer Überlegenheit der kommunistischen Banden in jedem Falle mit einem besonderen Risiko für die DM–Kräfte verbunden ist, </br> b) durch die Nichtausführung der von den Allierten generell und im Form von Spezialaufgaben gegebenen Sabotageaufträge, </br> c) durch eine örtliche, z.Zt. sehr rege Zusammenarbeit der DM–Cetniks mit der deutschen Sicherungstruppe, den Abwehrorganen und den für Ausnutzung des Landes eingesetzten deutschen Dienststellen bezw. deren Organisationen, </br> d) durch eine absolute Bereitwilligkeit, sich den taktischen Weisungen der deutschen Verbindungsoffiziere zu unterwerfen, </br> e) durch die wiederholten Versuche, für bewiesene Loyalität Munition und Waffen zum Kampf gegen den kommunistischen Feind zu erhalten."}})</ref>}} Kada su partizani konačno uspeli da se probiju u Srbiju i krenu ka Beogradu, nastupila je panika u redovima okupatora i kvislinga/kolaboracionista: {{izdvojeni citat|Titovi partizani upali su u septembru 1944. u Srbiju i to na više mesta. Zapadni deo Srbije bio je potpuno nezaštićen. Tamo je bio stacioniran samo mali broj nemačkih policijskih jedinica, koje su, zajedno sa četnicima, tu i tamo još vodile borbe. Sa svih strana neprijatelj je krenuo ka Beogradu. U gradu je vladao mir. Mi smo sedeli u Beogradu ne na buretu baruta, nego smo se nalazili u njemu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>|[[Hermann Neubacher]], “Sonderauftrag Südost”}} U izveštaju od 18. septembra 1944, komandant Jugoistoka feldmaršal Maximilian von Weichs jasno sagledava težinu situacije u kojoj su se našle okupacione snage u Srbiji usljed nezadržive partizanske ofanzive. Von Weichs smatra da se njemačkom vođstvu poput imperativa nameće nastavak saradnje sa Mihailovićevim četnicima: {{izdvojeni citat|Loša situacija u Srbiji: zbog pomanjkanja vlastitih snaga, napredovanje partizana se može još samo usporiti; politika upotrebe četnika pri tome je od nesmanjene važnosti, te će biti nastavljena svim sredstvima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=763&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000758.] <br /> ({{jez-njem|"Es kommt also darauf an, gegenüber den Banden in Serbien weiterhin mit unterlegenen Kräften eine Verzögerungstaktik zu betreiben in der Hoffnung, daß durch innerpolit. Gegensätze oder Versorgungsschwierigkeiten ihre Stoßkraft geschwächt wird. Ein Einspannen noch kampfbereiter Cetniks ist dabei von unverminderter Bedeutung u. wird mit allem Mitteln betrieben."}})</ref>|V. Weichs-ova ocjena situacije od 17.9.44 (18.9.44)}} Četnici su nudili okupatoru sadjejstvo u borbi protiv snaga NOVJ u zamjenu za municiju i naoružanje: {{izdvojeni citat|Više četničkih vođa s područja Beograda nudi se za borbu protiv komunista pri isporuci oružja i municije od strane Nijemaca.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=789&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: Kampfangebote mehrerer Cetnik–Führer Raum Belgrad gegen Kommunisten bei Waffen– und Munitionslieferung durch Deutsche."}})</ref>|Večernji izvještaj obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 19. septembar 1944. godine}} Krajem septembra 1944, četnici učestvuju s njemačkim jedinicama u borbi protiv partizana u raznim dijelovima Srbije. Tako u zapadnoj Srbiji, [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pod komandom potpukovnika [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]] i trupe Wehrmachta pokušavaju spriječiti prodor snaga NOVJ: {{izdvojeni citat|Zapadna i centralna Srbija: [...] Dijelovi Borbene grupe fon Jungenfeld prebačeni u Šabac, odakle su 26. septembra, u sadejstvu sa četničkom formacijom Račića, vršili napad na [[12. vojvođanski korpus NOVJ|12. korpus NOVJ]] koji nadire s juga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1027&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 001015.] <br /> ({{jez-njem|"West– und Mittel– Serbien: </br> Tle. Kgr. v. Jungenfeld nach Sabac verlegt, von dort 26.9. im Zusammenwirken mit Cetnik–Verband Racic Angriff auf von Süd vordringendes XII. rotes Korps."}})</ref>}} Ova elitna četnička formacija pomagala je okupatoru u zapadnoj Srbiji već početkom septembra te godine: {{izdvojeni citat|[[Požega (Srbija)|Požegu]] zauzele vlastite trupe u sadejstvu sa četnicima (Račića).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000246.] <br /> ({{jez-njem|"Pozega durch eigene Truppe in Zusammenwirken mit Cetniks (Racic) genommen."}})</ref>|Večernji izvještaj Obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 6. septembar 1944. godine}} Pukovnik von Jungenfeld se nalazio na čelu 5. policijskog puka, sa štabom u [[Šabac|Šapcu]]. O saradnji visokih četničkih oficira sa Jungenfeldom, poput komandanta Kolubarskog korpusa JVuO kapetana Milorada Lapčevića, generala [[Svetomira Đukića]], komandanta Severnih pokrajina JVuO (tj. [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Slavonija|Slavonije]]) ili majora Ilije Orelja, u vezi sa planiranjem krupnije operacije protiv snagâ [[NOV i POJ]] u [[Srem]]u avgusta 1944. godine, general Dragoljub Mihailović je bio obaviješten od strane pukovnika Dragomira Radovanovića, delegata Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u otadžbini za Vojvodinu: {{izdvojeni citat|Dobro je što je kapetan Lapčević postavljen za komandanta Sremske jurišne grupe, no on je svojim radom za poslednji mesec dana stalno radio sa nemačkim komandantom iz [[Šabac|Šapca]]. On — kapetan Lapčević je izvodio akciju u [[Kupinovo|Kupinskom]] kutu po zapovesti nemačkog komandanta iz Šabca, javno sa njim sedeo obilazio Kupinski kut naravno da su u ovom pogledu sudelovali đeneral Đukić i major Orelj. Major Orelj je potpuno zabrljao. Nezgodno je što se svuda prestavlja za Vašeg Delegata te u ime Vaše onako pijan naređuje i govori. Sve ovo vide ovi naši mladi komandanti koji vode ljude i koji treba da nose ceo teret borbe na svojim leđima. Oni nemogu da dozvole da im neko prebaci da su saradnici Nemaca. Kapetan Lapčević, đeneral Đukić i major Orelj mogli su i trebali da rade, ali samo tajno, a nikako javno svakog dana sedeti u kafani u s. [[Ušće (Obrenovac)|Ušće]] pored puta [[Obrenovac]]—Šabac, još đeneral Đukić sa đeneralskom kapom i t.d. Da umirim ove mlade ljude i da im objasnim da će se ovo zabraniti i da će se ako se šta radi, u buduće tajno raditi, trebalo je dosta vremena i muke.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_37.htm Izveštaj delegata Vrhovne komande za Vojvodinu od 22. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o akcijama protiv NOV i POJ u Sremu i o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Iz Armijske grupe »F« javljeno je 13. septembra 1944. godine da Mihailovićevi četnici pomažu okupacionoj sili i prilikom defanzivnih akcijâ u zapadnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Sjeverozapadna Srbija: Noćni napad crvenih bandi na [[Valjevo]] odbijen od strane četnika i vlastitih snaga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=553&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000550.] <br /> ({{jez-njem|"NW–Serbien: </br> Nachtangriff roter Banden auf Valjevo durch Cetniks und eig. Kräfte abgeschlagen."}})</ref>|Tajni dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«) za 13. IX 1944.}} U [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]] četnici su asistirali okupatoru pri zaštiti objekata od strateškog značaja za ratnu privredu Trećeg Reicha, čime je Nijemcima znatno olakšavana eksploatacija rudnih bogatstava u zemlji: {{izdvojeni citat|Napad bandi na rudnik uglja [[Bogovina]] odbijen od strane DM–jedinicâ i mešovite borbene grupe (Landesschützen iz [[Bor]]a i delovi 1. policijskog dobrov. bataljona).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=403&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289656.] <br /> ({{jez-njem|"BANDENANGRIFF AUF KOHLENBERGWERK BOGOVINA DURCH DM–VERBAENDE UND GEMISCHTE KGR (LDS AUS BOR UND TLE. POL. FREIW.BTL. 1) ABGEWIESEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 27. VIII 1944. godine}} Načelnik štaba Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO major [[Neško Nedić]] je 13. septembra izdao naređenje kapetanu Vojislavu Markoviću da u najtješnjoj vezi sa njemačkim okupacionim snagama odbace [[1. proleterska divizija|Prvu proletersku diviziju]] prilikom napada na Valjevo: {{izdvojeni citat|Tvoj korpus za sada ostaje za akciju prema Valjevu — prema komunističkoj grupi dejstvuje u Kolubari. Pošto ovu akciju vode uglavnom Nemci to će tvoja uloga biti da naslonom naših i u sporazumu sa njima izvršiš tučenje crvenih sugerišući Nemcima najpogodnija rešenja. Od Nemaca ćeš neposredno da se snabdevaš municijom, a glavni zadatak ti je da prisustvom uz nemačke trupe goniš i hvataš komuniste koje oni razbijaju.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_69.htm Naređenje načelnika štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 13. septembra 1944. komandantu 7. jurišnog korpusa da sadejstvuje s nemačkim trupama u odbijanju napada 1. proleterske divizije NOVJ na Valjevo]</ref>}} Istovremeno, Nijemci otpočinju s izvođenjem [[Operacija Cirkus|operacije »Cirkus«]] ({{jez-njem|Zirkus}}), čiji je cilj bio ovlađivanje [[Kolubara|kolubarskim]] pobrđem. Operacija je počela 24. septembra 1944, uz učešće [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS-divizije »Prinz Eugen«]], [[Brandenburger|1. puka »Brandenburg«]] (bez 1. bataljona), 202. tenkovskog bataljona, dijelova 5. policijskog puka i pripadnikâ Šumadijske i Kolubarske grupe korpusa JVuO.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.pdf Pregled dejstava potčinjenih jedinica vojnoupravnog komandanta Jugoistoka (Armijske grupe »Srbija«) od 23. avgusta do 4. novembra 1944. godine]</ref> Prethodnog dana, ispred Komande Jugoistoka je načelnik štaba Armijske grupe »F« general [[Arthur Winter]] uputio izvještaj kojim najavljuje početak operacije, napominjući da će se i brojne četničke jedinice boriti na strani Wehrmachta: {{izdvojeni citat|Početak "Cirkusa" 24. septembra. [...] Sve naše snage u sjeverozapadnoj Srbiji potčinjene su Borbenoj grupi fon Jungenfeld. U kruševačkom kraju uspješno napredovanje većih četničkih snaga, uz podršku 12. bataljona iz sastava [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], protiv crvenih bandi u području sjeverozapadno od Kruševca. Pothvat će biti nastavljen sa 6.000 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=941&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000931.] <br /> ({{jez-njem|"Beginn "Zirkus" 24.9. Durch Aufkl.– Vorstoss 1. Rgt. Brandenburg Arandjelovac stark feindbesetzt festgestellt. Sämtl. eig. Kräfte in NW–Serbien Kgr. v. Jungenfeld unterstellt. Raum Krusevac erfolgreicher Vorstoss stärkerer Cetnik–Kräfte, unterstützt durch 2./Pz.Abt.z.b.V.12 gegen rote Banden Raum NW Krusevac. Unternehmen wird mit 6000 Cetniks fortgeführt."}})</ref>|Povjerljivi izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 23. IX 1944.}} U septembru su kvislinške formacije [[Srpska državna straža|Srpska državna]] i [[Srpska granična straža|granična straža]] preformirane u [[Srpski udarni korpus]] (jačine 6.800), stavljen pod Mihailovićevu komandu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.htm Izveštaj komandanta Armijske grupe "Srbija" od 4. novembra 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230714172817/https://znaci.org/00001/4_12_4_168.htm |date=2023-07-14 }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 168</ref> U prvoj polovini septembra, četničko-nemačka odbrana [[Srbija|Srbije]] sa zapada doživela je slom usled prodora [[NOVJ]]. Bitka za [[Srbija|Srbiju]] definitivno je rešena tokom oktobra [[Beogradska operacija 1944.|Beogradskom operacijom]], uz sadejstvo [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa oklopnim snagama [[Crvena armija|Crvene armije]]. No, i pored toga, JVuO je nastavila sadejstvovati sa Vermahtom: {{izdvojeni citat|Usljed jakog komunističkog pritiska, još četničkih jedinica, uključujući i one iz istočne Srbije, izrazile su spremnost za dalju borbu protiv komunista u saradnji sa njem. Wehrmachtom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=101&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame 000095: Izvještaj o neprijatelju u Srbiji, Hrvatskoj, Crnoj Gori i Albaniji (Dodatak za savjetovanje kod načelnika štaba jugoistoka od 2. oktobra 1944.)] <br /> ({{jez-njem|"Unter dem starken kommunistischen Druck haben sich weitere Cetnik–Führer, auch aus O–Serbien bereit erklärt, gemeinsam mit der Deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten zu kämpfen."}})</ref>|Izvještaj [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 2. oktobra 1944.}} {{izdvojeni citat|Četnička grupa [[Siniša Ocokoljić|Ocokoljića]] iz istočne Srbije osiguravala je pozadinu Müllerovom korpusu prilikom borbi protiv Rusa u rejonu okuka Dunava–Zaječar.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000562-000564: Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)] </br> ({{jez-njem|"Die ostserbische Cetnikgruppe des Ocokoljic hat dem Korps Müller bei den Verteidigungskämpfen gegen die Russen im Raum Donauschleife–Zajecar Dienste zur Freihaltung der rückwärtigen Verbindungen geleistet."}})</ref>|Njemački izvještaj od 19. oktobra 1944.}} Opšta (pozitivna) ocjena o doprinosu četničkih snaga u borbi na strani njemačkog Wehrmachta tokom bitke za Srbiju, data je u izvještaju štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], poslatom 21. avgusta 1944. godine Vojnom zapovjedniku Jugoistoka generalu [[Hans Felber|Felberu]]: {{izdvojeni citat|Njemačko vođstvo u Srbiji je stoga moralo tražiti pomoć većih dijelova četnika Draže Mihailovića. Oni su slabo naoružani i nedavno su teško pogođeni usljed izostanka obuke pojedinačnih boraca. Ipak, dobro su se borili, pretrpjeli su znatne krvave gubitke i mogu se označiti kao bezuslovno antikomunistički.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=985&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000975.] ({{jez-njem|"Die deutsche Führung in Serbien mußte sich daher schon bisher der Mithilfe stärkerer Teile der DM–Cetniks bedienen. Diese sind schlecht bewaffnet und infolge geringer Ausbildung des Einzelkämpfers in der letzten Zeit stark angeschlagen worden. Sie haben sich aber gut geschlagen, erhebliche blutige Verluste zu verzeichnen und können als unbedingt antikommunistisch bezeichnet werden."}})</ref>|Njemačka procjena brojnosti partizanskih, njemačkih i kvislinških jedinica u Srbiji (21. august 1944).}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije|Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)}} [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-J28413, Jugoslawien, deutscher Rückzug.jpg|thumb|Nemački vojnici se povlače iz Srbije.]] Tokom septembra [[1944]]. glavna četnička mobilna formacija u centralnoj i zapadnoj Srbiji, [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa]] pod komandom [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]], skupa sa drugim pridruženim jedinicama, poražena je od nadirućih snaga [[NOVJ]] i potisnuta prema [[Beograd]]u. Ove su jedinice Nemci tokom [[3. oktobra|3]], [[4. oktobra|4.]] i [[5. oktobra]] 1944. vozovima prebacili sa željezničkih stanica Topčider i Ripanj do [[Kraljevo|Kraljeva]].<ref name="ReferenceC">Ratko Parežanin; MOJA MISIJA U CRNOJ GORI, Rim, 1974, str. 17-18.</ref><ref>Radomir Milošević-Čeda: ZAKASNELI RAPORT, Interprint, Beograd, 1996, str. 78-79.</ref> {{izdvojeni citat|Noću, iza ponoći, između 3. i 4. oktobra 1944, krenuli smo iz Beograda, sa železničke stanice u Topčideru... Uveče sam se oprostio sa komandantom Korpusa, generalom Kostom Mušickim... Kod Mušickog je u tom trenutku bio [[Nikola Kalabić]], a u štabu Dobrovoljačkog Korpusa sam primetio i Neška Nedića... Došli su da se dogovaraju sa Dobrovoljačkom komandom i da traže opremu i ostalo. Na brzinu progovorio sam nekoliko reči sa Neškom Nedićem. U vozu su s nama putovali i Kalabićevi četnici. Rekoše nam da idu do Kraljeva, gde se vrši koncentracija četnika za borbu.<ref name="ReferenceC"/>|Nedićev ministar [[Ratko Parežanin]]}} O oštrini borbi koje su se vodile između snaga NOVJ, s jedne, te okupatorsko-kolaboracionističkih jedinica s druge strane, svjedoči i jedan njemački izvještaj neposredno pred [[Beogradska operacija|pad Beograda]]. U izvještaju se apostofira strateški značaj koji je, za odbranu glavnog grada Srbije, predstavljala linija bojišnice u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], gdje je bila raspoređena Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO pod komandom potpukovnika Račića: {{izdvojeni citat|Račićeva jurišna grupa korpusa, koja je u septembru u teškim borbama na savskom zavoju bila potisnuta iz područja Čačak–Požega–Užice zbog napredovanja Titovih snaga u zapadnoj Srbiji ka sjeveru, probila se natrag u područje Užice–Požega–Čačak zapadno ka Drini u pojedinačnim grupama, trpeći velike gubitke, nakon što su njemačke snage raspoređene u ovom području povučene na [[Istočni front]]. Usljed nedostatka streljiva i oružja te u odsustvu njemačkih snaga koje bi ga poduprle, Račić je od tada mogao izvoditi samo manje operacije protiv komunističkih grupa. </br> Brzo napredovanje Rusa preko doline Morave do saobraćajnice Beograd–Kraljevo potpuno je promijenilo situaciju kod četnika. Čini se da je bliski kontakt s njemačkim trupama bio poremećen brzim pokretima njemačkih trupa uzrokovanim borbama, tako da se s te strane teško mogao vršiti bilo kakav kontinuirani uticaj na četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame no. 000562.] </br> ({{jez-njem|"Die im September durch den Nordvormarsch der Tito–Kräfte im westserbischen Gebiet aus dem Raum Cacak–Pozega–Uzice in harten Kämpfen gegen den Savabogen zurückgedrückte Sturmkorpsgruppe Racic hat sich nach Abzug der in diesem Raum eingesetzten deutschen Kräfte an die Ostfront wiederum unter starken Verlusten in Einzelgruppen in das Gebiet westlich der Drina und den Ausgangsraum Uzice–Pozega–Cacak durchgekämpft. Wegen Mangel an Munition und Waffen und im Hinblick auf das Fehlen deutscher Kräfte als Rückhalt hat Racic seitdem nur kleinere Aktionen gegen komm. Gruppen durchführen können. </br> Das rasche Vordringen der Russen über das Moravatal bis zur Straße Belgrad–Kraljevo hat die Lage der Cetniks völlig verändert. Die Tuchfühlung mit der deutschen Truppe scheint durch die im Kampfverlauf notwendig gewordenen raschen deutschen Truppenverschiebungen unterbrochen zu sein, sodass von dieser Seite die Möglichkeit zu laufender Einwirkung auf die Cetniks kaum mehr bestand."}})</ref>|Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)}} U mjesečnom izvještaju [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] ({{jez-njem|Heeresgruppe F}}) za oktobar 1944, poslatom Komandi Jugoistoka, konstatuje se da četnici u Srbiji nijesu u stanju održati svoje pozicije bez prisustva njemačkih okupacionih trupâ. Oficiri Wehrmachta tvrde da je „prebacivanje najvećeg dijela četničkih jedinica koje su se nalazile u sjevernoj i istočnoj Srbiji u suštini izvršeno da bi se izbjegli sukobi sa Rusima“, na čiju ih je „podmuklost“ upozorila Vrhovna komanda JVuO: {{izdvojeni citat|U borbi sa snagama 1. komun. korpusa koje su napredovale ka Beogradu, krajem septembra je Rudnički korpus [JVuO] u rejonu Lazarevca (32 km si. od Valjeva) potpuno uništen, dok je Kosmajski korpus uspio da se održi u rejonu sjeverno od Mladenovca (4 km j–ji. od Beograda). Nakon povlačenja njemačkih trupa, budući u nemogućnosti da zadrže dotadašnja operativna područja zbog premoći Rusa i komunista, četničke jedinice koje su se borile u sjeverozapadnoj i centralnoj Srbiji prebačene su do sredine oktobra na područje južno od Zapadne Morave.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001138.] <br /> ({{jez-njem|"Die Verlegung des grössten Teiles der in Nord– und Ostserbien befindlichen Cetnik–Einheiten wurde im wesentlichen zur Vermeidung von Zusammenstössen mit den Russen vorgenommem, vor deren Hinterlist das Obkdo. die Stäbe dringend warnte. <br /> Im Kampf mit den auf Belgrad vorgehenden Kräften des I.komm.Korps wurde Ende September das im Raum Lazarevac (32 NO Valjevo) stehende Rudnik–Korps völlig zerschlagen, während das Kosmaj–Korps sich im Raum Nord Mladenovac (4 SSO Belgrad) behaupten könnte. <br /> Angesichts der Unmöglichket, nach dem Abzug der deutschen Truppen die bisherigen Einsatzräume gegen die Übermacht der Russen und Kommunisten zu halten, wurden die in Nordwest– und Mittel– Serbien kämpfenden Cetnik–Einheiten biss Mitte Oktober in den Raum südlich der Westl. Morava verlegt."}})</ref>}} Izbijanje [[Crvena armija|Crvene armije]] na severoistočnu granicu Jugoslavije izazvalo je pometnju u četničkim redovima. Znatan deo četničkih trupa tokom septembra razbijen je od strane NOVJ u zapadnoj Srbiji. Sam [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]] sa manjom grupom boraca je nateran na povlačenje u Bosnu. Neki su pokušali da napadom na Nemce pred sam dolazak Crvene armije ponovo steknu saveznički status ([[Predrag Raković|Raković]], [[Dragutin Keserović|Keserović]], [[Dragoslav Račić|Račić]]), ali je i ovaj pokušaj bio kratkotrajan. Nakon neuspeha, glavnina se krajem oktobra koncentrisala u oblasti Ivanjice. Upravo u tom periodu vrh Armijske grupe E iz Grčke izbio je do [[Novi Pazar|Novog Pazara]]. Četnici su se priključili [[Proboj Armijske grupe E kroz Sandžak|prodoru Armijske grupe E kroz Sandžak]] u istočnu [[Bosna|Bosnu]]. {{Wikisource|Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.}} {{izdvojeni citat|Draža Mihailović će nastaviti borbu protiv komunizma. Njegove jedinice se već bore sa Titovim trupama i imaju djelomično vezu sa njemačkim jedinicama (pukovnik v. Jungfeld, general Müller). Sada je stvar u tome, kako upotrebiti četničke jedinice kao prethodnice i osiguranje za komunikacije prilikom predstojećeg izmještanja njemačkih trupa iz Srbije. Pritom se neće moći izbjeći da četnici, prateći moguće pokrete njemačkih trupa ka zapadu, ne dospiju na tlo Hrvatske.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=51&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"D.M. wird weiterhin Kampf gegen den Kommunismus führen. Seine Verbände stehen nach wie vor gegen den Titobanden und haben zum Teil auch die notwendige Bindung an die deutsche Truppe (Oberst von Jungfeld, General Müller). Es wird nunmehr darauf ankommen, die Cetniks bei den zu erwartenden Absatzbewegungen der deutschen Truppe in Serbien als eine Art Vorhut einzusetzen, die die rückwärtigen Verbindungen durch Kampf gegen die dortständigen kommunistischen Banden öffnen. Dabei ist nicht zu vermeiden, dass die Cetniks im Zuge möglicher Rückverlegung der deutschen Kräfte in Serbien nach Westen auf kroatisches Gebiet übertreten."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Prvog dana oktobra 1944, u Komandi Jugoistoka je održano savjetovanje na kojem je upozoreno na promjenljivo raspoloženje četnika prema njemačkoj oružanoj sili u okupiranoj Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Srbija: [...] Četničko držanje i dalje različito. Srbijanski četnici se bore zajedno sa Wehrmachtom protiv komunista. Čak je i sam Draža Mihailović tražio njemačko osiguranje za planirano prebacivanje svog štaba iz sjeverozapadne Srbije u područje jugozapadno od Beograda. Ovaj plan se ipak nije ostvario. Suprotno tome, četnici u Istočnoj Bosni, Hercegovini i južnoj Crnoj Gori su neprijateljski nastrojeni. Kreću se ka obali, kako bi u slučaju savezničkog iskrcavanja s njima uspostavili kontakt i dobili savezničku zaštitu od crvenih. Iz sigurnog izvora se doznaje da D.M. izričito osudio njihovo protivnjemačko držanje.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=111&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000105—000106.] ({{jez-njem|"Cetnik–Haltung weiterhin uneinheitlich. Serbische Cetniks kämpfen zusammen mit deutscher Truppe gegen komm. Banden. DM. selbst bat sogar um deutsche Hilfe zur Sicherung beabsichtigter Verlegung seines Hauptstabes von NW–Serbien in Raum SW Belgrad. Diese Absicht jedoch nicht durchgeführt. Demgegenüber feindselige Haltung der Cetniks im O–Bosnien, Herzegovina und S–Montenegro und Bewegung dieser Kräfte zur Küste in den Raum Dubrovnik mit dem Ziel, bei erwarteter engl.Landung Verbindung mit Allierten aufzunehmen und Schutz gegen Rote zu suchen. Nach S.Qu. bekannt, dass DM. die deutschfeidliche Haltung dieser Cetniks aussdrücklich missbilligt."}})</ref>|Izvještaj sa savjetovanja kod načelnika štaba Jugoistoka od 2. oktobra 1944 (1. oktobar 1944.).}} Koliki je stepen kontrole nad četničkim snagama u Srbiji uspjela ostvariti njemačka Komanda Jugoistoka, vidljivo je i iz zapisnika sa sastanka na vrhu, održanog neposredno pred početak [[Beogradska operacija|Beogradske operacije]] (8. X 1944), kada su zabilježene i riječi Višeg SS i policijskog vođe [[Hermanna Behrendsa]]: {{izdvojeni citat|Na pitanje g-dina feldmaršala [tj. [[Maximilian von Weichs|von Weichs]]a — prim.] postoji li mogućnost komunističkog ustanka u Beogradu, Viši SS i policijski vođa Obergruppenführer Behrends je odgovorio odrečno, ističući da su stalnim pročešljavanjem u posljednje vrijeme uklonjeni svi oni komunisti koji bi na bilo koji način mogli učestvovati u takvoj akciji. Na pitanje gdje se nalaze komunisti zatvoreni u koncentracioni logor, Behrends je odgovorio da su svi pobijeni. Na kraju je skrenuo pažnju na to da je u četničke redove uspio ubaciti dovoljno jake grupe Službe sigurnosti [SD-Sicherheitsdienst], koje imaju ostati sa četnicima i ubuduće. Na to je glavnokomandujući primijetio da je samo to dovoljan razlog zašto bi se vodstvo nad četnicima trebalo povjeriti isključivo Višem SS i policijskom vođi.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=52&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"Die Frage des Herrn Feldmarschall an den Obergruppenführer Behrends, ob er mit einem kommunistischen Aufstand in Belgrad rechne, verneinte dieser unter Hinweis darauf, dass er in letzter Zeit durch dauernde Durchkämmungen alle irgendwie für einen Putsch infrage kommenden Kommunisten beseitigt habe. Die Frage nach dem Verbleib der im Konzentrationslager erfassten Kommunisten beantwortete er dahingehend, dass diese alle umgelegt seien. Abschliessend wies Obergruppenführer Behrends noch daraufhin, dass er bei den Cetniks ausreichend starke SD—Kommandos eingebaut habe, die bei den Cetniks verbleiben würden. Von seiten O.B.Südost wurde daraufhin festgestellt, dass allein schon durch diese Tatsache die weitere Führung der Cetnikverbände durch den Höh.SS und Pol.Führer gegeben sei."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Nakon poraza u [[Bitka na Jelovoj gori|bici na Jelovoj gori]], Vrhovna komanda JVuO na čelu sa Dražom Mihailovićem obrela se u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]]. Potpukovnik [[Zaharije Ostojić]], komandant Istaknutog dela štaba Vrhovne komande, šalje 30. septembra 1944. komandantu Zlatiborskog korpusa kapetanu Dušanu Radoviću (pseudonim »Kondor«) upozoravajuću depešu: {{izdvojeni citat| ''Za Kondora — ultra urgent'' Imam obaveštenje da ste Vi, [Miloš] Marković i [Filip] Ajdačić upućeni u [[Višegrad|višegradski]] srez sa specijalnim zadatkom i da ćete isti izvršiti u punoj vezi sa [[Gestapo]]m i Švabama. Vaši ljudi pričaju da su kaznena ekspedicija. Još u toku današnjeg dana očekujem Vaše objašnjenje, jer ću u protivnom preduzeti potrebno, a narod i istorija reći će ko je izdajnik?<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_133.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša Istaknutog dela štaba Vrhovne komande od 7. avgusta 1944. do 7. januara 1945. godine]</ref>}} Jedinice [[Crvena armija|Crvene armije]] i [[NOVJ]] u prvoj polovini oktobra [[1944]]. zaposele su komunikaciju dolinom [[Morava (reka)|Morave]] između [[Vranje|Vranja]] i [[Velika Plana|Velike Plane]], što je otežalo [[Proboj Armijske grupe "E" iz Grčke 1944|proboj Armijske grupe "E" iz Grčke]]. Ova formacija time je bila usmerena na komunikaciju [[Skoplje]] - [[Kosovska Mitrovica]] - [[Raška]], odnosno dolinom [[Ibar (reka)|Ibra]], i zatim na otvaranje puteva prema [[Sarajevo|Sarajevu]] pod borbom. Tokom ovog četvoromesečnog proboja saradnja između Armijske grupe "E" i četnika iz [[Srbija|Srbije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]] imala je više vidova. U izvještaju [[91. armijskog korpusa]] Wehrmachta od 25. oktobra 1944. godine, što ga je potpisao general [[Werner von Erdmannsdorf]],<ref>NARA, T314, Roll 1360, frame no. 000889.</ref> odato je svojevrsno priznanje generalu Mihailoviću i njegovim četnicima kao najvrjednijim antikomunističkim (sa)borcima na čitavom okupiranom području [[Jugoistočna Evropa|jugoistočne Evrope]]: {{izdvojeni citat|Među antikomunističke grupe u Srbiji spadaju i sljedbenici srpskog pukovnika Draže Mihailovića [Mihailović je unaprijeđen u čin generala još decembra 1941. — prim.] i neke nezavisne četničke jedinice (četnik — borac za slobodu). Pukovnik Draža Mihailović igra u Srbiji ulogu sličnu onoj koju igra general [[EDES]]-a [[Napoleon Zervas|Zervas]] u Grčkoj. On jeste anglofil, ali i apsolutno antikomunistički nastrojen. Na osnovu njegova antikomunističkog stava, saradnja [četnika i Nijemaca] u borbi protiv Titovih komunističkih bandi bila je uglavnom zadovoljavajuća. Srbin je dobar vojnik i u tom pogledu nalazi se na prvom mjestu na Balkanu. Disciplinovan je, žilav i uporan, te stoga stoji iznad prosječnog Grka. Srpske bande se bore žešće od Grka i imaju se više cijeniti od grčkih bandita. Njihovo naoružanje je dobro.|Uputstvo za srpsko-albansku teritoriju, izdato od strane obavještajnog odjeljenja 91. armijskog korpusa, 25. oktobar 1944. godine}} Prilikom proboja od [[Sjenica|Sjenice]] prema [[Prijepolje|Prijepolju]] [[24. oktobra|24]]-[[31. oktobra]] [[1944]]. Nemci su nastupali zajedno sa borcima [[Srpski udarni korpus|Srpskog udarnog korpusa]] protiv snaga [[37. sandžačka divizija|37. sandžačke divizije]]. Od Prijepolja se glavnina [[Armijska grupe "E"|Armijske grupe "E"]] kroz Sandžak usmerila na pravac Prijepolje - Višegrad - Rogatica - Sarajevo. Jednim motorizovanim bataljonom Nemci su 1. novembra otvorili su put Prijepolje - Pljevlja, i usmerili celokupne četničke snage iz [[Srbija|Srbije]] na pravac [[Sjenica]] - [[Prijepolje]] - [[Pljevlja]] - [[Goražde]]. Time su iskoristili snage [[JVUO]] iz Srbije kao svoju levu pobočnicu. Nakon toga, svojim napadom na NOVJ u pravcu Tuzle ([[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944]]) sadejstvovale su snagama [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] u njihovom proboju na sever. U dnevnom izvještaju za 13. novembar 1944. o situaciji na teritoriji okupirane Jugoslavije iz štaba Armijske grupe »F«, u paragrafu naslovljenom “Njemačke i savezničke trupe“, navodi se, očigledno na osnovu presretnute komunikacije snaga NOVJ, da se general Dragoljub Mihailović nalazi u rejonu [[Sjenica|Sjenice]] sa „aktivnim jugoslovenskim generalom” (moguće da je riječ o [[Miroslav Trifunović|Miroslavu Trifunoviću]]).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=719&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001217.] <br /> ({{jez-njem|"I. Deutsche und verbündete Truppen. </br> Draza Mihajlovic befindet sich mit einem aktiven jugosl. General im Sjenica. (VII.mont.Brig. an 3.Div. 4.11.)"}})</ref> Dok komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] general [[Aleksander Ler|Ler]] u svom pregledu brojnog stanja od [[16. novembra]] [[1944]]. ubraja 10.000 četnika Pavla Đurišića u vlastite (njemačke) trupe,<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_174.htm Pregled brojnog stanja jedinica potčinjenih Grupi armija »E« na dan 16. 11. 1944. godine, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII - dokumenti nemačkog rajha, knjiga 4], Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 174.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frames no. 000376—000377.]</ref> dotle se za četnike iz Srbije u izveštaju poslatom Vrhovnoj komandi u [[Berlin]]u kaže da se "drže u senci Vermahta". Nevoljno savezništvo veoma dobro ilustruje i sljedeći izveštaj: {{izdvojeni citat|Grupa Marković (2500—3000), u sporazumu sa nem. vojskom, osigurava odsek Mitrovica — Raška (mesta uklj.) — Novi Pazar. Izviđanje protiv Bugara, Tita i Sovjeta. Do sada nije bilo ozbiljnih incidenata. Potrebna je opreznost. [[Miroslav Trifunović|Trifunović]] sa oko 18.000 četnika [[Dragoslav Račić|Račića]] i [[Dragutin Keserović|Keserovića]], uporedno sa nem. pokretima u rejonu Prijepolje. Pravac marša Foča. U početku učešće u borbenim dejstvima na nemačkoj strani (zaštita bokova). U poslednje vreme samo saputnici. Utisak: dokle god postoje zajednički interesi — uopšte mir. Ako vide mogućnost uspeha, bezuslovno treba očekivati prepade na nemački [[Vermaht]], naročito na odvojene grupe. <br /> Moli se da se dostavi rezultat pregovora DM — [[Hermann Neubacher|zastupnik Ministarstva spoljnih poslova]].<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B5_%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0_%22%D0%95%22_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%83_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_11.11.1944. Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.], Vojnoistorijski institut, NAV--T-311, r. 184</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=507&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000501.] <br/> ({{jez-njem|"1.) Gruppe Markovic (2500–3000) sichert im Einvernehmen mit dt. Truppe Abschnitt Mitrovica – Raska (Orte ausschl.) – Novi Pazar. Aufklärung gegen Bulgaren, Tito und Sowjets. Bis jetzt keine ernsteren Zwischenfälle. Vorsicht geboten. <br /> 2.) Trifunovic mit ca. 18000 Cetniks des Racic und Keserovic gleichlaufend mit dt. Bewegungen im Raum Prijepolje Marschrichtung Foca. Anfangs Teilnahme an Kampfhandlungen auf deutscher Seite (Flankenschutz). Neuerdings nur Mitläufer. Eindruck: Solange gleichlaufende Interessen im allgemeinen Ruhe. Wenn erfolgversprechend, Überfälle gegen deutsche Wehrmacht, besonders Splittergruppen, unbedingt zu erwarten. <br /> 3.) Um Übermittlung des Verhandlungsergebnisses DM – Vertreter AA wird gebeten."}})</ref>}} Načelnik štaba Armijske grupe »E« general-major [[Erich Schmidt-Richberg]] piše 5. decembra 1944. godine o pokušajima da se s četnicima Draže Mihailovića nađe, u vrijeme zajedničkog povlačenja, obostrano korisno rješenje u smislu nastavka saradnje u borbi protiv snagâ [[NOV i POJ]]: {{izdvojeni citat| ''Borbenoj grupi pukovnika Bemera </br> Glavni štab [[V SS brdskog korpusa]]'': 1) Pošto nemačka Vrhovna komanda sa opunomoćenicima DM već pregovara (preko izaslanika pukovnika [[Gojko Borota|Borote]]), molimo da se generalu Trifunoviću predoči da sačeka uputstva od svog pretpostavljenog starešine. 2) Utvrđivanje neke neutralne zone ist. od [[Sokolac|Sokolca]] ne može se dovesti u sklad sa nemačkim planovima. 3) Ostali predlozi DM već su dostavljeni. 4) U držanju nemačkog Vermahta, koje je ranije utvrđeno, prema četnicima ništa se nije promenilo. Nemački Vermaht ima nameru da zadovolji potrebe četnika u što većoj meri uzimajući u obzir i pružanje materijalne pomoći.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=868&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000862.] <br/> ({{jez-njem|"An Kampfgruppe Oberst Böhmer nachrichtl.: </br> Gen.Kdo.V.SS-Geb. Korps (durch Schreiben, 2. Ausf.) </br> 1.) Da deutsches Okdo. nur mit einer DM Vertretung verhandeln kann, und dies bereits geschiet (von entsandter Oberst Borota), wird gebeten, dass General Trifunovic nahezulegen, Weisungen seiner vorgesetzten Stelle abzuwarten. </br> 2.) Festlegung eines neutralen Raumes ostw. Sokolac läst sich mit deutschen Planungen nicht in Einklang bringen. Entsprechende andere Vorschläge wurden bereits DM übermittelt. </br> 3.) An dem ursprünglich festgelegten Verhalten der deutschen Wehrmacht gegenüber den Cetniks hat sich nichts geändert. </br> 4.) Die deutsche Wehrmacht wird versuchen, den Bedürfnissen der Cetniks weitgehend gerecht zu werden und beabsichtigt hierzu auch materielle Hilfeleistung."}})</ref>}} U posljednjim mjesecima okupacije Jugoslavije, dužnosnici njemačkog Wehrmachta mogli su dati konačni i zaokruženi sud o karakteru kolaboracije JVuO sa okupacionim snagama. Tako uputstvo iz štaba 91. armijskog korpusa od 26. decembra 1944. godine sadrži veoma iznijansirano tumačenje kvaliteta dosadašnje njemačko-četničke saradnje, prvenstveno uslovljene spoznajom da [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] predstavlja zajedničkog neprijatelja. Pored toga, oficiri iz štaba 91. koprusa analiziraju kako se može proći s najmanje političke štete usljed stalno prisutnog antagonizma između vlasti NDH i četnikâ, preporučajući oprez u odnosima s potonjima zbog njihovih neprekinutih veza sa [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznicima]]: {{izdvojeni citat|Srpski četnici: </br> Upotreba četničkih jedinica dala je u raznim oblastima dobre rezultate. Poznavanje zemljišta od strane četnikâ i njihove izviđačke aktivnosti protiv Titovih snaga od koristi su njemačkom Wehrmachtu. Međutim, oslanjanje četnika na njemački Wehrmacht proizilazi isključivo iz činjenice da su inferiorni u odnosu na Titove snage — [[Angloamerika|angloamerička]] oružana intervencija bi ih navela da odmah promijene kurs. Njihovi pokušaji da se svrstaju uz angloameričkog neprijatelja se nastavljaju. Stoga se savjetuje veliki oprez kada se postupa sa četnicima. Za vlastiti stav prema četnicima presudno je sljedeće: </br> 1) Upotreba četničkih jedinica mora se sprovesti na način tako da, u slučaju nagle promjene kursa, šteta ostane u granicama podnošljivog; </br> 2) Nijemci moraju iskoristiti neprijateljstvo između četnika i boljševičkih bandi; </br> 3) Saradnja s četnicima od slučaja do slučaja u zamjenu za opskrbu borbenom municijom, zdravstvenu njegu i snabdijevanje namirnicama, ukoliko su dostupne; </br> 4) Cjelokupno hrvatsko stanovništvo mrzi četnike; kompromis između njih i hrvatskih vlasti (posebno ustaša) teško da je moguć. Stoga, moramo spriječiti njihov upad na hrvatski teritorij, posebno između [[Drina|Drine]] i [[Bosna (rijeka)|Bosne]]. Prelazak [natrag] preko Drine u Srbiju, naročito od strane četnika iz Stare Srbije [misli se na teritoriju Nedićeve Srbije — prim.], treba podržati, jer se time izbjegava konflikt s NDH. Na hrvatskom tlu, taktički nužan kontakt s četnicima tokom operacija protiv Titovih snaga treba održati što je moguće više neprimjetnijim, s obzirom na odnos s ustašama; </br> 5) Postojeća mržnja između srpskih četnika i [[Bošnjaci|Muslimana]] zahtijeva poseban oprez tokom pregovora s obje strane i njihovog upošljavanja, jer će se i jedna i druga strana ili povući ili odmah zauzeti neprijateljski stav ako se za takve pregovore sazna; </br> Da li se četnici mogu iskoristiti u njemačku svrhu u borbi protiv Titovih bandi, '''čime bi se uštedjela njemačka krv''', zavisiće od razumnog i vještog pregovaranja s njima.<ref>[https://znaci.org/ok/T317.php?sta1=etni&sta2=D.M&idem=1404 NARA, T314, Roll 1630, frame no. 000770.] <br /> ({{jez-njem|"Die serbischen Cetniks. </br> Der Einsatz von Cetnik–Verbänden hat in verschiedenen Gebieten guten Ergebnissen geführt. Von Nutzen für die Deutsche Wehrmacht ist die Landeskenntnis der Cetniks und ihre Aufklärungstätigkeit den Titobanden gegenüber. </br> Anlehnung der Cetniks an die Deutsche Wehrmacht beruht jedoch nur auf die Tatsache, daß sie den Titokräften unterlegen sind: ein bewaffnetes angloameriknisches Eingreifen wird ihr sofortiges Umschwenken veranlassen, Ihre Versuche, sich dem angloamerikanischen Gegner zu nähern, laufen weiter. Große Vorsicht den Cetniks gegenüber ist daher angebracht. </br> Für die eigene Haltung den Cetniks gegenüber ist maßgebend: </br> 1.) Der Einsatz der Cetnik–Verbände ist so durchzuführen, daß bei plötzlichem Umschwenken der Schaden in erträglichen Grenzen bleibt. </br> 2.) Die Feindschaft zwischen den Cetniks und bolschewistischen Banden muß deutscherseits ausgenützt werden. </br> 3.) Zusammenarbeit mit Cetniks von Fall zu Fall gegen Bereitstellung von Gefechtsmunition, sanitäre Betreuung und Verpflegung, soweit diese vorhanden. </br> 4.) Die Cetniks sind bei der gesamten kroatischen Bevölkerung verhasst, ein Ausgleich zwischen ihnen und den kroatischen Dienststellen (bes. Ustascha) ist kaum möglich, daher muss ein Eindringen in den innerkroatischen Raum insbesondere zwischen Drina und Bosna unsererseits verhindert werden. Ein Übertritt insbesondere der altserbischen Cetniks über die Drina nach Serbien ist zu unterstützen, da so Konflikt mit Kroatien vermieden wird. Auf kroatischem Boden ist taktisch notwendige Fühlung mit Cetniks bei Einsatz gegen Titobanden im Hinblick auf Verhältnis zur Ustascha möglichst wenig in Erscheinung treten zu lassen. </br> 5.) Der bestehende Haß zwischen serbischen Cetniks und Muselmanen verpflichtet bei Verhandlungen und Einsatz beider Teile zu besonderer Vorsicht, da bei Bekanntwerden solcher Verhandlungen beide Parteien entweder abspringen oder sofort eine feindselige Haltung einnehmen werden. </br> Von einer verständnisvoll und geschickt geführten Verhandlung mit den Cetniks wird es abhängen, ob diese durch Einsatz gegen Titobanden für deutsche Zwecke nutzbar gemacht werden können, somit also deutsches Blut gespart werden kann."}})</ref>|Uputstvo načelnika štaba 91. armijskog korpusa o „srpskim četnicima“ iz decembra 1944.}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore|Pavle Đurišić|Crnogorski dobrovoljački korpus}} [[File:Spisak vlastitih trupa njemačke Armijske grupe E 1944, decembra 1944.jpg|thumb|Spisak trupa njemačke Armijske grupe »E« iz decembra 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000376.]</ref> Na spisku se nalazi i “10.000 Crnogoraca“ ({{jez-njem|"10.000 Montenegriner"}}). Riječ je o četnicima [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] (tj. CDK), koji su se povlačili zajedno sa okupacionim snagama.]] Dok su srbijanski četnici sadjejstvovali snagama Armijske grupe »E« u njihovom proboju na sjever, četnici iz Crne Gore uzeli su učešća u [[Proboj XXI brdskog korpusa iz okruženja|proboju XXI brdskog korpusa iz okruženja]]. Jedinice crnogorskih četnika, koje su od Njemaca takođe preformirane u dobrovoljačke pukove ("[[Crnogorski dobrovoljački korpus]]"), borile su se u sastavu njemačkog [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. brdskog korpusa]] između [[Danilovgrad]]a i [[Cetinje|Cetinja]] rame uz rame sa njemačkim vojnicima. Ove snage učestvovale su zajedno sa njemačkim snagama u operacijama protiv NOVJ ([[Operacija Frilingservahen aprila 1944|Frilingservahen]], [[Operacija Ribecal avgusta 1944|Ribecal]]). Komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe "E"]] je u svom izvještaju od ove četnike ubrojao u brojno stanje svojih jedinica: {{izdvojeni citat|C. D. K. od 3 puka, pod komandom potpukovnika [[Pavle Đurišić|Đurišića]], formiran neposredno od strane K-de 2. OkA ([[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druga oklopna armija]]), bio je do sada u službenom pogledu potčinjen K-di 2. OkA a u snabdevačkom i taktičkom pogledu 181. peš. div., koja je trebalo da se obimno uključi u obuku. [...] C.D.K. se do sada dokazao u borbi protiv komunista, ali je upitna njegova pouzdanost prema njemačkom Wehrmachtu zbog Đurišićeva kontradiktornog stava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=825&rec=314&roll=664 NARA, T314, Roll 664, frame 000817.] <br /> ({{jez-njem|"M.F.K. zu 3 Rgt. unter Führung Oberstleutnant Djurisic, wurde von Pz.AOK 2 unmittelbar aufgestellt, unterstand bisher truppendienstlich Pz.AOK, versorgungsmässig und taktisch 181.Inf.Div., die sich ausbildungsmässig weitgehend einzuschalten hatte. </br> M.F.K. im Kampf gegen Kommunisten bisher bewährt, jedoch in seiner Zuverlässigskeit gegenüber der deutschen Wehrmacht durch widerspruchsvolle Haltung Djurisic fragwürdig."}})</ref>|Izvještaj Komande 21. brdskog korpusa Komandi Grupe armija "E" od 23. septembra 1944. godine}} O odluci komandanta Crne Gore, Boke i Sandžaka JVuO potpukovnika Pavla Đurišića da slijedi kolonu njemačkih armijâ pri povlačenju s Balkana, te o značajnoj pomoći pruženoj okupatoru od strane crnogorskih četnika tom prilikom, piše u svojim ratnim memoarima i [[Hermann Neubacher]]: {{izdvojeni citat|On je bio opasan nemački saveznik. Meni je uvek bilo savršeno jasno da bismo mi za Pavla Đurišića, u slučaju invazije zapadnih sila na Balkan, ponovo postali njegov najveći neprijatelj. Kada je započelo povlačenje nemačkih trupa iz Crne Gore, Pavle Đurišić je krenuo sa njima. Tokom napornih marševa po planinskom terenu, tokom operacije povlačenja prolazili smo i kroz područja koja su kontrolisali partizani. Njegove trupe vodile su borbu sa partizanima i time nemačkim trupama olakšale evakuaciju sa tog prostora. Kasnije je Pavle Đurišić sklopio ugovor sa ustaškim trupama Ante Pavelića, da bi mogao da prođe sa svojim jedinicama kroz Hrvatsku i Istru. Tamo su se već nalazile i druge četničke jedinice, kao i Ljotićevi dobrovoljci.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], str. 176—177.</ref>|[[Hermann Neubacher]]}} === Prelazak sa Nemcima u Bosnu (1944-1945) === {{main|Proboj Armijske grupe E kroz istočnu Bosnu|Četnička ofanziva u istočnoj Bosni 1944.|Bosanska golgota}} [[File: Četnički oficir Dinarske divizije, SS-Sturmbannführer Ernst Lerch i neidentificirani SS-Hautsturmführer tokom ofanzive protiv IX. korpusa.jpg|thumb|Oficir [[Dinarska četnička divizija|Dinarske divizije JVuO]], SS-Sturmbannführer [[Ernst Lerch]] i neidentificirani SS-Hauptsturmführer tokom ofanzive protiv [[9. korpus NOVJ|9. korpusa NOVJ]] u Sloveniji, mart 1945. godine<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2016/05/bk0164.html Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0164 | Photo | Höherer SS- und Polizeiführer Adriatisches Küstenland]</ref>]] [[Armijska grupa "E"]] imala je u planu otvaranje komunikacija kroz istočnu Bosnu, pa je krajem novembra jedna njena divizija ([[11. poljska vazduhoplovna divizija (Nemačka)|11. poljska vazduhoplovna divizija]]) započela napad pravcem od [[Rogatica|Rogatice]] prema [[Zvornik]]u, protiv snaga [[Treći udarni korpus NOVJ|Trećeg udarnog korpusa]] [[NOVJ]]. Međutim, kako su tokom ofanzive [[NOVJ]] i Crvene armije od 3. decembra nemačke pozicije na [[Sremski front|Sremskom frontu]] ozbiljno ugrožene, ova divizija hitno je izvučena i transportovana prugom [[Sarajevo]] - [[Slavonski Brod]] na [[Sremski front]]. Na njeno mesto usmerena je glavnina četnika iz [[Srbija|Srbije]]. U izvještaju Operativnog odjeljenja u [[Sarajevo|Sarajevu]] Armijske grupe »E« od 10. decembra 1944, koji potpisuje potpukovnik Warnstorff, istaknuto je: {{izdvojeni citat| Telegram 34. i 91. arm. korpusu, 5. SS-brd. arm. korpusu i Korpusnoj grupi »Kibler«: 1) Četnici na maršu u širi rejon Valjeva privremeno će preći preko područja Rogatica — Ljubovija — Zvornik — Kladanj. 2) DM garantuje najlojalnije držanje prema nemačkim jedinicama i nudi saradnju. Znak raspoznavanja za saradnju između nemačkih jedinica i četnika je: Mitrovica. 3) Četnike u što većoj meri koristiti za službu izviđanja. Materijalna pomoć može im se obezbediti u ograničenim razmerama ukoliko se stave na raspolaganje za borbu protiv bandi. 4) K-da Grupe armija obavestila je hrvatske vlasti o navedenom kretanju.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=998&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000992.] ({{jez-njem| <br /> "1.) Cetniks überschreiten auf dem Marsch in den Großraum Valjevo vorübergehend das Gebiet Rogatica – Ljubovija – Zvornik – Kladanj. <br /> 2.) DM hat loyalste Haltung gegenüber deutscher Truppe zugesichert und bietet Zusammenarbeit an. Kennwort zwischen deutscher Truppe und Cetniks für Zusammenarbeit ist "Mitrovica". <br /> 3.) Die Cetniks sind weitgehend für Erkundungsaufträge zu verwenden. Materielle Hilfe darf ihnen in beschränktem Ausmaß gewährt werden, soweit sie sich zum Kampf gegen die Banden zur Verfügung stellen. <br /> 4.) Die kroatischen Behörden sind über obige Bewegung durch Okdo. unterrichtet worden."}})</ref>}} U izvještaju njemačkog opunomoćenog generala u [[NDH]] od 24. decembra 1944. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_82.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje POSLJEDNJI DANI NA VUČJAKU]</ref> navodi se da je general Draža Mihailović izrazio spremnost za suradnju i sa formacijama NDH u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Prema izvješću pouzdanog agenta, Draža Mihajlović je izrazio namjeru da se bori skupa sa ustašama i domobranima, jer je njihov zajednički glavni cilj uništenje komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=443&rec=311&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000427.] <br /> ({{jez-njem|"Nach zuverlässiger V–Mann–Meldung soll Draza Mihajlovic geäussert haben, er wolle mit den Ustascha und Domobranen zusammen kämpfen, da das gemeinsame Hauptziel die Vernichtung des Kommunismus sei."}})</ref>|Izvještaj njemačkog opunomoćenog generala u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 24. XII 1944.}} Četnici su, pod ličnom komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]], nakon koncentrisanja unutar nemačko-ustaških linija, izvršili [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|napad na snage NOVJ]]. 8. decembra [[1944]]. ujutro sa nemačko-ustaških položaja u okolini [[Rogatica|Rogatice]] krenuli u silovit napad prema [[Zvornik]]u. Ovaj napad bio je usklađen sa napadom nemačkog 34. armijskog korpusa sa druge strane, pravcem [[Užice]] - [[Ljubovija]] - [[Zvornik]]. Ovom prilikom četnicima su Nemci obezbedili snabdevanje municijom, kao i zbrinjavanje ranjenika u nemačkim bolnicama u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Pošto je prodor četnika prema [[Zvornik]]u odbijen, njihova glavnina usmerila se prema oslobođenoj [[Tuzla|Tuzli]]. U [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|neizvesnim borbama od 24. do 28. decembra]] [[Treći udarni korpus NOVJ]] krajnjim naporom odbio je ovaj napad. Nakon ovog poraza, glavnina [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] snaga razmestila se u [[Modriča|Modriči]] i okolini, gde su nakon kraćeg sukoba uspostavili sporazum sa snagama NDH. Tako su se našli na za Nemce vitalnoj komunikaciji Sarajevo - Brod, vodeći zajedno sa Nemcima teške dvomesečne borbe protiv [[Druga armija JA|Druge jugoslovenske armije]], koja je nastojala da je prekine. Preko pukovnika Borote, komandanta Romanijskog korpusa JVuO, uspostavljena je saradnja sa nemačkim štabom u [[Sarajevo|Sarajevu]], od kojeg je obezbeđeno snabdevanje municijom i bolničko zbrinjavanje ranjenika.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_130.htm Opšti uslovi sporazuma o saradnji između četnika i nemačkih jedinica pripremljeni za pregovore decembra 1944. godine], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - dokument broj 130</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_219.htm Ratni dnevnik Armijske grupe E 1.10.1944-31.12.1944], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - prilog broj 2, (10. decembar 1944)</ref> [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićeva]] grupacija takođe je uspostavila vezu sa Štefanom Hedrihom ({{jez-nem|Stefan Hedrich}}), SS-oberfirerom i inspektorom u glavnom štabu SS, komandantom SS-oblasti Severozapadna Bosna.<ref>[https://www.znaci.org/00001/181.htm Roland Kaltenegger: TOTENKOPF & EDELWEIß], četvrti deo: Das Kriegsjahr 1944 (Ares verlag, Graz), strana 268.</ref> [[3. april]]a 1945. godine, kada su nemačke trupe napuštale Bijeljinu i okolinu, Mihailović je pokušao da ih pridobije da ostanu pod njegovom komandom kao jugoslovenski državljani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_192.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša štaba Vrhovne komande od 12. decembra 1944. do 7. aprila 1945. godine]</ref> [[Schutzstaffel|SS]]-Sturmbannführer (major) [[Ernst Lerch]], u izvještaju od 8. marta 1945. godine, piše da je [[Aleksandar Nikolić (četnik)|Aleksandar Nikolić]], zapovjednik Sremsko-slavonske komande JVuO, zajedno sa svojim trupama (za koje navodi da broje oko 80 ljudi, ali i da bi po pristizanju ostatka jedinice ta cifra mogla dostići i 400) došao u [[Istra|Istru]], tj. u [[Operativna zona Jadransko primorje|Operativnu zonu Jadransko primorje]], gdje se stavlja na raspolaganje njemačkim vlastima. Ernst Lerch moli nadređene da naznače rejon u kojem bi »grupa pukovnika Nikolića« mogla da bude »upotrebljena«: {{izdvojeni citat|1.) U prostor [[Jurdani]], prov. [[Rijeka (grad)|Rijeka]], stigli su delovi četničke grupe pukovnika Nikoliča u jačini oko 80 ljudi. 2.) Prema telegr. Glavnog ureda SS od 7. 2. 45, delovodn. pov. br. 375/45, grupa Nikolić potčinjena je komandantu SS i policije u [Operativnoj zoni] Jadr. primorje. [...] 6.) Pukovnik Nikolić je samostalni četnički komandant i njegov načelnik Štaba major Miladinović je izjavio da ova grupa ne želi nikakvu zavisnost od ministra [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]a, odn. od drugih četničkih grupa. <br /> Oni obećavaju da će se stoprocentno zajedno s Nemcima boriti kako protiv komunista tako i protiv regularnih engleskih trupa koje oni navodno preziru iz dubine duše. <br /> Ovaj osnovni stav oni će zadržati u svakoj situaciji pa ma šta se desilo.<ref>[https://znaci.org/zb/4_6_19.htm Zbornik NOR-a – tom VI – Borbe u Sloveniji – knjiga 19. – 1. III – 15. V 1945. godine, Vojnoistorijski institut], Beograd, 1975, dokument br. 161, str. 822–823.</ref>|Obaveštenje komandanta SS i policije u Operativnoj zoni Jadransko primorje od 8. marta 1945. o pristizanju četnika pukovnika Nikolića u Istru}} [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za [[Jugoistočna Evropa|jugoistočnu Evropu]], u svojim poslijeratnim memoarima ističe da je sa četničkim komandantom održavao vezu sve do aprila 1945, tj. do [[Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)|zajedničkog povlačenja Nijemaca i četnika]] pred jedinicama NOVJ i [[Crvena armija|Crvene armije]]. Neubacher navodi da je postojala i zamisao o susretu između njega i generala Mihailovića, ali [[Joachim von Ribbentrop]] nije dao dopuštenje za taj sastanak: {{izdvojeni citat|Tokom sukoba četnika sa Englezima, stiglo je do mene pitanje da li bih bio spreman da razgovaram sa Dražom Mihailovićem. Ovu sam molbu prosledio ministru spoljnih poslova Ribentropu, tražeći od njega da mi dozvoli da do takvog susreta dođe. U principu, nije mi bilo zabranjeno da uspostavim kontakt. Ali, za vođenje razgovora morao sam da dobijem specijalnu dozvolu. Bilo mi je, međutim, zabranjeno da stupim na teren koji kontroliše Draža Mihailović. Moja spremnost i želja da se sretnem sa njim bili su veliki, te sam uskoro morao da sam sebi priznam da je moj glavni motiv bio – radoznalost. Da se sretnem sa četničkim vođom, a da se prethodno ne izvrše potrebne pripreme, razgovor bi bio besmislen, i jedino bi doneo neugodnost i neprilike za Dražu Mihailovića, jer bi dobio etiketu „kolaboratera“. Trebalo je susret dobro organizovati, kako bi bilo sigurno da će doneti senzacionalan rezultat. Verovatno je i sam Draža Mihailović tako razmišljao, pa zato, najzad, nije nikada ni došlo do našeg susreta. Ali, ostali smo u vezi preko naših posrednika. I jedna i druga strana bila je u tim kontaktima veoma oprezna. Jedan moj poverljiv čovek čak je tri puta bio u Dražinom glavnom štabu. Da ne bih bio suviše opširan, zadovoljiću se samo tvrdnjom da Draža Mihailović svoju politiku sve do kraja rata nije menjao. Tek početkom 1945, u vreme naših poslednjih borbi u Hrvatskoj, kada je povlačenje naših trupa sa tog prostora bilo samo pitanje dana, Draža Mihailović mi se obratio direktnom molbom – i to preko svojih poverljivih ljudi u Beču – da mu pružim pomoć u vezi sa naoružanjem njegovih jedinica. Tokom nekoliko dana ja sam čak imao direktnu radio-vezu sa njegovim glavnim štabom u Bosni. Moj poverljiv čovek bio je poslednji put kod Draže u aprilu 1945.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>}} General Mihailović je odbijao da osobno uđe u bilo kakav aranžman s okupatorom, i od ove je politike odstupio samo u četiri ili pet navrata tokom rata. Riječ je o [[Sastanak u Divcima|sastanku u Divcima]] sredinom novembra 1941. godine, zatim o dva sastanka s predstavnikom Hermanna Neubachera, [[Rudolfom Stärkerom]], u jesen 1944 (prvi u zapadnoj Srbiji na kojem je Mihailovića pratio pukovnik [[Robert H. McDowell]], šef američke vojne misije pri njegovu štabu, a drugi u sjeveroistočnoj Bosni), kao i o posljednjem sastanku sa Stärkerom na planini [[Vučjak]], početkom aprila 1945. Neubacher pokušava u svojoj knjizi ekskulpirati Mihailovića od odgovornosti za kolaboraciju.<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> == Nemci o generalu Mihailoviću i JVuO == [[Datoteka:Draža pred sudom.jpg|mini|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović]] na [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] [[1946]].]] {{izdvojeni citat|'''Njemačka je za D.M.-a neprijatelj br. 2 – neprijatelj br. 1 su komunisti'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=695&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000686.] <br /> ({{jez-njem|"Deutschland ist für D.M. nur noch der Feind No. 2. Feind No. 1 sind die Kommunisten."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka Armijske grupe »F« sa izaslanikom Neubacherom održanog 30. jula 1944.}} Prilikom ispitivanja od strane istražitelja 7. američke armije avgusta 1945. godine, pisanu izjavu o svojim aktivnostima u ratnom periodu sastavio je i [[feldmaršal]] [[Maximilian von Weichs]], koji je avgusta 1943. naslijedio generala Löhra na mjestu glavnokomandujućeg Jugoistoka. U odjeljku naslovljenom »Grupe koje pomažu Njemačkoj«, von Weichs o četnicima Draže Mihailovića piše sljedeće: {{izdvojeni citat|Mihailovićeve trupe su se nekada borile protiv naših okupacionih trupa iz lojalnosti prema svome kralju. U isto vreme su se borile protiv Tita, zbog svojih antikomunističkih ubeđenja. Ovaj rat na dva fronta nije mogao dugo potrajati, posebno kada je britanska podrška počela favorizovati Tita. Sledstveno, Mihailović je pokazao pronemačka stremljenja. Bilo je angažmana tokom kojih su se srpski četnici borili protiv Tita zajedno sa nemačkim trupama. Sa druge strane, dešavalo se da neprijateljski raspoložene četničke grupe napadnu nemačke vozove za snabdevanje da bi popunili sopstvene zalihe. Mihailović je voleo da ostane u pozadini, i prepusti takve poslove svojim podređenima. On se nadao da će dočekati svoje vreme ovom igrom moći, dok mu anglo-američko iskrcavanje ne obezbedi dovoljnu podršku protiv Tita. Nemačka je prigrlila njegovu podršku, koliko god privremenu. Četničke izviđačke aktivnosti naši komandanti su visoko cenili.<ref>http://znaci.org/00002/318_4.htm ({{jez-eng|"MIHAILOVIC's troops once fought against our occupation troops out of loyalty to their King. At the same time they fought against TITO, because of anti—Communist convictions. This two front war could not last long, particularly when British support favored TITO. Consequently MIHAILOVIC showed pro-German leanings. There were engagements during which Serbian Chetniks fought TITO alongside German troops. On the other hand, hostile Chetnik groups were known to attack German supply trains in order to replenish their own stocks. ''MIHAILOVIC liked to remain in the background, and leave such affairs up to his subordinates. He hoped to bide his time with this play of power until an Anglo—American landing would provide sufficient support against TITO. Germany welcomed his support, however temporary. Chetnik reconnaissance activities were valued highly by our commanders''."}})</ref>}} Takođe, feldmaršal von Weichs na drugom mjestu podcrtava da, dok se general Mihailović nastojao držati po strani, taktička je njemačko-četnička kolaboracija na terenu poprimala sve veći obim: {{izdvojeni citat|Iako se on sâm [Mihailović] oštroumno suzdržavao od iznošenja svog ličnog stava u javnosti, bez sumnje kako bi imao odriješene ruke za svaku eventualnost (npr. savezničko iskrcavanje na Balkanu), dopustio je svojim komandantima da pregovaraju s Nijemcima te da s njima sarađuju. I oni su to činili, sve više i više...<ref>Röhr, Werner, ed. (1994). Europa unterm Hakenkreuz: Okkupation und Kollaboration (1938–1945). Berlin: Hüthig. s. 358. <br/ > ({{jez-eng|"Though he himself [Draža Mihailović] shrewdly refrained from giving his personal view in public, no doubt to have a free hand for every eventuality (e.g. Allied landing on the Balkans), he allowed his commanders to negotiate with Germans and to co-operate with them. And they did so, more and more..."}})</ref>|[[Maximilian von Weichs]]}} Specijalni [[Adolf Hitler|Hitler]]ov izaslanik [[Hermann Neubacher]] u svojim memoarima tumači politiku Draže Mihailovića. On piše da je Mihailović „ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva”. Neubacher primjećuje da su Mihailovićevi komandanti sarađivali sa Nijemcima, dočim je on nastavio voditi antiokupatorsku propagandu: {{izdvojeni citat|Politiku Draže Mihailovića nije bilo teško razumeti. On je bio impresioniran nemačkim vojnim podvizima. Pa ipak, sa sigurnošću je računao na to da će Nemačka izgubiti rat. Dovoljno sam čuo od pouzdanih izvora, koji su me obavestili o Dražinom stavu prema Rajhu. On je ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva. Saveznici su Dražu ostavili na cedilu, pa je zato pokušao da od Nemaca – koji su za njega sada bili samo neprijatelj broj dva – dobije što je moguće više oružja. Namera četničkog vođe bila je ova: da se, kada započne nemačko povlačenje, bez borbe dokopa nemačkih strateških pozicija i da se na njima utvrdi. On se spremao za konačan obračun sa Titom, koji je trebalo da se vodi beskompromisno, na život ili smrt, a u pitanju je bila budućnost Jugoslavije. Dok su, dakle, Dražini podređeni komandanti tu i tamo sarađivali sa Nemcima, on je sam nastavio da i dalje vodi propagandu protiv Nemaca.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 160–161.</ref>}} Čak i kada je odobravao kolaboraciju svojih komandanata sa okupatorima, general Mihailović je strogo vodio računa da se na taj način lično ne kompromituje, prvenstveno iz straha od negativne reakcije stanovništva okupirane Jugoslavije. Presretanjem komunikacije između Mihailovića i vojvode Đujića ujesen 1943, njemački nadležni organi su registrovali ovu tendenciju kod četničkog vođstva: {{izdvojeni citat|18.11. Radio-naređenje D.M. Đujiću da još više nego do sada ratuje zajedno sa njemačkim Wehrmachom protiv komunista, jer su oni izdali srpsku nacionalnu stvar. On sam ne može tako postupiti zbog stava naroda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=235&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000223.] <br /> ({{jez-njem|"18. 11. FUNKBEFEHL D. M. AN DJUJIC, MIT DEUTSCHER WEHRMACHT GEGEN KOMMUNISTEN MEHR ALS BISHER ZU KAEMPFEN, DA NATIONALE SACHE SERBIENS VERRATEN. ER SELBST KOENNE WEGEN VOLKSMEINUNG NICHT MITMACHEN."}})</ref>|Depeša komande Druge oklopne armije komandi [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 21. novembra 1943. godine}} General [[Schutzstaffel|SS]]-a [[Otto Kumm]], treći komandant [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS dobrovoljačke brdske divizije »Prinz Eugen«]], u knjizi ratnih memoara naslovljenoj ''Vorwärts, Prinz Eugen! Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"'' („Naprijed, Prinz Eugen! Istorija 7. SS dobrovoljačke divizije Prinz Eugen”), ostavio je svoje tumačenje prirode odnosâ između JVuO i njemačkog okupatora: {{izdvojeni citat|Kao ostatak „u šumi“ regularne armije nakon okupacije Jugoslavije, oni su nosili stare uniforme – i nove brade, jer su se zakleli da se neće brijati dok okupator ne bude isteran iz zemlje. Oni su bili verni kraljevini i borili su se za svog mladog kralja Petra II, ali radije su se držali udaljenih sela i oblasti, ne napadajući naše jedinice, osim ako se nisu osećali dovoljno nadmoćnim. Disciplina i naoružanje bilo im je relativno dobro, a u odnosu prema drugim jugoslovenskim narodnim i verskim grupama bili su nepredvidljivi – što je često išlo do napada na hrvatska sela i muslimanske žene. Kao prijatelje još su imali Engleze – i njihov radio. Na volovskim kolima ili na konjskim leđima oni su se povremeno prebacivali u druge oblasti, najčešće neuzdrmani, jer smo ih mi puštali, smatrajući da ih dugoročno možemo pridobiti za nas – kao '''braću po oružju protiv komunizma'''. To je donekle nejasna situacija, oni nisu prijatelji, ali ni neprijatelji, i situacija se menja s vremena na vreme.<ref>[http://www.znaci.org/00001/200.htm Otto Kumm: VORWÄRTS, PRINZ EUGEN! - Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"], [http://www.znaci.org/00001/200_5.pdf Aufstellung der Division "Prinz Eugen"] str. 52. <br /> ({{jez-njem|"Als Reste der nach der Besetzung Jugoslawiens 'in den Wald' gegangenen regulären Armee tragen sie die alte Uniform – und neue Bärte, da sie geschworen haben, sich nicht früher zu rasieren, bevor nicht der Okkupator aus dem Land gejagt ist. Sie sind königstreu und kämpfen für ihren Jung-König Peter II., doch weichen sie lieber aus in abseits gelegene Dörfer und Gebiete und stellen sich nur selten unseren Verbänden, es sei denn, sie fühlen sich in ausreichender Ubermacht. Disziplin und Bewaffnung sind relativ gut, gegenüber den anderen jugoslawischen Volks- und Glaubensgruppen sind sie unberechenbar, weshalb es oft zu Ubergriffen gegen kroatische Dörfer oder muselmanische Frauen kommt. Als stille Freunde haben sie die Engländer – und ihre Funkgeräte. Auf Ochsenkarren oder hoch zu Roß verlegen sie manchmal in eine andere Gegend, meist ungeschoren, da wir sie ziehen lassen und sie auf lange Sicht für uns gewinnen wollen – als Waffengefährten gegen den Kommunismus. Es ist eine etwas unklare Situation, sie sind nicht Freund, auch nicht Feind, die Lage wechselt von mal zu mal."}})</ref>}} Saradnju sa četničkim formacijama generala Mihailovića u borbi protiv zajedničkog neprijatelja pominje u svojim memoarima i [[Schutzstaffel|SS]]-potpukovnik [[Otto Skorzeny]], vođa njemačkih komandosa, zaslužan za izvođenje brojnih specijalnih operacija tokom rata. Neposredno pred [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|kapitulaciju nacističke Njemačke]], ''Obersturmbannführer'' Skorzeny je tri dana (od 5. do 8. maja [[1945]]. godine) vršio dužnost šefa njemačke vojno-obavještajne službe ''[[Abwehr]]''. Po osobnom ''[[Adolf Hitler|Führer]]ovom'' naređenju, potpukovnik Skorzeny biva upućen proljeća 1944. godine u okupiranu Jugoslaviju, kako bi koordinirao [[Operacija Konjićev skok|operacijom uništenja]] [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOVJ]] i zarobljavanja [[Josip Broz Tito|maršala Tita]]: {{izdvojeni citat|U proljeće 1944. dobio sam naredbu Vrhovne komande Wehrmachta da lociram [[Josip Broz Tito|Titov]] štab, uništim ga i uhvatim Tita, koji je, prema [[Winston Churchill|Churchill]]ovoj volji, već bio zamijenio generala Mihailovića. Mihailović, ratni ministar mladog kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II]] od Jugoslavije, koji je živio u egzilu u [[London]]u, bio je uplašen sve većim uticajem komunizma. Na njegovo zaprepaštenje, njegovi su se četnici ponekad borili zajedno čak s mađarskim trupama, Hrvatima [[Ante Pavelić]]a, pa čak i sa našim vojnicima protiv Titovih trupâ.<ref>Otto Skorzeny, ''Meine Kommandounternehmen. Krieg ohne Fronten'', Universitas Verlag in F.A. Herbig Verlagsbuchhandlung GmbH, München, 1993, s. 201. <br /> ({{jez-njem|"Im Frühjahr 1944 bekam ich den Befehl vom OKW, das Hauptquartier Titos ausfindig zu machen, es zu zerstören und Tito gefangenzunehmen, der nach dem Willen Churchills schon den General Mihailowitsch abgelöst hatte. Der Kriegsminister des im Exil in London lebenden jungen Königs Peter II. von Jugoslawien, Mihailowitsch, war über den fortschreitenden Einfluß des Kommunismus erschreckt. Seine Tschetniks schlugen sich zu seinem Erstaunen manchmal sogar gemeinsam mit den ungarischen Truppen, den Kroaten des Ante Pawelitsch und selbst unseren Soldaten gegen die Truppen Titos."}})</ref>}} == Reference == {{izvori|2}} == Povezano == * [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine]] * [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom]] == Vanjske veze == {{commonscat|Chetnik collaboration with Axis occupation}} * [https://www.znaci.org/00001/40.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945 (Stanford University Press 1975)] {{Kolaboracija u Jugoslaviji}} {{Authority control}} [[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu| ]] qsik4lthbsvp8sol5u14lelvcus2y0l 42655879 42655874 2026-07-16T11:15:12Z ~2026-33838-53 362805 42655879 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje|razlog=Preterana upotreba citata}} [[File:Lukačević i Nemci.jpg|thumb|Četnički potpukovnik [[Vojislav Lukačević]], dvojica nemačkih oficira i neidentifikovani četnički komandant. Fotografija je verovatno nastala tokom [[Bitka za Konjic 1943.|bitke za Konjic]], od 19. do 26. februara 1943. godine, kada su snage pod Lukačevićevom komandom sadejstvovale s Nemcima.]] [[File:Četnici i Nemci u okupiranoj Jugoslaviji.jpg|thumb|Četnici i Nijemci u okupiranoj Jugoslaviji.]] '''Kolaboracija četnika s Nemcima''' odvijala se, sa manjim ili većim intenzitetom, tokom većeg dijela perioda [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije u Drugom svetskom ratu]]. Glavna usluga koju su četnici vršili Nemcima bila je borba protiv [[Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije|partizanskih jedinica]], hvatanje pripadnika [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|pokreta otpora]] po naseljenim mestima, te njihovo likvidiranje ili slanje u logore pod kontrolom okupacionih ili kvislinških vlasti. Zbog njegovog inicijalnog učešća u [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanku u Srbiji 1941]], Nemci su [[Draža Mihailović|Dražu Mihailovića]] dugo smatrali neprijateljem, za kojim je raspisana poternica.<ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D0%B4%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941.</ref><ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D1%98%D1%83%D0%BB%D0%B0_1943.</ref> Istovremeno, njegovi odredi širom okupiranog područja sarađivali su sa nemačkom vlašću na razne načine (npr. [[legalizacija četnika u Srbiji]] 1941–1943). Saradnja četnika sa Vermahtom postala je sveobuhvatna nakon novembra 1943. godine, kada je politički vrh u [[Berlin]]u konačno odlučio da prihvati Dražu Mihailovića za saradnika, što je rezultiralo potpisivanjem niza [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovora o saradnji]] sa njegovim glavnim komandantima u Srbiji. Nakon potpisivanja ugovora o primirju i saradnji, okupator je počeo isporučivati municiju i vojnu opremu četničkim jedinicama koje su se, zajedno sa njemačkim trupama i pod nadzorom njemačkih oficira, borile protiv jedinica [[NOVJ]] u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] i [[Sandžak]]u.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 12058.</ref> U [[NDH]], četnici su služili Nemcima za razne namene: dostavljanje obaveštenja o komunistima, pomoć nemačkim nabavkama stoke, pomoć trupama u svojstvu vodiča, pomoć u ljudstvu, učestvovanje u osovinskim operacijama (na primer [[operacija Citen|operacija Ziethen]], [[operacija Bora]]), i druge potrebne radnje za gušenje ustaničkog pokreta.<ref name="ReferenceA">[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u Dalmaciji i zapadnoj Bosni]</ref> Nemci su četnike snabdevali oružjem i opremom i dozvoljavali im da po potrebi koriste njihove garnizone za smeštaj i motorizaciju za transport. Partizanske pokrete po Bosni i Hercegovini te Hrvatskoj Nijemci su u mnogo navrata doznavali na osnovu četničkih dojava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1071&rec=314&roll=563 NAW, T-314, Roll 563, frames 001061-1062: Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa (31. januar 1944.)]</ref> Prve dve godine rata, četnici su formalno bili deo [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] koalicije, ali zbog stavljanja [[Četnički odredi Jugoslovenske vojske|četničkih odreda Jugoslovenske vojske]] pod komandu Vermahta, krajem 1943. je došlo do konačnog napuštanja Draže Mihailovića od strane Saveznika, a potom 1944. godine i do napuštanja i osude četnika od strane jugoslovenskog kralja.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D0%B2_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%99%D0%B0_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B0_II_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D1%98_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D1%81%D1%86%D0%B8_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B5 Poziv kralja Petra II na pristupanje Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije]</ref> Zbog kolaboracije sa nemačkim okupatorom, mnogim je četničkim vođama, uključujući samog Dražu Mihailovića, suđeno u [[Beogradski proces|beogradskom]] i drugim procesima. Pored kolaboracije sa Nemcima, četnici na teritoriji italijanske okupacione zone su tesno [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|sarađivali sa fašističkom Italijom]]. == Nemačka politika prema četnicima == Česte njemačke promjene kursa u odnosu prema četnicima Draže Mihailovića (npr. [[Sastanak u Divcima|pregovori u Divcima]] u novembru, pa [[Operacija Mihailović|napad na štab Draže Mihailovića]] u decembru 1941, zatim ponovna obustava progona Mihailovićevih četnika i skidanje ucjene na njegovu glavu u proljeće 1942. godine, itd.) tokom čitavog ratnog perioda, bile su u potpunosti u skladu sa politikom koja je vođena u okupiranim zemljama. Najplastičniji prikaz ovakvog pristupa prezentovao je [[Felix Benzler]], opunomoćenik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova u [[Beograd]]u, u izvještaju koji je poslao u [[Berlin]] 11. marta 1942. godine ministru vanjskih poslova [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]]: {{izdvojeni citat|To što nemačka vojna mesta vode pregovore s pojedinim četničkim vođama, nije ništa neobično u srpskom prostoru. To se zbiva svesno, u okviru naše politike, uslovljene slabošću naših vojn[ičk]ih snaga i dosad ne bez uspeha vođene, da Srbe, a naročito ustanike usmeri jedne protiv drugih (komuniste protiv četnika, četnike među sobom, vladine dobrovoljce protiv komunista i četnika) i da se time po mogućnosti omete obrazovanje jednog jedinstvenog fronta.<ref>AVII, NAV, N-T-120, 200/153555-58.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/272.</ref><ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 90.</ref>}} Njemačko konstantno opiranje uspostavi saradnje s četnicima Draže Mihailovića bilo je generirano sa samog političkog vrha. U ratnom dnevniku Vrhovne komande Wehrmachta prenesena je informacija da je 23. septembra 1942. održan sastanak vođe Trećeg Reicha [[Adolf Hitler|Adolfa Hitler]]a s predsjednikom [[Rumunija|rumunjske]] vlade [[Ion Antonescu|Ionom Antonescuom]] i poglavnikom [[NDH]] [[Ante Pavelić|Antom Pavelićem]]. Na sastanku se uglavnom raspravljalo „o hrvatskim problemima“. Pored njemačkog veleposlanika u [[Zagreb]]u [[Siegfried Kasche|Siegfrieda Kaschea]], sastanku je prisustvovao i opunomoćeni general u NDH [[Edmund Glaise von Horstenau]] koji se nije ustručavao da „otvoreno kritikuje hrvatsku vlast“, ali je i „skrenuo pažnju na četnike, koje su naoružali Italijani“. General von Horstenau je predložio da bi četnike trebalo „upotrebiti da na svom području [tj. u njemačkoj okupacionoj zoni] postanu organi reda“: {{izdvojeni citat|Hitler je na taj predlog negativno odgovorio, jer da mu se čini veoma opasno da se četnicima pruži podrška. Četnici su pre svega srpske patriote, koji zastupaju [[Velika Srbija|velikosrpsku]] misao. Time hranimo zmiju koja će jednoga dana da poraste. Istina, danas je ona još mala, ali jednog dana mogla bi da bude opasna.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Nakon sagledavanja situacije na Balkanu u jesen 1943, Nemci su jugoslovenske partizane proglasili najvećim neprijateljima.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_156.htm PROCENA KOMANDANTA JUGOISTOKA FELDMARŠALA VAJKSA OD 1. NOVEMBRA 1943. VOJNO-POLITIČKE SITUACIJE NA BALKANU KRAJEM OKTOBRA 1943. GODINE</ref> U cilju borbe protiv partizana, tolerisali su i koristili četnike kao antikomunističku miliciju, iako im je bilo dobro poznato da oni održavaju veze sa [[London]]om. == Hronologija == === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1941) === {{main|Ustanak u Srbiji 1941.|Sastanak u Divcima}} {{izdvojeni citat|Četnički odredi jugoslovenske vojske pod komandom pukovnika Draže Mihailovića stavljaju se na raspolaganje za borbu protiv komunista u saradnji sa nemačkim Vermahtom.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_30._%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941._%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0 Извештај капетана Матла претпостављенима од 30. октобра 1941. о разговорима са представницима Драже Михаиловића]</ref>|Dražina ponuda Nemcima iz oktobra 1941.}} {{Wikisource|Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} {{Wikisource|Izveštaj kapetana Matla pretpostavljenima od 30. oktobra 1941. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića}} {{Wikisource|Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.}} Nemci su za gušenje [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji 1941.]] angažovali dodatne trupe i sproveli drastične represalije nad stanovništvom, što je Mihailovića navelo da se povuče iz ustanka, napadne partizane i zatraži kontakt sa nemačkom upravom radi prekida neprijateljstva. Vezu je uspostavio preko pukovnika [[Branislav Pantić|Branislava Pantića]], njegovog predstavnika i obaveštajca u [[Beograd]]u. Pukovnik Pantić je nakon rata svjedočio da je odluka o pregovorima s predstavnicima njemačkih okupacionih snagâ donijeta krajem oktobra 1941. godine, i to na sastanku održanom u kući [[Živojin Mišić|vojvode Mišića]] u [[Struganik]]u. Sastanku su, pored Draže Mihailovića i Branislava Pantića, prisustvovali i [[Dragiša Vasić]], potpukovnik [[Dragoslav Pavlović]], major [[Aleksandar Mišić]] i kapetan [[Nenad Mitrović]]. Pukovnik Pantić piše: {{izdvojeni citat|O potrebi pregovora nije bilo reči. Situacija je svima bila jasna. Ona ih je neodstupno zahtevala. Sporno je bilo: sa kime treba razgovarati, da li sa Nemcima ili sa Nedićem? Posle duže diskusije većina se složila da treba pregovarati sa Nedićem. Ovome se odsudno usprotivio Draža i major Mišić. Njegov zaključak po ovom pitanju bio je izražen rečima: – KAD JE SITUACIJA TAKVA DA MORAM DA PREGOVARAM, ONDA ĆU DA PREGOVARAM SA NEPRIJATELJEM. NA TO ME OVLAŠĆUJE I MEĐUNARODNO RATNO PRAVO. UOSTALOM, ŠTA MI MOŽEMO DA DOBIJEMO OD NEDIĆA? SVE ŠTO NAMA TREBA, ORUŽJE I MUNICIJA, NEDIĆ MORA TRAŽITI OD NEMACA. JER OVDE NISU U PITANJU MALE I SITNE KOLIČINE. ZAŠTO IĆI POSREDNO, KAD MOŽEMO NEPOSREDNO? Njegovo odsudno držanje, po ovom pitanju, odnelo je prevagu... Isto tako bilo je sporno pitanje da li da se o pregovorima obavesti Nedić. Posle kraće diskusije, a pošto sam ja izložio da kapetan g. dr. Matl nalazi da Nedića treba obavestiti, doneta je odluka da se tako i učini. Tako je doneta odluka da se pregovara sa Nemcima.<ref>[https://sr.m.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D1%98%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BE_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%98_%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8_%D0%B4%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81_%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0 Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima]</ref><ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 138.</ref><ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 115.</ref>|Izjava pukovnika [[Branislava Pantića]] o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} 1. novembra 1941. godine, pukovnik Draža Mihailović je uputio generalu [[Walteru Hinghoferu]], komandantu [[342. divizija|342. pješadijske divizije]], ponudu sljedeće sadržine: {{izdvojeni citat|1) Na kolubarskom frontu nema komunista. Ukoliko ih je bilo oni su postali bezopasni. <br /> 2) Organizacija četnika je u stanju da održava red na području zapadne Srbije. <br /> 3) Komunistička opasnost će prestati od momenta kada se četničkoj organizaciji pruži mogućnost da neometano radi. Broj nacionalista je tako veliki da komunista ima samo 5%. Uz pomoć svoje brojne nadmoćnosti nacionalni elemenat pod komandom četnika može rešiti komunistička pitanja bez obostrane borbe. <br /> Uslov je: dovoljno naoružanje, koje nedostaje. <br /> 4) Ulazak u pojedine gradove je bio neophodan da se ne bi komunističke jedinice predstavljale kao oslobodioci i da ne bi povukle za sobom narodne mase. To se moralo događati i radi toga da bi se sprečili komunisti da vrše teror nad stanovništvom. <br /> 5) Četnička akcija nije usmerena protiv nemačkih jedinica, ukoliko one ne napadaju četnike i narod. <br /> 6) Naš narod voli slobodu i radovao bi se kada se na njegovoj teritoriji ne bi nalazile nemačke jedinice. To odgovara četničkom načinu vođenja rata, bez obzira na žrtve koje donosi. Oblast zapadne Srbije nema nikakav vojni značaj za nemačke jedinice, i trebalo bi da bude slobodna zona, u kojoj četnici održavaju red, pod uslovom da ih se u tome ne sprečava i da su dovoljno naoružani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_240.htm Izjava Draže Mihailovića od 1. novembra 1941. komandi nemačke 342. pešadijske divizije]</ref>}} Prethodno, general Hinghofer je 30. X 1941. obavijestio njemačkog opunomoćenog generala i zapovjednika u Srbiji [[Franz Böhme|Franza Böhmea]] da lokalni četnički komandanti u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] nude saradnju, očekujući zauzvrat pomoć u oružju od okupatora: „Četničke vođe iz [[Valjevo|Valjeva]], [[Slovac|Slovca]] i [[Lajkovac|Lajkovca]] daju važne podatke o organizaciji i izjavljuju spremnost da se sa nemačkim trupama bore protiv komunista. Traže oružje.“<ref>BA-MA, RH 26-342/14, 10-odnevni Hinghoferov izvještaj Bemeu, 30. 10. 1941.</ref> Odmah po pristizanju Mihailovićeve ponude, štab 342. pješadijske divizije je istoga dana (1. XI) dostavio izvještaj svojoj pretpostavljenoj komandi u kome, između ostalog, stoji i sljedeće: {{izdvojeni citat|Masa četnika, koja se nalazi u rejonu Valjeva, do sada se držala potpuno lojalno. Oni su prema komunistima zauzeli jasan odbijajući, takoreći, neprijateljski stav i može se reći uspešno se protiv njih borili. Oni su spremni i voljni da zajedno sa Vermahtom razbiju komuniste, kao i da u zemlji ponovo uspostave red i mir i zato traže nemačku pomoć.<ref>AVII, NAV—N—T—315, rolna 2130, snimci 626—632.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_10.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje MIHAILOVIĆ TRAŽI POMOĆ OD OKUPATORA]</ref>}} No, na samom početku sastanka sa nemačkim predstavnicima u selu [[Divci]] 11.11.1941. pukovniku Mihailoviću je rečeno: {{izdvojeni citat|Pre dve nedelje poručili ste nam preko Vaših poverenika u Beogradu da je Vaša namera "da nećete više dozvoliti da se srpska krv beskorisno proliva i srpska imovina dalje uništava". Istovremeno ste ponudili da se zajedno sa nemačkim Vermahtom i organima Nedićeve vlade borite protiv komunizma. Ponuda je od strane Glavne komande odbijena jer: 1) Nemački Vermaht će sam u najkraćem vremenu okončati sa komunizmom i 2) glavni komandant ne može imati poverenja prema Vama kao savezniku.}} Nemci su procenili da Draža zna za dolazak njihovih oklopnih trupa, da kao generalštabni oficir pravilno ocenjuje da će se nastavak nemačkih operacija rđavo završiti po njega, i stoga "nemački Vermaht ne može da se optereti takvim saveznicima koji mu se privremeno priključuju iz razloga oportuniteta".<ref name="Divci">[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%83_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%83_%D0%94%D0%B8%D0%B2%D1%86%D0%B8_11.11.1941. Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.]</ref> U daljem razgovoru pukovnik Mihailović se pravdao nacistima zbog učešća u ustanku: {{izdvojeni citat|Nije moja namera da ratujem protiv okupatora, jer kao generalštabni oficir poznajem snage obeju snaga.<ref name="Divci"/>}} On se pravdao da je morao uzeti neke gradove od Nemaca da ih komunisti ne bi uzeli<ref>"Moji ljudi su [[Bitka za Loznicu 1941.|krenuli na Loznicu]] zato da je komunisti ne zauzmu."</ref> i tvrdio da nije na strani ustanika, "onih koji žele da isteraju Nemce".<ref name="Divci"/> Draža Mihailović je izjavljivao Nemcima lojalnost i tražio da mu daju municiju da nastavi borbu protiv partizana.<ref>"Neophodno je imati municiju! Računajući s tim, došao sam ovamo."</ref> Ali, želeo je da njegovo "delovanje na nacionalnoj osnovi" ostane potajno da ne bi prošao kao [[Kosta Pećanac]], koji je sklopio otvoreni sporazum sa okupatorom, čime je izgubio ugled u narodu i stekao oznaku izdajnika.<ref name="Divci"/> Uprkos svim njegovim predlozima, Nemci mu nisu ostavili drugu mogućnost do da položi oružje: {{izdvojeni citat|„Ponuda pukovnika Mihailovića da stavi svoje snage na raspolaganje za borbu protiv komunista je odbijena i zatražena je bezuslovna predaja. Mihailović je tražio da se konsultuje sa svojim komandatima. Mihailović također tražio oružje za borbu protiv komunista. Ovo je igra, borba između bandi za izvor oružja. Ipak, čini se da jedan dio Mihailovićevih bandi iskreno želi da se bori protiv komunista.“<ref>NAW, T-311, Roll 175, 000121-2: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka 17.11.41.}} {{izdvojeni citat|Mihailović treba da sada pokrene akciju protiv Užica, gde se navodno nalazi celokupno rukovodstvo komunista, a zbog čega treba da se stavi u izgled i bombardovanje sa nemačke strane. U kontaktima sa nemačkim okupacionim vlastima koji su niže opisani, Mihailović je navodno molio da mu se stavi na raspolaganje 100.000 metaka da bi mogao nastupiti protiv Užica.|IZVEŠTAJ OBAVEŠTAJNOG CENTRA VERMAHTA U BEOGRADU OD 14. NOVEMBRA 1941. VRHOVNOJ KOMANDI VERMAHTA O ODNOSU ČETNIKA DRAŽE MIHAILOVIĆA PREMA NOP-u, O PREGOVORIMA PREDSTAVNIKA VERMAHTA I DRAŽE MIHAILOVIĆA I O VOJNO-POLITICKOJ SITUACIJI U SRBIJI}} Za njim je decembra 1941. godine raspisana poternica, nakon čega je bio u bekstvu. === Predaja zarobljenih partizana Nijemcima (1941) === {{main|Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.}} [[File:Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima.jpg|thumb|Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima]] Iako je njegov prijedlog okupacionim vlastima u Divcima odbijen, pukovnik Mihailović je želio pružiti njemačkom okupatoru dokaz četničke gotovosti za saradnju. Stoga su četnici Draže Mihailovića, uz posredstvo samozvanog vojvode [[Jovan Škavović|Jovana Škavovića]], predali 13. novembra 1941. Njemcima oko [[Predaja zarobljenih partizana Nemcima novembra 1941.|365 zarobljenih partizana]]. [[Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.|Predaja zarobljenih partizana Nemcima]] se desila tokom [[ustanak u Srbiji 1941|ustanka u Srbiji]] novembra [[1941]]. godine. Tokom [[Četničko-partizanski sukob|sukoba]] između [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] četnika i partizana u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]] početkom novembra [[1941]], četnici su zarobili više stotina partizana. Jednu veću grupu od oko 500 zarobljenika, među kojima su bili partizani na prevaru zarobljeni u [[Gornji Milanovac|Gornjem Milanovcu]],<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_110.htm Relacija Takovskog četničkog odreda od 17. juna 1942, Zbornik NOR-a, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, dokument 110]</ref> Kosjeriću,<ref>[https://www.znaci.org/00001/59_2_124.pdf Užička republika, Zapisi i sećanja, Narodni muzej, Užice 1981]</ref> Karanu i Planinici, četnici su prikupili na [[Ravna Gora|Ravnoj Gori]]. Oko [[13. novembar|13. novembra]] [[1941]]. četnici su grupu od 365 zarobljenika odveli u [[Mionica|Mionicu]], i zatim u [[Slovac]]. Tu su prihvaćeni od [[Milan Nedić|Nedićevih]] i nemačkih snaga i prebačeni kamionima u [[Valjevo]]. Transport zarobljenika do [[Valjevo|Valjeva]] je pratio četnički vođ Jovan Škavović Škava, koji je prethodno bio [[Kosta Pećanac|Pećančev]] četovođa, dok je u tom periodu priznavao [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevu]] komandu. U predaji zarobljenika učestvovao je i ravnogorski oficir [[Pavle Mešković]]. Predaji partizana prethodio je [[Sastanak u Divcima 1941.|sastanak Draže sa Nemcima u selu Divci]]. Od ove grupe zarobljenika, Nemci su 263 streljali dana [[27. novembar|27. novembra]] [[1941]]. godine na Krušiku u Valjevu.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_21.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Streljanja na Krušiku u Valjevu]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44_4.pdf Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009: Krušik, Valjevo streljanje po grupama]</ref> Ostali zarobljenici su delom streljani naknadno, delom deportovani u [[Koncentracioni logor|logore]], a delom pušteni na slobodu. Predaja zarobljenih partizana nastavila se i posle ovoga, i bila je naročito intenzivna u decembru 1941.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_24.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Decembarski pokolj]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44.htm Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009]</ref> === Legalizacija četnika i hvatanje ustanika (1941-1942) === {{main|Legalizovani četnici}} [[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|Legalizovani četnici Draže Mihailovića čuvaju [[Logor Metino brdo|logor na Metinom brdu]] kod [[Kragujevac|Kragujevca]] [[1942]].]] Četnički odredi u Srbiji su delom raspustili regrute kućama i ostali u ilegali na kadrovskom sastavu, a delom se legalizovali kao pripadnici zvaničnih Nedićevih formacija. Krajem 1941. i početkom 1942. godine, pripadnici [[Legalizovani četnici|legalizovanih ravnogorskih odreda]] pružili su najznačajniji doprinos u hvatanju nekoliko hiljada odbjeglih ili pasiviziranih partizana i njihovih saradnika u [[Zapadna Srbija|zapadnoj]] i djelovima [[Centralna Srbija|centralne Srbije]], kao i u njihovoj predaji Njemcima. Učešćem u masovnom hvatanju i likvidaciji pripadnika partizanskih odreda i njihovih saradnika, čak i ako se zanemari aktivna borba protiv partizana, legalizovani ravnogorski četnici su učinili krupne usluge njemačkom okupatoru u uništenju partizanskog pokreta na području dotadašnje [[Užička Republika|Užičke republike]].<ref name="yuhistorija.com">[http://www.yuhistorija.com/serbian/drugi_sr_txt01c4.html Milan Radanović: Kolaboracija JVuO sa nemačkim okupatorom u Srbiji 1941-1944.]</ref> Već krajem novembra 1941. godine na Metinom brdu kod Kragujevca je formiran [[Logor na Metinom brdu|logor]] za zarobljene srpske ustanike i civilne taoce. Prvi dovedeni u logor bili su taoci iz Kragujevca, komunisti, odbornici narodnooslobodilačkog odbora, Romi, Jevreji i svi oni koji su nemačkim fašistima bili sumnjivi. Osim svakodnevnih likvidacija, veća masovna streljanja su vršena 2. i 19. marta 1942. godine.<ref>[http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1322 Metino brdo]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hvatani borci su predavani nemačkom sudu, ili prekom sudu [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]. Većina pohvatanih je bila iz okoline Rače, Topole i Aranđelovca. 2. marta 1942. godine na Metinom brdu je streljano 173 rodoljuba i simpatizera oslobodilačkog pokreta sa teritorije Kragujevca i okolnih opština.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |access-date=2014-05-01 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304191846/http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |deadurl=yes }}</ref> Logor je rasformiran u junu 1942. Preostali logoraši su transportovani u [[Koncentracijski logor Banjica|logor na Banjici]], gde je većina streljana, kao i u logore u Nemačkoj, Norveškoj i Grčkoj.<ref>{{Cite web |url=http://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |title=Archive copy |access-date=2024-07-08 |archive-date=2024-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708214249/https://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |url-status=dead }}</ref> Nakon likvidacije partizanskih ostataka, četnici Draže Mihailovića su stekli faktičku kontrolu nad ruralnim područjima Srbije, dok je okupator držao gradove. Mihailovićev stav u odnosu na njemačkog okupatora jasno je izražen u depeši, koju je opunomoćeni poslanik Ministarstva inostranih poslova Trećeg Rajha u Beogradu [[Felix Benzler]], 31. marta 1942. godine, uputio centrali u Berlinu: {{izdvojeni citat|Sve dosad se nije postiglo da se ličnost pukovnika Mihailovića stavi pod kontrolu. Po svoj prilici ni on nije u stanju ili nije voljan da na srpskom području nešto preduzme, već je, naprotiv, preko jednog posrednika ovih dana ponudio vladi Nedića da prihvata da se objavi: 1) da on ne namerava da se bori protiv Nemaca; 2) da neće ništa da preduzima protiv Nedićeve vlade; 3) da se zalaže za održanje mira i reda u zemlji; 4) da poziva na borbu protiv komunista. Posredniku je ponovo odgovoreno da za Mihailovića jedino u obzir dolazi da se bezuslovno potčini.<ref>[https://znaci.org/00001/11_18.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje POD ZAŠTITOM LEGALIZOVANIH ODREDA]</ref>}} Nemački dokument od [[15. maj]]a 1942. godine navodi četničkog majora [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubu Jovanovića]] kao jednog od njihovih lokalnih saradnika za [[Zaječar]].<ref>NAW, T501, roll 248 frames 0121-0126; dostupno na http://znaci.net/temp/T-501_R-248-0126.jpg</ref> [[Datoteka:SS-Obergruppenführer Werner Lorenz accompanied with unknown chetnik officer in NE Bosnia.JPG|mini|[[SS]]-[[Obergruppenführer]] [[Werner Lorenz]] u društvu neimenovanog četničkog oficira u sjeveroistočnoj [[Bosna (oblast)|Bosni]], jesen 1942. godine]] U junu 1942. Mihailović je prešao u Crnu Goru, italijansku okupacionu zonu, na teritoriju koju su držali crnogorski četnici [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom|uz dopuštenje Italijana]]. Aktivnosti četničkih odreda u Srbiji svedene su na najmanju meru da se ne bi izazivao okupator, i uglavnom su ograničene na organizacionu i obaveštajnu delatnost i sitnije diverzije. Uprkos tome, nemački okupator je veoma ozbiljno shvatao četničku aktivnost i povremeno organizovao racije protiv preostalih Mihailovićevih odreda, koji su se trudili da izbegnu dodir sa neprijateljem. U Srbiji, znatan broj Mihailovićevih snaga se legalizovao. Nemački popis glavnih vladinih legalnih odreda od [[15. maj]]a 1942, pod rednim brojevima 1 do 18 navodi Ljotićeve odrede, od 19 do 39 su Mihailovićevi, a od 40 do 100 Pećančevi. Tu na okupatorskom spisku snaga su neki od glavnih Mihailovićevih četnika: [[Predrag Raković]], [[Miloje Mojsilović]], [[Dušan Smiljanić]], [[Vučko Ignjatović]], [[Miloš Glišić]], [[Ljuba Jovanović]]... Do početka 1942. godine "ravnogorski pokret istopio se u redovima Nedićeve milicije i konačno se ponovo pojavio, umanjen, u Crnoj Gori."<ref name="Deakin2">[https://www.znaci.org/00001/5_3.htm William Deakin, BOJOVNA PLANINA]</ref> Kako ne bi izgubio podršku naroda kao saradnik okupatora, Mihailović je odsustvo oružane borbe u Srbiji sredinom [[1942]]. godine nastojao da nadoknadi činjenjem smicalica nemačkim vojnicima po gradovima, ubacivanjem "smrdljivih bombi", "svrabećih praškova", "praškova za kijanje", upućivanjem pretećih pisama, uznemiravanjem telefonom...<ref name="Kosta Nikolić 2004"/> Ovo nije ostalo neprimećeno. Britanski kapetan Bil Hadson je u drugoj polovini 1942. ponovo uspostavio vezu i javio da "Mihailović još sarađuje s Osovinom u Crnoj Gori i Sandžaku i miruje u Srbiji", da su "u Dalmaciji Trifunovićevi četnici legalizovani" te, podsticani od Italijana, sanjaju o nekoj "Srbo-Sloveniji i Dalmaciji". Na osnovu stanja na terenu on izvlači zaključak: {{izdvojeni citat|U trenutku kada je Mihailović u velikom stepenu igrao ulogu kvislinga bio je nagrađen najjačom britanskom propagandom.... Mihailoviću bi trebalo konačno reći da Britanci pretpostavljaju komuniste kvislinzima.<ref name="Deakin2"/>|Britanski kapetan Bil Hadson}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Lopare 1942.jpg|mini|[[Radivoje Kerović]] (u sredini u bijeloj košulji) sa njemačkim tenkistima, [[Lopare]] 1942.]] Posljednjeg dana kolovoza 1942, održan je sastanak kod načelnika štaba Komande Jugoistoka. Ovom prilikom je podijeljena informacija da se oko [[Banja Luka|Banje Luke]] vode žestoke borbe s partizanima, u kojima okupatoru pomažu četnici (“srpski nacionalisti“), bez preciziranja o kom odredu JVuO iz [[Bosna (oblast)|Bosne]] je riječ: {{izdvojeni citat|Velike borbe su izbile u blizini Banje Luke. Ustanici su upotrijebili teško naoružanje, topove, minobacače itd., kao i tenkove. Hiljadu srpskih nacionalista je sudjelovalo u borbi protiv ustanika na našoj strani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=490&roll=175 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000485.] <br /> ({{jez-njem|"Bei Banja Luka größeres Gefecht, Aufständische traten mit schweren Waffen, Geschützten, Minenwerfern u.sw. auf, auch mit Panzer. 1000 serbische Nationalisten haben sich dort auf unserer Seite im Kampfe gegen die Aufständischen beteiligt."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka održanog 31. augusta 1942.}} U drugom njemačkom izvještaju iz istog perioda se navodi da je 26. augusta jedan bataljun Wehrmachta južno od Banje Luke bio priklješten od strane nadmoćnijeg neprijatelja (i ovdje se napominje da su partizani raspolagali teškim naoružanjem), kao i da je Nijemcima u pomoć priskočilo čak „2000 bosanskih četnikâ“, što će rezultirati potiskivanjem jedinicâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOP i DVJ]] prema jugu do kraja mjeseca.<ref>BA/MA, RH 19 XI/81 (Die Bekämpfung der Aufstandsbewegung im Südostraum, Teil I), S. 244.</ref><ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 155. <br /> ({{jez-njem|"Bereits am 26. August sah sich ein deutsches Bataillon bei dem Versuch, südlich von Banja Luka den ersten dieser Einfälle abzublocken, weit überlegenen, auch mit erbeuteten Panzern und Geschützen bewaffneten Verbänden gegenüber; nur mit Hilfe von 2.000 bosnischen Cetniks, die den Deutschen zu Hilfe eilten, gelang es bis Ende des Monats, die Partisanen wieder nach Süden abzudrängen."}})</ref> Takođe, u jednom izvještaju upućenom iz štaba njemačkih trupa u [[NDH]] od 18. novembra 1942. o četnicima se, između ostalog, navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|U zoni 714. pješadijske divizije nalazi se 6-8.000 četnika, naoružanih puškama i nešto automatskog oružja. Diviziji su dosad pružili vrijedne usluge time što su branili svoju teritoriju od partizana i time oslobodili njemačke i trupe NDH za dejstvo na drugim sektorima. K tome obezbjeđuju i željeznicu i pribavljaju važna obavještenja njemačkim trupama. Četnici su pri zajedničkim akcijama snabdjevani od strane NDH; također im pripada i naknada od otprilike 3 Rajshsmarke dnevno, čiju isplatu oni, međutim, dosad nisu tražili.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=361&rec=314&roll=566 Nacionalni arhiv Vašington, T-314, rolna 566, frejm 000357; Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj-/Veza sa neprijateljski orijentisanim krugovima u Srbiji/ (18. novembar 1942.).] <br /> ({{jez-njem|"Bei 714.Div. haben die im Div.–Bereich beheimateten Cetnikverbände eine ungefähre Stärke von 6–8000 Mann. Sie sind mit Gewehren und verhältnissmässig wenig automatischen Waffen ausgestattet. Sie leisten der Div. wertvolle Dienste, indem sie ihr Heimatgebiet gegen Einfälle der Partisanen schützen, sodass, von grösseren Unternehmen abgesehen, in diesem Raume weder deutsche noch kroatische Truppen gebunden werden. Sie entlasten hiedurch den Bahnschutz und versorgen die deutsche Führung mit wertvollen Feindnachrichten. </br> Die Cetnikverbände werden durch den kroatischen Staat bei Einsätzen mit Munition versorgt und verpflegt. Vertragsmässig steht ihnen neben anderen Zusagen /z.B. Versorgungsansprüchen/ auch Wehrsold von etwa RM 3.— täglich zu, den sie jedoch bisher nicht beansprucht haben."}})</ref>|Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj (18. novembar 1942. godine)}} === Operacija Weiss i bitka na Neretvi (1943) === {{main|Operacija Weiss|Bitka za Konjic 1943.}} [[File:Četnici i Nemci na Neretvi.jpg|thumb|Četnici i Nemci tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]] 1943.]] Van Srbije, postojala je intenzivna saradnja četnika i Nemaca. Iako su mnogi četnici na lokalu pomagali nemačkim trupama protiv partizana, [[Hitler]] je do sredine 1943. godine strogo branio svojim jedinicama svaku saradnju sa četnicima.<ref>Nacionalni arhiv Vašington, Mikrofilm T-311, rolna 175, snimka 378: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za novembar 1942 (30. novembar 1942.). „Svaka, pa i privremena, veza sa antikomunistički nastrojenim četnicima u Hrvatskoj je protivna naređenju Fuehrera, Ia 3071/42 o borbi protiv bandi.“</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=383 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000378.] <br /> ({{jez-njem|"Haltung gegenüber feindluch eingestellten Kreisen in Serbien/Kroatien: An Bev.Kmdr.Gen. in Serbien, Befehlshaber der dt. Truppen in Kroatien, Kdr.Gen. in Kroatien und Dt.Verb.Kdo. bei Supersloda ergeht ein Befehl betreffend klarer und eindeutiger militärischer Haltung gegenüber allen uns feindlich eingestellten Kreisen. Jede – wenn auch nur vorübergehende – Bindung mit antikommunistisch eingestellten Cetniks in Kroatien steht im Widerspruch zu den bzgl. Bandenkämpfung gegebenen Befehlen des Führers Ia Nr. 3071/42 g.K."}})</ref> Za vrijeme izvođenja [[Operacija Weiss|operacije Weiss]], njemački komandanti na terenu su bili u nedoumici da li da se povinuju naređenjima svojih viših vojnih komandi, ali i političkih instanci, ili da nastave sarađivati s četnicima Draže Mihailovića: {{izdvojeni citat|Uprkos borbenoj pomoći hrabrih četnika, koja je doprinijela deblokadi opkoljenih dijelova 718. pješadijske divizije, njemačke trupe imaju zadatak da se brzo probiju do boksitne oblasti. One imaju instrukcije da smatraju četnike neprijateljima. Sada se ispostavilo da se situacija kod mjesta Dobro (?), čija se posada sastojala od Nijemaca, Italijana i četnika, poboljšala zahvaljujući četničkom prodoru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=549 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000544.] <br /> ({{jez-njem|"Trotz der Waffenhilfe tapferer Cetnik, die auch zur Befreiung der eingeschlossenen Gruppe der 718.I.D. mit beigetragen haben, ergibt sich für die deutschen Truppen die Aufgabe, möglichst schnell in das Bauxitgebiet von Mostar vorzustoßen. Die deutschen Truppen haben den Auftrag die Cetniks als Feind anzusehen. Es ergab sich nun das Bild, daß die Besatzung von Dobro (?), die aus Deutschen, Italiener und Cetniks bestand durch den Vorstoß der Cetniks Luft bekam."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka (1. mart 1943.).}} Major [[Slavoljub Vranješević]], komandant Zapadne Bosne JVuO, šalje 2. marta 1943. godine dopis »bratu« [[Uroš Drenović|Urošu Drenoviću]] kojim ga obavještava da je od strane njemačke komande u [[Banja Luka|Banjoj Luci]] zakazana konferencija na koju su pozvani najvažniji četnički zapovjednici s teritorije [[Bosanska krajina|Bosanske Krajine]]: {{izdvojeni citat|Pre nekoliko časova primio sam izveštaj od Komandanta Bosanskih četničkih odreda brata Rade Radića, u kome mi javlja, da su Nemci pozvali na konferenciju u Banja Luci sve Komandante i to: Radića, Tešanovića, Drenovića, Marčetića, Mišića radi rešavanja važnih pitanja. Konferencija će se održati u nemačkoj komandi u B. Luci. Ovoj konferenciji neće prisustvovati pretstavnici hrvatskih ni vojnih ni civilnih vlasti. Komandant mi je naredio, da pozovem sve Komandante na predkonferenciju, koja će se održati u Karanovcu na dan 4 o.m. u 12 časova.— Prema napred izloženom pozivam te, da bez ikakvog izgovora i odlaganja bez obzira na situaciju na položaju, dođeš 4 o.m. do određenog časa u Karanovac.— Ovo smatraj vrlo važnim i NAJHITNIJIM. Molim Te koristi sva moguća prevozna sredstva, pa i motorcikl i na vreme dođi na predkonferenciju.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 31, str. 64.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_64.htm Naređenje Komande bosanskih četničkih odreda od 2. marta 1943. komandantu odreda »Kočić« za prisustvovanje konferenciji radi usaglašavanja stavova o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Već 3. februara 1943. godine, major Vranješević je upoznao Vrhovnu komandu JVuO o činjenici da se bosanski četnici nalaze u službi njemačkog okupatora, ali i da su potpisali [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|sporazume o saradnji sa kvislinškim vlastima Nezavisne Države Hrvatske]]: {{izdvojeni citat| NEMCI Četnički odredi učestvuju u borbi zajedno sa Nemcima češće puta, ali na zasebnim sektorima. Pre našeg dolaska, Nemci su uspeli da u borbu protiv komunista uvode četnike tako, da im ovi osiguravaju krila i da se mešaju u komandovanje. Ovome se je odmah stalo na put, ma da sa dosta poteškoća. Po sebi se razume da se mnogo interesuju o tome, da li mi imamo kakve veze sa Dražom Mihailovićem — što mi odbijamo, navodeći da je to samo komunistička propaganda kako bi izazvali Nemce protiv nas, pa nas tako priklještene, uveli u svoje redove. Ipak, često puta Nemci čuju kako svi četnici pevaju »Od Topole pa do Ravne Gore« ili »Od Manjače pa do Ravne Gore«, »sve su straže generala Draže« itd., dakle jasno primećuju, ali moraju da trpe. Njihova nemoć oseća se. HRVATI Ovi se redovno predaju komunistima, gde god ovi na njih udare. Hrvatski oficiri nalaze spas u komunizmu. Zbog sporazuma sa Hrvatima, koji su ovi [četnički — prim.] odredi sklopili pre našeg dolaska, borbe sa Hrvatima ne vode se. Naprotiv, za većinu starešina i boraca može se reći, da su taj sporazum shvatili kao definitivan svršetak rata, pa i otuda javašluk i slaba disciplina. Sada, dok se ne raščisti sa komunistima, ovakvo stanje mora da ostane.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_27.htm Izveštaj majora Slavoljuba Vranješevića od 3. februara 1943. majoru Zahariju Ostojiću o vojno-političkoj situaciji u četničkim odredima zapadne Bosne i saradnji sa nemačkim i ustaško-domobranskim jedinicama]</ref>}} Vojvoda [[Vukašin Marčetić]], komandant puka »Manjača«, bio je takođe jedan od potpisnikâ sporazuma sa vlastima satelitske NDH. Tokom operacije »Weiss«, vojvoda Marčetić se povezuje i sa njemačkim okupatorom, konkretno sa [[117. lovačka divizija (Nemačka)|117. divizijom]]: {{izdvojeni citat|Posebno: [...] [[369. legionarska divizija|369. pješ. div.]] će prvo dovršiti borbe na [[Grmeč]]u. Uspostavljena veza sa četničkom grupom Marčetića, koja će preuzeti osiguranje vlastitog istočnog boka.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=315&roll=2263 NARA, T315, Roll 2263, frame no. 000670.] <br /> ({{jez-njem|"369. J.D. führt vorerst Kampfhandlungen in der Grmec durch. Verbindung mit Cetnikgruppe Marcetic aufgenommem, die Schutz der eigenen Ostflanke übernehmen will."}})</ref>|Ratni dnevnik 117. divizije, unos za 5. februar 1943.}} O (prinudnom) sadjejstvu 117. divizije sa četničkim odredima pod komandom kapetana [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] u [[Bitka za Konjic 1943.|bici za Konjic]], februara 1943. godine, nakon rata će posvjedočiti i general [[Alexander Löhr]]: {{izdvojeni citat|117. lovačka divizija, koja je prodirala od Ivan-sedla ka severozapadu, vodila je od početka teške borbe, pa je na kraju odbijena i odbačena. Jedan njen deo morao je da se spasava u Konjicu, koji je bio utvrđen i posednut od Italijana i četnika. Ovo mesto su partizani okružili i tako je došlo do toga da su se ovde, pod pritiskom događaja, borili na istom frontu Nemci i četnici – doduše odvojeni jedni od drugih italijanskim jedinicama. Konjic je doduše bio oslobođen iz okruženja sa trupama iz [[Sarajevo|Sarajeva]], ali je partizanima uspelo da se probiju preko Neretve i povuku svi bez izuzetka u severnu [[Crna Gora|Crnu Goru]].<ref>{{cite web|url=http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html | title = Записи Александра Лера, часопис СРПСКО НАСЛЕЂЕ, број 7/1998 | publisher = Srpsko-nasledje.co.rs |date=3. 1. 1943. | accessdate=4. 1. 2023. | archive-url = https://web.archive.org/web/20130216202528/http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html# | archive-date=16. 2. 2013 |url-status=dead | df = }}</ref>|General [[Alexander Löhr]], komandant Jugoistoka}} Tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]], četnici su bili obilno snabdijevani streljivom i hranom iz italijanskih i njemačkih magacina. Kapetan Vojislav Lukačević, koji se zajedno sa svojim četnicima tukao uz borbenu grupu »Anacker«, [[5. mart]]a iz [[Konjic]]a je javio majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] da mu »11« (tj. Nijemci) daju municiju, kao i da je vojvoda [[Dobroslav Jevđević]], sa svoje strane, zadužen za obezbjeđivanje logistike: {{izdvojeni citat|Vidim da je glavna tvoja briga kako ćemo sa 11. Verujem da si o njima dobio preterane izveštaje. Svaka njihova kolona koja nastupa ima najviše jednu trećinu Nemaca a ostalo su domobrani i po nešto ustaša. Oni sami ne mogu ništa da urade, toga su svesni. Ja mislim da je nama najpreči za sada cilj uništenje komunista i to što brže. Ne sme nas zateći iskrcavanje u borbi sa komunistima, a isto tako ne smemo početi borbu sa 11 dok komunisti nisu likvidirani a oni nisu likvidirani i pored uspeha koje smo postigli. Čvrsto sam ubeđen da nas 11 neće napasti sve dok se vode borbe sa komunistima te je strahovanje u tom pravcu preterano... Najvažnije i najbolje snabdevanje preko [[Sarajevo|Sarajeva]] koje neka Jevđo forsira. Dobio sam sinoć preko 11, 30.000 metaka obećali još čim im stigne neki transport koji očekuju u Sarajevo.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_2_71.htm IZVEŠTAJ KOMANDANTA KONJIČKE GRUPE OD 5. MARTA 1943. KOMANDANTU ISTAKNUTOG DELA ŠTABA DRAŽE MIHAILOVIĆA O BORBENOM RASPOREDU ČETNIKA I NEMACA NA SEKTORU KONJIC—JABLANICA]</ref>}} O isporuci municije jedinicama JVuO (najvjerovatnije o onoj koja je data kapetanu Lukačeviću), Komanda Jugoistoka je 7. marta javila vojnom vrhu u [[Berlin]]u: {{izdvojeni citat|– 7. mart 1943: Municija za četnike. Vrhovna komanda je obaviještena telegramom o isporuci 30.000 metaka četničkim jedinicama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=453 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000448.] <br /> ({{jez-njem|"Munition für die Cetniks: </br> An OKW/WFSt. ergeht eine Meldung betraf. der Übergabe von 30.000 Schuß Inft. Munition an Cetnikverbände."}})</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja Komande Jugostoka za mart 1943. godine (31.3.43.)}} [[File:Chetniks and German Officers meet in Bosnia, 1943.jpg|thumb|Sastanak njemačkih oficira sa četnicima u [[Bosna (regija)|Bosni]], [[1943]]. godina]] 9. [[Mart|ožujka]] 1943. godine, [[Fašizam|fašistički]] [[Poglavnik|duce]] [[Benito Mussolini]] šalje pismo [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]],<ref>''Tajna pisma Hitler – Mussolini (1940—1943)'', edicija Dokumenti i svjedočanstva (priredio i preveo: Dr Bogdan Krizman), Novinarsko izdavačko poduzeće (NIP), Zagreb, 1953, str. 78.</ref> vođi [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]], u kom navodi da je upoznat sa suradnjom njemačkih okupacionih trupa s četnicima: {{izdvojeni citat|Više tisuća četnika naoružali su, na lokalnoj bazi, komandanti talijanskih jedinica, da vode gerilu, za koju imaju, kao svi stanovnici Balkana, naročite sklonosti. Do danas su ti četnici suzbijali partizane vrlo odlučno. Upravo sam primio izvještaj. U njemu mi javljaju, da su njemačke snage, koje su uspostavile dodir sa četnicima u dolini gornje Neretve, pristale da surađuju s njima i da su naoružale četnike metcima i ručnim bombama.|[[Benito Mussolini]] u pismu [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]] (9. III 1943)}} O pristizanju Mussolinijeva pisma istog je dana javila i Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga: {{izdvojeni citat|''9. mart'' </br> Duče poslao pismo Hitleru, u kome zastupa mišljenje da su četnici i partizani neprijatelji Osovine. O tome je razgovarao i sa nemačkim ministrom spoljnih poslova. Priznaje da su Italijani do sada naoružali nekoliko hiljada četnika za gerilski rat protiv komunista i oni su se do sada energično borili protiv partizana. Ali, sada je Duče izdao energičnu naredbu, da se četnicima više ne daje oružje i da njih, nakon što se partizani poraze, treba razoružati. Na osnovu poslednjih vesti, na prostoru gornje Neretve Nemci su takođe stupili u kontakt sa četnicima i ostavili im patrone i ručne granate.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 9. marta 1943.}} Pošto је za katastrofalni poraz četnika u bici na Neretvi optužio Jevđevića, [[Petar Baćović|Baćovića]] i [[Bajo Stanišić|Baja Stanišića]] a istakao za primjer Vojislava Lukačevića, major Ostojić im је 10. marta naredio da se kod Italijana zauzmu za dozvolu o prebacivanju četnika na zapadnu obalu Neretve. Odgovarajući na optužbe, Jevđević i Ваćоvić istoga dana izvještavaju Mihailovića da је za proboj operativne grupe NOVJ kriv upravo Lukačević, te da Ostojić, komandujući iz [[Kalinovik]]a, nema pravu predstavu о toku događaja. Jevđević navodi: „Kada sam zvao delove Vrhovne komande da komanduju nа licu mesta, odgovorili su neljubazno da neće da radе sa okupatorom, tražeći u isto doba hranu, municiju, topove i vojsku od okupatora.“ Као argument da četnici moraju bespogovorno slušati naređenja okupatorskih oficirâ, vojvoda Jevđević navodi podatak da Nijemci i Italijani hrane i snabdijevaju municijom cjelokupnu masu četnikâ od 13.200 ljudi. Riječ je o 2000 četnika pod komandom Вајa Stanišića, 4.000 iz Lukačevićeve konjičke gruре, 6.000 pod komandom majora Petra Baćovića (hercegovački četnici) i 1.200 četnika kojima komanduje major Andrija Vesković. Jevđević Mihailoviću piše i da su okupatori dali toliko hrane da је on, na osnovu lažnog brojnog stanja, uspio da uštedi 110.000 obroka, kao i da su mu za posljednjih nekoliko dana isporučili 1.100.000 metaka.<ref>AVII, reg. br. 3/1, kut. 293, dep. 2248.</ref><ref>Branko Latas, Saradnja četnika i Nemaca u borbama protiv Glavne operativne grupe divizija NOVJ u dolini Neretve (februar — mart 1943), Prilozi Instituta za istoriju (br. 17), Sarajevo, 1980, str. 214.</ref> General [[Rudolf Lüters]], zapovjednik njemačkih trupa u NDH, piše u procjeni situacije od 16. marta 1943. da je „neprijateljski otpor protiv nemačkih divizija koje su napadale uglavnom slomljen“, te da je „operacija „[[Operacija Weiss|Vajs II]]“ u suštini završena“. O četničkim snagama u njemačkoj zoni operacija, general Lüters navodi: {{izdvojeni citat|Četničko pitanje nije se dalje zaoštrilo. U području [[114. lovačka divizija (Njemačka)|714. divizije]] nisu zabeležena nikakva prekoračenja u tuđu nadležnost. Četničko rukovodstvo se potčinilo naređenjima nemačkog Vermahta i potvrdilo svoju lojalnost. Četnici koji se nalaze na području [[118. lovačka divizija (Njemačka)|718. pešadijske divizije]], naročito u rejonu [[Zenica|Zenice]] i [[Han-Pijesak|Han-Pijeska]], neprijateljski se suprotstavljaju hrvatskoj državi i nemačkom Vermahtu i pokušavaju da izazovu nemire putem sabotaža i razoružavanja hrvatskih odreda. Divizije koje su učestvovale u operaciji „Vajs II“ jedinstveno se povoljno izražavaju o držanju četničkih jedinica. Dragocenim izviđačkim podacima i napadima za rasterećenje pomagali su našim jedinicama, mada ni u jednom slučaju nije sa nemačke strane tražena podrška.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_3_38.htm Procena vojno-političke situacije komandanta nemačkih trupa u NDH od 16. marta 1943. za period od 1. do 15. marta 1943. godine]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=372&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 000366—000367.] <br /> ({{jez-njem|"Die Cetnikfrage hat sich nicht weiter zugespitzt. Im Bereich der 714.J.D. sind keine Übergriffe zu verzeichen. Die Cetnikführung hat sich den Befehlen der deutschen Wehrmacht untergeordnet und ihre Loyalität versichert. Die im Bereich der 718.J.D. befindlichen Cetniks, besonders im Raum ZENICA und HAN PIJESAK stehen kroat. Staat und deutscher Wehrmacht feindlich gegenüber und versuchen durch Sabotageakte und Entwaffnung kroat. Abteilungen Unruhe zu stiften. Die im "Weiss II"–Einsatz befindlichen Divisionen äussern sich übereinstimmend günstig über das Verhalten der Cetnikverbände. Durch wortwolle Kundschafterdienste und Entlastungsangriffe haben sie der Truppe geholfen, obwohl in keinem Falle deutscherseits Unterstützung orboten worden war."}})</ref>}} U iscrpnom izvještaju<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 1015—1018.</ref> koji je [[5. maj]]a 1943. godine podnio [[SAD|američki]] [[Ured za strateške usluge]] (preteča današnje [[Centralna obaveštajna agencija|Centralne obavještajne agencije]]), sumiraju se rezultati netom završene operacije »Weiss«: {{izdvojeni citat|Krajem januara 1943. godine zajedničke nemačke, hrvatske, italijanske i četničke snage povele su veliku ofanzivu protiv jugoslovenske oslobodilačke armije. Neprijatelj je potpomognut od Drenovićevih četnika uspeo da potisne jugoslovenske patriote u Hercegovini i jugoistočnoj Bosni. Glavni udar u sadašnjoj neprijateljskoj ofanzivi vrše kombinovane četničke snage u Hercegovini (V.[ojislav] Lukačević, član Mihailovićevog glavnog štaba), u Crnoj Gori (Bajo Stanišić) i u Sandžaku (Pavle Đurišić, član Mihailovićevog glavnog štaba). Ishod ove borbe je još neizvestan. Partizani govore da su oni odneli pobedu, dok četnici insistiraju na tome da su gotovo potpuno očistili ove jugoslovenske krajeve od antifašističkih snaga. Tačno je, međutim, da su jugoslovenski antifašistički gerilci pretrpeli teške teritorijalne gubitke, ali daleko je od toga da su njihove snage uništene ili razbijene. Na drugoj strani, mnogo slavljeni četnici generala Mihailovića danas su angažovani u jednoj od najžešćih ofanziva za uništenje jugoslovenskih demokratskih snaga.}} === Četnički teror u Srbiji (1943) === {{main|Srbija u Drugom svetskom ratu|Zločini četnika u Drugom svjetskom ratu}} Mihailovićeva taktika u Srbiji se početkom 1943. sastojala u tome da organizuje i štedi svoje snage za "planirani narodni ustanak". Nemci navode da je izbjegavao svaki konflikt sa okupacionim trupama.<ref>NAW, T-78, Roll 332, 6289915, 919: Procjena situacije komande Jugoistoka za feburar 1943 (2. mart 1943.).</ref> Izveštaji Nedićeve vlade konstatuju da je četnička akcija gotovo svuda upravljena na obračunavanje sa komunistima, koje se sprovodi beskompromisno, do istrebljenja. Inače, četnici na sastancima sa narodom naređuju lojalno držanje prema domaćim vlastima i okupatorskoj vojnoj sili kao i "odricanje svake pomoći partizansko-komunističkim bandama".<ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 59/1—1, k. 22.</ref><ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 54/5—1, k. 22.</ref> 12. februara 1943. godine, kapetan [[Miloš B. Marković]], komandant Ariljske brigade iz sastava Požeškog korpusa JVuO, prenosi Mihailoviću ideju poručnika [[Zvonimir Vučković|Zvonka Vučkovića]] da iskoristi vezu sa njemačkim oficirom u cilju »gonjenja komunista«: {{izdvojeni citat|Po povratku sa puta iz štaba 1a sastao sam se sa Vučkovićem koji me je zamolio da Vas izvestim o sledećem: </br> U srezu Kačerskom nalaze se dve komunističke grupe, prva jačine 60 a druga oko 150 ljudi. Ove se grupe prebacuju i u Oplenački srez. Za likvidaciju ovih grupa potrebno mu je oko 300 ljudi, no kada bi ih skupio izazvao bi potere od strane okupatora. Ima jednu drugu mogućnost a to je da uputi Nemce da gone ove grupe. Posredno, no obazrivo ima vezu sa jednim od nemačkih komandanata, koji je izjavio gotovost za usluge svake vrste a naročito u gonjenju komunista. Zvonko će ga upotrebiti no ne uspeli to preduzeće sam potrebno.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_33.htm Izveštaj komandanta Ariljske brigade od 12. februara 1943. Draži Mihailoviću o borbama protiv pripadnika NOP-a u zimu 1942. godine i dostignutoj organizaciji u brigadi]</ref>}} Poručnik [[Predrag Raković]], u svojstvu komandanta 2. ravnogorskog korpusa JVuO, informiše 3. marta 1943. generala Mihailovića o tajnom sastanku sa nemačkim potporučnikom Krigerom: {{izdvojeni citat|Okupator, kako Nemci tako i Bugari svu svoju akciju uputili su na komuniste, na njihovo gonjenje i istrebljenje. U smislu depeše koju sam podneo G. Ministru, sastao sam se 2 marta t.g. na Savincu u jednoj šumi sa Nemačkim komandantom potporučnikom Krigerom iz Gor. Milanovca. Sastanak je izveden potpuno tajno. Na sastanak je od strane Nemaca došao potporučnik Kriger i njegov tumač. A sa naše strane bio sam ja i moj Načelnik štaba p.por. Lazarević. Tema razgovora bila je isključivo uništenje komunističkih bandi, na teritoriji koju obezbeđuje Nemačka jedinica iz Gor. Milanovca. Uglavnom dolazi u obzir komunistički vođa [[Milorad Labudović|Labud]] koji ima oko 150 komunista pod svojom komandom u okolini Rudnika, u srezovima: Kačerskom i Orašačkom. Utvrdili smo plan za ovaj rad. O izvođenju ove akcije detaljno sam se dogovorio sa Zvonkom noću između 2/3 - III t.g., u čemu smo postigli potpunu saglasnost.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 127, reg. br. 7/3 (S-X-12/4).</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_67.htm Izveštaj komandanta 2. ravnogorskog korpusa od 3. marta 1943. Draži Mihailoviću o borbi protiv pripadnika NOP-a i pregovora sa predstavnicima nemačkih okupacionih trupa]</ref>}} I u depeši od 23. marta, Raković piše da se ponovo sastao sa nemačkim komandantom iz G. Milanovca, te je dogovoreno da se za ubijene Nemce neće više paliti kuće redom, već "samo po našem spisku", partizanske, i samo će se partizani ubijati: {{izdvojeni citat|Hapšenje naših ljudi više neće biti na reonu nemačke komande G. Milanovac. Ako pogine okupatorski vojnik na ovome terenu neće se paliti redom kuće, već samo po našem spisku i to partizanske i samo će se partizani ubijati. [...] Dobio sam 5000 metaka za čišćenje moga reona od komunista.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića: 1. januar — 8. septembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 550.</ref>}} [[Datoteka:Četnici batinaju narod.jpg|thumb|Četnici batinaju seljaka u Srbiji.]] Koliki je bio teror koji su četnici sprovodili nad pristalicama [[NOP|pokreta otpora]] u području doline Zapadne Morave, Dragačeva i Takova, svedoči konstatacija u biltenu kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova: {{izdvojeni citat|Ilegalni odredi poručnika Vlaste Antonijevića, Dače Simovića, Milutina Jankovića, poručnika Vasića i kapetana Rakovića nemilosrdno ubijaju sve one koji su makar i jedan dan bili i sarađivali sa partizanima. Neki od ovih odreda vode tako bezumnu akciju da se njihova delatnost može ravnati sa radom običnih odmetnika.<ref>http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/102680-aak-Gornji-Milanovac-Luani.html</ref>|Izveštaj kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova (april 1943)}} Četnici su, poput okupatora, prema partizanima, njihovim simpatizerima i porodicama, primenjivali najsvirepije mere: {{izdvojeni citat|1) Protiv zaludele, potpuno obezglavljene i pomahnitale komunističke bande u šumi, sve određene starešine i svo nacionalno naoružano ljudstvo ima povesti beskompromisnu borbu za njihovo potpuno uništenje. Izuzetka u ovome pogledu ne može biti. 4) Ko se uhvati da nosi hranu ili druge potrebe komunistima, a to se tačno utvrdi, komandant brigade sa čije bi teritorije bio takav krivac, odmah će ga streljati i porodicu potpuno uništiti. Kuću spaliti, a stoku zapleniti za izdržavanje gorskih jedinica. 5) Ko se uhvati, a to se od strane komandanta brigade utvrdi, da je krio komuniste, primio u svoju kuću ili im slao makakva obaveštenja, biće najstrožije kažnjen. 6) Ko se uhvati i bude dokazano, da je neko lice videlo komuniste, a nije na najbrži način izvestilo najbližu četničku komandu, biće takođe kažnjeno, u čemu se komandantima brigada ostavlja puna inicijativa. 7) '''Ako u nekom selu bude ubijen makoji četnik, komandant brigade dotične teritorije odmah će streljati deset simpatizera'''.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%92%D0%B5%D1%9A%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%B4%D0%BD%D0%BE_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%B8_%D1%9A%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B0_4.9.1943. Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica 4.9.1943.]</ref>|Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica (4.9.1943).}} Zbog svega navedenog, mnogi ljudi koji su prišli četnicima na početku ustanka protiv sila Osovine, bili su razočarani preusmerenjem dejstava u borbu protiv partizana. Tako je britanski oficir za vezu Hadson zabeležio: "Nekoliko četničkih jedinica tražilo je da bude oslobođeno zadatka borbe protiv partizana".<ref name="Deakin2"/> === Zabrana sabotaža u Srbiji i učvršćivanje vezâ s Nijemcima na području NDH (1943) === {{main|Sabotaže u Srbiji u Drugom svjetskom ratu|Neil Selby}} [[Datoteka:Plakat o streljanju DM pristalica iz 1942.jpg|mini|Plakat o streljanju „50 DM pristalica“ zbog rušenja mosta na pruzi Požarevac - Petrovac na Mlavi iz decembra [[1942]].]] U Srbiji, iako su neke četničke pristalice vršile sabotaže, trpeći nemačke odmazde zbog toga, četničko vođstvo je posebno branilo ozbiljnije sabotaža na bitnim saobraćajnicama, pa su čak sprečavali britanske komandose na terenu da ih vrše: {{izdvojeni citat|[[Neil Selby|Major Selby]] imao zadatak da organizuje sabotaže i dotur materijala za iste; „Prema Selbyevim navodima, '''do sabotaža nije došlo zato što ih D.M., odn. njegovi komandanti na terenu na terenu još nisu odobrili'''.“<ref>NAW, T-313, Roll 482, 000544: Izvještaj obavještajnog odjeljenja Vojnog komandanta Jugoistoka o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca u noći 18./19. augusta 1943 (26. august 1943.).</ref>|Izvještaj nemačkog obavještajnog odjeljenja o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca (26. august 1943).}} U izvještaju potpukovnika Klamrotha iz Generalštaba njemačkih oružanih snaga, nakon inspekcijskog putovanja po Balkanu u avgustu 1943. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> konstatuje se da je general Mihailović najstrožije zabranio izvođenje sabotažâ protiv okupacione sile prije eventualnog savezničkog iskrcavanja. Pored toga, pominje se i to da su njemačke obavještajne strukture detaljno upoznate sa kretanjem četničkog komandanta i Vrhovne komande JVuO po Srbiji: {{izdvojeni citat|Pokret Draže Mihailovića: U Srbiji tinja latentni ustanak. Draža Mihailović je liderska priroda i veoma je aktivan. Svaki preuranjeni napad protiv okupacionih snaga u startu je strogo zabranjen. Trenutno se jedino vodi borba protiv komunista. Mora se očekivati jedinstveni napad na okupacione snage, uključujući sabotaže i prepade. Pretpostavlja se da je angloameričko iskrcavanje na Jadranu trenutak za to. Stav Draže Mihailovića prema Angloamerikancima opisan je na sledeći način: „Kao pomagači ste dobrodošli, ali ja ću sâm obnoviti Jugoslaviju!“ Nadzor nad Dražom Mihailovićem je dobar. Nemačke službe vrlo brzo saznaju za njegova boravišta koja neprestano menja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=638&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289888.] </br> ({{jez-njem|"b) Draga [sic!] Mihailowitsch Bewegung: </br> In Serbien schwelt der latente Aufstand. Draga Mihailowitsch ist eine Führernatur und sehr aktiv. Jedes vorzeitige Losschlagen gegen die Besatzungstruppen ist zunächst streng verboten. Zur Zeit nur Kampf gegen Kommunisten. </br> Mit dem einheitlichen Beginn von Sabotage, Überfallen usw. auf Besatzungstruppen muss gerechnet werden. Als Zeitpunkt dafür wird die Landung der Anglo–Amerikaner in der Adria vermutet. Die Einstellung des Draga Mihailowitsch den Anglo–Amerikanern gegenüber wird geschildert: "Als Helfer willkommen, aber ich selbst baue Jugoslawien wieder auf!" Die Überwachung des Draga Mihailowitsch ist gut. Die deutschen Dienststellen kennen sehr bald seine ständig wechselnden Standorte."}})</ref>}} Ipak, kako bi i dalje stvarao privid otpora i zadržao status saveznika, povremeno je inicirao bezazlene diverzije, koje neće izazvati nemačku odmazdu: {{citiranje|Udružite se sa apotekarima. Uzmite od njih praškova za kijanje, suzavce i supervodonik. Na igrankama svrabeće praškove. Upućujte preteća pisma, uznemiravajte telefonom, stvarajte svuda strah i zabunu.<ref name="Kosta Nikolić 2004">Bojan Dimitrijević - Kosta Nikolić: Đeneral Mihailović - biografija, Beograd : Institut za savremenu istoriju, 2004, str 378-9.</ref>|[[Draža Mihailović]] naređuje „misteriozne” sabotaže po gradovima septembra 1943.}} 1. avgusta 1943. godine, komandant njemačkih trupa u Hrvatskoj (tj. [[NDH]]) general [[Rudolf Lüters]] na sljedeći način interpretira držanje Mihailovićevih četnika (onih koji su najvećim dijeom obuhvaćeni [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|ugovorima sa vlastima NDH]]) po okončanju osovinske [[Operacija Schwarz|operacije »Schwarz«]]: {{izdvojeni citat|Stav četnika s obje strane rijeke Bosne te na području između rijekâ Bosne i Une i Sane i dalje se može opisati kao lojalan, iako ustaška politika – koju je hrvatska vlada u posljednje vrijeme iznova naglasila – nije ostala bez povratnog dejstva na njihovo držanje, što je rezultiralo određenom suzdržanošću prema komunističkim bandama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=357&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000352.] </br> ({{jez-njem|"Die Haltung der Cetniks beiderseits der Bosna und zwischen Bosna und Una–Sana kann noch als loyal bezeichnet werden, obwohl der wohl der in letzter Zeit seitens der kroat. Regierung wieder betonte Ustascha–Kurs nicht ohne Rückwirkung auf ihre Haltung geblieben ist und sich Zurückhaltung gegen die kommunistischen Banden zeigte."}})</ref>|Izvještaj komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj za mjesec jul 1943. upućen štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]}} Kao paradigmatične za držanje spram nastupajućih njemačkih trupa mogu se uzeti preporuke iz naređenja kapetana Jovana Dabovića, komandanta Ličko-kordunaške četničke oblasti, upućene 6. septembra 1943. godine kapetanu Dušanu Đakoviću: {{izdvojeni citat|NAREĐUJEM 1) Svi komandanti narediće svima svojim jedinicama i patrolama da, ako Nemci budu naišli na njihov reon dejstva, ne otvaraju vatru i da se drže pasivno sve do mog daljeg naređenja. 2) Kada bude primećen dolazak Nemaca da se jedinice povlače u šume i da sa njima izbegavaju dodir. 3) Ako se desi da se neka jedinica, patrola ili pojedinac nađe u takvoj situaciji da Nemce ne može izbeći pri dodiru sa njima da kaže da se bori protivu komunizma. Napominjem ovom prilikom da su se Nemci prema četnicima u Hercegovini poneli vrlo korektno.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dok. br. 42, str. 81.</ref><ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dokument br. 202, strane 942—943.</ref>}} 18. rujna 1943. godine, poručnik Lippert iz Obavještajnog odjela [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] sastavlja izvještaj o posjetu poručnika [[Milana Cvjetićanina]], komandanta Bosanskog korpusa „[[Gavrilo Princip]]” [[Dinarska četnička divizija|Dinarske četničke divizije]] JVuO, kojega je [[Kapitulacija Italije|kapitulacija Italije]] zatekla na liječenju u [[Split]]u. Tom prilikom, Cvjetićanin nedvosmisleno poentira: {{izdvojeni citat|Mi četnici znamo da se samo uz pomoć njemačkih trupa može postići efikasno uništenje bandita, jer smo mi četnici za to isuviše slabi.<ref>[https://znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.], str. 273.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=984&rec=313&roll=483 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000981.] <br /> ({{jez-njem|"Wir Cetniks wissen, dass nur durch die deutschen Truppen eine wirksame Vernichtung der Banditen erfolgen kann, da wir Cetniks hierzu zu schwach sind."}})</ref><ref>[https://pescanik.net/pismo-citateljima-blica-i-gledateljima-serije-ravna-gora/ Boris Dežulović: Pismo čitateljima Blica i gledateljima serije “Ravna gora”]</ref>}} [[Datoteka:Marsz wojsk niemieckich w Dalmacji (2-515).jpg|mini|Četnici Dinarske divizije u mimohodu pored motorizovane kolone njemačke 114. divizije (Dalmacija, septembar 1943).<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2018/01/bk0306.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0306 | Photo | 114. Jäger-Division]</ref>]] Nakon [[Kapitulacija Italije u Jugoslaviji|kapitulacije Italije]] [[8. septembar|8. septembra]] [[1943]]. sve četničke snage iz italijanske okupacione zone su, nakon [[Antiosovinska ofanziva JVuO 1943.|sporadičnih sukoba]], uspostavile punu saradnju sa novouspostavljenim nemačkim okupacionim vlastima.<ref>Vidi: [[s:Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade|Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade]], [[s:Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.|Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.]], [[s:Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.|Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.]], itd.</ref> Mihailović je 7. oktobra 1943. naređivao svojim četnicima borbu protiv partizana u Sandžaku "po svaku cenu" i nesukobljavanje sa Nemcima "po svaku cenu".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_9.htm Naređenje Draže Mihailovića od 7. oktobra 1943. komandantima kopusa u zapadnoj Srbiji za mobilizaciju ljudstva i borbu protiv NOVJ u Sandžaku]</ref> Poručnik [[Jovan Pupavac]] pojašnjava u pismu upućenom 10. februara 1944. komandantu Zapadne Bosne JVuO majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]] kako je tekao proces prilaženja četnikâ pod komandom vojvode Momčila Đujića njemačkoj okupacionoj sili: {{izdvojeni citat|Dinarsku oblast sam napustio iz sledećih razloga: 1) Posle propasti Italije u Dalmaciju su došli Nemci. Komandant Dinarske oblasti pop Đujić stupio je u saradnju sa njima, najpre preko [[Mane Rokvić|Mane Rokvića]] koji je došao sa njima iz [[Bosanski Petrovac|Bosanskog Petrovca]]. Kasnije je delegirao kod štaba 114. Nemačke divizije svoga načelnika štaba kapetana Mijovića Novaka. Ljudstvo je postalo Nemačka milicija, primajući od njih redovnu hranu, municiju i dopunu oružja. Nemci su vrlo rado primili saradnju četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_73.htm Izveštaj komandanta 1. brigade Bosanskokrajiškog četničkog korpusa od 10. februara 1944. komandantu korpusa o saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji]</ref>}} U odgovoru koje je 4. oktobra 1943. poslalo Obavještajno odjeljenje 114. lovačke divizije, odbacuju se navodi iz telegrama poslatog od strane štaba 15. brdskog korpusa, u kojem se vojvoda [[Momčilo Đujić]] optužuje za prepade na njemačke trupe i u kojem se traži njegovo hapšenje. Nasuprot takvom zahtjevu, za komandanta [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]] se tvrdi sljedeće: „Uvjerljiva obavještenja i dokumenti nedvojbeno ukazuju da se Đujićeva četnička grupa u dosadašnjoj borbi protiv komunizma pokazala kao pouzdana... Sabotažni akti i prepadi na njemačke trupe dosad se nijesu događali.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=792&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000788.] <br /> ({{jez-njem|"Nach hiesigen sicheren Nachrichten und einwandfreien Unterlagen ist die Cetnikgruppe des Vojvoden Djujic im Kampf gegen die kommunistische Aufstandsbewegung bisher als zuverlässig zu bezeichnen. </br> Sabotageakte und Überfälle gegen die Deutsche Wehrmacht sind bisher nicht erfolgt."}})</ref> U poređenju sa oružanim snagama NDH, obavještajni oficiri 114. divizije Wehrmachta daju i mnogo povoljniju ocjenu za učinkovitost četnika: „Hrvatske trupe i ustaše, već zbog svoje brojnosti, ne mogu predstavljati značajniju podršku; osim toga, njihova borbena vrijednost je poznata. Četnički odredi su se dosad svuda pokazali kao izuzetno aktivni i pouzdani.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=793&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000789.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroatische Wehrmacht und Ustaschaverbände im Bereich sind schon rein zahlenmässig keine nennenswerte Unterstützung; darüber hinaus ist deren Kampfwert hinreichend bekannt. Die Cetnikverbände erweisen sich bisher überall als äusserst rege und zuverlässig."}})</ref> [[File:Četnički komandant u zapadnoj Bosni Uroš Drenović s nemačkim oficirima na terenu.jpg|thumb|Vojvoda [[Uroš Drenović]] (desno), četnički zapovjednik u [[Zapadna Bosna|zapadnoj Bosni]], zajedno sa njemačkim oficirima na terenu.]] U jesen 1943. godine, Vrhovna komanda Vermahta konstatuje prestanak bilo kakve aktivnosti DM protiv njih: {{izdvojeni citat|U jesen 1943. Titov pokret sve je više uzimao maha, a Mihailovićev pokret bio je potisnut na teritoriju Srbije. Komunisti nisu primali samo pomoć od sovjetske Rusije, nego sve više i od Engleza. Italijanska armija je kapitulirala. U ovakvoj novonastaloj situaciji četnički pokret bio je prisiljen da preispita svoj stav prema nemačkoj okupacionoj sili… Bilo kako, od tog vremena prestali su svi napadi Mihailovićevih ljudi protiv nemačke okupacione sile.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Četnici u Hercegovini su počeli sarađivati sa njemačkim nadležnim komandama odmah po ulasku njihovih trupa u bivšu italijansku okupacionu zonu: {{izdvojeni citat|Banda koja je napadala u području sjeverno od [[Bileća|Bileće]] i ojačana na oko 1200 ljudi ([[10. hercegovačka udarna brigada|X herceg. brigada]]), uz potporu 800 četnika je odbačena natrag na sjever.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1081&rec=313&roll=190 NARA, T311, Roll 195, frame no. 7450860.] <br /> ({{jez-njem|"Die im Raum N Bileca angreifende und auf etwa 1200 Mann verstärkte Bande (X.He.Brig.) mit Unterstützung von 800 Cetniks nach N zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 18. septembar 1943. godine}} {{izdvojeni citat|SS-divizija „Prinz Eugen“: Komunistička grupa (jačine 1.200 ljudi), koja je sa sjevera nastupala ka Bileći, odbačena je ka sjeveru akcijom 6. čete 2. SS brdskog puka ojačane sa 800 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=483&broj=293 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000290.] <br /> ({{jez-njem|"Von Norden gegen Bileca vordringende komm. Gruppe (1200) durch herangeführte 6./SS 2 und 800 Cetniks nach Norden zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj 15. brdskog korpusa za 18. septembar 1943.}} {{izdvojeni citat|U oblasti [[Stolac|Stoca]], kao što je već napomenuto, Stolačka i [[Ljubinje|Ljubinjska]] četnička brigada su u saradnji sa našim trupama postigle uspjeh protiv glavnine Desete herceg. brigade.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=636&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000631.] <br /> ({{jez-njem|"b.) Cetniks: </br> Im Raum von STOLAC hat, wie bereits erwähnt, im Zusammengehen mit eigenen Truppen die Cetnikbrig. von STOLAC und LUBINJE gegen die Hauptkräfte der X-herzeg.Brig. Erfolge erzielt."}})</ref>|Komanda 21. brdskog korpusa, Obaveštajno odeljenje, izveštaj o stanju, 27. septembar 1943.}} U izvještaju [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS brdske divizije Prinz Eugen]] od 10. oktobra 1943. godine, poslatom štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], pohvaljuje se lojalno držanje koje su, do tog trenutka, formacije [[Hercegovina|hercegovačkih]] četnikâ pokazale spram njemačkih okupacionih jedinica: {{izdvojeni citat|Četnici: Za borbu protiv komunista u istočnoj Hercegovini mobilisane su jače snage u okruzima [[Trebinje]], [[Bileća]], [[Stolac]] i [[Nevesinje]]. Dosadašnja iskustva s hercegovačkim četnicima mogu se ocijeniti dobrim, a njihovo držanje prema vlastitim trupama lojalnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1335&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001329.] <br /> ({{jez-njem|"Cetniks: Zur Bekämpfung der Kommunisten in der Ost–Herzegowina wurden in den Bezirken Trebinje, Bileca, Stolac u. Nevesinje stärkere Kräfte mobilisiert. Die bisherigen Erfahrungen mit den herzegowinischen Cetniks können als gut, das Verhalten gegenüber der eigenen Truppe kann als loyal bezeichnet werden."}})</ref>}} U odlomku iz mjesečnog izvješća SS divizije »Prinz Eugen«, inače njemačke elitne postrojbe na teritoriji okupirane Jugoslavije, sastavljenog 5. septembra 1943, blagonaklon stav četnika na divizijskom području (Hercegovina) opisan je na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Srbi [četnici — prim.] su se, djelimično, nastavili dokazivati ​​kao '''najpouzdaniji saveznici u borbi protiv crvenih bandi''', a time i protiv komunizma. U borbi protiv bandita uvijek su spremni sarađivati ​​s njemačkim Wehrmachtom, pa čak i podvrgnuti se njegovoj komandi.<ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 307.</ref><ref>[https://www.znaci.org/NARA/T315.php?broj=1272&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001266.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben haben sich z.T. weiterhin als die zuverlässigsten Verbündeten im Kampf gegen die roten Banden und damit gegen den Kommunismus erwiesen. Im Kampf gegen die Banditen sind sie jederzeit bereit, mit der deutschen Wehrmacht zusammenzugehen und sich ihr sogar zu unterstellen."}})</ref>|Mjesečni izvještaj 7. SS divizije XV brdskom armijskom korpusu za avgust 1943. godine}} U četničkim izvorima se potvrda ovih navodâ nalazi u naređenju koje je kapetanu Dušanu Đakoviću 6. septembra 1943. uputio potpukovnik [[Slavko Bjelajac]] (pseudonim »Nikola Dekić«), komandant Ličko-kordunaške četničke oblasti. Informišući svog podređenog oficira o ogromnim partizanskim gubicima u [[Bitka na Sutjesci|bici na Sutjesci]], Bjelajac zapisuje: {{izdvojeni citat|Po podatcima koje imamo partizani su kod Sutjeske strašno tučeni. Tvrdi se da su imali 5.000 mrtvih te da su samo naši s mrtvih lješeva partizanskih skinuli oko 200 puškomitraljeza. Četnici u Hercegovini drže pored ostalih mjesta i [[Kalinovik]], [[Foča|Foču]], i [[Čajniče]]. Ustaše su u [[Goražde|Goraždu]]. Njemci se također nalaze u Hercegovini. Dozvolili su bez ikakovih uslova da se na reonu svakog sreza može nalaziti i kretati 400 četnika (jednoj četničkoj grupi dali su 300 pušaka). <br /> U opšte izuzev situacija Hercegovine, Crne Gore, i Istočne Bosne stoji vrlo dobro. <br /> Ove podatke iz Hercegovine javljam Vam radi orjentacije. A u koliko se tiče Njemaca tek da naše stanovništvo zna da ih se ne treba plašiti i da neće vršiti represalije nad mirnim stanovništvom. <br /> Njemci govore u Hercegovini protiv Italijana i kažu da su oni spriječili širenje Srbije do rijeke Bosne protiv volje Njemaca. Optužuju Italiju da je ona dovela Pavelića na vlast. (To sve može i nemora biti tačno). <br /> Naši su zarobili čuvenog [[Nurija Pozderac|Nuriju Pozderca]] i [[Simo Milošević|Simu Miloševića]] u Hercegovini i streljali ih.<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knj. 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. br. 203, str. 946.</ref>}} Novembra 1943, Nijemci nabrajaju koje su se sve četničke vojvode u NDH upustile u saradnju s njima, kao npr.: [[Mane Rokvić]] („izjašnjava se za Nemačku i u slučaju neprijateljskog iskrcavanja stoji sigurno na našoj strani“), [[Momčilo Đujić]] („Ljotićev pristalica“ čijim „prisluškivanjem je više puta dokazano da je slao lažne izveštaje D. M. kako bi se izvukao ispod njegovog uticaja“), [[Uroš Drenović]] („nepomirljiv protivnik komunista“; „više od godinu dana sarađuje otvoreno sa nemačkim Vermahtom“) i drugi.<ref name="ReferenceA"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Cetnikführer, mit denen zusammengearbeitet wurde: </br> Vojvode Rokvic. Energischer Führer der ohne Unterbrechung rückhaltlos mit der deutschen Truppe zusammenarbeitet. Bekennt sich zu Deutschland und steht im Falle einer feindlichen Landung sicher auf unsere Seite. </br> Vojvode Djujic, Ljotic–Anhänger. DM. sucht ihn durch ständigen Druck zu beeinflussen. Durch Überwachung ist bereits mehrfach nachgewiesen, dass Djujic falsche Meldungen an DM. abgesetzt hat, um sich seinem Einfluss zu entziehen. Djujic wird seitens der. Div. im bewusster Übertreibung als besonders aktiver Kämpfer gegen den Kommunismus in Verbindung mit der deutschen Wehrmacht herausgestellt. </br> Vojvode Drenovic. Gerade Persönlichkeit, unversöhnlicher Kommunistengegner (kommunistische Untaten an seiner Ehefrau, die den Tod herbeiführten), bezeichnet sich als Beschützer seiner pravoslavischen Volksgenossen. Arbeitet länger als 1 Jahr offen mit deutscher Wehrmacht zusammen. Von DM. angestrebte Beeinflussung bisher ohne Erfolg."}})</ref> U ovom strogo povjerljivom izvještaju, obavještajni oficiri XV brdskog armijskog korpusa dopisuju još i sljedeće: „Čitav niz drugih četničkih vođâ na području južno od [[Bihać]]a, neumoljivi su protivnici komunizma i dobri vojnici. Svi su se istakli u saradnji sa [našim] trupama, a kao svoj zadatak označavaju zaštitu pravoslavnog stanovništva od uništenja.“<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 44, str. 86.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Eine Reihe weiterer Cetnikführer im Raum südl. Bihac unerbittliche Kommunistengegner und gute Soldaten haben sich in der Zusammenarbeit mit der Truppe bewährt, und sehen es als ihr Ziel an, den pravoslavischen Volksteil vor der Ausrottung zu bewahren."}})</ref> U izvještaju [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. godine zaključuje se da bi osiguranje dugih linija snabdijevanja bez četnika bilo „nezamislivo“.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=343&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000339.] <br /> ({{jez-njem|"Die Sicherung der langen Nachschubwege der Division ist ohne Unterstützung det zugeteilten Cetnik–Stützpunkte, wenn nicht ausreichend deutsche Kräfte oder kampffähige kroatische Truppen zur Verfügung gestellt werden, undenkbar."}})</ref> 19. novembra 1943. potpisani su i na snagu stupaju prvi [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta]], koji četnicima nameću obavezu "da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih".<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm</ref> 30. novembra 1943. godine [[Dragoljub Draža Mihailović|general Mihailović]] naređuje [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubi Patku]], komandantu Timočkog korpusa, da protera britanskog majora Erika Grinvuda koji hoće da vrši akcije protiv Nemaca bez njegovog dopuštenja: {{izdvojeni citat|Kod vas je tamo engleski major Grinvud sa telegrafistom. To je posledica prosjačenja materijala. Nije došao da vas pomogne u materijalu već da uništi naša sela za neku sitnu sabotažu. '''Naređujem da Grinvuda sa celom pratnjom najurite kao kučku''' po mom naređenju jer je pošao na teren bez mog odobrenja. Ponavljam najurite ga kao kučku i izvestite.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_3_42.htm</ref>|Depeša generala Mihailovića Ljubi Patku od 30. novembra 1943.}} Saveznički komandant Sredozemlja uskoro i sam uviđa da se Mihailović bavi sporednim aktivnostima, uz izbegavanje da preduzme nešto na komunikacijama vitalnim za [[Saveznici|Saveznike]] i za Nemce. Stoga je [[9. decembar|9. decembra]] [[1943]]. poslao [[Dragoljub Mihailović|Mihailoviću]] telegram kojim zahteva izvršenje specifikovanih napada na komunikacije, a koji počinje rečima: {{izdvojeni citat|Sloboda kojom se Nemci služe železničkim prugama od Grčke do Beograda za prevoz i izdržavanje trupa nepodnošljiva je.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_250.htm, Obaveštenje brigadira Armstronga od 9. decembra 1943. Draži Mihailoviću o zahtevu Komande britanskih trupa na Srednjem istoku da četnici izvrše dve sabotaže protiv Nemaca]{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd - prilog II</ref>}} === Potpisivanje ugovora o saradnji četnika i Vermahta u Srbiji (1943-1944) === {{Poseban članak|Ugovori o saradnji četnika i Vermahta}} [[Datoteka:Zone odgovornosti četnika, prema sporazumu sa Nemcima.png|thumb|Zone odgovornosti četničkih komandanata u okupiranoj Srbiji, prema sporazumu sa Nemcima 1943. [[Jevrem Simić]] i [[Nikola Kalabić]] (roze), [[Vojislav Lukačević]] (plavo), [[Ljuba Jovanović Patak]] (zeleno) i [[Mihailo Čačić]] (sivo).]] [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za Jugoistok, inicirao je pregovore koji će rezultirati potpisivanjem [[Ugovori o saradnji između JVuO i komande Jugoistoka|ugovora o zajedničkoj borbi]]. Mihailović je polovinom novembra 1943. svojim komandantima naredio da sarađuju sa Nemcima; on sam nije mogao javno da stupi u saradnju "zbog raspoloženja naroda".<ref>https://www.znaci.org/images/ktb_okw_III_6_1304.jpg KTB OKW (Kriegstagebuch des Oberkommando der Wehrmacht) - Ratni dnevnik vrhovne komande Vermahta, šesta knjiga</ref> Ugovore su to potpisivali ovlašćeni Mihailovićevi komandanti i ljudi iz vojnog rukovodstva. Prvi ugovor o saradnji potpisan je 19. 11. 1943. između [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]], komandanta Mileševskog korpusa JVuO i nemačkog komandanta Jugoistoka koga je predstavljao fon Frede, glasio je: {{Wikisource|Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.}} {{izdvojeni citat| 2) Primirje treba da bude pretpostavka za zajedničku borbu protiv komunista. 4) Obaveza Lukačevića da nijedan pripadnik njemu potčinjenih jedinica neće delovati na strani sila koje su u ratu sa Nemačkom. 5) Prepuštanje područja borbenih dejstava četničkim odredima radi samostalnog vođenja borbe, koju vodi i nemački Vermaht. 6) Uključivanje četničkih odreda prilikom većih zajedničkih operacija pod nemačko zapovedništvo. U tom periodu nemačko vodstvo izdaje borbene naloge četničkim odredima. 8) Razmena štabova za vezu. 9) Isporuke nemačke municije radi sprovođenja zajedničkih borbenih zadataka u skladu sa vojnim potrebama. 10) Sporazum se mora držati u tajnosti.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_260.htm SPORAZUM IZMEĐU KOMANDANTA JUGOISTOKA I MAJORA VOJISLAVA LUKAČEVIĆA OD 19. NOVEMBRA 1943. O SARADNJI ČETNIKA SA NEMAČKIM TRUPAMA U BORBAMA PROTIV NARODNOOSLOBODILACKE VOJSKE JUGOSLAVIJE]</ref>|Sporazum Nemaca i majora [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] (19. 11. 43.)}} 27. novembra je potpisan ugovor sa [[Nikola Kalabić|Nikolom Kalabićem]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_262.htm Sporazum od 27. novembra 1943. između pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> U narednim nedeljama ugovori su potpisani i sa drugim komandantima korpusa od operativne važnosti. Iako Mihailović lično nije potpisao ni jedan ugovor, ovim ugovorima je bio pokriven veći deo nemačke okupacione zone u Srbiji. {{izdvojeni citat|Ovaj ugovor, kao i buduće mjere, trebalo bi da se baziraju na međusobnom povjerenju i volji da se komunizam uništi, zemlja umiri a Srbiji omogući stabilna budućnost u okvirima Evrope oslobođene od komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=974&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frames no. 000969—000970: Sporazum između Krajskomandanture Zaječar i potpukovnika Ljube Jovanovića Patka o nenapadanju i saradnji u borbi protiv NOVJ (23./25. decembar 1943.)] </br> ({{jez-njem|"Diese Vereinbarung sowie die zukünftigen Massnahmen sollen getragen sein vom gegenseitigen Vertrauen und dem Willen, den Kommunismus zu vernichten, das Land zu befrieden und Serbien einer geordneten Zukunft im Rahmen eines vom Kommunismus befreiten Europas entgegenzuführen."}})</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Ljuba Jovanović Patak|Ljube Jovanovića Patka]] o borbi protiv partizana u Srbiji (decembar [[1943]]).}} Generalna tendencija priklanjanja Mihailovićevih četnikâ okupacionoj vojnoj sili bila je primijećena 28. XI 1943. i od strane njemačke Komande Jugoistoka: {{izdvojeni citat|Srbija: U oblasti Kruševca borbe između [četnika] DM i komunista. Kod četnika znaci približavanja Vermahtu, verovatno zbog nestašice municije.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&broj=639&roll=485 NARA, T313, Roll 485, frame no. 000636.] </br> ({{jez-njem|"3.) Serbien: </br> Raum Krusevac: Kampf zwischen DM u. Komm. Bei Cetniks Anzeichen für Annäherung an dt. Wehrmacht vermutl. Mun. Mangel."}})</ref>|Dnevni izveštaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 28. novembar 1943.}} 30. novembra 1943. godine i poručnik Milorad Vasić moli generala Mihailovića da mu odobri vezu sa Nijemcima, u cilju opskrbe streljivom, garantujući mu potpunu diskreciju u radu: {{izdvojeni citat|Molim da mi dozvolite da ovu priliku iskoristim i dobijem municiju i ostalo, što mi je neophodno potrebno, a da pritom čast organizacije i Vaš autoritet u narodu ne bude ničim povređen.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 11690—11691.</ref><ref>Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji (1943-1944), Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 344.</ref>}} Ugovori su bili u znatnoj meri tipizirani, nalik na sporazum između vojnog zapovednika Jugoistoka i inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića: {{izdvojeni citat|Cilj sporazuma je zajednička borba protiv komunističkih partizana, pa će stoga sve jedinice DM-četnika, potčinjene pukovniku Jevremu Simiću, biti uključene u borbu nemačke i bugarske vojske, kao i srpskih vladinih trupa, protiv komunista. U vezi s tim predviđa se uspostavljanje zajedničke obaveštajne službe kao i uzajamna podrška.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%83%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B0_%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%B8_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%BD%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_23.1.1944 Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.]</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]] (januara [[1944]]).}} Komandant Jugoistoka i [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] [[Maksimilijan fon Vajhs|fon Vajhs]] izdao je [[21. novembra]] [[1943]]. uputstvo o saradnji sa četnicima koje, između ostalog, predviđa izručenje Saveznika ("da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih"). Fon Vajhs upozorava da se "lojalna orijentacija pojedinih četničkih odreda ne sme uopštiti", jer neki još uvek izvode prepade i sabotaže, ali "propagandu protiv četničkog pokreta treba obustaviti", do daljnjeg.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm Objašnjenje komandanta Jugoistoka od 21. novembra 1943. o cilju i načinu sklapanja sporazuma sa četničkim komandantima]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/291.htm Karl Hnilicka: DAS ENDE AUF DEM BALKAN 1944/45], Musterschmidt-Verlag Göttingen, strana 268</ref> Sporazum između Vermahta i četničkog komandanta [[Mihajlo Čačić|Mihajla Čačića]], komandanta Ravaničke brigade JVuO, uključuje i hvatanje [[rudar]]a koji su pobegli u šumu, i njihovo vraćanje u [[rudnik]]e uglja.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_264.htm Sporazum komandanta Jugoistoka sa komandantom Ravaničke brigade od 14. decembra 1943. o saradnji četnika sa nemačkim trupama u borbama protiv NOVJ]</ref> Sporazum Vermahta i [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]], inspektora odreda Draže Mihailovića, predviđa da "četnici DM stavljaju na raspolaganje snagama poretka svoje podatke i svoju obaveštajnu službu" za borbu protiv partizanskog pokreta.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_267.htm Izveštaj Abver-grupe od 23. januara 1944. o sklopljenom sporazumu između vojnoupravnog komandanta Jugoistoka i inspektora četničkih jedinica u Srbiji]</ref> Sporazum Vermahta i potpukovnika Ljube Jovanovića, vođe Dražinih odreda u okrugu [[Zaječar]], četnicima omogućuje punu sloboda kretanja "danju i noću na celom području na koje se odnosi sporazum".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_266.htm Sporazum između Krajskomandanture u Zaječaru i komandanta Timočkog korpusa od 25. decembra 1943. o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> {{izdvojeni citat|Srbija i Hrvatska: kao i ranije, na ovom prostoru stoje dva suprotstavljena tabora — komunistički pod Titom i nacionalistički pod generalom Mihailovićem. Zbog brojčane premoći i veće borbene vrijednosti, komunisti su u posljednje vrijeme zadali nacionalistima niz teških udaraca. To je rezultiralo u traženju njemačke pomoći od strane nekoliko D.M.-komandanata. Već je došlo i do niza sporazuma, kojima se D.M.-jedinice obavezuju na obustavljanje neprijateljstava protiv Wehrmachta, čime im se omogućuje nesmetana borba protiv komunista.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=900&rec=311&roll=175 NARA, T-311, r. 175, s. 895: Prikaz neprijateljskog stanja u Sredozemlju od strane generalštabnog majora Varnstorfa (Warnstorff) – dodatak zabelešci sa sastanka kod načelnika štaba Grupe armija „E“ od 9. decembra 1943.] </br> ({{jez-njem|"Serbien–Kroatien: Hier stehen sich nach wie vor die nationalen Kräfte des Draca Michaylovic[sic!] und die kommunistischen Kräfte des Tito gegenüber. Infolge der zahlenmässigen und in Bezug auf die Kampfstärke starken Uberlegenheit der kommunistischen Verbände ist in der letzten Zeit DM mit seinen Kräften stark angeschlagen worden. Dies hatte zur Folge, dass verschiedene DM–Führer mit ihren Verbänden Anlehnung an die deutsche Besatzungsmacht suchten. Es sind bereits Abmachungen zu Stande gekommen, auf Grund deren DM–Verbände ihre Kampfhandlungen der deutschen Wehrmacht gegenüber einstellen und ihnen ungestörte Kampfführung den Kommunisten gegenüber zugesichert wurde."}})</ref>|Nemački prikaz stanja u Sredozemlju od 9. decembra 1943.}} Njemački opunomoćeni general u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] [[Edmund Glaise von Horstenau]] opisuje u ratnom dnevniku kontekst u kom dolazi do potpisivanja ovih ugovorâ: {{izdvojeni citat|Izgleda da je Srbija najmirnija zemlja na Balkanu, a neko reče da je ona čak i najmirnija zemlja u Evropi. Činjenica je da stanje u NDH ne može da se uporedi sa stanjem u Srbiji iako se i u Srbiji događaju neprijatne stvari... Draža Mihailović je iskoristio opšte stanje, pa su naši oblasni komandanti sklopili ugovore sa pojedinim četničkim vođama.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 412.</ref>}} I prije nego je došlo do parafiranja ugovorâ, kapetan [[Dušan Radović (četnik)|Dušan Radović]], komandant Zlatiborskog korpusa JVuO, obavijestio je 18. novembra 1943. generala Mihailovića da njemačke i bugarske okupacione trupe, uz velike poteškoće, nastoje zaustaviti ofanzivu snaga NOVJ nadomak [[Užice|Užica]], kao i da im četničke jedinice pod njegovom komandom pružaju značajnu borbenu pomoć, tj. napadaju partizane kako bi oslabili njihov pritisak na okupatora. Iz izvještaja se vidi i da je ravnogorski kapetan Milorad Mitić bio zadužen za održavanje kontakatâ s Nijemcima: {{izdvojeni citat|Noću, 17/18 ov.m-ca oko 21,30 časova, komunisti su jačim snagama napali Bugare i Nemce u Kremnima i posle osmočasovne borbe komunisti su potpuno razbili oko 1800 Bugara i 200 Nemaca... Bugari se u najvećem neredu i bez oružja povlače za Užice. Beže glavom bez obzira. Tenkove su odvukli za Užice, dok je izgleda bugarska artilerija pala u ruke partizanima. U momentu pisanja ovog izveštaja jedan izvesni deo Bugara, koji se organizovano povlači, vodi borbu sa komunistima u Biosci. Naši delovi stupili su u borbu kod Bioske iz pravca s. Kneževići. Mišljenja sam da će u toku današnjeg dana pasti i Bioska i da će komunisti navaliti za Užice. Ja gde god mogu napadaću. Stanje je vrlo ozbiljno! Kapetan Mitić, presvučen u civilno odelo, viđen je u Užicu sa Nemcima. Posle je u jednom nemačkom automobilu otišao kako kažu za Beograd kamo ga Vi šaljete radi hvatanja neke veze i sporazuma. Ova se vest širi naglo.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_34.htm Izveštaj komandanta Zlatiborskog korpusa od 18. novembra 1943. Draži Mihailoviću o borbama četnika i nemačkih i bugarskih jedinica protiv NOVJ kod Kremana]</ref>}} 14. decembra 1943, u Vrhovnu komandu JVuO stigla je depeša od majora [[Siniša Ocokoljić|Siniše Ocokoljića]] (pseudonim »Ev-Ev«), komandanta Mlavskog korpusa JVuO, kojom se kapetan Mitić još jednom imenuje osobom koja je lično involvirana u pregovore s njemačkim okupatorom: "Tufegdžić [Vojislav, komandant Cerskog korpusa JVuO — prim.] danas je doneo sledeći izveštaj: [...] 2. — Kapetan Mitić, koji je ranije u Užicu pregovarao za naš račun sa komunistima, bio je poslednjih dana na pregovorima i sa Nemcima gde je sa njima ručao u Mažestiku. Pregovore je javno sa Nemcima vršio neki kapetan Nešković, poslat od Kalabića. 3. — Nemci su povodom toga štampali letke blizu 2.000.000 primeraka sledeće sadržine: Narodni borci četnici, u radosti pozdravljam prestanak besmislenog međusobnog prolivanja krvi i zdrav razum koji je zavladao u vašim redovima. Sada možemo da se zajednički borimo protivu komunizma, tog smrtnog neprijatelja Evrope i ja vas ubrajam u nacionalne borce zato što smo i mi sami nacionalni borci. Mi ćemo udruženim silama da odbranimo Vašu lepu Otadžbinu, da je ne bi uništile komunističke bande. Primamo u svoje redove Vašu narodnu organizaciju kao čeličnu. Nije potrebno da vam ubrizgavamo narodni duh. Herojstvo je Vama u krvi i sa vama zajedno koji dobro poznajete svoju lepu zemlju poćiće nam za rukom da je oslobodimo. Stavom koga vi zauzimate osigurana je vaša budućnost. Pozdravljam vas kao svoje ratne drugove i želim vam istu vojničku sreću kao i našim vojnicima. Komandant nemačkih trupa. br. 1243. Ovaj letak Nemci su rasturili i već se pojedini primerci nalaze i kod nas. 4. — Tufegdžić javlja dalje, da je puk. Simić naveo hotimično Kalabića da se ovim vezama sa Nemcima naša organizacija kompromituje u narodu što koriste mošinovci [tj. partizani — prim.]."<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16. do 23. decembra 1943. godine]</ref> U depeši od 28. decembra 1943. poslatoj Vrhovnoj komandi JVuO od strane potpukovnika [[Petar Baćović|Petra Baćovića]], govori se o sastanku koji je [[Todor Perović]], predstavnik Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine, održao u [[Sarajevo|Sarajevu]] sa njemačkim generalom Wernerom Frommom: {{izdvojeni citat|Perović se vratio iz Sarajeva. U Sarajevu bio je kod generala Froma, komandanta pozadine celog Balkana. Između ostalog rekao mu je: »Srbi su istinski borci protivu partizana, mi Nemci cenimo borbu vaših ljudi. U tome se ističe naročito vaš kraj. Naročito cenimo saradnju majora Lukačevića. U kratko vreme prisajediniće se srpski krajevi Srbiji i u tom slučaju srpski će narod dobiti punu ekonomsku pomoć. U najkraćem roku dolazi još 12 divizija naših na teritoriju Jugoslavije radi potpunog likvidiranja partizana. Imamo jedan letak koji je izdao potpukovnik Borota za istočnu Bosnu, gde poziva narod da ga sluša kao novog komandanta, ali mi znamo da je komandant Baćović. Budite uvereni da će do proleća biti raščišćeno sa partizanima«.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]</ref>}} Iako je Draža Mihailović sugerisao svojim komandantima da »koriste jedne neprijatelje protiv drugih«,<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 1a/1, depeša br. 361.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]</ref> u praksi se ova floskula isključivo odnosila na borbu četnika protiv partizana, skupa sa okupatorima i kvislinzima. U depeši majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] (pseudonim »Sto-Sto«) od 30. januara 1944. godine, poslatoj u povodu pokušaja snagâ [[NOV i POJ]] da prodru u [[Sandžak]], general Dragoljub Mihailović otkriva što je zapravo pravi cilj četničke kolaboracije: {{izdvojeni citat|Vodite računa o Nemcima i Bugarima i iskoristite njihovu akciju protiv crvenih do krajnjih mogućnosti. Napad na [[Pljevlja|Pljevlje]] iskoristite za napad s leđa na komuniste.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} Vrlo moguće da je general Mihailović samo usvojio prijedloge koje mu je major Ostojić uputio u pismu od 6. decembra 1943. godine, gdje apostrofira sljedeće: {{izdvojeni citat|Koristeći se akcijom okupatora protiv komunista, mi ćemo verovatno u roku od mesec-dva dana opet imati situaciju u Sandžaku, Crnoj Gori, Hercegovini i Bosni u našim rukama. [...] Učeći se na sopstvenim greškama, smatram da se mora najhitnije preduzeti sledeće: 1) Stvoriti u najkraćem roku što jače pokretne borbene snage — leteće brigade i korpuse — a naročito tamo gde se za to ima mogućnosti. 2) '''Koristeći se akcijom okupatora i satelita, upotrebiti sve raspoložive snage za potpuno čišćenje od komunista svih srpskih pokrajina'''. 3) U radu pod 2) ostvariti međusobno potpomaganje iz susednih pokrajina do maksimuma.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_43.htm Pismo majora Zaharija Ostojića od 6. decembra 1943. Draži Mihailoviću o potrebi većeg angažovanja četnika s okupatorskim trupama radi sprečavanja prodora jedinica NOVJ u Srbiju]</ref>|Pismo majora Ostojića generalu Mihailoviću od 6. decembra 1943. godine}} Četničko-njemački odnosi bili su opterećeni međusobnim nepovjerenjem i sviješću o suprotstavljenosti ciljeva i interesa dviju stranâ. U telegramu koji je 29. januara [[1944]]. godine [[Joachim von Ribbentrop]], njemački ministar vanjskih poslova, uputio specijalnom opunomoćeniku za Jugoistočnu Evropu [[Hermann Neubacher|Hermannu Neubacheru]], reflektuje se jasan stav političkog i vojnog vrha u [[Berlin]]u o generalu Draži Mihailoviću, dok su podređenima date precizne smjernice za držanje prema četničkom pokretu: {{izdvojeni citat|Jedino se mogu ćuteći trpeti privremeni aranžmani nižih vojnih komandi sa Dražom Mihailovićem s ciljem suzbijanja zajedničkog neprijatelja Tita. On i njegovi ljudi ostaju i dalje, na kraju, naši neprijatelji. Zato je sada, kao i do sada, potrebno biti krajnje oprezan prema Draži Mihailoviću i njegovim četnicima, a naročito se ne sme nijednog trenutka izgubiti iz vida da će pomoć koju mu mi sada direktno ili indirektno pružamo radi vođenja borbe protiv Tita, kasnije najverovatnije biti upotrebljena protiv nas... Rat na Balkanu Nemačka je vodila zato da bi jednom zauvek uništila srpsko žarište nemira... Mi nemamo, otud, nikakvog interesa da ponovo razbuktavamo velikosrpski duh.<ref>Akten zur deutschen auswartigen Politik — ADAP/E/VII, s. 374–375.</ref><ref>Vasa Kazimirović, NDH u svetlosti dokumenata, Nova knjiga/Narodna knjiga, Beograd, 1987, str. 169.</ref><ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005. str. 20.</ref>}} Izveštaje o sklapanju ugovora četnika sa Wehrmachtom presrele su i dešifrovale savezničke obaveštajne službe, što je imalo bitnu ulogu u konačnom opredeljivanju [[Čerčil]]a za Tita, a protiv Mihailovića.<ref>Cripps, John (2001). "Mihailović or Tito? How the Codebreakers Helped Churchill Choose". {{ISBN|0593 049101}}</ref> No, Nemci nisu bili zadovoljni primenom nekih sporazuma, jer je uprkos njima dolazilo do incidenata, odnosno diverzija i napada na pripadnike [[Srpska Državna Straža|Srpske Državne Straže]] od strane četnika, usled čega je general [[Hans Felber]] pokrenuo nekoliko hapšenja i racija protiv četnika počev od februara [[1944]]. === Borbe pod nemačkom komandom (1943) === {{main|Operacija Kugelblic}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Herzegovina in 1943.jpg|minijatura|Četnici i Nemci u Hercegovini 1943.]] [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 101I-005-0018-07, Jugoslawien, Polizeieinsatz mit Spähpanzer.jpg|thumb|Nemačka lokalna milicija sa italijanskim bornim kolima (izvor: ''Bundesarchiv'', [[1943]]).]] {{izdvojeni citat|„Borbeno sadejstvo sa četničkim grupama duž glavne saobraćajnice [[Bihać]] — [[Gračac]] — [[Knin]] — [[Drniš]] — [[Šibenik]] sastoji se u tome što su četnici okupljeni u posebnim uporištima uz oslonac na nemačke trupe. Četničke vođe primaju naloge i uputstva o vršenju zadataka obezbeđenja i izviđanja od zapovednika nemačkih uporišta.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=346&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Kampfgemeinschaften mit Cetnikgruppen bestehen entlang der Hauptversorgungsstrasse Bihac – Gracac – Knin – Drnis – Sibenik derart, dass die Cetniks in besonderen Stützpunkten in Anlehnung an deutsche Truppen zusammengefasst sind. Die Cetnikführer erhalten Aufträge und Weisungen für Sicherungs– und Aufklärungsaufgaben durch deutsche Stützpunktführer."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u NDH]</ref>|Njemački izveštaj o saradnji sa četnicima protiv partizana u Dalmaciji i Bosni (19. novembar [[1943]]).}} Kratko po zauzimanju italijanske okupacione zone od strane njemačkih trupâ, četnici s teritorije [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] stupaju u borbeno savezništvo sa njima. Kako javlja obavještajno odjeljenje [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], u blizini [[Plitvička Jezera (općina)|Plitvičkih Jezera]] došlo je krajem septembra 1943. godine do prvog krupnijeg angažiranja lokalnih četničkih jedinicâ na njemačkoj strani. Ovom prilikom su četnici nanijeli partizanima ozbiljne gubitke: {{izdvojeni citat|Agent za vezu javlja o izviđanju od 27. IX: Jaka skupina lojalnih četnika s njemačkom opremom provalila je 20. septembra na područje [[Korenica|Korenice]], [[Prijeboj (Plitvička jezera)|Prijeboj]]a (16 km zap. od [[Bihać]]a), Babinog Potoka (28 km z. od Bihaća), [[Krbavica|Krbavice]] (23 km jz. do Bihaća), te uništila sve komunističke prometne veze. Četnici su nanijeli velike gubitke komunistima kod Mirić Štropine (3 sjz. od Prijeboja), 350 mrtvih.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=196&broj=390 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457118.] <br /> ({{jez-njem|"29.9. V–Mann meldet Beobachtung vom 27.9.: </br> Starke Gruppe loyaler Cetniks mit deutscher Ausrüstung an 20.9. in Raum Korenica (1558), Prijeboj (16 W), Babin Potok (28 W), Krbavica (23 SW), alles Bihac, eingebrochen und haben alle Verkehrsverbindungen der Kommunisten vernichtet. Cetniks haben bei Miric Stropina (3 NW Prijeboj) den Kommunisten große Verluste, 350 Tote, beigebracht."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 3. oktobar 1943.}} U izvorima njemačke provenijencije iz ovog perioda navodi se da su četničke jedinice asistirale okupatoru i pri izbacivanju partizana iz [[Bosansko Grahovo|Bosanskog Grahova]]: {{izdvojeni citat|Četnici na putu za snabdijevanje Gospić — Gračac, Knin — Vrlika i Knin — Drniš, i pored oprečnih poruka DM-u, nikad ne pokazuju neprijateljstvo; naprotiv, dobro su sarađivali sa 114. lovačkom divizijom u zasjedama i [zajedno] zauzeli Bos. Grahovo.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=98&rec=314&roll=560 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000093.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Lagebericht vom 27.9. bis 27.10.1943. </br> Die Cetniks an den Nachschubstrassen Gospic – Gracac, Knin – Vrlika und Knin – Drnis sind bisher trotz abweichender Meldungen an DM. nirgends feindselig aufgetreten, haben vielmehr in Hinterhalten mit der 114.Jäg.Div. gut zusammengearbeitet und Bos.Grahovo genommen."}})</ref>|Obavještajno odjeljenje [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], izvještaj za period od 27. septembra do 27. oktobra 1943.}} U naređenju poslatom 23. oktobra 1943. iz [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] Wehrmachta, koja je bila smještena na teritoriji kvislinške NDH, navodi se sljedeće: {{izdvojeni citat|Od 1. novembra 1943. svi pripadnici domaćih jedinica (četnici, ustaše i hrvatska žandarmerija) moraju biti u posjedu njemačkih propusnicâ.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=315&roll=1295&broj=606 NARA, T315, Roll 1295, frame no. 000600.] <br /> ({{jez-njem|"Ab 1.11.43 müssen sämtliche Cetnik–, Ustascha–, und kroatische Gendarmerie–Angehörige im Besitz von Ausweisen der Abteilung Ic sein."}})</ref>|Divizijska naredba br. 122 od 23. X 1943. godine}} U jednoj procjeni stanja snabdijevanja, poslatoj 25. oktobra 1943. štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]] iz 114. divizije, razmotreni su modaliteti „skladištenja zalihâ [hrane] tokom zime i opskrbe za 9.500 četnika, ustaša, zarobljenika i civilnog stanovništva“, i data je projekcija da bi tovarni prostor zapremine 12 [[Tona|tona]] bio dovoljan za podmirenje dnevnih potrebâ ove grupe („9.500 ustaša, četnika, itd.“).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1362&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 001356—001357.] <br /> ({{jez-njem|"Anlage 1 zur Beurteilung der Versorgungslage vom 25. Oktober 1943. </br> a.) Berücksichtigung der Winterbevorratung und Versorgung der 9500 Cetniks, Ustaschen, Gefangenen und Zivilbevölkerung; </br> Dabei ist die Versorgung der 9.500 Ustaschen, Cetniks usw. im hiesigen Raum nicht in Rechnung gestellt. Es würden also hierfür noch täglich 12 to Laderaum möglich sein."}})</ref> Takođe, u naredbi o snabdijevanju iz 114. divizije Wehrmachta s početka decembra 1943. godine, precizno je određeno dnevno sljedovanje četničkih jedinicâ u zoni odgovornosti divizije (najvjerovatnije je riječ o [[Dinarska divizija JVuO|Dinarskoj diviziji JVuO]] pod [[Momčilo Đujić|Đujićevom]] komandom): {{izdvojeni citat|Od sada se četnicima izdaje sljedovanje koje se sastoji od: </br> 1 porcija hljeba; 1 porcija povrća; 1 porcija namaza (mast ili marmelada); 1 porcija soli; 2 porcije napitka; 1 porcija duhana.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=822&rec=315&roll=1295 NARA, T315, Roll 1295, frames no. 000815—000816.] <br /> ({{jez-njem|"Verpflegung der Cetniks: </br> Als Verpflegung für Cetniks sind ab sofort nur folgende Portionen auszugeben bezw. zu empfangen: </br> 1 Brotportion, </br> 1 Gemüseportion, </br> 1 Brotaufstrichportion (Fett oder Marmelade), </br> 1 Salzportion, </br> 2 Getränkeportionen, </br> 1 Tabakportion."}})</ref>|Posebna direktiva za snabdijevanje br. 65/43 (2.12.43)}} {{izdvojeni citat|Četnici dobijaju snabdijevanje u skladu sa listama imena koje se stalno kontrolišu; municija za pješadijsko naoružanje se izdaje povremeno, uz strogu kontrolu potrošnje; svaki četnik nosi zvaničnu iskaznicu – oni bez iskaznice se hapse i razoružavaju.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=342&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000338.] ({{jez-njem|"Die Division gewährt den nach eigenen Wünschen beweglich und abseits ihrer Wohnorte eingesetzten Cetniks Verpflegungszuschüsse. Der Verpflegungsempfang wird nach namentlichen Listen getätigt, die Verteilung wird überwacht. Nach den gleichen Richtlinien werden von Zeit zu Zeit Gewehr– und MG–Munition im Rahmen des nachgewiesenen Verschusses ausgegeben. Der Verbrauch wird nach der jeweiligen Lage auch einigermassen genau überprüft. Jeder Cetnik muss einen namentlichen Ausweis mit der Nummer seiner Handwaffe (Gewehr– oder Pistolen–Nr.), der Unterschrift des zuständigen Kommandanten und des Ic der Division versehen, besitzen. Ohne Ausweis angetroffene Cetniks werden im Einvernehmen mit den Cetnik–Führern festgenommen und entwaffnet."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima (5. novembar 1943).}} U izvještaju [[114. lovačka divizija|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. detaljno se opisuje saradnja jedinica [[Wehrmacht]]a sa snagama pod komandom vojvodâ [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]], [[Mane Rokvić|Maneta Rokvića]] i [[Radomira Ðekića Ðeda]]. Njemački oficiri zaključuju da okupator ima veliku korist od četnika: {{izdvojeni citat|Četnički vojvoda Mane Rokvić može se opisati kao apsolutno pouzdan. Već je pružio vrijedne usluge u oblasti [[Bosanski Petrovac|Bos. Petrovca]] gdje je bio raspoređen u prethodnici tokom čitavog napredovanja divizije, svuda uspostavljajući kontakt sa lokalnim četničkim jedinicama i značajno doprinoseći uspostavljanju povjerenja civilnog stanovništva u njemački Vermaht. Njegove mjere za održavanje discipline među četnicima i njegov oštar obračun sa sumnjivim [licima] i banditima dobro su poznati. [...] Iako se Đujić ne može smatrati potpuno pouzdanim, njegova podrška u borbi protiv komunizma trenutno je dragocjena. Divizija će učiniti sve što je u njenoj moći da ga u javnosti prikaže toliko pronjemački nastrojenim kako bi njegov povratak u neprijateljski tabor jednog dana bio onemogućen. [...] Četnički vojvoda Ðedo potiče iz Crne Gore i pristalica je pokreta Koste Pećanca, koji je, na osnovu prethodnog iskustva, održavao jasnu distancu od pokreta DM. Ðedo ostavlja veoma dobar lični utisak, izrazito je drzak [u borbi] protiv bandita i sumnjivih, i jasno je naklonjen njemačkom Vermahtu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=341&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000337—000341.] </br> ({{jez-njem|"Der Cetnik–Vojvode Mane Rockvic [sic!] ist als unbedingt zuverlässig zu bezeichnen. Er hat bereits im Raum Bos. Petrovac wertvolle Dienst geleistet und war auch während des ganzen Vormarsches der Division bei der Spitze eingesetzt, stellte überall die Verbindung mit den örtlichen Cetnik–Einheiten her und hat in starken Masse für die Begründung des Vertrauens der Zivilbevölkerung zur deutschen Wehrmacht beigetragen. Seine Massnahmen zur Erhaltung der Disziplin unter den Cetniks, sein scharfes Durchgreifen gegen Verdächtige und Banditen, sind bekannt. </br> Wenn auch Djujic als nicht voll zuverlässig angesehen werden kann, so ist aber seine Unterstützung im Kampf gegen den Kommunismus z.Zt. wertvoll. Seitens der Division wird alles versucht werden, um ihm in der Öffentlichkeit soweit als deutschfreundlich herauszustellen, dass ihm eines Tages der Rückzug in das feindliche Lager unmöglich gemacht wird. </br> Der Cetnik–Vojvode Dzedo stammt aus Montenegro, ist Anhänger Richtung Kosta Pecanac, die nach bisherigen Erfahrungen klaren Abstand zur D.M.–Bewegung gehalten hat. Dzedo macht persönlich einen sehr guten Eindruck, ist ein ausgesprochener Draufgänger gegen Banditen wie Verdächtige und der Deutschen Wehrmacht eindeutig zugeneigt."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima od 5. novembra 1943.}} {{izdvojeni citat|Glavna komanda predlaže stvaranje oficirske ispostave pri štabu XV brd. korpusa za nadzor i vođenje četničkih grupâ koje se koriste za zaštitu cesta za snabdijevanje, željezničkih pruga i važnijih ratnih pogona.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=554&broj=90 NARA, T314, Roll 554, frame no. 000084.] </br> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. beantragt Schaffung einer Offz.–Planstelle beim Stab XV.Geb.A.K. zur Überwachung und Anleitung der Cetnikverbände, die zur Sicherung von Nachschubstrassen, Eisenbahnen und kriegswichtiger Anlagen eingesetzt sind."}})</ref>}} Jedan od četničkih komandanata koji se dosljedno isticao kontinuiranom kolaboracijom sa njemačkim okupatorom bio je vojvoda [[Uroš Drenović]]. Nadležni okupacioni organi bili su zadovoljni ostvarenim stepenom saradnje s Drenovićem, što se vidi i iz izvještaja XV brdskog armijskog korpusa od 26. XI 1943, u kom se pohvaljuje njegovo „lojalno držanje“: {{izdvojeni citat|Predmet: </br> Nemačka komanda za vezu kod četničkog vođe Drenovića: </br> Četnička grupa Drenović z. i j-z od Banje Luke od jedno 1500 ljudi ima već godinu i po prema nemačkom Vermahtu i prema hrvatskoj državi lojalno držanje, i naše izviđačke i bezbednosne akcije korisno podržava. U nekim slučajeva bili su podržani sa nešto municije. Hrvatska vlada razmatrala je ideju da dovede Drenovića u Sabor za predstavnika svih pravoslavnih. Komanda Kirhner (puk Brandenburg) poslala je u dogovoru sa obaveštajnim odeljenjem [korpusa] Drenoviću komandu za vezu, i postigla je značajne rezultate u pogledu specijalnih misija.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=560&broj=390 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000384.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. XV G.A.K, Abt.Ic, Betr.: Dtsch.Verb.Kdo. bei Cetnikführer Drenovic. An Pz.A.O.K.2.Ic/AO, 26.11.43: Die Cetnikgruppe Drenovic w. u. sw. Banja Luka mit etwa 1500 Mann hat seit über 1 1/2 Jahre der deutschen Wehmacht und dem kroat. Staat gegenüber eine loyale Haltung eingenommen und die eigene Aufklärung und Sicherung stets wertvoll unterstützt. In einzelnen Fällen wurde sie mit Inf.Mun. unterstützt. Die kroatische Regierung hat die Berufung des Drenovic in den Sabor (Landtag) als Vertreter aller Pravoslaven erwogen. Das Kdo. Kirchner (Rgt.Brandenburg) hat im Einvernehmen mit der Abt.Ic für seine Zwecke ein Verbindungs–Kommando zu Drenovic entsandt und in kürzester Zeit wertvolle Ergebnisse im Sinne des Sonder–Auftrages erzielt."}})</ref>|Komanda 15. brd. korpusa, Obaveštajno odeljenje, za obav. odeljenje komande 2. okl. armije, 26.11.43.}} Četnički su odredi na teritoriji marionetske NDH pružali veoma značajnu potporu njemačkim vlastima, bez koje ove ne bi uspjele efikasno održavati okupacioni sistem. U izvještaju [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] [[Wehrmacht]]a iz prve nedjelje decembra 1943. provijava upravo ovakvo gledište; istaknuto je, pak, da bi četnike trebalo (zbog „ispadâ prema hrvatskom stanovništvu“) ograničiti „na rad u srpskim selima“: {{izdvojeni citat|Budući da vlastite snage i ustaše nisu dovoljne da same umire i osiguraju golemo područje, divizija se ne može odreći suradnje četnika. Trenutačno, drugačije rješenje ne bi bilo moguće zbog nedostatka dodatnih snaga. No, ne zanemaruje se da se suradnja s četnicima ne čini dugoročno održivom zbog njihovih političkih ciljeva. Stoga će se i dalje jačati utjecaj ustaša, a time i hrvatske države, kako bi se postupno udaljili od četničkih snaga i deportirali oni [četnici] koji nisu mještani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=788&rec=314&roll=555 NARA, T314, Roll 555, frames no. 000782—000783.] <br /> ({{jez-njem|"Da die eigene Kräfte und die Ustascha allein zur Befriedung und Sicherung des weiten Raumes nicht ausreichen, kann auf eine Mitarbeit der Cetniks noch nicht verzichtet werden. Im Augenblick wäre eine Lösung von ihnen mangels anderer Kräfte nicht möglich. Es wird jedoch nicht verkannt, dass auf die Dauer eine Zusammenarbeit mit den Cetniks auf Grund ihrer politischen Zielsetzung nicht tragbar orscheint. Es wird daher der Einfluss der Ustascha und damit des kroatischen Staates weiterhin gestärkt werden, um allmählich von den Cetnik–Verbänden abrücken zu können, die nicht ortsansässigen abzuschieben. Der Anfang hierzu ist gemacht. Um die Unzuträglichkeiten zu beenden, die sich daraus ergeben, dass in rein kroatischen Gegenden die eingesetaten Cetnik–Verbände die Bevölkerung belästigen und auch ausplündern, ist in Durchführung, sie aus diesen Gebieten herauszuziehen und nur noch in Orten mit pravoslavischer Bevölkerung zu Sicherungszwecken einzusetzen."}})</ref>|Procjena situacije 264. pješadijske divizije (7.12.43)}} Komanda Jugoistoka je istog dana izvijestila Vrhovnu komandu njemačkog Wehrmachta o sadjejstvu [[114. lovačka divizija (Nemačka)|114. lovačke divizije]] i četnika u borbi protiv snaga [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]: {{izdvojeni citat|114. lovačka divizija: čišćenje prostora oko [[Vrlika|Vrlike]] u saradnji sa četnicima završeno; neprijatelj je izgubio 22 mrtva i 20 zarobljenih; veliki plen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=78&broj=89&roll=331 NARA, T78, Roll 331, frame no. 6287993.] <br /> ({{jez-njem|"114. JG. DIV: SAEUBERUNG IN RAUMES VRLIKA IM ZUSAMMENWIRKEN MIT CETNIKS NACH WEITEREN 22 FEINDTOTEN U. 20 GEFANGENEN BEI EINBRINGUNG GROESSERER BEUTE ABGESCHLOSSEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 6. decembra 1943 (7. decembar 1943.).}} === Borbe pod njemačkom komandom u Crnoj Gori (1943-1944) === {{main|Operacija Frühlingserwachen (1944)}} [[File:Collaborationist Jakov Jovović with Germans on Cetinje.jpg|thumb|Četnički komandant [[Jakov Jovović]] sa svojim saborcima i Nemcima na [[Cetinje|Cetinju]], jesen 1943.]] Od 17. do 24. oktobra [[1943]]. godine, njemačke okupacione snage su organizovale [[Operacija Balkanski klanac|operaciju Balkanski klanac]] (njem. ''Balkanschlucht''). Osnovni cilj operacije je bio likvidacija snagâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] i [[Divizija Garibaldi|Italijana]] koji su prešli na stranu partizana u Crnoj Gori, kao i ovladavanje [[Jadransko more|jadranskim]] zaleđem. Pored sopstvenih snaga, njemački okupator je za ovu priliku angažovao dva italijanska fašistička puka (oko devet bataljona), čiji su štabovi bili u [[Bar]]u i [[Podgorica|Podgorici]], kao i muslimansku fašističku miliciju i ostatke četnika Draže Mihailovića.<ref>https://www.znaci.org/00001/151_5.pdf</ref> Dakle, pored dvije divizije [[Wehrmacht]]a, u operaciji je učestvovalo i oko 5.000 [[Balli Kombëtar|balista]], talijanskih fašista i četnika.<ref>https://www.znaci.org/00001/33_9.pdf</ref> U depeši Vrhovnoj komandi JVuO od 20. oktobra 1943,<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, Knjiga predatih depeša CG—3, Depeša br. 211.</ref><ref>Др Радоје Пајовић, Контрареволуција у Црној Гори: Четнички и федералистички покрет 1941—1945, Обод, Цетиње, 1977, стр. 408.</ref> delegat VK JVuO u Crnoj Gori i [[Sandžak]]u major [[Rudolf Perhinek]] piše o učešću crnogorskih četnika na strani okupatora u ovoj [[Sile Osovine|osovinskoj]] operaciji: {{izdvojeni citat|Žalosno ali tačno. Da nisu Nemci angažovali ovolike snage, nas ovde više ne bi bilo, jer se više niko nije hteo boriti, već samo begati, ali nije se više imalo kud... Mi se izvlačimo i gledamo da smo pozadi njih, da bi iskoristili njihovu borbu sa komunistima i uništavanje istih.}} Informacija o potpunoj potčinjenosti četničkih jedinica u okupiranoj Crnoj Gori njemačkim vlastima, kao i tijesnim vezama sa kvislinškom ''Narodnom upravom'' koju je okupator formirao, Draži Mihailoviću je bila dostavljena 1. decembra 1943. godine iz štaba majora [[Petar Baćović|Petra Baćovića]] (pseudonim »Nav-Nav«): {{izdvojeni citat|Nemci daju oružje i odelo s a s d j k a c a m a [nedešifrovana riječ; moguće "žandarmima" — prim.] i nešto plate. Milicija će biti formirana kao prava vojska. Za komandanta cetinjskog bataljona major Zdravko Kasalović. Za nikšićki bataljon Boško Pavić, a mene su naimenovali za komandanta žandarmerijskog bataljona za srez šavnički. Pojava Narodne uprave i svega ovoga što se sada stvara, nije izraz želje niti naroda niti naša, već je ovo nužno zlo, između dva zla, jer drugog izlaza nema. Mi nismo u stanju samo pomoću naroda da ma šta učinimo bez pomoći Nemaca.<ref>AVII, kut. 276, reg. br. 7/1-35.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 47, str. 89.</ref>}} [[Ljubomir Lazarević]], inženjer iz [[Kolašin]]a (pseudonim »Bene«), 28. januara 1944. godine obavještava Dražu Mihailovića da četnici u Crnoj Gori sarađuju sa njemačkim okupacionim vlastima u svakom obliku: {{izdvojeni citat|Svi komandanti u Crnoj Gori primili su saradnju sa Nemcima, potpisali obavezu a sa ostatcima vojske nalaze se u žici, ili u neposrednoj blizini nje. Nema ni jedne grupe u šumi koja bi pretstavljala našu borbu, oko koje bi se moglo okupljati. Vukadinović isto tako nalazi se u Podgorici ili u okolini. Nagovešteni dolazak Srbijanske vojske pozdravljen je burno svuda, ali dolazak Ljotićevaca učinio je Ljotićevce vrlo aktivnim i prete da ko god ne bude s njima, on je komunista. Po varošima teško će se iko održati jer ta formula svakoga će staviti pod udar okupatora kao komunistu. Ovaka saradnja sa njima je nemoguća, jer ovi traže prilazak njima, ne saradnju. Po selima Crne Gore gospodare komunisti. Naše akcije vrše se samo u cilju osiguranja ili odbrane nemačkih kolona. Nemačke snage na ovom terenu vrlo su male i nesposobne za ma kakvu širu akciju. Do sada nema ni izgleda na akciju. Svako dalje čekanje, pogoršava našu situaciju. Narod gubi veru u našu dobru volju i našu sposobnost.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} [[File:Chetniks and Germans in Podgorica 1944.jpg|thumb|Četnički komandanti i njemački okupatori u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. [[Đorđije Lašić]] (prvi zdesna), šef njemačke uprave za Crnu Goru pukovnik Hajnke (treći zdesna) i Jakov Jovović (drugi slijeva) u [[Podgorica|Podgorici]], proljeće 1944.]] Krajem februara i početkom marta 1944. godine, u tzv. [[staroj Crnoj Gori]] (preciznije u [[Katunska nahija|Katunskoj nahiji]]) organizovana je [[Operacija Bura (1944)|operacija »Bura«]]. Specifičnost ove operacije ogleda se u činjenici da su za njeno izvođenje većinu ljudstva obezbijedili četnici, dok su oficiri iz Feldkomandanture na [[Cetinje|Cetinju]] i komandant mjesta [[Podgorica|Podgorice]] rukovodili borbenim djejstvima: {{izdvojeni citat|1.) Sumarni i iskustveni izveštaj: Operacija »Bora« od 27. 2. do 3. 3. 44. Sprovedena je četnička operacija »Bora«, pod nemačkom komandom, radi čišćenja rejona Danilovgrad — Čevo — Cetinje — Podgorica. 2.) Jedinice koje su učestvovale: 4000 ljudi nacionalne žandarmerije, milicije, 215. abver-trup, jedna brdska baterija iz ratnog plena, lovačko poterno odeljenje 181. peš. div. [...] 5.) Sprovođenje: U delom. oštrim borbama, kolone, koje su nastupale od i,, ji., i j., polako su osvajale teren. 29. 2. zauzeto je Čevo. Neprijatelj (jačine 250 ljudi) izvukao se prema sz. Posle odlaska nemačkih snaga i započinjanja neprij. protivnapada, četnici su se delom, u paničnom strahu, povukli na svoje polazne položaje. Neprijatelj je ponovo zauzeo teren očišćen operacijom. 6.) Gubici neprijatelja: 32 mrtva, 68 ranjenih, 23 zarobljena. Plen: 2 p. mitr., 1 mitr., 15 pušaka, 1 radio-stanica, propagandni materijal i hrana. Sopstveni gubici: 20 mrtvih, 31 ranjen, 46 nestalih. 7.) Iskustva: a) Građanska zaštita, usled nedovoljne opremljenosti i slabog borbenog morala, nije pogodna za izvršavanje borbenih zadataka; žandari, milicija, četnici, uz učešće nemačkih trupa, podesni za borbene zadatke i zadatke osiguranja... e) Prilikom sličnih operacija preduslovi za uspeh su učešće nemačkih trupa, podrška teškim naoružanjem i veza do pojedinih borbenih grupa.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_30.htm Izveštaj Komande 21. brdskog armijskog korpusa od 9. marta 1944. Komandi 2. oklopne armije o zajedničkoj nemačko-četničkoj operaciji »Bora« protiv jedinica 2. korpusa NOVJ na prostoru Danilovgrad — Cetinje — Podgorica]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&broj=72&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000065.]</ref>|Izvještaj komande 21. brdskog korpusa o rezultatima operacije »Bura« od 9. marta 1944. godine}} [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. nemački korpus]] u Crnoj Gori pokrenuo je [[10. april]]a [[1944]]. [[Operacija "Frilingservahen" (april-maj 1944)|operaciju "Frilingservahen"]], uz masovno učešće četnika. Operacija je pripremljena u saradnji sa [[Pavle Đurišić|Pavlom Đurišićem]] i započeta tako što su četnici zajedno sa Nemcima iz nemačkih garnizona napali na slobodnu teritoriju. Plan napada je bio sledeći: {{izdvojeni citat|'''Đurišićeve snage''': Prva borbena grupa, 700 ljudi, iz si. pravca preko rejona 5 km j. Bijelo Polje za Mojkovac. Druga borbena grupa, 1200 ljudi, pod komandom Đurišićevog Operativnog štaba, od Brodareva preko Šahovića za Mojkovac — Kolašin. Treća borbena grupa, 1000 ljudi, od sredine puta Pljevlja — Prijepolje pravcem Mojkovac. Četvrta borbena grupa, 1500 ljudi, od Pljevalja pravcem Mojkovac. Mojkovac treba da bude dostignut za 2 dana. Posle toga skretanje glavnine u rejon z. Tara — sz. Kolašin — Mojkovac. '''Nemačke snage''': 1 ojač. mot. č. prodire od Brodareva do Bijelog Polja. 1 ojač. mot. č. od Pljevalja do prelaza preko Tare 22 jjz. Pljevlja. Bat. [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]], 600 ljudi, sledi nemačke snage za Bijelo Polje, onda skreće za Mojkovac. Milicija iz Brodareva, 700 ljudi, čisti svoj rejon i prodire od Brodareva ka jjz. Početak napada: 10. 4. 44. [[181. pešadijska divizija (Nemačka)|181. peš. div.]] obezbediće odgovarajuće informisanje četničke Grupe "Jug" (major Lašić i Bukatonović [pogreška; vjerovatno je u pitanju major [[Savo Vukadinović]] — prim.] u Podgorici) kao i Grupe "Nikšić".<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=364&rec=314&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000357.]</ref><ref>Obaveštenje Komande 21. brdskog korpusa Komandi 181. brdske divizije od 08.04.1944., Vojnoistorijski institut, NAV--T-314, r. 663, s. 357.</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u NDH (1944) === [[File:August Šmidhuber, komandant 7. SS divizije, Todor Perović, lekar Trebinjskog korpusa i kapetan Milorad Vidačić, komandant Trebinjskog korpusa JVuO.jpg|thumb|Žena u crnini moli za milost Milorada Vidačića, komandanta Trebinjskog korpusa JVuO. Prisutni su još [[August Schmidhuber]], komandant 2. puka [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS divizije]] (prvi lijevo), Todor Perović, predstavnik četničke komande istočne Bosne i Hercegovine (drugi lijevo) i neimenovani oficir [[Schutzstaffel|SS]]-a. Fotografija je nastala tokom njemačke [[Operacija Gama|operacije Gama]] protiv partizana u [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]] (ljeto/jesen 1943. godine).<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2015/08/bk0034.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0034 | Photo | SS-Freiwilligen-Gebirgs-Division "Prinz Eugen"]</ref>]] Kolaboracija četnika u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] sa njemačkim okupacionim snagama postala je intenzivnija tokom zime 1943-1944, makar u slučaju hrvatskih kvislinških snaga i četnika bila pod neprestanom tenzijom. Podaci navedeni u izvještaju generala [[Edmund Glaise von Horstenau|Glaisea von Horstenaua]] od 26. februara 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=236&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000236.]</ref> zasnovani na službenim podacima NDH otkrivaju opseg kolaboracije: 11. februara bilo je na teritoriju NDH trideset i pet posebno imenovanih četničkih grupa sa procijenjenih 23.300 ljudi pod oružjem. Neke manje jedinice su brojale od 200 do 400 pripadnika, dok su ostale, poput [[Momčilo Đujić|Đujić]]eve grupe, imale i do 2.500 vojnika i oficira. Od toga je s Nijemcima i vlastima NDH kolaboriralo devetnaest grupa (ukupno 17.500 ljudi); šesnaest ostalih grupa s oko 5.800 ljudi ubrajane su u pobunjene četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=237&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000237—000240.]</ref> S iznimkom odreda vojvode [[Uroš Drenović|Uroša Drenovića]] u sjeverozapadnoj Bosni (oko 400 ljudi), kojeg su vlasti NDH smatrale potpuno lojalnim, za sve druge četničke kolaborirajuće grupe ustaške su vlasti držale da se prema Nijemcima odnose osobito prijateljski kako bi od njih izvukle što više oružja i municije, dok se istovremeno drže neprijateljski prema NDH.<ref>[https://znaci.org/00001/40_64.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje KOLABORACIJA IZVAN SRBIJE DO OKTOBRA 1944.]</ref> Iako se vojvoda [[Radivoje Kerović]], komandant [[Majevica|majevičkih]] četnika, u Horstenauovom izvještaju ubraja među »pobunjene četnike« (i to kao prvi na spisku, dok se za njegov odred tvrdi da ima 1000 ljudi, tj. da je najbrojniji), u dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 18. februar 1944. godine njegova lojalnost uopšte nije dovedena u pitanje: {{izdvojeni citat|Upit kod [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]] u vezi snabdijevanja municijom Kerovića koji se smatra lojalnim, i 200 ljudi zelenog kadra, koji se bore protiv crvenih zapadno od [[Koviljača|Koviljače]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=17&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000013.] <br /> ({{jez-njem|"Beim Pz.AOK. 2 wird angefragt, ob Bedenken bestehen gegen Unterstützung mit Munition der im Raume westlich Koviljaca stehenden Cetniks des Kerovic, die als loyal angesehen werden und 200 Mann des sog. "Grünen Kaders" in Kampf gegen die Roten."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnog zapovjednika Jugoistoka (18. februar 1944.)}} Od 23. do 25. januara 1944. godine, na području između [[Knin]]a i [[Kistanje|Kistanja]] organizovana je [[Operacija Frühlingswetter|operacija »Frühlingsgewitter«]]. Vodeći borbe protiv jedinicâ iz sastava [[19. sjevernodalmatinska divizija NOVJ|19. divizije NOVJ]], operaciju su izveli dijelovi [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] Wehrmachta, zatim 92. motorizovani grenadirski puk i 3. bataljon 98. brdskog lovačkog puka [[1. brdska divizija (Njemačka)|1. brdske divizije]]. Njemačkom okupatoru pridružile su se snage lokalnih četnikâ, najvjerovatnije iz [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]]. U izvještaju 264. pješadijske divizije od 25. januara 1944, poslatom Komandi [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|15. brdskog armijskog korpusa]], njemačkim gubicima tokom operacije pribrojani su oni iz četničkih redovâ: {{izdvojeni citat| Sumarni izveštaj »Frilingsgeviter«: 1.) Delimičan ogorčeni otpor neprijatelja kod Ervenika, Bratiškovaca, Kistanja, Radučića slomljen je energičnim zahvatom. Banditi iznenađeni prodorom 92. gren. p. (mot.) od sz. prema Kistanju. 2.) Gubici: A.) sopstveni: 1 poginuo, 3 ranjena, 1 četnik poginuo. B.) neprijatelj: 66 poginulih izbrojano, procenjuje se daljih 60 do 70 poginulih i ranjenih. 35 zarobljenika u eng. uniformama iz Štaba 19. dalm. div. i 5. brig. C.) Zaplenjeno: 1 mitr., 3 puš. mitr., 42 autom., 2 pt puške, 1 l. minob., 1 telefon, 46 karab., 30 eng. mina, 10.000 metaka peš. mun., 60 kom. mina za 1. minob., 3 engl. bicikla.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_21.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 25. januara 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o sopstvenim i neprijateljskim gubicima u operaciji »Frilingsgeviter« na prostoru Knin — Kistanje]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=293&rec=314&roll=561 NARA, T314, Roll 561, frame no. 000287.] <br /> ({{jez-njem|"ABSCHLUSSMELDUNG ”FRUEHLINGSGEWITTER”: </br> 1.) TEILWEISE HEFTIGER FEINDWIDERSTAND BEI ERVENIK, BRATISKOVCI, KISTANJE, RADUCIC WURDE IM ENERGISCHEN ZUGREIFEN GEBROCHEN. BANDITEN DURCH EINBRUCH GREN. RGT. (MOT) 92 VON NW NACH KISTANJE UEBERRASCHT. </br> 2.) VERLUSTE: </br> A.) EIGENE: 1 TOTER, 3 VERWUNDETE, 1 CETNIK TOT. </br> B.) FEIND: 66 GEZAEHLTE TOTE, 60 BIS 70 WEITERE TOTE UND VERWUNDETE GESCHAETZT. 35 GEFANGENE IN ENGL. UNIFORM VON STAB 19. DALM. DIV. UND ROEM. 5. BRIG. </br> C.) BEUTE: 1 S.MG., 3 LE. MG., 42 MP., 2 PZ. BUECHSEN, 1 LE. GR. W., 1 FERNSCHRECHGERAET, 46 KARAB., 30 ENGL. MINEN, 10000 SCHUSS INF. MUN., 60 SCHUSS LE. GR.W. MUN., 3 ENGL. FAHRRAEDER."}})</ref>}} [[File:Hercegovački četnici i njemački vojnici s narodnim herojem Miletom Okiljevićem uoči njegovog strijeljanja juna 1944.jpg|thumb|Pripadnici [[369. legionarska divizija|369. „Vražje“ divizije]] i četnici Gatačke brigade Nevesinjskog korpusa JVuO sa vezanim [[Miletom Okiljevićem]], zamjenikom političkog komesara II čete I bataljona XI hercegovačke brigade, zarobljenim u borbama za Gat 15. maja 1944. godine (istog mjeseca je i strijeljan). Okiljević je proglašen 1951. godine za [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnog heroja Jugoslavije]].<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2017/10/bk0272.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0272 | Photo | 369. (kroatische) Infanterie-Division]</ref>]] Vojvoda [[Dobroslav Jevđević]] je, pored Momčila Đujića i [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], vjerovatno najdalje otišao u kolaboraciji s njemačkim okupatorom, kada su u pitanju četničke jedinice van teritorije okupirane Srbije. Nakon kapitulacije Italije, boravio je u Rimu okupiranom od nacista. Nakon toga, našao se u Trstu, gdje je uspostavio čvrste veze s njemačkom obaveštajnom službom: {{izdvojeni citat|Ja sam javio Đujiću da preko naših ljudi u Sušaku i Trstu prihvate naše oficire koji idu iz Italije i upućuje u Liku i zap. Bosnu. Ovo sam javio i našima u Rim. Kap. Đaković javlja da su Nemci pobili oko 14000 partizana na prostoriji Crikvenica — Sušak — Rijeka, od kapitulacije Italije do danas.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} U izvještaju od 20. februara 1944, poslatom majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]], komandantu Zapadne Bosne JVuO, kapetan [[Ilija Jevtić]] piše o totalnoj subordinaciji [[Dinarska divizija|Dinarske divizije]] Nijemcima, koji u potpunosti kontrolišu četnike pod komandom vojvode Đujića: {{izdvojeni citat|Sem samog vojvode Đujića i jednog malog broja četnika, svi četnici Dinarske oblasti (oko hiljadu devet stotina i nekoliko) nalaze se pod nemačkom komandom. Hranu, odeću, obuću, cigarete i novac svaki četnik i njegov starešina prima kao i nemački vojnik odn. oficir. Svu municiju i oružje primaju takođe od Nemaca. Četnici pod nemačkom komandom nalaze se po bunkerima počev od Knina do Šibenika i Splita. U pojedinim bunkerima su izmešani, pola četnici pola ustaše. Nemački oficiri dolaze na Kosovo polje u četničku diviziju, a isto tako naši četnički oficiri i ostale starešine na čelu sa Đujićevim načelnikom štaba odlaze u Nemačku diviziju. Voze se na nemačkim automobilima kroz Knin i t.d. Jednom rečju između četnika i Nemaca postoji najtešnja saradnja i nemačka puna kontrola nad radom četnika. Jedino se pop Đujić, kao komandant divizije, sa svojom užom pratnjom ne pojavljuje pred njima.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_78.htm Izveštaj kapetana Ilije Jevtića od 20. februara 1944. komandantu zapadne Bosne o svom radu i saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji i Lici]</ref>}} Njemački poručnik [[Reinhard Kopps]], poznatiji kao ''Konrad'', bio je šef jedne obavještajne grupe [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]. Kada je 3. marta 1944. došao iz [[Beograd]]a u [[Dalmacija|Dalmaciju]], sobom je doveo nekoliko [[ZBOR|ljotićevaca]], između ostalih i Roka Kaleba, pripadnika antikomunističke organizacije »[[Beli Orlovi]]«. Od ostataka Đačkog bataljona (ranije: Splitsko-šibenska četa), koji su uglavnom bili ljotićevci, i dijela četnika koje mu je ustupio vojvoda Đujić, poručnik Kopps je formirao odred »Konrad« čiji je zadatak bio da vrši diverzije na partizanske štabove, organe narodne vlasti, ubija simpatizere NOP-a i da spriječi veze iz unutrašnjosti sa jedinicama i štabovima NOVJ na otocima. Grupa »Konrad« brojila je oko 30 ljudi — četnika i Nijemaca, sa sjedištem u selu [[Zablaće]], pokraj [[Šibenik]]a.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_167.htm Izveštaj Štaba Dinarske četničke oblasti od 29. maja 1944. komandantu oblasti o akciji Grupe "Konrad" protiv pripadnika NOP-a na području Dalmacije]</ref> U izvještaju koji je 11. marta 1944. godine uputio komandi [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]], o suradnji sa četnicima vojvode Đujića Kopps je zapisao sljedeće: {{izdvojeni citat|''Predmet: Četničke jedinice u sjevernoj Dalmaciji.'' Četnici su u sjevernoj Dalmaciji grupisani u jednu [[Dinarska divizija JVuO|diviziju »Dinara«]], čiji se štab nalazi u [[Kosovo polje (Dalmacija)|Kosovu]], 11 km južno od Knina. Komandovanje je u rukama vojvode Momčila Đujića, uz podršku majora Kapetanovića i kapetana Mijovića. Jačina grupâ, podređenih ovoj komandi, trenutno iznosi oko 6500 ljudi. Utjecajna zona se poklapa sa rajonom naseljenim Srbima unutar trokuta [[Knin]]—[[Šibenik]]—[[Zadar]] i doseže do zone [[Lika|Like]]. Operaciona zona je cijeli ovaj trokut, a naročito veće komunističke, partizanske oblasti, koje su naseljene Hrvatima. Do sada su vojne operacije izvođene u suradnji sa njemačkim divizijama, o čijim su rezultatima ove izvještavane. Znatni dijelovi ovih četničkih jedinica angažirani su na osiguranju njemačkih puteva za dotur. Posmatrano s vojne strane, trenutno se četnička suradnja sa njemačkim jedinicama ocjenjuje kao pozitivna. Na osnovu snaga, koje nam se ovdje nude, može se zaključiti da ona nije iskorištena u potpunosti, ali i ono što je do sada učinjeno upućuje na činjenicu, da bi njihovo dalje angažiranje u vojnom pogledu za nas bilo povoljno.<ref>[https://znaci.org/zb/4_21_10.pdf#page=1414 Zbornik dokumenata i podataka o narodnooslobodilačkom ratu, Narodnooslobodilačka borba u Dalmaciji, knjiga 10: siječanj—ožujak 1944. godine (tom 21, dokument br. 402, str. 1414—1418.)]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=696&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000692.] <br /> ({{jez-njem|"Betr. Cetnik–Verbaende Norddalmatien. </br> In Norddalmatien sind die Cetniks in einer Division "Dinara" zusammengefasst, deren Hauptquartier in Kosovo, 11 km s. Knin, liegt. Die Fuehrung liegt in den Haenden des Wojwoden Momcilo Djujitsch, der seinerseits unterstuetzt wird von Major Kapetanowitsch und Hauptmann Miowitsch. Die Staerke der diesem Kommando unterstellten Gruppen belaeuft sich z.Zt. auf etwa 6500 Mann. Das Einflussgebiet stimmt ueberein mit dem serbischen Siedlungsraum innerhalb des Dreiecks Knin–Sibenik–Zara und reicht bis ins Lika–Gebiet hinein. Operationsgebiet ist dieses gesamte Dreieck, insbesondere die in ihm liegenden groesseren, kroatisch besiedelten kommunistischen Partisanbereiche. Militaerische Operationen wurden bislang in Zusammenarbeit mit deutschen Divisionen durchgefuehrt und deren Ergebnisse dorthin gemeldet. Darueber hinaus sind wesentliche Teile dieser Cetnik–Verbaende zur Sicherung deutscher Nachschubstrassen eingesetzt. </br> Militaerisch gesehen ist somit die Zusammenarbeit der Cetniks mit deutschen Verbaenden zur Zeit positiv zu beurteilen. Sie fuehrt wohl noch keineswegs zu voller Ausnutzung der sich hier uns anbietenden Kraefte, doch berechtigt das bisher Geleistete zu der Auffassung, dass ein weiterer Einsatz sich fuer uns militaerisch guenstig auswirken muss."}})</ref>|Izvještaj jedinice »Konrad« od 11. ožujka 1944. Komandi Druge oklopne armije o četničkim jedinicama u sjevernoj Dalmaciji}} Na osnovu svega iznesenog, poručnik Konrad predlaže nadređenim: „Što se tiče upotrebe četničkih jedinica sjeverne Dalmacije u vojne svrhe, treba reći da one predstavljaju samo nastavak prakse talijanskih jedinica. Uz to se prije svega mora dodati i to, da se Talijani nikada nisu usuđivali — i pored svih hrvatskih suprotnih tvrdnji — da u većem obimu sprovedu vojnu suradnju, jer oni nisu željeli da se ojačaju četnici, tada još neoprobani u težoj političkoj situaciji. Dok su Talijani sprovodili samo djelomične operacije, danas je, uz strogu kontrolu i rukovođenje, moguća mnogo obimnija mobilizacija četničkih jedinica. Đujić nam je rekao da će se njegove jedinice, nakon čišćenja partizanskih oblasti u dalmatinskom području, angažirati tako što će u suradnji sa njemačkim komandama izvršiti zapriječavanja Titovih kanala za snabdijevanje. Na osnovu ovdje poznatih činjenica ovo izgleda apsolutno moguće.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=700&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000696.] <br /> ({{jez-njem|"Zur militaerischen Verwendung der Cetnikverbaende Norddalmatiens ist zu sagen, dass sie nur eine Fortsetzung der italienischen Verbindungen darstellen wuerde. Dazu muss allerdings hinzugefuegt werden, dass die Italiener es niemals gewagt haben – trotz aller gegenteiligen wiederholten kroatischen Behauptungen – in grossem Stil militaerische Zusammenarbeit durchzufuehren, da sie die damals noch nicht erprobten Cetniks in einer im uebrigen noch unreiferen groesseren politischen Lage nicht zu stark werden lassen wollten. Waehrend somit die Italiener nur Teilunternehmen durchfuehrten, waere bei straffer Kontrolle und Steuerung der Cetnikverbaende heute ein Heranziehen in weit groesserem Umfang moeglich. Djujitsch hat sich uns gegenueber bereiterklaert, seine Verbaende nach Saeuberung der Partisanengebiete im dalmatinischen Raum so einzusetzen, dass in Zusammenarbeit mit deutschen Dienststellen eine Sperrung der Versorgungskanaele Titos erfolgt. Auf Grund der hier bekannten Unterlagen erscheint dies vollkommen moeglich."}})</ref> [[File:Helmuth von Pannwitz and Chetniks.jpg|thumb|Njemački general [[Helmuth von Pannwitz]], zapovjednik [[15. SS kozački konjanički korpus|15. SS kozačkog korpusa]], u društvu četničkih oficirâ s teritorije NDH.]] U izvještaju Višeg SS i policijskog vođe u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj ''[[Gruppenführer]]a'' [[Konstantina Kammerhofera]] za mjesec mart 1944. godine, iskazano je stanovito nezadovoljstvo učinkovitošću četnikâ u Bosni i Hercegovini u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Policijska oblast II ([[Sarajevo]]): [...] </br> Borbena vrijednost četnika stacioniranih u policijskoj oblasti Sarajevo nastavila je opadati; borbe u okolici [[Višegrad]]a i [[Trebinje|Trebinja]] pokazale su da se oni mogu uspješno oduprijeti [neprijatelju] samo uz njemačku podršku. U [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], četnici nisu pokazali nikakvu vlastitu inicijativu tijekom izvještajnog perioda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=228&rec=314&roll=1548 NARA, T314, Roll 1548, frame no. 000222.] <br /> ({{jez-njem|"Polizeigebiet II (Sarajevo): </br> Der Kampfwert der im Polizeigebiet Sarajevo stehenden Cetniks ist weiter gesunken, bei den Kämpfen im Raum von Visegrad und Trebinje hat sich gezeigt, daß sie sich nur mit deutscher Unterstützung erfolgreich zur Wehr setzen können. In Ostbosnien zeigten sich die Cetniks im Berichtsmonat ohne eigene Initiative."}})</ref>|Mjesečni izvještaj za mart 1944. godine Višeg SS i policijskog vođe u Hrvatskoj (6. IV 1944).}} Njemački nadležni organi su ukazivali svojim višim komandama i na vidljivu diskrepanciju u domaćem antikomunističkom taboru u kontekstu »borbe protiv bandi«. Tako se u izvještaju 264. pješadijske divizije od 10. aprila 1944. na jednoj strani tvrdi da „hrvatske vlasti očigledno poseduju vrlo malo poverenja u trajno postojanje vlastite vlade“,<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_43.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji]</ref> dok se za četnike Dinarske divizije pod Đujićevom komandom navodi: {{izdvojeni citat|Nasuprot ovom, četnike treba ceniti kao jedini pouzdani faktor borbe protiv komunističkih bandi. Oni raspolažu, pored jednog boljeg rukovođenja i organizacije, i potrebnom inicijativom u borbi protiv bandi za sopstvena obaveštavanja i poduhvate i redovno javljaju upotrebljive rezultate izviđanja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=494&rec=314&roll=562 NARA, T314, Roll 562, frames no. 000489—000490.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroat. Behoerden besitzen anscheinend nur geringes Vertrauen in der dauernden Bestand der eigenen Regierung. </br> Im Gegensatz hierzu sind die Cetniks als einzig zuverlaessiger Faktor im Kampf gegen die kommunistischen Banden zu werten. Sie verfuegen neben einer besseren Fuehrung und Organisation ueber die im Bandenkampf notwendige Initiative zu eigenen Erkundungen und Unternehmen und melden regelmaessig brauchbare Aufklaerungsergebnisse."}})</ref>|Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. [[V SS korpusu]] iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], o držanju vojvode Momčila Đujića je data veoma povoljna ocjena: {{izdvojeni citat|Đujić neupitni pristalica DM. Hrvatski državljanin, lojalno radi sa vlastitim trupama protiv komunista, nasilno mobiliše pravoslavce. Prema povjerljivom izvještaju, nedavno je više puta izrazio antibritanska osjećanja. Jačina: 7000. Jesu li Đujićeve jedinice na području V SS korpusa?<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1208&rec=314&roll=565 NARA, T314, Roll 565, frame no. 001203.] <br /> ({{jez-njem|"Djujic einwandfrei DM Anhänger. Kroat. Staatsangehöriger, arbeitet mit eigener Truppe gegen Kommunisten loyal zusammen, zwangsmobilisiert Pravoslaven. In letzter Zeit nach V—Meldungen wiederholt englandfeindlich geäussert. Stärke 7000. Sind Djujic—Verbände im Bereich V. SS—Korps?"}})</ref>}} U izvještaju od 10. maja 1944, oficiri 15. brdskog korpusa navode da Nijemci snabdijevaju ukupno 6.318 četnika u NDH („Hrvatska borbena zajednica“). Za skrb 4.421 četnika starala se [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. divizija]], dok se o ostalih 1.897 brinula [[373. legionarska divizija|373. divizija]] Wehrmachta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=828&rec=314&roll=565 NAW, T-314, Roll 565, frame 000823: Zabilješka o broju četnika koje snabdijeva 15. brdski korpus (10. maj 1944.).]</ref> Sredinom srpnja 1944. godine, u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]] je organizirana [[Operacija Muholovka|operacija »Muholovka«]] ({{jez-njem|Fliegenfänger}}). U ratnom dnevniku [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] zabilježeno je da je izvođenje operacije povjereno [[13. SS oružana brdska divizija Handžar|13. SS brdskoj diviziji »Handžar«]] i lokalnim četnicima: {{izdvojeni citat|14. 7. 1944: </br> ''SS-brdska divizija »Handžar«'': </br> Za operaciju »Fligenfenger«, čišćenje prostora [[Osmaci]] (25 km jugoistočno od [[Tuzla|Tuzle]] — aerodrom bandi), krenula su 2 ojačana bataljona i četnici.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_218.htm ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XII — DOKUMENTI NEMAČKOG RAJHA — KNJIGA 4]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=960&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000820.] </br> ({{jez-njem|"W–SS–Geb.Div. Handschar: </br> Zum Unternehmen "Fliegenfänger" Säuberung Raum Osmaci (25 SO Tuzla) (Bandenflugplatz) 2 verst. Btlne. und Cetniks angetreten."}})</ref>}} Nemački izveštaj iz jula 1944. godine ocenjuje da četnici Momčila Đujića broje oko 8.000 ljudi, od čega 7.000 naoružanih; ovi su dobro organizovani te neprijateljski orijentisani prema Englezima i bez engleske pomoći. Nijemci zaključuju da im oni zamjenjuju jednu do dvije divizije u Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Jedinica Konrad [srednja Dalmacija]: Saradnja sa četnicima izvanredna. '''Oni zamenjuju jednu do dve divizije'''. Samo se oni bore — ustaše manje aktivne.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=790 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000781.] <br /> ({{jez-njem|"Zusammenarbeit der Truppe mit Cetniks hervorragend. Cetniks ersetzen 1 — 2 Divisionen. Nur sie kämpfen. Ustascha wenig aktiv."}})</ref>|Izveštaj kapetana Merrema, drugog obaveštajnog oficira Komande Jugoistoka (Armijske grupe F) o inspekcijskom putu po Srbiji, Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj u periodu 20. jun — 4. juli 1944.}} Kapetan Merrem, njemački oficir koji je sastavio ovaj izvještaj, imao je samo riječi hvale na račun četnikâ Dinarske divizije JVuO i vojvode Momčila Đujića: {{izdvojeni citat|[[373. legionarska divizija|373. pešadijska divizija]]: Saradnja sa četnicima vrlo dobra (1. lički korpus sa sedištem u [[Gračac]]u). Oni nemaju direktnu vezu sa Đujićem. Rukovođenje njima direktno od strane obaveštajnog odjeljenja divizije. Njihovim akcijama uvek prisustvuje nekoliko Nemaca koji kontrolišu isporuke municije i snabdevanja. [...] '''Oni su jedini stvarno korisni saborci''' [podvučeno u originalu — prim.]. Jedino od njih dolaze korisna obaveštenja o neprijatelju. [...] Jedan četnički komandant odaje utisak potpuno pouzdanog saborca, koji je i neprijateljski nastrojen prema Englezima. [...] Četnici su vrlo častoljubivi i drago im je kada Nemci primete njihove podvige. [...] Podoficir Bartl poznaje lično vojvodu Đujića. Đujić mu šalje čak i sopstvene naredbe u vezi s područjem [[Donji Lapac|Lapca]]. [Najbolja taktika protiv partizana sastoji se u upotrebi specijalnih jedinica] i kombinovanju četnika u jedinice snage jednog bataljona sa jednim nemačkim vodom sa radio stanicom i, po mogućstvu, teškim oružjem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=793 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Aussenstelle der 373. (kroat.) Div. – Uffz. Bartl. </br> Sehr gute Zusammenarbeit mit Cetniks. (1. Lika–Korps Sitz Gracac.) Kein unmittelbarer Einfluss Djuic. Direkte Führung durch Ic–Aussenstelle. Bei Cetnik–Einsatz nehmen meist einige deutsche Soldaten teil. Dadurch Kontrolle der Munitions– und Verpflegungslieferung gewährleistet. "Kroatische Kampfgemeinschaft" bezeichnet Bartl nur als Ausdruck im deutschen Schriftverkehr. Cetniks können diesen Begriff nicht und würden bei Bekanntgabe feindselige Haltung einnehmen. Cetniks sind die einzigen brauchbaren Mitkämpfer. Diese allein liefern auch brauchbare Feindmeldungen. </br> Kurze Rücksprache mit einem örtlichen Cetnik–Führer ergab den Eindruck eines absolut zuverlässigen, sogar englandfeindlichen Mitkämpfer. </br> Cetniks sind sehr ehrgeizig und sehen es gerne, wann ihre Taten von Deutschen beobachtet werden. Geschriebenes Wort (Flugblätter) gilt bei ihnen wenig. Das gesprochene Wort ist alles. Gute Flüsterpropaganda hat grossen Einfluss. </br> Von Invasion sprechen Cetniks kaum. </br> Uffz. Bartl kennt den Vojvoden Djuic persönlich. Djuic schickt ihm sogar die den Raum Lapac berührenden eigenen Befehle. </br> Auf die Frage, wie man nach seiner Ansicht der kommunistischen Banden Herr werden könne, antwortete Uffz. Bartl: "Durch andauerndes Jagen mit kleinen Jagdkommandos (Kleinkrieg nach Bandenart), durch Einsatz von Tarneinheiten und durch Zusammenfassen der Cetniks in Batl.–Stärke, dabei etwa 1 deutscher Zug mit Funk und möglichst mit schweren Waffen." </br> Uffz. Bartl macht einen sehr guten Eindruck, scheint sich aber doch sehr viel zuzutrauen, wenn er behauptet, er könne die gesamten Djuic–Cetniks dahin bringen, wo wir sie haben wollen, falls er an die entsprechende Stelle gesetzt werden wurde."}})</ref>}} Visoka ocjena za doprinos četničkih formacijâ s teritorije marionetske NDH ratnim naporima njemačkog okupatora data je 25. jula 1944. godine i od strane nadležnih instanci iz [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]]: {{izdvojeni citat|Hrvatska: [...] Četnici su, s obzirom na vlastitu slabost, naši prirodni saveznici u borbi protiv komunizma. '''Samo se oni bore'''! “Hrvatska borbena zajednica” postoji samo na papiru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=716&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000707.] </br> ({{jez-njem|"Cetniks unter Berücksichtigung eigener Schwäche im Kampf gegen Kommunisten unsere natürlichen Verbündeten. Sie allein kämpfen! "Kroatische Kampfgemeinschaft" steht nur auf dem Papier."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka od 25. jula 1944.}} U izvještaju od 11. avgusta 1944, nakon proputovanja koje je Vojni zapovjednik Jugoistoka poduzeo u zoni odgovornosti V SS brdskog korpusa na teritoriju NDH, o tamošnjim četnicima te suradnji s njima kazano je: {{izdvojeni citat|Dobro iskorištavanje četničkih komandanata. Zahtjev za premještaj [[369. legionarska divizija|369. pješadijske divizije]] zbog sve češćih incidenata između četnika, o čijoj suradnji divizija apsolutno ovisi, i hrvatskih pripadnika divizije. 369. pješadijska divizija se sastoji od otprilike 70% Hrvata. Zapovjednik divizije napominje da se najmanje 40% njih smatra nepouzdanim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=192&broj=445 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000440.] <br /> ({{jez-njem|"Gute Ausnutzung der Cetnikführer. Antrag auf Herauslösung der 369.I.D. da sich Zwischenfälle zwischen Cetniks, auf deren Zusammenarbeit Division unbedingt angewiesen, und kroat.Div.Angehörigen mehren. (Siehe Ic–Bericht). 369.I.D. besteht aus ca. 70 % Kroaten. Div.Kdr. bemerkt, dass hiervon minderstens 40 % als unzuverlässig anzusehen sei."}})</ref>|Izvještaj o posjeti OBSO-a zoni odgovornosti 5. SS brdskog korpusa od 7. do 11. avgusta 1944. godine (11.8.44).}} Major Adolf von Ernsthausen je bio zapovjednikom 392. artiljerijske pukovnije iz sastava [[392. legionarska divizija|392. (hrvatske) pješačke divizije]], jedne od tri njemačko-hrvatske divizije (pored [[369. legionarska divizija|369. legionarske divizije]] i [[373. pješadijska divizija|373. pješadijske divizije]]). Kao veteran [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] sa iskustvom ratovanja na [[balkanskom bojištu]], major von Ernsthausen biva upućen [[1944]]. godine u okupiranu Jugoslaviju. Von Ernsthausen će [[1959]]. godine objaviti ratne memoare pod naslovom ''Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944'' (“Vukovi [[Lika|Like]]. Sa legionarima, ustašama, domobranima i četnicima protiv Titovih partizana. Doživljaji u Hrvatskoj 1944.”).<ref>[https://winkelried-verlag.de/buecher/landser-am-feind/744/die-woelfe-der-lika Winkelried Verlag: Adolf von Ernsthausen, Die Wölfe der Lika]</ref><ref>[https://www.booklooker.de/B%C3%BCcher/Adolf-von-Ernsthausen+Die-W%C3%B6lfe-der-Lika-Mit-Legion%C3%A4ren-Ustaschi-Domobranen-und-Tschetniks-gegen/id/A02Iwx5I01ZZ3 Ernsthausen, Adolf von — Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944 — Landser am Feind, Band 5 (www.booklooker.de)]</ref> O sveobuhvatnoj saradnji Dobroslava Jevđevića s okupacionim vlastima bio je general Mihailović, u više navrata, obaviješten i od strane Jovanke Krištof (pseudonim »Mira«), četničke obavještajke u [[Slovenija|Sloveniji]]. U veoma opširnom izvještaju od 29. juna 1944, Krištof o Jevđeviću (pseudonim »Aero«) daje nedvosmislenu ocjenu: „Aero je drugi [[Milan Nedić|Nedić]].“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_198.htm Izveštaj obaveštajnog organa od 29. juna 1944. Draži Mihailoviću o stanju četničkih organizacija u Sloveniji, Hrvatskom primorju, Gorskom kotaru i Lici i saradnji sa nemačkim okupatorima]</ref> Pored toga, Krištof karakteriše Jevđevića kao „vrlo kompromitovanu osobu“ (najprije zbog „jakog sudelovanja sa okupatorom“), te zaključuje da ovaj ne bi mogao organizovati četničku ilegalu. Iz izvještaja Krištof može se zaključiti kako su vojvoda Dobroslav Jevđević i kapetan [[Dušan Đaković]], komandant 4. brigade iz sastava Ličko-kordunaške oblasti JVuO, bili podređeni okupatoru i suštinski i u simboličkoj ravni: {{izdvojeni citat|Odred u Ab.[aciji, tj. [[Opatija|Opatiji]] — prim.] likvidiran. 19 ljudi otišlo u [[Postojna|Postojnu]], a 10 ih ide u Nem.[ačku] kom. na [[Rijeka|Reci]], gde će služiti kao [[Gestapo]]. Tu će biti sa njima i Aero i kap. Đak., pa čak i r. stanica. [...] Svi su ti odredi pod Nem. kom. i bez međusobne veze, razbacani po [[Istra|Istri]], da se pokaže celom narodu, kako su Srbi Nem. sluge. Plaćeni su — vojnici 360 L.[ira] mesečno, podnar. 450 naredn. 525 podpor. mislim 3.000 a kap. Đak. 5.800 L. [...] U Josipdol je poslao Aero 11 ljudi, navodno da osnuju tamo četničku komandu. Međutim ti su ljudi Nem. tajna policija, a od četnika iz šume, koji su im dolazili u vezi, da je to četn. komanda, napravili Nem. radni bataljon, koji vode Nem. Tu je oko 40 ljudi, ostali su prestali dolaziti kad su videli šta se sa ovima desilo. [...] Kud ćemo veće poniženje za našu vojsku nego da komanduje Nem. poručnik našem kapetanu, pa i vojvodi, samo sreća, da je taj vojv. surogat, inače propadosmo od bruke... Sve ove i slične akcije vodi kap. Đaković, naravno pod komandom Nem. poručnika. Odluke o njima donosi Aero u dogovoru sa Nem. Upravo je gnusno gledati, kako se obojica klanjaju pred Nem. potpor. i por., pa kaplarima. Đak. sve pozdravlja fašistički uzdignutom rukom, a Aero samo veće činove oficire, inače našim pozdravom. [...] U Lici saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi — tamo mora okupator popuštati, jer inače odoše ljudi u šumu, a vođe su potpuno Nem. sluge i nemaju kamo bežati. [...] '''U krvi im je šurovanje sa okupatorom, a nama prikazuju kako vode vele politiku i kolike žrtve za narod s tim pridonašaju — dok u stvari nisu ništa drugo nego ponizne Nem. sluge'''. [...] Potrebno je već jednom započeti sa ozbiljnim i poštenim radom, jer će nas katastrofa preteći. Saradnju sa okupatorom trebalo bi napraviti na čisto drugoj bazi i ne sme biti vidna. Bar ovde.}} Na drugoj strani, Jovanka Krištof izdvaja kao pozitivan primjer vojvodu Momčila Ðujića: „Ovi ljudi ovde vide jedini spas u vojv. Đujiću, jer ga smatraju poštenim i iskrenim borcem za našu stvar. Isto ima org. dobro sprovedenu. Pljačkati i krasti ne dozvoljava o čemu su se uverili iz njegove prop. gde su imena poubijanih ljudi zbog nediscipline i raznih prekršaja. To ljudima imponira — pošten rad i samo to žele, a i zaslužuju, jer ih nepoštenje tuče već 3 1/2 god. I pored svega toga, ostali su verni našoj ideji. Isto saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi i ne vodi se trgovina sa ljudima, kao ovde. Ovo vodstvo se jako boji Đujića i gaji mržnju prema njemu zato hoće ljudima dokazati, da Đujić nema ništa odnosno samo par sto vojnika bez oružja koji kao čudo gledaju mitraljez. A isto, da su pod Nem. kao ovi ovde.“ U pokušaju da prebaci teret odgovornosti za sopstvenu kolaboraciju s okupatorom na komandanta Dinarske divizije JVuO, vojvoda Jevđević piše Mihailoviću 8. avgusta 1944. godine: „Garantujem i imam stotine dokaza da trupe Đujića u velikom delu stoje u tešnjoj vezi od mene, ali to niko ne vidi. Vi bi se začudili, kad bi vam sve ispričao kakve mi izveštaje pokazuju Nemci o svojim vezama sa našim jedinicama, naročito kod [[Uroš Drenović|Drenovića]] i ostalih, prebacujući mi da ih mi sabotiramo i podmuklo rušimo.“<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 156, reg. br. 51/1—1.</ref> I u izvještaju od 10. avgusta 1944, Jovanka Krištof je upozorila Mihailovića na činjenicu da se [[Lika|lički]] četnici pod komandom vojvode Jevđevića nalaze u [[Istra|Istri]] u službi okupatora, kao i da su pred [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|nacistima]] (»broj 11«) dužni salutirati [[Rimski pozdrav|fašističkim pozdravom]]: {{izdvojeni citat|Kolben [potpukovnik [[Karl Novak]] — prim.] se povratio 3 ov. meseca. Zgrozio se nad ovim radom. Nije mogao svega verovati kad su mu referisali oficiri i vojnici, dok nije neke stvari i na vlastite oči video. Mislim, da je dosta ako Vam kažem da stalno uzdiše i govori pri svakoj prilici: »Jadni Čiča, kako ga upropastiše, zar [[Vermaht]] i [[Gestapo]], da predstavlja Čičinu vojsku.« Prebleđuje slušajući i gledajući ovo. 3. mu referiraše četnici da su dobili naređenje da moraju svi nacistički pozdravljati. A jučer se sam uverio da ima oficira, koji profaniraju našu uniformu, te u njoj putuju iz [[Postojna|Postojne]] u Trst i daju povoda komun. za prop. Isti oficir Korać je tako i u Ab.[aciju] došao samo da je još imao natpis na rukavu i kapi »Lika« što po naređenju moraju svi u Postojni nositi. Ja sam ga napala zbog toga, a isto tako i Jovanovog brata, te su jučer svi na putu skinuli te sramotne natpise. [...] Čujem da Jovan sad ostaje kod Vas. Neka Vam ispriča kako su part.[izani] u okolici Post.[ojne] natiskali plakate o četn. banditima sa natpisom »Lika« na rukavu i kapi, koji su pljačkali selo sa br. 11 i odveli x ljudi i t.d. [...] Nadam se da će sad sigurno uspeti četnicima, da se odele od br. 11. Samo mnogi su od njih mišljenja da su ovim radom upropas[ti]li i ovde i Liku.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_21.htm Izveštaj Jovanke Krištof od 10. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o stanju ličkih četnika u Istri, njihovoj saradnji sa Nemcima i ponašanju Dobrosava Jevđevića u vezi sa problemom vraćanja četnika u Liku]</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u Srbiji (1944) === {{main|Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|Topličko-jablanička operacija}} [[File:Nemci predaju minobacač četnicima.jpg|thumb|Nemci predaju minobacač četnicima u Srbiji 1944.]] {{Quote box | citat = „D.M.-bande dosada nisu nikad napale okupacione trupe.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1115&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001111: Izvještaj o bandama u okolini katarakti Dunava (bez datuma, približno mart 1944).] <br /> ({{jez-njem|"Bisher haben die D.M.Banden die Besatzungstruppen noch nie angegriffen."}})</ref> | izvor = Nemački izvještaj o četnicima u okolini katarakti Dunava od marta 1944. | width = 40% | align = right}} {{Quote box | citat = „Titove bande imaju se napasti i uništiti, odn. zarobiti. Pristalice D.M.-a (četnici) ne smatrati neprijateljima.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1264&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001260: Naredba 923. Landeschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ (29. Juli 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"Angetroffene Titobanden sind anzugreifen und zu vernichten bzw. gefangen zu nehmen. DM—Anhänger (Cetniks) sind nicht als Feind anzusehen."}})</ref> | izvor = Naredba 923. Landesschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ od 29. jula 1944. | width = 40% | align = right}} Kad je sredinom marta 1944. operativna grupa sastavljena od [[Druga proleterska divizija NOVJ|Druge]] i [[Peta krajiška divizija NOVJ|Pete divizije]] NOVJ iz [[Sandžak]]a [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|prodrla u zapadnu Srbiju]], nesuglasice između četnika i Nijemaca u Srbiji potisnute su u drugi plan. Trupe sastavljene od jedinica [[Vermaht]]a i [[Vafen-SS|SS]], korpusâ JVUO, bugarskog okupacionog korpusa, [[Srpska državna straža|SDS]], [[Srpski Doborvoljački Korpus|SDK]] i [[Ruski Zaštitni Korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]] pod objedinjenom nemačkom komandom generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] funkcionisale su kao jedinstvena operativna grupa u [[Operacija Kamerjeger|operaciji »Kammerjäger«]]. Kod nadležne je četničke komande majora [[Neško Nedić|Neška Nedića]] bio akreditovan nemački kapetan Vajel kao oficir za vezu. Zajedničke operacije trajale su nešto duže od dva meseca.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj Vojnoupravnog komandanta jugoistoka od 13. maja 1944.]</ref> Kao znak otopljavanja odnosa na liniji četnici–okupator, nakon unilateralnog raskidanja (sa njemačke strane) [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|sporazuma potpisanih]] u zimu 1943/1944. godine te organiziranja [[Operacija Treibjagd|operacije »Hajka«]] protiv [[Nikola Kalabić|Kalabićevih]] četnika, u drugoj polovini marta 1944. upriličen je sastanak komandanta Drugog ravnogorskog korpusa kapetana [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]] sa oficirom [[Schutzstaffel|SS]]-a Biermannom, inače njemačkim zapovjednikom [[Čačak|Čačka]]. Tom prilikom je kapetan Raković garantovao „da ne postoje ni najmanje namere da se planira opšti ustanak ili da se sprovedu sabotažne akcije“ protiv Nijemaca, odnosno da će „na teritoriji Srbije“ iznova nastupiti primirje. U Mihailovićevo ime, četnički komandant je iskazao spremnost „za borbu protiv komunista i izvan Srbije, uz isporuke municije“, a nije čak odbacio ni mogućnost angažovanja „na drugim evropskim frontovima“.<ref>[https://web.archive.org/web/20221206140940/https://znaci.org/00001/4_14_3_269.htm Izveštaj Feldkomandanture u Čačku od 25. marta 1944. komandantu Jugoistoka o pregovorima sa komandantom 2. ravnogorskog korpusa]</ref> U izvještaju Komandi Jugoistoka, [[obersturmführer]] Biermann navodi da Draža Mihailović od njemačke strane očekuje diskretnost u održavanju kontakata, naročito stoga što bi srpske kvislinške vlasti u JVuO mogle vidjeti konkurenciju: {{izdvojeni citat|Kapetan Raković mi je kazao lično, takoreći u povjerenju kao prijatelju, da sve što mi je do sada rekao i sve što sam ja zapisao, on rekao po nalogu Draže Mihailovića, s kojim je imao svakodnevnu radio-vezu i od koga je dobivao stalna uputstva o predmetu prethodnih razgovora. Pritom me uvjerava da će sa strane Mihailovića, naravno, sve biti demantirano, ukoliko se o sadržaju razgovorâ ponovno dozna u [[Beograd|beogradskim]] krugovima ([[Milan Nedić|Nedić]], [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]). Sasvim je prirodno da ovi krugovi pokušavaju svim sredstvima osujetiti sporazum između njemačke okupacijske vlasti i Draže Mihailovića, jer trenutno su oni legalni predstavnici srpskog naroda te bi možda mogli strahovati za svoje pozicije. Pregovore između DM–pokreta i njemačkih vlasti ovi bi krugovi odmah iskoristili u propagandne svrhe i predstavili ih kao kraj ili slabost DM–pokreta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=281&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000268—000269.] <br /> ({{jez-njem|"Hauptmann Rakovic sagte mit persönlich, sozusagen vetraulich zu einem Freund, dass alles, was er mir bisher gesagt und ich aufgeschrieben habe, von ihm im Auftrage von DM gesagt worden sei, mit dem er tägliche Funkverbindung habe und von dem er laufend Anweisungen für den Stoff der bisherigen Besprechungen erhalten habe. Er versichert mir gleichzeitig dass selbverstandlich von DM–Seite alles abgestritten werde, falls wieder der Inhalt der Besprechungen in Belgrader Kreisen (Nedic, Ljotic) bekannt werde. Es sei zu natürlich, dass diese Kreise mit allen Mitteln eine Verständigung zwischen der deutschen Besatzungsmacht und DM zu hintertreiben versuchen, denn sie seien ja gegenwärtig die legalen Vertreter des serbischen Volkes und müssten evtl. um ihren Posten fürchten. Verhandlungen der DM–Bewegung mit deutschen Behörden würden sofort von diesen Kreisen propagandistisch aufgeschlachtet und als Ende bezw. Schwäche der DM–Bewegung hingestellt."}})</ref>|Njemački izvještaj od 25. marta 1944. o pregovorima šefa [[Sicherheitsdienst]]a u Čačku obersturmführera Biermanna sa kapetanom [[Predrag Raković|Predragom Rakovićem]], komandantom 2. ravnogorskog korpusa JVuO}} Kapetan Predrag Raković, jedan od glavnih četničkih komandanata zaduženih za održavanje [[Saradnja četnika sa Nedićevom vladom|veze s Milanom Nedićem]] i Nijemcima, ponovo se sastaje sa Biermannom u Čačku 26. aprila.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=331&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000314.]</ref> Raković je tada naveo da mu je general Mihailović povukao punomoć za obavljanje poslovâ s Nijemcima i da zbog toga na ovom sastanku ne sudjeluje kao njegov predstavnik. Očigledno da je Draža Mihailović bio sasvim upoznat sa ovim kontaktima i davao je za njih odobrenja, dok je Raković održavao kontakte i obavljao poslove s Nijemcima, iako su mu ovlaštenja bila povučena.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Ubrzo je uslijedilo potčinjavanje Rakovićevog Drugog ravnogorskog korpusa JVuO (kao i Javorskog korpusa pod komandom majora [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]]) njemačkim trupama u jugozapadnoj Srbiji, što se može zaključiti iz jednog izvještaja Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka s početka aprila 1944: {{izdvojeni citat|Cvetićevi četnici osiguravaju lijevi bok grupe Jug i izviđaju u pravcu [[Golija|Golije]] od Drinića ka sjeveru. Zadatak Rakovićeve grupe nepromijenjen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=413 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000408—000409.] </br> ({{jez-njem|"Die Cvetic–Cetniks sind zum Schutz der linken Flanke der Angriffsgruppe Süd und zur Aufklärung über das Golija–Gebirge über Dramici nach Norden vorzuführen. Auftrag für Rakovic–Cetniks bleibt unverändert."}})</ref>|Izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka svim potčinjenim jedinicama za 3. april 1944. godine}} U dnevnom izvještaju iz Komande Jugoistoka za 18. april 1944, predviđa se koji će sektor zauzeti jedinice pod Rakovićevom komandom u vrijeme izvođenja operacije »Kammerjäger«, kojom prilikom je okupator s uspjehom osujetio [[Drugi prodor NOVJ u Srbiju|drugi prodor NOVJ u Srbiju]]: {{izdvojeni citat|Rakovićeva grupa dobila zadatak da postavi osiguranja prema jugu na sjevernoj obali Studenice.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=514&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000510.] <br/> ({{jez-njem|"Unternehmen Kamerjägger. II. Eigene Lage: </br> F/ Cetnik–Gruppe Rakovic erhielt Auftrag zur Abschirmung nach S gegen Feind auf dem nördl. Studenica–Ufer."}})</ref>|Dnevni izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka tokom operacije Kammerjäger, 18. april 1944.}} Iz jednog razgovora na visokom nivou (prisutni: general [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka i [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova), održanom 11. aprila 1944. godine, može se nazrijeti koliko su okupacioni dužnosnici bili zadovoljni saradnjom sa četnicima i ostalim [[Kolaboracija|kolaboracionističkim]] snagama na [[Balkan]]u: {{izdvojeni citat|Neubacherovo mišljenje o vrijednosti srpskih formacijâ: [[Srpska državna straža|SDS]] loša, Hipo (pomoćna policija) isto, [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] dobar, četnici veoma različito. U Crnoj Gori se dobro tuku [[Crnogorski dobrovoljački korpus|dobrovoljci pod njemačkim vođstvom]]. Kosovski Albanci se bore s nama. Evzoni u Grčkoj nijesu za odbranu obale, ali su korisni u unutrašnjosti zemlje i sigurno neće pucati na nas.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=462&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000458.] <br/> ({{jez-njem|"Auffassung Neubacher über den Wert der serbischen Verbände: SSW schlecht, Hipo desgleichen, SFK gut, Cetniks sehr unterschiedlich. In Montenegro schlügen sich die Freiwilligen unter deutscher Führung gut. Die Kosovoalbaner kämpfen mit uns. Evzonen in Griechenland sind nichts für Küstenverteidigung, brauchbar wohl aber im Innern des Landes, werden bestimmt nicht auf uns schiessen."}})</ref>|Vojni zapovjednik Jugoistoka (Razgovor Felber-Neubacher, 11. april 1944.)}} U izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera (u odjeljku naslovljenom „Stanje kod neprijatelja“), sačinjenom 22. aprila iste godine, ambivalento držanje jedinicâ JVuO prema okupatorskim vlastima smatra se glavnom karakteristikom četničkog pokreta u Srbiji: {{izdvojeni citat|Srbija: <br /> Pokret DM je podijeljen unutar sebe. Dok se neki aktivno bore na strani njemačkog Wehrmachta protiv komunista — a da nijesu odustali od temeljnih rezervi prema svakom okupatoru — manje bande DM u centralnoj i istočnoj Srbiji spremne su činiti štetu. Izvještaji koji se stalno pojavljuju o pregovorima Draže Mihailovića i Tita nijesu potvrđeni i takođe se doimaju nevjerovatnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=556 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000552.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist in sich aufgespalten. Während ein Teil aktiv an der Seite der deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten kampft – ohne dadurch die grundsätzlichen gegen jeden Okkupator vorhandenen Vorbehalte aufgegeben zu haben – treiben kleinere DM–Banden in Mittel–und Ostserbien nach wir vor ihr Unwesen. Immer wieder auftauchende Meldungen über Verhandlungen zwischen DM und Tito bestätigen sich nicht und erscheinen auch unglaubwürdig."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka o stanju u periodu od 16. marta do 15. aprila 1944. godine}} 12. aprila 1944. godine, pukovnik [[Jevrem Simić]] izdaje jednom četničkom nižem oficiru objavu o kretanju na terenu brigade kojom komanduje, kako bi ovaj mogao što efikasnije uništavati jatake i simpatizere [[Narodnooslobodilački pokret|NOP]]-a: {{izdvojeni citat|OBJAVA Za G. Milića Majstorovića p.poručnika, komandanta II bataljona III leteće kosmajske brigade, koja mu se izdaje s tim da može slobodno da se kreće sam ili sa svojom vojskom po terenu koji je ugovoren sa našim saveznicima Nemcima i Bugarima i da u ime Kralja Petra II Karađorđevića oduzima svu rekviziciju i kolje sve partizanske jatake i simpatizere zbog čega će dobiti čin majora.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_115.htm Objava komandanta četničke oblasti u Srbiji od 12. aprila 1944. komandantu 2. bataljona 3. kosmajske brigade za nesmetano kretanje od okupatora i klanje simpatizera narodnooslobodilačkog pokreta]</ref>}} 1. maja 1944. godine, u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka, koji potpisuje načelnik štaba general [[Kurt Geitner]], navodi se cifra od nekoliko hiljada pripadnika JVuO koji pomažu okupatoru u zaustavljanju ofenzive NOVJ: {{izdvojeni citat|Srbija — Stanje u sopstvenim redovima: </br> Borbena grupa Weyel: 500. SS padobranski lovački bataljon, sa otprilike 1.000 četnika, odbacio je neprijatelja kod [[Seča Reka|Seče Reke]] (6 km zap. od [[Kosjerić]]a) i sa manjom borbenom grupom vrši napad na neprijatelja kod Varde. Izbrojano 10 mrtvih neprijatelja; vjerovatni veći gubici. [...] </br> Četnici su raspoređeni duž linije [[Požega]]—Kosjerić—[[Ražana]]—[[Povlen]], sa ukupnom jačinom od približno 5.000 ljudi. Pojedine grupe su poslale oficire za vezu. Draža Mihailović, koji je preuzeo jedinstveno zapovjedništvo, namjerava uspostaviti radio-vezu s njemačkom komandom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=673&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000669—000670.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. Eigene Lage. </br> B. Kampfgruppe Weyel. Fg.Abt. 696 bis Kostojevici an Straße 4 OSO Rogacica durchgestossen. SS–Fallschirmjäger–Btl. hat mit etwa 1000 Cetniks Feind bei Sjecareka [sic!] (6 W Kosjerici) geworfen und steht mit einer schwächeren Kampfgruppe im Angriff gegen Feind bei Varda. 10 gezählte Feindtote, weitere Feindverluste wahrscheinlich. </br> F. Cetniks stehen im allg. Linie Pozega–Kosjerici–Razana–Povlen in Gesamtstärke ca. 5000 Mann. Einzelen Gruppen haben V.Offz. abgestellt. DM., der Gesamtführung übernommen hat, will Funkverbindung zu deutschem Kommando herstellen."}})</ref>}} U monografiji “Četnici u Drugom svjetskom ratu 1941—1945” [[Jozo Tomašević]] zaključuje: „Ne mogu ipak dati nikakvu potvrdu toj slutnji da je Mihailović održavao direktnu radio-vezu s Nijemcima, a uzimajući u obzir njegov način ponašanja u cijelom ratu, malo je vjerojatno da jest.“<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Međutim, Hermann Neubacher svjedoči u memoarima kako je, makar tokom nekoliko dana u zimu [[1945]], održavao izravnu radio-vezu s Mihailovićevim štabom.<ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 161—162.</ref> U ratnom dnevniku Vojnog zapovjednika Jugoistoka od 2. maja 1944, sa pohvalom se ističe kooperacija onih snagâ JVuO u zapadnoj Srbiji koje sačinjavaju taktički sklop pod komandom majora [[Ericha Weyela]]: {{izdvojeni citat|Borbena grupa Weyel: SS padobranski lovački bataljon, zajedno sa četnicima, razbio [[Peta krajiška divizija|Petu diviziju]] kod Varde. Veliki neprijateljski gubici. Četnici su postrijeljali sve zarobljenike. Brojke će biti objavljene naknadno.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=677&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000673.] <br /> ({{jez-njem|"Kampfgruppe Weyel. SS–Fallschirmjägger–Btl. hat mit Cetniks bei Varda Tross[?] der 5.Div. zerschlagen. Hohe blutige Feindverluste. Cetniks haben sämtl. Gefangene erschossen. Zahlen werden nachgemeldet."}})</ref>}} U izvodu iz ratnog dnevnika generala Hansa-Gustava Felbera za 3. maj 1944. godine, navodi se da je načelnik štaba Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka general Kurt Geitner išao u posjetu njemačkim trupama na ratištu u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]]: {{izdvojeni citat|(3.5.44) 6,00: Putovanje do Parišta [svakako je riječ o [[Donje Vardište|Vardištu]] — prim.] zbog razgovora sa majorom Weyelom i nekim četničkim vođama o formiranju zajedničkog štaba za borbu protiv komunista. Povratak za Beograd 3. maja u 15 časova.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=807&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000803.] <br /> ({{jez-njem|"3.5.44 6.oo Uhr Fahrt nach Pariste zur Besprechung mit Major Weyel und einigen Cetnik–Führern über Bildung eines gemeinsamen Stabes zur Bekämpfung der Kommunisten. Rückkehr nach Belgrad am 3.5., nachmittags 15.oo Uhr."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka, 3. maj 1944. godine}} Kolike je razmjere poprimila kolaboracija četnikâ Draže Mihailovića sa njemačkim Wehrmachtom i srpskim kvislinškim jedinicama u proljeće 1944. godine, postaje očigledno i iz navodâ u izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja, u kom su snage JVuO ubrojane u vlastite formacije: {{izdvojeni citat| I. Sopstvene snage A) Grupa “Holman” 696. bat. feldžand. krenuo je jutros sa četnicima u napad duž puta Nova Varoš — Ljubiš. 11/4. p. “Brand.” na maršu Sjenica — Maskova. Komandno mesto grupe “Holman” — Nova Varoš. I I/4. p. “Brand.” na maršu Užice — Ivanjica — Maskova. B) Grupa “Vajel” Napad Severne četničke grupe na jakog neprijatelja jugoistočno od Rožanstva nije uspeo uprkos visokih gubitaka i na strani četnika i na strani neprijatelja, pa će jutros biti ponovljen sa I/“Brand.”. Podređeni 1. bataljon 63. puka u obezbeđenju na visovima između Čajetine i Rožanstva. C) 24. bug. div. I I /64. nije uspeo u noći 11/12. 5. da kod Mokre Gore spreči neprijateljske zaštitnice da izmaknu ka jugu. Danas je sa 1/1. srp. puka i 1.000 četnika počelo čišćenje prostora Semegnjevo — Čajetina. 8. bataljon teških mitraljeza na maršu Požega — Arilje. 11/63. biće naknadno privučen. D) Grupa “Tatalović” Srpski dobrovoljački korpus uključio se kod Ljubovije u borbe na hrvatskoj obali Drine i prihvatio četnike koji su se povlačili. Kod Rogačice 4 prebeglice.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o borbama sa 2. i 5. NOU divizijom na komunikaciji Užice — Višegrad]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000732—000733.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. II. Eigene Lage. </br> A) Gruppe Hollmann. Fg.Abt.696 heute morgen mit Cetniks zum Angriff entlang Str. Nova Varos–Ljubis angetreten. II./4.Brdbg. auf Marsch Sjenica–Maskovo. Gefechtsstand Gruppe Hollmann Nova Varos. III./4.Brdbg. auf Marsch Uzice–Ivanjica–Maskovo. </br> B) Gruppe Weyel. Angriff nördl. Cetnik–Gruppe gegen starken Feind SO Rozanstvo drang bei hohen Cetnik–u. Feindverlusten nicht durch und wird seit heute morgen mit I./Brdbg. wiederholt. Unterstelltes I./63 sichert auf Höhen zwischen Cajetina u. Rozanstvo. </br> C) 24.bulg.Div. III./64 konnte in der Nacht 11./12.5. bei Mokra Gora Ausweichen feindl. Nachhuten nach S nicht verhindern und tritt heute mit I./Serb.Rgt.1 u. 1000 Cetniks zur Säuberung des Raumes Semegnjevo–Cajetina an. 8.sMG.Btl. auf Marsch Pozega–Arilje. II./63 wird nachgezogen. </br> D) Gruppe Tatalovic. Bei Ljubovija griff SFK in Kämpfe auf kroat.Drina–Ufer ein u. nahm ausweichende Cetniks auf. Bei Rogacica 4 Überläufer."}})</ref>}} U istom izvještaju je prenijeta i sljedeća informacija: {{izdvojeni citat|Prema pouzdanom izvoru, četnički komandant [[Dragoslav Račić|Račić]], koji je učestvovao u borbi protiv Grupe “[[Milutin Morača|Morača]]” u [[Valjevo|valjevskom]] kraju, zatražio je da se vrati u svoje dotadašnje operacijsko područje, jer ne želi više da se „prlja“ saradnjom sa okupatorom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000732.] <br /> ({{jez-njem|"Nach s.Qu. hat Cetnikführer Racic, der im Kampf gegen Gruppe Moraca im Raume Valjevo beteiligt war, die Rückkehr in sein bisheriges Einsatzgebiet beantragt, da er sich durch Zusammenarbeit mit der Okkupator nicht länger "beschmutzen" wolle."}})</ref>}} Istog dana, u izvještaju koji je poslao Glavnom komandantu Jugoistoka feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|von Weichsu]], general Felber zapaža kako formiranje ''Borbene grupe Weyel'' označava novu etapu u četničko-njemačkim odnosima s ciljem saradnje u borbi protiv NOVJ, koja u tom obimu nije bila izvodiva u prethodnom periodu: {{izdvojeni citat|Utisak o upotrebljivosti pojedinih potčinjenih narodâ i jedinicâ: [...] Četnici uvjeravaju da će se uzdržati od bilo kakvog neprijateljstva prema njemačkim trupama i da će učestvovati u borbi protiv komunista do konačne pobjede. U operacijama četničke jedinice predvodi [[Neško Nedić]], a s njemačke strane major Weyel. Razgovori na bojnom polju pokazuju da su četničke vođe poput Kalabića i Rakovića spremne sarađivati sa Nijemcima. Kod ljudstva preovlađuje prijateljski pristup, uz samo nekoliko neprijateljskih lica. Naoružanje im je skromno; manjak mitraljeza. Situacija sa zalihama municije, kao i dosad, nejasna.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=727&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000723—000724.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Eindruck über die Brauchbarkeit der einzelnen unterstellten Nationen und Verbände: </br> f) Cetniks versichern jede Feindseligkeit mit deutschen Truppen auszugeben und sich am Kampf gegen die Kommunisten bis zum Endsieg zu beteiligen. Leitung der Cetnik–Verbände durch Nesko Neditsch, deutscherseits durch Major Weyel. Besprechungen auf dem Gefechtsfeld zeigen, daß die Führer der Cetniks wie Kalabic und Rakovic gewillt sind, mit den Deutschen zusammenzuarbeiten. Unter den Leuten vielfach freundliches Entgegenkommen, nur zum Teil feindselige Gesichter. Ausrüstung mit Waffen mäßig, wenig Maschinenwaffen. Über Munitionslage nach wie vor Unklarheit."}})</ref>|Raport generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|Maximilianu von Weichsu]] od 13. maja 1944. godine}} Draža Mihailović je imenovao [[Milorad Mitić|Milorada Mitića]] za oficira za vezu između svojih jedinica i njemačke komande, kako bi saradnja četničkih komandanata sa okupatorom dobila organizovaniju formu. General Mihailović je preko kapetana Mitića dostavljao svoje zahtjeve njemačkoj komandi koja je snabdijevala municijom i hranom njegove jedinice, angažovane u borbi protiv NOVJ. Mitić je o situaciji na frontovima, o svome radu i o količini pomoći primljenoj od okupatora gotovo svakodnevno izvještavao generala Mihailovića. U depeši od 28. marta 1944, između ostalog, kapetan Mitić piše: {{izdvojeni citat|O nekoj akciji Bugara ili Br. 11 (šifra koja označava Njemce — nap.) protivu crvenih dublje na terenu nema ni govora. Doručak i večera su uvek u garnizonu. Ako se hoće uništenje komunista, onda to moramo mi da uradimo. Možemo da računamo na pomoć uzduž komunikacija, na municiju i avijaciju, mada ona ne može mnogo da pomogne. Ali moraju biti hitno bačene masovne snage i lično da vodite operacije, naravno kao 'siva eminencija', inače [[Peko Dapčević|Peko]] ode u Toplicu i dalje... Moral kod naših ljudi u reonima gde su prošli komunisti je mnogo opao. Sve veća sumnja u snagu naših i Br. 11 i sve veći respekt prema crvenima... Pred svim ovim mi ne možemo da zatvorimo oči. Ovoga puta opasnost je stvarno velika, skoro ogromna...<ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—X—57/2.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_62.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje KORPUSI DRAŽE MIHAILOVIĆA POLAŽU ISPIT PRED OKUPATOROM U SRBIJI]</ref>}} 18. aprila 1944. godine, glavni inspektor Vrhovne komande JVuO pukovnik Jevrem Simić izvještava generala Mihailovića da se kapetan [[Zvonimir Vučković]], komandant Prvog ravnogorskog korpusa, nalazi pod izravnom komandom njemačkih oficira: {{izdvojeni citat|Zvonkov odred pod komandom poručnika Nenadića zajedno sa Nemcima je u Negbini.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_120.htm Pismo delegata Vrhovne komande od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću o saradnji četnika sa nemačkim i bugarskim trupama u borbama protiv NOVJ u jugozapadnom delu Srbije]</ref>}} U telegramu od 20. IV 1944. pukovnik Simić piše generalu Mihailoviću: {{izdvojeni citat|Vučković sa 130 odabranih četnika stavio se pod komandu nemačkog poručnika Kerpera i nalazi se južno od Jasenova na Beloj Glavi.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 277, registarski broj 4/1—56.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 99—100.</ref>}} Istog dana kada je došlo do formiranja ''Borbene grupe Weyel'' (28. april 1944), u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka zapisano je: {{izdvojeni citat|Srbija — I. Stanje kod neprijatelja: </br> A) Divizijska grupa “Morača” nalazi se sa istočnom kolonom u oblasti južno od Kosjerića u borbi sa vlastitim snagama i četnicima, koji su, navodno, bili lično vođeni od strane DM-a.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000628.] <br /> ({{jez-njem|"Tagesmeldung von 28.4.1944. </br> Serbien. </br> I. Feindlage. </br> A) Div.Gruppe Moraca steht mit O–Kollone im Raum S Kosjerici im Kampf mit eigenen Kräften u. Cetniks, die von DM angeblich persönlich geführt werden."}})</ref>}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. godine generalu Mihailoviću, kapetan [[Neško Nedić]] piše o uspostavljanju fronta prema snagama NOVJ u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], odnosno da je stvoren jedinstveni borbeni sklop koji sačinjavaju četnici, [[Srpski dobrovoljački korpus|srpski dobrovoljci]] i njemačke okupacione trupe: {{izdvojeni citat|Snage potčinjene meni prešle su trenutno u odbranu na liniji Bačevci—Kosjerić i to: valjevski korpus sa delom Nemaca drži levo obalu Graca u visini Lipa—Ravan. Juče su na ovom odseku odbijeni svi napadi komunista. Ajdačić sa delom Nemaca zatvara položaj Bukovi—Ražana. Na prostoru Ražana—Kosjerić ima jedan bataljon Nemaca. Brigada Negovanova kao rezerva drži Divčibare. Rakovićev korpus u Kosjeriću sa ofanzivnom ulogom. Moja težnja je da sa naslonom na Nemce, stvorim čvrstu odbranu linije Bačevci—Kosjerić, dok se snage ne prikupe i ne stvore preduslovi za uništavajući udar, a tada uništi prva, druga a potom peta divizija. U ovom cilju front ostaje prema drugoj diviziji danas u odbrani dok na ovu diviziju sa zapada napadaju jedan bataljon Nemaca i tri bataljona ljotićevaca a mi je dočekujemo. Prema petoj diviziji preduzima se napad danas sa angažovanjem.<ref>AVII, Ča, kut. 276, reg. br. 2/1—11.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 100.</ref>}} U prvoj polovini maja 1944. godine, Vrhovna komanda JVuO je javljala o zajedničkim borbama četnikâ i Nijemaca širom okupirane Jugoslavije: „Naši i nemački delovi zatvorili put [[Užice]] — [[Kokin Brod]]. Isto tako zatvorena i [[Lim (rijeka)|Limska dolina]]. Od strane Nemaca i naših 2. maja počela ofanziva od [[Podgorica|Podgorice]]. Komunisti u oblasti [[Bijelo Polje|Bijelog Polja]]. Nemci u [[Šavnik]]u, [[Žabljak]]u i [[Brodarevo|Brodarevu]]. U [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] šesnaesta, sedamnaesta i tridesetšesta komunistička divizija pri uništenju od dve nemačke divizije.“ General Mihailović je naređivao i majoru Dragiši Rakiću (pseudonim »Gis-Gis«), komandantu Vojvodine JVuO, da pokuša dobiti municiju od okupatora, koristeći se pritom i srpskim kvislinškim strukturama, budući da je [[Banat]] formalno bio dijelom [[Vojna uprava u Srbiji|Nedićeve Srbije]]: „Postarajte se za nabavku municije kako ste predvideli. Iskoristite raspoloženje Nemaca u Banatu za jačanje naše organizacije. Isto tako iskoristite i Nacionalnu službu rada.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> 11. maja 1944, general Mihailović (pseudonim »Hans«) piše da je naredio »Viktoru« (major [[Mladen Mladenović]], komandant Čegarskog korpusa JVuO), »Hermanu« (potpukovnik [[Radoslav Đurić]], komandant Južne Srbije JVuO), »Orelu« (potpukovnik [[Dragutin Keserović]], komandant Rasinsko-topličkog korpusa JVuO) i »Minču« (major [[Branivoj Petrović]], komandant Deligradskog korpusa JVuO) da „iskoriste akciju“ okupatora protiv snaga NOVJ u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]], kao i da „na pogodan način“ nabave naoružanje i municiju: {{izdvojeni citat|Po podacima od Viktora, Hermana i Georgija [potpukovnik Milutin Radojević, delegat VK JVuO za područje Jablanice i Toplice — prim.] jedna nemačka divizija jačine oko 15.000 nalazi se u [[Kuršumlija|Kuršumliji]], [[Prokuplje|Prokuplju]], [[Žitorađa|Žitorađi]], [[Pukovac|Pukovcu]] i [[Leskovac|Leskovcu]]. Ima 70 tenkova. Pripremaju se za akciju protiv komunista. [[Gestapo]]vci iz [[Niš]]a traže Viktora i nude oružje i municiju i da ne diraju naše. Keserović 8 i 9 napadao na komuniste u okolini [[Ribarska Banja|Ribarske Banje]] sa [[Jastrebac|Jastrepca]] i od sela Zdravinja. Crveni dobili pojačanje i Orel se povukao na polazni položaj [[Zdravinje]] — [[Veliki Šiljegovac]]. Orel se sprema za ponovni napad. Naredio sam: Viktoru: Da Knjaževački korpus uputi Orelu za akciju na Jastrepcu i Moravskom srezu, ako ga već nije uputio. Sa ostalim snagama da zatvori prelaze na [[Morava|Moravi]] od Niša do Leskovca. Da iskoristi na pogodan način ponudu oružja i municije, jer sada moramo tući komuniste i treba iskoristiti nemačku akciju. 2. — Hermanu: Treba iskoristiti akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice. Da prikupi svoje snage u Jablanici i da dejstvuje najpogodnijim pravcem protivu komunista imajući u vidu akciju Nemaca. Na pogodan način da dođe do municije. 3. — Orelu: Da iskoristi akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice i da mu se stavlja pod komandu Knjaževački i Deligradski korpus. Na pogodan način da dođe do municije. 4. — Minču: Da odmah pomogne Orela u akciji na Jastrepcu i Moravskom srezu kako je već naređeno i da je pod komandom Orela.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref>}} 12. maja 1944, Draža Mihailović obavještava potpukovnika [[Zaharije Ostojić|Zaharija Ostojića]] (pseudonim »Sto-Sto«) sljedeće: „2 i 5 divizija su sada u srezu Zlatiborskom. Napadi se vrše sa svih strana.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> Napad su vršile njemačke i bugarske trupe, zajedno sa ljotićevcima i četnicima. U depešama<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 2/1—28.</ref> koje je komandant Cersko-majevičke grupe korpusa major [[Dragoslav Račić]] poslao Mihailoviću prethodnog dana o saradnji četnika i Njemaca, između ostalog, stoji: {{izdvojeni citat|Saznajem da su [[Užice]] pune Jankovićevih [Milutin — prim.] četnika i da [[Predrag Raković|Raković]], [[Neško Nedić|Neško]], Ajdačić, Janković i Mitić drže neke konferencije sa Nemcima. Ako boga znate sprečavajte ovo... Ako dalje budem vodio borbu protiv komunista zajedno sa Nemcima, ja ću duboko zaglaviti... Zbog ovoga molim da mi odobrite da se vratim na moj teren i povedem samo štabnu akciju u [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] i [[Srem]]u. Neko od nas mora ostati čist.}} U proljeće 1944. godine, prilikom njemačke kontraofanzive protiv partizana u jugozapadnoj Srbiji u kojoj su učestvovale i značajne četničke snage, zabilježena je i fotografija komandanta 1. ravnogorskog korpusa JVuO sa njemačkim oficirom, vjerovatno iz Wehrmachtove divizije [[Brandenburger|''Brandenburg'']].<ref name="yuhistorija.com"/> [[Datoteka:Zvonimir_Vuckovic_i_Nemci.jpg|minijatura|Kapetan [[Zvonimir Vučković]] (desno), komandant 1. ravnogorskog korpusa JVuO, pozira sa njemačkim oficirom tokom [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|partizanskog prodora u Srbiju]] (april/maj 1944. godine)]] General [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka, 16. maja 1944. godine podvlači svojim potčinjenim: „'''Pokret DM bio je i ostaje neprijateljski.'''”<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=758&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000754.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist und bleibt Feind."}})</ref> Felber podsjeća kako četnička saradnja u borbi protiv »crvenih« proističe samo iz činjenice da su komunisti njihov neprijatelj br. 1, ali neprijatelj br. 2 i dalje ostaje okupaciona sila. General Felber stoga preporučuje da se »borba protiv partizanskih bandi« oprezno nastavi voditi skupa s jedinicama generala Mihailovića: {{izdvojeni citat|Četničke grupe koje se nalaze u borbi protiv komunista, ne treba nikako ometati niti ih napadati, već ih podupirati u borbi. Saradnja s četnicima u borbi protiv komunista, uz najštedljiviju isporuku municije i pod nadzorom okupacione sile, može biti samo lokalna i radi akutne borbe protiv partizanskih bandi. U tom slučaju potrebno je isporučivati i sanitetski materijal i negovati ranjenike. Za svaku isporuku potrebno je odobrenje Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka. Preporučujemo da se u svim prilikama obraća nesmanjena pažnja pokretu DM i njegovim postupcima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=759&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000755.] <br /> ({{jez-njem|"Cetnikgruppen, die sich im Kampf mit Ko. befinden, sind dagegen nicht zu hindern und nicht anzugreifen, sondern in ihrem Kampf zu fördern. Ein Zusammengehen mit Cetniks im Kampf gegen die Ko. unter sparsamter Lieferung von Munition unter Aufsicht der Besatzungsmacht darf nur örtlich und nur zum Zwecke des akuten Kampfes gegen die Partisanenbanden erfolgen. In diesem Falle ist auch Lieferung von Sanitätsmaterial und Pflege der Verwundeten erforderlich. Munitionslieferung bedarf in jedem Falle der Zustimmung des Mil.Befh. Südost. Ungeschwächte Aufmerksamkeit gegenüber der DM–Bewegung und deren Maßnahmen ist nach wie vor überall geboten."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_272.htm Informacije Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 16. maja 1944. potčinjenim komandama i štabovima o držanju prema četnicima]</ref>}} U zapisniku generala Felbera s kraja maja 1944, apostofira se korištenje Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca za odbranu jugozapadne granice okupirane Srbije od partizanskog prodora: {{izdvojeni citat|Predviđeno je da se veći dio četnikâ Draže Mihailovića pošalje kući, da se najpouzdaniji koriste kao izviđači na granici, i da se dobrovoljci (SDK), poslije apsolutno neophodnog odmora i osvježenja, kasnije iskoriste kao graničari.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=817&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000813.] <br /> ({{jez-njem|"Es ist beabsichtigt, von den DM–Cetniks einen größeren Teil nach Hause zu schicken, die Zuverlässigsten als Aufklärer an der Grenze zu verwenden, und später das SFK nach einer unbedingt notwendigen Ruhepause und Auffrischung als Grenzschutz einzusetzen."}})</ref>|Zapisnik o putovanju za Niš i Sofiju 25-28.05.1944.}} General [[Edmund Glaise von Horstenau]], vršio je od 15. juna do 25. juna 1944. dužnost komandanta Jugoistoka, zamjenjujući generala Hansa Felbera, koji se po službenom zadatku nalazio u Njemačkoj. Opisujući u svom ratnom dnevniku stanje u Srbiji, tj. odnose između njemačkih i bugarskih okupacionih trupa, s jedne, kao i četnika i kvislinga, s druge strane, Horstenau navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|'''Nemci gotovo da nemaju svojih trupa u Srbiji'''. Postoji samo nekoliko policijskih jedinica. Najveći deo Srbije nalazi se pod kontrolom bugarskog okupacionog korpusa. Bugarskih vojnika nema samo u severozapadnom delu Srbije i Banata. No, bugarske trupe u Srbiji jesu najlošije bugarske jedinice. Tek što sam na kratko vreme preuzeo Vrhovnu komandu u Beogradu, dve bugarske čete, zajedno sa svojim oficirima, prebegle su partizanima kod Leskovca. Jedine trupe na koje je čovek mogao da se osloni u borbi protiv partizana bili su srpski dobrovoljci, a donekle i ruski. Upotrebljivi za borbu protiv partizana bili su i ljudi Draže Mihailovića. Vezu sa njim za mene je održavao jedan nemački major [Erich Weyel], nosilac odlikovanja „viteškog krsta“.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 508.</ref>}} U vrijeme izvođenja [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Trumpf«]], u kojoj se [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pridružila njemačkim trupama u borbi protiv partizana, došlo je 14. jula 1944. u [[Kruševac|Kruševcu]] do sastanka vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera sa kapetanom [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]], načelnikom štaba ove četničke formacije. Tom prilikom, Nedić je istaknuo da su „četnici u Englesku izgubili svako poverenje, pošto su ih Englezi izdali“, ponudivši svoje usluge u „borbi protiv komunizma“. General Felber je ocijenio da je riječ „o potpuno ozbiljnoj ponudi četnika koju treba prihvatiti“, s čim se složio i major Erich Weyel, oficir za vezu kod kapetana Nedića: {{izdvojeni citat|Neško Nedić je sada načelnik štaba četničke grupe koja se sa nama bori u akciji »Trumpf« i čija se jačina može proceniti na oko 10.000 ljudi. [...] Pošto su oni sami u borbi protiv komunizma i suviše slabi, uvideli su da moraju tražiti oslonac u nemačke oružane snage, ''kojima će se bezuslovno potčiniti sa puno poverenja''. Oni su spremni da se bore protiv komunizma svuda tamo gde bih ih ja postavio. Na drugoj strani, Nedić je molio ponovnu pomoć u vidu ''isporuke municije i naoružanja, a naročito teškog naoružanja''. Četnici su spremni da daju svaku garanciju da će se isporučeno naoružanje i municija upotrebiti samo protiv komunizma. [...] Neško Nedić je još jednom molio za poverenje ne samo ovdašnjih nemačkih komandi nego i čitavog nemačkog naroda, kao i za priznanje srpskog naroda kao najvećeg neprijatelja komunizma na Balkanu. ''Kao dokaz svog unutarnjeg raspoloženja ponudio je da se lično dalje bori na [[Istočni front|istočnom frontu]] posle čišćenja Srbije od komunizma'' i siguran je da bi to, slično njemu, učinio i jedan veliki broj četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_93.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 15. jula 1944. Komandi Grupe armija »F« o razgovoru vođenom 14. jula 1944. u Kruševcu, sa četničkim komandantom Neškom Nedićem u vezi zajedničkih dejstava protiv jedinica NOV i POJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=734&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frames no. 000725—000726.] <br /> ({{jez-njem|"Nesko Nedić ist z.Zt. Chef des Stabes der beim Unternehmen "Trumpf" mit uns kämpfenden Cetnikgruppe, deren Stärke auf etwa 10 000 Mann zu schätzen ist. </br> Da sie im Kampf gegen den Kommunismus alleine zu schwach seien, sähen sie ein, dass sie Anlehnung an die deutsche Wehrmacht suchen müssten, der sie sich voller Vertrauen bedingungslos unterstellten. Sie seien bereit, gegen den Kommunismus zu kämpfen überall da, wo ich sie hinstellen würde. Auf der anderen Seite erbat Nedić erneut Unterstützung durch Lieferung von Munition und Waffen, insbesondere schweren Waffen. Die Cetniks seien bereit, jegliche Garantie zu bieten, dass das Gelieferte nur gegen den Kommunismus verwendet würde. </br> Nesko Nedić bat nochmals um Vertrauen nicht nur der hiesigen deutschen Stellen, sondern des ganzen deutschen Volkes und um Anerkennung des serbischen Volkes als stärksten Feind des Kommunismus auf dem Balkan. Als Beweis seiner inneren Haltung bot er sich an, nach Säuberung Serbiens vom Kommunismus für seine Person an der Ostfront weiterzukämpfen, und er sei sicher, dass auch eine grosse Anzahl Cetniks es ihm gleich tun würde."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka Komandi Grupe armija »F« od 15. jula 1944. godine}} Major Weyel je još od kraja aprila 1944. godine tijesno surađivao s kapetanom Neškom Nedićem (general Kurt von Geitner je 28. IV zabilježio da je formirana „nova Borbena grupa major[a] Vajel[a]“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000628—000629.] <br /> ({{jez-njem|"Neue Kampfgruppe Major Weyel."}})</ref>) u koordiniranju njemačko-četničkih operacija protiv partizana.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> U izvodu iz ratnog dnevnika Armijske grupe »F« za 18. jul 1944.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=978&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000837.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Major v.Geitner unterrichtet Oberst i.G. Selmayr über neue Lage in Serbien: Am 17.7. eröffneten rote Kräfte südl. Korsumlja [sic!] (S–Serbien) Angriff gegen Cetnikverband. unter Major Weyel. Cetnik zum Ausweichen in NW–Richtung gezwungen. Zielsetzung der Kommunisten wahrscheinlich lokale Verschiebung einer Division, da für Offensive Richtung Ibartal, vorherige Versammlung stärkerer Kräfte notwendig gewesen wäre. Abwehr nur durch Cetnik, nach Ibartal ein weiteres Russenbtl. als Sicherheitskoeffizient unter Schwächung der neu aufgebauten Drinaverteidigung verschoben."}})</ref> navedeno je da je ovo savezništvo, makar taktičko, još uvijek na snazi: {{izdvojeni citat|''General fon Gajtner obaveštava generalštabnog pukovnika Zelmajera o novoj situaciji u Srbiji'': </br> Dana 17. 7. crvene snage otpočele su napad južno od Kuršumlije (južni deo Srbije) na četničke jedinice pod komandom majora Vajela. Četnici su bili prinuđeni da se povuku u pravcu severozapada. Cilj komunista je verovatno lokalno pomeranje jedne divizije, pošto bi za ofanzivu u pravcu Ibarske doline bilo potrebno prethodno prikupljanje jačih snaga. Odbrana počiva samo na četnicima, a upućen je još jedan bataljon Rusa kao koeficijent sigurnosti, uz slabljenje organizovane odbrane na Drini.}} U dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 26. jul 1944. godine, četničkim se jedinicama odaje priznanje za krupne usluge koje su u vrijeme [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Kehraus«]] učinili okupatoru defanzivnim dejstvima pri zadržavanju glavnine snagâ NOVJ: {{izdvojeni citat|''Srbija: Operacija »Kehraus«'' [Čistka]: </br> Očigledno da je glavnina neprijateljskih snaga snažno potučena i kao takva povukla se preko srpsko-albanske demarkacione linije. Dodir sa neprijateljem održava se samo sa zaštitnicama. Operacija je time završena, naknadno čišćenje se produžava borbenim grupama koje učestvuju. Mada se u toku operacije nije uspelo u razbijanju glavnine neprijateljskih snaga, ipak je pošlo za rukom, naročito masovnom upotrebom četnika, da se osujeti namera neprijatelja da prodre u pravcu Ibra. U prostoru Sokobanje, pod pritiskom naših i četničkih snaga, delovi bandi prešli su, pod borbom sa jedinicama iz pripravnosti za zaštitu železnice, prugu Zaječar — Knjaževac u pravcu bugarske granice, dok je glavnina, uz velike gubitke u borbama sa četnicima, prodrla u prostor Aleksinca. Od 23. 7. četničke grupe su prodrle preko Save u Srem i tamo se od tog vremena nalaze u borbi sa komunistima. U ostalim delovima Srbije lokalna delatnost bandi, dok se u Banatu vrše neprekidne sabotaže u žetvi.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=204&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289457—6289458.] <br /> ({{jez-njem|"SERBIEN: ”KEHRAUS” MASSE FD–KRAEFTE ANSCHEIN. STARK ANGESCHLAGEN, UEBER SERB–ALB. DEMARKATIONSLINIE AUSGEWICHEN. FD–BERUEHRUNG NUR NOCH MIT NACHHUTEN. UNTERNEHMEN DAMIT ABGESCHLOSSEN, NACHSAEUBERUNG DURCH BETEILIGTE KGRN. FORTGESETZT. WENN ES IM VERLAUF DES UNTERNEHMENS NICHT GELANG MASSE FD–KRAEFTE ZU SCHLAGEN, SO IST ES DOCH, INSBESOND. DURCH MASSENEINSATZ DER CETNIKS GELUNGEN, FD–ABSICHT, IN RICHTUNG IBAR VORZUSTOSSEN, ZU VEREITELN. UNTER DRUCK EIG. UND CETNIK KRAEFTE BANDEN RAUM SOKOBANJA MIT TLN. UNTER KAMPF MIT ALARMEINHEITEN BAHNLINIE ZAJEZAR KNJAZEVAC RICHTUNG BULGAR GRENZE UEBERSCHRITTEN, MIT MASSE UNTER VERLUSTREICHEN KAEMPFEN MIT CETNIKS BIS IN RAUM ALEKSINAC VORGEDRUNGEN. SEIT 23.7. CETNIKS–GRUPPEN UEBER SAVE NACH SYRMIEN VORGEDRUNGEN UND DORT SEITDEM IM KAMPF MIT KOMM. IM UEBRIGEN SERBIEN OERTL. BANDENTAETIGKEIT, BANAT ANHALTENDE ERNSTSABOTAGE.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (26. VII 1944)}} Nakon dva dana, poslat je iz Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Wehrmachta sljedeći dopis: {{izdvojeni citat|Srbija: </br> Završni izvještaj [o operaciji] „Kehraus“: Uz približno 70 sopstvenih mrtvih iz svih borbenih grupa koje su učestvovale (uključujući četnike), izbrojano 363 mrtva neprijatelja, 464 zarobljenika i dezertera.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000242.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: </br> Abschlussmeldung "Kehraus": Bei etwa 70 eig. Toten aller beteiligten Kgrn. (einschl. Cetniks) 363. gez. Fd.–Tote, 464 Gefangene und Überläufer.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (28. VII 1944)}} 27. jula 1944, centrali u Berlinu javljali su iz komande Grupe armija »F«: „Srbija: Glavnina snažno potučenih neprijateljskih snaga u operaciji »Keraus«, koja se povukla ka jugu, ponovo je, posle neuspelog pokušaja da se povuče u oblast Albanije, napadnuta od strane Borbene grupe »Dizener« i četnika u prostoru jugoistočno od [[Medveđa|Medveđe]]. Gubici neprijatelja u akciji »Keraus« na dan 24. i 25. 7.: 29 mrtvih, 302 zarobljena, 8 mitraljeza, 2 minobacača i preko 200 pušaka.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=210&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289463.] <br /> ({{jez-njem|3.) SERBIEN </br> MASSE DER BEI ”KEHRAUS” STARK ANGESCHLAGENEN UND NACH S AUSGEWICHENEN FD.– KRAEFTE NACH MISSLUNGEN VERSUCH IN ALBAN. GEBIET AUSZUWEICHEN, IM RAUM SO MEDVEDJA DURCH. KGR. DIESENER UND CETNIKS ERNEUT ANGEGRIFFEN. FEINDVERLUSTE "KEHRAUS" AM 24. U. 25.7.: 29 GEZ. TOTE, 302 GEFANGENE, 8 M. G., 2 GR. W. UEBER 200 GEWEHR.}})</ref> Sjutradan, sumirani su rezultati ove operacije: „U Srbiji operacija »Keraus« je postigla potpuni uspeh; neprijatelj je bio prinuđen da izmakne u pravcu juga. Pošlo nam je za rukom da prodorom u pravcu Ibarske doline osujetimo njegovu nameru.“<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/> Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka za 30. jul 1944, takođe upućen Vrhovnoj komandi njemačkog Wehrmachta, bilježi da jedinice JVuO nastavljaju davati doprinos naporima okupatora u slamanju ofanzive koju je NOVJ poduzela u južnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Prilikom nastavljanja čišćenja u operaciji »Keraus«, dijelovi neprijateljskih snaga istočno od [[Lebane|Lebana]] prodrli su u pravcu sjevera. Glavnina je napadnuta u prostoru Lebana od strane Borbene grupe »Dizener« i četnikâ. 5. policijski puk (bez III bataljona) stupio je u akciju sa istoka. Borbene grupe 27. bugarske divizije (5 bataljona) ponovo će stupiti u akciju 31. 7. u cilju naknadnog čišćenja iz doline Toplice u pravcu juga. Neprijateljski gubici — 27. 29. 7. Kod Borbene grupe »Dizener« i četničke grupe »Vajel«: 117 izbrojanih mrtvih [neprijatelja], 604 zarobljenih; zaplijenjeno 9 mitraljeza, 5 automobila, 5 minobacača, 560 pušaka, 6 radio-uređaja, velike količine municije i [vojne] opreme svake vrste.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=221&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289474—6289475.] <br /> ({{jez-njem|"3.) SERBIEN: </br> BEI NACHSAEUBERUNG ”KEHRAUS” TLE. FD–KRAEFTE O LEBANE NACH N VORGEDRUNGEN. MASSE RAUM S LEBANE DURCH KGR. DIESENER UND CETNIKS ANGEGRIFFEN. POL. RGT. 5 OHNE ROEM 3. ) VN O ANGESETZT. </br> KGR. 27. BULG. DIV. (5 BTLNE) ANTRITT 31. 7. ERNEUT ZUR NACHSAEUBERUNG AUS TOPLICA – TAL NACH S. FEINDVERLUSTE 27.</br> 29.7.: BEI KGR. DIESENER UND CETNIK–GRUP[P]E WEYEL: 117 GEZ. TOTE, 604 GEFANGENE, 9 MG, 5 M PI, 5 GR W., 560 GEWEHRE, 6 FUNKGERAETE, GROSZE [sic!] MENGEN MUN. UND GERAET ALLER ART.}})</ref>}} Komanda Jugoistoka obavještava 11. avgusta 1944. da se Rasinsko-toplička grupa korpusa JVuO, pod komandom potpukovnika Dragutina Keserovića, i zvanično stavila pod komandu njemačkog Wehrmachta tokom [[Topličko-jablanička operacija 1944|Topličko-jablaničke operacije]]: {{izdvojeni citat|Situacija kod Borbene grupe Diesener mirna. Četnička grupa Keserovića se dobrovoljno stavila pod komandu Borbene grupe Diesener. Ponovni napad protiv neprijateljskih snaga južno od Lebana počinje 13. VIII.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=288&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289541: Dnevni izvještaj komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 10. augusta 1944 (11. august 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"C ) LAGE BEI KGR. DIESENER RUHIG. </br> CETNIK–GRUPPE KESEROVIC FREIW. UNTER BEFEHL KGR. DIESENER GETRETEN. </br> ERNEUTER ANGRIFF GEGEN FD– KRAEFTE S LEBANE LAEUFT AM 13.8. AN."}})</ref>|Izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Vermahta za 10. avgust 1944. godine}} Neposredna četničko-nemačka operativna saradnja ponovila se i prilikom nemačkih operacija [[Operacija "Trumpf"|"Trumpf"]] i [[Operacija "Halali"|"Hallali"]] u jablaničko-topličkoj oblasti protiv [[21. srpska divizija NOVJ|21]]. [[22. srpska divizija NOVJ|22]]. [[24. srpska divizija NOVJ|24]]. i [[25. srpska divizija NOVJ|25]]. divizije NOVJ tokom jula i avgusta 1944. {{izdvojeni citat|Ministar [[Nojbaher]] konstatuje da je premijer [[Milan Nedić|Nedić]] — ukazujući na neudovoljene zahteve za oružjem ponovno izrazio nameru da demisionira — verno služio nemačkim interesima. Slično je i s Mihailovićem, koji se do danas trudio da ne zauzme neprijateljsko držanje prema okupatoru. To isto Važi i za ostale vodeće Srbe, koji su se, pod parolom »Dajte nam oružje — onda pripadamo Vama«, lojalno držali.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_231.htm Zabeleška obaveštajne grupe nemačkih komandi na Jugoistoku od 30. avgusta 1944. sa savetovanja u štabu komande Jugoistoka o aktuelnim pitanjima saradnje sa Dražom Mihailovićem i razvoju celokupne situacije na području Jugoistoka]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=980&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000974—000978.] <br /> ({{jez-njem|"Hierzu stellt Minister Neubacher fest, dass Ministerpräsident Nedic – der unter Hinweis auf die unerfüllten Waffenwünsche erneut Rücktrittsabsichten geäussert habe – in gutem Glauben zur deutschen Sache handelte. Ähnlich verhält es sich bei DM, der sich bis heute bemüht habe, keine feindselige Haltung dem Okkupator gegenüber einzunehmen. Das gleiche gilt für die anderen führenden Serben, die sich unter dem Motto: "Gebt uns Waffen – dann gehören wir zu Euch!" loyal verhalten hätten."}})</ref>|Nemački obaveštajni izveštaj od 30. avgusta 1944.}} === Desant na Drvar (1944) === {{main|Desant na Drvar}} Za [[Desant na Drvar]] (operacija »Rösselsprung«), preduzet maja i juna 1944, komanda [[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druge oklopne armije]] je angažirala oko 16.000 njemačkih vojnika i tri hiljade [[Momčilo Đujić|Đujićevih]] četnika.<ref name="Pop izdaje">[https://www.znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.]</ref> Četnici su bili dragoceni kao nemački informatori, pa su upravo oni doneli Nemcima tačan podatak o lokaciji Titovog štaba: {{izdvojeni citat|Prema četničkim podacima, Tito se nalazi u drvarskoj pećini, prema drugim izvorima u Oštrelju sjeverno od Drvara.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=459&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000455.] </br> ({{jez-njem|"IIc: Tito nach Cetnikmeldg. in Höhle Drvarska Pecina bei Drvar, nach anderer Meldg. in Ostrelj N Drvar."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja [[15. brdski armijski korpus (Nemačka)|15. brdskog korpusa]] za 10. mart 1944.}} U izvještaju 2. oklopnoj armiji iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], poslatom 19. maja 1944. godine, navedeno je da će četničke jedinice biti u potpunosti podređene njemačkom Wehrmachtu u ovoj operaciji: {{izdvojeni citat|''Telegram K-di 2. okl. armije'' Tiče se: »Reselšprunga« [...] 7) Ojačani 105. SS-izv. bat. sa potčinjenim 369. izv. bat. napada X-dana, nastupajući od Livna duž Livanjskog polja preko Bosanskog Grahova na Drvar, sprečava neprijateljske proboje prema jugoistoku i razbija neprijateljski komandni aparat. U Bosanskom Grahovu naši četnici, u Drvaru naši padobranci.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_63.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. maja 1944. Komandi 2. oklopne armije o izvršenim pripremama i zadacima potčinjenih jedinica za operaciju »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=724&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frames no. 000715—000716.] </br> ({{jez-njem|"Fernschreiben An PzAOK 2 </br> Betr. Rösselsprung </br> 7.) Verstärkte SS–AA 105 mit unterstellter AA 369 stösst am X–Tag antretend von Livno entlang Livanskopolje über Bosn.Grahovo auf Drvar vor, verhindet feindl. Ausbruch nach Südosten und zerschlägt feindl. Führungsapparat. In Bosn.Grahovo eigene Cetniks, in Drvar eigene Fallschirmjäger."}})</ref>}} Komanda Druge oklopne armije je uzvratila XV brdskom armijskom korpusu dopisom od 21. maja 1944. iz kojeg se zaključuje da se četnici nalaze pod komandom majora Ernsta Benescha iz divizije [[Brandenburger]], kao i da se za njih počeo koristiti službeni naziv »[[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|Hrvatska borbena zajednica]]«: {{izdvojeni citat|1) Crveni komandni centar u Drvaru (po svoj prilici Vrhovni štab Tito, u Drvaru, na staroj stočnoj pijaci, Američka vojna misija Trninić Breg, u Prnjavoru Engleska vojna misija, preostala Ruska misija neotkrivena). Treba računati sa mesnim obezbeđenjem, pre svega na visovima severoistočno, istočno i zapadno od Drvara, u datom slučaju i na protivvazdušnu odbranu. Dalji podaci o neprijatelju postepeno se saopštavaju komandantu 500. padobranskog lov. bat. od strane Ic K-de 2 okl. armije i majora Beneša. 2) Operacija »Reselšprung« treba da ukloni crveni komandni centar oko Drvara. Komandovanje »Reselšprung«: XV brd. AK, istaknuto komandno mesto Bihać. Za operaciju »Reselšprung« nastupaju X-dana (spuštanje padobranskog lov. bat.) na Drvar: [...] d) Ojačana Borbena grupa 1. puka »Brandenburg« (bez 1. bat.) sa potčinjenom Hrvat. borbenom zajednicom, od Knina na Bosansko Grahovo, odatle u više borbenih grupa protiv linije Prekaja (14 km ji. od Drvara) — Drvar. Zadatak: Doček bandi i štabova koji se povlače prema jugu. Grupe nose maskirno odelo. 3) 500. SS-padobranski lov. bat., komandant šturmbanfirer Ribka, sa potčinjenom SS-padob. nast[avnom] četom (očekuje se konačno odobrenje [[Heinrich Himmler|rajhsfirera SS]]), 40 ljudi odreda »Beneš« i 6 ljudi kontraobaveštajne službe spuštaju se X-dana, u trenutku što je moguće ranije, u crveni komandni centar Drvar i uklanjaju munjevitim napadom naročito Vrhovni štab Tito, kao i ostale crvene komandne štabove i savezničke, odnosno ruske vojne misije.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_66.htm Naređenje Komande 2. oklopne armije od 21. maja 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa za dejstva u operaciji »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=698&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frame no. 000690.] </br> ({{jez-njem|"1.) Rotes Führungszentrum in DRVAR (voraussichtlich Hauptstab TITO DRVAR am alten Viehmarkt, amerik.Mil.Missionen TRNIC BREG, in PRNJAVOR engl.Mil.Mission, Verbleib russ.Mission nicht geklärt). Mit örtlichen Sicherungen, vor allem auch auf den Höhen NO, O und W DRVAR, gegebenenfalls auch mit Flak, ist zu rechnen. Weitere Feindfeststellungen werden an Kdr. Fallschirmjäg.Btl.500 durch Pz.AOK.2 I c und Major BENESCH laufend übermittelt. </br> 2.) Das rote Führungszentrum um DRVAR soll durch das Unternehmen "RÖSSELSPRUNG" ausgeschaltet werden. </br> Führung "RÖSSELSPRUNG": XV.Geb.AK., vorgeschobener Gefechtsstand BIHAC. </br> Zu "RÖSSELSPRUNG" treten am x–Tag (Absprungtag des Fallschirmjäg–Btl.) auf DRVAR an: </br> d) Kampfgruppe verst. 1.Rgt.Brandenburg (ohne I.Btl.) mit unterstellten kroat. Kampfgemeinschaften von KNIN auf BOS.GRAHOVO, von dort in mehreren Kampfgruppen gegen Linie PREKAJA (14 SO DRVAR) – DRVAR. Auftrag: Auffangen von nach Süd ausweichenden Banden und Stäben. Gruppe trägt Tarnbekleidung. </br> 3.) SS–Fallschirmjäg.Btl.500, Führer Sturmbannführer RYBKA mit unterstellter SS–Fallsch.Ausb.Komp. (endgültige Genehmigung Reichsführer SS steht noch aus), 40 Mann Abt. BENESCH und 6 Mann Abwehr landet am X–Tag zum frühest möglichen Zeitpunkt in roten Führungszentrum DRVAR und schaltet in blitzatrigem Zugriff insbesondere den Hauptstab TITO sowie weitere rote Führungsstäbe und allierte bzw. russ.Mil.Missionen aus."}})</ref>}} Nemci su nakon operacije ocenili da četnici izviđačke zadatke izvršavaju besprijekorno, vođstvo im je dobro, ljudstvo naviklo na fizičke napore. Nemci zaključuju da su im četnici "neophodni su pri osiguranju komunikacija, posebno zbog pomanjkanja vlastitih trupa".<ref>NAW, T-314, Roll 566, 000048-9: Izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa o rezultatima formiranja „Hrvatskih borbenih grupa“ (30. juni 1944).</ref> === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1944) === {{Poseban članak|Ponuda Draže Mihailovića Adolfu Hitleru}} [[Datoteka:First Vrede sa četnicima.jpg|thumb|Nemački kapetan von Wrede i četnički komandanti kapetan [[Nikola Kalabić]], major [[Dragoslav Račić]] i kapetan [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')<ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] Tokom jula i avgusta [[1944]]. intenzivirani su kontakti između predstavnika nemačke komande Jugoistoka [[Herman Nojbaher|Nojbahera]], predsednika vlade [[Milan Nedić|Nedića]] i predstavnika Mihailovića.<ref>[http://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%83_%D1%81_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_14.7.1944. Nemački izveštaj o razgovoru s četnicima od 14.7.1944]</ref> Njemačka strana je nakon sastanka između predstavnika Obavještajnog odjeljenja komandanta Jugoistoka i trojice visokih oficira JVuO, Mihailovićevih izaslanika ([[Dragoslav Račić]], [[Neško Nedić]] i [[Nikola Kalabić]]), održanom u Topoli 11. avgusta 1944, na osnovu ponude JVuO zaključila da se „političko zauzimanje stava Draže Mihailovića i njegovog pokreta potpuno izmenilo. Oni su spremni da u potpunosti sa nama sarađuju“. Mihailovićevi izaslanici su stavili do znanja da je za JVuO najvažnije objedinjavanje domaćih antikomunističkih snaga, opšta mobilizacija i „stvaranje jedne srpske nacionalne armije za uništenje komunizma u Srbiji“. Pošto je za ostvarenje tog cilja bila neophodna njemačka dozvola i naoružanje, JVuO je bila spremna da se obaveže na lojalnost i vjernost okupatoru.<ref name="yuhistorija.com"/> Rittmeister Fürst von Wrede citira riječi četničkih oficira sa sastanka: {{izdvojeni citat|»Srbi, koje vi niste poznavali, ipak se bore za vas. Mi se obavezujemo našom časnom oficirskom rečju da ćemo biti verni. Pokret Draže Mihailovića je spreman da dâ sve garancije koje Nemci budu zahtevali. '''Naše smrtno neprijateljstvo protiv komunizma je najbolja garancija naše vernosti'''. Nas ne interesuje budućnost, svejedno kako će se rat završiti, mi smo odlučili, ako tako mora biti, da viteški propadamo.«<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 11. avgusta 1944. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića o uslovima za sastanak Draže Mihailovića sa Nojbaherom]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000502.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben, die Ihr nicht bekannt habt, aber kämpfen für Euch. Wir verpflichten uns mit unserem Offz.Ehrenwort, dass wir treu sein werden. Die DM—Bewegung ist bereit, sämtliche von den Deutschen verlangten Garantien zu geben. Unser Todfeindschaft gegen den Kommunismus ist die beste Garantie für unsere Treue. Die Zukunft interessiert uns nicht, gleichgültig wie der Krieg ausgehen mag, wir sind entschlossen, wenn es sein muss, ritterlich zugrunde zu gehen."}})</ref>}} Rittmeister Fürst Wrede je sumirao predloge predstavnika Draže Mihailovića na sledeći način: {{izdvojeni citat| 1. DM želi da razgovara sa opunomoćenikom [[Hitler|firera]] za jugoistočni prostor. 2. On teži okupljanju svih nacionalnih srpskih snaga. 3. Mobilizacija i naoružavanje svih za oružje sposobnih Srba za borbu protiv komunizma. Naoružavanje i vođstvo pod nemačkim Vermahtom. 4. DM moli da sam ostane u ilegali. 5. Pripadnici DM—pokreta ne treba da budu u nemačkim uniformama. 6) Mesto sastanka ne treba ni u kom slučaju da bude Beograd ili neki veći grad.<ref name="B0_11 1944">[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_11.8.1944. Nemački zapisnik sa pregovora sa četnicima 11.8.1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000502—000503.] <br /> ({{jez-njem|"1.) DM wünscht mit dem Bevollm. des Führers für den Südostraum zu sprechen. </br> 2.) Er fordert Zusammenschluss aller nat. serb. Kräfte. </br> 3.) Mobilisierung und Bewaffnung aller waffenfähigen nat. Serben zum Kampf gegen den Kommunismus. Ausrüstung und Führung durch die deutsche Wehrmacht. </br> 4.) DM bittet selbst illegal bleiben zu können </br> 5.) Die Angeh. der DM–Bewegung sollen nicht in dt. Uniform gekleidet werden. </br> 6.) Ort der Zusammenkunft soll keinesfalls Belgrad oder eine grössere Stadt sein."}})</ref>}} O saradnji sa četnicima Draže Mihailovića u jednoj se njemačkoj preporuci s početka avgusta 1944. navodi: {{izdvojeni citat| ''Saradnja sa četničkim bandama'' Komandantu Jugoistoka upućen je dopis Ob. od./oficir Abvera str. pov. br. 6161/44, u vidu naređenja, o isporuci oružja i municije četničkim bandama i o saradnji između nemačkih operativnih jedinica i pojedinih lojalnih četničkih bandi u cilju zajedničke borbe protiv komunističkog neprijatelja. Postavljanjem oficira za vezu u četničkim bandama treba njihovo držanje stalno nadzirati.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1035&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000893.] ({{jez-njem|"Zusammenarbeit mit Cetnik—Banden. An den Mil.Befh. Südost ergeht mit Ic/AO Nr. 6161/44 g. Kdos. v. 2.8.44 ein Befehlschreiben über die Belieferung der Cetnikbanden mit Waffen und Munition und über die Zusammenarbeit zwischen deutschen Verbänden und einzelnen lojal erscheinen den Cetnik—Banden für Zwecke des gemeinsamen Kampfes gegen den kommunistischen Feind. Durch Abstellung von Verbindungsoffzen.zu den Cetnik—Banden ist deren Verhalten laufend zu überwachen."}})</ref>}} U večernjem izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 16. avgusta 1944, prenosi se vijest da je general Draža Mihailović, u koordinaciji sa predsjednikom srpske vlade generalom Milanom Nedićem, pred okupacione vlasti iznio ponudu o »potpunom potčinjavanju četničkih jedinica«: {{izdvojeni citat| Srbija: Sporazumno sa Nedićem, Draža Mihailović je ponudio nemačkom komandovanju potpuno potčinjavanje četničkih jedinica. Pored postojanja problema davanja talaca, unutrašnjih srpskih suprotnosti i ponude za lični dogovor Draže Mihailovića sa specijalnim opunomoćenikom Ministarstva inostranih poslova, sada postoji samo zahtev za oružje za zajedničku borbu. Srpska vlada je jednovremeno zamolila prijem kod komandanta Jugoistoka i verovatno će tom prilikom biti iznesena i namera o njenoj ostavci.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1090&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000948.] <br /> ({{jez-njem|"In Übereinstimmung mit Nedic hat DM dtsch. Führung volle Unterstellung der Cetnik Verbände angeboten. Bei Geiselgestellung, Einstellung alle Innerserbischen Gegensätze und Angebot persönlicher Aussprache DM mit Sonderbevollm.Ausw.Amtes liegt allein Waffenforderung für den gemeinsamen Kampf vor. Serbische Regierung hat zugleich um Empfang bei Mil.Befh. Südost ersucht und wird dabei voraussichtl. Rücktrittsabsicht vortragen."}})</ref>}} Povodom Mihailovićevog predloga, 17. i 18. avgusta je održan sastanak na najvišem nivou u nemačkoj komandi Jugoistoka. Tu su još jednom sumirani Dražini predlozi: {{izdvojeni citat| a) Bezuslovno obećanje, da nijedan nemački vojnik neće biti napadnut od četnika. Davanje talaca. b) Zajednička borba isključivo protiv komunista u cilju uspostavljanja mira i reda. Nemci i četnici ne moraju biti neprijatelji. c) Neprijatelj br. 1 su komunisti i svi oni koji ih podržavaju ili ne sadejstvuju u borbi protiv komunista. d) Draža Mihajlović moli da ga se privuče organizovanju Srpskog dobrovoljačkog korpusa i organizovanju Dobrovoljačkog korpusa. e) Bilo kakva veza s partizanima je nemoguća. f) Draža Mihailović moli da se stvori prijateljskije raspoloženje, da bi se oslobodilo četnike, koji su uhapšeni u Srbiji, bez posredovanja četnika. g) U slučaju invazije nema borbe protiv Nemaca. Borba protiv komunista će se produžiti. Četnici hoće da spreče vezu partizana s invazionim trupama. h) Draža Mihajlović nema veze s Englezima. On i ne želi više da je ima, odgovarajući engleskom držanju prema srpskom narodu.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=581&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000576—000577.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Das Verhandlungsangebot des DM sieht folgende wesentlichen Punkte vor: </br> a) Unbedingtes Versprechen, kein deutscher Soldat werde von Cetniken überfällen. Geiselgestellung. </br> b) Gemeinsamer Kampf ausschliesslich gegen Kommunisten zur Herstellung von Ruhe und Ordnung. Deutsche und Cetniken brauchen nicht Feinde zu sein. </br> c) Feind Nr. 1 sind Kommunisten und alle, die sie unterstützen oder im Kampfe gegen Kommunisten nicht mitwirken. </br> d) DM bittet, ihn zu Ausbau des SFK und Aufbau Freikorps heranzuziehen. </br> e) Irgendeine Verbindung mit Partisanen ist unmöglich. </br> f) DM bittet zur Hebung freundschaftlicher Stimmung um Freilassung der in Serbien verhafteten Cetniken ohne Vermittlung der Cetniken. </br> g) Im Invasionsfall kein Kampf gegen Deutsche. Kampf gegen Kommunisten wird weitergeführt. Verbindung der Partisanen zu Invasionstruppen wollen Cetniken verhindern. </br> h) DM ohne Verbindung zu Engländern. Er will auch keine mehr haben, entsprechend engl. Verhalten gegen serb. Volk."}})</ref>}} Jedan iskaz<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=585&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000580.] ({{jez-njem|"Durchführung der Zusammenarbeit mit dem Cetnik–Banden, Ausbildung und Führung im Kampf wird den in erster Linie hierfür zuständigen Sicherheitsdienst und SD übertragen. Dieser ist allein für die politische Kampfführung vorgesehen, hat die engsten Verbindungen zu den Cetniks und führt in einem Raume, der als eine Art Heeresgebiet Domäne des Sicherheitsdienstes und des SD ist."}})</ref> sa ovog sastanka ubjedljivo svjedoči o uspostavljenim tijesnim vezama između [[Sicherheitsdienst|njemačkih obavještajnih struktura]] i četničke Vrhovne komande: {{izdvojeni citat|Sprovođenje sadejstva s četničkim bandama, obuka i komandovanje u borbi biće preneti Službi obezbeđenja i SD koji su u prvom redu nadležni za ovo. Ta je služba isključivo predviđena za političko vođenje rata, '''ima najuže veze s četnicima''' i komanduje na jednom određenom području, koje je, kao neka vrsta vojnog područja, domen Službe obezbeđenja i SD.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref>|Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 18. avgusta 1944. povodom ponude Draže Mihailovića za saradnju u borbi protiv NOVJ}} U izvještaju poslatom 20. avgusta 1944. godine iz Operativnog odjeljenja [[Beograd]] [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], navodi se da je za prijem kod vođe [[Treći Reich|Reich]]a [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] pripremljen zajednički referat feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maximiliana von Weichsa]], komandanta Jugoistoka i specijalnog opunomoćenika Ministarstva inostranih poslova na Jugoistoku [[Hermann Neubacher|Hermanna Neubachera]], na temu ''saradnje sa Dražom Mihailovićem i buduće politike u Srbiji'', kao i da je sa ovim upoznat feldmaršal [[Wilhelm Keitel]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000971—000972.]</ref> Tog je dana sačinjena i službena bilješka u kojoj je sadržan sljedeći prijedlog: {{izdvojeni citat|Po predmetu ponude Nedić — Draža Mihailović, ministar Nojbaher predlaže da se organizacija četničkih jedinica prenese u nadležnost Višeg SS i policijskog vođe u Srbiji. Načelnik štaba komandanta Jugoistoka se saglasio s ovim predlogom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000972.] <br /> ({{jez-njem|"In der Angelegenheit Angebot Nedic – DM schlagt Minister Neubacher vor, die Organisation der Cetnik–Verbände dem Höh.SS–Pol.Führer in Serbien zu übertragen. Chef des Gen.Stabes–O.B.Südost ist mit diesem Vorschlag einverstanden."}})</ref>}} Sâm Neubacher je 20. avgusta uputio opširan izvještaj ministru vanjskih poslova Velikonjemačkog Reicha [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], u kojem je urgirao za prihvatanje ponude Nedić—Mihailović, navodeći da je Nedić garantirao da će se „pokret DM uzdržati od svake neprijateljske radnje protiv Nemaca i da ni u slučaju povlačenja Nemaca iz Srbije neće na Nemce biti ispaljen nijedan metak“. O odnosu Mihailovića i JVuO prema okupatoru od trenutka kada ga je Hitler imenovao ''Specijalnim izaslanikom Ministarstva vanjskih djela za Jugoistok'', Hermann Neubacher piše: {{izdvojeni citat|U pogledu Draže Mihailovića, upućujem na svoje mnogobrojne ranije telegrame. Svoje dosledno antikomunističko držanje dokazao je nedvosmisleno, uprkos najvećem pritisku od strane Engleza, odrekavši se njihove pomoći u naoružanju dok su Englezi istovremeno, preteći naoružavali Tita. Iskustva poslednjih 12 meseci u pogledu njegovog držanja prema nemačkim oružanim snagama, dosadašnje zajedničke borbe na antikomunističkom frontu i dosadašnja ozbiljna ugroženost srpske nacije, koju on priznaje u punom opsegu, smatram dovoljnim osnovom za to da će D. M. održati reč koju nam je dao ako u ovom odlučujućem trenutku budemo pružili preko Nedića odlučujuću pomoć. Spreman sam, posle jednog ličnog razgovora sa D. M., da preuzmem odgovornost za to da nas taj čovek neće napasti s leđa i da će on sam učiniti bezopasnim one elemente svoga pokreta koji su nepouzdani u pogledu nas.<ref>AVII, Mikroteka, NAV, N—T—312, rol. 780, f. 371746.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]</ref>}} Specijalni nemački izaslanik Hermann Neubacher je ocenio da obećanja Draže Mihajlovića u pogledu lojalnog držanja treba uzeti ozbiljno, pošto je dokazao on "da je toliki antikomunista, da je '''usprkos engleskim ponudama dao prednost prosjačenju kod okupatora''' pred slogom s crvenom stranom".<ref name="ReferenceB"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=575&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000570.] <br /> ({{jez-njem|"D.M. habe zweifellos bewiesen, dass er <br /> 1. Burgfrieden mit Besatzungsmacht halten will und <br /> 2. So sehr Antikommunist ist, dass er trotz Angeboten von englischer Seite einen Bettelgang beim Okkupator der Einigung mit der roten Seite vorgezegen hat. <br /> Zusicherungen D.M.'s auf loyale Einstellung sind ernst zu nehmen, da D.M. in antikommunistischer Frage stets konsequente Haltung eingenommen hat."}})</ref> Ovi pregovori završili su formulisanjem inicijative za formiranje srpske armije od 50.000 ljudi za borbu protiv komunizma kojom bi rukovodio [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]], a koju bi opremila nacistička Nemačka. Pored toga, Hitleru su specijalni izaslanik Neubacher i feldmaršal von Weichs prezentirali situaciju u Srbiji: „Četnici su u Srbiji od marta do avgusta 1944. izgubili u borbama sa komunistima oko 5.000 boraca, a prema nemačkoj okupacionoj sili u poslednje vreme nisu više neprijateljski raspoloženi. Oko 10.000 četnika bore se zajedno sa nemačkim trupama u južnoj Srbiji i to pod komandom nemačkog majora Vajela“.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref> Uz naglasak da će dato oružje „jednom kasnijom prilikom biti upravljeno protiv Nemaca“, vođa [[Treći Reich|Velikonjemačkog Reicha]] je odbacio ovu inicijativu, formulisavši konačnu svoju odluku na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Zaključujući, Führer je ustanovio, da on a) nema ništa protiv “malih taktičkih manevara“ s pokretom DM, b) da zatraženo formiranje armije, koja bi bila jačine 50.000 ljudi, nikako ne bi moglo doći u obzir.<ref name="znaci.org">[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm Službena beleška sa referisanja Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22.8.1944]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=814&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000811.] <br /> ({{jez-njem|"Abschliessend, stellte der Führer fest, daß er <br /> a) gegen "kleine taktische Manöver" mit der DM–Bewegung keine Bedenke habe, <br /> b) daß die Aufstellung der gefordeten 50 000 Mann starken Armee auf keinen Fall in Frage kommen könne."}})</ref>|Službena beleška sa referisanja komandanta Jugoistoka Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22. avgusta 1944. godine}} Ipak, u skladu sa idejom o formiranju srpskog korpusa pod komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]] koji bi se borio na strani Nemaca, [[6. septembra]] [[1944]]. [[Srpska državna straža]] i [[Srpska granična straža]] (ukupno oko 13.000 ljudi) stavljene su pod komandu Mihailovićevog komandanta Srbije generala [[Miroslav Trifunović|Trifunovića]]. Potom su jedinice [[Srpska državna straža|Srpske državne straže]] i [[Srpska granična straža|Srpske granične straže]] 6. oktobra [[1944]]. sabrane su u Jagodini gde je od njih formiran [[Srpski udarni korpus]] sa tri divizije, koji je brojao oko 6.800 ljudi. Komanda Srpske straže i Granične straže predana je naredbom generala Felbera generalu [[Miodrag Damjanović|Miodragu Damjanoviću]], šefu Nedićevog kabineta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=875&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000871.] <br /> ({{jez-njem|"An den Präsidenten den serbischen Ministerrates Herrn Generaloberst Nedić. Herr Ministerpräsident! <br /> Ich bin damit einverstanden, dass der Generalmajor Damjanović mit der Führung der serbischen bewaffneten Verbände mit Ausnahme des SFK betraut wird. Dieses Korps muss meiner Auffassung noch in den bewährten Händen des General Mušićki [sic] bleiben. Mit dem Ausdruck meiner vorzüglichen Hochachtung."}})</ref> Damjanović je bio i glavni Mihailovićev pouzdanik u Nedićevoj upravi, te su se on i komandanti Straže odmah stavili pod Mihailovićevu komandu. Ove jedinice, preimenovane u Srpski udarni korpus Jugoslovenske vojske u otadžbini, pridružile su se tako drugim četnicima u povlačenju prema Sandžaku. Njihovo je savezništvo ipak bilo nesigurno i ubrzo će se raspasti.<ref>[https://znaci.org/00001/40_74.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNICI SE POVLAČE IZ SRBIJE]</ref> === Bitka za Srbiju (1944) === {{Poseban članak|Bitka za Srbiju 1944.}} [[Datoteka:Četnici i Nemci u Srbiji 1944.jpg|minijatura|Grupa nemačkih vojnika i četnika Draže Mihailovića u vreme proboja u Srbiju 2. proleterske i 5. krajiške divizije NOVJ.]] U povjerljivom izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 26. avgusta 1944. godine, analizirano je stanje na [[Balkansko poluostrvo|Balkanu]] nakon objave rata Trećem Reichu od strane [[Bugarska|Bugarske]] te proglašenja neutralnosti [[Rumunija|Rumunjske]] (i jedna i druga su do tada bile potpisnicama [[Trojni pakt|Trojnog pakta]]), neposredno po ulasku jedinica [[Crvena armija|Crvene armije]] na teritorij dvije države. Oficiri Wehrmachta anticipiraju držanje četnika Draže Mihailovića u novonastaloj, kompliciranoj situaciji: {{izdvojeni citat|Ustanički pokreti na području Balkana – izuzev pokreta Draže Mihailovića – dobit će pojačan zamah, tako da ubrzo treba očekivati prekid svih vlastitih veza s cijelim južnim Balkanom. '''Pokret Draže Mihailovića predstavlja jedinu antiboljševičku organizaciju koja, uz odgovarajuću potporu, može biti dugoročno korisna našim interesima u borbi protiv boljševizma'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=874&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000870—000871.] ({{jez-njem|"Darüber hinaus werden die Aufstandsbewegungen im Balkan–Raum – abgesehen von der DM–Bewegung – verstärkten Auftrieb erhalten, so dass in Kürze mit einer Unterbrechung sämtlicher eigenen Verbindungen nach gesamtem Süd–Balkan gerechnet werden muss. Die DM–Bewegung stellt bei entsprechender Unterstüzung die einzige antibolschewistische Organisation dar, die im Kampf gegen den Bolschewismus auf längere Sicht unseren Interessen nutzbar gemacht werden kann."}})</ref>}} [[Bitka za Srbiju 1944.]] je bila zajednički saveznički poduhvat sa ciljem ovladavanja središnjim komunikacijskim prostorom nemačkih snaga na Balkanu. Dejstva na tlu izvršavala je [[NOVJ]], a [[Saveznici]] su obezbeđivali borbeno sadejstvo, snabdevanje i pomoć iz vazduha. Četnici su se u ovim borbama našli direktno na strani [[Wehrmacht]]a. U to vreme, Saveznici su već promenili odnos prema [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevim]] snagama, a njihov prioritet u Jugoslaviji postalo je jačanje snaga [[NOVJ]] u Srbiji.<ref>{{Cite web |title=Ficroj Meklejn: RAT NA BALKANU, glava 11 - NOVI DOGOVOR |url=http://www.znaci.org/00001/1_11.htm |access-date=2023-08-14 |archive-date=2023-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902100016/https://www.znaci.org/00001/1_11.htm }}</ref> Vrhovni štab NOVJ nameravao je da partizanske snage u Srbiji pomogne prodorom jačih snaga iz [[Bosna|Bosne]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. Nemačka komanda, kao i Mihailović, bili su rešeni da to spreče. Ključnu fazu bitke za Srbiju predstavlja [[Durmitorska operacija|operacija »Rübezahl«]]. Njemačka Komanda Jugoistoka prikupila je za ovu operaciju sljedeće raspoložive snage: {{izdvojeni citat|''Predmet'': Planiranje »Ribecal«,  1.) Snage koje učestvuju: a) Južna grupa: glavni deo 1. brd. div., albanska milicija i delovi SS-divizije »Skenderbeg«, b) Bor[bena] grupa »Jugozapad«: 2 ojačana bataljona 181. peš. divizije sa III/13. SS-puka, c) S[evero] z[apadna] grupa: 2. puk Brandenburg (bez 1 bat.), 3/12. tenk. bat. z. b. V., CDK i četnici (Drinski korpus), d) S[everna] grupa: 14. SS-puk (bez III), e) I[stočna] grupa: Viša k-da III/363. puka, 696. bat. feldžandarmerije, delovi 297. izv. bat., 2/201. brig. jur. topova, f) Grupa »Krempler«, g) Padobranski lov. bat. »Brandenburg«<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=491&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000486.] <br /> ({{jez-njem|"Betr.: Plannung "Rübezahl". </br> 1.) Beteiligte Kräfte: </br> a) Südgruppe: Masse 1. Geb. Div., alban. Milizen und Tle. SS–Div. Skanderbeg. </br> b) Kgr. Südwest: 2 verst. Btlne. 181 J.D. mit III./SS–13 </br> c) NW–Gruppe: 2. Rgt. Brandenburg (o. 1 Btln.) 3./Pz. Abt. z.b.V. 12, MFK, und Cetniks (Drina–Korps). </br> d) N–Gruppe: SS–Rgt. 14 (ohne III.). </br> e) O–Gruppe: Höh. Kdo. mit III./363, Feld Gend.Abt. 696, Tle. A.A. 297, 2./Stu. Gesch.Brig 201. </br> f) Gruppe Krempler. </br> g) Fallschirm–Jg.Btl. Brandenburg."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_108.htm Izveštaj Komandanta Jugoistoka od 12. avgusta 1944. Vrhovnoj Komandi Vermahta o sastavu borbenih grupa i njihovim pravcima napada u operaciji »Ribecal«], Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 4, dokument br. 108.</ref>}} [[NOVJ]] je nastojala da koncentriše snage na levoj strani [[Lim (reka)|Lima]] za proboj u [[Srbija|Srbiju]]. Nemačka [[Komanda Jugoistoka (Nemačka)|Komanda Jugoistoka]] je rešila da brani [[Srbija|Srbiju]] aktivnim dejstvima - sprečavanjem pokreta jedinica [[NOVJ]] kroz [[Bosna|Bosnu]] prema zapadu, kao i nizom krupnih i ambicioznih operacija u [[Sandžak]]u i istočnoj [[Bosna|Bosni]] sračunatih na razbijanje koncentracija [[NOVJ]] i njihovo onesposobljavanje za ofanzivna dejstva. Snage [[JVuO]] sa velikim entuzijazmom učestvovale su u ovim operacijama, kao i u onim koje je organizovao nemački komandant [[Srbija|Srbije]] protiv lokalnih partizana i povremenih prodora. Vrhunac ovog sadejstva nastupio je u avgustu [[1944]],<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[Službena beleška oficira Abvera Komande Jugoistoka od 22. avgusta 1944. sa referisanja komandanta Jugoistoka Adolfu Hitleru, http://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230814062743/https://znaci.org/00001/4_12_4_112.htm |date=2023-08-14 }}] Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 112</ref> kada su se odvijala najintenzivnija i najmasovnija dejstva. U izvještaju Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. godine upućenom Vojnoupravnom komandantu Jugoistoka, konstatuje se ozbiljna političko-bezbjednosna kriza uzrokovana uspješnim partizanskim manevrom, tj. prodorom u Srbiju: {{izdvojeni citat|Započeo je očekivani veliki Titov napad na Srbiju. Dok su u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], na [[Drina|Drini]], pripremljene jedinice bile tako desetkovane našim akcijama da mu tamo samo slabe snage stoje na raspolaganju, dotle je jačim delovima Titovih jedinica, koje su bile u centralnom delu [[Crna Gora|Crne Gore]], oko 3 divizije, pošlo za rukom da upadnu u [[Južna Srbija|južnu Srbiju]] i da pređu dolinu [[Ibar|Ibra]]. One sada u rejonu između Ibra i [[Južna Morava|Južne Morave]], po sjedinjavanju sa tamošnje 3 srpske crvene divizije, ugrožavaju obe glavne saobraćajne arterije prema jugu. Slobodu pokreta ovih, oko 10.000 ljudi jakih i dobro naoružanih, združenih jedinica uspeli smo, istina u teškim borbama i uz mnogo gubitaka, pomoću nemačkih, bugarskih i srpskih snaga (četnici i [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]]) da suzimo; ipak, one su preslabe da bi, s obzirom na otkazivanje bugarskih jedinica, izborile odlučujuće uspehe.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_109.htm Izveštaj Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. komandantu Jugoistoka o vojno-političkoj i privrednoj situaciji u Srbiji]</ref>}} Koliki su značaj najviši okupacioni dužnosnici u Jugoslaviji pridavali upotrebi četničkih jedinicâ u borbi protiv snaga NOVJ, može se zaključiti i na osnovu jedne naredbe od 26. avgusta 1944. godine, koju potpisuje feldmaršal [[Maximilian von Weichs]]: {{izdvojeni citat| ''Naređenje komandanta Jugoistoka'' Suštinski zadatak [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]] i Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od sada pa nadalje jeste dovesti i držati sve četničke jedinice u Srbiji i Crnoj Gori u borbenom dodiru s crvenim snagama, kako im ne bi bilo dopušteno preuzimanje vlastite inicijative, koja bi zbog cjelokupne situacije mogla biti uperena i protiv Njemačke. Odbijanje borbe protiv komunista mora se odmah prijaviti kao prijeteći simptom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=13&rec=311&roll=191 NARA, T311, Roll 191, frame no. 000007.] <br /> ({{jez-njem|"Befehle OB.Südost <br /> Eine wesentl. Aufgabe Pz.AOk 2 und Mil.Befh.Südost ist ab sofort sämtl. in Serbien und Montenegro stehenden Cetnikverbände in Gefechtsberührung mit roten Kräften zu bringen und zu halten, um sie nicht zu einer eigenen Initiative die in Auswirkung der Gesamtlage auch gegen Deutschland gerichtet sein könnte gelangen zu lassen. Weigerung, dem Kampf gegen den Komm. aufzunehmen, ist als bedrohliches Symptom sofort zu melden."}})</ref>}} Uoči bitke sa partizanima, nemački Wehrmacht je snabdeo četnike svim raspoloživim zalihama italijanskog pešadijskog oružja i municije: {{izdvojeni citat|U nadovezi na dogovor od 15. 8. saopštava se, da se za izdavanje četničkim jedinicama mogu staviti na raspolaganje, u najboljem slučaju, sledeća oružja: 7.000 pušaka 6,5 mm (ital.) sa po 100 metaka, <br /> 50 teš. mitraljeza 8 mm (ital.) sa po 13.000 metaka, <br /> 42 laka bacača 4,5 mm (ital.) sa po 250 metaka. Upozorava se na to, da je time iscrpljena celokupna zaliha italijanske pešadijske municije u domenu Komandanta Jugoistoka i da se nove pošiljke mogu očekivati tek od oktobra 1944. godine i to u ograničenom obimu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=587&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000582.] </br> ({{jez-njem|"Im Nachgang zur Besprechung vom 15.8. wird mitgeteilt, dass für Ausgabe an Cetnik–Einheiten äusserstenfalls folgende Waffen zur Verfügung gestellt werden können: </br> 7 000 Gewehre 6,5 mm (i) mit je 100 Schuss, </br> 50 s.M.G. 8 mm (i) mit je 13 000 Schuss, </br> 42 le.Gr.W. 4,5 cm (i) mit je 250 Schuss. </br> Es wird darauf aufmerksam gemacht, dass damit der gesamte Bestand an ital. Inf. Munition im Bereich O.B.Südost erschöpft ist und Neulieferung in beschränktem Maße erst ab Oktober 44 erwartet werden darf."}})</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_228.htm Obaveštenje operativnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 16. avgusta 1944. obaveštajnom odeljenju o odobrenim količinama oružja i municije četničkim jedinicama]</ref>|Obaveštenje komande Jugoistoka o odobravanju oružja i municije četnicima (16. avgust 1944.)}} U nacrtu jednog izvještaja, sastavljenog od strane oficirâ Armijske grupe »F« u ljeto 1944. godine, sumira se iskustvo njemačkih okupacionih organa sa Mihailovićevim četnicima u [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupiranoj Jugoslaviji]]: {{izdvojeni citat|Dosadašnje držanje D.M.-a ima sljedeće karakteristike: a) Aktivna borba protiv komunista u Srbiji, Crnoj Gori i Hrvatskoj, s tim što je ova borba zbog brojčane, a naročito materijalno-tehničke nadmoći komunista, uvijek rizična za snage D.M.-a, b) Neispunjavanje od Saveznika postavljenih specijalnih zadataka, c) Lokalna, ponekad vrlo aktivna saradnja sa njemačkim trupama, obavještajnim i ostalim okupacionim organima, d) Potpuna spremnost za izvršavanje taktičkih instrukcija izdatih od strane njemačkih oficira za vezu, e) Stalno ponavljanje zahtjeva za municijom i oružjem radi borbe protiv komunista, kao nagrada za dokazanu lojalnost.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=970&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000960.] <br /> ({{jez-njem|"Das bisherige Verhalten der DM–Bewegung ist gekennzeichnet: </br> a) durch eine aktive Kampfführung gegen den kommunistischen Feind in Serbien, Kroatien und Montenegro, die bei zahlenmässiger und vor allem waffentechnischer Überlegenheit der kommunistischen Banden in jedem Falle mit einem besonderen Risiko für die DM–Kräfte verbunden ist, </br> b) durch die Nichtausführung der von den Allierten generell und im Form von Spezialaufgaben gegebenen Sabotageaufträge, </br> c) durch eine örtliche, z.Zt. sehr rege Zusammenarbeit der DM–Cetniks mit der deutschen Sicherungstruppe, den Abwehrorganen und den für Ausnutzung des Landes eingesetzten deutschen Dienststellen bezw. deren Organisationen, </br> d) durch eine absolute Bereitwilligkeit, sich den taktischen Weisungen der deutschen Verbindungsoffiziere zu unterwerfen, </br> e) durch die wiederholten Versuche, für bewiesene Loyalität Munition und Waffen zum Kampf gegen den kommunistischen Feind zu erhalten."}})</ref>}} Kada su partizani konačno uspeli da se probiju u Srbiju i krenu ka Beogradu, nastupila je panika u redovima okupatora i kvislinga/kolaboracionista: {{izdvojeni citat|Titovi partizani upali su u septembru 1944. u Srbiju i to na više mesta. Zapadni deo Srbije bio je potpuno nezaštićen. Tamo je bio stacioniran samo mali broj nemačkih policijskih jedinica, koje su, zajedno sa četnicima, tu i tamo još vodile borbe. Sa svih strana neprijatelj je krenuo ka Beogradu. U gradu je vladao mir. Mi smo sedeli u Beogradu ne na buretu baruta, nego smo se nalazili u njemu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>|[[Hermann Neubacher]], “Sonderauftrag Südost”}} U izveštaju od 18. septembra 1944, komandant Jugoistoka feldmaršal Maximilian von Weichs jasno sagledava težinu situacije u kojoj su se našle okupacione snage u Srbiji usljed nezadržive partizanske ofanzive. Von Weichs smatra da se njemačkom vođstvu poput imperativa nameće nastavak saradnje sa Mihailovićevim četnicima: {{izdvojeni citat|Loša situacija u Srbiji: zbog pomanjkanja vlastitih snaga, napredovanje partizana se može još samo usporiti; politika upotrebe četnika pri tome je od nesmanjene važnosti, te će biti nastavljena svim sredstvima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=763&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000758.] <br /> ({{jez-njem|"Es kommt also darauf an, gegenüber den Banden in Serbien weiterhin mit unterlegenen Kräften eine Verzögerungstaktik zu betreiben in der Hoffnung, daß durch innerpolit. Gegensätze oder Versorgungsschwierigkeiten ihre Stoßkraft geschwächt wird. Ein Einspannen noch kampfbereiter Cetniks ist dabei von unverminderter Bedeutung u. wird mit allem Mitteln betrieben."}})</ref>|V. Weichs-ova ocjena situacije od 17.9.44 (18.9.44)}} Četnici su nudili okupatoru sadjejstvo u borbi protiv snaga NOVJ u zamjenu za municiju i naoružanje: {{izdvojeni citat|Više četničkih vođa s područja Beograda nudi se za borbu protiv komunista pri isporuci oružja i municije od strane Nijemaca.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=789&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: Kampfangebote mehrerer Cetnik–Führer Raum Belgrad gegen Kommunisten bei Waffen– und Munitionslieferung durch Deutsche."}})</ref>|Večernji izvještaj obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 19. septembar 1944. godine}} Krajem septembra 1944, četnici učestvuju s njemačkim jedinicama u borbi protiv partizana u raznim dijelovima Srbije. Tako u zapadnoj Srbiji, [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pod komandom potpukovnika [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]] i trupe Wehrmachta pokušavaju spriječiti prodor snaga NOVJ: {{izdvojeni citat|Zapadna i centralna Srbija: [...] Dijelovi Borbene grupe fon Jungenfeld prebačeni u Šabac, odakle su 26. septembra, u sadejstvu sa četničkom formacijom Račića, vršili napad na [[12. vojvođanski korpus NOVJ|12. korpus NOVJ]] koji nadire s juga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1027&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 001015.] <br /> ({{jez-njem|"West– und Mittel– Serbien: </br> Tle. Kgr. v. Jungenfeld nach Sabac verlegt, von dort 26.9. im Zusammenwirken mit Cetnik–Verband Racic Angriff auf von Süd vordringendes XII. rotes Korps."}})</ref>}} Ova elitna četnička formacija pomagala je okupatoru u zapadnoj Srbiji već početkom septembra te godine: {{izdvojeni citat|[[Požega (Srbija)|Požegu]] zauzele vlastite trupe u sadejstvu sa četnicima (Račića).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000246.] <br /> ({{jez-njem|"Pozega durch eigene Truppe in Zusammenwirken mit Cetniks (Racic) genommen."}})</ref>|Večernji izvještaj Obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 6. septembar 1944. godine}} Pukovnik von Jungenfeld se nalazio na čelu 5. policijskog puka, sa štabom u [[Šabac|Šapcu]]. O saradnji visokih četničkih oficira sa Jungenfeldom, poput komandanta Kolubarskog korpusa JVuO kapetana Milorada Lapčevića, generala [[Svetomira Đukića]], komandanta Severnih pokrajina JVuO (tj. [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Slavonija|Slavonije]]) ili majora Ilije Orelja, u vezi sa planiranjem krupnije operacije protiv snagâ [[NOV i POJ]] u [[Srem]]u avgusta 1944. godine, general Dragoljub Mihailović je bio obaviješten od strane pukovnika Dragomira Radovanovića, delegata Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u otadžbini za Vojvodinu: {{izdvojeni citat|Dobro je što je kapetan Lapčević postavljen za komandanta Sremske jurišne grupe, no on je svojim radom za poslednji mesec dana stalno radio sa nemačkim komandantom iz [[Šabac|Šapca]]. On — kapetan Lapčević je izvodio akciju u [[Kupinovo|Kupinskom]] kutu po zapovesti nemačkog komandanta iz Šabca, javno sa njim sedeo obilazio Kupinski kut naravno da su u ovom pogledu sudelovali đeneral Đukić i major Orelj. Major Orelj je potpuno zabrljao. Nezgodno je što se svuda prestavlja za Vašeg Delegata te u ime Vaše onako pijan naređuje i govori. Sve ovo vide ovi naši mladi komandanti koji vode ljude i koji treba da nose ceo teret borbe na svojim leđima. Oni nemogu da dozvole da im neko prebaci da su saradnici Nemaca. Kapetan Lapčević, đeneral Đukić i major Orelj mogli su i trebali da rade, ali samo tajno, a nikako javno svakog dana sedeti u kafani u s. [[Ušće (Obrenovac)|Ušće]] pored puta [[Obrenovac]]—Šabac, još đeneral Đukić sa đeneralskom kapom i t.d. Da umirim ove mlade ljude i da im objasnim da će se ovo zabraniti i da će se ako se šta radi, u buduće tajno raditi, trebalo je dosta vremena i muke.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_37.htm Izveštaj delegata Vrhovne komande za Vojvodinu od 22. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o akcijama protiv NOV i POJ u Sremu i o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Iz Armijske grupe »F« javljeno je 13. septembra 1944. godine da Mihailovićevi četnici pomažu okupacionoj sili i prilikom defanzivnih akcijâ u zapadnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Sjeverozapadna Srbija: Noćni napad crvenih bandi na [[Valjevo]] odbijen od strane četnika i vlastitih snaga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=553&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000550.] <br /> ({{jez-njem|"NW–Serbien: </br> Nachtangriff roter Banden auf Valjevo durch Cetniks und eig. Kräfte abgeschlagen."}})</ref>|Tajni dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«) za 13. IX 1944.}} U [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]] četnici su asistirali okupatoru pri zaštiti objekata od strateškog značaja za ratnu privredu Trećeg Reicha, čime je Nijemcima znatno olakšavana eksploatacija rudnih bogatstava u zemlji: {{izdvojeni citat|Napad bandi na rudnik uglja [[Bogovina]] odbijen od strane DM–jedinicâ i mešovite borbene grupe (Landesschützen iz [[Bor]]a i delovi 1. policijskog dobrov. bataljona).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=403&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289656.] <br /> ({{jez-njem|"BANDENANGRIFF AUF KOHLENBERGWERK BOGOVINA DURCH DM–VERBAENDE UND GEMISCHTE KGR (LDS AUS BOR UND TLE. POL. FREIW.BTL. 1) ABGEWIESEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 27. VIII 1944. godine}} Načelnik štaba Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO major [[Neško Nedić]] je 13. septembra izdao naređenje kapetanu Vojislavu Markoviću da u najtješnjoj vezi sa njemačkim okupacionim snagama odbace [[1. proleterska divizija|Prvu proletersku diviziju]] prilikom napada na Valjevo: {{izdvojeni citat|Tvoj korpus za sada ostaje za akciju prema Valjevu — prema komunističkoj grupi dejstvuje u Kolubari. Pošto ovu akciju vode uglavnom Nemci to će tvoja uloga biti da naslonom naših i u sporazumu sa njima izvršiš tučenje crvenih sugerišući Nemcima najpogodnija rešenja. Od Nemaca ćeš neposredno da se snabdevaš municijom, a glavni zadatak ti je da prisustvom uz nemačke trupe goniš i hvataš komuniste koje oni razbijaju.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_69.htm Naređenje načelnika štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 13. septembra 1944. komandantu 7. jurišnog korpusa da sadejstvuje s nemačkim trupama u odbijanju napada 1. proleterske divizije NOVJ na Valjevo]</ref>}} Istovremeno, Nijemci otpočinju s izvođenjem [[Operacija Cirkus|operacije »Cirkus«]] ({{jez-njem|Zirkus}}), čiji je cilj bio ovlađivanje [[Kolubara|kolubarskim]] pobrđem. Operacija je počela 24. septembra 1944, uz učešće [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS-divizije »Prinz Eugen«]], [[Brandenburger|1. puka »Brandenburg«]] (bez 1. bataljona), 202. tenkovskog bataljona, dijelova 5. policijskog puka i pripadnikâ Šumadijske i Kolubarske grupe korpusa JVuO.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.pdf Pregled dejstava potčinjenih jedinica vojnoupravnog komandanta Jugoistoka (Armijske grupe »Srbija«) od 23. avgusta do 4. novembra 1944. godine]</ref> Prethodnog dana, ispred Komande Jugoistoka je načelnik štaba Armijske grupe »F« general [[Arthur Winter]] uputio izvještaj kojim najavljuje početak operacije, napominjući da će se i brojne četničke jedinice boriti na strani Wehrmachta: {{izdvojeni citat|Početak "Cirkusa" 24. septembra. [...] Sve naše snage u sjeverozapadnoj Srbiji potčinjene su Borbenoj grupi fon Jungenfeld. U kruševačkom kraju uspješno napredovanje većih četničkih snaga, uz podršku 12. bataljona iz sastava [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], protiv crvenih bandi u području sjeverozapadno od Kruševca. Pothvat će biti nastavljen sa 6.000 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=941&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000931.] <br /> ({{jez-njem|"Beginn "Zirkus" 24.9. Durch Aufkl.– Vorstoss 1. Rgt. Brandenburg Arandjelovac stark feindbesetzt festgestellt. Sämtl. eig. Kräfte in NW–Serbien Kgr. v. Jungenfeld unterstellt. Raum Krusevac erfolgreicher Vorstoss stärkerer Cetnik–Kräfte, unterstützt durch 2./Pz.Abt.z.b.V.12 gegen rote Banden Raum NW Krusevac. Unternehmen wird mit 6000 Cetniks fortgeführt."}})</ref>|Povjerljivi izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 23. IX 1944.}} U septembru su kvislinške formacije [[Srpska državna straža|Srpska državna]] i [[Srpska granična straža|granična straža]] preformirane u [[Srpski udarni korpus]] (jačine 6.800), stavljen pod Mihailovićevu komandu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.htm Izveštaj komandanta Armijske grupe "Srbija" od 4. novembra 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230714172817/https://znaci.org/00001/4_12_4_168.htm |date=2023-07-14 }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 168</ref> U prvoj polovini septembra, četničko-nemačka odbrana [[Srbija|Srbije]] sa zapada doživela je slom usled prodora [[NOVJ]]. Bitka za [[Srbija|Srbiju]] definitivno je rešena tokom oktobra [[Beogradska operacija 1944.|Beogradskom operacijom]], uz sadejstvo [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa oklopnim snagama [[Crvena armija|Crvene armije]]. No, i pored toga, JVuO je nastavila sadejstvovati sa Vermahtom: {{izdvojeni citat|Usljed jakog komunističkog pritiska, još četničkih jedinica, uključujući i one iz istočne Srbije, izrazile su spremnost za dalju borbu protiv komunista u saradnji sa njem. Wehrmachtom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=101&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame 000095: Izvještaj o neprijatelju u Srbiji, Hrvatskoj, Crnoj Gori i Albaniji (Dodatak za savjetovanje kod načelnika štaba jugoistoka od 2. oktobra 1944.)] <br /> ({{jez-njem|"Unter dem starken kommunistischen Druck haben sich weitere Cetnik–Führer, auch aus O–Serbien bereit erklärt, gemeinsam mit der Deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten zu kämpfen."}})</ref>|Izvještaj [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 2. oktobra 1944.}} {{izdvojeni citat|Četnička grupa [[Siniša Ocokoljić|Ocokoljića]] iz istočne Srbije osiguravala je pozadinu Müllerovom korpusu prilikom borbi protiv Rusa u rejonu okuka Dunava–Zaječar.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000562-000564: Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)] </br> ({{jez-njem|"Die ostserbische Cetnikgruppe des Ocokoljic hat dem Korps Müller bei den Verteidigungskämpfen gegen die Russen im Raum Donauschleife–Zajecar Dienste zur Freihaltung der rückwärtigen Verbindungen geleistet."}})</ref>|Njemački izvještaj od 19. oktobra 1944.}} Opšta (pozitivna) ocjena o doprinosu četničkih snaga u borbi na strani njemačkog Wehrmachta tokom bitke za Srbiju, data je u izvještaju štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], poslatom 21. avgusta 1944. godine Vojnom zapovjedniku Jugoistoka generalu [[Hans Felber|Felberu]]: {{izdvojeni citat|Njemačko vođstvo u Srbiji je stoga moralo tražiti pomoć većih dijelova četnika Draže Mihailovića. Oni su slabo naoružani i nedavno su teško pogođeni usljed izostanka obuke pojedinačnih boraca. Ipak, dobro su se borili, pretrpjeli su znatne krvave gubitke i mogu se označiti kao bezuslovno antikomunistički.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=985&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000975.] ({{jez-njem|"Die deutsche Führung in Serbien mußte sich daher schon bisher der Mithilfe stärkerer Teile der DM–Cetniks bedienen. Diese sind schlecht bewaffnet und infolge geringer Ausbildung des Einzelkämpfers in der letzten Zeit stark angeschlagen worden. Sie haben sich aber gut geschlagen, erhebliche blutige Verluste zu verzeichnen und können als unbedingt antikommunistisch bezeichnet werden."}})</ref>|Njemačka procjena brojnosti partizanskih, njemačkih i kvislinških jedinica u Srbiji (21. august 1944).}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije|Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)}} [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-J28413, Jugoslawien, deutscher Rückzug.jpg|thumb|Nemački vojnici se povlače iz Srbije.]] Tokom septembra [[1944]]. glavna četnička mobilna formacija u centralnoj i zapadnoj Srbiji, [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa]] pod komandom [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]], skupa sa drugim pridruženim jedinicama, poražena je od nadirućih snaga [[NOVJ]] i potisnuta prema [[Beograd]]u. Ove su jedinice Nemci tokom [[3. oktobra|3]], [[4. oktobra|4.]] i [[5. oktobra]] 1944. vozovima prebacili sa željezničkih stanica Topčider i Ripanj do [[Kraljevo|Kraljeva]].<ref name="ReferenceC">Ratko Parežanin; MOJA MISIJA U CRNOJ GORI, Rim, 1974, str. 17-18.</ref><ref>Radomir Milošević-Čeda: ZAKASNELI RAPORT, Interprint, Beograd, 1996, str. 78-79.</ref> {{izdvojeni citat|Noću, iza ponoći, između 3. i 4. oktobra 1944, krenuli smo iz Beograda, sa železničke stanice u Topčideru... Uveče sam se oprostio sa komandantom Korpusa, generalom Kostom Mušickim... Kod Mušickog je u tom trenutku bio [[Nikola Kalabić]], a u štabu Dobrovoljačkog Korpusa sam primetio i Neška Nedića... Došli su da se dogovaraju sa Dobrovoljačkom komandom i da traže opremu i ostalo. Na brzinu progovorio sam nekoliko reči sa Neškom Nedićem. U vozu su s nama putovali i Kalabićevi četnici. Rekoše nam da idu do Kraljeva, gde se vrši koncentracija četnika za borbu.<ref name="ReferenceC"/>|Nedićev ministar [[Ratko Parežanin]]}} O oštrini borbi koje su se vodile između snaga NOVJ, s jedne, te okupatorsko-kolaboracionističkih jedinica s druge strane, svjedoči i jedan njemački izvještaj neposredno pred [[Beogradska operacija|pad Beograda]]. U izvještaju se apostofira strateški značaj koji je, za odbranu glavnog grada Srbije, predstavljala linija bojišnice u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], gdje je bila raspoređena Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO pod komandom potpukovnika Račića: {{izdvojeni citat|Račićeva jurišna grupa korpusa, koja je u septembru u teškim borbama na savskom zavoju bila potisnuta iz područja Čačak–Požega–Užice zbog napredovanja Titovih snaga u zapadnoj Srbiji ka sjeveru, probila se natrag u područje Užice–Požega–Čačak zapadno ka Drini u pojedinačnim grupama, trpeći velike gubitke, nakon što su njemačke snage raspoređene u ovom području povučene na [[Istočni front]]. Usljed nedostatka streljiva i oružja te u odsustvu njemačkih snaga koje bi ga poduprle, Račić je od tada mogao izvoditi samo manje operacije protiv komunističkih grupa. </br> Brzo napredovanje Rusa preko doline Morave do saobraćajnice Beograd–Kraljevo potpuno je promijenilo situaciju kod četnika. Čini se da je bliski kontakt s njemačkim trupama bio poremećen brzim pokretima njemačkih trupa uzrokovanim borbama, tako da se s te strane teško mogao vršiti bilo kakav kontinuirani uticaj na četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame no. 000562.] </br> ({{jez-njem|"Die im September durch den Nordvormarsch der Tito–Kräfte im westserbischen Gebiet aus dem Raum Cacak–Pozega–Uzice in harten Kämpfen gegen den Savabogen zurückgedrückte Sturmkorpsgruppe Racic hat sich nach Abzug der in diesem Raum eingesetzten deutschen Kräfte an die Ostfront wiederum unter starken Verlusten in Einzelgruppen in das Gebiet westlich der Drina und den Ausgangsraum Uzice–Pozega–Cacak durchgekämpft. Wegen Mangel an Munition und Waffen und im Hinblick auf das Fehlen deutscher Kräfte als Rückhalt hat Racic seitdem nur kleinere Aktionen gegen komm. Gruppen durchführen können. </br> Das rasche Vordringen der Russen über das Moravatal bis zur Straße Belgrad–Kraljevo hat die Lage der Cetniks völlig verändert. Die Tuchfühlung mit der deutschen Truppe scheint durch die im Kampfverlauf notwendig gewordenen raschen deutschen Truppenverschiebungen unterbrochen zu sein, sodass von dieser Seite die Möglichkeit zu laufender Einwirkung auf die Cetniks kaum mehr bestand."}})</ref>|Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)}} U mjesečnom izvještaju [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] ({{jez-njem|Heeresgruppe F}}) za oktobar 1944, poslatom Komandi Jugoistoka, konstatuje se da četnici u Srbiji nijesu u stanju održati svoje pozicije bez prisustva njemačkih okupacionih trupâ. Oficiri Wehrmachta tvrde da je „prebacivanje najvećeg dijela četničkih jedinica koje su se nalazile u sjevernoj i istočnoj Srbiji u suštini izvršeno da bi se izbjegli sukobi sa Rusima“, na čiju ih je „podmuklost“ upozorila Vrhovna komanda JVuO: {{izdvojeni citat|U borbi sa snagama 1. komun. korpusa koje su napredovale ka Beogradu, krajem septembra je Rudnički korpus [JVuO] u rejonu Lazarevca (32 km si. od Valjeva) potpuno uništen, dok je Kosmajski korpus uspio da se održi u rejonu sjeverno od Mladenovca (4 km j–ji. od Beograda). Nakon povlačenja njemačkih trupa, budući u nemogućnosti da zadrže dotadašnja operativna područja zbog premoći Rusa i komunista, četničke jedinice koje su se borile u sjeverozapadnoj i centralnoj Srbiji prebačene su do sredine oktobra na područje južno od Zapadne Morave.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001138.] <br /> ({{jez-njem|"Die Verlegung des grössten Teiles der in Nord– und Ostserbien befindlichen Cetnik–Einheiten wurde im wesentlichen zur Vermeidung von Zusammenstössen mit den Russen vorgenommem, vor deren Hinterlist das Obkdo. die Stäbe dringend warnte. <br /> Im Kampf mit den auf Belgrad vorgehenden Kräften des I.komm.Korps wurde Ende September das im Raum Lazarevac (32 NO Valjevo) stehende Rudnik–Korps völlig zerschlagen, während das Kosmaj–Korps sich im Raum Nord Mladenovac (4 SSO Belgrad) behaupten könnte. <br /> Angesichts der Unmöglichket, nach dem Abzug der deutschen Truppen die bisherigen Einsatzräume gegen die Übermacht der Russen und Kommunisten zu halten, wurden die in Nordwest– und Mittel– Serbien kämpfenden Cetnik–Einheiten biss Mitte Oktober in den Raum südlich der Westl. Morava verlegt."}})</ref>}} Izbijanje [[Crvena armija|Crvene armije]] na severoistočnu granicu Jugoslavije izazvalo je pometnju u četničkim redovima. Znatan deo četničkih trupa tokom septembra razbijen je od strane NOVJ u zapadnoj Srbiji. Sam [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]] sa manjom grupom boraca je nateran na povlačenje u Bosnu. Neki su pokušali da napadom na Nemce pred sam dolazak Crvene armije ponovo steknu saveznički status ([[Predrag Raković|Raković]], [[Dragutin Keserović|Keserović]], [[Dragoslav Račić|Račić]]), ali je i ovaj pokušaj bio kratkotrajan. Nakon neuspeha, glavnina se krajem oktobra koncentrisala u oblasti Ivanjice. Upravo u tom periodu vrh Armijske grupe E iz Grčke izbio je do [[Novi Pazar|Novog Pazara]]. Četnici su se priključili [[Proboj Armijske grupe E kroz Sandžak|prodoru Armijske grupe E kroz Sandžak]] u istočnu [[Bosna|Bosnu]]. {{Wikisource|Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.}} {{izdvojeni citat|Draža Mihailović će nastaviti borbu protiv komunizma. Njegove jedinice se već bore sa Titovim trupama i imaju djelomično vezu sa njemačkim jedinicama (pukovnik v. Jungfeld, general Müller). Sada je stvar u tome, kako upotrebiti četničke jedinice kao prethodnice i osiguranje za komunikacije prilikom predstojećeg izmještanja njemačkih trupa iz Srbije. Pritom se neće moći izbjeći da četnici, prateći moguće pokrete njemačkih trupa ka zapadu, ne dospiju na tlo Hrvatske.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=51&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"D.M. wird weiterhin Kampf gegen den Kommunismus führen. Seine Verbände stehen nach wie vor gegen den Titobanden und haben zum Teil auch die notwendige Bindung an die deutsche Truppe (Oberst von Jungfeld, General Müller). Es wird nunmehr darauf ankommen, die Cetniks bei den zu erwartenden Absatzbewegungen der deutschen Truppe in Serbien als eine Art Vorhut einzusetzen, die die rückwärtigen Verbindungen durch Kampf gegen die dortständigen kommunistischen Banden öffnen. Dabei ist nicht zu vermeiden, dass die Cetniks im Zuge möglicher Rückverlegung der deutschen Kräfte in Serbien nach Westen auf kroatisches Gebiet übertreten."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Prvog dana oktobra 1944, u Komandi Jugoistoka je održano savjetovanje na kojem je upozoreno na promjenljivo raspoloženje četnika prema njemačkoj oružanoj sili u okupiranoj Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Srbija: [...] Četničko držanje i dalje različito. Srbijanski četnici se bore zajedno sa Wehrmachtom protiv komunista. Čak je i sam Draža Mihailović tražio njemačko osiguranje za planirano prebacivanje svog štaba iz sjeverozapadne Srbije u područje jugozapadno od Beograda. Ovaj plan se ipak nije ostvario. Suprotno tome, četnici u Istočnoj Bosni, Hercegovini i južnoj Crnoj Gori su neprijateljski nastrojeni. Kreću se ka obali, kako bi u slučaju savezničkog iskrcavanja s njima uspostavili kontakt i dobili savezničku zaštitu od crvenih. Iz sigurnog izvora se doznaje da D.M. izričito osudio njihovo protivnjemačko držanje.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=111&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000105—000106.] ({{jez-njem|"Cetnik–Haltung weiterhin uneinheitlich. Serbische Cetniks kämpfen zusammen mit deutscher Truppe gegen komm. Banden. DM. selbst bat sogar um deutsche Hilfe zur Sicherung beabsichtigter Verlegung seines Hauptstabes von NW–Serbien in Raum SW Belgrad. Diese Absicht jedoch nicht durchgeführt. Demgegenüber feindselige Haltung der Cetniks im O–Bosnien, Herzegovina und S–Montenegro und Bewegung dieser Kräfte zur Küste in den Raum Dubrovnik mit dem Ziel, bei erwarteter engl.Landung Verbindung mit Allierten aufzunehmen und Schutz gegen Rote zu suchen. Nach S.Qu. bekannt, dass DM. die deutschfeidliche Haltung dieser Cetniks aussdrücklich missbilligt."}})</ref>|Izvještaj sa savjetovanja kod načelnika štaba Jugoistoka od 2. oktobra 1944 (1. oktobar 1944.).}} Koliki je stepen kontrole nad četničkim snagama u Srbiji uspjela ostvariti njemačka Komanda Jugoistoka, vidljivo je i iz zapisnika sa sastanka na vrhu, održanog neposredno pred početak [[Beogradska operacija|Beogradske operacije]] (8. X 1944), kada su zabilježene i riječi Višeg SS i policijskog vođe [[Hermanna Behrendsa]]: {{izdvojeni citat|Na pitanje g-dina feldmaršala [tj. [[Maximilian von Weichs|von Weichs]]a — prim.] postoji li mogućnost komunističkog ustanka u Beogradu, Viši SS i policijski vođa Obergruppenführer Behrends je odgovorio odrečno, ističući da su stalnim pročešljavanjem u posljednje vrijeme uklonjeni svi oni komunisti koji bi na bilo koji način mogli učestvovati u takvoj akciji. Na pitanje gdje se nalaze komunisti zatvoreni u koncentracioni logor, Behrends je odgovorio da su svi pobijeni. Na kraju je skrenuo pažnju na to da je u četničke redove uspio ubaciti dovoljno jake grupe Službe sigurnosti [SD-Sicherheitsdienst], koje imaju ostati sa četnicima i ubuduće. Na to je glavnokomandujući primijetio da je samo to dovoljan razlog zašto bi se vodstvo nad četnicima trebalo povjeriti isključivo Višem SS i policijskom vođi.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=52&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"Die Frage des Herrn Feldmarschall an den Obergruppenführer Behrends, ob er mit einem kommunistischen Aufstand in Belgrad rechne, verneinte dieser unter Hinweis darauf, dass er in letzter Zeit durch dauernde Durchkämmungen alle irgendwie für einen Putsch infrage kommenden Kommunisten beseitigt habe. Die Frage nach dem Verbleib der im Konzentrationslager erfassten Kommunisten beantwortete er dahingehend, dass diese alle umgelegt seien. Abschliessend wies Obergruppenführer Behrends noch daraufhin, dass er bei den Cetniks ausreichend starke SD—Kommandos eingebaut habe, die bei den Cetniks verbleiben würden. Von seiten O.B.Südost wurde daraufhin festgestellt, dass allein schon durch diese Tatsache die weitere Führung der Cetnikverbände durch den Höh.SS und Pol.Führer gegeben sei."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Nakon poraza u [[Bitka na Jelovoj gori|bici na Jelovoj gori]], Vrhovna komanda JVuO na čelu sa Dražom Mihailovićem obrela se u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]]. Potpukovnik [[Zaharije Ostojić]], komandant Istaknutog dela štaba Vrhovne komande, šalje 30. septembra 1944. komandantu Zlatiborskog korpusa kapetanu Dušanu Radoviću (pseudonim »Kondor«) upozoravajuću depešu: {{izdvojeni citat| ''Za Kondora — ultra urgent'' Imam obaveštenje da ste Vi, [Miloš] Marković i [Filip] Ajdačić upućeni u [[Višegrad|višegradski]] srez sa specijalnim zadatkom i da ćete isti izvršiti u punoj vezi sa [[Gestapo]]m i Švabama. Vaši ljudi pričaju da su kaznena ekspedicija. Još u toku današnjeg dana očekujem Vaše objašnjenje, jer ću u protivnom preduzeti potrebno, a narod i istorija reći će ko je izdajnik?<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_133.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša Istaknutog dela štaba Vrhovne komande od 7. avgusta 1944. do 7. januara 1945. godine]</ref>}} Jedinice [[Crvena armija|Crvene armije]] i [[NOVJ]] u prvoj polovini oktobra [[1944]]. zaposele su komunikaciju dolinom [[Morava (reka)|Morave]] između [[Vranje|Vranja]] i [[Velika Plana|Velike Plane]], što je otežalo [[Proboj Armijske grupe "E" iz Grčke 1944|proboj Armijske grupe "E" iz Grčke]]. Ova formacija time je bila usmerena na komunikaciju [[Skoplje]] - [[Kosovska Mitrovica]] - [[Raška]], odnosno dolinom [[Ibar (reka)|Ibra]], i zatim na otvaranje puteva prema [[Sarajevo|Sarajevu]] pod borbom. Tokom ovog četvoromesečnog proboja saradnja između Armijske grupe "E" i četnika iz [[Srbija|Srbije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]] imala je više vidova. U izvještaju [[91. armijskog korpusa]] Wehrmachta od 25. oktobra 1944. godine, što ga je potpisao general [[Werner von Erdmannsdorf]],<ref>NARA, T314, Roll 1360, frame no. 000889.</ref> odato je svojevrsno priznanje generalu Mihailoviću i njegovim četnicima kao najvrjednijim antikomunističkim (sa)borcima na čitavom okupiranom području [[Jugoistočna Evropa|jugoistočne Evrope]]: {{izdvojeni citat|Među antikomunističke grupe u Srbiji spadaju i sljedbenici srpskog pukovnika Draže Mihailovića [Mihailović je unaprijeđen u čin generala još decembra 1941. — prim.] i neke nezavisne četničke jedinice (četnik — borac za slobodu). Pukovnik Draža Mihailović igra u Srbiji ulogu sličnu onoj koju igra general [[EDES]]-a [[Napoleon Zervas|Zervas]] u Grčkoj. On jeste anglofil, ali i apsolutno antikomunistički nastrojen. Na osnovu njegova antikomunističkog stava, saradnja [četnika i Nijemaca] u borbi protiv Titovih komunističkih bandi bila je uglavnom zadovoljavajuća. Srbin je dobar vojnik i u tom pogledu nalazi se na prvom mjestu na Balkanu. Disciplinovan je, žilav i uporan, te stoga stoji iznad prosječnog Grka. Srpske bande se bore žešće od Grka i imaju se više cijeniti od grčkih bandita. Njihovo naoružanje je dobro.|Uputstvo za srpsko-albansku teritoriju, izdato od strane obavještajnog odjeljenja 91. armijskog korpusa, 25. oktobar 1944. godine}} Prilikom proboja od [[Sjenica|Sjenice]] prema [[Prijepolje|Prijepolju]] [[24. oktobra|24]]-[[31. oktobra]] [[1944]]. Nemci su nastupali zajedno sa borcima [[Srpski udarni korpus|Srpskog udarnog korpusa]] protiv snaga [[37. sandžačka divizija|37. sandžačke divizije]]. Od Prijepolja se glavnina [[Armijska grupe "E"|Armijske grupe "E"]] kroz Sandžak usmerila na pravac Prijepolje - Višegrad - Rogatica - Sarajevo. Jednim motorizovanim bataljonom Nemci su 1. novembra otvorili su put Prijepolje - Pljevlja, i usmerili celokupne četničke snage iz [[Srbija|Srbije]] na pravac [[Sjenica]] - [[Prijepolje]] - [[Pljevlja]] - [[Goražde]]. Time su iskoristili snage [[JVUO]] iz Srbije kao svoju levu pobočnicu. Nakon toga, svojim napadom na NOVJ u pravcu Tuzle ([[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944]]) sadejstvovale su snagama [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] u njihovom proboju na sever. U dnevnom izvještaju za 13. novembar 1944. o situaciji na teritoriji okupirane Jugoslavije iz štaba Armijske grupe »F«, u paragrafu naslovljenom “Njemačke i savezničke trupe“, navodi se, očigledno na osnovu presretnute komunikacije snaga NOVJ, da se general Dragoljub Mihailović nalazi u rejonu [[Sjenica|Sjenice]] sa „aktivnim jugoslovenskim generalom” (moguće da je riječ o [[Miroslav Trifunović|Miroslavu Trifunoviću]]).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=719&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001217.] <br /> ({{jez-njem|"I. Deutsche und verbündete Truppen. </br> Draza Mihajlovic befindet sich mit einem aktiven jugosl. General im Sjenica. (VII.mont.Brig. an 3.Div. 4.11.)"}})</ref> Dok komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] general [[Aleksander Ler|Ler]] u svom pregledu brojnog stanja od [[16. novembra]] [[1944]]. ubraja 10.000 četnika Pavla Đurišića u vlastite (njemačke) trupe,<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_174.htm Pregled brojnog stanja jedinica potčinjenih Grupi armija »E« na dan 16. 11. 1944. godine, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII - dokumenti nemačkog rajha, knjiga 4], Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 174.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frames no. 000376—000377.]</ref> dotle se za četnike iz Srbije u izveštaju poslatom Vrhovnoj komandi u [[Berlin]]u kaže da se "drže u senci Vermahta". Nevoljno savezništvo veoma dobro ilustruje i sljedeći izveštaj: {{izdvojeni citat|Grupa Marković (2500—3000), u sporazumu sa nem. vojskom, osigurava odsek Mitrovica — Raška (mesta uklj.) — Novi Pazar. Izviđanje protiv Bugara, Tita i Sovjeta. Do sada nije bilo ozbiljnih incidenata. Potrebna je opreznost. [[Miroslav Trifunović|Trifunović]] sa oko 18.000 četnika [[Dragoslav Račić|Račića]] i [[Dragutin Keserović|Keserovića]], uporedno sa nem. pokretima u rejonu Prijepolje. Pravac marša Foča. U početku učešće u borbenim dejstvima na nemačkoj strani (zaštita bokova). U poslednje vreme samo saputnici. Utisak: dokle god postoje zajednički interesi — uopšte mir. Ako vide mogućnost uspeha, bezuslovno treba očekivati prepade na nemački [[Vermaht]], naročito na odvojene grupe. <br /> Moli se da se dostavi rezultat pregovora DM — [[Hermann Neubacher|zastupnik Ministarstva spoljnih poslova]].<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B5_%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0_%22%D0%95%22_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%83_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_11.11.1944. Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.], Vojnoistorijski institut, NAV--T-311, r. 184</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=507&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000501.] <br/> ({{jez-njem|"1.) Gruppe Markovic (2500–3000) sichert im Einvernehmen mit dt. Truppe Abschnitt Mitrovica – Raska (Orte ausschl.) – Novi Pazar. Aufklärung gegen Bulgaren, Tito und Sowjets. Bis jetzt keine ernsteren Zwischenfälle. Vorsicht geboten. <br /> 2.) Trifunovic mit ca. 18000 Cetniks des Racic und Keserovic gleichlaufend mit dt. Bewegungen im Raum Prijepolje Marschrichtung Foca. Anfangs Teilnahme an Kampfhandlungen auf deutscher Seite (Flankenschutz). Neuerdings nur Mitläufer. Eindruck: Solange gleichlaufende Interessen im allgemeinen Ruhe. Wenn erfolgversprechend, Überfälle gegen deutsche Wehrmacht, besonders Splittergruppen, unbedingt zu erwarten. <br /> 3.) Um Übermittlung des Verhandlungsergebnisses DM – Vertreter AA wird gebeten."}})</ref>}} Načelnik štaba Armijske grupe »E« general-major [[Erich Schmidt-Richberg]] piše 5. decembra 1944. godine o pokušajima da se s četnicima Draže Mihailovića nađe, u vrijeme zajedničkog povlačenja, obostrano korisno rješenje u smislu nastavka saradnje u borbi protiv snagâ [[NOV i POJ]]: {{izdvojeni citat| ''Borbenoj grupi pukovnika Bemera </br> Glavni štab [[V SS brdskog korpusa]]'': 1) Pošto nemačka Vrhovna komanda sa opunomoćenicima DM već pregovara (preko izaslanika pukovnika [[Gojko Borota|Borote]]), molimo da se generalu Trifunoviću predoči da sačeka uputstva od svog pretpostavljenog starešine. 2) Utvrđivanje neke neutralne zone ist. od [[Sokolac|Sokolca]] ne može se dovesti u sklad sa nemačkim planovima. 3) Ostali predlozi DM već su dostavljeni. 4) U držanju nemačkog Vermahta, koje je ranije utvrđeno, prema četnicima ništa se nije promenilo. Nemački Vermaht ima nameru da zadovolji potrebe četnika u što većoj meri uzimajući u obzir i pružanje materijalne pomoći.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=868&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000862.] <br/> ({{jez-njem|"An Kampfgruppe Oberst Böhmer nachrichtl.: </br> Gen.Kdo.V.SS-Geb. Korps (durch Schreiben, 2. Ausf.) </br> 1.) Da deutsches Okdo. nur mit einer DM Vertretung verhandeln kann, und dies bereits geschiet (von entsandter Oberst Borota), wird gebeten, dass General Trifunovic nahezulegen, Weisungen seiner vorgesetzten Stelle abzuwarten. </br> 2.) Festlegung eines neutralen Raumes ostw. Sokolac läst sich mit deutschen Planungen nicht in Einklang bringen. Entsprechende andere Vorschläge wurden bereits DM übermittelt. </br> 3.) An dem ursprünglich festgelegten Verhalten der deutschen Wehrmacht gegenüber den Cetniks hat sich nichts geändert. </br> 4.) Die deutsche Wehrmacht wird versuchen, den Bedürfnissen der Cetniks weitgehend gerecht zu werden und beabsichtigt hierzu auch materielle Hilfeleistung."}})</ref>}} U posljednjim mjesecima okupacije Jugoslavije, dužnosnici njemačkog Wehrmachta mogli su dati konačni i zaokruženi sud o karakteru kolaboracije JVuO sa okupacionim snagama. Tako uputstvo iz štaba 91. armijskog korpusa od 26. decembra 1944. godine sadrži veoma iznijansirano tumačenje kvaliteta dosadašnje njemačko-četničke saradnje, prvenstveno uslovljene spoznajom da [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] predstavlja zajedničkog neprijatelja. Pored toga, oficiri iz štaba 91. koprusa analiziraju kako se može proći s najmanje političke štete usljed stalno prisutnog antagonizma između vlasti NDH i četnikâ, preporučajući oprez u odnosima s potonjima zbog njihovih neprekinutih veza sa [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznicima]]: {{izdvojeni citat|Srpski četnici: </br> Upotreba četničkih jedinica dala je u raznim oblastima dobre rezultate. Poznavanje zemljišta od strane četnikâ i njihove izviđačke aktivnosti protiv Titovih snaga od koristi su njemačkom Wehrmachtu. Međutim, oslanjanje četnika na njemački Wehrmacht proizilazi isključivo iz činjenice da su inferiorni u odnosu na Titove snage — [[Angloamerika|angloamerička]] oružana intervencija bi ih navela da odmah promijene kurs. Njihovi pokušaji da se svrstaju uz angloameričkog neprijatelja se nastavljaju. Stoga se savjetuje veliki oprez kada se postupa sa četnicima. Za vlastiti stav prema četnicima presudno je sljedeće: </br> 1) Upotreba četničkih jedinica mora se sprovesti na način tako da, u slučaju nagle promjene kursa, šteta ostane u granicama podnošljivog; </br> 2) Nijemci moraju iskoristiti neprijateljstvo između četnika i boljševičkih bandi; </br> 3) Saradnja s četnicima od slučaja do slučaja u zamjenu za opskrbu borbenom municijom, zdravstvenu njegu i snabdijevanje namirnicama, ukoliko su dostupne; </br> 4) Cjelokupno hrvatsko stanovništvo mrzi četnike; kompromis između njih i hrvatskih vlasti (posebno ustaša) teško da je moguć. Stoga, moramo spriječiti njihov upad na hrvatski teritorij, posebno između [[Drina|Drine]] i [[Bosna (rijeka)|Bosne]]. Prelazak [natrag] preko Drine u Srbiju, naročito od strane četnika iz Stare Srbije [misli se na teritoriju Nedićeve Srbije — prim.], treba podržati, jer se time izbjegava konflikt s NDH. Na hrvatskom tlu, taktički nužan kontakt s četnicima tokom operacija protiv Titovih snaga treba održati što je moguće više neprimjetnijim, s obzirom na odnos s ustašama; </br> 5) Postojeća mržnja između srpskih četnika i [[Bošnjaci|Muslimana]] zahtijeva poseban oprez tokom pregovora s obje strane i njihovog upošljavanja, jer će se i jedna i druga strana ili povući ili odmah zauzeti neprijateljski stav ako se za takve pregovore sazna; </br> Da li se četnici mogu iskoristiti u njemačku svrhu u borbi protiv Titovih bandi, '''čime bi se uštedjela njemačka krv''', zavisiće od razumnog i vještog pregovaranja s njima.<ref>[https://znaci.org/ok/T317.php?sta1=etni&sta2=D.M&idem=1404 NARA, T314, Roll 1630, frame no. 000770.] <br /> ({{jez-njem|"Die serbischen Cetniks. </br> Der Einsatz von Cetnik–Verbänden hat in verschiedenen Gebieten guten Ergebnissen geführt. Von Nutzen für die Deutsche Wehrmacht ist die Landeskenntnis der Cetniks und ihre Aufklärungstätigkeit den Titobanden gegenüber. </br> Anlehnung der Cetniks an die Deutsche Wehrmacht beruht jedoch nur auf die Tatsache, daß sie den Titokräften unterlegen sind: ein bewaffnetes angloameriknisches Eingreifen wird ihr sofortiges Umschwenken veranlassen, Ihre Versuche, sich dem angloamerikanischen Gegner zu nähern, laufen weiter. Große Vorsicht den Cetniks gegenüber ist daher angebracht. </br> Für die eigene Haltung den Cetniks gegenüber ist maßgebend: </br> 1.) Der Einsatz der Cetnik–Verbände ist so durchzuführen, daß bei plötzlichem Umschwenken der Schaden in erträglichen Grenzen bleibt. </br> 2.) Die Feindschaft zwischen den Cetniks und bolschewistischen Banden muß deutscherseits ausgenützt werden. </br> 3.) Zusammenarbeit mit Cetniks von Fall zu Fall gegen Bereitstellung von Gefechtsmunition, sanitäre Betreuung und Verpflegung, soweit diese vorhanden. </br> 4.) Die Cetniks sind bei der gesamten kroatischen Bevölkerung verhasst, ein Ausgleich zwischen ihnen und den kroatischen Dienststellen (bes. Ustascha) ist kaum möglich, daher muss ein Eindringen in den innerkroatischen Raum insbesondere zwischen Drina und Bosna unsererseits verhindert werden. Ein Übertritt insbesondere der altserbischen Cetniks über die Drina nach Serbien ist zu unterstützen, da so Konflikt mit Kroatien vermieden wird. Auf kroatischem Boden ist taktisch notwendige Fühlung mit Cetniks bei Einsatz gegen Titobanden im Hinblick auf Verhältnis zur Ustascha möglichst wenig in Erscheinung treten zu lassen. </br> 5.) Der bestehende Haß zwischen serbischen Cetniks und Muselmanen verpflichtet bei Verhandlungen und Einsatz beider Teile zu besonderer Vorsicht, da bei Bekanntwerden solcher Verhandlungen beide Parteien entweder abspringen oder sofort eine feindselige Haltung einnehmen werden. </br> Von einer verständnisvoll und geschickt geführten Verhandlung mit den Cetniks wird es abhängen, ob diese durch Einsatz gegen Titobanden für deutsche Zwecke nutzbar gemacht werden können, somit also deutsches Blut gespart werden kann."}})</ref>|Uputstvo načelnika štaba 91. armijskog korpusa o „srpskim četnicima“ iz decembra 1944.}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore|Pavle Đurišić|Crnogorski dobrovoljački korpus}} [[File:Spisak vlastitih trupa njemačke Armijske grupe E 1944, decembra 1944.jpg|thumb|Spisak trupa njemačke Armijske grupe »E« iz decembra 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000376.]</ref> Na spisku se nalazi i “10.000 Crnogoraca“ ({{jez-njem|"10.000 Montenegriner"}}). Riječ je o četnicima [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] (tj. CDK), koji su se povlačili zajedno sa okupacionim snagama.]] Dok su srbijanski četnici sadjejstvovali snagama Armijske grupe »E« u njihovom proboju na sjever, četnici iz Crne Gore uzeli su učešća u [[Proboj XXI brdskog korpusa iz okruženja|proboju XXI brdskog korpusa iz okruženja]]. Jedinice crnogorskih četnika, koje su od Njemaca takođe preformirane u dobrovoljačke pukove ("[[Crnogorski dobrovoljački korpus]]"), borile su se u sastavu njemačkog [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. brdskog korpusa]] između [[Danilovgrad]]a i [[Cetinje|Cetinja]] rame uz rame sa njemačkim vojnicima. Ove snage učestvovale su zajedno sa njemačkim snagama u operacijama protiv NOVJ ([[Operacija Frilingservahen aprila 1944|Frilingservahen]], [[Operacija Ribecal avgusta 1944|Ribecal]]). Komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe "E"]] je u svom izvještaju od ove četnike ubrojao u brojno stanje svojih jedinica: {{izdvojeni citat|C. D. K. od 3 puka, pod komandom potpukovnika [[Pavle Đurišić|Đurišića]], formiran neposredno od strane K-de 2. OkA ([[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druga oklopna armija]]), bio je do sada u službenom pogledu potčinjen K-di 2. OkA a u snabdevačkom i taktičkom pogledu 181. peš. div., koja je trebalo da se obimno uključi u obuku. [...] C.D.K. se do sada dokazao u borbi protiv komunista, ali je upitna njegova pouzdanost prema njemačkom Wehrmachtu zbog Đurišićeva kontradiktornog stava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=825&rec=314&roll=664 NARA, T314, Roll 664, frame 000817.] <br /> ({{jez-njem|"M.F.K. zu 3 Rgt. unter Führung Oberstleutnant Djurisic, wurde von Pz.AOK 2 unmittelbar aufgestellt, unterstand bisher truppendienstlich Pz.AOK, versorgungsmässig und taktisch 181.Inf.Div., die sich ausbildungsmässig weitgehend einzuschalten hatte. </br> M.F.K. im Kampf gegen Kommunisten bisher bewährt, jedoch in seiner Zuverlässigskeit gegenüber der deutschen Wehrmacht durch widerspruchsvolle Haltung Djurisic fragwürdig."}})</ref>|Izvještaj Komande 21. brdskog korpusa Komandi Grupe armija "E" od 23. septembra 1944. godine}} O odluci komandanta Crne Gore, Boke i Sandžaka JVuO potpukovnika Pavla Đurišića da slijedi kolonu njemačkih armijâ pri povlačenju s Balkana, te o značajnoj pomoći pruženoj okupatoru od strane crnogorskih četnika tom prilikom, piše u svojim ratnim memoarima i [[Hermann Neubacher]]: {{izdvojeni citat|On je bio opasan nemački saveznik. Meni je uvek bilo savršeno jasno da bismo mi za Pavla Đurišića, u slučaju invazije zapadnih sila na Balkan, ponovo postali njegov najveći neprijatelj. Kada je započelo povlačenje nemačkih trupa iz Crne Gore, Pavle Đurišić je krenuo sa njima. Tokom napornih marševa po planinskom terenu, tokom operacije povlačenja prolazili smo i kroz područja koja su kontrolisali partizani. Njegove trupe vodile su borbu sa partizanima i time nemačkim trupama olakšale evakuaciju sa tog prostora. Kasnije je Pavle Đurišić sklopio ugovor sa ustaškim trupama Ante Pavelića, da bi mogao da prođe sa svojim jedinicama kroz Hrvatsku i Istru. Tamo su se već nalazile i druge četničke jedinice, kao i Ljotićevi dobrovoljci.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], str. 176—177.</ref>|[[Hermann Neubacher]]}} === Prelazak sa Nemcima u Bosnu (1944-1945) === {{main|Proboj Armijske grupe E kroz istočnu Bosnu|Četnička ofanziva u istočnoj Bosni 1944.|Bosanska golgota}} [[File: Četnički oficir Dinarske divizije, SS-Sturmbannführer Ernst Lerch i neidentificirani SS-Hautsturmführer tokom ofanzive protiv IX. korpusa.jpg|thumb|Oficir [[Dinarska četnička divizija|Dinarske divizije JVuO]], SS-Sturmbannführer [[Ernst Lerch]] i neidentificirani SS-Hauptsturmführer tokom ofanzive protiv [[9. korpus NOVJ|9. korpusa NOVJ]] u Sloveniji, mart 1945. godine<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2016/05/bk0164.html Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0164 | Photo | Höherer SS- und Polizeiführer Adriatisches Küstenland]</ref>]] [[Armijska grupa "E"]] imala je u planu otvaranje komunikacija kroz istočnu Bosnu, pa je krajem novembra jedna njena divizija ([[11. poljska vazduhoplovna divizija (Nemačka)|11. poljska vazduhoplovna divizija]]) započela napad pravcem od [[Rogatica|Rogatice]] prema [[Zvornik]]u, protiv snaga [[Treći udarni korpus NOVJ|Trećeg udarnog korpusa]] [[NOVJ]]. Međutim, kako su tokom ofanzive [[NOVJ]] i Crvene armije od 3. decembra nemačke pozicije na [[Sremski front|Sremskom frontu]] ozbiljno ugrožene, ova divizija hitno je izvučena i transportovana prugom [[Sarajevo]] - [[Slavonski Brod]] na [[Sremski front]]. Na njeno mesto usmerena je glavnina četnika iz [[Srbija|Srbije]]. U izvještaju Operativnog odjeljenja u [[Sarajevo|Sarajevu]] Armijske grupe »E« od 10. decembra 1944, koji potpisuje potpukovnik Warnstorff, istaknuto je: {{izdvojeni citat| Telegram 34. i 91. arm. korpusu, 5. SS-brd. arm. korpusu i Korpusnoj grupi »Kibler«: 1) Četnici na maršu u širi rejon Valjeva privremeno će preći preko područja Rogatica — Ljubovija — Zvornik — Kladanj. 2) DM garantuje najlojalnije držanje prema nemačkim jedinicama i nudi saradnju. Znak raspoznavanja za saradnju između nemačkih jedinica i četnika je: Mitrovica. 3) Četnike u što većoj meri koristiti za službu izviđanja. Materijalna pomoć može im se obezbediti u ograničenim razmerama ukoliko se stave na raspolaganje za borbu protiv bandi. 4) K-da Grupe armija obavestila je hrvatske vlasti o navedenom kretanju.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=998&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000992.] ({{jez-njem| <br /> "1.) Cetniks überschreiten auf dem Marsch in den Großraum Valjevo vorübergehend das Gebiet Rogatica – Ljubovija – Zvornik – Kladanj. <br /> 2.) DM hat loyalste Haltung gegenüber deutscher Truppe zugesichert und bietet Zusammenarbeit an. Kennwort zwischen deutscher Truppe und Cetniks für Zusammenarbeit ist "Mitrovica". <br /> 3.) Die Cetniks sind weitgehend für Erkundungsaufträge zu verwenden. Materielle Hilfe darf ihnen in beschränktem Ausmaß gewährt werden, soweit sie sich zum Kampf gegen die Banden zur Verfügung stellen. <br /> 4.) Die kroatischen Behörden sind über obige Bewegung durch Okdo. unterrichtet worden."}})</ref>}} U izvještaju njemačkog opunomoćenog generala u [[NDH]] od 24. decembra 1944. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_82.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje POSLJEDNJI DANI NA VUČJAKU]</ref> navodi se da je general Draža Mihailović izrazio spremnost za suradnju i sa formacijama NDH u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Prema izvješću pouzdanog agenta, Draža Mihajlović je izrazio namjeru da se bori skupa sa ustašama i domobranima, jer je njihov zajednički glavni cilj uništenje komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=443&rec=311&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000427.] <br /> ({{jez-njem|"Nach zuverlässiger V–Mann–Meldung soll Draza Mihajlovic geäussert haben, er wolle mit den Ustascha und Domobranen zusammen kämpfen, da das gemeinsame Hauptziel die Vernichtung des Kommunismus sei."}})</ref>|Izvještaj njemačkog opunomoćenog generala u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 24. XII 1944.}} Četnici su, pod ličnom komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]], nakon koncentrisanja unutar nemačko-ustaških linija, izvršili [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|napad na snage NOVJ]]. 8. decembra [[1944]]. ujutro sa nemačko-ustaških položaja u okolini [[Rogatica|Rogatice]] krenuli u silovit napad prema [[Zvornik]]u. Ovaj napad bio je usklađen sa napadom nemačkog 34. armijskog korpusa sa druge strane, pravcem [[Užice]] - [[Ljubovija]] - [[Zvornik]]. Ovom prilikom četnicima su Nemci obezbedili snabdevanje municijom, kao i zbrinjavanje ranjenika u nemačkim bolnicama u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Pošto je prodor četnika prema [[Zvornik]]u odbijen, njihova glavnina usmerila se prema oslobođenoj [[Tuzla|Tuzli]]. U [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|neizvesnim borbama od 24. do 28. decembra]] [[Treći udarni korpus NOVJ]] krajnjim naporom odbio je ovaj napad. Nakon ovog poraza, glavnina [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] snaga razmestila se u [[Modriča|Modriči]] i okolini, gde su nakon kraćeg sukoba uspostavili sporazum sa snagama NDH. Tako su se našli na za Nemce vitalnoj komunikaciji Sarajevo - Brod, vodeći zajedno sa Nemcima teške dvomesečne borbe protiv [[Druga armija JA|Druge jugoslovenske armije]], koja je nastojala da je prekine. Preko pukovnika Borote, komandanta Romanijskog korpusa JVuO, uspostavljena je saradnja sa nemačkim štabom u [[Sarajevo|Sarajevu]], od kojeg je obezbeđeno snabdevanje municijom i bolničko zbrinjavanje ranjenika.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_130.htm Opšti uslovi sporazuma o saradnji između četnika i nemačkih jedinica pripremljeni za pregovore decembra 1944. godine], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - dokument broj 130</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_219.htm Ratni dnevnik Armijske grupe E 1.10.1944-31.12.1944], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - prilog broj 2, (10. decembar 1944)</ref> [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićeva]] grupacija takođe je uspostavila vezu sa Štefanom Hedrihom ({{jez-nem|Stefan Hedrich}}), SS-oberfirerom i inspektorom u glavnom štabu SS, komandantom SS-oblasti Severozapadna Bosna.<ref>[https://www.znaci.org/00001/181.htm Roland Kaltenegger: TOTENKOPF & EDELWEIß], četvrti deo: Das Kriegsjahr 1944 (Ares verlag, Graz), strana 268.</ref> [[3. april]]a 1945. godine, kada su nemačke trupe napuštale Bijeljinu i okolinu, Mihailović je pokušao da ih pridobije da ostanu pod njegovom komandom kao jugoslovenski državljani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_192.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša štaba Vrhovne komande od 12. decembra 1944. do 7. aprila 1945. godine]</ref> [[Schutzstaffel|SS]]-Sturmbannführer (major) [[Ernst Lerch]], u izvještaju od 8. marta 1945. godine, piše da je [[Aleksandar Nikolić (četnik)|Aleksandar Nikolić]], zapovjednik Sremsko-slavonske komande JVuO, zajedno sa svojim trupama (za koje navodi da broje oko 80 ljudi, ali i da bi po pristizanju ostatka jedinice ta cifra mogla dostići i 400) došao u [[Istra|Istru]], tj. u [[Operativna zona Jadransko primorje|Operativnu zonu Jadransko primorje]], gdje se stavlja na raspolaganje njemačkim vlastima. Ernst Lerch moli nadređene da naznače rejon u kojem bi »grupa pukovnika Nikolića« mogla da bude »upotrebljena«: {{izdvojeni citat|1.) U prostor [[Jurdani]], prov. [[Rijeka (grad)|Rijeka]], stigli su delovi četničke grupe pukovnika Nikoliča u jačini oko 80 ljudi. 2.) Prema telegr. Glavnog ureda SS od 7. 2. 45, delovodn. pov. br. 375/45, grupa Nikolić potčinjena je komandantu SS i policije u [Operativnoj zoni] Jadr. primorje. [...] 6.) Pukovnik Nikolić je samostalni četnički komandant i njegov načelnik Štaba major Miladinović je izjavio da ova grupa ne želi nikakvu zavisnost od ministra [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]a, odn. od drugih četničkih grupa. <br /> Oni obećavaju da će se stoprocentno zajedno s Nemcima boriti kako protiv komunista tako i protiv regularnih engleskih trupa koje oni navodno preziru iz dubine duše. <br /> Ovaj osnovni stav oni će zadržati u svakoj situaciji pa ma šta se desilo.<ref>[https://znaci.org/zb/4_6_19.htm Zbornik NOR-a – tom VI – Borbe u Sloveniji – knjiga 19. – 1. III – 15. V 1945. godine, Vojnoistorijski institut], Beograd, 1975, dokument br. 161, str. 822–823.</ref>|Obaveštenje komandanta SS i policije u Operativnoj zoni Jadransko primorje od 8. marta 1945. o pristizanju četnika pukovnika Nikolića u Istru}} [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za [[Jugoistočna Evropa|jugoistočnu Evropu]], u svojim poslijeratnim memoarima ističe da je sa četničkim komandantom održavao vezu sve do aprila 1945, tj. do [[Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)|zajedničkog povlačenja Nijemaca i četnika]] pred jedinicama NOVJ i [[Crvena armija|Crvene armije]]. Neubacher navodi da je postojala i zamisao o susretu između njega i generala Mihailovića, ali [[Joachim von Ribbentrop]] nije dao dopuštenje za taj sastanak: {{izdvojeni citat|Tokom sukoba četnika sa Englezima, stiglo je do mene pitanje da li bih bio spreman da razgovaram sa Dražom Mihailovićem. Ovu sam molbu prosledio ministru spoljnih poslova Ribentropu, tražeći od njega da mi dozvoli da do takvog susreta dođe. U principu, nije mi bilo zabranjeno da uspostavim kontakt. Ali, za vođenje razgovora morao sam da dobijem specijalnu dozvolu. Bilo mi je, međutim, zabranjeno da stupim na teren koji kontroliše Draža Mihailović. Moja spremnost i želja da se sretnem sa njim bili su veliki, te sam uskoro morao da sam sebi priznam da je moj glavni motiv bio – radoznalost. Da se sretnem sa četničkim vođom, a da se prethodno ne izvrše potrebne pripreme, razgovor bi bio besmislen, i jedino bi doneo neugodnost i neprilike za Dražu Mihailovića, jer bi dobio etiketu „kolaboratera“. Trebalo je susret dobro organizovati, kako bi bilo sigurno da će doneti senzacionalan rezultat. Verovatno je i sam Draža Mihailović tako razmišljao, pa zato, najzad, nije nikada ni došlo do našeg susreta. Ali, ostali smo u vezi preko naših posrednika. I jedna i druga strana bila je u tim kontaktima veoma oprezna. Jedan moj poverljiv čovek čak je tri puta bio u Dražinom glavnom štabu. Da ne bih bio suviše opširan, zadovoljiću se samo tvrdnjom da Draža Mihailović svoju politiku sve do kraja rata nije menjao. Tek početkom 1945, u vreme naših poslednjih borbi u Hrvatskoj, kada je povlačenje naših trupa sa tog prostora bilo samo pitanje dana, Draža Mihailović mi se obratio direktnom molbom – i to preko svojih poverljivih ljudi u Beču – da mu pružim pomoć u vezi sa naoružanjem njegovih jedinica. Tokom nekoliko dana ja sam čak imao direktnu radio-vezu sa njegovim glavnim štabom u Bosni. Moj poverljiv čovek bio je poslednji put kod Draže u aprilu 1945.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>}} General Mihailović je odbijao da osobno uđe u bilo kakav aranžman s okupatorom, i od ove je politike odstupio samo u četiri ili pet navrata tokom rata. Riječ je o [[Sastanak u Divcima|sastanku u Divcima]] sredinom novembra 1941. godine, zatim o dva sastanka s predstavnikom Hermanna Neubachera, [[Rudolfom Stärkerom]], u jesen 1944 (prvi u zapadnoj Srbiji na kojem je Mihailovića pratio pukovnik [[Robert H. McDowell]], šef američke vojne misije pri njegovu štabu, a drugi u sjeveroistočnoj Bosni), kao i o posljednjem sastanku sa Stärkerom na planini [[Vučjak]], početkom aprila 1945. Neubacher pokušava u svojoj knjizi ekskulpirati Mihailovića od odgovornosti za kolaboraciju.<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> == Nemci o generalu Mihailoviću i JVuO == [[Datoteka:Draža pred sudom.jpg|mini|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović]] na [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] [[1946]].]] {{izdvojeni citat|'''Njemačka je za D.M.-a neprijatelj br. 2 – neprijatelj br. 1 su komunisti'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=695&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000686.] <br /> ({{jez-njem|"Deutschland ist für D.M. nur noch der Feind No. 2. Feind No. 1 sind die Kommunisten."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka Armijske grupe »F« sa izaslanikom Neubacherom održanog 30. jula 1944.}} Prilikom ispitivanja od strane istražitelja 7. američke armije avgusta 1945. godine, pisanu izjavu o svojim aktivnostima u ratnom periodu sastavio je i [[feldmaršal]] [[Maximilian von Weichs]], koji je avgusta 1943. naslijedio generala Löhra na mjestu glavnokomandujućeg Jugoistoka. U odjeljku naslovljenom »Grupe koje pomažu Njemačkoj«, von Weichs o četnicima Draže Mihailovića piše sljedeće: {{izdvojeni citat|Mihailovićeve trupe su se nekada borile protiv naših okupacionih trupa iz lojalnosti prema svome kralju. U isto vreme su se borile protiv Tita, zbog svojih antikomunističkih ubeđenja. Ovaj rat na dva fronta nije mogao dugo potrajati, posebno kada je britanska podrška počela favorizovati Tita. Sledstveno, Mihailović je pokazao pronemačka stremljenja. Bilo je angažmana tokom kojih su se srpski četnici borili protiv Tita zajedno sa nemačkim trupama. Sa druge strane, dešavalo se da neprijateljski raspoložene četničke grupe napadnu nemačke vozove za snabdevanje da bi popunili sopstvene zalihe. Mihailović je voleo da ostane u pozadini, i prepusti takve poslove svojim podređenima. On se nadao da će dočekati svoje vreme ovom igrom moći, dok mu anglo-američko iskrcavanje ne obezbedi dovoljnu podršku protiv Tita. Nemačka je prigrlila njegovu podršku, koliko god privremenu. Četničke izviđačke aktivnosti naši komandanti su visoko cenili.<ref>http://znaci.org/00002/318_4.htm ({{jez-eng|"MIHAILOVIC's troops once fought against our occupation troops out of loyalty to their King. At the same time they fought against TITO, because of anti—Communist convictions. This two front war could not last long, particularly when British support favored TITO. Consequently MIHAILOVIC showed pro-German leanings. There were engagements during which Serbian Chetniks fought TITO alongside German troops. On the other hand, hostile Chetnik groups were known to attack German supply trains in order to replenish their own stocks. ''MIHAILOVIC liked to remain in the background, and leave such affairs up to his subordinates. He hoped to bide his time with this play of power until an Anglo—American landing would provide sufficient support against TITO. Germany welcomed his support, however temporary. Chetnik reconnaissance activities were valued highly by our commanders''."}})</ref>}} Takođe, feldmaršal von Weichs na drugom mjestu podcrtava da, dok se general Mihailović nastojao držati po strani, taktička je njemačko-četnička kolaboracija na terenu poprimala sve veći obim: {{izdvojeni citat|Iako se on sâm [Mihailović] oštroumno suzdržavao od iznošenja svog ličnog stava u javnosti, bez sumnje kako bi imao odriješene ruke za svaku eventualnost (npr. savezničko iskrcavanje na Balkanu), dopustio je svojim komandantima da pregovaraju s Nijemcima te da s njima sarađuju. I oni su to činili, sve više i više...<ref>Röhr, Werner, ed. (1994). Europa unterm Hakenkreuz: Okkupation und Kollaboration (1938–1945). Berlin: Hüthig. s. 358. <br/ > ({{jez-eng|"Though he himself [Draža Mihailović] shrewdly refrained from giving his personal view in public, no doubt to have a free hand for every eventuality (e.g. Allied landing on the Balkans), he allowed his commanders to negotiate with Germans and to co-operate with them. And they did so, more and more..."}})</ref>|[[Maximilian von Weichs]]}} Specijalni [[Adolf Hitler|Hitler]]ov izaslanik [[Hermann Neubacher]] u svojim memoarima tumači politiku Draže Mihailovića. On piše da je Mihailović „ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva”. Neubacher primjećuje da su Mihailovićevi komandanti sarađivali sa Nijemcima, dočim je on nastavio voditi antiokupatorsku propagandu: {{izdvojeni citat|Politiku Draže Mihailovića nije bilo teško razumeti. On je bio impresioniran nemačkim vojnim podvizima. Pa ipak, sa sigurnošću je računao na to da će Nemačka izgubiti rat. Dovoljno sam čuo od pouzdanih izvora, koji su me obavestili o Dražinom stavu prema Rajhu. On je ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva. Saveznici su Dražu ostavili na cedilu, pa je zato pokušao da od Nemaca – koji su za njega sada bili samo neprijatelj broj dva – dobije što je moguće više oružja. Namera četničkog vođe bila je ova: da se, kada započne nemačko povlačenje, bez borbe dokopa nemačkih strateških pozicija i da se na njima utvrdi. On se spremao za konačan obračun sa Titom, koji je trebalo da se vodi beskompromisno, na život ili smrt, a u pitanju je bila budućnost Jugoslavije. Dok su, dakle, Dražini podređeni komandanti tu i tamo sarađivali sa Nemcima, on je sam nastavio da i dalje vodi propagandu protiv Nemaca.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 160–161.</ref>}} Čak i kada je odobravao kolaboraciju svojih komandanata sa okupatorima, general Mihailović je strogo vodio računa da se na taj način lično ne kompromituje, prvenstveno iz straha od negativne reakcije stanovništva okupirane Jugoslavije. Presretanjem komunikacije između Mihailovića i vojvode Đujića ujesen 1943, njemački nadležni organi su registrovali ovu tendenciju kod četničkog vođstva: {{izdvojeni citat|18.11. Radio-naređenje D.M. Đujiću da još više nego do sada ratuje zajedno sa njemačkim Wehrmachom protiv komunista, jer su oni izdali srpsku nacionalnu stvar. On sam ne može tako postupiti zbog stava naroda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=235&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000223.] <br /> ({{jez-njem|"18. 11. FUNKBEFEHL D. M. AN DJUJIC, MIT DEUTSCHER WEHRMACHT GEGEN KOMMUNISTEN MEHR ALS BISHER ZU KAEMPFEN, DA NATIONALE SACHE SERBIENS VERRATEN. ER SELBST KOENNE WEGEN VOLKSMEINUNG NICHT MITMACHEN."}})</ref>|Depeša komande Druge oklopne armije komandi [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 21. novembra 1943. godine}} General [[Schutzstaffel|SS]]-a [[Otto Kumm]], treći komandant [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS dobrovoljačke brdske divizije »Prinz Eugen«]], u knjizi ratnih memoara naslovljenoj ''Vorwärts, Prinz Eugen! Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"'' („Naprijed, Prinz Eugen! Istorija 7. SS dobrovoljačke divizije Prinz Eugen”), ostavio je svoje tumačenje prirode odnosâ između JVuO i njemačkog okupatora: {{izdvojeni citat|Kao ostatak „u šumi“ regularne armije nakon okupacije Jugoslavije, oni su nosili stare uniforme – i nove brade, jer su se zakleli da se neće brijati dok okupator ne bude isteran iz zemlje. Oni su bili verni kraljevini i borili su se za svog mladog kralja Petra II, ali radije su se držali udaljenih sela i oblasti, ne napadajući naše jedinice, osim ako se nisu osećali dovoljno nadmoćnim. Disciplina i naoružanje bilo im je relativno dobro, a u odnosu prema drugim jugoslovenskim narodnim i verskim grupama bili su nepredvidljivi – što je često išlo do napada na hrvatska sela i muslimanske žene. Kao prijatelje još su imali Engleze – i njihov radio. Na volovskim kolima ili na konjskim leđima oni su se povremeno prebacivali u druge oblasti, najčešće neuzdrmani, jer smo ih mi puštali, smatrajući da ih dugoročno možemo pridobiti za nas – kao '''braću po oružju protiv komunizma'''. To je donekle nejasna situacija, oni nisu prijatelji, ali ni neprijatelji, i situacija se menja s vremena na vreme.<ref>[http://www.znaci.org/00001/200.htm Otto Kumm: VORWÄRTS, PRINZ EUGEN! - Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"], [http://www.znaci.org/00001/200_5.pdf Aufstellung der Division "Prinz Eugen"] str. 52. <br /> ({{jez-njem|"Als Reste der nach der Besetzung Jugoslawiens 'in den Wald' gegangenen regulären Armee tragen sie die alte Uniform – und neue Bärte, da sie geschworen haben, sich nicht früher zu rasieren, bevor nicht der Okkupator aus dem Land gejagt ist. Sie sind königstreu und kämpfen für ihren Jung-König Peter II., doch weichen sie lieber aus in abseits gelegene Dörfer und Gebiete und stellen sich nur selten unseren Verbänden, es sei denn, sie fühlen sich in ausreichender Ubermacht. Disziplin und Bewaffnung sind relativ gut, gegenüber den anderen jugoslawischen Volks- und Glaubensgruppen sind sie unberechenbar, weshalb es oft zu Ubergriffen gegen kroatische Dörfer oder muselmanische Frauen kommt. Als stille Freunde haben sie die Engländer – und ihre Funkgeräte. Auf Ochsenkarren oder hoch zu Roß verlegen sie manchmal in eine andere Gegend, meist ungeschoren, da wir sie ziehen lassen und sie auf lange Sicht für uns gewinnen wollen – als Waffengefährten gegen den Kommunismus. Es ist eine etwas unklare Situation, sie sind nicht Freund, auch nicht Feind, die Lage wechselt von mal zu mal."}})</ref>}} Saradnju sa četničkim formacijama generala Mihailovića u borbi protiv zajedničkog neprijatelja pominje u svojim memoarima i [[Schutzstaffel|SS]]-potpukovnik [[Otto Skorzeny]], vođa njemačkih komandosa, zaslužan za izvođenje brojnih specijalnih operacija tokom rata. Neposredno pred [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|kapitulaciju nacističke Njemačke]], ''Obersturmbannführer'' Skorzeny je tri dana (od 5. do 8. maja [[1945]]. godine) vršio dužnost šefa njemačke vojno-obavještajne službe ''[[Abwehr]]''. Po osobnom ''[[Adolf Hitler|Führer]]ovom'' naređenju, potpukovnik Skorzeny biva upućen proljeća 1944. godine u okupiranu Jugoslaviju, kako bi koordinirao [[Operacija Konjićev skok|operacijom uništenja]] [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOVJ]] i zarobljavanja [[Josip Broz Tito|maršala Tita]]: {{izdvojeni citat|U proljeće 1944. dobio sam naredbu Vrhovne komande Wehrmachta da lociram [[Josip Broz Tito|Titov]] štab, uništim ga i uhvatim Tita, koji je, prema [[Winston Churchill|Churchill]]ovoj volji, već bio zamijenio generala Mihailovića. Mihailović, ratni ministar mladog kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II]] od Jugoslavije, koji je živio u egzilu u [[London]]u, bio je uplašen sve većim uticajem komunizma. Na njegovo zaprepaštenje, njegovi su se četnici ponekad borili zajedno čak s mađarskim trupama, Hrvatima [[Ante Pavelić]]a, pa čak i sa našim vojnicima protiv Titovih trupâ.<ref>Otto Skorzeny, ''Meine Kommandounternehmen. Krieg ohne Fronten'', Universitas Verlag in F.A. Herbig Verlagsbuchhandlung GmbH, München, 1993, s. 201. <br /> ({{jez-njem|"Im Frühjahr 1944 bekam ich den Befehl vom OKW, das Hauptquartier Titos ausfindig zu machen, es zu zerstören und Tito gefangenzunehmen, der nach dem Willen Churchills schon den General Mihailowitsch abgelöst hatte. Der Kriegsminister des im Exil in London lebenden jungen Königs Peter II. von Jugoslawien, Mihailowitsch, war über den fortschreitenden Einfluß des Kommunismus erschreckt. Seine Tschetniks schlugen sich zu seinem Erstaunen manchmal sogar gemeinsam mit den ungarischen Truppen, den Kroaten des Ante Pawelitsch und selbst unseren Soldaten gegen die Truppen Titos."}})</ref>}} == Reference == {{izvori|2}} == Povezano == * [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine]] * [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom]] == Vanjske veze == {{commonscat|Chetnik collaboration with Axis occupation}} * [https://www.znaci.org/00001/40.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945 (Stanford University Press 1975)] {{Kolaboracija u Jugoslaviji}} {{Authority control}} [[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu| ]] r0mhmfxcu7yaq8kkknpgj3srkgny21u 42655880 42655879 2026-07-16T11:18:07Z ~2026-33838-53 362805 42655880 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje|razlog=Preterana upotreba citata}} [[File:Lukačević i Nemci.jpg|thumb|Četnički potpukovnik [[Vojislav Lukačević]], dvojica nemačkih oficira i neidentifikovani četnički komandant. Fotografija je verovatno nastala tokom [[Bitka za Konjic 1943.|bitke za Konjic]], od 19. do 26. februara 1943. godine, kada su snage pod Lukačevićevom komandom sadejstvovale s Nemcima.]] [[File:Četnici i Nemci u okupiranoj Jugoslaviji.jpg|thumb|Četnici i Nijemci u okupiranoj Jugoslaviji.]] '''Kolaboracija četnika s Nemcima''' odvijala se, sa manjim ili većim intenzitetom, tokom većeg dijela perioda [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije u Drugom svetskom ratu]]. Glavna usluga koju su četnici vršili Nemcima bila je borba protiv [[Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije|partizanskih jedinica]], hvatanje pripadnika [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|pokreta otpora]] po naseljenim mestima, te njihovo likvidiranje ili slanje u logore pod kontrolom okupacionih ili kvislinških vlasti. Zbog njegovog inicijalnog učešća u [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanku u Srbiji 1941]], Nemci su [[Draža Mihailović|Dražu Mihailovića]] dugo smatrali neprijateljem, za kojim je raspisana poternica.<ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D0%B4%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941.</ref><ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D1%98%D1%83%D0%BB%D0%B0_1943.</ref> Istovremeno, njegovi odredi širom okupiranog područja sarađivali su sa nemačkom vlašću na razne načine (npr. [[legalizacija četnika u Srbiji]] 1941–1943). Saradnja četnika sa Vermahtom postala je sveobuhvatna nakon novembra 1943. godine, kada je politički vrh u [[Berlin]]u konačno odlučio da prihvati Dražu Mihailovića za saradnika, što je rezultiralo potpisivanjem niza [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovora o saradnji]] sa njegovim glavnim komandantima u Srbiji. Nakon potpisivanja ugovora o primirju i saradnji, okupator je počeo isporučivati municiju i vojnu opremu četničkim jedinicama koje su se, zajedno sa njemačkim trupama i pod nadzorom njemačkih oficira, borile protiv jedinica [[NOVJ]] u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] i [[Sandžak]]u.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 12058.</ref> U [[NDH]], četnici su služili Nemcima za razne namene: dostavljanje obaveštenja o komunistima, pomoć nemačkim nabavkama stoke, pomoć trupama u svojstvu vodiča, pomoć u ljudstvu, učestvovanje u osovinskim operacijama (na primer [[operacija Citen|operacija Ziethen]], [[operacija Bora]]), i druge potrebne radnje za gušenje ustaničkog pokreta.<ref name="ReferenceA">[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u Dalmaciji i zapadnoj Bosni]</ref> Nemci su četnike snabdevali oružjem i opremom i dozvoljavali im da po potrebi koriste njihove garnizone za smeštaj i motorizaciju za transport. Partizanske pokrete po Bosni i Hercegovini te Hrvatskoj Nijemci su u mnogo navrata doznavali na osnovu četničkih dojava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1071&rec=314&roll=563 NAW, T-314, Roll 563, frames 001061-1062: Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa (31. januar 1944.)]</ref> Prve dve godine rata, četnici su formalno bili deo [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] koalicije, ali zbog stavljanja [[Četnički odredi Jugoslovenske vojske|četničkih odreda Jugoslovenske vojske]] pod komandu Vermahta, krajem 1943. je došlo do konačnog napuštanja Draže Mihailovića od strane Saveznika, a potom 1944. godine i do napuštanja i osude četnika od strane jugoslovenskog kralja.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D0%B2_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%99%D0%B0_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B0_II_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D1%98_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D1%81%D1%86%D0%B8_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B5 Poziv kralja Petra II na pristupanje Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije]</ref> Zbog kolaboracije sa nemačkim okupatorom, mnogim je četničkim vođama, uključujući samog Dražu Mihailovića, suđeno u [[Beogradski proces|beogradskom]] i drugim procesima. Pored kolaboracije sa Nemcima, četnici na teritoriji italijanske okupacione zone su tesno [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|sarađivali sa fašističkom Italijom]]. == Nemačka politika prema četnicima == Česte njemačke promjene kursa u odnosu prema četnicima Draže Mihailovića (npr. [[Sastanak u Divcima|pregovori u Divcima]] u novembru, pa [[Operacija Mihailović|napad na štab Draže Mihailovića]] u decembru 1941, zatim ponovna obustava progona Mihailovićevih četnika i skidanje ucjene na njegovu glavu u proljeće 1942. godine, itd.) tokom čitavog ratnog perioda, bile su u potpunosti u skladu sa politikom koja je vođena u okupiranim zemljama. Najplastičniji prikaz ovakvog pristupa prezentovao je [[Felix Benzler]], opunomoćenik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova u [[Beograd]]u, u izvještaju koji je poslao u [[Berlin]] 11. marta 1942. godine ministru vanjskih poslova [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]]: {{izdvojeni citat|To što nemačka vojna mesta vode pregovore s pojedinim četničkim vođama, nije ništa neobično u srpskom prostoru. To se zbiva svesno, u okviru naše politike, uslovljene slabošću naših vojn[ičk]ih snaga i dosad ne bez uspeha vođene, da Srbe, a naročito ustanike usmeri jedne protiv drugih (komuniste protiv četnika, četnike među sobom, vladine dobrovoljce protiv komunista i četnika) i da se time po mogućnosti omete obrazovanje jednog jedinstvenog fronta.<ref>AVII, NAV, N-T-120, 200/153555-58.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/272.</ref><ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 90.</ref>}} Njemačko konstantno opiranje uspostavi saradnje s četnicima Draže Mihailovića bilo je generirano sa samog političkog vrha. U ratnom dnevniku Vrhovne komande Wehrmachta prenesena je informacija da je 23. septembra 1942. održan sastanak vođe Trećeg Reicha [[Adolf Hitler|Adolfa Hitler]]a s predsjednikom [[Rumunija|rumunjske]] vlade [[Ion Antonescu|Ionom Antonescuom]] i poglavnikom [[NDH]] [[Ante Pavelić|Antom Pavelićem]]. Na sastanku se uglavnom raspravljalo „o hrvatskim problemima“. Pored njemačkog veleposlanika u [[Zagreb]]u [[Siegfried Kasche|Siegfrieda Kaschea]], sastanku je prisustvovao i opunomoćeni general u NDH [[Edmund Glaise von Horstenau]] koji se nije ustručavao da „otvoreno kritikuje hrvatsku vlast“, ali je i „skrenuo pažnju na četnike, koje su naoružali Italijani“. General von Horstenau je predložio da bi četnike trebalo „upotrebiti da na svom području [tj. u njemačkoj okupacionoj zoni] postanu organi reda“: {{izdvojeni citat|Hitler je na taj predlog negativno odgovorio, jer da mu se čini veoma opasno da se četnicima pruži podrška. Četnici su pre svega srpske patriote, koji zastupaju [[Velika Srbija|velikosrpsku]] misao. Time hranimo zmiju koja će jednoga dana da poraste. Istina, danas je ona još mala, ali jednog dana mogla bi da bude opasna.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Nakon sagledavanja situacije na Balkanu u jesen 1943, Nemci su jugoslovenske partizane proglasili najvećim neprijateljima.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_156.htm PROCENA KOMANDANTA JUGOISTOKA FELDMARŠALA VAJKSA OD 1. NOVEMBRA 1943. VOJNO-POLITIČKE SITUACIJE NA BALKANU KRAJEM OKTOBRA 1943. GODINE</ref> U cilju borbe protiv partizana, tolerisali su i koristili četnike kao antikomunističku miliciju, iako im je bilo dobro poznato da oni održavaju veze sa [[London]]om. == Hronologija == === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1941) === {{main|Ustanak u Srbiji 1941.|Sastanak u Divcima}} {{izdvojeni citat|Četnički odredi jugoslovenske vojske pod komandom pukovnika Draže Mihailovića stavljaju se na raspolaganje za borbu protiv komunista u saradnji sa nemačkim Vermahtom.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_30._%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941._%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0 Извештај капетана Матла претпостављенима од 30. октобра 1941. о разговорима са представницима Драже Михаиловића]</ref>|Dražina ponuda Nemcima iz oktobra 1941.}} {{Wikisource|Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} {{Wikisource|Izveštaj kapetana Matla pretpostavljenima od 30. oktobra 1941. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića}} {{Wikisource|Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.}} Nemci su za gušenje [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji 1941.]] angažovali dodatne trupe i sproveli drastične represalije nad stanovništvom, što je Mihailovića navelo da se povuče iz ustanka, napadne partizane i zatraži kontakt sa nemačkom upravom radi prekida neprijateljstva. Vezu je uspostavio preko pukovnika [[Branislav Pantić|Branislava Pantića]], njegovog predstavnika i obaveštajca u [[Beograd]]u. Pukovnik Pantić je nakon rata svjedočio da je odluka o pregovorima s predstavnicima njemačkih okupacionih snagâ donijeta krajem oktobra 1941. godine, i to na sastanku održanom u kući [[Živojin Mišić|vojvode Mišića]] u [[Struganik]]u. Sastanku su, pored Draže Mihailovića i Branislava Pantića, prisustvovali i [[Dragiša Vasić]], potpukovnik [[Dragoslav Pavlović]], major [[Aleksandar Mišić]] i kapetan [[Nenad Mitrović]]. Pukovnik Pantić piše: {{izdvojeni citat|O potrebi pregovora nije bilo reči. Situacija je svima bila jasna. Ona ih je neodstupno zahtevala. Sporno je bilo: sa kime treba razgovarati, da li sa Nemcima ili sa Nedićem? Posle duže diskusije većina se složila da treba pregovarati sa Nedićem. Ovome se odsudno usprotivio Draža i major Mišić. Njegov zaključak po ovom pitanju bio je izražen rečima: – KAD JE SITUACIJA TAKVA DA MORAM DA PREGOVARAM, ONDA ĆU DA PREGOVARAM SA NEPRIJATELJEM. NA TO ME OVLAŠĆUJE I MEĐUNARODNO RATNO PRAVO. UOSTALOM, ŠTA MI MOŽEMO DA DOBIJEMO OD NEDIĆA? SVE ŠTO NAMA TREBA, ORUŽJE I MUNICIJA, NEDIĆ MORA TRAŽITI OD NEMACA. JER OVDE NISU U PITANJU MALE I SITNE KOLIČINE. ZAŠTO IĆI POSREDNO, KAD MOŽEMO NEPOSREDNO? Njegovo odsudno držanje, po ovom pitanju, odnelo je prevagu... Isto tako bilo je sporno pitanje da li da se o pregovorima obavesti Nedić. Posle kraće diskusije, a pošto sam ja izložio da kapetan g. dr. Matl nalazi da Nedića treba obavestiti, doneta je odluka da se tako i učini. Tako je doneta odluka da se pregovara sa Nemcima.<ref>[https://sr.m.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D1%98%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BE_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%98_%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8_%D0%B4%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81_%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0 Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima]</ref><ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 138.</ref><ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 115.</ref>|Izjava pukovnika [[Branislava Pantića]] o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} 1. novembra 1941. godine, pukovnik Draža Mihailović je uputio generalu [[Walteru Hinghoferu]], komandantu [[342. divizija|342. pješadijske divizije]], ponudu sljedeće sadržine: {{izdvojeni citat|1) Na kolubarskom frontu nema komunista. Ukoliko ih je bilo oni su postali bezopasni. <br /> 2) Organizacija četnika je u stanju da održava red na području zapadne Srbije. <br /> 3) Komunistička opasnost će prestati od momenta kada se četničkoj organizaciji pruži mogućnost da neometano radi. Broj nacionalista je tako veliki da komunista ima samo 5%. Uz pomoć svoje brojne nadmoćnosti nacionalni elemenat pod komandom četnika može rešiti komunistička pitanja bez obostrane borbe. <br /> Uslov je: dovoljno naoružanje, koje nedostaje. <br /> 4) Ulazak u pojedine gradove je bio neophodan da se ne bi komunističke jedinice predstavljale kao oslobodioci i da ne bi povukle za sobom narodne mase. To se moralo događati i radi toga da bi se sprečili komunisti da vrše teror nad stanovništvom. <br /> 5) Četnička akcija nije usmerena protiv nemačkih jedinica, ukoliko one ne napadaju četnike i narod. <br /> 6) Naš narod voli slobodu i radovao bi se kada se na njegovoj teritoriji ne bi nalazile nemačke jedinice. To odgovara četničkom načinu vođenja rata, bez obzira na žrtve koje donosi. Oblast zapadne Srbije nema nikakav vojni značaj za nemačke jedinice, i trebalo bi da bude slobodna zona, u kojoj četnici održavaju red, pod uslovom da ih se u tome ne sprečava i da su dovoljno naoružani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_240.htm Izjava Draže Mihailovića od 1. novembra 1941. komandi nemačke 342. pešadijske divizije]</ref>}} Prethodno, general Hinghofer je 30. X 1941. obavijestio njemačkog opunomoćenog generala i zapovjednika u Srbiji [[Franz Böhme|Franza Böhmea]] da lokalni četnički komandanti u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] nude saradnju, očekujući zauzvrat pomoć u oružju od okupatora: „Četničke vođe iz [[Valjevo|Valjeva]], [[Slovac|Slovca]] i [[Lajkovac|Lajkovca]] daju važne podatke o organizaciji i izjavljuju spremnost da se sa nemačkim trupama bore protiv komunista. Traže oružje.“<ref>BA-MA, RH 26-342/14, 10-odnevni Hinghoferov izvještaj Bemeu, 30. 10. 1941.</ref> Odmah po pristizanju Mihailovićeve ponude, štab 342. pješadijske divizije je istoga dana (1. XI) dostavio izvještaj svojoj pretpostavljenoj komandi u kome, između ostalog, stoji i sljedeće: {{izdvojeni citat|Masa četnika, koja se nalazi u rejonu Valjeva, do sada se držala potpuno lojalno. Oni su prema komunistima zauzeli jasan odbijajući, takoreći, neprijateljski stav i može se reći uspešno se protiv njih borili. Oni su spremni i voljni da zajedno sa Vermahtom razbiju komuniste, kao i da u zemlji ponovo uspostave red i mir i zato traže nemačku pomoć.<ref>AVII, NAV—N—T—315, rolna 2130, snimci 626—632.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_10.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje MIHAILOVIĆ TRAŽI POMOĆ OD OKUPATORA]</ref>}} No, na samom početku sastanka sa nemačkim predstavnicima u selu [[Divci]] 11.11.1941. pukovniku Mihailoviću je rečeno: {{izdvojeni citat|Pre dve nedelje poručili ste nam preko Vaših poverenika u Beogradu da je Vaša namera "da nećete više dozvoliti da se srpska krv beskorisno proliva i srpska imovina dalje uništava". Istovremeno ste ponudili da se zajedno sa nemačkim Vermahtom i organima Nedićeve vlade borite protiv komunizma. Ponuda je od strane Glavne komande odbijena jer: 1) Nemački Vermaht će sam u najkraćem vremenu okončati sa komunizmom i 2) glavni komandant ne može imati poverenja prema Vama kao savezniku.}} Nemci su procenili da Draža zna za dolazak njihovih oklopnih trupa, da kao generalštabni oficir pravilno ocenjuje da će se nastavak nemačkih operacija rđavo završiti po njega, i stoga "nemački Vermaht ne može da se optereti takvim saveznicima koji mu se privremeno priključuju iz razloga oportuniteta".<ref name="Divci">[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%83_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%83_%D0%94%D0%B8%D0%B2%D1%86%D0%B8_11.11.1941. Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.]</ref> U daljem razgovoru pukovnik Mihailović se pravdao nacistima zbog učešća u ustanku: {{izdvojeni citat|Nije moja namera da ratujem protiv okupatora, jer kao generalštabni oficir poznajem snage obeju snaga.<ref name="Divci"/>}} On se pravdao da je morao uzeti neke gradove od Nemaca da ih komunisti ne bi uzeli<ref>"Moji ljudi su [[Bitka za Loznicu 1941.|krenuli na Loznicu]] zato da je komunisti ne zauzmu."</ref> i tvrdio da nije na strani ustanika, "onih koji žele da isteraju Nemce".<ref name="Divci"/> Draža Mihailović je izjavljivao Nemcima lojalnost i tražio da mu daju municiju da nastavi borbu protiv partizana.<ref>"Neophodno je imati municiju! Računajući s tim, došao sam ovamo."</ref> Ali, želeo je da njegovo "delovanje na nacionalnoj osnovi" ostane potajno da ne bi prošao kao [[Kosta Pećanac]], koji je sklopio otvoreni sporazum sa okupatorom, čime je izgubio ugled u narodu i stekao oznaku izdajnika.<ref name="Divci"/> Uprkos svim njegovim predlozima, Nemci mu nisu ostavili drugu mogućnost do da položi oružje: {{izdvojeni citat|„Ponuda pukovnika Mihailovića da stavi svoje snage na raspolaganje za borbu protiv komunista je odbijena i zatražena je bezuslovna predaja. Mihailović je tražio da se konsultuje sa svojim komandatima. Mihailović također tražio oružje za borbu protiv komunista. Ovo je igra, borba između bandi za izvor oružja. Ipak, čini se da jedan dio Mihailovićevih bandi iskreno želi da se bori protiv komunista.“<ref>NAW, T-311, Roll 175, 000121-2: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka 17.11.41.}} {{izdvojeni citat|Mihailović treba da sada pokrene akciju protiv Užica, gde se navodno nalazi celokupno rukovodstvo komunista, a zbog čega treba da se stavi u izgled i bombardovanje sa nemačke strane. U kontaktima sa nemačkim okupacionim vlastima koji su niže opisani, Mihailović je navodno molio da mu se stavi na raspolaganje 100.000 metaka da bi mogao nastupiti protiv Užica.|IZVEŠTAJ OBAVEŠTAJNOG CENTRA VERMAHTA U BEOGRADU OD 14. NOVEMBRA 1941. VRHOVNOJ KOMANDI VERMAHTA O ODNOSU ČETNIKA DRAŽE MIHAILOVIĆA PREMA NOP-u, O PREGOVORIMA PREDSTAVNIKA VERMAHTA I DRAŽE MIHAILOVIĆA I O VOJNO-POLITICKOJ SITUACIJI U SRBIJI}} Za njim je decembra 1941. godine raspisana poternica, nakon čega je bio u bekstvu. === Predaja zarobljenih partizana Nijemcima (1941) === {{main|Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.}} [[File:Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima.jpg|thumb|Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima]] Iako je njegov prijedlog okupacionim vlastima u Divcima odbijen, pukovnik Mihailović je želio pružiti njemačkom okupatoru dokaz četničke gotovosti za saradnju. Stoga su četnici Draže Mihailovića, uz posredstvo samozvanog vojvode [[Jovan Škavović|Jovana Škavovića]], predali 13. novembra 1941. Njemcima oko [[Predaja zarobljenih partizana Nemcima novembra 1941.|365 zarobljenih partizana]]. [[Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.|Predaja zarobljenih partizana Nemcima]] se desila tokom [[ustanak u Srbiji 1941|ustanka u Srbiji]] novembra [[1941]]. godine. Tokom [[Četničko-partizanski sukob|sukoba]] između [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] četnika i partizana u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]] početkom novembra [[1941]], četnici su zarobili više stotina partizana. Jednu veću grupu od oko 500 zarobljenika, među kojima su bili partizani na prevaru zarobljeni u [[Gornji Milanovac|Gornjem Milanovcu]],<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_110.htm Relacija Takovskog četničkog odreda od 17. juna 1942, Zbornik NOR-a, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, dokument 110]</ref> Kosjeriću,<ref>[https://www.znaci.org/00001/59_2_124.pdf Užička republika, Zapisi i sećanja, Narodni muzej, Užice 1981]</ref> Karanu i Planinici, četnici su prikupili na [[Ravna Gora|Ravnoj Gori]]. Oko [[13. novembar|13. novembra]] [[1941]]. četnici su grupu od 365 zarobljenika odveli u [[Mionica|Mionicu]], i zatim u [[Slovac]]. Tu su prihvaćeni od [[Milan Nedić|Nedićevih]] i nemačkih snaga i prebačeni kamionima u [[Valjevo]]. Transport zarobljenika do [[Valjevo|Valjeva]] je pratio četnički vođ Jovan Škavović Škava, koji je prethodno bio [[Kosta Pećanac|Pećančev]] četovođa, dok je u tom periodu priznavao [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevu]] komandu. U predaji zarobljenika učestvovao je i ravnogorski oficir [[Pavle Mešković]]. Predaji partizana prethodio je [[Sastanak u Divcima 1941.|sastanak Draže sa Nemcima u selu Divci]]. Od ove grupe zarobljenika, Nemci su 263 streljali dana [[27. novembar|27. novembra]] [[1941]]. godine na Krušiku u Valjevu.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_21.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Streljanja na Krušiku u Valjevu]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44_4.pdf Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009: Krušik, Valjevo streljanje po grupama]</ref> Ostali zarobljenici su delom streljani naknadno, delom deportovani u [[Koncentracioni logor|logore]], a delom pušteni na slobodu. Predaja zarobljenih partizana nastavila se i posle ovoga, i bila je naročito intenzivna u decembru 1941.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_24.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Decembarski pokolj]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44.htm Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009]</ref> === Legalizacija četnika i hvatanje ustanika (1941-1942) === {{main|Legalizovani četnici}} [[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|Legalizovani četnici Draže Mihailovića čuvaju [[Logor Metino brdo|logor na Metinom brdu]] kod [[Kragujevac|Kragujevca]] [[1942]].]] Četnički odredi u Srbiji su delom raspustili regrute kućama i ostali u ilegali na kadrovskom sastavu, a delom se legalizovali kao pripadnici zvaničnih Nedićevih formacija. Krajem 1941. i početkom 1942. godine, pripadnici [[Legalizovani četnici|legalizovanih ravnogorskih odreda]] pružili su najznačajniji doprinos u hvatanju nekoliko hiljada odbjeglih ili pasiviziranih partizana i njihovih saradnika u [[Zapadna Srbija|zapadnoj]] i djelovima [[Centralna Srbija|centralne Srbije]], kao i u njihovoj predaji Njemcima. Učešćem u masovnom hvatanju i likvidaciji pripadnika partizanskih odreda i njihovih saradnika, čak i ako se zanemari aktivna borba protiv partizana, legalizovani ravnogorski četnici su učinili krupne usluge njemačkom okupatoru u uništenju partizanskog pokreta na području dotadašnje [[Užička Republika|Užičke republike]].<ref name="yuhistorija.com">[http://www.yuhistorija.com/serbian/drugi_sr_txt01c4.html Milan Radanović: Kolaboracija JVuO sa nemačkim okupatorom u Srbiji 1941-1944.]</ref> Već krajem novembra 1941. godine na Metinom brdu kod Kragujevca je formiran [[Logor na Metinom brdu|logor]] za zarobljene srpske ustanike i civilne taoce. Prvi dovedeni u logor bili su taoci iz Kragujevca, komunisti, odbornici narodnooslobodilačkog odbora, Romi, Jevreji i svi oni koji su nemačkim fašistima bili sumnjivi. Osim svakodnevnih likvidacija, veća masovna streljanja su vršena 2. i 19. marta 1942. godine.<ref>[http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1322 Metino brdo]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hvatani borci su predavani nemačkom sudu, ili prekom sudu [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]. Većina pohvatanih je bila iz okoline Rače, Topole i Aranđelovca. 2. marta 1942. godine na Metinom brdu je streljano 173 rodoljuba i simpatizera oslobodilačkog pokreta sa teritorije Kragujevca i okolnih opština.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |access-date=2014-05-01 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304191846/http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |deadurl=yes }}</ref> Logor je rasformiran u junu 1942. Preostali logoraši su transportovani u [[Koncentracijski logor Banjica|logor na Banjici]], gde je većina streljana, kao i u logore u Nemačkoj, Norveškoj i Grčkoj.<ref>{{Cite web |url=http://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |title=Archive copy |access-date=2024-07-08 |archive-date=2024-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708214249/https://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |url-status=dead }}</ref> Nakon likvidacije partizanskih ostataka, četnici Draže Mihailovića su stekli faktičku kontrolu nad ruralnim područjima Srbije, dok je okupator držao gradove. Mihailovićev stav u odnosu na njemačkog okupatora jasno je izražen u depeši, koju je opunomoćeni poslanik Ministarstva inostranih poslova Trećeg Rajha u Beogradu [[Felix Benzler]], 31. marta 1942. godine, uputio centrali u Berlinu: {{izdvojeni citat|Sve dosad se nije postiglo da se ličnost pukovnika Mihailovića stavi pod kontrolu. Po svoj prilici ni on nije u stanju ili nije voljan da na srpskom području nešto preduzme, već je, naprotiv, preko jednog posrednika ovih dana ponudio vladi Nedića da prihvata da se objavi: 1) da on ne namerava da se bori protiv Nemaca; 2) da neće ništa da preduzima protiv Nedićeve vlade; 3) da se zalaže za održanje mira i reda u zemlji; 4) da poziva na borbu protiv komunista. Posredniku je ponovo odgovoreno da za Mihailovića jedino u obzir dolazi da se bezuslovno potčini.<ref>[https://znaci.org/00001/11_18.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje POD ZAŠTITOM LEGALIZOVANIH ODREDA]</ref>}} Nemački dokument od [[15. maj]]a 1942. godine navodi četničkog majora [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubu Jovanovića]] kao jednog od njihovih lokalnih saradnika za [[Zaječar]].<ref>NAW, T501, roll 248 frames 0121-0126; dostupno na http://znaci.net/temp/T-501_R-248-0126.jpg</ref> [[Datoteka:SS-Obergruppenführer Werner Lorenz accompanied with unknown chetnik officer in NE Bosnia.JPG|mini|[[SS]]-[[Obergruppenführer]] [[Werner Lorenz]] u društvu neimenovanog četničkog oficira u sjeveroistočnoj [[Bosna (oblast)|Bosni]], jesen 1942. godine]] U junu 1942. Mihailović je prešao u Crnu Goru, italijansku okupacionu zonu, na teritoriju koju su držali crnogorski četnici [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom|uz dopuštenje Italijana]]. Aktivnosti četničkih odreda u Srbiji svedene su na najmanju meru da se ne bi izazivao okupator, i uglavnom su ograničene na organizacionu i obaveštajnu delatnost i sitnije diverzije. Uprkos tome, nemački okupator je veoma ozbiljno shvatao četničku aktivnost i povremeno organizovao racije protiv preostalih Mihailovićevih odreda, koji su se trudili da izbegnu dodir sa neprijateljem. U Srbiji, znatan broj Mihailovićevih snaga se legalizovao. Nemački popis glavnih vladinih legalnih odreda od [[15. maj]]a 1942, pod rednim brojevima 1 do 18 navodi Ljotićeve odrede, od 19 do 39 su Mihailovićevi, a od 40 do 100 Pećančevi. Tu na okupatorskom spisku snaga su neki od glavnih Mihailovićevih četnika: [[Predrag Raković]], [[Miloje Mojsilović]], [[Dušan Smiljanić]], [[Vučko Ignjatović]], [[Miloš Glišić]], [[Ljuba Jovanović]]... Do početka 1942. godine "ravnogorski pokret istopio se u redovima Nedićeve milicije i konačno se ponovo pojavio, umanjen, u Crnoj Gori."<ref name="Deakin2">[https://www.znaci.org/00001/5_3.htm William Deakin, BOJOVNA PLANINA]</ref> Kako ne bi izgubio podršku naroda kao saradnik okupatora, Mihailović je odsustvo oružane borbe u Srbiji sredinom [[1942]]. godine nastojao da nadoknadi činjenjem smicalica nemačkim vojnicima po gradovima, ubacivanjem "smrdljivih bombi", "svrabećih praškova", "praškova za kijanje", upućivanjem pretećih pisama, uznemiravanjem telefonom...<ref name="Kosta Nikolić 2004"/> Ovo nije ostalo neprimećeno. Britanski kapetan Bil Hadson je u drugoj polovini 1942. ponovo uspostavio vezu i javio da "Mihailović još sarađuje s Osovinom u Crnoj Gori i Sandžaku i miruje u Srbiji", da su "u Dalmaciji Trifunovićevi četnici legalizovani" te, podsticani od Italijana, sanjaju o nekoj "Srbo-Sloveniji i Dalmaciji". Na osnovu stanja na terenu on izvlači zaključak: {{izdvojeni citat|U trenutku kada je Mihailović u velikom stepenu igrao ulogu kvislinga bio je nagrađen najjačom britanskom propagandom.... Mihailoviću bi trebalo konačno reći da Britanci pretpostavljaju komuniste kvislinzima.<ref name="Deakin2"/>|Britanski kapetan Bil Hadson}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Lopare 1942.jpg|mini|[[Radivoje Kerović]] (u sredini u bijeloj košulji) sa njemačkim tenkistima, [[Lopare]] 1942.]] Posljednjeg dana kolovoza 1942, održan je sastanak kod načelnika štaba Komande Jugoistoka. Ovom prilikom je podijeljena informacija da se oko [[Banja Luka|Banje Luke]] vode žestoke borbe s partizanima, u kojima okupatoru pomažu četnici (“srpski nacionalisti“), bez preciziranja o kom odredu JVuO iz [[Bosna (oblast)|Bosne]] je riječ: {{izdvojeni citat|Velike borbe su izbile u blizini Banje Luke. Ustanici su upotrijebili teško naoružanje, topove, minobacače itd., kao i tenkove. Hiljadu srpskih nacionalista je sudjelovalo u borbi protiv ustanika na našoj strani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=490&roll=175 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000485.] <br /> ({{jez-njem|"Bei Banja Luka größeres Gefecht, Aufständische traten mit schweren Waffen, Geschützten, Minenwerfern u.sw. auf, auch mit Panzer. 1000 serbische Nationalisten haben sich dort auf unserer Seite im Kampfe gegen die Aufständischen beteiligt."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka održanog 31. augusta 1942.}} U drugom njemačkom izvještaju iz istog perioda se navodi da je 26. augusta jedan bataljun Wehrmachta južno od Banje Luke bio priklješten od strane nadmoćnijeg neprijatelja (i ovdje se napominje da su partizani raspolagali teškim naoružanjem), kao i da je Nijemcima u pomoć priskočilo čak „2000 bosanskih četnikâ“, što će rezultirati potiskivanjem jedinicâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOP i DVJ]] prema jugu do kraja mjeseca.<ref>BA/MA, RH 19 XI/81 (Die Bekämpfung der Aufstandsbewegung im Südostraum, Teil I), S. 244.</ref><ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 155. <br /> ({{jez-njem|"Bereits am 26. August sah sich ein deutsches Bataillon bei dem Versuch, südlich von Banja Luka den ersten dieser Einfälle abzublocken, weit überlegenen, auch mit erbeuteten Panzern und Geschützen bewaffneten Verbänden gegenüber; nur mit Hilfe von 2.000 bosnischen Cetniks, die den Deutschen zu Hilfe eilten, gelang es bis Ende des Monats, die Partisanen wieder nach Süden abzudrängen."}})</ref> Takođe, u jednom izvještaju upućenom iz štaba njemačkih trupa u [[NDH]] od 18. novembra 1942. o četnicima se, između ostalog, navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|U zoni 714. pješadijske divizije nalazi se 6-8.000 četnika, naoružanih puškama i nešto automatskog oružja. Diviziji su dosad pružili vrijedne usluge time što su branili svoju teritoriju od partizana i time oslobodili njemačke i trupe NDH za dejstvo na drugim sektorima. K tome obezbjeđuju i željeznicu i pribavljaju važna obavještenja njemačkim trupama. Četnici su pri zajedničkim akcijama snabdjevani od strane NDH; također im pripada i naknada od otprilike 3 Rajshsmarke dnevno, čiju isplatu oni, međutim, dosad nisu tražili.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=361&rec=314&roll=566 Nacionalni arhiv Vašington, T-314, rolna 566, frejm 000357; Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj-/Veza sa neprijateljski orijentisanim krugovima u Srbiji/ (18. novembar 1942.).] <br /> ({{jez-njem|"Bei 714.Div. haben die im Div.–Bereich beheimateten Cetnikverbände eine ungefähre Stärke von 6–8000 Mann. Sie sind mit Gewehren und verhältnissmässig wenig automatischen Waffen ausgestattet. Sie leisten der Div. wertvolle Dienste, indem sie ihr Heimatgebiet gegen Einfälle der Partisanen schützen, sodass, von grösseren Unternehmen abgesehen, in diesem Raume weder deutsche noch kroatische Truppen gebunden werden. Sie entlasten hiedurch den Bahnschutz und versorgen die deutsche Führung mit wertvollen Feindnachrichten. </br> Die Cetnikverbände werden durch den kroatischen Staat bei Einsätzen mit Munition versorgt und verpflegt. Vertragsmässig steht ihnen neben anderen Zusagen /z.B. Versorgungsansprüchen/ auch Wehrsold von etwa RM 3.— täglich zu, den sie jedoch bisher nicht beansprucht haben."}})</ref>|Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj (18. novembar 1942. godine)}} === Operacija Weiss i bitka na Neretvi (1943) === {{main|Operacija Weiss|Bitka za Konjic 1943.}} [[File:Četnici i Nemci na Neretvi.jpg|thumb|Četnici i Nemci tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]] 1943.]] Van Srbije, postojala je intenzivna saradnja četnika i Nemaca. Iako su mnogi četnici na lokalu pomagali nemačkim trupama protiv partizana, [[Hitler]] je do sredine 1943. godine strogo branio svojim jedinicama svaku saradnju sa četnicima.<ref>Nacionalni arhiv Vašington, Mikrofilm T-311, rolna 175, snimka 378: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za novembar 1942 (30. novembar 1942.). „Svaka, pa i privremena, veza sa antikomunistički nastrojenim četnicima u Hrvatskoj je protivna naređenju Fuehrera, Ia 3071/42 o borbi protiv bandi.“</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=383 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000378.] <br /> ({{jez-njem|"Haltung gegenüber feindluch eingestellten Kreisen in Serbien/Kroatien: An Bev.Kmdr.Gen. in Serbien, Befehlshaber der dt. Truppen in Kroatien, Kdr.Gen. in Kroatien und Dt.Verb.Kdo. bei Supersloda ergeht ein Befehl betreffend klarer und eindeutiger militärischer Haltung gegenüber allen uns feindlich eingestellten Kreisen. Jede – wenn auch nur vorübergehende – Bindung mit antikommunistisch eingestellten Cetniks in Kroatien steht im Widerspruch zu den bzgl. Bandenkämpfung gegebenen Befehlen des Führers Ia Nr. 3071/42 g.K."}})</ref> Za vrijeme izvođenja [[Operacija Weiss|operacije Weiss]], njemački komandanti na terenu su bili u nedoumici da li da se povinuju naređenjima svojih viših vojnih komandi, ali i političkih instanci, ili da nastave sarađivati s četnicima Draže Mihailovića: {{izdvojeni citat|Uprkos borbenoj pomoći hrabrih četnika, koja je doprinijela deblokadi opkoljenih dijelova 718. pješadijske divizije, njemačke trupe imaju zadatak da se brzo probiju do boksitne oblasti. One imaju instrukcije da smatraju četnike neprijateljima. Sada se ispostavilo da se situacija kod mjesta Dobro (?), čija se posada sastojala od Nijemaca, Italijana i četnika, poboljšala zahvaljujući četničkom prodoru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=549 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000544.] <br /> ({{jez-njem|"Trotz der Waffenhilfe tapferer Cetnik, die auch zur Befreiung der eingeschlossenen Gruppe der 718.I.D. mit beigetragen haben, ergibt sich für die deutschen Truppen die Aufgabe, möglichst schnell in das Bauxitgebiet von Mostar vorzustoßen. Die deutschen Truppen haben den Auftrag die Cetniks als Feind anzusehen. Es ergab sich nun das Bild, daß die Besatzung von Dobro (?), die aus Deutschen, Italiener und Cetniks bestand durch den Vorstoß der Cetniks Luft bekam."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka (1. mart 1943.).}} Major [[Slavoljub Vranješević]], komandant Zapadne Bosne JVuO, šalje 2. marta 1943. godine dopis »bratu« [[Uroš Drenović|Urošu Drenoviću]] kojim ga obavještava da je od strane njemačke komande u [[Banja Luka|Banjoj Luci]] zakazana konferencija na koju su pozvani najvažniji četnički zapovjednici s teritorije [[Bosanska krajina|Bosanske Krajine]]: {{izdvojeni citat|Pre nekoliko časova primio sam izveštaj od Komandanta Bosanskih četničkih odreda brata Rade Radića, u kome mi javlja, da su Nemci pozvali na konferenciju u Banja Luci sve Komandante i to: Radića, Tešanovića, Drenovića, Marčetića, Mišića radi rešavanja važnih pitanja. Konferencija će se održati u nemačkoj komandi u B. Luci. Ovoj konferenciji neće prisustvovati pretstavnici hrvatskih ni vojnih ni civilnih vlasti. Komandant mi je naredio, da pozovem sve Komandante na predkonferenciju, koja će se održati u Karanovcu na dan 4 o.m. u 12 časova.— Prema napred izloženom pozivam te, da bez ikakvog izgovora i odlaganja bez obzira na situaciju na položaju, dođeš 4 o.m. do određenog časa u Karanovac.— Ovo smatraj vrlo važnim i NAJHITNIJIM. Molim Te koristi sva moguća prevozna sredstva, pa i motorcikl i na vreme dođi na predkonferenciju.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 31, str. 64.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_64.htm Naređenje Komande bosanskih četničkih odreda od 2. marta 1943. komandantu odreda »Kočić« za prisustvovanje konferenciji radi usaglašavanja stavova o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Već 3. februara 1943. godine, major Vranješević je upoznao Vrhovnu komandu JVuO o činjenici da se bosanski četnici nalaze u službi njemačkog okupatora, ali i da su potpisali [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|sporazume o saradnji sa kvislinškim vlastima Nezavisne Države Hrvatske]]: {{izdvojeni citat| NEMCI Četnički odredi učestvuju u borbi zajedno sa Nemcima češće puta, ali na zasebnim sektorima. Pre našeg dolaska, Nemci su uspeli da u borbu protiv komunista uvode četnike tako, da im ovi osiguravaju krila i da se mešaju u komandovanje. Ovome se je odmah stalo na put, ma da sa dosta poteškoća. Po sebi se razume da se mnogo interesuju o tome, da li mi imamo kakve veze sa Dražom Mihailovićem — što mi odbijamo, navodeći da je to samo komunistička propaganda kako bi izazvali Nemce protiv nas, pa nas tako priklještene, uveli u svoje redove. Ipak, često puta Nemci čuju kako svi četnici pevaju »Od Topole pa do Ravne Gore« ili »Od Manjače pa do Ravne Gore«, »sve su straže generala Draže« itd., dakle jasno primećuju, ali moraju da trpe. Njihova nemoć oseća se. HRVATI Ovi se redovno predaju komunistima, gde god ovi na njih udare. Hrvatski oficiri nalaze spas u komunizmu. Zbog sporazuma sa Hrvatima, koji su ovi [četnički — prim.] odredi sklopili pre našeg dolaska, borbe sa Hrvatima ne vode se. Naprotiv, za većinu starešina i boraca može se reći, da su taj sporazum shvatili kao definitivan svršetak rata, pa i otuda javašluk i slaba disciplina. Sada, dok se ne raščisti sa komunistima, ovakvo stanje mora da ostane.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_27.htm Izveštaj majora Slavoljuba Vranješevića od 3. februara 1943. majoru Zahariju Ostojiću o vojno-političkoj situaciji u četničkim odredima zapadne Bosne i saradnji sa nemačkim i ustaško-domobranskim jedinicama]</ref>}} Vojvoda [[Vukašin Marčetić]], komandant puka »Manjača«, bio je takođe jedan od potpisnikâ sporazuma sa vlastima satelitske NDH. Tokom operacije »Weiss«, vojvoda Marčetić se povezuje i sa njemačkim okupatorom, konkretno sa [[117. lovačka divizija (Nemačka)|117. divizijom]]: {{izdvojeni citat|Posebno: [...] [[369. legionarska divizija|369. pješ. div.]] će prvo dovršiti borbe na [[Grmeč]]u. Uspostavljena veza sa četničkom grupom Marčetića, koja će preuzeti osiguranje vlastitog istočnog boka.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=315&roll=2263 NARA, T315, Roll 2263, frame no. 000670.] <br /> ({{jez-njem|"369. J.D. führt vorerst Kampfhandlungen in der Grmec durch. Verbindung mit Cetnikgruppe Marcetic aufgenommem, die Schutz der eigenen Ostflanke übernehmen will."}})</ref>|Ratni dnevnik 117. divizije, unos za 5. februar 1943.}} O (prinudnom) sadjejstvu 117. divizije sa četničkim odredima pod komandom kapetana [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] u [[Bitka za Konjic 1943.|bici za Konjic]], februara 1943. godine, nakon rata će posvjedočiti i general [[Alexander Löhr]]: {{izdvojeni citat|117. lovačka divizija, koja je prodirala od Ivan-sedla ka severozapadu, vodila je od početka teške borbe, pa je na kraju odbijena i odbačena. Jedan njen deo morao je da se spasava u Konjicu, koji je bio utvrđen i posednut od Italijana i četnika. Ovo mesto su partizani okružili i tako je došlo do toga da su se ovde, pod pritiskom događaja, borili na istom frontu Nemci i četnici – doduše odvojeni jedni od drugih italijanskim jedinicama. Konjic je doduše bio oslobođen iz okruženja sa trupama iz [[Sarajevo|Sarajeva]], ali je partizanima uspelo da se probiju preko Neretve i povuku svi bez izuzetka u severnu [[Crna Gora|Crnu Goru]].<ref>{{cite web|url=http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html | title = Записи Александра Лера, часопис СРПСКО НАСЛЕЂЕ, број 7/1998 | publisher = Srpsko-nasledje.co.rs |date=3. 1. 1943. | accessdate=4. 1. 2023. | archive-url = https://web.archive.org/web/20130216202528/http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html# | archive-date=16. 2. 2013 |url-status=dead | df = }}</ref>|General [[Alexander Löhr]], komandant Jugoistoka}} Tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]], četnici su bili obilno snabdijevani streljivom i hranom iz italijanskih i njemačkih magacina. Kapetan Vojislav Lukačević, koji se zajedno sa svojim četnicima tukao uz borbenu grupu »Anacker«, [[5. mart]]a iz [[Konjic]]a je javio majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] da mu »11« (tj. Nijemci) daju municiju, kao i da je vojvoda [[Dobroslav Jevđević]], sa svoje strane, zadužen za obezbjeđivanje logistike: {{izdvojeni citat|Vidim da je glavna tvoja briga kako ćemo sa 11. Verujem da si o njima dobio preterane izveštaje. Svaka njihova kolona koja nastupa ima najviše jednu trećinu Nemaca a ostalo su domobrani i po nešto ustaša. Oni sami ne mogu ništa da urade, toga su svesni. Ja mislim da je nama najpreči za sada cilj uništenje komunista i to što brže. Ne sme nas zateći iskrcavanje u borbi sa komunistima, a isto tako ne smemo početi borbu sa 11 dok komunisti nisu likvidirani a oni nisu likvidirani i pored uspeha koje smo postigli. Čvrsto sam ubeđen da nas 11 neće napasti sve dok se vode borbe sa komunistima te je strahovanje u tom pravcu preterano... Najvažnije i najbolje snabdevanje preko [[Sarajevo|Sarajeva]] koje neka Jevđo forsira. Dobio sam sinoć preko 11, 30.000 metaka obećali još čim im stigne neki transport koji očekuju u Sarajevo.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_2_71.htm IZVEŠTAJ KOMANDANTA KONJIČKE GRUPE OD 5. MARTA 1943. KOMANDANTU ISTAKNUTOG DELA ŠTABA DRAŽE MIHAILOVIĆA O BORBENOM RASPOREDU ČETNIKA I NEMACA NA SEKTORU KONJIC—JABLANICA]</ref>}} O isporuci municije jedinicama JVuO (najvjerovatnije o onoj koja je data kapetanu Lukačeviću), Komanda Jugoistoka je 7. marta javila vojnom vrhu u [[Berlin]]u: {{izdvojeni citat|– 7. mart 1943: Municija za četnike. Vrhovna komanda je obaviještena telegramom o isporuci 30.000 metaka četničkim jedinicama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=453 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000448.] <br /> ({{jez-njem|"Munition für die Cetniks: </br> An OKW/WFSt. ergeht eine Meldung betraf. der Übergabe von 30.000 Schuß Inft. Munition an Cetnikverbände."}})</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja Komande Jugostoka za mart 1943. godine (31.3.43.)}} [[File:Chetniks and German Officers meet in Bosnia, 1943.jpg|thumb|Sastanak njemačkih oficira sa četnicima u [[Bosna (regija)|Bosni]], [[1943]]. godina]] 9. [[Mart|ožujka]] 1943. godine, [[Fašizam|fašistički]] [[Poglavnik|duce]] [[Benito Mussolini]] šalje pismo [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]],<ref>''Tajna pisma Hitler – Mussolini (1940—1943)'', edicija Dokumenti i svjedočanstva (priredio i preveo: Dr Bogdan Krizman), Novinarsko izdavačko poduzeće (NIP), Zagreb, 1953, str. 78.</ref> vođi [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]], u kom navodi da je upoznat sa suradnjom njemačkih okupacionih trupa s četnicima: {{izdvojeni citat|Više tisuća četnika naoružali su, na lokalnoj bazi, komandanti talijanskih jedinica, da vode gerilu, za koju imaju, kao svi stanovnici Balkana, naročite sklonosti. Do danas su ti četnici suzbijali partizane vrlo odlučno. Upravo sam primio izvještaj. U njemu mi javljaju, da su njemačke snage, koje su uspostavile dodir sa četnicima u dolini gornje Neretve, pristale da surađuju s njima i da su naoružale četnike metcima i ručnim bombama.|[[Benito Mussolini]] u pismu [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]] (9. III 1943)}} O pristizanju Mussolinijeva pisma istog je dana javila i Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga: {{izdvojeni citat|''9. mart'' </br> Duče poslao pismo Hitleru, u kome zastupa mišljenje da su četnici i partizani neprijatelji Osovine. O tome je razgovarao i sa nemačkim ministrom spoljnih poslova. Priznaje da su Italijani do sada naoružali nekoliko hiljada četnika za gerilski rat protiv komunista i oni su se do sada energično borili protiv partizana. Ali, sada je Duče izdao energičnu naredbu, da se četnicima više ne daje oružje i da njih, nakon što se partizani poraze, treba razoružati. Na osnovu poslednjih vesti, na prostoru gornje Neretve Nemci su takođe stupili u kontakt sa četnicima i ostavili im patrone i ručne granate.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 9. marta 1943.}} Pošto је za katastrofalni poraz četnika u bici na Neretvi optužio Jevđevića, [[Petar Baćović|Baćovića]] i [[Bajo Stanišić|Baja Stanišića]] a istakao za primjer Vojislava Lukačevića, major Ostojić im је 10. marta naredio da se kod Italijana zauzmu za dozvolu o prebacivanju četnika na zapadnu obalu Neretve. Odgovarajući na optužbe, Jevđević i Ваćоvić istoga dana izvještavaju Mihailovića da је za proboj operativne grupe NOVJ kriv upravo Lukačević, te da Ostojić, komandujući iz [[Kalinovik]]a, nema pravu predstavu о toku događaja. Jevđević navodi: „Kada sam zvao delove Vrhovne komande da komanduju nа licu mesta, odgovorili su neljubazno da neće da radе sa okupatorom, tražeći u isto doba hranu, municiju, topove i vojsku od okupatora.“ Као argument da četnici moraju bespogovorno slušati naređenja okupatorskih oficirâ, vojvoda Jevđević navodi podatak da Nijemci i Italijani hrane i snabdijevaju municijom cjelokupnu masu četnikâ od 13.200 ljudi. Riječ je o 2000 četnika pod komandom Вајa Stanišića, 4.000 iz Lukačevićeve konjičke gruре, 6.000 pod komandom majora Petra Baćovića (hercegovački četnici) i 1.200 četnika kojima komanduje major Andrija Vesković. Jevđević Mihailoviću piše i da su okupatori dali toliko hrane da је on, na osnovu lažnog brojnog stanja, uspio da uštedi 110.000 obroka, kao i da su mu za posljednjih nekoliko dana isporučili 1.100.000 metaka.<ref>AVII, reg. br. 3/1, kut. 293, dep. 2248.</ref><ref>Branko Latas, Saradnja četnika i Nemaca u borbama protiv Glavne operativne grupe divizija NOVJ u dolini Neretve (februar — mart 1943), Prilozi Instituta za istoriju (br. 17), Sarajevo, 1980, str. 214.</ref> General [[Rudolf Lüters]], zapovjednik njemačkih trupa u NDH, piše u procjeni situacije od 16. marta 1943. da je „neprijateljski otpor protiv nemačkih divizija koje su napadale uglavnom slomljen“, te da je „operacija „[[Operacija Weiss|Vajs II]]“ u suštini završena“. O četničkim snagama u njemačkoj zoni operacija, general Lüters navodi: {{izdvojeni citat|Četničko pitanje nije se dalje zaoštrilo. U području [[114. lovačka divizija (Njemačka)|714. divizije]] nisu zabeležena nikakva prekoračenja u tuđu nadležnost. Četničko rukovodstvo se potčinilo naređenjima nemačkog Vermahta i potvrdilo svoju lojalnost. Četnici koji se nalaze na području [[118. lovačka divizija (Njemačka)|718. pešadijske divizije]], naročito u rejonu [[Zenica|Zenice]] i [[Han-Pijesak|Han-Pijeska]], neprijateljski se suprotstavljaju hrvatskoj državi i nemačkom Vermahtu i pokušavaju da izazovu nemire putem sabotaža i razoružavanja hrvatskih odreda. Divizije koje su učestvovale u operaciji „Vajs II“ jedinstveno se povoljno izražavaju o držanju četničkih jedinica. Dragocenim izviđačkim podacima i napadima za rasterećenje pomagali su našim jedinicama, mada ni u jednom slučaju nije sa nemačke strane tražena podrška.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_3_38.htm Procena vojno-političke situacije komandanta nemačkih trupa u NDH od 16. marta 1943. za period od 1. do 15. marta 1943. godine]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=372&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 000366—000367.] <br /> ({{jez-njem|"Die Cetnikfrage hat sich nicht weiter zugespitzt. Im Bereich der 714.J.D. sind keine Übergriffe zu verzeichen. Die Cetnikführung hat sich den Befehlen der deutschen Wehrmacht untergeordnet und ihre Loyalität versichert. Die im Bereich der 718.J.D. befindlichen Cetniks, besonders im Raum ZENICA und HAN PIJESAK stehen kroat. Staat und deutscher Wehrmacht feindlich gegenüber und versuchen durch Sabotageakte und Entwaffnung kroat. Abteilungen Unruhe zu stiften. Die im "Weiss II"–Einsatz befindlichen Divisionen äussern sich übereinstimmend günstig über das Verhalten der Cetnikverbände. Durch wortwolle Kundschafterdienste und Entlastungsangriffe haben sie der Truppe geholfen, obwohl in keinem Falle deutscherseits Unterstützung orboten worden war."}})</ref>}} U iscrpnom izvještaju<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 1015—1018.</ref> koji je [[5. maj]]a 1943. godine podnio [[SAD|američki]] [[Ured za strateške usluge]] (preteča današnje [[Centralna obaveštajna agencija|Centralne obavještajne agencije]]), sumiraju se rezultati netom završene operacije »Weiss«: {{izdvojeni citat|Krajem januara 1943. godine zajedničke nemačke, hrvatske, italijanske i četničke snage povele su veliku ofanzivu protiv jugoslovenske oslobodilačke armije. Neprijatelj je potpomognut od Drenovićevih četnika uspeo da potisne jugoslovenske patriote u Hercegovini i jugoistočnoj Bosni. Glavni udar u sadašnjoj neprijateljskoj ofanzivi vrše kombinovane četničke snage u Hercegovini (V.[ojislav] Lukačević, član Mihailovićevog glavnog štaba), u Crnoj Gori (Bajo Stanišić) i u Sandžaku (Pavle Đurišić, član Mihailovićevog glavnog štaba). Ishod ove borbe je još neizvestan. Partizani govore da su oni odneli pobedu, dok četnici insistiraju na tome da su gotovo potpuno očistili ove jugoslovenske krajeve od antifašističkih snaga. Tačno je, međutim, da su jugoslovenski antifašistički gerilci pretrpeli teške teritorijalne gubitke, ali daleko je od toga da su njihove snage uništene ili razbijene. Na drugoj strani, mnogo slavljeni četnici generala Mihailovića danas su angažovani u jednoj od najžešćih ofanziva za uništenje jugoslovenskih demokratskih snaga.}} === Četnički teror u Srbiji (1943) === {{main|Srbija u Drugom svetskom ratu|Zločini četnika u Drugom svjetskom ratu}} Mihailovićeva taktika u Srbiji se početkom 1943. sastojala u tome da organizuje i štedi svoje snage za "planirani narodni ustanak". Nemci navode da je izbjegavao svaki konflikt sa okupacionim trupama.<ref>NAW, T-78, Roll 332, 6289915, 919: Procjena situacije komande Jugoistoka za feburar 1943 (2. mart 1943.).</ref> Izveštaji Nedićeve vlade konstatuju da je četnička akcija gotovo svuda upravljena na obračunavanje sa komunistima, koje se sprovodi beskompromisno, do istrebljenja. Inače, četnici na sastancima sa narodom naređuju lojalno držanje prema domaćim vlastima i okupatorskoj vojnoj sili kao i "odricanje svake pomoći partizansko-komunističkim bandama".<ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 59/1—1, k. 22.</ref><ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 54/5—1, k. 22.</ref> 12. februara 1943. godine, kapetan [[Miloš B. Marković]], komandant Ariljske brigade iz sastava Požeškog korpusa JVuO, prenosi Mihailoviću ideju poručnika [[Zvonimir Vučković|Zvonka Vučkovića]] da iskoristi vezu sa njemačkim oficirom u cilju »gonjenja komunista«: {{izdvojeni citat|Po povratku sa puta iz štaba 1a sastao sam se sa Vučkovićem koji me je zamolio da Vas izvestim o sledećem: </br> U srezu Kačerskom nalaze se dve komunističke grupe, prva jačine 60 a druga oko 150 ljudi. Ove se grupe prebacuju i u Oplenački srez. Za likvidaciju ovih grupa potrebno mu je oko 300 ljudi, no kada bi ih skupio izazvao bi potere od strane okupatora. Ima jednu drugu mogućnost a to je da uputi Nemce da gone ove grupe. Posredno, no obazrivo ima vezu sa jednim od nemačkih komandanata, koji je izjavio gotovost za usluge svake vrste a naročito u gonjenju komunista. Zvonko će ga upotrebiti no ne uspeli to preduzeće sam potrebno.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_33.htm Izveštaj komandanta Ariljske brigade od 12. februara 1943. Draži Mihailoviću o borbama protiv pripadnika NOP-a u zimu 1942. godine i dostignutoj organizaciji u brigadi]</ref>}} Poručnik [[Predrag Raković]], u svojstvu komandanta 2. ravnogorskog korpusa JVuO, informiše 3. marta 1943. generala Mihailovića o tajnom sastanku sa nemačkim potporučnikom Krigerom: {{izdvojeni citat|Okupator, kako Nemci tako i Bugari svu svoju akciju uputili su na komuniste, na njihovo gonjenje i istrebljenje. U smislu depeše koju sam podneo G. Ministru, sastao sam se 2 marta t.g. na Savincu u jednoj šumi sa Nemačkim komandantom potporučnikom Krigerom iz Gor. Milanovca. Sastanak je izveden potpuno tajno. Na sastanak je od strane Nemaca došao potporučnik Kriger i njegov tumač. A sa naše strane bio sam ja i moj Načelnik štaba p.por. Lazarević. Tema razgovora bila je isključivo uništenje komunističkih bandi, na teritoriji koju obezbeđuje Nemačka jedinica iz Gor. Milanovca. Uglavnom dolazi u obzir komunistički vođa [[Milorad Labudović|Labud]] koji ima oko 150 komunista pod svojom komandom u okolini Rudnika, u srezovima: Kačerskom i Orašačkom. Utvrdili smo plan za ovaj rad. O izvođenju ove akcije detaljno sam se dogovorio sa Zvonkom noću između 2/3 - III t.g., u čemu smo postigli potpunu saglasnost.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 127, reg. br. 7/3 (S-X-12/4).</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_67.htm Izveštaj komandanta 2. ravnogorskog korpusa od 3. marta 1943. Draži Mihailoviću o borbi protiv pripadnika NOP-a i pregovora sa predstavnicima nemačkih okupacionih trupa]</ref>}} I u depeši od 23. marta, Raković piše da se ponovo sastao sa nemačkim komandantom iz G. Milanovca, te je dogovoreno da se za ubijene Nemce neće više paliti kuće redom, već "samo po našem spisku", partizanske, i samo će se partizani ubijati: {{izdvojeni citat|Hapšenje naših ljudi više neće biti na reonu nemačke komande G. Milanovac. Ako pogine okupatorski vojnik na ovome terenu neće se paliti redom kuće, već samo po našem spisku i to partizanske i samo će se partizani ubijati. [...] Dobio sam 5000 metaka za čišćenje moga reona od komunista.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića: 1. januar — 8. septembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 550.</ref>}} [[Datoteka:Četnici batinaju narod.jpg|thumb|Četnici batinaju seljaka u Srbiji.]] Koliki je bio teror koji su četnici sprovodili nad pristalicama [[NOP|pokreta otpora]] u području doline Zapadne Morave, Dragačeva i Takova, svedoči konstatacija u biltenu kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova: {{izdvojeni citat|Ilegalni odredi poručnika Vlaste Antonijevića, Dače Simovića, Milutina Jankovića, poručnika Vasića i kapetana Rakovića nemilosrdno ubijaju sve one koji su makar i jedan dan bili i sarađivali sa partizanima. Neki od ovih odreda vode tako bezumnu akciju da se njihova delatnost može ravnati sa radom običnih odmetnika.<ref>http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/102680-aak-Gornji-Milanovac-Luani.html</ref>|Izveštaj kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova (april 1943)}} Četnici su, poput okupatora, prema partizanima, njihovim simpatizerima i porodicama, primenjivali najsvirepije mere: {{izdvojeni citat|1) Protiv zaludele, potpuno obezglavljene i pomahnitale komunističke bande u šumi, sve određene starešine i svo nacionalno naoružano ljudstvo ima povesti beskompromisnu borbu za njihovo potpuno uništenje. Izuzetka u ovome pogledu ne može biti. 4) Ko se uhvati da nosi hranu ili druge potrebe komunistima, a to se tačno utvrdi, komandant brigade sa čije bi teritorije bio takav krivac, odmah će ga streljati i porodicu potpuno uništiti. Kuću spaliti, a stoku zapleniti za izdržavanje gorskih jedinica. 5) Ko se uhvati, a to se od strane komandanta brigade utvrdi, da je krio komuniste, primio u svoju kuću ili im slao makakva obaveštenja, biće najstrožije kažnjen. 6) Ko se uhvati i bude dokazano, da je neko lice videlo komuniste, a nije na najbrži način izvestilo najbližu četničku komandu, biće takođe kažnjeno, u čemu se komandantima brigada ostavlja puna inicijativa. 7) '''Ako u nekom selu bude ubijen makoji četnik, komandant brigade dotične teritorije odmah će streljati deset simpatizera'''.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%92%D0%B5%D1%9A%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%B4%D0%BD%D0%BE_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%B8_%D1%9A%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B0_4.9.1943. Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica 4.9.1943.]</ref>|Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica (4.9.1943).}} Zbog svega navedenog, mnogi ljudi koji su prišli četnicima na početku ustanka protiv sila Osovine, bili su razočarani preusmerenjem dejstava u borbu protiv partizana. Tako je britanski oficir za vezu Hadson zabeležio: "Nekoliko četničkih jedinica tražilo je da bude oslobođeno zadatka borbe protiv partizana".<ref name="Deakin2"/> === Zabrana sabotaža u Srbiji i učvršćivanje vezâ s Nijemcima na području NDH (1943) === {{main|Sabotaže u Srbiji u Drugom svjetskom ratu|Neil Selby}} [[Datoteka:Plakat o streljanju DM pristalica iz 1942.jpg|mini|Plakat o streljanju „50 DM pristalica“ zbog rušenja mosta na pruzi Požarevac - Petrovac na Mlavi iz decembra [[1942]].]] U Srbiji, iako su neke četničke pristalice vršile sabotaže, trpeći nemačke odmazde zbog toga, četničko vođstvo je posebno branilo ozbiljnije sabotaža na bitnim saobraćajnicama, pa su čak sprečavali britanske komandose na terenu da ih vrše: {{izdvojeni citat|[[Neil Selby|Major Selby]] imao zadatak da organizuje sabotaže i dotur materijala za iste; „Prema Selbyevim navodima, '''do sabotaža nije došlo zato što ih D.M., odn. njegovi komandanti na terenu na terenu još nisu odobrili'''.“<ref>NAW, T-313, Roll 482, 000544: Izvještaj obavještajnog odjeljenja Vojnog komandanta Jugoistoka o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca u noći 18./19. augusta 1943 (26. august 1943.).</ref>|Izvještaj nemačkog obavještajnog odjeljenja o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca (26. august 1943).}} U izvještaju potpukovnika Klamrotha iz Generalštaba njemačkih oružanih snaga, nakon inspekcijskog putovanja po Balkanu u avgustu 1943. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> konstatuje se da je general Mihailović najstrožije zabranio izvođenje sabotažâ protiv okupacione sile prije eventualnog savezničkog iskrcavanja. Pored toga, pominje se i to da su njemačke obavještajne strukture detaljno upoznate sa kretanjem četničkog komandanta i Vrhovne komande JVuO po Srbiji: {{izdvojeni citat|Pokret Draže Mihailovića: U Srbiji tinja latentni ustanak. Draža Mihailović je liderska priroda i veoma je aktivan. Svaki preuranjeni napad protiv okupacionih snaga u startu je strogo zabranjen. Trenutno se jedino vodi borba protiv komunista. Mora se očekivati jedinstveni napad na okupacione snage, uključujući sabotaže i prepade. Pretpostavlja se da je angloameričko iskrcavanje na Jadranu trenutak za to. Stav Draže Mihailovića prema Angloamerikancima opisan je na sledeći način: „Kao pomagači ste dobrodošli, ali ja ću sâm obnoviti Jugoslaviju!“ Nadzor nad Dražom Mihailovićem je dobar. Nemačke službe vrlo brzo saznaju za njegova boravišta koja neprestano menja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=638&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289888.] </br> ({{jez-njem|"b) Draga [sic!] Mihailowitsch Bewegung: </br> In Serbien schwelt der latente Aufstand. Draga Mihailowitsch ist eine Führernatur und sehr aktiv. Jedes vorzeitige Losschlagen gegen die Besatzungstruppen ist zunächst streng verboten. Zur Zeit nur Kampf gegen Kommunisten. </br> Mit dem einheitlichen Beginn von Sabotage, Überfallen usw. auf Besatzungstruppen muss gerechnet werden. Als Zeitpunkt dafür wird die Landung der Anglo–Amerikaner in der Adria vermutet. Die Einstellung des Draga Mihailowitsch den Anglo–Amerikanern gegenüber wird geschildert: "Als Helfer willkommen, aber ich selbst baue Jugoslawien wieder auf!" Die Überwachung des Draga Mihailowitsch ist gut. Die deutschen Dienststellen kennen sehr bald seine ständig wechselnden Standorte."}})</ref>}} Ipak, kako bi i dalje stvarao privid otpora i zadržao status saveznika, povremeno je inicirao bezazlene diverzije, koje neće izazvati nemačku odmazdu: {{citiranje|Udružite se sa apotekarima. Uzmite od njih praškova za kijanje, suzavce i supervodonik. Na igrankama svrabeće praškove. Upućujte preteća pisma, uznemiravajte telefonom, stvarajte svuda strah i zabunu.<ref name="Kosta Nikolić 2004">Bojan Dimitrijević - Kosta Nikolić: Đeneral Mihailović - biografija, Beograd : Institut za savremenu istoriju, 2004, str 378-9.</ref>|[[Draža Mihailović]] naređuje „misteriozne” sabotaže po gradovima septembra 1943.}} 1. avgusta 1943. godine, komandant njemačkih trupa u Hrvatskoj ([[NDH]]) general [[Rudolf Lüters]] na sljedeći način interpretira držanje Mihailovićevih četnika (tj. onih koji su mahom obuhvaćeni [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|ugovorima sa vlastima NDH]]) po okončanju osovinske [[Operacija Schwarz|operacije »Schwarz«]]: {{izdvojeni citat|Stav četnika s obje strane rijeke Bosne te na području između rijekâ Bosne i Une i Sane i dalje se može opisati kao lojalan, iako ustaška politika – koju je hrvatska vlada u posljednje vrijeme iznova naglasila – nije ostala bez povratnog dejstva na njihovo držanje, što je rezultiralo određenom suzdržanošću prema komun. bandama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=357&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000352.] </br> ({{jez-njem|"Die Haltung der Cetniks beiderseits der Bosna und zwischen Bosna und Una–Sana kann noch als loyal bezeichnet werden, obwohl der wohl der in letzter Zeit seitens der kroat. Regierung wieder betonte Ustascha–Kurs nicht ohne Rückwirkung auf ihre Haltung geblieben ist und sich Zurückhaltung gegen die kommunistischen Banden zeigte."}})</ref>|Izvještaj komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj za mjesec jul 1943. upućen štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]}} Kao paradigmatične za držanje spram nastupajućih njemačkih trupa mogu se uzeti preporuke iz naređenja kapetana Jovana Dabovića, komandanta Ličko-kordunaške četničke oblasti, upućene 6. septembra 1943. godine kapetanu Dušanu Đakoviću: {{izdvojeni citat|NAREĐUJEM 1) Svi komandanti narediće svima svojim jedinicama i patrolama da, ako Nemci budu naišli na njihov reon dejstva, ne otvaraju vatru i da se drže pasivno sve do mog daljeg naređenja. 2) Kada bude primećen dolazak Nemaca da se jedinice povlače u šume i da sa njima izbegavaju dodir. 3) Ako se desi da se neka jedinica, patrola ili pojedinac nađe u takvoj situaciji da Nemce ne može izbeći pri dodiru sa njima da kaže da se bori protivu komunizma. Napominjem ovom prilikom da su se Nemci prema četnicima u Hercegovini poneli vrlo korektno.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dok. br. 42, str. 81.</ref><ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dokument br. 202, strane 942—943.</ref>}} 18. rujna 1943. godine, poručnik Lippert iz Obavještajnog odjela [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] sastavlja izvještaj o posjetu poručnika [[Milana Cvjetićanina]], komandanta Bosanskog korpusa „[[Gavrilo Princip]]” [[Dinarska četnička divizija|Dinarske četničke divizije]] JVuO, kojega je [[Kapitulacija Italije|kapitulacija Italije]] zatekla na liječenju u [[Split]]u. Tom prilikom, Cvjetićanin nedvosmisleno poentira: {{izdvojeni citat|Mi četnici znamo da se samo uz pomoć njemačkih trupa može postići efikasno uništenje bandita, jer smo mi četnici za to isuviše slabi.<ref>[https://znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.], str. 273.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=984&rec=313&roll=483 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000981.] <br /> ({{jez-njem|"Wir Cetniks wissen, dass nur durch die deutschen Truppen eine wirksame Vernichtung der Banditen erfolgen kann, da wir Cetniks hierzu zu schwach sind."}})</ref><ref>[https://pescanik.net/pismo-citateljima-blica-i-gledateljima-serije-ravna-gora/ Boris Dežulović: Pismo čitateljima Blica i gledateljima serije “Ravna gora”]</ref>}} [[Datoteka:Marsz wojsk niemieckich w Dalmacji (2-515).jpg|mini|Četnici Dinarske divizije u mimohodu pored motorizovane kolone njemačke 114. divizije (Dalmacija, septembar 1943).<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2018/01/bk0306.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0306 | Photo | 114. Jäger-Division]</ref>]] Nakon [[Kapitulacija Italije u Jugoslaviji|kapitulacije Italije]] [[8. septembar|8. septembra]] [[1943]]. sve četničke snage iz italijanske okupacione zone su, nakon [[Antiosovinska ofanziva JVuO 1943.|sporadičnih sukoba]], uspostavile punu saradnju sa novouspostavljenim nemačkim okupacionim vlastima.<ref>Vidi: [[s:Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade|Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade]], [[s:Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.|Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.]], [[s:Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.|Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.]], itd.</ref> Mihailović je 7. oktobra 1943. naređivao svojim četnicima borbu protiv partizana u Sandžaku "po svaku cenu" i nesukobljavanje sa Nemcima "po svaku cenu".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_9.htm Naređenje Draže Mihailovića od 7. oktobra 1943. komandantima kopusa u zapadnoj Srbiji za mobilizaciju ljudstva i borbu protiv NOVJ u Sandžaku]</ref> Poručnik [[Jovan Pupavac]] pojašnjava u pismu upućenom 10. februara 1944. komandantu Zapadne Bosne JVuO majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]] kako je tekao proces prilaženja četnikâ pod komandom vojvode Momčila Đujića njemačkoj okupacionoj sili: {{izdvojeni citat|Dinarsku oblast sam napustio iz sledećih razloga: 1) Posle propasti Italije u Dalmaciju su došli Nemci. Komandant Dinarske oblasti pop Đujić stupio je u saradnju sa njima, najpre preko [[Mane Rokvić|Mane Rokvića]] koji je došao sa njima iz [[Bosanski Petrovac|Bosanskog Petrovca]]. Kasnije je delegirao kod štaba 114. Nemačke divizije svoga načelnika štaba kapetana Mijovića Novaka. Ljudstvo je postalo Nemačka milicija, primajući od njih redovnu hranu, municiju i dopunu oružja. Nemci su vrlo rado primili saradnju četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_73.htm Izveštaj komandanta 1. brigade Bosanskokrajiškog četničkog korpusa od 10. februara 1944. komandantu korpusa o saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji]</ref>}} U odgovoru koje je 4. oktobra 1943. poslalo Obavještajno odjeljenje 114. lovačke divizije, odbacuju se navodi iz telegrama poslatog od strane štaba 15. brdskog korpusa, u kojem se vojvoda [[Momčilo Đujić]] optužuje za prepade na njemačke trupe i u kojem se traži njegovo hapšenje. Nasuprot takvom zahtjevu, za komandanta [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]] se tvrdi sljedeće: „Uvjerljiva obavještenja i dokumenti nedvojbeno ukazuju da se Đujićeva četnička grupa u dosadašnjoj borbi protiv komunizma pokazala kao pouzdana... Sabotažni akti i prepadi na njemačke trupe dosad se nijesu događali.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=792&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000788.] <br /> ({{jez-njem|"Nach hiesigen sicheren Nachrichten und einwandfreien Unterlagen ist die Cetnikgruppe des Vojvoden Djujic im Kampf gegen die kommunistische Aufstandsbewegung bisher als zuverlässig zu bezeichnen. </br> Sabotageakte und Überfälle gegen die Deutsche Wehrmacht sind bisher nicht erfolgt."}})</ref> U poređenju sa oružanim snagama NDH, obavještajni oficiri 114. divizije Wehrmachta daju i mnogo povoljniju ocjenu za učinkovitost četnika: „Hrvatske trupe i ustaše, već zbog svoje brojnosti, ne mogu predstavljati značajniju podršku; osim toga, njihova borbena vrijednost je poznata. Četnički odredi su se dosad svuda pokazali kao izuzetno aktivni i pouzdani.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=793&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000789.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroatische Wehrmacht und Ustaschaverbände im Bereich sind schon rein zahlenmässig keine nennenswerte Unterstützung; darüber hinaus ist deren Kampfwert hinreichend bekannt. Die Cetnikverbände erweisen sich bisher überall als äusserst rege und zuverlässig."}})</ref> [[File:Četnički komandant u zapadnoj Bosni Uroš Drenović s nemačkim oficirima na terenu.jpg|thumb|Vojvoda [[Uroš Drenović]] (desno), četnički zapovjednik u [[Zapadna Bosna|zapadnoj Bosni]], zajedno sa njemačkim oficirima na terenu.]] U jesen 1943. godine, Vrhovna komanda Vermahta konstatuje prestanak bilo kakve aktivnosti DM protiv njih: {{izdvojeni citat|U jesen 1943. Titov pokret sve je više uzimao maha, a Mihailovićev pokret bio je potisnut na teritoriju Srbije. Komunisti nisu primali samo pomoć od sovjetske Rusije, nego sve više i od Engleza. Italijanska armija je kapitulirala. U ovakvoj novonastaloj situaciji četnički pokret bio je prisiljen da preispita svoj stav prema nemačkoj okupacionoj sili… Bilo kako, od tog vremena prestali su svi napadi Mihailovićevih ljudi protiv nemačke okupacione sile.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Četnici u Hercegovini su počeli sarađivati sa njemačkim nadležnim komandama odmah po ulasku njihovih trupa u bivšu italijansku okupacionu zonu: {{izdvojeni citat|Banda koja je napadala u području sjeverno od [[Bileća|Bileće]] i ojačana na oko 1200 ljudi ([[10. hercegovačka udarna brigada|X herceg. brigada]]), uz potporu 800 četnika je odbačena natrag na sjever.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1081&rec=313&roll=190 NARA, T311, Roll 195, frame no. 7450860.] <br /> ({{jez-njem|"Die im Raum N Bileca angreifende und auf etwa 1200 Mann verstärkte Bande (X.He.Brig.) mit Unterstützung von 800 Cetniks nach N zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 18. septembar 1943. godine}} {{izdvojeni citat|SS-divizija „Prinz Eugen“: Komunistička grupa (jačine 1.200 ljudi), koja je sa sjevera nastupala ka Bileći, odbačena je ka sjeveru akcijom 6. čete 2. SS brdskog puka ojačane sa 800 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=483&broj=293 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000290.] <br /> ({{jez-njem|"Von Norden gegen Bileca vordringende komm. Gruppe (1200) durch herangeführte 6./SS 2 und 800 Cetniks nach Norden zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj 15. brdskog korpusa za 18. septembar 1943.}} {{izdvojeni citat|U oblasti [[Stolac|Stoca]], kao što je već napomenuto, Stolačka i [[Ljubinje|Ljubinjska]] četnička brigada su u saradnji sa našim trupama postigle uspjeh protiv glavnine Desete herceg. brigade.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=636&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000631.] <br /> ({{jez-njem|"b.) Cetniks: </br> Im Raum von STOLAC hat, wie bereits erwähnt, im Zusammengehen mit eigenen Truppen die Cetnikbrig. von STOLAC und LUBINJE gegen die Hauptkräfte der X-herzeg.Brig. Erfolge erzielt."}})</ref>|Komanda 21. brdskog korpusa, Obaveštajno odeljenje, izveštaj o stanju, 27. septembar 1943.}} U izvještaju [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS brdske divizije Prinz Eugen]] od 10. oktobra 1943. godine, poslatom štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], pohvaljuje se lojalno držanje koje su, do tog trenutka, formacije [[Hercegovina|hercegovačkih]] četnikâ pokazale spram njemačkih okupacionih jedinica: {{izdvojeni citat|Četnici: Za borbu protiv komunista u istočnoj Hercegovini mobilisane su jače snage u okruzima [[Trebinje]], [[Bileća]], [[Stolac]] i [[Nevesinje]]. Dosadašnja iskustva s hercegovačkim četnicima mogu se ocijeniti dobrim, a njihovo držanje prema vlastitim trupama lojalnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1335&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001329.] <br /> ({{jez-njem|"Cetniks: Zur Bekämpfung der Kommunisten in der Ost–Herzegowina wurden in den Bezirken Trebinje, Bileca, Stolac u. Nevesinje stärkere Kräfte mobilisiert. Die bisherigen Erfahrungen mit den herzegowinischen Cetniks können als gut, das Verhalten gegenüber der eigenen Truppe kann als loyal bezeichnet werden."}})</ref>}} U odlomku iz mjesečnog izvješća SS divizije »Prinz Eugen«, inače njemačke elitne postrojbe na teritoriji okupirane Jugoslavije, sastavljenog 5. septembra 1943, blagonaklon stav četnika na divizijskom području (Hercegovina) opisan je na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Srbi [četnici — prim.] su se, djelimično, nastavili dokazivati ​​kao '''najpouzdaniji saveznici u borbi protiv crvenih bandi''', a time i protiv komunizma. U borbi protiv bandita uvijek su spremni sarađivati ​​s njemačkim Wehrmachtom, pa čak i podvrgnuti se njegovoj komandi.<ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 307.</ref><ref>[https://www.znaci.org/NARA/T315.php?broj=1272&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001266.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben haben sich z.T. weiterhin als die zuverlässigsten Verbündeten im Kampf gegen die roten Banden und damit gegen den Kommunismus erwiesen. Im Kampf gegen die Banditen sind sie jederzeit bereit, mit der deutschen Wehrmacht zusammenzugehen und sich ihr sogar zu unterstellen."}})</ref>|Mjesečni izvještaj 7. SS divizije XV brdskom armijskom korpusu za avgust 1943. godine}} U četničkim izvorima se potvrda ovih navodâ nalazi u naređenju koje je kapetanu Dušanu Đakoviću 6. septembra 1943. uputio potpukovnik [[Slavko Bjelajac]] (pseudonim »Nikola Dekić«), komandant Ličko-kordunaške četničke oblasti. Informišući svog podređenog oficira o ogromnim partizanskim gubicima u [[Bitka na Sutjesci|bici na Sutjesci]], Bjelajac zapisuje: {{izdvojeni citat|Po podatcima koje imamo partizani su kod Sutjeske strašno tučeni. Tvrdi se da su imali 5.000 mrtvih te da su samo naši s mrtvih lješeva partizanskih skinuli oko 200 puškomitraljeza. Četnici u Hercegovini drže pored ostalih mjesta i [[Kalinovik]], [[Foča|Foču]], i [[Čajniče]]. Ustaše su u [[Goražde|Goraždu]]. Njemci se također nalaze u Hercegovini. Dozvolili su bez ikakovih uslova da se na reonu svakog sreza može nalaziti i kretati 400 četnika (jednoj četničkoj grupi dali su 300 pušaka). <br /> U opšte izuzev situacija Hercegovine, Crne Gore, i Istočne Bosne stoji vrlo dobro. <br /> Ove podatke iz Hercegovine javljam Vam radi orjentacije. A u koliko se tiče Njemaca tek da naše stanovništvo zna da ih se ne treba plašiti i da neće vršiti represalije nad mirnim stanovništvom. <br /> Njemci govore u Hercegovini protiv Italijana i kažu da su oni spriječili širenje Srbije do rijeke Bosne protiv volje Njemaca. Optužuju Italiju da je ona dovela Pavelića na vlast. (To sve može i nemora biti tačno). <br /> Naši su zarobili čuvenog [[Nurija Pozderac|Nuriju Pozderca]] i [[Simo Milošević|Simu Miloševića]] u Hercegovini i streljali ih.<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knj. 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. br. 203, str. 946.</ref>}} Novembra 1943, Nijemci nabrajaju koje su se sve četničke vojvode u NDH upustile u saradnju s njima, kao npr.: [[Mane Rokvić]] („izjašnjava se za Nemačku i u slučaju neprijateljskog iskrcavanja stoji sigurno na našoj strani“), [[Momčilo Đujić]] („Ljotićev pristalica“ čijim „prisluškivanjem je više puta dokazano da je slao lažne izveštaje D. M. kako bi se izvukao ispod njegovog uticaja“), [[Uroš Drenović]] („nepomirljiv protivnik komunista“; „više od godinu dana sarađuje otvoreno sa nemačkim Vermahtom“) i drugi.<ref name="ReferenceA"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Cetnikführer, mit denen zusammengearbeitet wurde: </br> Vojvode Rokvic. Energischer Führer der ohne Unterbrechung rückhaltlos mit der deutschen Truppe zusammenarbeitet. Bekennt sich zu Deutschland und steht im Falle einer feindlichen Landung sicher auf unsere Seite. </br> Vojvode Djujic, Ljotic–Anhänger. DM. sucht ihn durch ständigen Druck zu beeinflussen. Durch Überwachung ist bereits mehrfach nachgewiesen, dass Djujic falsche Meldungen an DM. abgesetzt hat, um sich seinem Einfluss zu entziehen. Djujic wird seitens der. Div. im bewusster Übertreibung als besonders aktiver Kämpfer gegen den Kommunismus in Verbindung mit der deutschen Wehrmacht herausgestellt. </br> Vojvode Drenovic. Gerade Persönlichkeit, unversöhnlicher Kommunistengegner (kommunistische Untaten an seiner Ehefrau, die den Tod herbeiführten), bezeichnet sich als Beschützer seiner pravoslavischen Volksgenossen. Arbeitet länger als 1 Jahr offen mit deutscher Wehrmacht zusammen. Von DM. angestrebte Beeinflussung bisher ohne Erfolg."}})</ref> U ovom strogo povjerljivom izvještaju, obavještajni oficiri XV brdskog armijskog korpusa dopisuju još i sljedeće: „Čitav niz drugih četničkih vođâ na području južno od [[Bihać]]a, neumoljivi su protivnici komunizma i dobri vojnici. Svi su se istakli u saradnji sa [našim] trupama, a kao svoj zadatak označavaju zaštitu pravoslavnog stanovništva od uništenja.“<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 44, str. 86.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Eine Reihe weiterer Cetnikführer im Raum südl. Bihac unerbittliche Kommunistengegner und gute Soldaten haben sich in der Zusammenarbeit mit der Truppe bewährt, und sehen es als ihr Ziel an, den pravoslavischen Volksteil vor der Ausrottung zu bewahren."}})</ref> U izvještaju [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. godine zaključuje se da bi osiguranje dugih linija snabdijevanja bez četnika bilo „nezamislivo“.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=343&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000339.] <br /> ({{jez-njem|"Die Sicherung der langen Nachschubwege der Division ist ohne Unterstützung det zugeteilten Cetnik–Stützpunkte, wenn nicht ausreichend deutsche Kräfte oder kampffähige kroatische Truppen zur Verfügung gestellt werden, undenkbar."}})</ref> 19. novembra 1943. potpisani su i na snagu stupaju prvi [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta]], koji četnicima nameću obavezu "da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih".<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm</ref> 30. novembra 1943. godine [[Dragoljub Draža Mihailović|general Mihailović]] naređuje [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubi Patku]], komandantu Timočkog korpusa, da protera britanskog majora Erika Grinvuda koji hoće da vrši akcije protiv Nemaca bez njegovog dopuštenja: {{izdvojeni citat|Kod vas je tamo engleski major Grinvud sa telegrafistom. To je posledica prosjačenja materijala. Nije došao da vas pomogne u materijalu već da uništi naša sela za neku sitnu sabotažu. '''Naređujem da Grinvuda sa celom pratnjom najurite kao kučku''' po mom naređenju jer je pošao na teren bez mog odobrenja. Ponavljam najurite ga kao kučku i izvestite.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_3_42.htm</ref>|Depeša generala Mihailovića Ljubi Patku od 30. novembra 1943.}} Saveznički komandant Sredozemlja uskoro i sam uviđa da se Mihailović bavi sporednim aktivnostima, uz izbegavanje da preduzme nešto na komunikacijama vitalnim za [[Saveznici|Saveznike]] i za Nemce. Stoga je [[9. decembar|9. decembra]] [[1943]]. poslao [[Dragoljub Mihailović|Mihailoviću]] telegram kojim zahteva izvršenje specifikovanih napada na komunikacije, a koji počinje rečima: {{izdvojeni citat|Sloboda kojom se Nemci služe železničkim prugama od Grčke do Beograda za prevoz i izdržavanje trupa nepodnošljiva je.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_250.htm, Obaveštenje brigadira Armstronga od 9. decembra 1943. Draži Mihailoviću o zahtevu Komande britanskih trupa na Srednjem istoku da četnici izvrše dve sabotaže protiv Nemaca]{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd - prilog II</ref>}} === Potpisivanje ugovora o saradnji četnika i Vermahta u Srbiji (1943-1944) === {{Poseban članak|Ugovori o saradnji četnika i Vermahta}} [[Datoteka:Zone odgovornosti četnika, prema sporazumu sa Nemcima.png|thumb|Zone odgovornosti četničkih komandanata u okupiranoj Srbiji, prema sporazumu sa Nemcima 1943. [[Jevrem Simić]] i [[Nikola Kalabić]] (roze), [[Vojislav Lukačević]] (plavo), [[Ljuba Jovanović Patak]] (zeleno) i [[Mihailo Čačić]] (sivo).]] [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za Jugoistok, inicirao je pregovore koji će rezultirati potpisivanjem [[Ugovori o saradnji između JVuO i komande Jugoistoka|ugovora o zajedničkoj borbi]]. Mihailović je polovinom novembra 1943. svojim komandantima naredio da sarađuju sa Nemcima; on sam nije mogao javno da stupi u saradnju "zbog raspoloženja naroda".<ref>https://www.znaci.org/images/ktb_okw_III_6_1304.jpg KTB OKW (Kriegstagebuch des Oberkommando der Wehrmacht) - Ratni dnevnik vrhovne komande Vermahta, šesta knjiga</ref> Ugovore su to potpisivali ovlašćeni Mihailovićevi komandanti i ljudi iz vojnog rukovodstva. Prvi ugovor o saradnji potpisan je 19. 11. 1943. između [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]], komandanta Mileševskog korpusa JVuO i nemačkog komandanta Jugoistoka koga je predstavljao fon Frede, glasio je: {{Wikisource|Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.}} {{izdvojeni citat| 2) Primirje treba da bude pretpostavka za zajedničku borbu protiv komunista. 4) Obaveza Lukačevića da nijedan pripadnik njemu potčinjenih jedinica neće delovati na strani sila koje su u ratu sa Nemačkom. 5) Prepuštanje područja borbenih dejstava četničkim odredima radi samostalnog vođenja borbe, koju vodi i nemački Vermaht. 6) Uključivanje četničkih odreda prilikom većih zajedničkih operacija pod nemačko zapovedništvo. U tom periodu nemačko vodstvo izdaje borbene naloge četničkim odredima. 8) Razmena štabova za vezu. 9) Isporuke nemačke municije radi sprovođenja zajedničkih borbenih zadataka u skladu sa vojnim potrebama. 10) Sporazum se mora držati u tajnosti.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_260.htm SPORAZUM IZMEĐU KOMANDANTA JUGOISTOKA I MAJORA VOJISLAVA LUKAČEVIĆA OD 19. NOVEMBRA 1943. O SARADNJI ČETNIKA SA NEMAČKIM TRUPAMA U BORBAMA PROTIV NARODNOOSLOBODILACKE VOJSKE JUGOSLAVIJE]</ref>|Sporazum Nemaca i majora [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] (19. 11. 43.)}} 27. novembra je potpisan ugovor sa [[Nikola Kalabić|Nikolom Kalabićem]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_262.htm Sporazum od 27. novembra 1943. između pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> U narednim nedeljama ugovori su potpisani i sa drugim komandantima korpusa od operativne važnosti. Iako Mihailović lično nije potpisao ni jedan ugovor, ovim ugovorima je bio pokriven veći deo nemačke okupacione zone u Srbiji. {{izdvojeni citat|Ovaj ugovor, kao i buduće mjere, trebalo bi da se baziraju na međusobnom povjerenju i volji da se komunizam uništi, zemlja umiri a Srbiji omogući stabilna budućnost u okvirima Evrope oslobođene od komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=974&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frames no. 000969—000970: Sporazum između Krajskomandanture Zaječar i potpukovnika Ljube Jovanovića Patka o nenapadanju i saradnji u borbi protiv NOVJ (23./25. decembar 1943.)] </br> ({{jez-njem|"Diese Vereinbarung sowie die zukünftigen Massnahmen sollen getragen sein vom gegenseitigen Vertrauen und dem Willen, den Kommunismus zu vernichten, das Land zu befrieden und Serbien einer geordneten Zukunft im Rahmen eines vom Kommunismus befreiten Europas entgegenzuführen."}})</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Ljuba Jovanović Patak|Ljube Jovanovića Patka]] o borbi protiv partizana u Srbiji (decembar [[1943]]).}} Generalna tendencija priklanjanja Mihailovićevih četnikâ okupacionoj vojnoj sili bila je primijećena 28. XI 1943. i od strane njemačke Komande Jugoistoka: {{izdvojeni citat|Srbija: U oblasti Kruševca borbe između [četnika] DM i komunista. Kod četnika znaci približavanja Vermahtu, verovatno zbog nestašice municije.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&broj=639&roll=485 NARA, T313, Roll 485, frame no. 000636.] </br> ({{jez-njem|"3.) Serbien: </br> Raum Krusevac: Kampf zwischen DM u. Komm. Bei Cetniks Anzeichen für Annäherung an dt. Wehrmacht vermutl. Mun. Mangel."}})</ref>|Dnevni izveštaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 28. novembar 1943.}} 30. novembra 1943. godine i poručnik Milorad Vasić moli generala Mihailovića da mu odobri vezu sa Nijemcima, u cilju opskrbe streljivom, garantujući mu potpunu diskreciju u radu: {{izdvojeni citat|Molim da mi dozvolite da ovu priliku iskoristim i dobijem municiju i ostalo, što mi je neophodno potrebno, a da pritom čast organizacije i Vaš autoritet u narodu ne bude ničim povređen.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 11690—11691.</ref><ref>Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji (1943-1944), Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 344.</ref>}} Ugovori su bili u znatnoj meri tipizirani, nalik na sporazum između vojnog zapovednika Jugoistoka i inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića: {{izdvojeni citat|Cilj sporazuma je zajednička borba protiv komunističkih partizana, pa će stoga sve jedinice DM-četnika, potčinjene pukovniku Jevremu Simiću, biti uključene u borbu nemačke i bugarske vojske, kao i srpskih vladinih trupa, protiv komunista. U vezi s tim predviđa se uspostavljanje zajedničke obaveštajne službe kao i uzajamna podrška.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%83%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B0_%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%B8_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%BD%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_23.1.1944 Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.]</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]] (januara [[1944]]).}} Komandant Jugoistoka i [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] [[Maksimilijan fon Vajhs|fon Vajhs]] izdao je [[21. novembra]] [[1943]]. uputstvo o saradnji sa četnicima koje, između ostalog, predviđa izručenje Saveznika ("da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih"). Fon Vajhs upozorava da se "lojalna orijentacija pojedinih četničkih odreda ne sme uopštiti", jer neki još uvek izvode prepade i sabotaže, ali "propagandu protiv četničkog pokreta treba obustaviti", do daljnjeg.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm Objašnjenje komandanta Jugoistoka od 21. novembra 1943. o cilju i načinu sklapanja sporazuma sa četničkim komandantima]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/291.htm Karl Hnilicka: DAS ENDE AUF DEM BALKAN 1944/45], Musterschmidt-Verlag Göttingen, strana 268</ref> Sporazum između Vermahta i četničkog komandanta [[Mihajlo Čačić|Mihajla Čačića]], komandanta Ravaničke brigade JVuO, uključuje i hvatanje [[rudar]]a koji su pobegli u šumu, i njihovo vraćanje u [[rudnik]]e uglja.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_264.htm Sporazum komandanta Jugoistoka sa komandantom Ravaničke brigade od 14. decembra 1943. o saradnji četnika sa nemačkim trupama u borbama protiv NOVJ]</ref> Sporazum Vermahta i [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]], inspektora odreda Draže Mihailovića, predviđa da "četnici DM stavljaju na raspolaganje snagama poretka svoje podatke i svoju obaveštajnu službu" za borbu protiv partizanskog pokreta.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_267.htm Izveštaj Abver-grupe od 23. januara 1944. o sklopljenom sporazumu između vojnoupravnog komandanta Jugoistoka i inspektora četničkih jedinica u Srbiji]</ref> Sporazum Vermahta i potpukovnika Ljube Jovanovića, vođe Dražinih odreda u okrugu [[Zaječar]], četnicima omogućuje punu sloboda kretanja "danju i noću na celom području na koje se odnosi sporazum".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_266.htm Sporazum između Krajskomandanture u Zaječaru i komandanta Timočkog korpusa od 25. decembra 1943. o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> {{izdvojeni citat|Srbija i Hrvatska: kao i ranije, na ovom prostoru stoje dva suprotstavljena tabora — komunistički pod Titom i nacionalistički pod generalom Mihailovićem. Zbog brojčane premoći i veće borbene vrijednosti, komunisti su u posljednje vrijeme zadali nacionalistima niz teških udaraca. To je rezultiralo u traženju njemačke pomoći od strane nekoliko D.M.-komandanata. Već je došlo i do niza sporazuma, kojima se D.M.-jedinice obavezuju na obustavljanje neprijateljstava protiv Wehrmachta, čime im se omogućuje nesmetana borba protiv komunista.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=900&rec=311&roll=175 NARA, T-311, r. 175, s. 895: Prikaz neprijateljskog stanja u Sredozemlju od strane generalštabnog majora Varnstorfa (Warnstorff) – dodatak zabelešci sa sastanka kod načelnika štaba Grupe armija „E“ od 9. decembra 1943.] </br> ({{jez-njem|"Serbien–Kroatien: Hier stehen sich nach wie vor die nationalen Kräfte des Draca Michaylovic[sic!] und die kommunistischen Kräfte des Tito gegenüber. Infolge der zahlenmässigen und in Bezug auf die Kampfstärke starken Uberlegenheit der kommunistischen Verbände ist in der letzten Zeit DM mit seinen Kräften stark angeschlagen worden. Dies hatte zur Folge, dass verschiedene DM–Führer mit ihren Verbänden Anlehnung an die deutsche Besatzungsmacht suchten. Es sind bereits Abmachungen zu Stande gekommen, auf Grund deren DM–Verbände ihre Kampfhandlungen der deutschen Wehrmacht gegenüber einstellen und ihnen ungestörte Kampfführung den Kommunisten gegenüber zugesichert wurde."}})</ref>|Nemački prikaz stanja u Sredozemlju od 9. decembra 1943.}} Njemački opunomoćeni general u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] [[Edmund Glaise von Horstenau]] opisuje u ratnom dnevniku kontekst u kom dolazi do potpisivanja ovih ugovorâ: {{izdvojeni citat|Izgleda da je Srbija najmirnija zemlja na Balkanu, a neko reče da je ona čak i najmirnija zemlja u Evropi. Činjenica je da stanje u NDH ne može da se uporedi sa stanjem u Srbiji iako se i u Srbiji događaju neprijatne stvari... Draža Mihailović je iskoristio opšte stanje, pa su naši oblasni komandanti sklopili ugovore sa pojedinim četničkim vođama.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 412.</ref>}} I prije nego je došlo do parafiranja ugovorâ, kapetan [[Dušan Radović (četnik)|Dušan Radović]], komandant Zlatiborskog korpusa JVuO, obavijestio je 18. novembra 1943. generala Mihailovića da njemačke i bugarske okupacione trupe, uz velike poteškoće, nastoje zaustaviti ofanzivu snaga NOVJ nadomak [[Užice|Užica]], kao i da im četničke jedinice pod njegovom komandom pružaju značajnu borbenu pomoć, tj. napadaju partizane kako bi oslabili njihov pritisak na okupatora. Iz izvještaja se vidi i da je ravnogorski kapetan Milorad Mitić bio zadužen za održavanje kontakatâ s Nijemcima: {{izdvojeni citat|Noću, 17/18 ov.m-ca oko 21,30 časova, komunisti su jačim snagama napali Bugare i Nemce u Kremnima i posle osmočasovne borbe komunisti su potpuno razbili oko 1800 Bugara i 200 Nemaca... Bugari se u najvećem neredu i bez oružja povlače za Užice. Beže glavom bez obzira. Tenkove su odvukli za Užice, dok je izgleda bugarska artilerija pala u ruke partizanima. U momentu pisanja ovog izveštaja jedan izvesni deo Bugara, koji se organizovano povlači, vodi borbu sa komunistima u Biosci. Naši delovi stupili su u borbu kod Bioske iz pravca s. Kneževići. Mišljenja sam da će u toku današnjeg dana pasti i Bioska i da će komunisti navaliti za Užice. Ja gde god mogu napadaću. Stanje je vrlo ozbiljno! Kapetan Mitić, presvučen u civilno odelo, viđen je u Užicu sa Nemcima. Posle je u jednom nemačkom automobilu otišao kako kažu za Beograd kamo ga Vi šaljete radi hvatanja neke veze i sporazuma. Ova se vest širi naglo.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_34.htm Izveštaj komandanta Zlatiborskog korpusa od 18. novembra 1943. Draži Mihailoviću o borbama četnika i nemačkih i bugarskih jedinica protiv NOVJ kod Kremana]</ref>}} 14. decembra 1943, u Vrhovnu komandu JVuO stigla je depeša od majora [[Siniša Ocokoljić|Siniše Ocokoljića]] (pseudonim »Ev-Ev«), komandanta Mlavskog korpusa JVuO, kojom se kapetan Mitić još jednom imenuje osobom koja je lično involvirana u pregovore s njemačkim okupatorom: "Tufegdžić [Vojislav, komandant Cerskog korpusa JVuO — prim.] danas je doneo sledeći izveštaj: [...] 2. — Kapetan Mitić, koji je ranije u Užicu pregovarao za naš račun sa komunistima, bio je poslednjih dana na pregovorima i sa Nemcima gde je sa njima ručao u Mažestiku. Pregovore je javno sa Nemcima vršio neki kapetan Nešković, poslat od Kalabića. 3. — Nemci su povodom toga štampali letke blizu 2.000.000 primeraka sledeće sadržine: Narodni borci četnici, u radosti pozdravljam prestanak besmislenog međusobnog prolivanja krvi i zdrav razum koji je zavladao u vašim redovima. Sada možemo da se zajednički borimo protivu komunizma, tog smrtnog neprijatelja Evrope i ja vas ubrajam u nacionalne borce zato što smo i mi sami nacionalni borci. Mi ćemo udruženim silama da odbranimo Vašu lepu Otadžbinu, da je ne bi uništile komunističke bande. Primamo u svoje redove Vašu narodnu organizaciju kao čeličnu. Nije potrebno da vam ubrizgavamo narodni duh. Herojstvo je Vama u krvi i sa vama zajedno koji dobro poznajete svoju lepu zemlju poćiće nam za rukom da je oslobodimo. Stavom koga vi zauzimate osigurana je vaša budućnost. Pozdravljam vas kao svoje ratne drugove i želim vam istu vojničku sreću kao i našim vojnicima. Komandant nemačkih trupa. br. 1243. Ovaj letak Nemci su rasturili i već se pojedini primerci nalaze i kod nas. 4. — Tufegdžić javlja dalje, da je puk. Simić naveo hotimično Kalabića da se ovim vezama sa Nemcima naša organizacija kompromituje u narodu što koriste mošinovci [tj. partizani — prim.]."<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16. do 23. decembra 1943. godine]</ref> U depeši od 28. decembra 1943. poslatoj Vrhovnoj komandi JVuO od strane potpukovnika [[Petar Baćović|Petra Baćovića]], govori se o sastanku koji je [[Todor Perović]], predstavnik Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine, održao u [[Sarajevo|Sarajevu]] sa njemačkim generalom Wernerom Frommom: {{izdvojeni citat|Perović se vratio iz Sarajeva. U Sarajevu bio je kod generala Froma, komandanta pozadine celog Balkana. Između ostalog rekao mu je: »Srbi su istinski borci protivu partizana, mi Nemci cenimo borbu vaših ljudi. U tome se ističe naročito vaš kraj. Naročito cenimo saradnju majora Lukačevića. U kratko vreme prisajediniće se srpski krajevi Srbiji i u tom slučaju srpski će narod dobiti punu ekonomsku pomoć. U najkraćem roku dolazi još 12 divizija naših na teritoriju Jugoslavije radi potpunog likvidiranja partizana. Imamo jedan letak koji je izdao potpukovnik Borota za istočnu Bosnu, gde poziva narod da ga sluša kao novog komandanta, ali mi znamo da je komandant Baćović. Budite uvereni da će do proleća biti raščišćeno sa partizanima«.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]</ref>}} Iako je Draža Mihailović sugerisao svojim komandantima da »koriste jedne neprijatelje protiv drugih«,<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 1a/1, depeša br. 361.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]</ref> u praksi se ova floskula isključivo odnosila na borbu četnika protiv partizana, skupa sa okupatorima i kvislinzima. U depeši majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] (pseudonim »Sto-Sto«) od 30. januara 1944. godine, poslatoj u povodu pokušaja snagâ [[NOV i POJ]] da prodru u [[Sandžak]], general Dragoljub Mihailović otkriva što je zapravo pravi cilj četničke kolaboracije: {{izdvojeni citat|Vodite računa o Nemcima i Bugarima i iskoristite njihovu akciju protiv crvenih do krajnjih mogućnosti. Napad na [[Pljevlja|Pljevlje]] iskoristite za napad s leđa na komuniste.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} Vrlo moguće da je general Mihailović samo usvojio prijedloge koje mu je major Ostojić uputio u pismu od 6. decembra 1943. godine, gdje apostrofira sljedeće: {{izdvojeni citat|Koristeći se akcijom okupatora protiv komunista, mi ćemo verovatno u roku od mesec-dva dana opet imati situaciju u Sandžaku, Crnoj Gori, Hercegovini i Bosni u našim rukama. [...] Učeći se na sopstvenim greškama, smatram da se mora najhitnije preduzeti sledeće: 1) Stvoriti u najkraćem roku što jače pokretne borbene snage — leteće brigade i korpuse — a naročito tamo gde se za to ima mogućnosti. 2) '''Koristeći se akcijom okupatora i satelita, upotrebiti sve raspoložive snage za potpuno čišćenje od komunista svih srpskih pokrajina'''. 3) U radu pod 2) ostvariti međusobno potpomaganje iz susednih pokrajina do maksimuma.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_43.htm Pismo majora Zaharija Ostojića od 6. decembra 1943. Draži Mihailoviću o potrebi većeg angažovanja četnika s okupatorskim trupama radi sprečavanja prodora jedinica NOVJ u Srbiju]</ref>|Pismo majora Ostojića generalu Mihailoviću od 6. decembra 1943. godine}} Četničko-njemački odnosi bili su opterećeni međusobnim nepovjerenjem i sviješću o suprotstavljenosti ciljeva i interesa dviju stranâ. U telegramu koji je 29. januara [[1944]]. godine [[Joachim von Ribbentrop]], njemački ministar vanjskih poslova, uputio specijalnom opunomoćeniku za Jugoistočnu Evropu [[Hermann Neubacher|Hermannu Neubacheru]], reflektuje se jasan stav političkog i vojnog vrha u [[Berlin]]u o generalu Draži Mihailoviću, dok su podređenima date precizne smjernice za držanje prema četničkom pokretu: {{izdvojeni citat|Jedino se mogu ćuteći trpeti privremeni aranžmani nižih vojnih komandi sa Dražom Mihailovićem s ciljem suzbijanja zajedničkog neprijatelja Tita. On i njegovi ljudi ostaju i dalje, na kraju, naši neprijatelji. Zato je sada, kao i do sada, potrebno biti krajnje oprezan prema Draži Mihailoviću i njegovim četnicima, a naročito se ne sme nijednog trenutka izgubiti iz vida da će pomoć koju mu mi sada direktno ili indirektno pružamo radi vođenja borbe protiv Tita, kasnije najverovatnije biti upotrebljena protiv nas... Rat na Balkanu Nemačka je vodila zato da bi jednom zauvek uništila srpsko žarište nemira... Mi nemamo, otud, nikakvog interesa da ponovo razbuktavamo velikosrpski duh.<ref>Akten zur deutschen auswartigen Politik — ADAP/E/VII, s. 374–375.</ref><ref>Vasa Kazimirović, NDH u svetlosti dokumenata, Nova knjiga/Narodna knjiga, Beograd, 1987, str. 169.</ref><ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005. str. 20.</ref>}} Izveštaje o sklapanju ugovora četnika sa Wehrmachtom presrele su i dešifrovale savezničke obaveštajne službe, što je imalo bitnu ulogu u konačnom opredeljivanju [[Čerčil]]a za Tita, a protiv Mihailovića.<ref>Cripps, John (2001). "Mihailović or Tito? How the Codebreakers Helped Churchill Choose". {{ISBN|0593 049101}}</ref> No, Nemci nisu bili zadovoljni primenom nekih sporazuma, jer je uprkos njima dolazilo do incidenata, odnosno diverzija i napada na pripadnike [[Srpska Državna Straža|Srpske Državne Straže]] od strane četnika, usled čega je general [[Hans Felber]] pokrenuo nekoliko hapšenja i racija protiv četnika počev od februara [[1944]]. === Borbe pod nemačkom komandom (1943) === {{main|Operacija Kugelblic}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Herzegovina in 1943.jpg|minijatura|Četnici i Nemci u Hercegovini 1943.]] [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 101I-005-0018-07, Jugoslawien, Polizeieinsatz mit Spähpanzer.jpg|thumb|Nemačka lokalna milicija sa italijanskim bornim kolima (izvor: ''Bundesarchiv'', [[1943]]).]] {{izdvojeni citat|„Borbeno sadejstvo sa četničkim grupama duž glavne saobraćajnice [[Bihać]] — [[Gračac]] — [[Knin]] — [[Drniš]] — [[Šibenik]] sastoji se u tome što su četnici okupljeni u posebnim uporištima uz oslonac na nemačke trupe. Četničke vođe primaju naloge i uputstva o vršenju zadataka obezbeđenja i izviđanja od zapovednika nemačkih uporišta.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=346&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Kampfgemeinschaften mit Cetnikgruppen bestehen entlang der Hauptversorgungsstrasse Bihac – Gracac – Knin – Drnis – Sibenik derart, dass die Cetniks in besonderen Stützpunkten in Anlehnung an deutsche Truppen zusammengefasst sind. Die Cetnikführer erhalten Aufträge und Weisungen für Sicherungs– und Aufklärungsaufgaben durch deutsche Stützpunktführer."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u NDH]</ref>|Njemački izveštaj o saradnji sa četnicima protiv partizana u Dalmaciji i Bosni (19. novembar [[1943]]).}} Kratko po zauzimanju italijanske okupacione zone od strane njemačkih trupâ, četnici s teritorije [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] stupaju u borbeno savezništvo sa njima. Kako javlja obavještajno odjeljenje [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], u blizini [[Plitvička Jezera (općina)|Plitvičkih Jezera]] došlo je krajem septembra 1943. godine do prvog krupnijeg angažiranja lokalnih četničkih jedinicâ na njemačkoj strani. Ovom prilikom su četnici nanijeli partizanima ozbiljne gubitke: {{izdvojeni citat|Agent za vezu javlja o izviđanju od 27. IX: Jaka skupina lojalnih četnika s njemačkom opremom provalila je 20. septembra na područje [[Korenica|Korenice]], [[Prijeboj (Plitvička jezera)|Prijeboj]]a (16 km zap. od [[Bihać]]a), Babinog Potoka (28 km z. od Bihaća), [[Krbavica|Krbavice]] (23 km jz. do Bihaća), te uništila sve komunističke prometne veze. Četnici su nanijeli velike gubitke komunistima kod Mirić Štropine (3 sjz. od Prijeboja), 350 mrtvih.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=196&broj=390 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457118.] <br /> ({{jez-njem|"29.9. V–Mann meldet Beobachtung vom 27.9.: </br> Starke Gruppe loyaler Cetniks mit deutscher Ausrüstung an 20.9. in Raum Korenica (1558), Prijeboj (16 W), Babin Potok (28 W), Krbavica (23 SW), alles Bihac, eingebrochen und haben alle Verkehrsverbindungen der Kommunisten vernichtet. Cetniks haben bei Miric Stropina (3 NW Prijeboj) den Kommunisten große Verluste, 350 Tote, beigebracht."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 3. oktobar 1943.}} U izvorima njemačke provenijencije iz ovog perioda navodi se da su četničke jedinice asistirale okupatoru i pri izbacivanju partizana iz [[Bosansko Grahovo|Bosanskog Grahova]]: {{izdvojeni citat|Četnici na putu za snabdijevanje Gospić — Gračac, Knin — Vrlika i Knin — Drniš, i pored oprečnih poruka DM-u, nikad ne pokazuju neprijateljstvo; naprotiv, dobro su sarađivali sa 114. lovačkom divizijom u zasjedama i [zajedno] zauzeli Bos. Grahovo.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=98&rec=314&roll=560 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000093.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Lagebericht vom 27.9. bis 27.10.1943. </br> Die Cetniks an den Nachschubstrassen Gospic – Gracac, Knin – Vrlika und Knin – Drnis sind bisher trotz abweichender Meldungen an DM. nirgends feindselig aufgetreten, haben vielmehr in Hinterhalten mit der 114.Jäg.Div. gut zusammengearbeitet und Bos.Grahovo genommen."}})</ref>|Obavještajno odjeljenje [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], izvještaj za period od 27. septembra do 27. oktobra 1943.}} U naređenju poslatom 23. oktobra 1943. iz [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] Wehrmachta, koja je bila smještena na teritoriji kvislinške NDH, navodi se sljedeće: {{izdvojeni citat|Od 1. novembra 1943. svi pripadnici domaćih jedinica (četnici, ustaše i hrvatska žandarmerija) moraju biti u posjedu njemačkih propusnicâ.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=315&roll=1295&broj=606 NARA, T315, Roll 1295, frame no. 000600.] <br /> ({{jez-njem|"Ab 1.11.43 müssen sämtliche Cetnik–, Ustascha–, und kroatische Gendarmerie–Angehörige im Besitz von Ausweisen der Abteilung Ic sein."}})</ref>|Divizijska naredba br. 122 od 23. X 1943. godine}} U jednoj procjeni stanja snabdijevanja, poslatoj 25. oktobra 1943. štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]] iz 114. divizije, razmotreni su modaliteti „skladištenja zalihâ [hrane] tokom zime i opskrbe za 9.500 četnika, ustaša, zarobljenika i civilnog stanovništva“, i data je projekcija da bi tovarni prostor zapremine 12 [[Tona|tona]] bio dovoljan za podmirenje dnevnih potrebâ ove grupe („9.500 ustaša, četnika, itd.“).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1362&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 001356—001357.] <br /> ({{jez-njem|"Anlage 1 zur Beurteilung der Versorgungslage vom 25. Oktober 1943. </br> a.) Berücksichtigung der Winterbevorratung und Versorgung der 9500 Cetniks, Ustaschen, Gefangenen und Zivilbevölkerung; </br> Dabei ist die Versorgung der 9.500 Ustaschen, Cetniks usw. im hiesigen Raum nicht in Rechnung gestellt. Es würden also hierfür noch täglich 12 to Laderaum möglich sein."}})</ref> Takođe, u naredbi o snabdijevanju iz 114. divizije Wehrmachta s početka decembra 1943. godine, precizno je određeno dnevno sljedovanje četničkih jedinicâ u zoni odgovornosti divizije (najvjerovatnije je riječ o [[Dinarska divizija JVuO|Dinarskoj diviziji JVuO]] pod [[Momčilo Đujić|Đujićevom]] komandom): {{izdvojeni citat|Od sada se četnicima izdaje sljedovanje koje se sastoji od: </br> 1 porcija hljeba; 1 porcija povrća; 1 porcija namaza (mast ili marmelada); 1 porcija soli; 2 porcije napitka; 1 porcija duhana.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=822&rec=315&roll=1295 NARA, T315, Roll 1295, frames no. 000815—000816.] <br /> ({{jez-njem|"Verpflegung der Cetniks: </br> Als Verpflegung für Cetniks sind ab sofort nur folgende Portionen auszugeben bezw. zu empfangen: </br> 1 Brotportion, </br> 1 Gemüseportion, </br> 1 Brotaufstrichportion (Fett oder Marmelade), </br> 1 Salzportion, </br> 2 Getränkeportionen, </br> 1 Tabakportion."}})</ref>|Posebna direktiva za snabdijevanje br. 65/43 (2.12.43)}} {{izdvojeni citat|Četnici dobijaju snabdijevanje u skladu sa listama imena koje se stalno kontrolišu; municija za pješadijsko naoružanje se izdaje povremeno, uz strogu kontrolu potrošnje; svaki četnik nosi zvaničnu iskaznicu – oni bez iskaznice se hapse i razoružavaju.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=342&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000338.] ({{jez-njem|"Die Division gewährt den nach eigenen Wünschen beweglich und abseits ihrer Wohnorte eingesetzten Cetniks Verpflegungszuschüsse. Der Verpflegungsempfang wird nach namentlichen Listen getätigt, die Verteilung wird überwacht. Nach den gleichen Richtlinien werden von Zeit zu Zeit Gewehr– und MG–Munition im Rahmen des nachgewiesenen Verschusses ausgegeben. Der Verbrauch wird nach der jeweiligen Lage auch einigermassen genau überprüft. Jeder Cetnik muss einen namentlichen Ausweis mit der Nummer seiner Handwaffe (Gewehr– oder Pistolen–Nr.), der Unterschrift des zuständigen Kommandanten und des Ic der Division versehen, besitzen. Ohne Ausweis angetroffene Cetniks werden im Einvernehmen mit den Cetnik–Führern festgenommen und entwaffnet."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima (5. novembar 1943).}} U izvještaju [[114. lovačka divizija|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. detaljno se opisuje saradnja jedinica [[Wehrmacht]]a sa snagama pod komandom vojvodâ [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]], [[Mane Rokvić|Maneta Rokvića]] i [[Radomira Ðekića Ðeda]]. Njemački oficiri zaključuju da okupator ima veliku korist od četnika: {{izdvojeni citat|Četnički vojvoda Mane Rokvić može se opisati kao apsolutno pouzdan. Već je pružio vrijedne usluge u oblasti [[Bosanski Petrovac|Bos. Petrovca]] gdje je bio raspoređen u prethodnici tokom čitavog napredovanja divizije, svuda uspostavljajući kontakt sa lokalnim četničkim jedinicama i značajno doprinoseći uspostavljanju povjerenja civilnog stanovništva u njemački Vermaht. Njegove mjere za održavanje discipline među četnicima i njegov oštar obračun sa sumnjivim [licima] i banditima dobro su poznati. [...] Iako se Đujić ne može smatrati potpuno pouzdanim, njegova podrška u borbi protiv komunizma trenutno je dragocjena. Divizija će učiniti sve što je u njenoj moći da ga u javnosti prikaže toliko pronjemački nastrojenim kako bi njegov povratak u neprijateljski tabor jednog dana bio onemogućen. [...] Četnički vojvoda Ðedo potiče iz Crne Gore i pristalica je pokreta Koste Pećanca, koji je, na osnovu prethodnog iskustva, održavao jasnu distancu od pokreta DM. Ðedo ostavlja veoma dobar lični utisak, izrazito je drzak [u borbi] protiv bandita i sumnjivih, i jasno je naklonjen njemačkom Vermahtu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=341&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000337—000341.] </br> ({{jez-njem|"Der Cetnik–Vojvode Mane Rockvic [sic!] ist als unbedingt zuverlässig zu bezeichnen. Er hat bereits im Raum Bos. Petrovac wertvolle Dienst geleistet und war auch während des ganzen Vormarsches der Division bei der Spitze eingesetzt, stellte überall die Verbindung mit den örtlichen Cetnik–Einheiten her und hat in starken Masse für die Begründung des Vertrauens der Zivilbevölkerung zur deutschen Wehrmacht beigetragen. Seine Massnahmen zur Erhaltung der Disziplin unter den Cetniks, sein scharfes Durchgreifen gegen Verdächtige und Banditen, sind bekannt. </br> Wenn auch Djujic als nicht voll zuverlässig angesehen werden kann, so ist aber seine Unterstützung im Kampf gegen den Kommunismus z.Zt. wertvoll. Seitens der Division wird alles versucht werden, um ihm in der Öffentlichkeit soweit als deutschfreundlich herauszustellen, dass ihm eines Tages der Rückzug in das feindliche Lager unmöglich gemacht wird. </br> Der Cetnik–Vojvode Dzedo stammt aus Montenegro, ist Anhänger Richtung Kosta Pecanac, die nach bisherigen Erfahrungen klaren Abstand zur D.M.–Bewegung gehalten hat. Dzedo macht persönlich einen sehr guten Eindruck, ist ein ausgesprochener Draufgänger gegen Banditen wie Verdächtige und der Deutschen Wehrmacht eindeutig zugeneigt."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima od 5. novembra 1943.}} {{izdvojeni citat|Glavna komanda predlaže stvaranje oficirske ispostave pri štabu XV brd. korpusa za nadzor i vođenje četničkih grupâ koje se koriste za zaštitu cesta za snabdijevanje, željezničkih pruga i važnijih ratnih pogona.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=554&broj=90 NARA, T314, Roll 554, frame no. 000084.] </br> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. beantragt Schaffung einer Offz.–Planstelle beim Stab XV.Geb.A.K. zur Überwachung und Anleitung der Cetnikverbände, die zur Sicherung von Nachschubstrassen, Eisenbahnen und kriegswichtiger Anlagen eingesetzt sind."}})</ref>}} Jedan od četničkih komandanata koji se dosljedno isticao kontinuiranom kolaboracijom sa njemačkim okupatorom bio je vojvoda [[Uroš Drenović]]. Nadležni okupacioni organi bili su zadovoljni ostvarenim stepenom saradnje s Drenovićem, što se vidi i iz izvještaja XV brdskog armijskog korpusa od 26. XI 1943, u kom se pohvaljuje njegovo „lojalno držanje“: {{izdvojeni citat|Predmet: </br> Nemačka komanda za vezu kod četničkog vođe Drenovića: </br> Četnička grupa Drenović z. i j-z od Banje Luke od jedno 1500 ljudi ima već godinu i po prema nemačkom Vermahtu i prema hrvatskoj državi lojalno držanje, i naše izviđačke i bezbednosne akcije korisno podržava. U nekim slučajeva bili su podržani sa nešto municije. Hrvatska vlada razmatrala je ideju da dovede Drenovića u Sabor za predstavnika svih pravoslavnih. Komanda Kirhner (puk Brandenburg) poslala je u dogovoru sa obaveštajnim odeljenjem [korpusa] Drenoviću komandu za vezu, i postigla je značajne rezultate u pogledu specijalnih misija.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=560&broj=390 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000384.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. XV G.A.K, Abt.Ic, Betr.: Dtsch.Verb.Kdo. bei Cetnikführer Drenovic. An Pz.A.O.K.2.Ic/AO, 26.11.43: Die Cetnikgruppe Drenovic w. u. sw. Banja Luka mit etwa 1500 Mann hat seit über 1 1/2 Jahre der deutschen Wehmacht und dem kroat. Staat gegenüber eine loyale Haltung eingenommen und die eigene Aufklärung und Sicherung stets wertvoll unterstützt. In einzelnen Fällen wurde sie mit Inf.Mun. unterstützt. Die kroatische Regierung hat die Berufung des Drenovic in den Sabor (Landtag) als Vertreter aller Pravoslaven erwogen. Das Kdo. Kirchner (Rgt.Brandenburg) hat im Einvernehmen mit der Abt.Ic für seine Zwecke ein Verbindungs–Kommando zu Drenovic entsandt und in kürzester Zeit wertvolle Ergebnisse im Sinne des Sonder–Auftrages erzielt."}})</ref>|Komanda 15. brd. korpusa, Obaveštajno odeljenje, za obav. odeljenje komande 2. okl. armije, 26.11.43.}} Četnički su odredi na teritoriji marionetske NDH pružali veoma značajnu potporu njemačkim vlastima, bez koje ove ne bi uspjele efikasno održavati okupacioni sistem. U izvještaju [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] [[Wehrmacht]]a iz prve nedjelje decembra 1943. provijava upravo ovakvo gledište; istaknuto je, pak, da bi četnike trebalo (zbog „ispadâ prema hrvatskom stanovništvu“) ograničiti „na rad u srpskim selima“: {{izdvojeni citat|Budući da vlastite snage i ustaše nisu dovoljne da same umire i osiguraju golemo područje, divizija se ne može odreći suradnje četnika. Trenutačno, drugačije rješenje ne bi bilo moguće zbog nedostatka dodatnih snaga. No, ne zanemaruje se da se suradnja s četnicima ne čini dugoročno održivom zbog njihovih političkih ciljeva. Stoga će se i dalje jačati utjecaj ustaša, a time i hrvatske države, kako bi se postupno udaljili od četničkih snaga i deportirali oni [četnici] koji nisu mještani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=788&rec=314&roll=555 NARA, T314, Roll 555, frames no. 000782—000783.] <br /> ({{jez-njem|"Da die eigene Kräfte und die Ustascha allein zur Befriedung und Sicherung des weiten Raumes nicht ausreichen, kann auf eine Mitarbeit der Cetniks noch nicht verzichtet werden. Im Augenblick wäre eine Lösung von ihnen mangels anderer Kräfte nicht möglich. Es wird jedoch nicht verkannt, dass auf die Dauer eine Zusammenarbeit mit den Cetniks auf Grund ihrer politischen Zielsetzung nicht tragbar orscheint. Es wird daher der Einfluss der Ustascha und damit des kroatischen Staates weiterhin gestärkt werden, um allmählich von den Cetnik–Verbänden abrücken zu können, die nicht ortsansässigen abzuschieben. Der Anfang hierzu ist gemacht. Um die Unzuträglichkeiten zu beenden, die sich daraus ergeben, dass in rein kroatischen Gegenden die eingesetaten Cetnik–Verbände die Bevölkerung belästigen und auch ausplündern, ist in Durchführung, sie aus diesen Gebieten herauszuziehen und nur noch in Orten mit pravoslavischer Bevölkerung zu Sicherungszwecken einzusetzen."}})</ref>|Procjena situacije 264. pješadijske divizije (7.12.43)}} Komanda Jugoistoka je istog dana izvijestila Vrhovnu komandu njemačkog Wehrmachta o sadjejstvu [[114. lovačka divizija (Nemačka)|114. lovačke divizije]] i četnika u borbi protiv snaga [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]: {{izdvojeni citat|114. lovačka divizija: čišćenje prostora oko [[Vrlika|Vrlike]] u saradnji sa četnicima završeno; neprijatelj je izgubio 22 mrtva i 20 zarobljenih; veliki plen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=78&broj=89&roll=331 NARA, T78, Roll 331, frame no. 6287993.] <br /> ({{jez-njem|"114. JG. DIV: SAEUBERUNG IN RAUMES VRLIKA IM ZUSAMMENWIRKEN MIT CETNIKS NACH WEITEREN 22 FEINDTOTEN U. 20 GEFANGENEN BEI EINBRINGUNG GROESSERER BEUTE ABGESCHLOSSEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 6. decembra 1943 (7. decembar 1943.).}} === Borbe pod njemačkom komandom u Crnoj Gori (1943-1944) === {{main|Operacija Frühlingserwachen (1944)}} [[File:Collaborationist Jakov Jovović with Germans on Cetinje.jpg|thumb|Četnički komandant [[Jakov Jovović]] sa svojim saborcima i Nemcima na [[Cetinje|Cetinju]], jesen 1943.]] Od 17. do 24. oktobra [[1943]]. godine, njemačke okupacione snage su organizovale [[Operacija Balkanski klanac|operaciju Balkanski klanac]] (njem. ''Balkanschlucht''). Osnovni cilj operacije je bio likvidacija snagâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] i [[Divizija Garibaldi|Italijana]] koji su prešli na stranu partizana u Crnoj Gori, kao i ovladavanje [[Jadransko more|jadranskim]] zaleđem. Pored sopstvenih snaga, njemački okupator je za ovu priliku angažovao dva italijanska fašistička puka (oko devet bataljona), čiji su štabovi bili u [[Bar]]u i [[Podgorica|Podgorici]], kao i muslimansku fašističku miliciju i ostatke četnika Draže Mihailovića.<ref>https://www.znaci.org/00001/151_5.pdf</ref> Dakle, pored dvije divizije [[Wehrmacht]]a, u operaciji je učestvovalo i oko 5.000 [[Balli Kombëtar|balista]], talijanskih fašista i četnika.<ref>https://www.znaci.org/00001/33_9.pdf</ref> U depeši Vrhovnoj komandi JVuO od 20. oktobra 1943,<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, Knjiga predatih depeša CG—3, Depeša br. 211.</ref><ref>Др Радоје Пајовић, Контрареволуција у Црној Гори: Четнички и федералистички покрет 1941—1945, Обод, Цетиње, 1977, стр. 408.</ref> delegat VK JVuO u Crnoj Gori i [[Sandžak]]u major [[Rudolf Perhinek]] piše o učešću crnogorskih četnika na strani okupatora u ovoj [[Sile Osovine|osovinskoj]] operaciji: {{izdvojeni citat|Žalosno ali tačno. Da nisu Nemci angažovali ovolike snage, nas ovde više ne bi bilo, jer se više niko nije hteo boriti, već samo begati, ali nije se više imalo kud... Mi se izvlačimo i gledamo da smo pozadi njih, da bi iskoristili njihovu borbu sa komunistima i uništavanje istih.}} Informacija o potpunoj potčinjenosti četničkih jedinica u okupiranoj Crnoj Gori njemačkim vlastima, kao i tijesnim vezama sa kvislinškom ''Narodnom upravom'' koju je okupator formirao, Draži Mihailoviću je bila dostavljena 1. decembra 1943. godine iz štaba majora [[Petar Baćović|Petra Baćovića]] (pseudonim »Nav-Nav«): {{izdvojeni citat|Nemci daju oružje i odelo s a s d j k a c a m a [nedešifrovana riječ; moguće "žandarmima" — prim.] i nešto plate. Milicija će biti formirana kao prava vojska. Za komandanta cetinjskog bataljona major Zdravko Kasalović. Za nikšićki bataljon Boško Pavić, a mene su naimenovali za komandanta žandarmerijskog bataljona za srez šavnički. Pojava Narodne uprave i svega ovoga što se sada stvara, nije izraz želje niti naroda niti naša, već je ovo nužno zlo, između dva zla, jer drugog izlaza nema. Mi nismo u stanju samo pomoću naroda da ma šta učinimo bez pomoći Nemaca.<ref>AVII, kut. 276, reg. br. 7/1-35.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 47, str. 89.</ref>}} [[Ljubomir Lazarević]], inženjer iz [[Kolašin]]a (pseudonim »Bene«), 28. januara 1944. godine obavještava Dražu Mihailovića da četnici u Crnoj Gori sarađuju sa njemačkim okupacionim vlastima u svakom obliku: {{izdvojeni citat|Svi komandanti u Crnoj Gori primili su saradnju sa Nemcima, potpisali obavezu a sa ostatcima vojske nalaze se u žici, ili u neposrednoj blizini nje. Nema ni jedne grupe u šumi koja bi pretstavljala našu borbu, oko koje bi se moglo okupljati. Vukadinović isto tako nalazi se u Podgorici ili u okolini. Nagovešteni dolazak Srbijanske vojske pozdravljen je burno svuda, ali dolazak Ljotićevaca učinio je Ljotićevce vrlo aktivnim i prete da ko god ne bude s njima, on je komunista. Po varošima teško će se iko održati jer ta formula svakoga će staviti pod udar okupatora kao komunistu. Ovaka saradnja sa njima je nemoguća, jer ovi traže prilazak njima, ne saradnju. Po selima Crne Gore gospodare komunisti. Naše akcije vrše se samo u cilju osiguranja ili odbrane nemačkih kolona. Nemačke snage na ovom terenu vrlo su male i nesposobne za ma kakvu širu akciju. Do sada nema ni izgleda na akciju. Svako dalje čekanje, pogoršava našu situaciju. Narod gubi veru u našu dobru volju i našu sposobnost.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} [[File:Chetniks and Germans in Podgorica 1944.jpg|thumb|Četnički komandanti i njemački okupatori u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. [[Đorđije Lašić]] (prvi zdesna), šef njemačke uprave za Crnu Goru pukovnik Hajnke (treći zdesna) i Jakov Jovović (drugi slijeva) u [[Podgorica|Podgorici]], proljeće 1944.]] Krajem februara i početkom marta 1944. godine, u tzv. [[staroj Crnoj Gori]] (preciznije u [[Katunska nahija|Katunskoj nahiji]]) organizovana je [[Operacija Bura (1944)|operacija »Bura«]]. Specifičnost ove operacije ogleda se u činjenici da su za njeno izvođenje većinu ljudstva obezbijedili četnici, dok su oficiri iz Feldkomandanture na [[Cetinje|Cetinju]] i komandant mjesta [[Podgorica|Podgorice]] rukovodili borbenim djejstvima: {{izdvojeni citat|1.) Sumarni i iskustveni izveštaj: Operacija »Bora« od 27. 2. do 3. 3. 44. Sprovedena je četnička operacija »Bora«, pod nemačkom komandom, radi čišćenja rejona Danilovgrad — Čevo — Cetinje — Podgorica. 2.) Jedinice koje su učestvovale: 4000 ljudi nacionalne žandarmerije, milicije, 215. abver-trup, jedna brdska baterija iz ratnog plena, lovačko poterno odeljenje 181. peš. div. [...] 5.) Sprovođenje: U delom. oštrim borbama, kolone, koje su nastupale od i,, ji., i j., polako su osvajale teren. 29. 2. zauzeto je Čevo. Neprijatelj (jačine 250 ljudi) izvukao se prema sz. Posle odlaska nemačkih snaga i započinjanja neprij. protivnapada, četnici su se delom, u paničnom strahu, povukli na svoje polazne položaje. Neprijatelj je ponovo zauzeo teren očišćen operacijom. 6.) Gubici neprijatelja: 32 mrtva, 68 ranjenih, 23 zarobljena. Plen: 2 p. mitr., 1 mitr., 15 pušaka, 1 radio-stanica, propagandni materijal i hrana. Sopstveni gubici: 20 mrtvih, 31 ranjen, 46 nestalih. 7.) Iskustva: a) Građanska zaštita, usled nedovoljne opremljenosti i slabog borbenog morala, nije pogodna za izvršavanje borbenih zadataka; žandari, milicija, četnici, uz učešće nemačkih trupa, podesni za borbene zadatke i zadatke osiguranja... e) Prilikom sličnih operacija preduslovi za uspeh su učešće nemačkih trupa, podrška teškim naoružanjem i veza do pojedinih borbenih grupa.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_30.htm Izveštaj Komande 21. brdskog armijskog korpusa od 9. marta 1944. Komandi 2. oklopne armije o zajedničkoj nemačko-četničkoj operaciji »Bora« protiv jedinica 2. korpusa NOVJ na prostoru Danilovgrad — Cetinje — Podgorica]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&broj=72&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000065.]</ref>|Izvještaj komande 21. brdskog korpusa o rezultatima operacije »Bura« od 9. marta 1944. godine}} [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. nemački korpus]] u Crnoj Gori pokrenuo je [[10. april]]a [[1944]]. [[Operacija "Frilingservahen" (april-maj 1944)|operaciju "Frilingservahen"]], uz masovno učešće četnika. Operacija je pripremljena u saradnji sa [[Pavle Đurišić|Pavlom Đurišićem]] i započeta tako što su četnici zajedno sa Nemcima iz nemačkih garnizona napali na slobodnu teritoriju. Plan napada je bio sledeći: {{izdvojeni citat|'''Đurišićeve snage''': Prva borbena grupa, 700 ljudi, iz si. pravca preko rejona 5 km j. Bijelo Polje za Mojkovac. Druga borbena grupa, 1200 ljudi, pod komandom Đurišićevog Operativnog štaba, od Brodareva preko Šahovića za Mojkovac — Kolašin. Treća borbena grupa, 1000 ljudi, od sredine puta Pljevlja — Prijepolje pravcem Mojkovac. Četvrta borbena grupa, 1500 ljudi, od Pljevalja pravcem Mojkovac. Mojkovac treba da bude dostignut za 2 dana. Posle toga skretanje glavnine u rejon z. Tara — sz. Kolašin — Mojkovac. '''Nemačke snage''': 1 ojač. mot. č. prodire od Brodareva do Bijelog Polja. 1 ojač. mot. č. od Pljevalja do prelaza preko Tare 22 jjz. Pljevlja. Bat. [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]], 600 ljudi, sledi nemačke snage za Bijelo Polje, onda skreće za Mojkovac. Milicija iz Brodareva, 700 ljudi, čisti svoj rejon i prodire od Brodareva ka jjz. Početak napada: 10. 4. 44. [[181. pešadijska divizija (Nemačka)|181. peš. div.]] obezbediće odgovarajuće informisanje četničke Grupe "Jug" (major Lašić i Bukatonović [pogreška; vjerovatno je u pitanju major [[Savo Vukadinović]] — prim.] u Podgorici) kao i Grupe "Nikšić".<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=364&rec=314&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000357.]</ref><ref>Obaveštenje Komande 21. brdskog korpusa Komandi 181. brdske divizije od 08.04.1944., Vojnoistorijski institut, NAV--T-314, r. 663, s. 357.</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u NDH (1944) === [[File:August Šmidhuber, komandant 7. SS divizije, Todor Perović, lekar Trebinjskog korpusa i kapetan Milorad Vidačić, komandant Trebinjskog korpusa JVuO.jpg|thumb|Žena u crnini moli za milost Milorada Vidačića, komandanta Trebinjskog korpusa JVuO. Prisutni su još [[August Schmidhuber]], komandant 2. puka [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS divizije]] (prvi lijevo), Todor Perović, predstavnik četničke komande istočne Bosne i Hercegovine (drugi lijevo) i neimenovani oficir [[Schutzstaffel|SS]]-a. Fotografija je nastala tokom njemačke [[Operacija Gama|operacije Gama]] protiv partizana u [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]] (ljeto/jesen 1943. godine).<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2015/08/bk0034.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0034 | Photo | SS-Freiwilligen-Gebirgs-Division "Prinz Eugen"]</ref>]] Kolaboracija četnika u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] sa njemačkim okupacionim snagama postala je intenzivnija tokom zime 1943-1944, makar u slučaju hrvatskih kvislinških snaga i četnika bila pod neprestanom tenzijom. Podaci navedeni u izvještaju generala [[Edmund Glaise von Horstenau|Glaisea von Horstenaua]] od 26. februara 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=236&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000236.]</ref> zasnovani na službenim podacima NDH otkrivaju opseg kolaboracije: 11. februara bilo je na teritoriju NDH trideset i pet posebno imenovanih četničkih grupa sa procijenjenih 23.300 ljudi pod oružjem. Neke manje jedinice su brojale od 200 do 400 pripadnika, dok su ostale, poput [[Momčilo Đujić|Đujić]]eve grupe, imale i do 2.500 vojnika i oficira. Od toga je s Nijemcima i vlastima NDH kolaboriralo devetnaest grupa (ukupno 17.500 ljudi); šesnaest ostalih grupa s oko 5.800 ljudi ubrajane su u pobunjene četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=237&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000237—000240.]</ref> S iznimkom odreda vojvode [[Uroš Drenović|Uroša Drenovića]] u sjeverozapadnoj Bosni (oko 400 ljudi), kojeg su vlasti NDH smatrale potpuno lojalnim, za sve druge četničke kolaborirajuće grupe ustaške su vlasti držale da se prema Nijemcima odnose osobito prijateljski kako bi od njih izvukle što više oružja i municije, dok se istovremeno drže neprijateljski prema NDH.<ref>[https://znaci.org/00001/40_64.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje KOLABORACIJA IZVAN SRBIJE DO OKTOBRA 1944.]</ref> Iako se vojvoda [[Radivoje Kerović]], komandant [[Majevica|majevičkih]] četnika, u Horstenauovom izvještaju ubraja među »pobunjene četnike« (i to kao prvi na spisku, dok se za njegov odred tvrdi da ima 1000 ljudi, tj. da je najbrojniji), u dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 18. februar 1944. godine njegova lojalnost uopšte nije dovedena u pitanje: {{izdvojeni citat|Upit kod [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]] u vezi snabdijevanja municijom Kerovića koji se smatra lojalnim, i 200 ljudi zelenog kadra, koji se bore protiv crvenih zapadno od [[Koviljača|Koviljače]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=17&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000013.] <br /> ({{jez-njem|"Beim Pz.AOK. 2 wird angefragt, ob Bedenken bestehen gegen Unterstützung mit Munition der im Raume westlich Koviljaca stehenden Cetniks des Kerovic, die als loyal angesehen werden und 200 Mann des sog. "Grünen Kaders" in Kampf gegen die Roten."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnog zapovjednika Jugoistoka (18. februar 1944.)}} Od 23. do 25. januara 1944. godine, na području između [[Knin]]a i [[Kistanje|Kistanja]] organizovana je [[Operacija Frühlingswetter|operacija »Frühlingsgewitter«]]. Vodeći borbe protiv jedinicâ iz sastava [[19. sjevernodalmatinska divizija NOVJ|19. divizije NOVJ]], operaciju su izveli dijelovi [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] Wehrmachta, zatim 92. motorizovani grenadirski puk i 3. bataljon 98. brdskog lovačkog puka [[1. brdska divizija (Njemačka)|1. brdske divizije]]. Njemačkom okupatoru pridružile su se snage lokalnih četnikâ, najvjerovatnije iz [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]]. U izvještaju 264. pješadijske divizije od 25. januara 1944, poslatom Komandi [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|15. brdskog armijskog korpusa]], njemačkim gubicima tokom operacije pribrojani su oni iz četničkih redovâ: {{izdvojeni citat| Sumarni izveštaj »Frilingsgeviter«: 1.) Delimičan ogorčeni otpor neprijatelja kod Ervenika, Bratiškovaca, Kistanja, Radučića slomljen je energičnim zahvatom. Banditi iznenađeni prodorom 92. gren. p. (mot.) od sz. prema Kistanju. 2.) Gubici: A.) sopstveni: 1 poginuo, 3 ranjena, 1 četnik poginuo. B.) neprijatelj: 66 poginulih izbrojano, procenjuje se daljih 60 do 70 poginulih i ranjenih. 35 zarobljenika u eng. uniformama iz Štaba 19. dalm. div. i 5. brig. C.) Zaplenjeno: 1 mitr., 3 puš. mitr., 42 autom., 2 pt puške, 1 l. minob., 1 telefon, 46 karab., 30 eng. mina, 10.000 metaka peš. mun., 60 kom. mina za 1. minob., 3 engl. bicikla.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_21.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 25. januara 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o sopstvenim i neprijateljskim gubicima u operaciji »Frilingsgeviter« na prostoru Knin — Kistanje]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=293&rec=314&roll=561 NARA, T314, Roll 561, frame no. 000287.] <br /> ({{jez-njem|"ABSCHLUSSMELDUNG ”FRUEHLINGSGEWITTER”: </br> 1.) TEILWEISE HEFTIGER FEINDWIDERSTAND BEI ERVENIK, BRATISKOVCI, KISTANJE, RADUCIC WURDE IM ENERGISCHEN ZUGREIFEN GEBROCHEN. BANDITEN DURCH EINBRUCH GREN. RGT. (MOT) 92 VON NW NACH KISTANJE UEBERRASCHT. </br> 2.) VERLUSTE: </br> A.) EIGENE: 1 TOTER, 3 VERWUNDETE, 1 CETNIK TOT. </br> B.) FEIND: 66 GEZAEHLTE TOTE, 60 BIS 70 WEITERE TOTE UND VERWUNDETE GESCHAETZT. 35 GEFANGENE IN ENGL. UNIFORM VON STAB 19. DALM. DIV. UND ROEM. 5. BRIG. </br> C.) BEUTE: 1 S.MG., 3 LE. MG., 42 MP., 2 PZ. BUECHSEN, 1 LE. GR. W., 1 FERNSCHRECHGERAET, 46 KARAB., 30 ENGL. MINEN, 10000 SCHUSS INF. MUN., 60 SCHUSS LE. GR.W. MUN., 3 ENGL. FAHRRAEDER."}})</ref>}} [[File:Hercegovački četnici i njemački vojnici s narodnim herojem Miletom Okiljevićem uoči njegovog strijeljanja juna 1944.jpg|thumb|Pripadnici [[369. legionarska divizija|369. „Vražje“ divizije]] i četnici Gatačke brigade Nevesinjskog korpusa JVuO sa vezanim [[Miletom Okiljevićem]], zamjenikom političkog komesara II čete I bataljona XI hercegovačke brigade, zarobljenim u borbama za Gat 15. maja 1944. godine (istog mjeseca je i strijeljan). Okiljević je proglašen 1951. godine za [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnog heroja Jugoslavije]].<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2017/10/bk0272.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0272 | Photo | 369. (kroatische) Infanterie-Division]</ref>]] Vojvoda [[Dobroslav Jevđević]] je, pored Momčila Đujića i [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], vjerovatno najdalje otišao u kolaboraciji s njemačkim okupatorom, kada su u pitanju četničke jedinice van teritorije okupirane Srbije. Nakon kapitulacije Italije, boravio je u Rimu okupiranom od nacista. Nakon toga, našao se u Trstu, gdje je uspostavio čvrste veze s njemačkom obaveštajnom službom: {{izdvojeni citat|Ja sam javio Đujiću da preko naših ljudi u Sušaku i Trstu prihvate naše oficire koji idu iz Italije i upućuje u Liku i zap. Bosnu. Ovo sam javio i našima u Rim. Kap. Đaković javlja da su Nemci pobili oko 14000 partizana na prostoriji Crikvenica — Sušak — Rijeka, od kapitulacije Italije do danas.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} U izvještaju od 20. februara 1944, poslatom majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]], komandantu Zapadne Bosne JVuO, kapetan [[Ilija Jevtić]] piše o totalnoj subordinaciji [[Dinarska divizija|Dinarske divizije]] Nijemcima, koji u potpunosti kontrolišu četnike pod komandom vojvode Đujića: {{izdvojeni citat|Sem samog vojvode Đujića i jednog malog broja četnika, svi četnici Dinarske oblasti (oko hiljadu devet stotina i nekoliko) nalaze se pod nemačkom komandom. Hranu, odeću, obuću, cigarete i novac svaki četnik i njegov starešina prima kao i nemački vojnik odn. oficir. Svu municiju i oružje primaju takođe od Nemaca. Četnici pod nemačkom komandom nalaze se po bunkerima počev od Knina do Šibenika i Splita. U pojedinim bunkerima su izmešani, pola četnici pola ustaše. Nemački oficiri dolaze na Kosovo polje u četničku diviziju, a isto tako naši četnički oficiri i ostale starešine na čelu sa Đujićevim načelnikom štaba odlaze u Nemačku diviziju. Voze se na nemačkim automobilima kroz Knin i t.d. Jednom rečju između četnika i Nemaca postoji najtešnja saradnja i nemačka puna kontrola nad radom četnika. Jedino se pop Đujić, kao komandant divizije, sa svojom užom pratnjom ne pojavljuje pred njima.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_78.htm Izveštaj kapetana Ilije Jevtića od 20. februara 1944. komandantu zapadne Bosne o svom radu i saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji i Lici]</ref>}} Njemački poručnik [[Reinhard Kopps]], poznatiji kao ''Konrad'', bio je šef jedne obavještajne grupe [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]. Kada je 3. marta 1944. došao iz [[Beograd]]a u [[Dalmacija|Dalmaciju]], sobom je doveo nekoliko [[ZBOR|ljotićevaca]], između ostalih i Roka Kaleba, pripadnika antikomunističke organizacije »[[Beli Orlovi]]«. Od ostataka Đačkog bataljona (ranije: Splitsko-šibenska četa), koji su uglavnom bili ljotićevci, i dijela četnika koje mu je ustupio vojvoda Đujić, poručnik Kopps je formirao odred »Konrad« čiji je zadatak bio da vrši diverzije na partizanske štabove, organe narodne vlasti, ubija simpatizere NOP-a i da spriječi veze iz unutrašnjosti sa jedinicama i štabovima NOVJ na otocima. Grupa »Konrad« brojila je oko 30 ljudi — četnika i Nijemaca, sa sjedištem u selu [[Zablaće]], pokraj [[Šibenik]]a.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_167.htm Izveštaj Štaba Dinarske četničke oblasti od 29. maja 1944. komandantu oblasti o akciji Grupe "Konrad" protiv pripadnika NOP-a na području Dalmacije]</ref> U izvještaju koji je 11. marta 1944. godine uputio komandi [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]], o suradnji sa četnicima vojvode Đujića Kopps je zapisao sljedeće: {{izdvojeni citat|''Predmet: Četničke jedinice u sjevernoj Dalmaciji.'' Četnici su u sjevernoj Dalmaciji grupisani u jednu [[Dinarska divizija JVuO|diviziju »Dinara«]], čiji se štab nalazi u [[Kosovo polje (Dalmacija)|Kosovu]], 11 km južno od Knina. Komandovanje je u rukama vojvode Momčila Đujića, uz podršku majora Kapetanovića i kapetana Mijovića. Jačina grupâ, podređenih ovoj komandi, trenutno iznosi oko 6500 ljudi. Utjecajna zona se poklapa sa rajonom naseljenim Srbima unutar trokuta [[Knin]]—[[Šibenik]]—[[Zadar]] i doseže do zone [[Lika|Like]]. Operaciona zona je cijeli ovaj trokut, a naročito veće komunističke, partizanske oblasti, koje su naseljene Hrvatima. Do sada su vojne operacije izvođene u suradnji sa njemačkim divizijama, o čijim su rezultatima ove izvještavane. Znatni dijelovi ovih četničkih jedinica angažirani su na osiguranju njemačkih puteva za dotur. Posmatrano s vojne strane, trenutno se četnička suradnja sa njemačkim jedinicama ocjenjuje kao pozitivna. Na osnovu snaga, koje nam se ovdje nude, može se zaključiti da ona nije iskorištena u potpunosti, ali i ono što je do sada učinjeno upućuje na činjenicu, da bi njihovo dalje angažiranje u vojnom pogledu za nas bilo povoljno.<ref>[https://znaci.org/zb/4_21_10.pdf#page=1414 Zbornik dokumenata i podataka o narodnooslobodilačkom ratu, Narodnooslobodilačka borba u Dalmaciji, knjiga 10: siječanj—ožujak 1944. godine (tom 21, dokument br. 402, str. 1414—1418.)]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=696&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000692.] <br /> ({{jez-njem|"Betr. Cetnik–Verbaende Norddalmatien. </br> In Norddalmatien sind die Cetniks in einer Division "Dinara" zusammengefasst, deren Hauptquartier in Kosovo, 11 km s. Knin, liegt. Die Fuehrung liegt in den Haenden des Wojwoden Momcilo Djujitsch, der seinerseits unterstuetzt wird von Major Kapetanowitsch und Hauptmann Miowitsch. Die Staerke der diesem Kommando unterstellten Gruppen belaeuft sich z.Zt. auf etwa 6500 Mann. Das Einflussgebiet stimmt ueberein mit dem serbischen Siedlungsraum innerhalb des Dreiecks Knin–Sibenik–Zara und reicht bis ins Lika–Gebiet hinein. Operationsgebiet ist dieses gesamte Dreieck, insbesondere die in ihm liegenden groesseren, kroatisch besiedelten kommunistischen Partisanbereiche. Militaerische Operationen wurden bislang in Zusammenarbeit mit deutschen Divisionen durchgefuehrt und deren Ergebnisse dorthin gemeldet. Darueber hinaus sind wesentliche Teile dieser Cetnik–Verbaende zur Sicherung deutscher Nachschubstrassen eingesetzt. </br> Militaerisch gesehen ist somit die Zusammenarbeit der Cetniks mit deutschen Verbaenden zur Zeit positiv zu beurteilen. Sie fuehrt wohl noch keineswegs zu voller Ausnutzung der sich hier uns anbietenden Kraefte, doch berechtigt das bisher Geleistete zu der Auffassung, dass ein weiterer Einsatz sich fuer uns militaerisch guenstig auswirken muss."}})</ref>|Izvještaj jedinice »Konrad« od 11. ožujka 1944. Komandi Druge oklopne armije o četničkim jedinicama u sjevernoj Dalmaciji}} Na osnovu svega iznesenog, poručnik Konrad predlaže nadređenim: „Što se tiče upotrebe četničkih jedinica sjeverne Dalmacije u vojne svrhe, treba reći da one predstavljaju samo nastavak prakse talijanskih jedinica. Uz to se prije svega mora dodati i to, da se Talijani nikada nisu usuđivali — i pored svih hrvatskih suprotnih tvrdnji — da u većem obimu sprovedu vojnu suradnju, jer oni nisu željeli da se ojačaju četnici, tada još neoprobani u težoj političkoj situaciji. Dok su Talijani sprovodili samo djelomične operacije, danas je, uz strogu kontrolu i rukovođenje, moguća mnogo obimnija mobilizacija četničkih jedinica. Đujić nam je rekao da će se njegove jedinice, nakon čišćenja partizanskih oblasti u dalmatinskom području, angažirati tako što će u suradnji sa njemačkim komandama izvršiti zapriječavanja Titovih kanala za snabdijevanje. Na osnovu ovdje poznatih činjenica ovo izgleda apsolutno moguće.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=700&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000696.] <br /> ({{jez-njem|"Zur militaerischen Verwendung der Cetnikverbaende Norddalmatiens ist zu sagen, dass sie nur eine Fortsetzung der italienischen Verbindungen darstellen wuerde. Dazu muss allerdings hinzugefuegt werden, dass die Italiener es niemals gewagt haben – trotz aller gegenteiligen wiederholten kroatischen Behauptungen – in grossem Stil militaerische Zusammenarbeit durchzufuehren, da sie die damals noch nicht erprobten Cetniks in einer im uebrigen noch unreiferen groesseren politischen Lage nicht zu stark werden lassen wollten. Waehrend somit die Italiener nur Teilunternehmen durchfuehrten, waere bei straffer Kontrolle und Steuerung der Cetnikverbaende heute ein Heranziehen in weit groesserem Umfang moeglich. Djujitsch hat sich uns gegenueber bereiterklaert, seine Verbaende nach Saeuberung der Partisanengebiete im dalmatinischen Raum so einzusetzen, dass in Zusammenarbeit mit deutschen Dienststellen eine Sperrung der Versorgungskanaele Titos erfolgt. Auf Grund der hier bekannten Unterlagen erscheint dies vollkommen moeglich."}})</ref> [[File:Helmuth von Pannwitz and Chetniks.jpg|thumb|Njemački general [[Helmuth von Pannwitz]], zapovjednik [[15. SS kozački konjanički korpus|15. SS kozačkog korpusa]], u društvu četničkih oficirâ s teritorije NDH.]] U izvještaju Višeg SS i policijskog vođe u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj ''[[Gruppenführer]]a'' [[Konstantina Kammerhofera]] za mjesec mart 1944. godine, iskazano je stanovito nezadovoljstvo učinkovitošću četnikâ u Bosni i Hercegovini u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Policijska oblast II ([[Sarajevo]]): [...] </br> Borbena vrijednost četnika stacioniranih u policijskoj oblasti Sarajevo nastavila je opadati; borbe u okolici [[Višegrad]]a i [[Trebinje|Trebinja]] pokazale su da se oni mogu uspješno oduprijeti [neprijatelju] samo uz njemačku podršku. U [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], četnici nisu pokazali nikakvu vlastitu inicijativu tijekom izvještajnog perioda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=228&rec=314&roll=1548 NARA, T314, Roll 1548, frame no. 000222.] <br /> ({{jez-njem|"Polizeigebiet II (Sarajevo): </br> Der Kampfwert der im Polizeigebiet Sarajevo stehenden Cetniks ist weiter gesunken, bei den Kämpfen im Raum von Visegrad und Trebinje hat sich gezeigt, daß sie sich nur mit deutscher Unterstützung erfolgreich zur Wehr setzen können. In Ostbosnien zeigten sich die Cetniks im Berichtsmonat ohne eigene Initiative."}})</ref>|Mjesečni izvještaj za mart 1944. godine Višeg SS i policijskog vođe u Hrvatskoj (6. IV 1944).}} Njemački nadležni organi su ukazivali svojim višim komandama i na vidljivu diskrepanciju u domaćem antikomunističkom taboru u kontekstu »borbe protiv bandi«. Tako se u izvještaju 264. pješadijske divizije od 10. aprila 1944. na jednoj strani tvrdi da „hrvatske vlasti očigledno poseduju vrlo malo poverenja u trajno postojanje vlastite vlade“,<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_43.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji]</ref> dok se za četnike Dinarske divizije pod Đujićevom komandom navodi: {{izdvojeni citat|Nasuprot ovom, četnike treba ceniti kao jedini pouzdani faktor borbe protiv komunističkih bandi. Oni raspolažu, pored jednog boljeg rukovođenja i organizacije, i potrebnom inicijativom u borbi protiv bandi za sopstvena obaveštavanja i poduhvate i redovno javljaju upotrebljive rezultate izviđanja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=494&rec=314&roll=562 NARA, T314, Roll 562, frames no. 000489—000490.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroat. Behoerden besitzen anscheinend nur geringes Vertrauen in der dauernden Bestand der eigenen Regierung. </br> Im Gegensatz hierzu sind die Cetniks als einzig zuverlaessiger Faktor im Kampf gegen die kommunistischen Banden zu werten. Sie verfuegen neben einer besseren Fuehrung und Organisation ueber die im Bandenkampf notwendige Initiative zu eigenen Erkundungen und Unternehmen und melden regelmaessig brauchbare Aufklaerungsergebnisse."}})</ref>|Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. [[V SS korpusu]] iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], o držanju vojvode Momčila Đujića je data veoma povoljna ocjena: {{izdvojeni citat|Đujić neupitni pristalica DM. Hrvatski državljanin, lojalno radi sa vlastitim trupama protiv komunista, nasilno mobiliše pravoslavce. Prema povjerljivom izvještaju, nedavno je više puta izrazio antibritanska osjećanja. Jačina: 7000. Jesu li Đujićeve jedinice na području V SS korpusa?<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1208&rec=314&roll=565 NARA, T314, Roll 565, frame no. 001203.] <br /> ({{jez-njem|"Djujic einwandfrei DM Anhänger. Kroat. Staatsangehöriger, arbeitet mit eigener Truppe gegen Kommunisten loyal zusammen, zwangsmobilisiert Pravoslaven. In letzter Zeit nach V—Meldungen wiederholt englandfeindlich geäussert. Stärke 7000. Sind Djujic—Verbände im Bereich V. SS—Korps?"}})</ref>}} U izvještaju od 10. maja 1944, oficiri 15. brdskog korpusa navode da Nijemci snabdijevaju ukupno 6.318 četnika u NDH („Hrvatska borbena zajednica“). Za skrb 4.421 četnika starala se [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. divizija]], dok se o ostalih 1.897 brinula [[373. legionarska divizija|373. divizija]] Wehrmachta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=828&rec=314&roll=565 NAW, T-314, Roll 565, frame 000823: Zabilješka o broju četnika koje snabdijeva 15. brdski korpus (10. maj 1944.).]</ref> Sredinom srpnja 1944. godine, u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]] je organizirana [[Operacija Muholovka|operacija »Muholovka«]] ({{jez-njem|Fliegenfänger}}). U ratnom dnevniku [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] zabilježeno je da je izvođenje operacije povjereno [[13. SS oružana brdska divizija Handžar|13. SS brdskoj diviziji »Handžar«]] i lokalnim četnicima: {{izdvojeni citat|14. 7. 1944: </br> ''SS-brdska divizija »Handžar«'': </br> Za operaciju »Fligenfenger«, čišćenje prostora [[Osmaci]] (25 km jugoistočno od [[Tuzla|Tuzle]] — aerodrom bandi), krenula su 2 ojačana bataljona i četnici.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_218.htm ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XII — DOKUMENTI NEMAČKOG RAJHA — KNJIGA 4]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=960&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000820.] </br> ({{jez-njem|"W–SS–Geb.Div. Handschar: </br> Zum Unternehmen "Fliegenfänger" Säuberung Raum Osmaci (25 SO Tuzla) (Bandenflugplatz) 2 verst. Btlne. und Cetniks angetreten."}})</ref>}} Nemački izveštaj iz jula 1944. godine ocenjuje da četnici Momčila Đujića broje oko 8.000 ljudi, od čega 7.000 naoružanih; ovi su dobro organizovani te neprijateljski orijentisani prema Englezima i bez engleske pomoći. Nijemci zaključuju da im oni zamjenjuju jednu do dvije divizije u Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Jedinica Konrad [srednja Dalmacija]: Saradnja sa četnicima izvanredna. '''Oni zamenjuju jednu do dve divizije'''. Samo se oni bore — ustaše manje aktivne.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=790 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000781.] <br /> ({{jez-njem|"Zusammenarbeit der Truppe mit Cetniks hervorragend. Cetniks ersetzen 1 — 2 Divisionen. Nur sie kämpfen. Ustascha wenig aktiv."}})</ref>|Izveštaj kapetana Merrema, drugog obaveštajnog oficira Komande Jugoistoka (Armijske grupe F) o inspekcijskom putu po Srbiji, Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj u periodu 20. jun — 4. juli 1944.}} Kapetan Merrem, njemački oficir koji je sastavio ovaj izvještaj, imao je samo riječi hvale na račun četnikâ Dinarske divizije JVuO i vojvode Momčila Đujića: {{izdvojeni citat|[[373. legionarska divizija|373. pešadijska divizija]]: Saradnja sa četnicima vrlo dobra (1. lički korpus sa sedištem u [[Gračac]]u). Oni nemaju direktnu vezu sa Đujićem. Rukovođenje njima direktno od strane obaveštajnog odjeljenja divizije. Njihovim akcijama uvek prisustvuje nekoliko Nemaca koji kontrolišu isporuke municije i snabdevanja. [...] '''Oni su jedini stvarno korisni saborci''' [podvučeno u originalu — prim.]. Jedino od njih dolaze korisna obaveštenja o neprijatelju. [...] Jedan četnički komandant odaje utisak potpuno pouzdanog saborca, koji je i neprijateljski nastrojen prema Englezima. [...] Četnici su vrlo častoljubivi i drago im je kada Nemci primete njihove podvige. [...] Podoficir Bartl poznaje lično vojvodu Đujića. Đujić mu šalje čak i sopstvene naredbe u vezi s područjem [[Donji Lapac|Lapca]]. [Najbolja taktika protiv partizana sastoji se u upotrebi specijalnih jedinica] i kombinovanju četnika u jedinice snage jednog bataljona sa jednim nemačkim vodom sa radio stanicom i, po mogućstvu, teškim oružjem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=793 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Aussenstelle der 373. (kroat.) Div. – Uffz. Bartl. </br> Sehr gute Zusammenarbeit mit Cetniks. (1. Lika–Korps Sitz Gracac.) Kein unmittelbarer Einfluss Djuic. Direkte Führung durch Ic–Aussenstelle. Bei Cetnik–Einsatz nehmen meist einige deutsche Soldaten teil. Dadurch Kontrolle der Munitions– und Verpflegungslieferung gewährleistet. "Kroatische Kampfgemeinschaft" bezeichnet Bartl nur als Ausdruck im deutschen Schriftverkehr. Cetniks können diesen Begriff nicht und würden bei Bekanntgabe feindselige Haltung einnehmen. Cetniks sind die einzigen brauchbaren Mitkämpfer. Diese allein liefern auch brauchbare Feindmeldungen. </br> Kurze Rücksprache mit einem örtlichen Cetnik–Führer ergab den Eindruck eines absolut zuverlässigen, sogar englandfeindlichen Mitkämpfer. </br> Cetniks sind sehr ehrgeizig und sehen es gerne, wann ihre Taten von Deutschen beobachtet werden. Geschriebenes Wort (Flugblätter) gilt bei ihnen wenig. Das gesprochene Wort ist alles. Gute Flüsterpropaganda hat grossen Einfluss. </br> Von Invasion sprechen Cetniks kaum. </br> Uffz. Bartl kennt den Vojvoden Djuic persönlich. Djuic schickt ihm sogar die den Raum Lapac berührenden eigenen Befehle. </br> Auf die Frage, wie man nach seiner Ansicht der kommunistischen Banden Herr werden könne, antwortete Uffz. Bartl: "Durch andauerndes Jagen mit kleinen Jagdkommandos (Kleinkrieg nach Bandenart), durch Einsatz von Tarneinheiten und durch Zusammenfassen der Cetniks in Batl.–Stärke, dabei etwa 1 deutscher Zug mit Funk und möglichst mit schweren Waffen." </br> Uffz. Bartl macht einen sehr guten Eindruck, scheint sich aber doch sehr viel zuzutrauen, wenn er behauptet, er könne die gesamten Djuic–Cetniks dahin bringen, wo wir sie haben wollen, falls er an die entsprechende Stelle gesetzt werden wurde."}})</ref>}} Visoka ocjena za doprinos četničkih formacijâ s teritorije marionetske NDH ratnim naporima njemačkog okupatora data je 25. jula 1944. godine i od strane nadležnih instanci iz [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]]: {{izdvojeni citat|Hrvatska: [...] Četnici su, s obzirom na vlastitu slabost, naši prirodni saveznici u borbi protiv komunizma. '''Samo se oni bore'''! “Hrvatska borbena zajednica” postoji samo na papiru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=716&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000707.] </br> ({{jez-njem|"Cetniks unter Berücksichtigung eigener Schwäche im Kampf gegen Kommunisten unsere natürlichen Verbündeten. Sie allein kämpfen! "Kroatische Kampfgemeinschaft" steht nur auf dem Papier."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka od 25. jula 1944.}} U izvještaju od 11. avgusta 1944, nakon proputovanja koje je Vojni zapovjednik Jugoistoka poduzeo u zoni odgovornosti V SS brdskog korpusa na teritoriju NDH, o tamošnjim četnicima te suradnji s njima kazano je: {{izdvojeni citat|Dobro iskorištavanje četničkih komandanata. Zahtjev za premještaj [[369. legionarska divizija|369. pješadijske divizije]] zbog sve češćih incidenata između četnika, o čijoj suradnji divizija apsolutno ovisi, i hrvatskih pripadnika divizije. 369. pješadijska divizija se sastoji od otprilike 70% Hrvata. Zapovjednik divizije napominje da se najmanje 40% njih smatra nepouzdanim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=192&broj=445 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000440.] <br /> ({{jez-njem|"Gute Ausnutzung der Cetnikführer. Antrag auf Herauslösung der 369.I.D. da sich Zwischenfälle zwischen Cetniks, auf deren Zusammenarbeit Division unbedingt angewiesen, und kroat.Div.Angehörigen mehren. (Siehe Ic–Bericht). 369.I.D. besteht aus ca. 70 % Kroaten. Div.Kdr. bemerkt, dass hiervon minderstens 40 % als unzuverlässig anzusehen sei."}})</ref>|Izvještaj o posjeti OBSO-a zoni odgovornosti 5. SS brdskog korpusa od 7. do 11. avgusta 1944. godine (11.8.44).}} Major Adolf von Ernsthausen je bio zapovjednikom 392. artiljerijske pukovnije iz sastava [[392. legionarska divizija|392. (hrvatske) pješačke divizije]], jedne od tri njemačko-hrvatske divizije (pored [[369. legionarska divizija|369. legionarske divizije]] i [[373. pješadijska divizija|373. pješadijske divizije]]). Kao veteran [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] sa iskustvom ratovanja na [[balkanskom bojištu]], major von Ernsthausen biva upućen [[1944]]. godine u okupiranu Jugoslaviju. Von Ernsthausen će [[1959]]. godine objaviti ratne memoare pod naslovom ''Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944'' (“Vukovi [[Lika|Like]]. Sa legionarima, ustašama, domobranima i četnicima protiv Titovih partizana. Doživljaji u Hrvatskoj 1944.”).<ref>[https://winkelried-verlag.de/buecher/landser-am-feind/744/die-woelfe-der-lika Winkelried Verlag: Adolf von Ernsthausen, Die Wölfe der Lika]</ref><ref>[https://www.booklooker.de/B%C3%BCcher/Adolf-von-Ernsthausen+Die-W%C3%B6lfe-der-Lika-Mit-Legion%C3%A4ren-Ustaschi-Domobranen-und-Tschetniks-gegen/id/A02Iwx5I01ZZ3 Ernsthausen, Adolf von — Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944 — Landser am Feind, Band 5 (www.booklooker.de)]</ref> O sveobuhvatnoj saradnji Dobroslava Jevđevića s okupacionim vlastima bio je general Mihailović, u više navrata, obaviješten i od strane Jovanke Krištof (pseudonim »Mira«), četničke obavještajke u [[Slovenija|Sloveniji]]. U veoma opširnom izvještaju od 29. juna 1944, Krištof o Jevđeviću (pseudonim »Aero«) daje nedvosmislenu ocjenu: „Aero je drugi [[Milan Nedić|Nedić]].“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_198.htm Izveštaj obaveštajnog organa od 29. juna 1944. Draži Mihailoviću o stanju četničkih organizacija u Sloveniji, Hrvatskom primorju, Gorskom kotaru i Lici i saradnji sa nemačkim okupatorima]</ref> Pored toga, Krištof karakteriše Jevđevića kao „vrlo kompromitovanu osobu“ (najprije zbog „jakog sudelovanja sa okupatorom“), te zaključuje da ovaj ne bi mogao organizovati četničku ilegalu. Iz izvještaja Krištof može se zaključiti kako su vojvoda Dobroslav Jevđević i kapetan [[Dušan Đaković]], komandant 4. brigade iz sastava Ličko-kordunaške oblasti JVuO, bili podređeni okupatoru i suštinski i u simboličkoj ravni: {{izdvojeni citat|Odred u Ab.[aciji, tj. [[Opatija|Opatiji]] — prim.] likvidiran. 19 ljudi otišlo u [[Postojna|Postojnu]], a 10 ih ide u Nem.[ačku] kom. na [[Rijeka|Reci]], gde će služiti kao [[Gestapo]]. Tu će biti sa njima i Aero i kap. Đak., pa čak i r. stanica. [...] Svi su ti odredi pod Nem. kom. i bez međusobne veze, razbacani po [[Istra|Istri]], da se pokaže celom narodu, kako su Srbi Nem. sluge. Plaćeni su — vojnici 360 L.[ira] mesečno, podnar. 450 naredn. 525 podpor. mislim 3.000 a kap. Đak. 5.800 L. [...] U Josipdol je poslao Aero 11 ljudi, navodno da osnuju tamo četničku komandu. Međutim ti su ljudi Nem. tajna policija, a od četnika iz šume, koji su im dolazili u vezi, da je to četn. komanda, napravili Nem. radni bataljon, koji vode Nem. Tu je oko 40 ljudi, ostali su prestali dolaziti kad su videli šta se sa ovima desilo. [...] Kud ćemo veće poniženje za našu vojsku nego da komanduje Nem. poručnik našem kapetanu, pa i vojvodi, samo sreća, da je taj vojv. surogat, inače propadosmo od bruke... Sve ove i slične akcije vodi kap. Đaković, naravno pod komandom Nem. poručnika. Odluke o njima donosi Aero u dogovoru sa Nem. Upravo je gnusno gledati, kako se obojica klanjaju pred Nem. potpor. i por., pa kaplarima. Đak. sve pozdravlja fašistički uzdignutom rukom, a Aero samo veće činove oficire, inače našim pozdravom. [...] U Lici saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi — tamo mora okupator popuštati, jer inače odoše ljudi u šumu, a vođe su potpuno Nem. sluge i nemaju kamo bežati. [...] '''U krvi im je šurovanje sa okupatorom, a nama prikazuju kako vode vele politiku i kolike žrtve za narod s tim pridonašaju — dok u stvari nisu ništa drugo nego ponizne Nem. sluge'''. [...] Potrebno je već jednom započeti sa ozbiljnim i poštenim radom, jer će nas katastrofa preteći. Saradnju sa okupatorom trebalo bi napraviti na čisto drugoj bazi i ne sme biti vidna. Bar ovde.}} Na drugoj strani, Jovanka Krištof izdvaja kao pozitivan primjer vojvodu Momčila Ðujića: „Ovi ljudi ovde vide jedini spas u vojv. Đujiću, jer ga smatraju poštenim i iskrenim borcem za našu stvar. Isto ima org. dobro sprovedenu. Pljačkati i krasti ne dozvoljava o čemu su se uverili iz njegove prop. gde su imena poubijanih ljudi zbog nediscipline i raznih prekršaja. To ljudima imponira — pošten rad i samo to žele, a i zaslužuju, jer ih nepoštenje tuče već 3 1/2 god. I pored svega toga, ostali su verni našoj ideji. Isto saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi i ne vodi se trgovina sa ljudima, kao ovde. Ovo vodstvo se jako boji Đujića i gaji mržnju prema njemu zato hoće ljudima dokazati, da Đujić nema ništa odnosno samo par sto vojnika bez oružja koji kao čudo gledaju mitraljez. A isto, da su pod Nem. kao ovi ovde.“ U pokušaju da prebaci teret odgovornosti za sopstvenu kolaboraciju s okupatorom na komandanta Dinarske divizije JVuO, vojvoda Jevđević piše Mihailoviću 8. avgusta 1944. godine: „Garantujem i imam stotine dokaza da trupe Đujića u velikom delu stoje u tešnjoj vezi od mene, ali to niko ne vidi. Vi bi se začudili, kad bi vam sve ispričao kakve mi izveštaje pokazuju Nemci o svojim vezama sa našim jedinicama, naročito kod [[Uroš Drenović|Drenovića]] i ostalih, prebacujući mi da ih mi sabotiramo i podmuklo rušimo.“<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 156, reg. br. 51/1—1.</ref> I u izvještaju od 10. avgusta 1944, Jovanka Krištof je upozorila Mihailovića na činjenicu da se [[Lika|lički]] četnici pod komandom vojvode Jevđevića nalaze u [[Istra|Istri]] u službi okupatora, kao i da su pred [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|nacistima]] (»broj 11«) dužni salutirati [[Rimski pozdrav|fašističkim pozdravom]]: {{izdvojeni citat|Kolben [potpukovnik [[Karl Novak]] — prim.] se povratio 3 ov. meseca. Zgrozio se nad ovim radom. Nije mogao svega verovati kad su mu referisali oficiri i vojnici, dok nije neke stvari i na vlastite oči video. Mislim, da je dosta ako Vam kažem da stalno uzdiše i govori pri svakoj prilici: »Jadni Čiča, kako ga upropastiše, zar [[Vermaht]] i [[Gestapo]], da predstavlja Čičinu vojsku.« Prebleđuje slušajući i gledajući ovo. 3. mu referiraše četnici da su dobili naređenje da moraju svi nacistički pozdravljati. A jučer se sam uverio da ima oficira, koji profaniraju našu uniformu, te u njoj putuju iz [[Postojna|Postojne]] u Trst i daju povoda komun. za prop. Isti oficir Korać je tako i u Ab.[aciju] došao samo da je još imao natpis na rukavu i kapi »Lika« što po naređenju moraju svi u Postojni nositi. Ja sam ga napala zbog toga, a isto tako i Jovanovog brata, te su jučer svi na putu skinuli te sramotne natpise. [...] Čujem da Jovan sad ostaje kod Vas. Neka Vam ispriča kako su part.[izani] u okolici Post.[ojne] natiskali plakate o četn. banditima sa natpisom »Lika« na rukavu i kapi, koji su pljačkali selo sa br. 11 i odveli x ljudi i t.d. [...] Nadam se da će sad sigurno uspeti četnicima, da se odele od br. 11. Samo mnogi su od njih mišljenja da su ovim radom upropas[ti]li i ovde i Liku.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_21.htm Izveštaj Jovanke Krištof od 10. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o stanju ličkih četnika u Istri, njihovoj saradnji sa Nemcima i ponašanju Dobrosava Jevđevića u vezi sa problemom vraćanja četnika u Liku]</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u Srbiji (1944) === {{main|Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|Topličko-jablanička operacija}} [[File:Nemci predaju minobacač četnicima.jpg|thumb|Nemci predaju minobacač četnicima u Srbiji 1944.]] {{Quote box | citat = „D.M.-bande dosada nisu nikad napale okupacione trupe.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1115&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001111: Izvještaj o bandama u okolini katarakti Dunava (bez datuma, približno mart 1944).] <br /> ({{jez-njem|"Bisher haben die D.M.Banden die Besatzungstruppen noch nie angegriffen."}})</ref> | izvor = Nemački izvještaj o četnicima u okolini katarakti Dunava od marta 1944. | width = 40% | align = right}} {{Quote box | citat = „Titove bande imaju se napasti i uništiti, odn. zarobiti. Pristalice D.M.-a (četnici) ne smatrati neprijateljima.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1264&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001260: Naredba 923. Landeschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ (29. Juli 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"Angetroffene Titobanden sind anzugreifen und zu vernichten bzw. gefangen zu nehmen. DM—Anhänger (Cetniks) sind nicht als Feind anzusehen."}})</ref> | izvor = Naredba 923. Landesschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ od 29. jula 1944. | width = 40% | align = right}} Kad je sredinom marta 1944. operativna grupa sastavljena od [[Druga proleterska divizija NOVJ|Druge]] i [[Peta krajiška divizija NOVJ|Pete divizije]] NOVJ iz [[Sandžak]]a [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|prodrla u zapadnu Srbiju]], nesuglasice između četnika i Nijemaca u Srbiji potisnute su u drugi plan. Trupe sastavljene od jedinica [[Vermaht]]a i [[Vafen-SS|SS]], korpusâ JVUO, bugarskog okupacionog korpusa, [[Srpska državna straža|SDS]], [[Srpski Doborvoljački Korpus|SDK]] i [[Ruski Zaštitni Korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]] pod objedinjenom nemačkom komandom generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] funkcionisale su kao jedinstvena operativna grupa u [[Operacija Kamerjeger|operaciji »Kammerjäger«]]. Kod nadležne je četničke komande majora [[Neško Nedić|Neška Nedića]] bio akreditovan nemački kapetan Vajel kao oficir za vezu. Zajedničke operacije trajale su nešto duže od dva meseca.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj Vojnoupravnog komandanta jugoistoka od 13. maja 1944.]</ref> Kao znak otopljavanja odnosa na liniji četnici–okupator, nakon unilateralnog raskidanja (sa njemačke strane) [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|sporazuma potpisanih]] u zimu 1943/1944. godine te organiziranja [[Operacija Treibjagd|operacije »Hajka«]] protiv [[Nikola Kalabić|Kalabićevih]] četnika, u drugoj polovini marta 1944. upriličen je sastanak komandanta Drugog ravnogorskog korpusa kapetana [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]] sa oficirom [[Schutzstaffel|SS]]-a Biermannom, inače njemačkim zapovjednikom [[Čačak|Čačka]]. Tom prilikom je kapetan Raković garantovao „da ne postoje ni najmanje namere da se planira opšti ustanak ili da se sprovedu sabotažne akcije“ protiv Nijemaca, odnosno da će „na teritoriji Srbije“ iznova nastupiti primirje. U Mihailovićevo ime, četnički komandant je iskazao spremnost „za borbu protiv komunista i izvan Srbije, uz isporuke municije“, a nije čak odbacio ni mogućnost angažovanja „na drugim evropskim frontovima“.<ref>[https://web.archive.org/web/20221206140940/https://znaci.org/00001/4_14_3_269.htm Izveštaj Feldkomandanture u Čačku od 25. marta 1944. komandantu Jugoistoka o pregovorima sa komandantom 2. ravnogorskog korpusa]</ref> U izvještaju Komandi Jugoistoka, [[obersturmführer]] Biermann navodi da Draža Mihailović od njemačke strane očekuje diskretnost u održavanju kontakata, naročito stoga što bi srpske kvislinške vlasti u JVuO mogle vidjeti konkurenciju: {{izdvojeni citat|Kapetan Raković mi je kazao lično, takoreći u povjerenju kao prijatelju, da sve što mi je do sada rekao i sve što sam ja zapisao, on rekao po nalogu Draže Mihailovića, s kojim je imao svakodnevnu radio-vezu i od koga je dobivao stalna uputstva o predmetu prethodnih razgovora. Pritom me uvjerava da će sa strane Mihailovića, naravno, sve biti demantirano, ukoliko se o sadržaju razgovorâ ponovno dozna u [[Beograd|beogradskim]] krugovima ([[Milan Nedić|Nedić]], [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]). Sasvim je prirodno da ovi krugovi pokušavaju svim sredstvima osujetiti sporazum između njemačke okupacijske vlasti i Draže Mihailovića, jer trenutno su oni legalni predstavnici srpskog naroda te bi možda mogli strahovati za svoje pozicije. Pregovore između DM–pokreta i njemačkih vlasti ovi bi krugovi odmah iskoristili u propagandne svrhe i predstavili ih kao kraj ili slabost DM–pokreta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=281&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000268—000269.] <br /> ({{jez-njem|"Hauptmann Rakovic sagte mit persönlich, sozusagen vetraulich zu einem Freund, dass alles, was er mir bisher gesagt und ich aufgeschrieben habe, von ihm im Auftrage von DM gesagt worden sei, mit dem er tägliche Funkverbindung habe und von dem er laufend Anweisungen für den Stoff der bisherigen Besprechungen erhalten habe. Er versichert mir gleichzeitig dass selbverstandlich von DM–Seite alles abgestritten werde, falls wieder der Inhalt der Besprechungen in Belgrader Kreisen (Nedic, Ljotic) bekannt werde. Es sei zu natürlich, dass diese Kreise mit allen Mitteln eine Verständigung zwischen der deutschen Besatzungsmacht und DM zu hintertreiben versuchen, denn sie seien ja gegenwärtig die legalen Vertreter des serbischen Volkes und müssten evtl. um ihren Posten fürchten. Verhandlungen der DM–Bewegung mit deutschen Behörden würden sofort von diesen Kreisen propagandistisch aufgeschlachtet und als Ende bezw. Schwäche der DM–Bewegung hingestellt."}})</ref>|Njemački izvještaj od 25. marta 1944. o pregovorima šefa [[Sicherheitsdienst]]a u Čačku obersturmführera Biermanna sa kapetanom [[Predrag Raković|Predragom Rakovićem]], komandantom 2. ravnogorskog korpusa JVuO}} Kapetan Predrag Raković, jedan od glavnih četničkih komandanata zaduženih za održavanje [[Saradnja četnika sa Nedićevom vladom|veze s Milanom Nedićem]] i Nijemcima, ponovo se sastaje sa Biermannom u Čačku 26. aprila.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=331&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000314.]</ref> Raković je tada naveo da mu je general Mihailović povukao punomoć za obavljanje poslovâ s Nijemcima i da zbog toga na ovom sastanku ne sudjeluje kao njegov predstavnik. Očigledno da je Draža Mihailović bio sasvim upoznat sa ovim kontaktima i davao je za njih odobrenja, dok je Raković održavao kontakte i obavljao poslove s Nijemcima, iako su mu ovlaštenja bila povučena.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Ubrzo je uslijedilo potčinjavanje Rakovićevog Drugog ravnogorskog korpusa JVuO (kao i Javorskog korpusa pod komandom majora [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]]) njemačkim trupama u jugozapadnoj Srbiji, što se može zaključiti iz jednog izvještaja Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka s početka aprila 1944: {{izdvojeni citat|Cvetićevi četnici osiguravaju lijevi bok grupe Jug i izviđaju u pravcu [[Golija|Golije]] od Drinića ka sjeveru. Zadatak Rakovićeve grupe nepromijenjen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=413 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000408—000409.] </br> ({{jez-njem|"Die Cvetic–Cetniks sind zum Schutz der linken Flanke der Angriffsgruppe Süd und zur Aufklärung über das Golija–Gebirge über Dramici nach Norden vorzuführen. Auftrag für Rakovic–Cetniks bleibt unverändert."}})</ref>|Izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka svim potčinjenim jedinicama za 3. april 1944. godine}} U dnevnom izvještaju iz Komande Jugoistoka za 18. april 1944, predviđa se koji će sektor zauzeti jedinice pod Rakovićevom komandom u vrijeme izvođenja operacije »Kammerjäger«, kojom prilikom je okupator s uspjehom osujetio [[Drugi prodor NOVJ u Srbiju|drugi prodor NOVJ u Srbiju]]: {{izdvojeni citat|Rakovićeva grupa dobila zadatak da postavi osiguranja prema jugu na sjevernoj obali Studenice.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=514&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000510.] <br/> ({{jez-njem|"Unternehmen Kamerjägger. II. Eigene Lage: </br> F/ Cetnik–Gruppe Rakovic erhielt Auftrag zur Abschirmung nach S gegen Feind auf dem nördl. Studenica–Ufer."}})</ref>|Dnevni izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka tokom operacije Kammerjäger, 18. april 1944.}} Iz jednog razgovora na visokom nivou (prisutni: general [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka i [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova), održanom 11. aprila 1944. godine, može se nazrijeti koliko su okupacioni dužnosnici bili zadovoljni saradnjom sa četnicima i ostalim [[Kolaboracija|kolaboracionističkim]] snagama na [[Balkan]]u: {{izdvojeni citat|Neubacherovo mišljenje o vrijednosti srpskih formacijâ: [[Srpska državna straža|SDS]] loša, Hipo (pomoćna policija) isto, [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] dobar, četnici veoma različito. U Crnoj Gori se dobro tuku [[Crnogorski dobrovoljački korpus|dobrovoljci pod njemačkim vođstvom]]. Kosovski Albanci se bore s nama. Evzoni u Grčkoj nijesu za odbranu obale, ali su korisni u unutrašnjosti zemlje i sigurno neće pucati na nas.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=462&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000458.] <br/> ({{jez-njem|"Auffassung Neubacher über den Wert der serbischen Verbände: SSW schlecht, Hipo desgleichen, SFK gut, Cetniks sehr unterschiedlich. In Montenegro schlügen sich die Freiwilligen unter deutscher Führung gut. Die Kosovoalbaner kämpfen mit uns. Evzonen in Griechenland sind nichts für Küstenverteidigung, brauchbar wohl aber im Innern des Landes, werden bestimmt nicht auf uns schiessen."}})</ref>|Vojni zapovjednik Jugoistoka (Razgovor Felber-Neubacher, 11. april 1944.)}} U izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera (u odjeljku naslovljenom „Stanje kod neprijatelja“), sačinjenom 22. aprila iste godine, ambivalento držanje jedinicâ JVuO prema okupatorskim vlastima smatra se glavnom karakteristikom četničkog pokreta u Srbiji: {{izdvojeni citat|Srbija: <br /> Pokret DM je podijeljen unutar sebe. Dok se neki aktivno bore na strani njemačkog Wehrmachta protiv komunista — a da nijesu odustali od temeljnih rezervi prema svakom okupatoru — manje bande DM u centralnoj i istočnoj Srbiji spremne su činiti štetu. Izvještaji koji se stalno pojavljuju o pregovorima Draže Mihailovića i Tita nijesu potvrđeni i takođe se doimaju nevjerovatnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=556 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000552.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist in sich aufgespalten. Während ein Teil aktiv an der Seite der deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten kampft – ohne dadurch die grundsätzlichen gegen jeden Okkupator vorhandenen Vorbehalte aufgegeben zu haben – treiben kleinere DM–Banden in Mittel–und Ostserbien nach wir vor ihr Unwesen. Immer wieder auftauchende Meldungen über Verhandlungen zwischen DM und Tito bestätigen sich nicht und erscheinen auch unglaubwürdig."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka o stanju u periodu od 16. marta do 15. aprila 1944. godine}} 12. aprila 1944. godine, pukovnik [[Jevrem Simić]] izdaje jednom četničkom nižem oficiru objavu o kretanju na terenu brigade kojom komanduje, kako bi ovaj mogao što efikasnije uništavati jatake i simpatizere [[Narodnooslobodilački pokret|NOP]]-a: {{izdvojeni citat|OBJAVA Za G. Milića Majstorovića p.poručnika, komandanta II bataljona III leteće kosmajske brigade, koja mu se izdaje s tim da može slobodno da se kreće sam ili sa svojom vojskom po terenu koji je ugovoren sa našim saveznicima Nemcima i Bugarima i da u ime Kralja Petra II Karađorđevića oduzima svu rekviziciju i kolje sve partizanske jatake i simpatizere zbog čega će dobiti čin majora.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_115.htm Objava komandanta četničke oblasti u Srbiji od 12. aprila 1944. komandantu 2. bataljona 3. kosmajske brigade za nesmetano kretanje od okupatora i klanje simpatizera narodnooslobodilačkog pokreta]</ref>}} 1. maja 1944. godine, u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka, koji potpisuje načelnik štaba general [[Kurt Geitner]], navodi se cifra od nekoliko hiljada pripadnika JVuO koji pomažu okupatoru u zaustavljanju ofenzive NOVJ: {{izdvojeni citat|Srbija — Stanje u sopstvenim redovima: </br> Borbena grupa Weyel: 500. SS padobranski lovački bataljon, sa otprilike 1.000 četnika, odbacio je neprijatelja kod [[Seča Reka|Seče Reke]] (6 km zap. od [[Kosjerić]]a) i sa manjom borbenom grupom vrši napad na neprijatelja kod Varde. Izbrojano 10 mrtvih neprijatelja; vjerovatni veći gubici. [...] </br> Četnici su raspoređeni duž linije [[Požega]]—Kosjerić—[[Ražana]]—[[Povlen]], sa ukupnom jačinom od približno 5.000 ljudi. Pojedine grupe su poslale oficire za vezu. Draža Mihailović, koji je preuzeo jedinstveno zapovjedništvo, namjerava uspostaviti radio-vezu s njemačkom komandom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=673&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000669—000670.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. Eigene Lage. </br> B. Kampfgruppe Weyel. Fg.Abt. 696 bis Kostojevici an Straße 4 OSO Rogacica durchgestossen. SS–Fallschirmjäger–Btl. hat mit etwa 1000 Cetniks Feind bei Sjecareka [sic!] (6 W Kosjerici) geworfen und steht mit einer schwächeren Kampfgruppe im Angriff gegen Feind bei Varda. 10 gezählte Feindtote, weitere Feindverluste wahrscheinlich. </br> F. Cetniks stehen im allg. Linie Pozega–Kosjerici–Razana–Povlen in Gesamtstärke ca. 5000 Mann. Einzelen Gruppen haben V.Offz. abgestellt. DM., der Gesamtführung übernommen hat, will Funkverbindung zu deutschem Kommando herstellen."}})</ref>}} U monografiji “Četnici u Drugom svjetskom ratu 1941—1945” [[Jozo Tomašević]] zaključuje: „Ne mogu ipak dati nikakvu potvrdu toj slutnji da je Mihailović održavao direktnu radio-vezu s Nijemcima, a uzimajući u obzir njegov način ponašanja u cijelom ratu, malo je vjerojatno da jest.“<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Međutim, Hermann Neubacher svjedoči u memoarima kako je, makar tokom nekoliko dana u zimu [[1945]], održavao izravnu radio-vezu s Mihailovićevim štabom.<ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 161—162.</ref> U ratnom dnevniku Vojnog zapovjednika Jugoistoka od 2. maja 1944, sa pohvalom se ističe kooperacija onih snagâ JVuO u zapadnoj Srbiji koje sačinjavaju taktički sklop pod komandom majora [[Ericha Weyela]]: {{izdvojeni citat|Borbena grupa Weyel: SS padobranski lovački bataljon, zajedno sa četnicima, razbio [[Peta krajiška divizija|Petu diviziju]] kod Varde. Veliki neprijateljski gubici. Četnici su postrijeljali sve zarobljenike. Brojke će biti objavljene naknadno.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=677&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000673.] <br /> ({{jez-njem|"Kampfgruppe Weyel. SS–Fallschirmjägger–Btl. hat mit Cetniks bei Varda Tross[?] der 5.Div. zerschlagen. Hohe blutige Feindverluste. Cetniks haben sämtl. Gefangene erschossen. Zahlen werden nachgemeldet."}})</ref>}} U izvodu iz ratnog dnevnika generala Hansa-Gustava Felbera za 3. maj 1944. godine, navodi se da je načelnik štaba Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka general Kurt Geitner išao u posjetu njemačkim trupama na ratištu u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]]: {{izdvojeni citat|(3.5.44) 6,00: Putovanje do Parišta [svakako je riječ o [[Donje Vardište|Vardištu]] — prim.] zbog razgovora sa majorom Weyelom i nekim četničkim vođama o formiranju zajedničkog štaba za borbu protiv komunista. Povratak za Beograd 3. maja u 15 časova.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=807&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000803.] <br /> ({{jez-njem|"3.5.44 6.oo Uhr Fahrt nach Pariste zur Besprechung mit Major Weyel und einigen Cetnik–Führern über Bildung eines gemeinsamen Stabes zur Bekämpfung der Kommunisten. Rückkehr nach Belgrad am 3.5., nachmittags 15.oo Uhr."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka, 3. maj 1944. godine}} Kolike je razmjere poprimila kolaboracija četnikâ Draže Mihailovića sa njemačkim Wehrmachtom i srpskim kvislinškim jedinicama u proljeće 1944. godine, postaje očigledno i iz navodâ u izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja, u kom su snage JVuO ubrojane u vlastite formacije: {{izdvojeni citat| I. Sopstvene snage A) Grupa “Holman” 696. bat. feldžand. krenuo je jutros sa četnicima u napad duž puta Nova Varoš — Ljubiš. 11/4. p. “Brand.” na maršu Sjenica — Maskova. Komandno mesto grupe “Holman” — Nova Varoš. I I/4. p. “Brand.” na maršu Užice — Ivanjica — Maskova. B) Grupa “Vajel” Napad Severne četničke grupe na jakog neprijatelja jugoistočno od Rožanstva nije uspeo uprkos visokih gubitaka i na strani četnika i na strani neprijatelja, pa će jutros biti ponovljen sa I/“Brand.”. Podređeni 1. bataljon 63. puka u obezbeđenju na visovima između Čajetine i Rožanstva. C) 24. bug. div. I I /64. nije uspeo u noći 11/12. 5. da kod Mokre Gore spreči neprijateljske zaštitnice da izmaknu ka jugu. Danas je sa 1/1. srp. puka i 1.000 četnika počelo čišćenje prostora Semegnjevo — Čajetina. 8. bataljon teških mitraljeza na maršu Požega — Arilje. 11/63. biće naknadno privučen. D) Grupa “Tatalović” Srpski dobrovoljački korpus uključio se kod Ljubovije u borbe na hrvatskoj obali Drine i prihvatio četnike koji su se povlačili. Kod Rogačice 4 prebeglice.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o borbama sa 2. i 5. NOU divizijom na komunikaciji Užice — Višegrad]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000732—000733.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. II. Eigene Lage. </br> A) Gruppe Hollmann. Fg.Abt.696 heute morgen mit Cetniks zum Angriff entlang Str. Nova Varos–Ljubis angetreten. II./4.Brdbg. auf Marsch Sjenica–Maskovo. Gefechtsstand Gruppe Hollmann Nova Varos. III./4.Brdbg. auf Marsch Uzice–Ivanjica–Maskovo. </br> B) Gruppe Weyel. Angriff nördl. Cetnik–Gruppe gegen starken Feind SO Rozanstvo drang bei hohen Cetnik–u. Feindverlusten nicht durch und wird seit heute morgen mit I./Brdbg. wiederholt. Unterstelltes I./63 sichert auf Höhen zwischen Cajetina u. Rozanstvo. </br> C) 24.bulg.Div. III./64 konnte in der Nacht 11./12.5. bei Mokra Gora Ausweichen feindl. Nachhuten nach S nicht verhindern und tritt heute mit I./Serb.Rgt.1 u. 1000 Cetniks zur Säuberung des Raumes Semegnjevo–Cajetina an. 8.sMG.Btl. auf Marsch Pozega–Arilje. II./63 wird nachgezogen. </br> D) Gruppe Tatalovic. Bei Ljubovija griff SFK in Kämpfe auf kroat.Drina–Ufer ein u. nahm ausweichende Cetniks auf. Bei Rogacica 4 Überläufer."}})</ref>}} U istom izvještaju je prenijeta i sljedeća informacija: {{izdvojeni citat|Prema pouzdanom izvoru, četnički komandant [[Dragoslav Račić|Račić]], koji je učestvovao u borbi protiv Grupe “[[Milutin Morača|Morača]]” u [[Valjevo|valjevskom]] kraju, zatražio je da se vrati u svoje dotadašnje operacijsko područje, jer ne želi više da se „prlja“ saradnjom sa okupatorom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000732.] <br /> ({{jez-njem|"Nach s.Qu. hat Cetnikführer Racic, der im Kampf gegen Gruppe Moraca im Raume Valjevo beteiligt war, die Rückkehr in sein bisheriges Einsatzgebiet beantragt, da er sich durch Zusammenarbeit mit der Okkupator nicht länger "beschmutzen" wolle."}})</ref>}} Istog dana, u izvještaju koji je poslao Glavnom komandantu Jugoistoka feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|von Weichsu]], general Felber zapaža kako formiranje ''Borbene grupe Weyel'' označava novu etapu u četničko-njemačkim odnosima s ciljem saradnje u borbi protiv NOVJ, koja u tom obimu nije bila izvodiva u prethodnom periodu: {{izdvojeni citat|Utisak o upotrebljivosti pojedinih potčinjenih narodâ i jedinicâ: [...] Četnici uvjeravaju da će se uzdržati od bilo kakvog neprijateljstva prema njemačkim trupama i da će učestvovati u borbi protiv komunista do konačne pobjede. U operacijama četničke jedinice predvodi [[Neško Nedić]], a s njemačke strane major Weyel. Razgovori na bojnom polju pokazuju da su četničke vođe poput Kalabića i Rakovića spremne sarađivati sa Nijemcima. Kod ljudstva preovlađuje prijateljski pristup, uz samo nekoliko neprijateljskih lica. Naoružanje im je skromno; manjak mitraljeza. Situacija sa zalihama municije, kao i dosad, nejasna.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=727&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000723—000724.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Eindruck über die Brauchbarkeit der einzelnen unterstellten Nationen und Verbände: </br> f) Cetniks versichern jede Feindseligkeit mit deutschen Truppen auszugeben und sich am Kampf gegen die Kommunisten bis zum Endsieg zu beteiligen. Leitung der Cetnik–Verbände durch Nesko Neditsch, deutscherseits durch Major Weyel. Besprechungen auf dem Gefechtsfeld zeigen, daß die Führer der Cetniks wie Kalabic und Rakovic gewillt sind, mit den Deutschen zusammenzuarbeiten. Unter den Leuten vielfach freundliches Entgegenkommen, nur zum Teil feindselige Gesichter. Ausrüstung mit Waffen mäßig, wenig Maschinenwaffen. Über Munitionslage nach wie vor Unklarheit."}})</ref>|Raport generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|Maximilianu von Weichsu]] od 13. maja 1944. godine}} Draža Mihailović je imenovao [[Milorad Mitić|Milorada Mitića]] za oficira za vezu između svojih jedinica i njemačke komande, kako bi saradnja četničkih komandanata sa okupatorom dobila organizovaniju formu. General Mihailović je preko kapetana Mitića dostavljao svoje zahtjeve njemačkoj komandi koja je snabdijevala municijom i hranom njegove jedinice, angažovane u borbi protiv NOVJ. Mitić je o situaciji na frontovima, o svome radu i o količini pomoći primljenoj od okupatora gotovo svakodnevno izvještavao generala Mihailovića. U depeši od 28. marta 1944, između ostalog, kapetan Mitić piše: {{izdvojeni citat|O nekoj akciji Bugara ili Br. 11 (šifra koja označava Njemce — nap.) protivu crvenih dublje na terenu nema ni govora. Doručak i večera su uvek u garnizonu. Ako se hoće uništenje komunista, onda to moramo mi da uradimo. Možemo da računamo na pomoć uzduž komunikacija, na municiju i avijaciju, mada ona ne može mnogo da pomogne. Ali moraju biti hitno bačene masovne snage i lično da vodite operacije, naravno kao 'siva eminencija', inače [[Peko Dapčević|Peko]] ode u Toplicu i dalje... Moral kod naših ljudi u reonima gde su prošli komunisti je mnogo opao. Sve veća sumnja u snagu naših i Br. 11 i sve veći respekt prema crvenima... Pred svim ovim mi ne možemo da zatvorimo oči. Ovoga puta opasnost je stvarno velika, skoro ogromna...<ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—X—57/2.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_62.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje KORPUSI DRAŽE MIHAILOVIĆA POLAŽU ISPIT PRED OKUPATOROM U SRBIJI]</ref>}} 18. aprila 1944. godine, glavni inspektor Vrhovne komande JVuO pukovnik Jevrem Simić izvještava generala Mihailovića da se kapetan [[Zvonimir Vučković]], komandant Prvog ravnogorskog korpusa, nalazi pod izravnom komandom njemačkih oficira: {{izdvojeni citat|Zvonkov odred pod komandom poručnika Nenadića zajedno sa Nemcima je u Negbini.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_120.htm Pismo delegata Vrhovne komande od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću o saradnji četnika sa nemačkim i bugarskim trupama u borbama protiv NOVJ u jugozapadnom delu Srbije]</ref>}} U telegramu od 20. IV 1944. pukovnik Simić piše generalu Mihailoviću: {{izdvojeni citat|Vučković sa 130 odabranih četnika stavio se pod komandu nemačkog poručnika Kerpera i nalazi se južno od Jasenova na Beloj Glavi.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 277, registarski broj 4/1—56.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 99—100.</ref>}} Istog dana kada je došlo do formiranja ''Borbene grupe Weyel'' (28. april 1944), u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka zapisano je: {{izdvojeni citat|Srbija — I. Stanje kod neprijatelja: </br> A) Divizijska grupa “Morača” nalazi se sa istočnom kolonom u oblasti južno od Kosjerića u borbi sa vlastitim snagama i četnicima, koji su, navodno, bili lično vođeni od strane DM-a.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000628.] <br /> ({{jez-njem|"Tagesmeldung von 28.4.1944. </br> Serbien. </br> I. Feindlage. </br> A) Div.Gruppe Moraca steht mit O–Kollone im Raum S Kosjerici im Kampf mit eigenen Kräften u. Cetniks, die von DM angeblich persönlich geführt werden."}})</ref>}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. godine generalu Mihailoviću, kapetan [[Neško Nedić]] piše o uspostavljanju fronta prema snagama NOVJ u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], odnosno da je stvoren jedinstveni borbeni sklop koji sačinjavaju četnici, [[Srpski dobrovoljački korpus|srpski dobrovoljci]] i njemačke okupacione trupe: {{izdvojeni citat|Snage potčinjene meni prešle su trenutno u odbranu na liniji Bačevci—Kosjerić i to: valjevski korpus sa delom Nemaca drži levo obalu Graca u visini Lipa—Ravan. Juče su na ovom odseku odbijeni svi napadi komunista. Ajdačić sa delom Nemaca zatvara položaj Bukovi—Ražana. Na prostoru Ražana—Kosjerić ima jedan bataljon Nemaca. Brigada Negovanova kao rezerva drži Divčibare. Rakovićev korpus u Kosjeriću sa ofanzivnom ulogom. Moja težnja je da sa naslonom na Nemce, stvorim čvrstu odbranu linije Bačevci—Kosjerić, dok se snage ne prikupe i ne stvore preduslovi za uništavajući udar, a tada uništi prva, druga a potom peta divizija. U ovom cilju front ostaje prema drugoj diviziji danas u odbrani dok na ovu diviziju sa zapada napadaju jedan bataljon Nemaca i tri bataljona ljotićevaca a mi je dočekujemo. Prema petoj diviziji preduzima se napad danas sa angažovanjem.<ref>AVII, Ča, kut. 276, reg. br. 2/1—11.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 100.</ref>}} U prvoj polovini maja 1944. godine, Vrhovna komanda JVuO je javljala o zajedničkim borbama četnikâ i Nijemaca širom okupirane Jugoslavije: „Naši i nemački delovi zatvorili put [[Užice]] — [[Kokin Brod]]. Isto tako zatvorena i [[Lim (rijeka)|Limska dolina]]. Od strane Nemaca i naših 2. maja počela ofanziva od [[Podgorica|Podgorice]]. Komunisti u oblasti [[Bijelo Polje|Bijelog Polja]]. Nemci u [[Šavnik]]u, [[Žabljak]]u i [[Brodarevo|Brodarevu]]. U [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] šesnaesta, sedamnaesta i tridesetšesta komunistička divizija pri uništenju od dve nemačke divizije.“ General Mihailović je naređivao i majoru Dragiši Rakiću (pseudonim »Gis-Gis«), komandantu Vojvodine JVuO, da pokuša dobiti municiju od okupatora, koristeći se pritom i srpskim kvislinškim strukturama, budući da je [[Banat]] formalno bio dijelom [[Vojna uprava u Srbiji|Nedićeve Srbije]]: „Postarajte se za nabavku municije kako ste predvideli. Iskoristite raspoloženje Nemaca u Banatu za jačanje naše organizacije. Isto tako iskoristite i Nacionalnu službu rada.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> 11. maja 1944, general Mihailović (pseudonim »Hans«) piše da je naredio »Viktoru« (major [[Mladen Mladenović]], komandant Čegarskog korpusa JVuO), »Hermanu« (potpukovnik [[Radoslav Đurić]], komandant Južne Srbije JVuO), »Orelu« (potpukovnik [[Dragutin Keserović]], komandant Rasinsko-topličkog korpusa JVuO) i »Minču« (major [[Branivoj Petrović]], komandant Deligradskog korpusa JVuO) da „iskoriste akciju“ okupatora protiv snaga NOVJ u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]], kao i da „na pogodan način“ nabave naoružanje i municiju: {{izdvojeni citat|Po podacima od Viktora, Hermana i Georgija [potpukovnik Milutin Radojević, delegat VK JVuO za područje Jablanice i Toplice — prim.] jedna nemačka divizija jačine oko 15.000 nalazi se u [[Kuršumlija|Kuršumliji]], [[Prokuplje|Prokuplju]], [[Žitorađa|Žitorađi]], [[Pukovac|Pukovcu]] i [[Leskovac|Leskovcu]]. Ima 70 tenkova. Pripremaju se za akciju protiv komunista. [[Gestapo]]vci iz [[Niš]]a traže Viktora i nude oružje i municiju i da ne diraju naše. Keserović 8 i 9 napadao na komuniste u okolini [[Ribarska Banja|Ribarske Banje]] sa [[Jastrebac|Jastrepca]] i od sela Zdravinja. Crveni dobili pojačanje i Orel se povukao na polazni položaj [[Zdravinje]] — [[Veliki Šiljegovac]]. Orel se sprema za ponovni napad. Naredio sam: Viktoru: Da Knjaževački korpus uputi Orelu za akciju na Jastrepcu i Moravskom srezu, ako ga već nije uputio. Sa ostalim snagama da zatvori prelaze na [[Morava|Moravi]] od Niša do Leskovca. Da iskoristi na pogodan način ponudu oružja i municije, jer sada moramo tući komuniste i treba iskoristiti nemačku akciju. 2. — Hermanu: Treba iskoristiti akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice. Da prikupi svoje snage u Jablanici i da dejstvuje najpogodnijim pravcem protivu komunista imajući u vidu akciju Nemaca. Na pogodan način da dođe do municije. 3. — Orelu: Da iskoristi akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice i da mu se stavlja pod komandu Knjaževački i Deligradski korpus. Na pogodan način da dođe do municije. 4. — Minču: Da odmah pomogne Orela u akciji na Jastrepcu i Moravskom srezu kako je već naređeno i da je pod komandom Orela.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref>}} 12. maja 1944, Draža Mihailović obavještava potpukovnika [[Zaharije Ostojić|Zaharija Ostojića]] (pseudonim »Sto-Sto«) sljedeće: „2 i 5 divizija su sada u srezu Zlatiborskom. Napadi se vrše sa svih strana.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> Napad su vršile njemačke i bugarske trupe, zajedno sa ljotićevcima i četnicima. U depešama<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 2/1—28.</ref> koje je komandant Cersko-majevičke grupe korpusa major [[Dragoslav Račić]] poslao Mihailoviću prethodnog dana o saradnji četnika i Njemaca, između ostalog, stoji: {{izdvojeni citat|Saznajem da su [[Užice]] pune Jankovićevih [Milutin — prim.] četnika i da [[Predrag Raković|Raković]], [[Neško Nedić|Neško]], Ajdačić, Janković i Mitić drže neke konferencije sa Nemcima. Ako boga znate sprečavajte ovo... Ako dalje budem vodio borbu protiv komunista zajedno sa Nemcima, ja ću duboko zaglaviti... Zbog ovoga molim da mi odobrite da se vratim na moj teren i povedem samo štabnu akciju u [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] i [[Srem]]u. Neko od nas mora ostati čist.}} U proljeće 1944. godine, prilikom njemačke kontraofanzive protiv partizana u jugozapadnoj Srbiji u kojoj su učestvovale i značajne četničke snage, zabilježena je i fotografija komandanta 1. ravnogorskog korpusa JVuO sa njemačkim oficirom, vjerovatno iz Wehrmachtove divizije [[Brandenburger|''Brandenburg'']].<ref name="yuhistorija.com"/> [[Datoteka:Zvonimir_Vuckovic_i_Nemci.jpg|minijatura|Kapetan [[Zvonimir Vučković]] (desno), komandant 1. ravnogorskog korpusa JVuO, pozira sa njemačkim oficirom tokom [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|partizanskog prodora u Srbiju]] (april/maj 1944. godine)]] General [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka, 16. maja 1944. godine podvlači svojim potčinjenim: „'''Pokret DM bio je i ostaje neprijateljski.'''”<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=758&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000754.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist und bleibt Feind."}})</ref> Felber podsjeća kako četnička saradnja u borbi protiv »crvenih« proističe samo iz činjenice da su komunisti njihov neprijatelj br. 1, ali neprijatelj br. 2 i dalje ostaje okupaciona sila. General Felber stoga preporučuje da se »borba protiv partizanskih bandi« oprezno nastavi voditi skupa s jedinicama generala Mihailovića: {{izdvojeni citat|Četničke grupe koje se nalaze u borbi protiv komunista, ne treba nikako ometati niti ih napadati, već ih podupirati u borbi. Saradnja s četnicima u borbi protiv komunista, uz najštedljiviju isporuku municije i pod nadzorom okupacione sile, može biti samo lokalna i radi akutne borbe protiv partizanskih bandi. U tom slučaju potrebno je isporučivati i sanitetski materijal i negovati ranjenike. Za svaku isporuku potrebno je odobrenje Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka. Preporučujemo da se u svim prilikama obraća nesmanjena pažnja pokretu DM i njegovim postupcima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=759&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000755.] <br /> ({{jez-njem|"Cetnikgruppen, die sich im Kampf mit Ko. befinden, sind dagegen nicht zu hindern und nicht anzugreifen, sondern in ihrem Kampf zu fördern. Ein Zusammengehen mit Cetniks im Kampf gegen die Ko. unter sparsamter Lieferung von Munition unter Aufsicht der Besatzungsmacht darf nur örtlich und nur zum Zwecke des akuten Kampfes gegen die Partisanenbanden erfolgen. In diesem Falle ist auch Lieferung von Sanitätsmaterial und Pflege der Verwundeten erforderlich. Munitionslieferung bedarf in jedem Falle der Zustimmung des Mil.Befh. Südost. Ungeschwächte Aufmerksamkeit gegenüber der DM–Bewegung und deren Maßnahmen ist nach wie vor überall geboten."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_272.htm Informacije Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 16. maja 1944. potčinjenim komandama i štabovima o držanju prema četnicima]</ref>}} U zapisniku generala Felbera s kraja maja 1944, apostofira se korištenje Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca za odbranu jugozapadne granice okupirane Srbije od partizanskog prodora: {{izdvojeni citat|Predviđeno je da se veći dio četnikâ Draže Mihailovića pošalje kući, da se najpouzdaniji koriste kao izviđači na granici, i da se dobrovoljci (SDK), poslije apsolutno neophodnog odmora i osvježenja, kasnije iskoriste kao graničari.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=817&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000813.] <br /> ({{jez-njem|"Es ist beabsichtigt, von den DM–Cetniks einen größeren Teil nach Hause zu schicken, die Zuverlässigsten als Aufklärer an der Grenze zu verwenden, und später das SFK nach einer unbedingt notwendigen Ruhepause und Auffrischung als Grenzschutz einzusetzen."}})</ref>|Zapisnik o putovanju za Niš i Sofiju 25-28.05.1944.}} General [[Edmund Glaise von Horstenau]], vršio je od 15. juna do 25. juna 1944. dužnost komandanta Jugoistoka, zamjenjujući generala Hansa Felbera, koji se po službenom zadatku nalazio u Njemačkoj. Opisujući u svom ratnom dnevniku stanje u Srbiji, tj. odnose između njemačkih i bugarskih okupacionih trupa, s jedne, kao i četnika i kvislinga, s druge strane, Horstenau navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|'''Nemci gotovo da nemaju svojih trupa u Srbiji'''. Postoji samo nekoliko policijskih jedinica. Najveći deo Srbije nalazi se pod kontrolom bugarskog okupacionog korpusa. Bugarskih vojnika nema samo u severozapadnom delu Srbije i Banata. No, bugarske trupe u Srbiji jesu najlošije bugarske jedinice. Tek što sam na kratko vreme preuzeo Vrhovnu komandu u Beogradu, dve bugarske čete, zajedno sa svojim oficirima, prebegle su partizanima kod Leskovca. Jedine trupe na koje je čovek mogao da se osloni u borbi protiv partizana bili su srpski dobrovoljci, a donekle i ruski. Upotrebljivi za borbu protiv partizana bili su i ljudi Draže Mihailovića. Vezu sa njim za mene je održavao jedan nemački major [Erich Weyel], nosilac odlikovanja „viteškog krsta“.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 508.</ref>}} U vrijeme izvođenja [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Trumpf«]], u kojoj se [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pridružila njemačkim trupama u borbi protiv partizana, došlo je 14. jula 1944. u [[Kruševac|Kruševcu]] do sastanka vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera sa kapetanom [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]], načelnikom štaba ove četničke formacije. Tom prilikom, Nedić je istaknuo da su „četnici u Englesku izgubili svako poverenje, pošto su ih Englezi izdali“, ponudivši svoje usluge u „borbi protiv komunizma“. General Felber je ocijenio da je riječ „o potpuno ozbiljnoj ponudi četnika koju treba prihvatiti“, s čim se složio i major Erich Weyel, oficir za vezu kod kapetana Nedića: {{izdvojeni citat|Neško Nedić je sada načelnik štaba četničke grupe koja se sa nama bori u akciji »Trumpf« i čija se jačina može proceniti na oko 10.000 ljudi. [...] Pošto su oni sami u borbi protiv komunizma i suviše slabi, uvideli su da moraju tražiti oslonac u nemačke oružane snage, ''kojima će se bezuslovno potčiniti sa puno poverenja''. Oni su spremni da se bore protiv komunizma svuda tamo gde bih ih ja postavio. Na drugoj strani, Nedić je molio ponovnu pomoć u vidu ''isporuke municije i naoružanja, a naročito teškog naoružanja''. Četnici su spremni da daju svaku garanciju da će se isporučeno naoružanje i municija upotrebiti samo protiv komunizma. [...] Neško Nedić je još jednom molio za poverenje ne samo ovdašnjih nemačkih komandi nego i čitavog nemačkog naroda, kao i za priznanje srpskog naroda kao najvećeg neprijatelja komunizma na Balkanu. ''Kao dokaz svog unutarnjeg raspoloženja ponudio je da se lično dalje bori na [[Istočni front|istočnom frontu]] posle čišćenja Srbije od komunizma'' i siguran je da bi to, slično njemu, učinio i jedan veliki broj četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_93.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 15. jula 1944. Komandi Grupe armija »F« o razgovoru vođenom 14. jula 1944. u Kruševcu, sa četničkim komandantom Neškom Nedićem u vezi zajedničkih dejstava protiv jedinica NOV i POJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=734&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frames no. 000725—000726.] <br /> ({{jez-njem|"Nesko Nedić ist z.Zt. Chef des Stabes der beim Unternehmen "Trumpf" mit uns kämpfenden Cetnikgruppe, deren Stärke auf etwa 10 000 Mann zu schätzen ist. </br> Da sie im Kampf gegen den Kommunismus alleine zu schwach seien, sähen sie ein, dass sie Anlehnung an die deutsche Wehrmacht suchen müssten, der sie sich voller Vertrauen bedingungslos unterstellten. Sie seien bereit, gegen den Kommunismus zu kämpfen überall da, wo ich sie hinstellen würde. Auf der anderen Seite erbat Nedić erneut Unterstützung durch Lieferung von Munition und Waffen, insbesondere schweren Waffen. Die Cetniks seien bereit, jegliche Garantie zu bieten, dass das Gelieferte nur gegen den Kommunismus verwendet würde. </br> Nesko Nedić bat nochmals um Vertrauen nicht nur der hiesigen deutschen Stellen, sondern des ganzen deutschen Volkes und um Anerkennung des serbischen Volkes als stärksten Feind des Kommunismus auf dem Balkan. Als Beweis seiner inneren Haltung bot er sich an, nach Säuberung Serbiens vom Kommunismus für seine Person an der Ostfront weiterzukämpfen, und er sei sicher, dass auch eine grosse Anzahl Cetniks es ihm gleich tun würde."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka Komandi Grupe armija »F« od 15. jula 1944. godine}} Major Weyel je još od kraja aprila 1944. godine tijesno surađivao s kapetanom Neškom Nedićem (general Kurt von Geitner je 28. IV zabilježio da je formirana „nova Borbena grupa major[a] Vajel[a]“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000628—000629.] <br /> ({{jez-njem|"Neue Kampfgruppe Major Weyel."}})</ref>) u koordiniranju njemačko-četničkih operacija protiv partizana.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> U izvodu iz ratnog dnevnika Armijske grupe »F« za 18. jul 1944.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=978&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000837.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Major v.Geitner unterrichtet Oberst i.G. Selmayr über neue Lage in Serbien: Am 17.7. eröffneten rote Kräfte südl. Korsumlja [sic!] (S–Serbien) Angriff gegen Cetnikverband. unter Major Weyel. Cetnik zum Ausweichen in NW–Richtung gezwungen. Zielsetzung der Kommunisten wahrscheinlich lokale Verschiebung einer Division, da für Offensive Richtung Ibartal, vorherige Versammlung stärkerer Kräfte notwendig gewesen wäre. Abwehr nur durch Cetnik, nach Ibartal ein weiteres Russenbtl. als Sicherheitskoeffizient unter Schwächung der neu aufgebauten Drinaverteidigung verschoben."}})</ref> navedeno je da je ovo savezništvo, makar taktičko, još uvijek na snazi: {{izdvojeni citat|''General fon Gajtner obaveštava generalštabnog pukovnika Zelmajera o novoj situaciji u Srbiji'': </br> Dana 17. 7. crvene snage otpočele su napad južno od Kuršumlije (južni deo Srbije) na četničke jedinice pod komandom majora Vajela. Četnici su bili prinuđeni da se povuku u pravcu severozapada. Cilj komunista je verovatno lokalno pomeranje jedne divizije, pošto bi za ofanzivu u pravcu Ibarske doline bilo potrebno prethodno prikupljanje jačih snaga. Odbrana počiva samo na četnicima, a upućen je još jedan bataljon Rusa kao koeficijent sigurnosti, uz slabljenje organizovane odbrane na Drini.}} U dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 26. jul 1944. godine, četničkim se jedinicama odaje priznanje za krupne usluge koje su u vrijeme [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Kehraus«]] učinili okupatoru defanzivnim dejstvima pri zadržavanju glavnine snagâ NOVJ: {{izdvojeni citat|''Srbija: Operacija »Kehraus«'' [Čistka]: </br> Očigledno da je glavnina neprijateljskih snaga snažno potučena i kao takva povukla se preko srpsko-albanske demarkacione linije. Dodir sa neprijateljem održava se samo sa zaštitnicama. Operacija je time završena, naknadno čišćenje se produžava borbenim grupama koje učestvuju. Mada se u toku operacije nije uspelo u razbijanju glavnine neprijateljskih snaga, ipak je pošlo za rukom, naročito masovnom upotrebom četnika, da se osujeti namera neprijatelja da prodre u pravcu Ibra. U prostoru Sokobanje, pod pritiskom naših i četničkih snaga, delovi bandi prešli su, pod borbom sa jedinicama iz pripravnosti za zaštitu železnice, prugu Zaječar — Knjaževac u pravcu bugarske granice, dok je glavnina, uz velike gubitke u borbama sa četnicima, prodrla u prostor Aleksinca. Od 23. 7. četničke grupe su prodrle preko Save u Srem i tamo se od tog vremena nalaze u borbi sa komunistima. U ostalim delovima Srbije lokalna delatnost bandi, dok se u Banatu vrše neprekidne sabotaže u žetvi.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=204&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289457—6289458.] <br /> ({{jez-njem|"SERBIEN: ”KEHRAUS” MASSE FD–KRAEFTE ANSCHEIN. STARK ANGESCHLAGEN, UEBER SERB–ALB. DEMARKATIONSLINIE AUSGEWICHEN. FD–BERUEHRUNG NUR NOCH MIT NACHHUTEN. UNTERNEHMEN DAMIT ABGESCHLOSSEN, NACHSAEUBERUNG DURCH BETEILIGTE KGRN. FORTGESETZT. WENN ES IM VERLAUF DES UNTERNEHMENS NICHT GELANG MASSE FD–KRAEFTE ZU SCHLAGEN, SO IST ES DOCH, INSBESOND. DURCH MASSENEINSATZ DER CETNIKS GELUNGEN, FD–ABSICHT, IN RICHTUNG IBAR VORZUSTOSSEN, ZU VEREITELN. UNTER DRUCK EIG. UND CETNIK KRAEFTE BANDEN RAUM SOKOBANJA MIT TLN. UNTER KAMPF MIT ALARMEINHEITEN BAHNLINIE ZAJEZAR KNJAZEVAC RICHTUNG BULGAR GRENZE UEBERSCHRITTEN, MIT MASSE UNTER VERLUSTREICHEN KAEMPFEN MIT CETNIKS BIS IN RAUM ALEKSINAC VORGEDRUNGEN. SEIT 23.7. CETNIKS–GRUPPEN UEBER SAVE NACH SYRMIEN VORGEDRUNGEN UND DORT SEITDEM IM KAMPF MIT KOMM. IM UEBRIGEN SERBIEN OERTL. BANDENTAETIGKEIT, BANAT ANHALTENDE ERNSTSABOTAGE.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (26. VII 1944)}} Nakon dva dana, poslat je iz Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Wehrmachta sljedeći dopis: {{izdvojeni citat|Srbija: </br> Završni izvještaj [o operaciji] „Kehraus“: Uz približno 70 sopstvenih mrtvih iz svih borbenih grupa koje su učestvovale (uključujući četnike), izbrojano 363 mrtva neprijatelja, 464 zarobljenika i dezertera.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000242.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: </br> Abschlussmeldung "Kehraus": Bei etwa 70 eig. Toten aller beteiligten Kgrn. (einschl. Cetniks) 363. gez. Fd.–Tote, 464 Gefangene und Überläufer.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (28. VII 1944)}} 27. jula 1944, centrali u Berlinu javljali su iz komande Grupe armija »F«: „Srbija: Glavnina snažno potučenih neprijateljskih snaga u operaciji »Keraus«, koja se povukla ka jugu, ponovo je, posle neuspelog pokušaja da se povuče u oblast Albanije, napadnuta od strane Borbene grupe »Dizener« i četnika u prostoru jugoistočno od [[Medveđa|Medveđe]]. Gubici neprijatelja u akciji »Keraus« na dan 24. i 25. 7.: 29 mrtvih, 302 zarobljena, 8 mitraljeza, 2 minobacača i preko 200 pušaka.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=210&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289463.] <br /> ({{jez-njem|3.) SERBIEN </br> MASSE DER BEI ”KEHRAUS” STARK ANGESCHLAGENEN UND NACH S AUSGEWICHENEN FD.– KRAEFTE NACH MISSLUNGEN VERSUCH IN ALBAN. GEBIET AUSZUWEICHEN, IM RAUM SO MEDVEDJA DURCH. KGR. DIESENER UND CETNIKS ERNEUT ANGEGRIFFEN. FEINDVERLUSTE "KEHRAUS" AM 24. U. 25.7.: 29 GEZ. TOTE, 302 GEFANGENE, 8 M. G., 2 GR. W. UEBER 200 GEWEHR.}})</ref> Sjutradan, sumirani su rezultati ove operacije: „U Srbiji operacija »Keraus« je postigla potpuni uspeh; neprijatelj je bio prinuđen da izmakne u pravcu juga. Pošlo nam je za rukom da prodorom u pravcu Ibarske doline osujetimo njegovu nameru.“<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/> Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka za 30. jul 1944, takođe upućen Vrhovnoj komandi njemačkog Wehrmachta, bilježi da jedinice JVuO nastavljaju davati doprinos naporima okupatora u slamanju ofanzive koju je NOVJ poduzela u južnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Prilikom nastavljanja čišćenja u operaciji »Keraus«, dijelovi neprijateljskih snaga istočno od [[Lebane|Lebana]] prodrli su u pravcu sjevera. Glavnina je napadnuta u prostoru Lebana od strane Borbene grupe »Dizener« i četnikâ. 5. policijski puk (bez III bataljona) stupio je u akciju sa istoka. Borbene grupe 27. bugarske divizije (5 bataljona) ponovo će stupiti u akciju 31. 7. u cilju naknadnog čišćenja iz doline Toplice u pravcu juga. Neprijateljski gubici — 27. 29. 7. Kod Borbene grupe »Dizener« i četničke grupe »Vajel«: 117 izbrojanih mrtvih [neprijatelja], 604 zarobljenih; zaplijenjeno 9 mitraljeza, 5 automobila, 5 minobacača, 560 pušaka, 6 radio-uređaja, velike količine municije i [vojne] opreme svake vrste.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=221&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289474—6289475.] <br /> ({{jez-njem|"3.) SERBIEN: </br> BEI NACHSAEUBERUNG ”KEHRAUS” TLE. FD–KRAEFTE O LEBANE NACH N VORGEDRUNGEN. MASSE RAUM S LEBANE DURCH KGR. DIESENER UND CETNIKS ANGEGRIFFEN. POL. RGT. 5 OHNE ROEM 3. ) VN O ANGESETZT. </br> KGR. 27. BULG. DIV. (5 BTLNE) ANTRITT 31. 7. ERNEUT ZUR NACHSAEUBERUNG AUS TOPLICA – TAL NACH S. FEINDVERLUSTE 27.</br> 29.7.: BEI KGR. DIESENER UND CETNIK–GRUP[P]E WEYEL: 117 GEZ. TOTE, 604 GEFANGENE, 9 MG, 5 M PI, 5 GR W., 560 GEWEHRE, 6 FUNKGERAETE, GROSZE [sic!] MENGEN MUN. UND GERAET ALLER ART.}})</ref>}} Komanda Jugoistoka obavještava 11. avgusta 1944. da se Rasinsko-toplička grupa korpusa JVuO, pod komandom potpukovnika Dragutina Keserovića, i zvanično stavila pod komandu njemačkog Wehrmachta tokom [[Topličko-jablanička operacija 1944|Topličko-jablaničke operacije]]: {{izdvojeni citat|Situacija kod Borbene grupe Diesener mirna. Četnička grupa Keserovića se dobrovoljno stavila pod komandu Borbene grupe Diesener. Ponovni napad protiv neprijateljskih snaga južno od Lebana počinje 13. VIII.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=288&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289541: Dnevni izvještaj komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 10. augusta 1944 (11. august 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"C ) LAGE BEI KGR. DIESENER RUHIG. </br> CETNIK–GRUPPE KESEROVIC FREIW. UNTER BEFEHL KGR. DIESENER GETRETEN. </br> ERNEUTER ANGRIFF GEGEN FD– KRAEFTE S LEBANE LAEUFT AM 13.8. AN."}})</ref>|Izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Vermahta za 10. avgust 1944. godine}} Neposredna četničko-nemačka operativna saradnja ponovila se i prilikom nemačkih operacija [[Operacija "Trumpf"|"Trumpf"]] i [[Operacija "Halali"|"Hallali"]] u jablaničko-topličkoj oblasti protiv [[21. srpska divizija NOVJ|21]]. [[22. srpska divizija NOVJ|22]]. [[24. srpska divizija NOVJ|24]]. i [[25. srpska divizija NOVJ|25]]. divizije NOVJ tokom jula i avgusta 1944. {{izdvojeni citat|Ministar [[Nojbaher]] konstatuje da je premijer [[Milan Nedić|Nedić]] — ukazujući na neudovoljene zahteve za oružjem ponovno izrazio nameru da demisionira — verno služio nemačkim interesima. Slično je i s Mihailovićem, koji se do danas trudio da ne zauzme neprijateljsko držanje prema okupatoru. To isto Važi i za ostale vodeće Srbe, koji su se, pod parolom »Dajte nam oružje — onda pripadamo Vama«, lojalno držali.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_231.htm Zabeleška obaveštajne grupe nemačkih komandi na Jugoistoku od 30. avgusta 1944. sa savetovanja u štabu komande Jugoistoka o aktuelnim pitanjima saradnje sa Dražom Mihailovićem i razvoju celokupne situacije na području Jugoistoka]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=980&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000974—000978.] <br /> ({{jez-njem|"Hierzu stellt Minister Neubacher fest, dass Ministerpräsident Nedic – der unter Hinweis auf die unerfüllten Waffenwünsche erneut Rücktrittsabsichten geäussert habe – in gutem Glauben zur deutschen Sache handelte. Ähnlich verhält es sich bei DM, der sich bis heute bemüht habe, keine feindselige Haltung dem Okkupator gegenüber einzunehmen. Das gleiche gilt für die anderen führenden Serben, die sich unter dem Motto: "Gebt uns Waffen – dann gehören wir zu Euch!" loyal verhalten hätten."}})</ref>|Nemački obaveštajni izveštaj od 30. avgusta 1944.}} === Desant na Drvar (1944) === {{main|Desant na Drvar}} Za [[Desant na Drvar]] (operacija »Rösselsprung«), preduzet maja i juna 1944, komanda [[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druge oklopne armije]] je angažirala oko 16.000 njemačkih vojnika i tri hiljade [[Momčilo Đujić|Đujićevih]] četnika.<ref name="Pop izdaje">[https://www.znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.]</ref> Četnici su bili dragoceni kao nemački informatori, pa su upravo oni doneli Nemcima tačan podatak o lokaciji Titovog štaba: {{izdvojeni citat|Prema četničkim podacima, Tito se nalazi u drvarskoj pećini, prema drugim izvorima u Oštrelju sjeverno od Drvara.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=459&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000455.] </br> ({{jez-njem|"IIc: Tito nach Cetnikmeldg. in Höhle Drvarska Pecina bei Drvar, nach anderer Meldg. in Ostrelj N Drvar."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja [[15. brdski armijski korpus (Nemačka)|15. brdskog korpusa]] za 10. mart 1944.}} U izvještaju 2. oklopnoj armiji iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], poslatom 19. maja 1944. godine, navedeno je da će četničke jedinice biti u potpunosti podređene njemačkom Wehrmachtu u ovoj operaciji: {{izdvojeni citat|''Telegram K-di 2. okl. armije'' Tiče se: »Reselšprunga« [...] 7) Ojačani 105. SS-izv. bat. sa potčinjenim 369. izv. bat. napada X-dana, nastupajući od Livna duž Livanjskog polja preko Bosanskog Grahova na Drvar, sprečava neprijateljske proboje prema jugoistoku i razbija neprijateljski komandni aparat. U Bosanskom Grahovu naši četnici, u Drvaru naši padobranci.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_63.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. maja 1944. Komandi 2. oklopne armije o izvršenim pripremama i zadacima potčinjenih jedinica za operaciju »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=724&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frames no. 000715—000716.] </br> ({{jez-njem|"Fernschreiben An PzAOK 2 </br> Betr. Rösselsprung </br> 7.) Verstärkte SS–AA 105 mit unterstellter AA 369 stösst am X–Tag antretend von Livno entlang Livanskopolje über Bosn.Grahovo auf Drvar vor, verhindet feindl. Ausbruch nach Südosten und zerschlägt feindl. Führungsapparat. In Bosn.Grahovo eigene Cetniks, in Drvar eigene Fallschirmjäger."}})</ref>}} Komanda Druge oklopne armije je uzvratila XV brdskom armijskom korpusu dopisom od 21. maja 1944. iz kojeg se zaključuje da se četnici nalaze pod komandom majora Ernsta Benescha iz divizije [[Brandenburger]], kao i da se za njih počeo koristiti službeni naziv »[[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|Hrvatska borbena zajednica]]«: {{izdvojeni citat|1) Crveni komandni centar u Drvaru (po svoj prilici Vrhovni štab Tito, u Drvaru, na staroj stočnoj pijaci, Američka vojna misija Trninić Breg, u Prnjavoru Engleska vojna misija, preostala Ruska misija neotkrivena). Treba računati sa mesnim obezbeđenjem, pre svega na visovima severoistočno, istočno i zapadno od Drvara, u datom slučaju i na protivvazdušnu odbranu. Dalji podaci o neprijatelju postepeno se saopštavaju komandantu 500. padobranskog lov. bat. od strane Ic K-de 2 okl. armije i majora Beneša. 2) Operacija »Reselšprung« treba da ukloni crveni komandni centar oko Drvara. Komandovanje »Reselšprung«: XV brd. AK, istaknuto komandno mesto Bihać. Za operaciju »Reselšprung« nastupaju X-dana (spuštanje padobranskog lov. bat.) na Drvar: [...] d) Ojačana Borbena grupa 1. puka »Brandenburg« (bez 1. bat.) sa potčinjenom Hrvat. borbenom zajednicom, od Knina na Bosansko Grahovo, odatle u više borbenih grupa protiv linije Prekaja (14 km ji. od Drvara) — Drvar. Zadatak: Doček bandi i štabova koji se povlače prema jugu. Grupe nose maskirno odelo. 3) 500. SS-padobranski lov. bat., komandant šturmbanfirer Ribka, sa potčinjenom SS-padob. nast[avnom] četom (očekuje se konačno odobrenje [[Heinrich Himmler|rajhsfirera SS]]), 40 ljudi odreda »Beneš« i 6 ljudi kontraobaveštajne službe spuštaju se X-dana, u trenutku što je moguće ranije, u crveni komandni centar Drvar i uklanjaju munjevitim napadom naročito Vrhovni štab Tito, kao i ostale crvene komandne štabove i savezničke, odnosno ruske vojne misije.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_66.htm Naređenje Komande 2. oklopne armije od 21. maja 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa za dejstva u operaciji »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=698&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frame no. 000690.] </br> ({{jez-njem|"1.) Rotes Führungszentrum in DRVAR (voraussichtlich Hauptstab TITO DRVAR am alten Viehmarkt, amerik.Mil.Missionen TRNIC BREG, in PRNJAVOR engl.Mil.Mission, Verbleib russ.Mission nicht geklärt). Mit örtlichen Sicherungen, vor allem auch auf den Höhen NO, O und W DRVAR, gegebenenfalls auch mit Flak, ist zu rechnen. Weitere Feindfeststellungen werden an Kdr. Fallschirmjäg.Btl.500 durch Pz.AOK.2 I c und Major BENESCH laufend übermittelt. </br> 2.) Das rote Führungszentrum um DRVAR soll durch das Unternehmen "RÖSSELSPRUNG" ausgeschaltet werden. </br> Führung "RÖSSELSPRUNG": XV.Geb.AK., vorgeschobener Gefechtsstand BIHAC. </br> Zu "RÖSSELSPRUNG" treten am x–Tag (Absprungtag des Fallschirmjäg–Btl.) auf DRVAR an: </br> d) Kampfgruppe verst. 1.Rgt.Brandenburg (ohne I.Btl.) mit unterstellten kroat. Kampfgemeinschaften von KNIN auf BOS.GRAHOVO, von dort in mehreren Kampfgruppen gegen Linie PREKAJA (14 SO DRVAR) – DRVAR. Auftrag: Auffangen von nach Süd ausweichenden Banden und Stäben. Gruppe trägt Tarnbekleidung. </br> 3.) SS–Fallschirmjäg.Btl.500, Führer Sturmbannführer RYBKA mit unterstellter SS–Fallsch.Ausb.Komp. (endgültige Genehmigung Reichsführer SS steht noch aus), 40 Mann Abt. BENESCH und 6 Mann Abwehr landet am X–Tag zum frühest möglichen Zeitpunkt in roten Führungszentrum DRVAR und schaltet in blitzatrigem Zugriff insbesondere den Hauptstab TITO sowie weitere rote Führungsstäbe und allierte bzw. russ.Mil.Missionen aus."}})</ref>}} Nemci su nakon operacije ocenili da četnici izviđačke zadatke izvršavaju besprijekorno, vođstvo im je dobro, ljudstvo naviklo na fizičke napore. Nemci zaključuju da su im četnici "neophodni su pri osiguranju komunikacija, posebno zbog pomanjkanja vlastitih trupa".<ref>NAW, T-314, Roll 566, 000048-9: Izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa o rezultatima formiranja „Hrvatskih borbenih grupa“ (30. juni 1944).</ref> === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1944) === {{Poseban članak|Ponuda Draže Mihailovića Adolfu Hitleru}} [[Datoteka:First Vrede sa četnicima.jpg|thumb|Nemački kapetan von Wrede i četnički komandanti kapetan [[Nikola Kalabić]], major [[Dragoslav Račić]] i kapetan [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')<ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] Tokom jula i avgusta [[1944]]. intenzivirani su kontakti između predstavnika nemačke komande Jugoistoka [[Herman Nojbaher|Nojbahera]], predsednika vlade [[Milan Nedić|Nedića]] i predstavnika Mihailovića.<ref>[http://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%83_%D1%81_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_14.7.1944. Nemački izveštaj o razgovoru s četnicima od 14.7.1944]</ref> Njemačka strana je nakon sastanka između predstavnika Obavještajnog odjeljenja komandanta Jugoistoka i trojice visokih oficira JVuO, Mihailovićevih izaslanika ([[Dragoslav Račić]], [[Neško Nedić]] i [[Nikola Kalabić]]), održanom u Topoli 11. avgusta 1944, na osnovu ponude JVuO zaključila da se „političko zauzimanje stava Draže Mihailovića i njegovog pokreta potpuno izmenilo. Oni su spremni da u potpunosti sa nama sarađuju“. Mihailovićevi izaslanici su stavili do znanja da je za JVuO najvažnije objedinjavanje domaćih antikomunističkih snaga, opšta mobilizacija i „stvaranje jedne srpske nacionalne armije za uništenje komunizma u Srbiji“. Pošto je za ostvarenje tog cilja bila neophodna njemačka dozvola i naoružanje, JVuO je bila spremna da se obaveže na lojalnost i vjernost okupatoru.<ref name="yuhistorija.com"/> Rittmeister Fürst von Wrede citira riječi četničkih oficira sa sastanka: {{izdvojeni citat|»Srbi, koje vi niste poznavali, ipak se bore za vas. Mi se obavezujemo našom časnom oficirskom rečju da ćemo biti verni. Pokret Draže Mihailovića je spreman da dâ sve garancije koje Nemci budu zahtevali. '''Naše smrtno neprijateljstvo protiv komunizma je najbolja garancija naše vernosti'''. Nas ne interesuje budućnost, svejedno kako će se rat završiti, mi smo odlučili, ako tako mora biti, da viteški propadamo.«<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 11. avgusta 1944. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića o uslovima za sastanak Draže Mihailovića sa Nojbaherom]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000502.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben, die Ihr nicht bekannt habt, aber kämpfen für Euch. Wir verpflichten uns mit unserem Offz.Ehrenwort, dass wir treu sein werden. Die DM—Bewegung ist bereit, sämtliche von den Deutschen verlangten Garantien zu geben. Unser Todfeindschaft gegen den Kommunismus ist die beste Garantie für unsere Treue. Die Zukunft interessiert uns nicht, gleichgültig wie der Krieg ausgehen mag, wir sind entschlossen, wenn es sein muss, ritterlich zugrunde zu gehen."}})</ref>}} Rittmeister Fürst Wrede je sumirao predloge predstavnika Draže Mihailovića na sledeći način: {{izdvojeni citat| 1. DM želi da razgovara sa opunomoćenikom [[Hitler|firera]] za jugoistočni prostor. 2. On teži okupljanju svih nacionalnih srpskih snaga. 3. Mobilizacija i naoružavanje svih za oružje sposobnih Srba za borbu protiv komunizma. Naoružavanje i vođstvo pod nemačkim Vermahtom. 4. DM moli da sam ostane u ilegali. 5. Pripadnici DM—pokreta ne treba da budu u nemačkim uniformama. 6) Mesto sastanka ne treba ni u kom slučaju da bude Beograd ili neki veći grad.<ref name="B0_11 1944">[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_11.8.1944. Nemački zapisnik sa pregovora sa četnicima 11.8.1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000502—000503.] <br /> ({{jez-njem|"1.) DM wünscht mit dem Bevollm. des Führers für den Südostraum zu sprechen. </br> 2.) Er fordert Zusammenschluss aller nat. serb. Kräfte. </br> 3.) Mobilisierung und Bewaffnung aller waffenfähigen nat. Serben zum Kampf gegen den Kommunismus. Ausrüstung und Führung durch die deutsche Wehrmacht. </br> 4.) DM bittet selbst illegal bleiben zu können </br> 5.) Die Angeh. der DM–Bewegung sollen nicht in dt. Uniform gekleidet werden. </br> 6.) Ort der Zusammenkunft soll keinesfalls Belgrad oder eine grössere Stadt sein."}})</ref>}} O saradnji sa četnicima Draže Mihailovića u jednoj se njemačkoj preporuci s početka avgusta 1944. navodi: {{izdvojeni citat| ''Saradnja sa četničkim bandama'' Komandantu Jugoistoka upućen je dopis Ob. od./oficir Abvera str. pov. br. 6161/44, u vidu naređenja, o isporuci oružja i municije četničkim bandama i o saradnji između nemačkih operativnih jedinica i pojedinih lojalnih četničkih bandi u cilju zajedničke borbe protiv komunističkog neprijatelja. Postavljanjem oficira za vezu u četničkim bandama treba njihovo držanje stalno nadzirati.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1035&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000893.] ({{jez-njem|"Zusammenarbeit mit Cetnik—Banden. An den Mil.Befh. Südost ergeht mit Ic/AO Nr. 6161/44 g. Kdos. v. 2.8.44 ein Befehlschreiben über die Belieferung der Cetnikbanden mit Waffen und Munition und über die Zusammenarbeit zwischen deutschen Verbänden und einzelnen lojal erscheinen den Cetnik—Banden für Zwecke des gemeinsamen Kampfes gegen den kommunistischen Feind. Durch Abstellung von Verbindungsoffzen.zu den Cetnik—Banden ist deren Verhalten laufend zu überwachen."}})</ref>}} U večernjem izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 16. avgusta 1944, prenosi se vijest da je general Draža Mihailović, u koordinaciji sa predsjednikom srpske vlade generalom Milanom Nedićem, pred okupacione vlasti iznio ponudu o »potpunom potčinjavanju četničkih jedinica«: {{izdvojeni citat| Srbija: Sporazumno sa Nedićem, Draža Mihailović je ponudio nemačkom komandovanju potpuno potčinjavanje četničkih jedinica. Pored postojanja problema davanja talaca, unutrašnjih srpskih suprotnosti i ponude za lični dogovor Draže Mihailovića sa specijalnim opunomoćenikom Ministarstva inostranih poslova, sada postoji samo zahtev za oružje za zajedničku borbu. Srpska vlada je jednovremeno zamolila prijem kod komandanta Jugoistoka i verovatno će tom prilikom biti iznesena i namera o njenoj ostavci.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1090&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000948.] <br /> ({{jez-njem|"In Übereinstimmung mit Nedic hat DM dtsch. Führung volle Unterstellung der Cetnik Verbände angeboten. Bei Geiselgestellung, Einstellung alle Innerserbischen Gegensätze und Angebot persönlicher Aussprache DM mit Sonderbevollm.Ausw.Amtes liegt allein Waffenforderung für den gemeinsamen Kampf vor. Serbische Regierung hat zugleich um Empfang bei Mil.Befh. Südost ersucht und wird dabei voraussichtl. Rücktrittsabsicht vortragen."}})</ref>}} Povodom Mihailovićevog predloga, 17. i 18. avgusta je održan sastanak na najvišem nivou u nemačkoj komandi Jugoistoka. Tu su još jednom sumirani Dražini predlozi: {{izdvojeni citat| a) Bezuslovno obećanje, da nijedan nemački vojnik neće biti napadnut od četnika. Davanje talaca. b) Zajednička borba isključivo protiv komunista u cilju uspostavljanja mira i reda. Nemci i četnici ne moraju biti neprijatelji. c) Neprijatelj br. 1 su komunisti i svi oni koji ih podržavaju ili ne sadejstvuju u borbi protiv komunista. d) Draža Mihajlović moli da ga se privuče organizovanju Srpskog dobrovoljačkog korpusa i organizovanju Dobrovoljačkog korpusa. e) Bilo kakva veza s partizanima je nemoguća. f) Draža Mihailović moli da se stvori prijateljskije raspoloženje, da bi se oslobodilo četnike, koji su uhapšeni u Srbiji, bez posredovanja četnika. g) U slučaju invazije nema borbe protiv Nemaca. Borba protiv komunista će se produžiti. Četnici hoće da spreče vezu partizana s invazionim trupama. h) Draža Mihajlović nema veze s Englezima. On i ne želi više da je ima, odgovarajući engleskom držanju prema srpskom narodu.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=581&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000576—000577.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Das Verhandlungsangebot des DM sieht folgende wesentlichen Punkte vor: </br> a) Unbedingtes Versprechen, kein deutscher Soldat werde von Cetniken überfällen. Geiselgestellung. </br> b) Gemeinsamer Kampf ausschliesslich gegen Kommunisten zur Herstellung von Ruhe und Ordnung. Deutsche und Cetniken brauchen nicht Feinde zu sein. </br> c) Feind Nr. 1 sind Kommunisten und alle, die sie unterstützen oder im Kampfe gegen Kommunisten nicht mitwirken. </br> d) DM bittet, ihn zu Ausbau des SFK und Aufbau Freikorps heranzuziehen. </br> e) Irgendeine Verbindung mit Partisanen ist unmöglich. </br> f) DM bittet zur Hebung freundschaftlicher Stimmung um Freilassung der in Serbien verhafteten Cetniken ohne Vermittlung der Cetniken. </br> g) Im Invasionsfall kein Kampf gegen Deutsche. Kampf gegen Kommunisten wird weitergeführt. Verbindung der Partisanen zu Invasionstruppen wollen Cetniken verhindern. </br> h) DM ohne Verbindung zu Engländern. Er will auch keine mehr haben, entsprechend engl. Verhalten gegen serb. Volk."}})</ref>}} Jedan iskaz<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=585&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000580.] ({{jez-njem|"Durchführung der Zusammenarbeit mit dem Cetnik–Banden, Ausbildung und Führung im Kampf wird den in erster Linie hierfür zuständigen Sicherheitsdienst und SD übertragen. Dieser ist allein für die politische Kampfführung vorgesehen, hat die engsten Verbindungen zu den Cetniks und führt in einem Raume, der als eine Art Heeresgebiet Domäne des Sicherheitsdienstes und des SD ist."}})</ref> sa ovog sastanka ubjedljivo svjedoči o uspostavljenim tijesnim vezama između [[Sicherheitsdienst|njemačkih obavještajnih struktura]] i četničke Vrhovne komande: {{izdvojeni citat|Sprovođenje sadejstva s četničkim bandama, obuka i komandovanje u borbi biće preneti Službi obezbeđenja i SD koji su u prvom redu nadležni za ovo. Ta je služba isključivo predviđena za političko vođenje rata, '''ima najuže veze s četnicima''' i komanduje na jednom određenom području, koje je, kao neka vrsta vojnog područja, domen Službe obezbeđenja i SD.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref>|Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 18. avgusta 1944. povodom ponude Draže Mihailovića za saradnju u borbi protiv NOVJ}} U izvještaju poslatom 20. avgusta 1944. godine iz Operativnog odjeljenja [[Beograd]] [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], navodi se da je za prijem kod vođe [[Treći Reich|Reich]]a [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] pripremljen zajednički referat feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maximiliana von Weichsa]], komandanta Jugoistoka i specijalnog opunomoćenika Ministarstva inostranih poslova na Jugoistoku [[Hermann Neubacher|Hermanna Neubachera]], na temu ''saradnje sa Dražom Mihailovićem i buduće politike u Srbiji'', kao i da je sa ovim upoznat feldmaršal [[Wilhelm Keitel]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000971—000972.]</ref> Tog je dana sačinjena i službena bilješka u kojoj je sadržan sljedeći prijedlog: {{izdvojeni citat|Po predmetu ponude Nedić — Draža Mihailović, ministar Nojbaher predlaže da se organizacija četničkih jedinica prenese u nadležnost Višeg SS i policijskog vođe u Srbiji. Načelnik štaba komandanta Jugoistoka se saglasio s ovim predlogom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000972.] <br /> ({{jez-njem|"In der Angelegenheit Angebot Nedic – DM schlagt Minister Neubacher vor, die Organisation der Cetnik–Verbände dem Höh.SS–Pol.Führer in Serbien zu übertragen. Chef des Gen.Stabes–O.B.Südost ist mit diesem Vorschlag einverstanden."}})</ref>}} Sâm Neubacher je 20. avgusta uputio opširan izvještaj ministru vanjskih poslova Velikonjemačkog Reicha [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], u kojem je urgirao za prihvatanje ponude Nedić—Mihailović, navodeći da je Nedić garantirao da će se „pokret DM uzdržati od svake neprijateljske radnje protiv Nemaca i da ni u slučaju povlačenja Nemaca iz Srbije neće na Nemce biti ispaljen nijedan metak“. O odnosu Mihailovića i JVuO prema okupatoru od trenutka kada ga je Hitler imenovao ''Specijalnim izaslanikom Ministarstva vanjskih djela za Jugoistok'', Hermann Neubacher piše: {{izdvojeni citat|U pogledu Draže Mihailovića, upućujem na svoje mnogobrojne ranije telegrame. Svoje dosledno antikomunističko držanje dokazao je nedvosmisleno, uprkos najvećem pritisku od strane Engleza, odrekavši se njihove pomoći u naoružanju dok su Englezi istovremeno, preteći naoružavali Tita. Iskustva poslednjih 12 meseci u pogledu njegovog držanja prema nemačkim oružanim snagama, dosadašnje zajedničke borbe na antikomunističkom frontu i dosadašnja ozbiljna ugroženost srpske nacije, koju on priznaje u punom opsegu, smatram dovoljnim osnovom za to da će D. M. održati reč koju nam je dao ako u ovom odlučujućem trenutku budemo pružili preko Nedića odlučujuću pomoć. Spreman sam, posle jednog ličnog razgovora sa D. M., da preuzmem odgovornost za to da nas taj čovek neće napasti s leđa i da će on sam učiniti bezopasnim one elemente svoga pokreta koji su nepouzdani u pogledu nas.<ref>AVII, Mikroteka, NAV, N—T—312, rol. 780, f. 371746.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]</ref>}} Specijalni nemački izaslanik Hermann Neubacher je ocenio da obećanja Draže Mihajlovića u pogledu lojalnog držanja treba uzeti ozbiljno, pošto je dokazao on "da je toliki antikomunista, da je '''usprkos engleskim ponudama dao prednost prosjačenju kod okupatora''' pred slogom s crvenom stranom".<ref name="ReferenceB"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=575&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000570.] <br /> ({{jez-njem|"D.M. habe zweifellos bewiesen, dass er <br /> 1. Burgfrieden mit Besatzungsmacht halten will und <br /> 2. So sehr Antikommunist ist, dass er trotz Angeboten von englischer Seite einen Bettelgang beim Okkupator der Einigung mit der roten Seite vorgezegen hat. <br /> Zusicherungen D.M.'s auf loyale Einstellung sind ernst zu nehmen, da D.M. in antikommunistischer Frage stets konsequente Haltung eingenommen hat."}})</ref> Ovi pregovori završili su formulisanjem inicijative za formiranje srpske armije od 50.000 ljudi za borbu protiv komunizma kojom bi rukovodio [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]], a koju bi opremila nacistička Nemačka. Pored toga, Hitleru su specijalni izaslanik Neubacher i feldmaršal von Weichs prezentirali situaciju u Srbiji: „Četnici su u Srbiji od marta do avgusta 1944. izgubili u borbama sa komunistima oko 5.000 boraca, a prema nemačkoj okupacionoj sili u poslednje vreme nisu više neprijateljski raspoloženi. Oko 10.000 četnika bore se zajedno sa nemačkim trupama u južnoj Srbiji i to pod komandom nemačkog majora Vajela“.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref> Uz naglasak da će dato oružje „jednom kasnijom prilikom biti upravljeno protiv Nemaca“, vođa [[Treći Reich|Velikonjemačkog Reicha]] je odbacio ovu inicijativu, formulisavši konačnu svoju odluku na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Zaključujući, Führer je ustanovio, da on a) nema ništa protiv “malih taktičkih manevara“ s pokretom DM, b) da zatraženo formiranje armije, koja bi bila jačine 50.000 ljudi, nikako ne bi moglo doći u obzir.<ref name="znaci.org">[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm Službena beleška sa referisanja Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22.8.1944]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=814&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000811.] <br /> ({{jez-njem|"Abschliessend, stellte der Führer fest, daß er <br /> a) gegen "kleine taktische Manöver" mit der DM–Bewegung keine Bedenke habe, <br /> b) daß die Aufstellung der gefordeten 50 000 Mann starken Armee auf keinen Fall in Frage kommen könne."}})</ref>|Službena beleška sa referisanja komandanta Jugoistoka Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22. avgusta 1944. godine}} Ipak, u skladu sa idejom o formiranju srpskog korpusa pod komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]] koji bi se borio na strani Nemaca, [[6. septembra]] [[1944]]. [[Srpska državna straža]] i [[Srpska granična straža]] (ukupno oko 13.000 ljudi) stavljene su pod komandu Mihailovićevog komandanta Srbije generala [[Miroslav Trifunović|Trifunovića]]. Potom su jedinice [[Srpska državna straža|Srpske državne straže]] i [[Srpska granična straža|Srpske granične straže]] 6. oktobra [[1944]]. sabrane su u Jagodini gde je od njih formiran [[Srpski udarni korpus]] sa tri divizije, koji je brojao oko 6.800 ljudi. Komanda Srpske straže i Granične straže predana je naredbom generala Felbera generalu [[Miodrag Damjanović|Miodragu Damjanoviću]], šefu Nedićevog kabineta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=875&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000871.] <br /> ({{jez-njem|"An den Präsidenten den serbischen Ministerrates Herrn Generaloberst Nedić. Herr Ministerpräsident! <br /> Ich bin damit einverstanden, dass der Generalmajor Damjanović mit der Führung der serbischen bewaffneten Verbände mit Ausnahme des SFK betraut wird. Dieses Korps muss meiner Auffassung noch in den bewährten Händen des General Mušićki [sic] bleiben. Mit dem Ausdruck meiner vorzüglichen Hochachtung."}})</ref> Damjanović je bio i glavni Mihailovićev pouzdanik u Nedićevoj upravi, te su se on i komandanti Straže odmah stavili pod Mihailovićevu komandu. Ove jedinice, preimenovane u Srpski udarni korpus Jugoslovenske vojske u otadžbini, pridružile su se tako drugim četnicima u povlačenju prema Sandžaku. Njihovo je savezništvo ipak bilo nesigurno i ubrzo će se raspasti.<ref>[https://znaci.org/00001/40_74.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNICI SE POVLAČE IZ SRBIJE]</ref> === Bitka za Srbiju (1944) === {{Poseban članak|Bitka za Srbiju 1944.}} [[Datoteka:Četnici i Nemci u Srbiji 1944.jpg|minijatura|Grupa nemačkih vojnika i četnika Draže Mihailovića u vreme proboja u Srbiju 2. proleterske i 5. krajiške divizije NOVJ.]] U povjerljivom izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 26. avgusta 1944. godine, analizirano je stanje na [[Balkansko poluostrvo|Balkanu]] nakon objave rata Trećem Reichu od strane [[Bugarska|Bugarske]] te proglašenja neutralnosti [[Rumunija|Rumunjske]] (i jedna i druga su do tada bile potpisnicama [[Trojni pakt|Trojnog pakta]]), neposredno po ulasku jedinica [[Crvena armija|Crvene armije]] na teritorij dvije države. Oficiri Wehrmachta anticipiraju držanje četnika Draže Mihailovića u novonastaloj, kompliciranoj situaciji: {{izdvojeni citat|Ustanički pokreti na području Balkana – izuzev pokreta Draže Mihailovića – dobit će pojačan zamah, tako da ubrzo treba očekivati prekid svih vlastitih veza s cijelim južnim Balkanom. '''Pokret Draže Mihailovića predstavlja jedinu antiboljševičku organizaciju koja, uz odgovarajuću potporu, može biti dugoročno korisna našim interesima u borbi protiv boljševizma'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=874&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000870—000871.] ({{jez-njem|"Darüber hinaus werden die Aufstandsbewegungen im Balkan–Raum – abgesehen von der DM–Bewegung – verstärkten Auftrieb erhalten, so dass in Kürze mit einer Unterbrechung sämtlicher eigenen Verbindungen nach gesamtem Süd–Balkan gerechnet werden muss. Die DM–Bewegung stellt bei entsprechender Unterstüzung die einzige antibolschewistische Organisation dar, die im Kampf gegen den Bolschewismus auf längere Sicht unseren Interessen nutzbar gemacht werden kann."}})</ref>}} [[Bitka za Srbiju 1944.]] je bila zajednički saveznički poduhvat sa ciljem ovladavanja središnjim komunikacijskim prostorom nemačkih snaga na Balkanu. Dejstva na tlu izvršavala je [[NOVJ]], a [[Saveznici]] su obezbeđivali borbeno sadejstvo, snabdevanje i pomoć iz vazduha. Četnici su se u ovim borbama našli direktno na strani [[Wehrmacht]]a. U to vreme, Saveznici su već promenili odnos prema [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevim]] snagama, a njihov prioritet u Jugoslaviji postalo je jačanje snaga [[NOVJ]] u Srbiji.<ref>{{Cite web |title=Ficroj Meklejn: RAT NA BALKANU, glava 11 - NOVI DOGOVOR |url=http://www.znaci.org/00001/1_11.htm |access-date=2023-08-14 |archive-date=2023-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902100016/https://www.znaci.org/00001/1_11.htm }}</ref> Vrhovni štab NOVJ nameravao je da partizanske snage u Srbiji pomogne prodorom jačih snaga iz [[Bosna|Bosne]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. Nemačka komanda, kao i Mihailović, bili su rešeni da to spreče. Ključnu fazu bitke za Srbiju predstavlja [[Durmitorska operacija|operacija »Rübezahl«]]. Njemačka Komanda Jugoistoka prikupila je za ovu operaciju sljedeće raspoložive snage: {{izdvojeni citat|''Predmet'': Planiranje »Ribecal«,  1.) Snage koje učestvuju: a) Južna grupa: glavni deo 1. brd. div., albanska milicija i delovi SS-divizije »Skenderbeg«, b) Bor[bena] grupa »Jugozapad«: 2 ojačana bataljona 181. peš. divizije sa III/13. SS-puka, c) S[evero] z[apadna] grupa: 2. puk Brandenburg (bez 1 bat.), 3/12. tenk. bat. z. b. V., CDK i četnici (Drinski korpus), d) S[everna] grupa: 14. SS-puk (bez III), e) I[stočna] grupa: Viša k-da III/363. puka, 696. bat. feldžandarmerije, delovi 297. izv. bat., 2/201. brig. jur. topova, f) Grupa »Krempler«, g) Padobranski lov. bat. »Brandenburg«<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=491&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000486.] <br /> ({{jez-njem|"Betr.: Plannung "Rübezahl". </br> 1.) Beteiligte Kräfte: </br> a) Südgruppe: Masse 1. Geb. Div., alban. Milizen und Tle. SS–Div. Skanderbeg. </br> b) Kgr. Südwest: 2 verst. Btlne. 181 J.D. mit III./SS–13 </br> c) NW–Gruppe: 2. Rgt. Brandenburg (o. 1 Btln.) 3./Pz. Abt. z.b.V. 12, MFK, und Cetniks (Drina–Korps). </br> d) N–Gruppe: SS–Rgt. 14 (ohne III.). </br> e) O–Gruppe: Höh. Kdo. mit III./363, Feld Gend.Abt. 696, Tle. A.A. 297, 2./Stu. Gesch.Brig 201. </br> f) Gruppe Krempler. </br> g) Fallschirm–Jg.Btl. Brandenburg."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_108.htm Izveštaj Komandanta Jugoistoka od 12. avgusta 1944. Vrhovnoj Komandi Vermahta o sastavu borbenih grupa i njihovim pravcima napada u operaciji »Ribecal«], Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 4, dokument br. 108.</ref>}} [[NOVJ]] je nastojala da koncentriše snage na levoj strani [[Lim (reka)|Lima]] za proboj u [[Srbija|Srbiju]]. Nemačka [[Komanda Jugoistoka (Nemačka)|Komanda Jugoistoka]] je rešila da brani [[Srbija|Srbiju]] aktivnim dejstvima - sprečavanjem pokreta jedinica [[NOVJ]] kroz [[Bosna|Bosnu]] prema zapadu, kao i nizom krupnih i ambicioznih operacija u [[Sandžak]]u i istočnoj [[Bosna|Bosni]] sračunatih na razbijanje koncentracija [[NOVJ]] i njihovo onesposobljavanje za ofanzivna dejstva. Snage [[JVuO]] sa velikim entuzijazmom učestvovale su u ovim operacijama, kao i u onim koje je organizovao nemački komandant [[Srbija|Srbije]] protiv lokalnih partizana i povremenih prodora. Vrhunac ovog sadejstva nastupio je u avgustu [[1944]],<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[Službena beleška oficira Abvera Komande Jugoistoka od 22. avgusta 1944. sa referisanja komandanta Jugoistoka Adolfu Hitleru, http://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230814062743/https://znaci.org/00001/4_12_4_112.htm |date=2023-08-14 }}] Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 112</ref> kada su se odvijala najintenzivnija i najmasovnija dejstva. U izvještaju Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. godine upućenom Vojnoupravnom komandantu Jugoistoka, konstatuje se ozbiljna političko-bezbjednosna kriza uzrokovana uspješnim partizanskim manevrom, tj. prodorom u Srbiju: {{izdvojeni citat|Započeo je očekivani veliki Titov napad na Srbiju. Dok su u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], na [[Drina|Drini]], pripremljene jedinice bile tako desetkovane našim akcijama da mu tamo samo slabe snage stoje na raspolaganju, dotle je jačim delovima Titovih jedinica, koje su bile u centralnom delu [[Crna Gora|Crne Gore]], oko 3 divizije, pošlo za rukom da upadnu u [[Južna Srbija|južnu Srbiju]] i da pređu dolinu [[Ibar|Ibra]]. One sada u rejonu između Ibra i [[Južna Morava|Južne Morave]], po sjedinjavanju sa tamošnje 3 srpske crvene divizije, ugrožavaju obe glavne saobraćajne arterije prema jugu. Slobodu pokreta ovih, oko 10.000 ljudi jakih i dobro naoružanih, združenih jedinica uspeli smo, istina u teškim borbama i uz mnogo gubitaka, pomoću nemačkih, bugarskih i srpskih snaga (četnici i [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]]) da suzimo; ipak, one su preslabe da bi, s obzirom na otkazivanje bugarskih jedinica, izborile odlučujuće uspehe.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_109.htm Izveštaj Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. komandantu Jugoistoka o vojno-političkoj i privrednoj situaciji u Srbiji]</ref>}} Koliki su značaj najviši okupacioni dužnosnici u Jugoslaviji pridavali upotrebi četničkih jedinicâ u borbi protiv snaga NOVJ, može se zaključiti i na osnovu jedne naredbe od 26. avgusta 1944. godine, koju potpisuje feldmaršal [[Maximilian von Weichs]]: {{izdvojeni citat| ''Naređenje komandanta Jugoistoka'' Suštinski zadatak [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]] i Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od sada pa nadalje jeste dovesti i držati sve četničke jedinice u Srbiji i Crnoj Gori u borbenom dodiru s crvenim snagama, kako im ne bi bilo dopušteno preuzimanje vlastite inicijative, koja bi zbog cjelokupne situacije mogla biti uperena i protiv Njemačke. Odbijanje borbe protiv komunista mora se odmah prijaviti kao prijeteći simptom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=13&rec=311&roll=191 NARA, T311, Roll 191, frame no. 000007.] <br /> ({{jez-njem|"Befehle OB.Südost <br /> Eine wesentl. Aufgabe Pz.AOk 2 und Mil.Befh.Südost ist ab sofort sämtl. in Serbien und Montenegro stehenden Cetnikverbände in Gefechtsberührung mit roten Kräften zu bringen und zu halten, um sie nicht zu einer eigenen Initiative die in Auswirkung der Gesamtlage auch gegen Deutschland gerichtet sein könnte gelangen zu lassen. Weigerung, dem Kampf gegen den Komm. aufzunehmen, ist als bedrohliches Symptom sofort zu melden."}})</ref>}} Uoči bitke sa partizanima, nemački Wehrmacht je snabdeo četnike svim raspoloživim zalihama italijanskog pešadijskog oružja i municije: {{izdvojeni citat|U nadovezi na dogovor od 15. 8. saopštava se, da se za izdavanje četničkim jedinicama mogu staviti na raspolaganje, u najboljem slučaju, sledeća oružja: 7.000 pušaka 6,5 mm (ital.) sa po 100 metaka, <br /> 50 teš. mitraljeza 8 mm (ital.) sa po 13.000 metaka, <br /> 42 laka bacača 4,5 mm (ital.) sa po 250 metaka. Upozorava se na to, da je time iscrpljena celokupna zaliha italijanske pešadijske municije u domenu Komandanta Jugoistoka i da se nove pošiljke mogu očekivati tek od oktobra 1944. godine i to u ograničenom obimu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=587&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000582.] </br> ({{jez-njem|"Im Nachgang zur Besprechung vom 15.8. wird mitgeteilt, dass für Ausgabe an Cetnik–Einheiten äusserstenfalls folgende Waffen zur Verfügung gestellt werden können: </br> 7 000 Gewehre 6,5 mm (i) mit je 100 Schuss, </br> 50 s.M.G. 8 mm (i) mit je 13 000 Schuss, </br> 42 le.Gr.W. 4,5 cm (i) mit je 250 Schuss. </br> Es wird darauf aufmerksam gemacht, dass damit der gesamte Bestand an ital. Inf. Munition im Bereich O.B.Südost erschöpft ist und Neulieferung in beschränktem Maße erst ab Oktober 44 erwartet werden darf."}})</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_228.htm Obaveštenje operativnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 16. avgusta 1944. obaveštajnom odeljenju o odobrenim količinama oružja i municije četničkim jedinicama]</ref>|Obaveštenje komande Jugoistoka o odobravanju oružja i municije četnicima (16. avgust 1944.)}} U nacrtu jednog izvještaja, sastavljenog od strane oficirâ Armijske grupe »F« u ljeto 1944. godine, sumira se iskustvo njemačkih okupacionih organa sa Mihailovićevim četnicima u [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupiranoj Jugoslaviji]]: {{izdvojeni citat|Dosadašnje držanje D.M.-a ima sljedeće karakteristike: a) Aktivna borba protiv komunista u Srbiji, Crnoj Gori i Hrvatskoj, s tim što je ova borba zbog brojčane, a naročito materijalno-tehničke nadmoći komunista, uvijek rizična za snage D.M.-a, b) Neispunjavanje od Saveznika postavljenih specijalnih zadataka, c) Lokalna, ponekad vrlo aktivna saradnja sa njemačkim trupama, obavještajnim i ostalim okupacionim organima, d) Potpuna spremnost za izvršavanje taktičkih instrukcija izdatih od strane njemačkih oficira za vezu, e) Stalno ponavljanje zahtjeva za municijom i oružjem radi borbe protiv komunista, kao nagrada za dokazanu lojalnost.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=970&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000960.] <br /> ({{jez-njem|"Das bisherige Verhalten der DM–Bewegung ist gekennzeichnet: </br> a) durch eine aktive Kampfführung gegen den kommunistischen Feind in Serbien, Kroatien und Montenegro, die bei zahlenmässiger und vor allem waffentechnischer Überlegenheit der kommunistischen Banden in jedem Falle mit einem besonderen Risiko für die DM–Kräfte verbunden ist, </br> b) durch die Nichtausführung der von den Allierten generell und im Form von Spezialaufgaben gegebenen Sabotageaufträge, </br> c) durch eine örtliche, z.Zt. sehr rege Zusammenarbeit der DM–Cetniks mit der deutschen Sicherungstruppe, den Abwehrorganen und den für Ausnutzung des Landes eingesetzten deutschen Dienststellen bezw. deren Organisationen, </br> d) durch eine absolute Bereitwilligkeit, sich den taktischen Weisungen der deutschen Verbindungsoffiziere zu unterwerfen, </br> e) durch die wiederholten Versuche, für bewiesene Loyalität Munition und Waffen zum Kampf gegen den kommunistischen Feind zu erhalten."}})</ref>}} Kada su partizani konačno uspeli da se probiju u Srbiju i krenu ka Beogradu, nastupila je panika u redovima okupatora i kvislinga/kolaboracionista: {{izdvojeni citat|Titovi partizani upali su u septembru 1944. u Srbiju i to na više mesta. Zapadni deo Srbije bio je potpuno nezaštićen. Tamo je bio stacioniran samo mali broj nemačkih policijskih jedinica, koje su, zajedno sa četnicima, tu i tamo još vodile borbe. Sa svih strana neprijatelj je krenuo ka Beogradu. U gradu je vladao mir. Mi smo sedeli u Beogradu ne na buretu baruta, nego smo se nalazili u njemu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>|[[Hermann Neubacher]], “Sonderauftrag Südost”}} U izveštaju od 18. septembra 1944, komandant Jugoistoka feldmaršal Maximilian von Weichs jasno sagledava težinu situacije u kojoj su se našle okupacione snage u Srbiji usljed nezadržive partizanske ofanzive. Von Weichs smatra da se njemačkom vođstvu poput imperativa nameće nastavak saradnje sa Mihailovićevim četnicima: {{izdvojeni citat|Loša situacija u Srbiji: zbog pomanjkanja vlastitih snaga, napredovanje partizana se može još samo usporiti; politika upotrebe četnika pri tome je od nesmanjene važnosti, te će biti nastavljena svim sredstvima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=763&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000758.] <br /> ({{jez-njem|"Es kommt also darauf an, gegenüber den Banden in Serbien weiterhin mit unterlegenen Kräften eine Verzögerungstaktik zu betreiben in der Hoffnung, daß durch innerpolit. Gegensätze oder Versorgungsschwierigkeiten ihre Stoßkraft geschwächt wird. Ein Einspannen noch kampfbereiter Cetniks ist dabei von unverminderter Bedeutung u. wird mit allem Mitteln betrieben."}})</ref>|V. Weichs-ova ocjena situacije od 17.9.44 (18.9.44)}} Četnici su nudili okupatoru sadjejstvo u borbi protiv snaga NOVJ u zamjenu za municiju i naoružanje: {{izdvojeni citat|Više četničkih vođa s područja Beograda nudi se za borbu protiv komunista pri isporuci oružja i municije od strane Nijemaca.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=789&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: Kampfangebote mehrerer Cetnik–Führer Raum Belgrad gegen Kommunisten bei Waffen– und Munitionslieferung durch Deutsche."}})</ref>|Večernji izvještaj obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 19. septembar 1944. godine}} Krajem septembra 1944, četnici učestvuju s njemačkim jedinicama u borbi protiv partizana u raznim dijelovima Srbije. Tako u zapadnoj Srbiji, [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pod komandom potpukovnika [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]] i trupe Wehrmachta pokušavaju spriječiti prodor snaga NOVJ: {{izdvojeni citat|Zapadna i centralna Srbija: [...] Dijelovi Borbene grupe fon Jungenfeld prebačeni u Šabac, odakle su 26. septembra, u sadejstvu sa četničkom formacijom Račića, vršili napad na [[12. vojvođanski korpus NOVJ|12. korpus NOVJ]] koji nadire s juga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1027&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 001015.] <br /> ({{jez-njem|"West– und Mittel– Serbien: </br> Tle. Kgr. v. Jungenfeld nach Sabac verlegt, von dort 26.9. im Zusammenwirken mit Cetnik–Verband Racic Angriff auf von Süd vordringendes XII. rotes Korps."}})</ref>}} Ova elitna četnička formacija pomagala je okupatoru u zapadnoj Srbiji već početkom septembra te godine: {{izdvojeni citat|[[Požega (Srbija)|Požegu]] zauzele vlastite trupe u sadejstvu sa četnicima (Račića).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000246.] <br /> ({{jez-njem|"Pozega durch eigene Truppe in Zusammenwirken mit Cetniks (Racic) genommen."}})</ref>|Večernji izvještaj Obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 6. septembar 1944. godine}} Pukovnik von Jungenfeld se nalazio na čelu 5. policijskog puka, sa štabom u [[Šabac|Šapcu]]. O saradnji visokih četničkih oficira sa Jungenfeldom, poput komandanta Kolubarskog korpusa JVuO kapetana Milorada Lapčevića, generala [[Svetomira Đukića]], komandanta Severnih pokrajina JVuO (tj. [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Slavonija|Slavonije]]) ili majora Ilije Orelja, u vezi sa planiranjem krupnije operacije protiv snagâ [[NOV i POJ]] u [[Srem]]u avgusta 1944. godine, general Dragoljub Mihailović je bio obaviješten od strane pukovnika Dragomira Radovanovića, delegata Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u otadžbini za Vojvodinu: {{izdvojeni citat|Dobro je što je kapetan Lapčević postavljen za komandanta Sremske jurišne grupe, no on je svojim radom za poslednji mesec dana stalno radio sa nemačkim komandantom iz [[Šabac|Šapca]]. On — kapetan Lapčević je izvodio akciju u [[Kupinovo|Kupinskom]] kutu po zapovesti nemačkog komandanta iz Šabca, javno sa njim sedeo obilazio Kupinski kut naravno da su u ovom pogledu sudelovali đeneral Đukić i major Orelj. Major Orelj je potpuno zabrljao. Nezgodno je što se svuda prestavlja za Vašeg Delegata te u ime Vaše onako pijan naređuje i govori. Sve ovo vide ovi naši mladi komandanti koji vode ljude i koji treba da nose ceo teret borbe na svojim leđima. Oni nemogu da dozvole da im neko prebaci da su saradnici Nemaca. Kapetan Lapčević, đeneral Đukić i major Orelj mogli su i trebali da rade, ali samo tajno, a nikako javno svakog dana sedeti u kafani u s. [[Ušće (Obrenovac)|Ušće]] pored puta [[Obrenovac]]—Šabac, još đeneral Đukić sa đeneralskom kapom i t.d. Da umirim ove mlade ljude i da im objasnim da će se ovo zabraniti i da će se ako se šta radi, u buduće tajno raditi, trebalo je dosta vremena i muke.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_37.htm Izveštaj delegata Vrhovne komande za Vojvodinu od 22. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o akcijama protiv NOV i POJ u Sremu i o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Iz Armijske grupe »F« javljeno je 13. septembra 1944. godine da Mihailovićevi četnici pomažu okupacionoj sili i prilikom defanzivnih akcijâ u zapadnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Sjeverozapadna Srbija: Noćni napad crvenih bandi na [[Valjevo]] odbijen od strane četnika i vlastitih snaga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=553&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000550.] <br /> ({{jez-njem|"NW–Serbien: </br> Nachtangriff roter Banden auf Valjevo durch Cetniks und eig. Kräfte abgeschlagen."}})</ref>|Tajni dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«) za 13. IX 1944.}} U [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]] četnici su asistirali okupatoru pri zaštiti objekata od strateškog značaja za ratnu privredu Trećeg Reicha, čime je Nijemcima znatno olakšavana eksploatacija rudnih bogatstava u zemlji: {{izdvojeni citat|Napad bandi na rudnik uglja [[Bogovina]] odbijen od strane DM–jedinicâ i mešovite borbene grupe (Landesschützen iz [[Bor]]a i delovi 1. policijskog dobrov. bataljona).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=403&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289656.] <br /> ({{jez-njem|"BANDENANGRIFF AUF KOHLENBERGWERK BOGOVINA DURCH DM–VERBAENDE UND GEMISCHTE KGR (LDS AUS BOR UND TLE. POL. FREIW.BTL. 1) ABGEWIESEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 27. VIII 1944. godine}} Načelnik štaba Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO major [[Neško Nedić]] je 13. septembra izdao naređenje kapetanu Vojislavu Markoviću da u najtješnjoj vezi sa njemačkim okupacionim snagama odbace [[1. proleterska divizija|Prvu proletersku diviziju]] prilikom napada na Valjevo: {{izdvojeni citat|Tvoj korpus za sada ostaje za akciju prema Valjevu — prema komunističkoj grupi dejstvuje u Kolubari. Pošto ovu akciju vode uglavnom Nemci to će tvoja uloga biti da naslonom naših i u sporazumu sa njima izvršiš tučenje crvenih sugerišući Nemcima najpogodnija rešenja. Od Nemaca ćeš neposredno da se snabdevaš municijom, a glavni zadatak ti je da prisustvom uz nemačke trupe goniš i hvataš komuniste koje oni razbijaju.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_69.htm Naređenje načelnika štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 13. septembra 1944. komandantu 7. jurišnog korpusa da sadejstvuje s nemačkim trupama u odbijanju napada 1. proleterske divizije NOVJ na Valjevo]</ref>}} Istovremeno, Nijemci otpočinju s izvođenjem [[Operacija Cirkus|operacije »Cirkus«]] ({{jez-njem|Zirkus}}), čiji je cilj bio ovlađivanje [[Kolubara|kolubarskim]] pobrđem. Operacija je počela 24. septembra 1944, uz učešće [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS-divizije »Prinz Eugen«]], [[Brandenburger|1. puka »Brandenburg«]] (bez 1. bataljona), 202. tenkovskog bataljona, dijelova 5. policijskog puka i pripadnikâ Šumadijske i Kolubarske grupe korpusa JVuO.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.pdf Pregled dejstava potčinjenih jedinica vojnoupravnog komandanta Jugoistoka (Armijske grupe »Srbija«) od 23. avgusta do 4. novembra 1944. godine]</ref> Prethodnog dana, ispred Komande Jugoistoka je načelnik štaba Armijske grupe »F« general [[Arthur Winter]] uputio izvještaj kojim najavljuje početak operacije, napominjući da će se i brojne četničke jedinice boriti na strani Wehrmachta: {{izdvojeni citat|Početak "Cirkusa" 24. septembra. [...] Sve naše snage u sjeverozapadnoj Srbiji potčinjene su Borbenoj grupi fon Jungenfeld. U kruševačkom kraju uspješno napredovanje većih četničkih snaga, uz podršku 12. bataljona iz sastava [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], protiv crvenih bandi u području sjeverozapadno od Kruševca. Pothvat će biti nastavljen sa 6.000 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=941&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000931.] <br /> ({{jez-njem|"Beginn "Zirkus" 24.9. Durch Aufkl.– Vorstoss 1. Rgt. Brandenburg Arandjelovac stark feindbesetzt festgestellt. Sämtl. eig. Kräfte in NW–Serbien Kgr. v. Jungenfeld unterstellt. Raum Krusevac erfolgreicher Vorstoss stärkerer Cetnik–Kräfte, unterstützt durch 2./Pz.Abt.z.b.V.12 gegen rote Banden Raum NW Krusevac. Unternehmen wird mit 6000 Cetniks fortgeführt."}})</ref>|Povjerljivi izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 23. IX 1944.}} U septembru su kvislinške formacije [[Srpska državna straža|Srpska državna]] i [[Srpska granična straža|granična straža]] preformirane u [[Srpski udarni korpus]] (jačine 6.800), stavljen pod Mihailovićevu komandu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.htm Izveštaj komandanta Armijske grupe "Srbija" od 4. novembra 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230714172817/https://znaci.org/00001/4_12_4_168.htm |date=2023-07-14 }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 168</ref> U prvoj polovini septembra, četničko-nemačka odbrana [[Srbija|Srbije]] sa zapada doživela je slom usled prodora [[NOVJ]]. Bitka za [[Srbija|Srbiju]] definitivno je rešena tokom oktobra [[Beogradska operacija 1944.|Beogradskom operacijom]], uz sadejstvo [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa oklopnim snagama [[Crvena armija|Crvene armije]]. No, i pored toga, JVuO je nastavila sadejstvovati sa Vermahtom: {{izdvojeni citat|Usljed jakog komunističkog pritiska, još četničkih jedinica, uključujući i one iz istočne Srbije, izrazile su spremnost za dalju borbu protiv komunista u saradnji sa njem. Wehrmachtom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=101&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame 000095: Izvještaj o neprijatelju u Srbiji, Hrvatskoj, Crnoj Gori i Albaniji (Dodatak za savjetovanje kod načelnika štaba jugoistoka od 2. oktobra 1944.)] <br /> ({{jez-njem|"Unter dem starken kommunistischen Druck haben sich weitere Cetnik–Führer, auch aus O–Serbien bereit erklärt, gemeinsam mit der Deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten zu kämpfen."}})</ref>|Izvještaj [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 2. oktobra 1944.}} {{izdvojeni citat|Četnička grupa [[Siniša Ocokoljić|Ocokoljića]] iz istočne Srbije osiguravala je pozadinu Müllerovom korpusu prilikom borbi protiv Rusa u rejonu okuka Dunava–Zaječar.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000562-000564: Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)] </br> ({{jez-njem|"Die ostserbische Cetnikgruppe des Ocokoljic hat dem Korps Müller bei den Verteidigungskämpfen gegen die Russen im Raum Donauschleife–Zajecar Dienste zur Freihaltung der rückwärtigen Verbindungen geleistet."}})</ref>|Njemački izvještaj od 19. oktobra 1944.}} Opšta (pozitivna) ocjena o doprinosu četničkih snaga u borbi na strani njemačkog Wehrmachta tokom bitke za Srbiju, data je u izvještaju štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], poslatom 21. avgusta 1944. godine Vojnom zapovjedniku Jugoistoka generalu [[Hans Felber|Felberu]]: {{izdvojeni citat|Njemačko vođstvo u Srbiji je stoga moralo tražiti pomoć većih dijelova četnika Draže Mihailovića. Oni su slabo naoružani i nedavno su teško pogođeni usljed izostanka obuke pojedinačnih boraca. Ipak, dobro su se borili, pretrpjeli su znatne krvave gubitke i mogu se označiti kao bezuslovno antikomunistički.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=985&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000975.] ({{jez-njem|"Die deutsche Führung in Serbien mußte sich daher schon bisher der Mithilfe stärkerer Teile der DM–Cetniks bedienen. Diese sind schlecht bewaffnet und infolge geringer Ausbildung des Einzelkämpfers in der letzten Zeit stark angeschlagen worden. Sie haben sich aber gut geschlagen, erhebliche blutige Verluste zu verzeichnen und können als unbedingt antikommunistisch bezeichnet werden."}})</ref>|Njemačka procjena brojnosti partizanskih, njemačkih i kvislinških jedinica u Srbiji (21. august 1944).}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije|Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)}} [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-J28413, Jugoslawien, deutscher Rückzug.jpg|thumb|Nemački vojnici se povlače iz Srbije.]] Tokom septembra [[1944]]. glavna četnička mobilna formacija u centralnoj i zapadnoj Srbiji, [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa]] pod komandom [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]], skupa sa drugim pridruženim jedinicama, poražena je od nadirućih snaga [[NOVJ]] i potisnuta prema [[Beograd]]u. Ove su jedinice Nemci tokom [[3. oktobra|3]], [[4. oktobra|4.]] i [[5. oktobra]] 1944. vozovima prebacili sa željezničkih stanica Topčider i Ripanj do [[Kraljevo|Kraljeva]].<ref name="ReferenceC">Ratko Parežanin; MOJA MISIJA U CRNOJ GORI, Rim, 1974, str. 17-18.</ref><ref>Radomir Milošević-Čeda: ZAKASNELI RAPORT, Interprint, Beograd, 1996, str. 78-79.</ref> {{izdvojeni citat|Noću, iza ponoći, između 3. i 4. oktobra 1944, krenuli smo iz Beograda, sa železničke stanice u Topčideru... Uveče sam se oprostio sa komandantom Korpusa, generalom Kostom Mušickim... Kod Mušickog je u tom trenutku bio [[Nikola Kalabić]], a u štabu Dobrovoljačkog Korpusa sam primetio i Neška Nedića... Došli su da se dogovaraju sa Dobrovoljačkom komandom i da traže opremu i ostalo. Na brzinu progovorio sam nekoliko reči sa Neškom Nedićem. U vozu su s nama putovali i Kalabićevi četnici. Rekoše nam da idu do Kraljeva, gde se vrši koncentracija četnika za borbu.<ref name="ReferenceC"/>|Nedićev ministar [[Ratko Parežanin]]}} O oštrini borbi koje su se vodile između snaga NOVJ, s jedne, te okupatorsko-kolaboracionističkih jedinica s druge strane, svjedoči i jedan njemački izvještaj neposredno pred [[Beogradska operacija|pad Beograda]]. U izvještaju se apostofira strateški značaj koji je, za odbranu glavnog grada Srbije, predstavljala linija bojišnice u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], gdje je bila raspoređena Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO pod komandom potpukovnika Račića: {{izdvojeni citat|Račićeva jurišna grupa korpusa, koja je u septembru u teškim borbama na savskom zavoju bila potisnuta iz područja Čačak–Požega–Užice zbog napredovanja Titovih snaga u zapadnoj Srbiji ka sjeveru, probila se natrag u područje Užice–Požega–Čačak zapadno ka Drini u pojedinačnim grupama, trpeći velike gubitke, nakon što su njemačke snage raspoređene u ovom području povučene na [[Istočni front]]. Usljed nedostatka streljiva i oružja te u odsustvu njemačkih snaga koje bi ga poduprle, Račić je od tada mogao izvoditi samo manje operacije protiv komunističkih grupa. </br> Brzo napredovanje Rusa preko doline Morave do saobraćajnice Beograd–Kraljevo potpuno je promijenilo situaciju kod četnika. Čini se da je bliski kontakt s njemačkim trupama bio poremećen brzim pokretima njemačkih trupa uzrokovanim borbama, tako da se s te strane teško mogao vršiti bilo kakav kontinuirani uticaj na četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame no. 000562.] </br> ({{jez-njem|"Die im September durch den Nordvormarsch der Tito–Kräfte im westserbischen Gebiet aus dem Raum Cacak–Pozega–Uzice in harten Kämpfen gegen den Savabogen zurückgedrückte Sturmkorpsgruppe Racic hat sich nach Abzug der in diesem Raum eingesetzten deutschen Kräfte an die Ostfront wiederum unter starken Verlusten in Einzelgruppen in das Gebiet westlich der Drina und den Ausgangsraum Uzice–Pozega–Cacak durchgekämpft. Wegen Mangel an Munition und Waffen und im Hinblick auf das Fehlen deutscher Kräfte als Rückhalt hat Racic seitdem nur kleinere Aktionen gegen komm. Gruppen durchführen können. </br> Das rasche Vordringen der Russen über das Moravatal bis zur Straße Belgrad–Kraljevo hat die Lage der Cetniks völlig verändert. Die Tuchfühlung mit der deutschen Truppe scheint durch die im Kampfverlauf notwendig gewordenen raschen deutschen Truppenverschiebungen unterbrochen zu sein, sodass von dieser Seite die Möglichkeit zu laufender Einwirkung auf die Cetniks kaum mehr bestand."}})</ref>|Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)}} U mjesečnom izvještaju [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] ({{jez-njem|Heeresgruppe F}}) za oktobar 1944, poslatom Komandi Jugoistoka, konstatuje se da četnici u Srbiji nijesu u stanju održati svoje pozicije bez prisustva njemačkih okupacionih trupâ. Oficiri Wehrmachta tvrde da je „prebacivanje najvećeg dijela četničkih jedinica koje su se nalazile u sjevernoj i istočnoj Srbiji u suštini izvršeno da bi se izbjegli sukobi sa Rusima“, na čiju ih je „podmuklost“ upozorila Vrhovna komanda JVuO: {{izdvojeni citat|U borbi sa snagama 1. komun. korpusa koje su napredovale ka Beogradu, krajem septembra je Rudnički korpus [JVuO] u rejonu Lazarevca (32 km si. od Valjeva) potpuno uništen, dok je Kosmajski korpus uspio da se održi u rejonu sjeverno od Mladenovca (4 km j–ji. od Beograda). Nakon povlačenja njemačkih trupa, budući u nemogućnosti da zadrže dotadašnja operativna područja zbog premoći Rusa i komunista, četničke jedinice koje su se borile u sjeverozapadnoj i centralnoj Srbiji prebačene su do sredine oktobra na područje južno od Zapadne Morave.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001138.] <br /> ({{jez-njem|"Die Verlegung des grössten Teiles der in Nord– und Ostserbien befindlichen Cetnik–Einheiten wurde im wesentlichen zur Vermeidung von Zusammenstössen mit den Russen vorgenommem, vor deren Hinterlist das Obkdo. die Stäbe dringend warnte. <br /> Im Kampf mit den auf Belgrad vorgehenden Kräften des I.komm.Korps wurde Ende September das im Raum Lazarevac (32 NO Valjevo) stehende Rudnik–Korps völlig zerschlagen, während das Kosmaj–Korps sich im Raum Nord Mladenovac (4 SSO Belgrad) behaupten könnte. <br /> Angesichts der Unmöglichket, nach dem Abzug der deutschen Truppen die bisherigen Einsatzräume gegen die Übermacht der Russen und Kommunisten zu halten, wurden die in Nordwest– und Mittel– Serbien kämpfenden Cetnik–Einheiten biss Mitte Oktober in den Raum südlich der Westl. Morava verlegt."}})</ref>}} Izbijanje [[Crvena armija|Crvene armije]] na severoistočnu granicu Jugoslavije izazvalo je pometnju u četničkim redovima. Znatan deo četničkih trupa tokom septembra razbijen je od strane NOVJ u zapadnoj Srbiji. Sam [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]] sa manjom grupom boraca je nateran na povlačenje u Bosnu. Neki su pokušali da napadom na Nemce pred sam dolazak Crvene armije ponovo steknu saveznički status ([[Predrag Raković|Raković]], [[Dragutin Keserović|Keserović]], [[Dragoslav Račić|Račić]]), ali je i ovaj pokušaj bio kratkotrajan. Nakon neuspeha, glavnina se krajem oktobra koncentrisala u oblasti Ivanjice. Upravo u tom periodu vrh Armijske grupe E iz Grčke izbio je do [[Novi Pazar|Novog Pazara]]. Četnici su se priključili [[Proboj Armijske grupe E kroz Sandžak|prodoru Armijske grupe E kroz Sandžak]] u istočnu [[Bosna|Bosnu]]. {{Wikisource|Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.}} {{izdvojeni citat|Draža Mihailović će nastaviti borbu protiv komunizma. Njegove jedinice se već bore sa Titovim trupama i imaju djelomično vezu sa njemačkim jedinicama (pukovnik v. Jungfeld, general Müller). Sada je stvar u tome, kako upotrebiti četničke jedinice kao prethodnice i osiguranje za komunikacije prilikom predstojećeg izmještanja njemačkih trupa iz Srbije. Pritom se neće moći izbjeći da četnici, prateći moguće pokrete njemačkih trupa ka zapadu, ne dospiju na tlo Hrvatske.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=51&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"D.M. wird weiterhin Kampf gegen den Kommunismus führen. Seine Verbände stehen nach wie vor gegen den Titobanden und haben zum Teil auch die notwendige Bindung an die deutsche Truppe (Oberst von Jungfeld, General Müller). Es wird nunmehr darauf ankommen, die Cetniks bei den zu erwartenden Absatzbewegungen der deutschen Truppe in Serbien als eine Art Vorhut einzusetzen, die die rückwärtigen Verbindungen durch Kampf gegen die dortständigen kommunistischen Banden öffnen. Dabei ist nicht zu vermeiden, dass die Cetniks im Zuge möglicher Rückverlegung der deutschen Kräfte in Serbien nach Westen auf kroatisches Gebiet übertreten."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Prvog dana oktobra 1944, u Komandi Jugoistoka je održano savjetovanje na kojem je upozoreno na promjenljivo raspoloženje četnika prema njemačkoj oružanoj sili u okupiranoj Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Srbija: [...] Četničko držanje i dalje različito. Srbijanski četnici se bore zajedno sa Wehrmachtom protiv komunista. Čak je i sam Draža Mihailović tražio njemačko osiguranje za planirano prebacivanje svog štaba iz sjeverozapadne Srbije u područje jugozapadno od Beograda. Ovaj plan se ipak nije ostvario. Suprotno tome, četnici u Istočnoj Bosni, Hercegovini i južnoj Crnoj Gori su neprijateljski nastrojeni. Kreću se ka obali, kako bi u slučaju savezničkog iskrcavanja s njima uspostavili kontakt i dobili savezničku zaštitu od crvenih. Iz sigurnog izvora se doznaje da D.M. izričito osudio njihovo protivnjemačko držanje.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=111&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000105—000106.] ({{jez-njem|"Cetnik–Haltung weiterhin uneinheitlich. Serbische Cetniks kämpfen zusammen mit deutscher Truppe gegen komm. Banden. DM. selbst bat sogar um deutsche Hilfe zur Sicherung beabsichtigter Verlegung seines Hauptstabes von NW–Serbien in Raum SW Belgrad. Diese Absicht jedoch nicht durchgeführt. Demgegenüber feindselige Haltung der Cetniks im O–Bosnien, Herzegovina und S–Montenegro und Bewegung dieser Kräfte zur Küste in den Raum Dubrovnik mit dem Ziel, bei erwarteter engl.Landung Verbindung mit Allierten aufzunehmen und Schutz gegen Rote zu suchen. Nach S.Qu. bekannt, dass DM. die deutschfeidliche Haltung dieser Cetniks aussdrücklich missbilligt."}})</ref>|Izvještaj sa savjetovanja kod načelnika štaba Jugoistoka od 2. oktobra 1944 (1. oktobar 1944.).}} Koliki je stepen kontrole nad četničkim snagama u Srbiji uspjela ostvariti njemačka Komanda Jugoistoka, vidljivo je i iz zapisnika sa sastanka na vrhu, održanog neposredno pred početak [[Beogradska operacija|Beogradske operacije]] (8. X 1944), kada su zabilježene i riječi Višeg SS i policijskog vođe [[Hermanna Behrendsa]]: {{izdvojeni citat|Na pitanje g-dina feldmaršala [tj. [[Maximilian von Weichs|von Weichs]]a — prim.] postoji li mogućnost komunističkog ustanka u Beogradu, Viši SS i policijski vođa Obergruppenführer Behrends je odgovorio odrečno, ističući da su stalnim pročešljavanjem u posljednje vrijeme uklonjeni svi oni komunisti koji bi na bilo koji način mogli učestvovati u takvoj akciji. Na pitanje gdje se nalaze komunisti zatvoreni u koncentracioni logor, Behrends je odgovorio da su svi pobijeni. Na kraju je skrenuo pažnju na to da je u četničke redove uspio ubaciti dovoljno jake grupe Službe sigurnosti [SD-Sicherheitsdienst], koje imaju ostati sa četnicima i ubuduće. Na to je glavnokomandujući primijetio da je samo to dovoljan razlog zašto bi se vodstvo nad četnicima trebalo povjeriti isključivo Višem SS i policijskom vođi.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=52&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"Die Frage des Herrn Feldmarschall an den Obergruppenführer Behrends, ob er mit einem kommunistischen Aufstand in Belgrad rechne, verneinte dieser unter Hinweis darauf, dass er in letzter Zeit durch dauernde Durchkämmungen alle irgendwie für einen Putsch infrage kommenden Kommunisten beseitigt habe. Die Frage nach dem Verbleib der im Konzentrationslager erfassten Kommunisten beantwortete er dahingehend, dass diese alle umgelegt seien. Abschliessend wies Obergruppenführer Behrends noch daraufhin, dass er bei den Cetniks ausreichend starke SD—Kommandos eingebaut habe, die bei den Cetniks verbleiben würden. Von seiten O.B.Südost wurde daraufhin festgestellt, dass allein schon durch diese Tatsache die weitere Führung der Cetnikverbände durch den Höh.SS und Pol.Führer gegeben sei."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Nakon poraza u [[Bitka na Jelovoj gori|bici na Jelovoj gori]], Vrhovna komanda JVuO na čelu sa Dražom Mihailovićem obrela se u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]]. Potpukovnik [[Zaharije Ostojić]], komandant Istaknutog dela štaba Vrhovne komande, šalje 30. septembra 1944. komandantu Zlatiborskog korpusa kapetanu Dušanu Radoviću (pseudonim »Kondor«) upozoravajuću depešu: {{izdvojeni citat| ''Za Kondora — ultra urgent'' Imam obaveštenje da ste Vi, [Miloš] Marković i [Filip] Ajdačić upućeni u [[Višegrad|višegradski]] srez sa specijalnim zadatkom i da ćete isti izvršiti u punoj vezi sa [[Gestapo]]m i Švabama. Vaši ljudi pričaju da su kaznena ekspedicija. Još u toku današnjeg dana očekujem Vaše objašnjenje, jer ću u protivnom preduzeti potrebno, a narod i istorija reći će ko je izdajnik?<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_133.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša Istaknutog dela štaba Vrhovne komande od 7. avgusta 1944. do 7. januara 1945. godine]</ref>}} Jedinice [[Crvena armija|Crvene armije]] i [[NOVJ]] u prvoj polovini oktobra [[1944]]. zaposele su komunikaciju dolinom [[Morava (reka)|Morave]] između [[Vranje|Vranja]] i [[Velika Plana|Velike Plane]], što je otežalo [[Proboj Armijske grupe "E" iz Grčke 1944|proboj Armijske grupe "E" iz Grčke]]. Ova formacija time je bila usmerena na komunikaciju [[Skoplje]] - [[Kosovska Mitrovica]] - [[Raška]], odnosno dolinom [[Ibar (reka)|Ibra]], i zatim na otvaranje puteva prema [[Sarajevo|Sarajevu]] pod borbom. Tokom ovog četvoromesečnog proboja saradnja između Armijske grupe "E" i četnika iz [[Srbija|Srbije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]] imala je više vidova. U izvještaju [[91. armijskog korpusa]] Wehrmachta od 25. oktobra 1944. godine, što ga je potpisao general [[Werner von Erdmannsdorf]],<ref>NARA, T314, Roll 1360, frame no. 000889.</ref> odato je svojevrsno priznanje generalu Mihailoviću i njegovim četnicima kao najvrjednijim antikomunističkim (sa)borcima na čitavom okupiranom području [[Jugoistočna Evropa|jugoistočne Evrope]]: {{izdvojeni citat|Među antikomunističke grupe u Srbiji spadaju i sljedbenici srpskog pukovnika Draže Mihailovića [Mihailović je unaprijeđen u čin generala još decembra 1941. — prim.] i neke nezavisne četničke jedinice (četnik — borac za slobodu). Pukovnik Draža Mihailović igra u Srbiji ulogu sličnu onoj koju igra general [[EDES]]-a [[Napoleon Zervas|Zervas]] u Grčkoj. On jeste anglofil, ali i apsolutno antikomunistički nastrojen. Na osnovu njegova antikomunističkog stava, saradnja [četnika i Nijemaca] u borbi protiv Titovih komunističkih bandi bila je uglavnom zadovoljavajuća. Srbin je dobar vojnik i u tom pogledu nalazi se na prvom mjestu na Balkanu. Disciplinovan je, žilav i uporan, te stoga stoji iznad prosječnog Grka. Srpske bande se bore žešće od Grka i imaju se više cijeniti od grčkih bandita. Njihovo naoružanje je dobro.|Uputstvo za srpsko-albansku teritoriju, izdato od strane obavještajnog odjeljenja 91. armijskog korpusa, 25. oktobar 1944. godine}} Prilikom proboja od [[Sjenica|Sjenice]] prema [[Prijepolje|Prijepolju]] [[24. oktobra|24]]-[[31. oktobra]] [[1944]]. Nemci su nastupali zajedno sa borcima [[Srpski udarni korpus|Srpskog udarnog korpusa]] protiv snaga [[37. sandžačka divizija|37. sandžačke divizije]]. Od Prijepolja se glavnina [[Armijska grupe "E"|Armijske grupe "E"]] kroz Sandžak usmerila na pravac Prijepolje - Višegrad - Rogatica - Sarajevo. Jednim motorizovanim bataljonom Nemci su 1. novembra otvorili su put Prijepolje - Pljevlja, i usmerili celokupne četničke snage iz [[Srbija|Srbije]] na pravac [[Sjenica]] - [[Prijepolje]] - [[Pljevlja]] - [[Goražde]]. Time su iskoristili snage [[JVUO]] iz Srbije kao svoju levu pobočnicu. Nakon toga, svojim napadom na NOVJ u pravcu Tuzle ([[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944]]) sadejstvovale su snagama [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] u njihovom proboju na sever. U dnevnom izvještaju za 13. novembar 1944. o situaciji na teritoriji okupirane Jugoslavije iz štaba Armijske grupe »F«, u paragrafu naslovljenom “Njemačke i savezničke trupe“, navodi se, očigledno na osnovu presretnute komunikacije snaga NOVJ, da se general Dragoljub Mihailović nalazi u rejonu [[Sjenica|Sjenice]] sa „aktivnim jugoslovenskim generalom” (moguće da je riječ o [[Miroslav Trifunović|Miroslavu Trifunoviću]]).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=719&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001217.] <br /> ({{jez-njem|"I. Deutsche und verbündete Truppen. </br> Draza Mihajlovic befindet sich mit einem aktiven jugosl. General im Sjenica. (VII.mont.Brig. an 3.Div. 4.11.)"}})</ref> Dok komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] general [[Aleksander Ler|Ler]] u svom pregledu brojnog stanja od [[16. novembra]] [[1944]]. ubraja 10.000 četnika Pavla Đurišića u vlastite (njemačke) trupe,<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_174.htm Pregled brojnog stanja jedinica potčinjenih Grupi armija »E« na dan 16. 11. 1944. godine, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII - dokumenti nemačkog rajha, knjiga 4], Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 174.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frames no. 000376—000377.]</ref> dotle se za četnike iz Srbije u izveštaju poslatom Vrhovnoj komandi u [[Berlin]]u kaže da se "drže u senci Vermahta". Nevoljno savezništvo veoma dobro ilustruje i sljedeći izveštaj: {{izdvojeni citat|Grupa Marković (2500—3000), u sporazumu sa nem. vojskom, osigurava odsek Mitrovica — Raška (mesta uklj.) — Novi Pazar. Izviđanje protiv Bugara, Tita i Sovjeta. Do sada nije bilo ozbiljnih incidenata. Potrebna je opreznost. [[Miroslav Trifunović|Trifunović]] sa oko 18.000 četnika [[Dragoslav Račić|Račića]] i [[Dragutin Keserović|Keserovića]], uporedno sa nem. pokretima u rejonu Prijepolje. Pravac marša Foča. U početku učešće u borbenim dejstvima na nemačkoj strani (zaštita bokova). U poslednje vreme samo saputnici. Utisak: dokle god postoje zajednički interesi — uopšte mir. Ako vide mogućnost uspeha, bezuslovno treba očekivati prepade na nemački [[Vermaht]], naročito na odvojene grupe. <br /> Moli se da se dostavi rezultat pregovora DM — [[Hermann Neubacher|zastupnik Ministarstva spoljnih poslova]].<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B5_%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0_%22%D0%95%22_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%83_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_11.11.1944. Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.], Vojnoistorijski institut, NAV--T-311, r. 184</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=507&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000501.] <br/> ({{jez-njem|"1.) Gruppe Markovic (2500–3000) sichert im Einvernehmen mit dt. Truppe Abschnitt Mitrovica – Raska (Orte ausschl.) – Novi Pazar. Aufklärung gegen Bulgaren, Tito und Sowjets. Bis jetzt keine ernsteren Zwischenfälle. Vorsicht geboten. <br /> 2.) Trifunovic mit ca. 18000 Cetniks des Racic und Keserovic gleichlaufend mit dt. Bewegungen im Raum Prijepolje Marschrichtung Foca. Anfangs Teilnahme an Kampfhandlungen auf deutscher Seite (Flankenschutz). Neuerdings nur Mitläufer. Eindruck: Solange gleichlaufende Interessen im allgemeinen Ruhe. Wenn erfolgversprechend, Überfälle gegen deutsche Wehrmacht, besonders Splittergruppen, unbedingt zu erwarten. <br /> 3.) Um Übermittlung des Verhandlungsergebnisses DM – Vertreter AA wird gebeten."}})</ref>}} Načelnik štaba Armijske grupe »E« general-major [[Erich Schmidt-Richberg]] piše 5. decembra 1944. godine o pokušajima da se s četnicima Draže Mihailovića nađe, u vrijeme zajedničkog povlačenja, obostrano korisno rješenje u smislu nastavka saradnje u borbi protiv snagâ [[NOV i POJ]]: {{izdvojeni citat| ''Borbenoj grupi pukovnika Bemera </br> Glavni štab [[V SS brdskog korpusa]]'': 1) Pošto nemačka Vrhovna komanda sa opunomoćenicima DM već pregovara (preko izaslanika pukovnika [[Gojko Borota|Borote]]), molimo da se generalu Trifunoviću predoči da sačeka uputstva od svog pretpostavljenog starešine. 2) Utvrđivanje neke neutralne zone ist. od [[Sokolac|Sokolca]] ne može se dovesti u sklad sa nemačkim planovima. 3) Ostali predlozi DM već su dostavljeni. 4) U držanju nemačkog Vermahta, koje je ranije utvrđeno, prema četnicima ništa se nije promenilo. Nemački Vermaht ima nameru da zadovolji potrebe četnika u što većoj meri uzimajući u obzir i pružanje materijalne pomoći.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=868&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000862.] <br/> ({{jez-njem|"An Kampfgruppe Oberst Böhmer nachrichtl.: </br> Gen.Kdo.V.SS-Geb. Korps (durch Schreiben, 2. Ausf.) </br> 1.) Da deutsches Okdo. nur mit einer DM Vertretung verhandeln kann, und dies bereits geschiet (von entsandter Oberst Borota), wird gebeten, dass General Trifunovic nahezulegen, Weisungen seiner vorgesetzten Stelle abzuwarten. </br> 2.) Festlegung eines neutralen Raumes ostw. Sokolac läst sich mit deutschen Planungen nicht in Einklang bringen. Entsprechende andere Vorschläge wurden bereits DM übermittelt. </br> 3.) An dem ursprünglich festgelegten Verhalten der deutschen Wehrmacht gegenüber den Cetniks hat sich nichts geändert. </br> 4.) Die deutsche Wehrmacht wird versuchen, den Bedürfnissen der Cetniks weitgehend gerecht zu werden und beabsichtigt hierzu auch materielle Hilfeleistung."}})</ref>}} U posljednjim mjesecima okupacije Jugoslavije, dužnosnici njemačkog Wehrmachta mogli su dati konačni i zaokruženi sud o karakteru kolaboracije JVuO sa okupacionim snagama. Tako uputstvo iz štaba 91. armijskog korpusa od 26. decembra 1944. godine sadrži veoma iznijansirano tumačenje kvaliteta dosadašnje njemačko-četničke saradnje, prvenstveno uslovljene spoznajom da [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] predstavlja zajedničkog neprijatelja. Pored toga, oficiri iz štaba 91. koprusa analiziraju kako se može proći s najmanje političke štete usljed stalno prisutnog antagonizma između vlasti NDH i četnikâ, preporučajući oprez u odnosima s potonjima zbog njihovih neprekinutih veza sa [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznicima]]: {{izdvojeni citat|Srpski četnici: </br> Upotreba četničkih jedinica dala je u raznim oblastima dobre rezultate. Poznavanje zemljišta od strane četnikâ i njihove izviđačke aktivnosti protiv Titovih snaga od koristi su njemačkom Wehrmachtu. Međutim, oslanjanje četnika na njemački Wehrmacht proizilazi isključivo iz činjenice da su inferiorni u odnosu na Titove snage — [[Angloamerika|angloamerička]] oružana intervencija bi ih navela da odmah promijene kurs. Njihovi pokušaji da se svrstaju uz angloameričkog neprijatelja se nastavljaju. Stoga se savjetuje veliki oprez kada se postupa sa četnicima. Za vlastiti stav prema četnicima presudno je sljedeće: </br> 1) Upotreba četničkih jedinica mora se sprovesti na način tako da, u slučaju nagle promjene kursa, šteta ostane u granicama podnošljivog; </br> 2) Nijemci moraju iskoristiti neprijateljstvo između četnika i boljševičkih bandi; </br> 3) Saradnja s četnicima od slučaja do slučaja u zamjenu za opskrbu borbenom municijom, zdravstvenu njegu i snabdijevanje namirnicama, ukoliko su dostupne; </br> 4) Cjelokupno hrvatsko stanovništvo mrzi četnike; kompromis između njih i hrvatskih vlasti (posebno ustaša) teško da je moguć. Stoga, moramo spriječiti njihov upad na hrvatski teritorij, posebno između [[Drina|Drine]] i [[Bosna (rijeka)|Bosne]]. Prelazak [natrag] preko Drine u Srbiju, naročito od strane četnika iz Stare Srbije [misli se na teritoriju Nedićeve Srbije — prim.], treba podržati, jer se time izbjegava konflikt s NDH. Na hrvatskom tlu, taktički nužan kontakt s četnicima tokom operacija protiv Titovih snaga treba održati što je moguće više neprimjetnijim, s obzirom na odnos s ustašama; </br> 5) Postojeća mržnja između srpskih četnika i [[Bošnjaci|Muslimana]] zahtijeva poseban oprez tokom pregovora s obje strane i njihovog upošljavanja, jer će se i jedna i druga strana ili povući ili odmah zauzeti neprijateljski stav ako se za takve pregovore sazna; </br> Da li se četnici mogu iskoristiti u njemačku svrhu u borbi protiv Titovih bandi, '''čime bi se uštedjela njemačka krv''', zavisiće od razumnog i vještog pregovaranja s njima.<ref>[https://znaci.org/ok/T317.php?sta1=etni&sta2=D.M&idem=1404 NARA, T314, Roll 1630, frame no. 000770.] <br /> ({{jez-njem|"Die serbischen Cetniks. </br> Der Einsatz von Cetnik–Verbänden hat in verschiedenen Gebieten guten Ergebnissen geführt. Von Nutzen für die Deutsche Wehrmacht ist die Landeskenntnis der Cetniks und ihre Aufklärungstätigkeit den Titobanden gegenüber. </br> Anlehnung der Cetniks an die Deutsche Wehrmacht beruht jedoch nur auf die Tatsache, daß sie den Titokräften unterlegen sind: ein bewaffnetes angloameriknisches Eingreifen wird ihr sofortiges Umschwenken veranlassen, Ihre Versuche, sich dem angloamerikanischen Gegner zu nähern, laufen weiter. Große Vorsicht den Cetniks gegenüber ist daher angebracht. </br> Für die eigene Haltung den Cetniks gegenüber ist maßgebend: </br> 1.) Der Einsatz der Cetnik–Verbände ist so durchzuführen, daß bei plötzlichem Umschwenken der Schaden in erträglichen Grenzen bleibt. </br> 2.) Die Feindschaft zwischen den Cetniks und bolschewistischen Banden muß deutscherseits ausgenützt werden. </br> 3.) Zusammenarbeit mit Cetniks von Fall zu Fall gegen Bereitstellung von Gefechtsmunition, sanitäre Betreuung und Verpflegung, soweit diese vorhanden. </br> 4.) Die Cetniks sind bei der gesamten kroatischen Bevölkerung verhasst, ein Ausgleich zwischen ihnen und den kroatischen Dienststellen (bes. Ustascha) ist kaum möglich, daher muss ein Eindringen in den innerkroatischen Raum insbesondere zwischen Drina und Bosna unsererseits verhindert werden. Ein Übertritt insbesondere der altserbischen Cetniks über die Drina nach Serbien ist zu unterstützen, da so Konflikt mit Kroatien vermieden wird. Auf kroatischem Boden ist taktisch notwendige Fühlung mit Cetniks bei Einsatz gegen Titobanden im Hinblick auf Verhältnis zur Ustascha möglichst wenig in Erscheinung treten zu lassen. </br> 5.) Der bestehende Haß zwischen serbischen Cetniks und Muselmanen verpflichtet bei Verhandlungen und Einsatz beider Teile zu besonderer Vorsicht, da bei Bekanntwerden solcher Verhandlungen beide Parteien entweder abspringen oder sofort eine feindselige Haltung einnehmen werden. </br> Von einer verständnisvoll und geschickt geführten Verhandlung mit den Cetniks wird es abhängen, ob diese durch Einsatz gegen Titobanden für deutsche Zwecke nutzbar gemacht werden können, somit also deutsches Blut gespart werden kann."}})</ref>|Uputstvo načelnika štaba 91. armijskog korpusa o „srpskim četnicima“ iz decembra 1944.}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore|Pavle Đurišić|Crnogorski dobrovoljački korpus}} [[File:Spisak vlastitih trupa njemačke Armijske grupe E 1944, decembra 1944.jpg|thumb|Spisak trupa njemačke Armijske grupe »E« iz decembra 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000376.]</ref> Na spisku se nalazi i “10.000 Crnogoraca“ ({{jez-njem|"10.000 Montenegriner"}}). Riječ je o četnicima [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] (tj. CDK), koji su se povlačili zajedno sa okupacionim snagama.]] Dok su srbijanski četnici sadjejstvovali snagama Armijske grupe »E« u njihovom proboju na sjever, četnici iz Crne Gore uzeli su učešća u [[Proboj XXI brdskog korpusa iz okruženja|proboju XXI brdskog korpusa iz okruženja]]. Jedinice crnogorskih četnika, koje su od Njemaca takođe preformirane u dobrovoljačke pukove ("[[Crnogorski dobrovoljački korpus]]"), borile su se u sastavu njemačkog [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. brdskog korpusa]] između [[Danilovgrad]]a i [[Cetinje|Cetinja]] rame uz rame sa njemačkim vojnicima. Ove snage učestvovale su zajedno sa njemačkim snagama u operacijama protiv NOVJ ([[Operacija Frilingservahen aprila 1944|Frilingservahen]], [[Operacija Ribecal avgusta 1944|Ribecal]]). Komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe "E"]] je u svom izvještaju od ove četnike ubrojao u brojno stanje svojih jedinica: {{izdvojeni citat|C. D. K. od 3 puka, pod komandom potpukovnika [[Pavle Đurišić|Đurišića]], formiran neposredno od strane K-de 2. OkA ([[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druga oklopna armija]]), bio je do sada u službenom pogledu potčinjen K-di 2. OkA a u snabdevačkom i taktičkom pogledu 181. peš. div., koja je trebalo da se obimno uključi u obuku. [...] C.D.K. se do sada dokazao u borbi protiv komunista, ali je upitna njegova pouzdanost prema njemačkom Wehrmachtu zbog Đurišićeva kontradiktornog stava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=825&rec=314&roll=664 NARA, T314, Roll 664, frame 000817.] <br /> ({{jez-njem|"M.F.K. zu 3 Rgt. unter Führung Oberstleutnant Djurisic, wurde von Pz.AOK 2 unmittelbar aufgestellt, unterstand bisher truppendienstlich Pz.AOK, versorgungsmässig und taktisch 181.Inf.Div., die sich ausbildungsmässig weitgehend einzuschalten hatte. </br> M.F.K. im Kampf gegen Kommunisten bisher bewährt, jedoch in seiner Zuverlässigskeit gegenüber der deutschen Wehrmacht durch widerspruchsvolle Haltung Djurisic fragwürdig."}})</ref>|Izvještaj Komande 21. brdskog korpusa Komandi Grupe armija "E" od 23. septembra 1944. godine}} O odluci komandanta Crne Gore, Boke i Sandžaka JVuO potpukovnika Pavla Đurišića da slijedi kolonu njemačkih armijâ pri povlačenju s Balkana, te o značajnoj pomoći pruženoj okupatoru od strane crnogorskih četnika tom prilikom, piše u svojim ratnim memoarima i [[Hermann Neubacher]]: {{izdvojeni citat|On je bio opasan nemački saveznik. Meni je uvek bilo savršeno jasno da bismo mi za Pavla Đurišića, u slučaju invazije zapadnih sila na Balkan, ponovo postali njegov najveći neprijatelj. Kada je započelo povlačenje nemačkih trupa iz Crne Gore, Pavle Đurišić je krenuo sa njima. Tokom napornih marševa po planinskom terenu, tokom operacije povlačenja prolazili smo i kroz područja koja su kontrolisali partizani. Njegove trupe vodile su borbu sa partizanima i time nemačkim trupama olakšale evakuaciju sa tog prostora. Kasnije je Pavle Đurišić sklopio ugovor sa ustaškim trupama Ante Pavelića, da bi mogao da prođe sa svojim jedinicama kroz Hrvatsku i Istru. Tamo su se već nalazile i druge četničke jedinice, kao i Ljotićevi dobrovoljci.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], str. 176—177.</ref>|[[Hermann Neubacher]]}} === Prelazak sa Nemcima u Bosnu (1944-1945) === {{main|Proboj Armijske grupe E kroz istočnu Bosnu|Četnička ofanziva u istočnoj Bosni 1944.|Bosanska golgota}} [[File: Četnički oficir Dinarske divizije, SS-Sturmbannführer Ernst Lerch i neidentificirani SS-Hautsturmführer tokom ofanzive protiv IX. korpusa.jpg|thumb|Oficir [[Dinarska četnička divizija|Dinarske divizije JVuO]], SS-Sturmbannführer [[Ernst Lerch]] i neidentificirani SS-Hauptsturmführer tokom ofanzive protiv [[9. korpus NOVJ|9. korpusa NOVJ]] u Sloveniji, mart 1945. godine<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2016/05/bk0164.html Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0164 | Photo | Höherer SS- und Polizeiführer Adriatisches Küstenland]</ref>]] [[Armijska grupa "E"]] imala je u planu otvaranje komunikacija kroz istočnu Bosnu, pa je krajem novembra jedna njena divizija ([[11. poljska vazduhoplovna divizija (Nemačka)|11. poljska vazduhoplovna divizija]]) započela napad pravcem od [[Rogatica|Rogatice]] prema [[Zvornik]]u, protiv snaga [[Treći udarni korpus NOVJ|Trećeg udarnog korpusa]] [[NOVJ]]. Međutim, kako su tokom ofanzive [[NOVJ]] i Crvene armije od 3. decembra nemačke pozicije na [[Sremski front|Sremskom frontu]] ozbiljno ugrožene, ova divizija hitno je izvučena i transportovana prugom [[Sarajevo]] - [[Slavonski Brod]] na [[Sremski front]]. Na njeno mesto usmerena je glavnina četnika iz [[Srbija|Srbije]]. U izvještaju Operativnog odjeljenja u [[Sarajevo|Sarajevu]] Armijske grupe »E« od 10. decembra 1944, koji potpisuje potpukovnik Warnstorff, istaknuto je: {{izdvojeni citat| Telegram 34. i 91. arm. korpusu, 5. SS-brd. arm. korpusu i Korpusnoj grupi »Kibler«: 1) Četnici na maršu u širi rejon Valjeva privremeno će preći preko područja Rogatica — Ljubovija — Zvornik — Kladanj. 2) DM garantuje najlojalnije držanje prema nemačkim jedinicama i nudi saradnju. Znak raspoznavanja za saradnju između nemačkih jedinica i četnika je: Mitrovica. 3) Četnike u što većoj meri koristiti za službu izviđanja. Materijalna pomoć može im se obezbediti u ograničenim razmerama ukoliko se stave na raspolaganje za borbu protiv bandi. 4) K-da Grupe armija obavestila je hrvatske vlasti o navedenom kretanju.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=998&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000992.] ({{jez-njem| <br /> "1.) Cetniks überschreiten auf dem Marsch in den Großraum Valjevo vorübergehend das Gebiet Rogatica – Ljubovija – Zvornik – Kladanj. <br /> 2.) DM hat loyalste Haltung gegenüber deutscher Truppe zugesichert und bietet Zusammenarbeit an. Kennwort zwischen deutscher Truppe und Cetniks für Zusammenarbeit ist "Mitrovica". <br /> 3.) Die Cetniks sind weitgehend für Erkundungsaufträge zu verwenden. Materielle Hilfe darf ihnen in beschränktem Ausmaß gewährt werden, soweit sie sich zum Kampf gegen die Banden zur Verfügung stellen. <br /> 4.) Die kroatischen Behörden sind über obige Bewegung durch Okdo. unterrichtet worden."}})</ref>}} U izvještaju njemačkog opunomoćenog generala u [[NDH]] od 24. decembra 1944. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_82.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje POSLJEDNJI DANI NA VUČJAKU]</ref> navodi se da je general Draža Mihailović izrazio spremnost za suradnju i sa formacijama NDH u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Prema izvješću pouzdanog agenta, Draža Mihajlović je izrazio namjeru da se bori skupa sa ustašama i domobranima, jer je njihov zajednički glavni cilj uništenje komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=443&rec=311&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000427.] <br /> ({{jez-njem|"Nach zuverlässiger V–Mann–Meldung soll Draza Mihajlovic geäussert haben, er wolle mit den Ustascha und Domobranen zusammen kämpfen, da das gemeinsame Hauptziel die Vernichtung des Kommunismus sei."}})</ref>|Izvještaj njemačkog opunomoćenog generala u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 24. XII 1944.}} Četnici su, pod ličnom komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]], nakon koncentrisanja unutar nemačko-ustaških linija, izvršili [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|napad na snage NOVJ]]. 8. decembra [[1944]]. ujutro sa nemačko-ustaških položaja u okolini [[Rogatica|Rogatice]] krenuli u silovit napad prema [[Zvornik]]u. Ovaj napad bio je usklađen sa napadom nemačkog 34. armijskog korpusa sa druge strane, pravcem [[Užice]] - [[Ljubovija]] - [[Zvornik]]. Ovom prilikom četnicima su Nemci obezbedili snabdevanje municijom, kao i zbrinjavanje ranjenika u nemačkim bolnicama u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Pošto je prodor četnika prema [[Zvornik]]u odbijen, njihova glavnina usmerila se prema oslobođenoj [[Tuzla|Tuzli]]. U [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|neizvesnim borbama od 24. do 28. decembra]] [[Treći udarni korpus NOVJ]] krajnjim naporom odbio je ovaj napad. Nakon ovog poraza, glavnina [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] snaga razmestila se u [[Modriča|Modriči]] i okolini, gde su nakon kraćeg sukoba uspostavili sporazum sa snagama NDH. Tako su se našli na za Nemce vitalnoj komunikaciji Sarajevo - Brod, vodeći zajedno sa Nemcima teške dvomesečne borbe protiv [[Druga armija JA|Druge jugoslovenske armije]], koja je nastojala da je prekine. Preko pukovnika Borote, komandanta Romanijskog korpusa JVuO, uspostavljena je saradnja sa nemačkim štabom u [[Sarajevo|Sarajevu]], od kojeg je obezbeđeno snabdevanje municijom i bolničko zbrinjavanje ranjenika.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_130.htm Opšti uslovi sporazuma o saradnji između četnika i nemačkih jedinica pripremljeni za pregovore decembra 1944. godine], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - dokument broj 130</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_219.htm Ratni dnevnik Armijske grupe E 1.10.1944-31.12.1944], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - prilog broj 2, (10. decembar 1944)</ref> [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićeva]] grupacija takođe je uspostavila vezu sa Štefanom Hedrihom ({{jez-nem|Stefan Hedrich}}), SS-oberfirerom i inspektorom u glavnom štabu SS, komandantom SS-oblasti Severozapadna Bosna.<ref>[https://www.znaci.org/00001/181.htm Roland Kaltenegger: TOTENKOPF & EDELWEIß], četvrti deo: Das Kriegsjahr 1944 (Ares verlag, Graz), strana 268.</ref> [[3. april]]a 1945. godine, kada su nemačke trupe napuštale Bijeljinu i okolinu, Mihailović je pokušao da ih pridobije da ostanu pod njegovom komandom kao jugoslovenski državljani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_192.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša štaba Vrhovne komande od 12. decembra 1944. do 7. aprila 1945. godine]</ref> [[Schutzstaffel|SS]]-Sturmbannführer (major) [[Ernst Lerch]], u izvještaju od 8. marta 1945. godine, piše da je [[Aleksandar Nikolić (četnik)|Aleksandar Nikolić]], zapovjednik Sremsko-slavonske komande JVuO, zajedno sa svojim trupama (za koje navodi da broje oko 80 ljudi, ali i da bi po pristizanju ostatka jedinice ta cifra mogla dostići i 400) došao u [[Istra|Istru]], tj. u [[Operativna zona Jadransko primorje|Operativnu zonu Jadransko primorje]], gdje se stavlja na raspolaganje njemačkim vlastima. Ernst Lerch moli nadređene da naznače rejon u kojem bi »grupa pukovnika Nikolića« mogla da bude »upotrebljena«: {{izdvojeni citat|1.) U prostor [[Jurdani]], prov. [[Rijeka (grad)|Rijeka]], stigli su delovi četničke grupe pukovnika Nikoliča u jačini oko 80 ljudi. 2.) Prema telegr. Glavnog ureda SS od 7. 2. 45, delovodn. pov. br. 375/45, grupa Nikolić potčinjena je komandantu SS i policije u [Operativnoj zoni] Jadr. primorje. [...] 6.) Pukovnik Nikolić je samostalni četnički komandant i njegov načelnik Štaba major Miladinović je izjavio da ova grupa ne želi nikakvu zavisnost od ministra [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]a, odn. od drugih četničkih grupa. <br /> Oni obećavaju da će se stoprocentno zajedno s Nemcima boriti kako protiv komunista tako i protiv regularnih engleskih trupa koje oni navodno preziru iz dubine duše. <br /> Ovaj osnovni stav oni će zadržati u svakoj situaciji pa ma šta se desilo.<ref>[https://znaci.org/zb/4_6_19.htm Zbornik NOR-a – tom VI – Borbe u Sloveniji – knjiga 19. – 1. III – 15. V 1945. godine, Vojnoistorijski institut], Beograd, 1975, dokument br. 161, str. 822–823.</ref>|Obaveštenje komandanta SS i policije u Operativnoj zoni Jadransko primorje od 8. marta 1945. o pristizanju četnika pukovnika Nikolića u Istru}} [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za [[Jugoistočna Evropa|jugoistočnu Evropu]], u svojim poslijeratnim memoarima ističe da je sa četničkim komandantom održavao vezu sve do aprila 1945, tj. do [[Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)|zajedničkog povlačenja Nijemaca i četnika]] pred jedinicama NOVJ i [[Crvena armija|Crvene armije]]. Neubacher navodi da je postojala i zamisao o susretu između njega i generala Mihailovića, ali [[Joachim von Ribbentrop]] nije dao dopuštenje za taj sastanak: {{izdvojeni citat|Tokom sukoba četnika sa Englezima, stiglo je do mene pitanje da li bih bio spreman da razgovaram sa Dražom Mihailovićem. Ovu sam molbu prosledio ministru spoljnih poslova Ribentropu, tražeći od njega da mi dozvoli da do takvog susreta dođe. U principu, nije mi bilo zabranjeno da uspostavim kontakt. Ali, za vođenje razgovora morao sam da dobijem specijalnu dozvolu. Bilo mi je, međutim, zabranjeno da stupim na teren koji kontroliše Draža Mihailović. Moja spremnost i želja da se sretnem sa njim bili su veliki, te sam uskoro morao da sam sebi priznam da je moj glavni motiv bio – radoznalost. Da se sretnem sa četničkim vođom, a da se prethodno ne izvrše potrebne pripreme, razgovor bi bio besmislen, i jedino bi doneo neugodnost i neprilike za Dražu Mihailovića, jer bi dobio etiketu „kolaboratera“. Trebalo je susret dobro organizovati, kako bi bilo sigurno da će doneti senzacionalan rezultat. Verovatno je i sam Draža Mihailović tako razmišljao, pa zato, najzad, nije nikada ni došlo do našeg susreta. Ali, ostali smo u vezi preko naših posrednika. I jedna i druga strana bila je u tim kontaktima veoma oprezna. Jedan moj poverljiv čovek čak je tri puta bio u Dražinom glavnom štabu. Da ne bih bio suviše opširan, zadovoljiću se samo tvrdnjom da Draža Mihailović svoju politiku sve do kraja rata nije menjao. Tek početkom 1945, u vreme naših poslednjih borbi u Hrvatskoj, kada je povlačenje naših trupa sa tog prostora bilo samo pitanje dana, Draža Mihailović mi se obratio direktnom molbom – i to preko svojih poverljivih ljudi u Beču – da mu pružim pomoć u vezi sa naoružanjem njegovih jedinica. Tokom nekoliko dana ja sam čak imao direktnu radio-vezu sa njegovim glavnim štabom u Bosni. Moj poverljiv čovek bio je poslednji put kod Draže u aprilu 1945.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>}} General Mihailović je odbijao da osobno uđe u bilo kakav aranžman s okupatorom, i od ove je politike odstupio samo u četiri ili pet navrata tokom rata. Riječ je o [[Sastanak u Divcima|sastanku u Divcima]] sredinom novembra 1941. godine, zatim o dva sastanka s predstavnikom Hermanna Neubachera, [[Rudolfom Stärkerom]], u jesen 1944 (prvi u zapadnoj Srbiji na kojem je Mihailovića pratio pukovnik [[Robert H. McDowell]], šef američke vojne misije pri njegovu štabu, a drugi u sjeveroistočnoj Bosni), kao i o posljednjem sastanku sa Stärkerom na planini [[Vučjak]], početkom aprila 1945. Neubacher pokušava u svojoj knjizi ekskulpirati Mihailovića od odgovornosti za kolaboraciju.<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> == Nemci o generalu Mihailoviću i JVuO == [[Datoteka:Draža pred sudom.jpg|mini|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović]] na [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] [[1946]].]] {{izdvojeni citat|'''Njemačka je za D.M.-a neprijatelj br. 2 – neprijatelj br. 1 su komunisti'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=695&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000686.] <br /> ({{jez-njem|"Deutschland ist für D.M. nur noch der Feind No. 2. Feind No. 1 sind die Kommunisten."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka Armijske grupe »F« sa izaslanikom Neubacherom održanog 30. jula 1944.}} Prilikom ispitivanja od strane istražitelja 7. američke armije avgusta 1945. godine, pisanu izjavu o svojim aktivnostima u ratnom periodu sastavio je i [[feldmaršal]] [[Maximilian von Weichs]], koji je avgusta 1943. naslijedio generala Löhra na mjestu glavnokomandujućeg Jugoistoka. U odjeljku naslovljenom »Grupe koje pomažu Njemačkoj«, von Weichs o četnicima Draže Mihailovića piše sljedeće: {{izdvojeni citat|Mihailovićeve trupe su se nekada borile protiv naših okupacionih trupa iz lojalnosti prema svome kralju. U isto vreme su se borile protiv Tita, zbog svojih antikomunističkih ubeđenja. Ovaj rat na dva fronta nije mogao dugo potrajati, posebno kada je britanska podrška počela favorizovati Tita. Sledstveno, Mihailović je pokazao pronemačka stremljenja. Bilo je angažmana tokom kojih su se srpski četnici borili protiv Tita zajedno sa nemačkim trupama. Sa druge strane, dešavalo se da neprijateljski raspoložene četničke grupe napadnu nemačke vozove za snabdevanje da bi popunili sopstvene zalihe. Mihailović je voleo da ostane u pozadini, i prepusti takve poslove svojim podređenima. On se nadao da će dočekati svoje vreme ovom igrom moći, dok mu anglo-američko iskrcavanje ne obezbedi dovoljnu podršku protiv Tita. Nemačka je prigrlila njegovu podršku, koliko god privremenu. Četničke izviđačke aktivnosti naši komandanti su visoko cenili.<ref>http://znaci.org/00002/318_4.htm ({{jez-eng|"MIHAILOVIC's troops once fought against our occupation troops out of loyalty to their King. At the same time they fought against TITO, because of anti—Communist convictions. This two front war could not last long, particularly when British support favored TITO. Consequently MIHAILOVIC showed pro-German leanings. There were engagements during which Serbian Chetniks fought TITO alongside German troops. On the other hand, hostile Chetnik groups were known to attack German supply trains in order to replenish their own stocks. ''MIHAILOVIC liked to remain in the background, and leave such affairs up to his subordinates. He hoped to bide his time with this play of power until an Anglo—American landing would provide sufficient support against TITO. Germany welcomed his support, however temporary. Chetnik reconnaissance activities were valued highly by our commanders''."}})</ref>}} Takođe, feldmaršal von Weichs na drugom mjestu podcrtava da, dok se general Mihailović nastojao držati po strani, taktička je njemačko-četnička kolaboracija na terenu poprimala sve veći obim: {{izdvojeni citat|Iako se on sâm [Mihailović] oštroumno suzdržavao od iznošenja svog ličnog stava u javnosti, bez sumnje kako bi imao odriješene ruke za svaku eventualnost (npr. savezničko iskrcavanje na Balkanu), dopustio je svojim komandantima da pregovaraju s Nijemcima te da s njima sarađuju. I oni su to činili, sve više i više...<ref>Röhr, Werner, ed. (1994). Europa unterm Hakenkreuz: Okkupation und Kollaboration (1938–1945). Berlin: Hüthig. s. 358. <br/ > ({{jez-eng|"Though he himself [Draža Mihailović] shrewdly refrained from giving his personal view in public, no doubt to have a free hand for every eventuality (e.g. Allied landing on the Balkans), he allowed his commanders to negotiate with Germans and to co-operate with them. And they did so, more and more..."}})</ref>|[[Maximilian von Weichs]]}} Specijalni [[Adolf Hitler|Hitler]]ov izaslanik [[Hermann Neubacher]] u svojim memoarima tumači politiku Draže Mihailovića. On piše da je Mihailović „ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva”. Neubacher primjećuje da su Mihailovićevi komandanti sarađivali sa Nijemcima, dočim je on nastavio voditi antiokupatorsku propagandu: {{izdvojeni citat|Politiku Draže Mihailovića nije bilo teško razumeti. On je bio impresioniran nemačkim vojnim podvizima. Pa ipak, sa sigurnošću je računao na to da će Nemačka izgubiti rat. Dovoljno sam čuo od pouzdanih izvora, koji su me obavestili o Dražinom stavu prema Rajhu. On je ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva. Saveznici su Dražu ostavili na cedilu, pa je zato pokušao da od Nemaca – koji su za njega sada bili samo neprijatelj broj dva – dobije što je moguće više oružja. Namera četničkog vođe bila je ova: da se, kada započne nemačko povlačenje, bez borbe dokopa nemačkih strateških pozicija i da se na njima utvrdi. On se spremao za konačan obračun sa Titom, koji je trebalo da se vodi beskompromisno, na život ili smrt, a u pitanju je bila budućnost Jugoslavije. Dok su, dakle, Dražini podređeni komandanti tu i tamo sarađivali sa Nemcima, on je sam nastavio da i dalje vodi propagandu protiv Nemaca.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 160–161.</ref>}} Čak i kada je odobravao kolaboraciju svojih komandanata sa okupatorima, general Mihailović je strogo vodio računa da se na taj način lično ne kompromituje, prvenstveno iz straha od negativne reakcije stanovništva okupirane Jugoslavije. Presretanjem komunikacije između Mihailovića i vojvode Đujića ujesen 1943, njemački nadležni organi su registrovali ovu tendenciju kod četničkog vođstva: {{izdvojeni citat|18.11. Radio-naređenje D.M. Đujiću da još više nego do sada ratuje zajedno sa njemačkim Wehrmachom protiv komunista, jer su oni izdali srpsku nacionalnu stvar. On sam ne može tako postupiti zbog stava naroda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=235&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000223.] <br /> ({{jez-njem|"18. 11. FUNKBEFEHL D. M. AN DJUJIC, MIT DEUTSCHER WEHRMACHT GEGEN KOMMUNISTEN MEHR ALS BISHER ZU KAEMPFEN, DA NATIONALE SACHE SERBIENS VERRATEN. ER SELBST KOENNE WEGEN VOLKSMEINUNG NICHT MITMACHEN."}})</ref>|Depeša komande Druge oklopne armije komandi [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 21. novembra 1943. godine}} General [[Schutzstaffel|SS]]-a [[Otto Kumm]], treći komandant [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS dobrovoljačke brdske divizije »Prinz Eugen«]], u knjizi ratnih memoara naslovljenoj ''Vorwärts, Prinz Eugen! Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"'' („Naprijed, Prinz Eugen! Istorija 7. SS dobrovoljačke divizije Prinz Eugen”), ostavio je svoje tumačenje prirode odnosâ između JVuO i njemačkog okupatora: {{izdvojeni citat|Kao ostatak „u šumi“ regularne armije nakon okupacije Jugoslavije, oni su nosili stare uniforme – i nove brade, jer su se zakleli da se neće brijati dok okupator ne bude isteran iz zemlje. Oni su bili verni kraljevini i borili su se za svog mladog kralja Petra II, ali radije su se držali udaljenih sela i oblasti, ne napadajući naše jedinice, osim ako se nisu osećali dovoljno nadmoćnim. Disciplina i naoružanje bilo im je relativno dobro, a u odnosu prema drugim jugoslovenskim narodnim i verskim grupama bili su nepredvidljivi – što je često išlo do napada na hrvatska sela i muslimanske žene. Kao prijatelje još su imali Engleze – i njihov radio. Na volovskim kolima ili na konjskim leđima oni su se povremeno prebacivali u druge oblasti, najčešće neuzdrmani, jer smo ih mi puštali, smatrajući da ih dugoročno možemo pridobiti za nas – kao '''braću po oružju protiv komunizma'''. To je donekle nejasna situacija, oni nisu prijatelji, ali ni neprijatelji, i situacija se menja s vremena na vreme.<ref>[http://www.znaci.org/00001/200.htm Otto Kumm: VORWÄRTS, PRINZ EUGEN! - Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"], [http://www.znaci.org/00001/200_5.pdf Aufstellung der Division "Prinz Eugen"] str. 52. <br /> ({{jez-njem|"Als Reste der nach der Besetzung Jugoslawiens 'in den Wald' gegangenen regulären Armee tragen sie die alte Uniform – und neue Bärte, da sie geschworen haben, sich nicht früher zu rasieren, bevor nicht der Okkupator aus dem Land gejagt ist. Sie sind königstreu und kämpfen für ihren Jung-König Peter II., doch weichen sie lieber aus in abseits gelegene Dörfer und Gebiete und stellen sich nur selten unseren Verbänden, es sei denn, sie fühlen sich in ausreichender Ubermacht. Disziplin und Bewaffnung sind relativ gut, gegenüber den anderen jugoslawischen Volks- und Glaubensgruppen sind sie unberechenbar, weshalb es oft zu Ubergriffen gegen kroatische Dörfer oder muselmanische Frauen kommt. Als stille Freunde haben sie die Engländer – und ihre Funkgeräte. Auf Ochsenkarren oder hoch zu Roß verlegen sie manchmal in eine andere Gegend, meist ungeschoren, da wir sie ziehen lassen und sie auf lange Sicht für uns gewinnen wollen – als Waffengefährten gegen den Kommunismus. Es ist eine etwas unklare Situation, sie sind nicht Freund, auch nicht Feind, die Lage wechselt von mal zu mal."}})</ref>}} Saradnju sa četničkim formacijama generala Mihailovića u borbi protiv zajedničkog neprijatelja pominje u svojim memoarima i [[Schutzstaffel|SS]]-potpukovnik [[Otto Skorzeny]], vođa njemačkih komandosa, zaslužan za izvođenje brojnih specijalnih operacija tokom rata. Neposredno pred [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|kapitulaciju nacističke Njemačke]], ''Obersturmbannführer'' Skorzeny je tri dana (od 5. do 8. maja [[1945]]. godine) vršio dužnost šefa njemačke vojno-obavještajne službe ''[[Abwehr]]''. Po osobnom ''[[Adolf Hitler|Führer]]ovom'' naređenju, potpukovnik Skorzeny biva upućen proljeća 1944. godine u okupiranu Jugoslaviju, kako bi koordinirao [[Operacija Konjićev skok|operacijom uništenja]] [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOVJ]] i zarobljavanja [[Josip Broz Tito|maršala Tita]]: {{izdvojeni citat|U proljeće 1944. dobio sam naredbu Vrhovne komande Wehrmachta da lociram [[Josip Broz Tito|Titov]] štab, uništim ga i uhvatim Tita, koji je, prema [[Winston Churchill|Churchill]]ovoj volji, već bio zamijenio generala Mihailovića. Mihailović, ratni ministar mladog kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II]] od Jugoslavije, koji je živio u egzilu u [[London]]u, bio je uplašen sve većim uticajem komunizma. Na njegovo zaprepaštenje, njegovi su se četnici ponekad borili zajedno čak s mađarskim trupama, Hrvatima [[Ante Pavelić]]a, pa čak i sa našim vojnicima protiv Titovih trupâ.<ref>Otto Skorzeny, ''Meine Kommandounternehmen. Krieg ohne Fronten'', Universitas Verlag in F.A. Herbig Verlagsbuchhandlung GmbH, München, 1993, s. 201. <br /> ({{jez-njem|"Im Frühjahr 1944 bekam ich den Befehl vom OKW, das Hauptquartier Titos ausfindig zu machen, es zu zerstören und Tito gefangenzunehmen, der nach dem Willen Churchills schon den General Mihailowitsch abgelöst hatte. Der Kriegsminister des im Exil in London lebenden jungen Königs Peter II. von Jugoslawien, Mihailowitsch, war über den fortschreitenden Einfluß des Kommunismus erschreckt. Seine Tschetniks schlugen sich zu seinem Erstaunen manchmal sogar gemeinsam mit den ungarischen Truppen, den Kroaten des Ante Pawelitsch und selbst unseren Soldaten gegen die Truppen Titos."}})</ref>}} == Reference == {{izvori|2}} == Povezano == * [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine]] * [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom]] == Vanjske veze == {{commonscat|Chetnik collaboration with Axis occupation}} * [https://www.znaci.org/00001/40.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945 (Stanford University Press 1975)] {{Kolaboracija u Jugoslaviji}} {{Authority control}} [[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu| ]] 3bvf7so29oxyhy3vkui2zm7a8v9bf4j 42655881 42655880 2026-07-16T11:19:08Z ~2026-33838-53 362805 42655881 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje|razlog=Preterana upotreba citata}} [[File:Lukačević i Nemci.jpg|thumb|Četnički potpukovnik [[Vojislav Lukačević]], dvojica nemačkih oficira i neidentifikovani četnički komandant. Fotografija je verovatno nastala tokom [[Bitka za Konjic 1943.|bitke za Konjic]], od 19. do 26. februara 1943. godine, kada su snage pod Lukačevićevom komandom sadejstvovale s Nemcima.]] [[File:Četnici i Nemci u okupiranoj Jugoslaviji.jpg|thumb|Četnici i Nijemci u okupiranoj Jugoslaviji.]] '''Kolaboracija četnika s Nemcima''' odvijala se, sa manjim ili većim intenzitetom, tokom većeg dijela perioda [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije u Drugom svetskom ratu]]. Glavna usluga koju su četnici vršili Nemcima bila je borba protiv [[Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije|partizanskih jedinica]], hvatanje pripadnika [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|pokreta otpora]] po naseljenim mestima, te njihovo likvidiranje ili slanje u logore pod kontrolom okupacionih ili kvislinških vlasti. Zbog njegovog inicijalnog učešća u [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanku u Srbiji 1941]], Nemci su [[Draža Mihailović|Dražu Mihailovića]] dugo smatrali neprijateljem, za kojim je raspisana poternica.<ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D0%B4%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941.</ref><ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D1%98%D1%83%D0%BB%D0%B0_1943.</ref> Istovremeno, njegovi odredi širom okupiranog područja sarađivali su sa nemačkom vlašću na razne načine (npr. [[legalizacija četnika u Srbiji]] 1941–1943). Saradnja četnika sa Vermahtom postala je sveobuhvatna nakon novembra 1943. godine, kada je politički vrh u [[Berlin]]u konačno odlučio da prihvati Dražu Mihailovića za saradnika, što je rezultiralo potpisivanjem niza [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovora o saradnji]] sa njegovim glavnim komandantima u Srbiji. Nakon potpisivanja ugovora o primirju i saradnji, okupator je počeo isporučivati municiju i vojnu opremu četničkim jedinicama koje su se, zajedno sa njemačkim trupama i pod nadzorom njemačkih oficira, borile protiv jedinica [[NOVJ]] u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] i [[Sandžak]]u.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 12058.</ref> U [[NDH]], četnici su služili Nemcima za razne namene: dostavljanje obaveštenja o komunistima, pomoć nemačkim nabavkama stoke, pomoć trupama u svojstvu vodiča, pomoć u ljudstvu, učestvovanje u osovinskim operacijama (na primer [[operacija Citen|operacija Ziethen]], [[operacija Bora]]), i druge potrebne radnje za gušenje ustaničkog pokreta.<ref name="ReferenceA">[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u Dalmaciji i zapadnoj Bosni]</ref> Nemci su četnike snabdevali oružjem i opremom i dozvoljavali im da po potrebi koriste njihove garnizone za smeštaj i motorizaciju za transport. Partizanske pokrete po Bosni i Hercegovini te Hrvatskoj Nijemci su u mnogo navrata doznavali na osnovu četničkih dojava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1071&rec=314&roll=563 NAW, T-314, Roll 563, frames 001061-1062: Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa (31. januar 1944.)]</ref> Prve dve godine rata, četnici su formalno bili deo [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] koalicije, ali zbog stavljanja [[Četnički odredi Jugoslovenske vojske|četničkih odreda Jugoslovenske vojske]] pod komandu Vermahta, krajem 1943. je došlo do konačnog napuštanja Draže Mihailovića od strane Saveznika, a potom 1944. godine i do napuštanja i osude četnika od strane jugoslovenskog kralja.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D0%B2_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%99%D0%B0_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B0_II_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D1%98_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D1%81%D1%86%D0%B8_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B5 Poziv kralja Petra II na pristupanje Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije]</ref> Zbog kolaboracije sa nemačkim okupatorom, mnogim je četničkim vođama, uključujući samog Dražu Mihailovića, suđeno u [[Beogradski proces|beogradskom]] i drugim procesima. Pored kolaboracije sa Nemcima, četnici na teritoriji italijanske okupacione zone su tesno [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|sarađivali sa fašističkom Italijom]]. == Nemačka politika prema četnicima == Česte njemačke promjene kursa u odnosu prema četnicima Draže Mihailovića (npr. [[Sastanak u Divcima|pregovori u Divcima]] u novembru, pa [[Operacija Mihailović|napad na štab Draže Mihailovića]] u decembru 1941, zatim ponovna obustava progona Mihailovićevih četnika i skidanje ucjene na njegovu glavu u proljeće 1942. godine, itd.) tokom čitavog ratnog perioda, bile su u potpunosti u skladu sa politikom koja je vođena u okupiranim zemljama. Najplastičniji prikaz ovakvog pristupa prezentovao je [[Felix Benzler]], opunomoćenik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova u [[Beograd]]u, u izvještaju koji je poslao u [[Berlin]] 11. marta 1942. godine ministru vanjskih poslova [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]]: {{izdvojeni citat|To što nemačka vojna mesta vode pregovore s pojedinim četničkim vođama, nije ništa neobično u srpskom prostoru. To se zbiva svesno, u okviru naše politike, uslovljene slabošću naših vojn[ičk]ih snaga i dosad ne bez uspeha vođene, da Srbe, a naročito ustanike usmeri jedne protiv drugih (komuniste protiv četnika, četnike među sobom, vladine dobrovoljce protiv komunista i četnika) i da se time po mogućnosti omete obrazovanje jednog jedinstvenog fronta.<ref>AVII, NAV, N-T-120, 200/153555-58.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/272.</ref><ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 90.</ref>}} Njemačko konstantno opiranje uspostavi saradnje s četnicima Draže Mihailovića bilo je generirano sa samog političkog vrha. U ratnom dnevniku Vrhovne komande Wehrmachta prenesena je informacija da je 23. septembra 1942. održan sastanak vođe Trećeg Reicha [[Adolf Hitler|Adolfa Hitler]]a s predsjednikom [[Rumunija|rumunjske]] vlade [[Ion Antonescu|Ionom Antonescuom]] i poglavnikom [[NDH]] [[Ante Pavelić|Antom Pavelićem]]. Na sastanku se uglavnom raspravljalo „o hrvatskim problemima“. Pored njemačkog veleposlanika u [[Zagreb]]u [[Siegfried Kasche|Siegfrieda Kaschea]], sastanku je prisustvovao i opunomoćeni general u NDH [[Edmund Glaise von Horstenau]] koji se nije ustručavao da „otvoreno kritikuje hrvatsku vlast“, ali je i „skrenuo pažnju na četnike, koje su naoružali Italijani“. General von Horstenau je predložio da bi četnike trebalo „upotrebiti da na svom području [tj. u njemačkoj okupacionoj zoni] postanu organi reda“: {{izdvojeni citat|Hitler je na taj predlog negativno odgovorio, jer da mu se čini veoma opasno da se četnicima pruži podrška. Četnici su pre svega srpske patriote, koji zastupaju [[Velika Srbija|velikosrpsku]] misao. Time hranimo zmiju koja će jednoga dana da poraste. Istina, danas je ona još mala, ali jednog dana mogla bi da bude opasna.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Nakon sagledavanja situacije na Balkanu u jesen 1943, Nemci su jugoslovenske partizane proglasili najvećim neprijateljima.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_156.htm PROCENA KOMANDANTA JUGOISTOKA FELDMARŠALA VAJKSA OD 1. NOVEMBRA 1943. VOJNO-POLITIČKE SITUACIJE NA BALKANU KRAJEM OKTOBRA 1943. GODINE</ref> U cilju borbe protiv partizana, tolerisali su i koristili četnike kao antikomunističku miliciju, iako im je bilo dobro poznato da oni održavaju veze sa [[London]]om. == Hronologija == === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1941) === {{main|Ustanak u Srbiji 1941.|Sastanak u Divcima}} {{izdvojeni citat|Četnički odredi jugoslovenske vojske pod komandom pukovnika Draže Mihailovića stavljaju se na raspolaganje za borbu protiv komunista u saradnji sa nemačkim Vermahtom.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_30._%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941._%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0 Извештај капетана Матла претпостављенима од 30. октобра 1941. о разговорима са представницима Драже Михаиловића]</ref>|Dražina ponuda Nemcima iz oktobra 1941.}} {{Wikisource|Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} {{Wikisource|Izveštaj kapetana Matla pretpostavljenima od 30. oktobra 1941. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića}} {{Wikisource|Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.}} Nemci su za gušenje [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji 1941.]] angažovali dodatne trupe i sproveli drastične represalije nad stanovništvom, što je Mihailovića navelo da se povuče iz ustanka, napadne partizane i zatraži kontakt sa nemačkom upravom radi prekida neprijateljstva. Vezu je uspostavio preko pukovnika [[Branislav Pantić|Branislava Pantića]], njegovog predstavnika i obaveštajca u [[Beograd]]u. Pukovnik Pantić je nakon rata svjedočio da je odluka o pregovorima s predstavnicima njemačkih okupacionih snagâ donijeta krajem oktobra 1941. godine, i to na sastanku održanom u kući [[Živojin Mišić|vojvode Mišića]] u [[Struganik]]u. Sastanku su, pored Draže Mihailovića i Branislava Pantića, prisustvovali i [[Dragiša Vasić]], potpukovnik [[Dragoslav Pavlović]], major [[Aleksandar Mišić]] i kapetan [[Nenad Mitrović]]. Pukovnik Pantić piše: {{izdvojeni citat|O potrebi pregovora nije bilo reči. Situacija je svima bila jasna. Ona ih je neodstupno zahtevala. Sporno je bilo: sa kime treba razgovarati, da li sa Nemcima ili sa Nedićem? Posle duže diskusije većina se složila da treba pregovarati sa Nedićem. Ovome se odsudno usprotivio Draža i major Mišić. Njegov zaključak po ovom pitanju bio je izražen rečima: – KAD JE SITUACIJA TAKVA DA MORAM DA PREGOVARAM, ONDA ĆU DA PREGOVARAM SA NEPRIJATELJEM. NA TO ME OVLAŠĆUJE I MEĐUNARODNO RATNO PRAVO. UOSTALOM, ŠTA MI MOŽEMO DA DOBIJEMO OD NEDIĆA? SVE ŠTO NAMA TREBA, ORUŽJE I MUNICIJA, NEDIĆ MORA TRAŽITI OD NEMACA. JER OVDE NISU U PITANJU MALE I SITNE KOLIČINE. ZAŠTO IĆI POSREDNO, KAD MOŽEMO NEPOSREDNO? Njegovo odsudno držanje, po ovom pitanju, odnelo je prevagu... Isto tako bilo je sporno pitanje da li da se o pregovorima obavesti Nedić. Posle kraće diskusije, a pošto sam ja izložio da kapetan g. dr. Matl nalazi da Nedića treba obavestiti, doneta je odluka da se tako i učini. Tako je doneta odluka da se pregovara sa Nemcima.<ref>[https://sr.m.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D1%98%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BE_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%98_%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8_%D0%B4%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81_%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0 Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima]</ref><ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 138.</ref><ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 115.</ref>|Izjava pukovnika [[Branislava Pantića]] o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} 1. novembra 1941. godine, pukovnik Draža Mihailović je uputio generalu [[Walteru Hinghoferu]], komandantu [[342. divizija|342. pješadijske divizije]], ponudu sljedeće sadržine: {{izdvojeni citat|1) Na kolubarskom frontu nema komunista. Ukoliko ih je bilo oni su postali bezopasni. <br /> 2) Organizacija četnika je u stanju da održava red na području zapadne Srbije. <br /> 3) Komunistička opasnost će prestati od momenta kada se četničkoj organizaciji pruži mogućnost da neometano radi. Broj nacionalista je tako veliki da komunista ima samo 5%. Uz pomoć svoje brojne nadmoćnosti nacionalni elemenat pod komandom četnika može rešiti komunistička pitanja bez obostrane borbe. <br /> Uslov je: dovoljno naoružanje, koje nedostaje. <br /> 4) Ulazak u pojedine gradove je bio neophodan da se ne bi komunističke jedinice predstavljale kao oslobodioci i da ne bi povukle za sobom narodne mase. To se moralo događati i radi toga da bi se sprečili komunisti da vrše teror nad stanovništvom. <br /> 5) Četnička akcija nije usmerena protiv nemačkih jedinica, ukoliko one ne napadaju četnike i narod. <br /> 6) Naš narod voli slobodu i radovao bi se kada se na njegovoj teritoriji ne bi nalazile nemačke jedinice. To odgovara četničkom načinu vođenja rata, bez obzira na žrtve koje donosi. Oblast zapadne Srbije nema nikakav vojni značaj za nemačke jedinice, i trebalo bi da bude slobodna zona, u kojoj četnici održavaju red, pod uslovom da ih se u tome ne sprečava i da su dovoljno naoružani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_240.htm Izjava Draže Mihailovića od 1. novembra 1941. komandi nemačke 342. pešadijske divizije]</ref>}} Prethodno, general Hinghofer je 30. X 1941. obavijestio njemačkog opunomoćenog generala i zapovjednika u Srbiji [[Franz Böhme|Franza Böhmea]] da lokalni četnički komandanti u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] nude saradnju, očekujući zauzvrat pomoć u oružju od okupatora: „Četničke vođe iz [[Valjevo|Valjeva]], [[Slovac|Slovca]] i [[Lajkovac|Lajkovca]] daju važne podatke o organizaciji i izjavljuju spremnost da se sa nemačkim trupama bore protiv komunista. Traže oružje.“<ref>BA-MA, RH 26-342/14, 10-odnevni Hinghoferov izvještaj Bemeu, 30. 10. 1941.</ref> Odmah po pristizanju Mihailovićeve ponude, štab 342. pješadijske divizije je istoga dana (1. XI) dostavio izvještaj svojoj pretpostavljenoj komandi u kome, između ostalog, stoji i sljedeće: {{izdvojeni citat|Masa četnika, koja se nalazi u rejonu Valjeva, do sada se držala potpuno lojalno. Oni su prema komunistima zauzeli jasan odbijajući, takoreći, neprijateljski stav i može se reći uspešno se protiv njih borili. Oni su spremni i voljni da zajedno sa Vermahtom razbiju komuniste, kao i da u zemlji ponovo uspostave red i mir i zato traže nemačku pomoć.<ref>AVII, NAV—N—T—315, rolna 2130, snimci 626—632.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_10.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje MIHAILOVIĆ TRAŽI POMOĆ OD OKUPATORA]</ref>}} No, na samom početku sastanka sa nemačkim predstavnicima u selu [[Divci]] 11.11.1941. pukovniku Mihailoviću je rečeno: {{izdvojeni citat|Pre dve nedelje poručili ste nam preko Vaših poverenika u Beogradu da je Vaša namera "da nećete više dozvoliti da se srpska krv beskorisno proliva i srpska imovina dalje uništava". Istovremeno ste ponudili da se zajedno sa nemačkim Vermahtom i organima Nedićeve vlade borite protiv komunizma. Ponuda je od strane Glavne komande odbijena jer: 1) Nemački Vermaht će sam u najkraćem vremenu okončati sa komunizmom i 2) glavni komandant ne može imati poverenja prema Vama kao savezniku.}} Nemci su procenili da Draža zna za dolazak njihovih oklopnih trupa, da kao generalštabni oficir pravilno ocenjuje da će se nastavak nemačkih operacija rđavo završiti po njega, i stoga "nemački Vermaht ne može da se optereti takvim saveznicima koji mu se privremeno priključuju iz razloga oportuniteta".<ref name="Divci">[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%83_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%83_%D0%94%D0%B8%D0%B2%D1%86%D0%B8_11.11.1941. Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.]</ref> U daljem razgovoru pukovnik Mihailović se pravdao nacistima zbog učešća u ustanku: {{izdvojeni citat|Nije moja namera da ratujem protiv okupatora, jer kao generalštabni oficir poznajem snage obeju snaga.<ref name="Divci"/>}} On se pravdao da je morao uzeti neke gradove od Nemaca da ih komunisti ne bi uzeli<ref>"Moji ljudi su [[Bitka za Loznicu 1941.|krenuli na Loznicu]] zato da je komunisti ne zauzmu."</ref> i tvrdio da nije na strani ustanika, "onih koji žele da isteraju Nemce".<ref name="Divci"/> Draža Mihailović je izjavljivao Nemcima lojalnost i tražio da mu daju municiju da nastavi borbu protiv partizana.<ref>"Neophodno je imati municiju! Računajući s tim, došao sam ovamo."</ref> Ali, želeo je da njegovo "delovanje na nacionalnoj osnovi" ostane potajno da ne bi prošao kao [[Kosta Pećanac]], koji je sklopio otvoreni sporazum sa okupatorom, čime je izgubio ugled u narodu i stekao oznaku izdajnika.<ref name="Divci"/> Uprkos svim njegovim predlozima, Nemci mu nisu ostavili drugu mogućnost do da položi oružje: {{izdvojeni citat|„Ponuda pukovnika Mihailovića da stavi svoje snage na raspolaganje za borbu protiv komunista je odbijena i zatražena je bezuslovna predaja. Mihailović je tražio da se konsultuje sa svojim komandatima. Mihailović također tražio oružje za borbu protiv komunista. Ovo je igra, borba između bandi za izvor oružja. Ipak, čini se da jedan dio Mihailovićevih bandi iskreno želi da se bori protiv komunista.“<ref>NAW, T-311, Roll 175, 000121-2: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka 17.11.41.}} {{izdvojeni citat|Mihailović treba da sada pokrene akciju protiv Užica, gde se navodno nalazi celokupno rukovodstvo komunista, a zbog čega treba da se stavi u izgled i bombardovanje sa nemačke strane. U kontaktima sa nemačkim okupacionim vlastima koji su niže opisani, Mihailović je navodno molio da mu se stavi na raspolaganje 100.000 metaka da bi mogao nastupiti protiv Užica.|IZVEŠTAJ OBAVEŠTAJNOG CENTRA VERMAHTA U BEOGRADU OD 14. NOVEMBRA 1941. VRHOVNOJ KOMANDI VERMAHTA O ODNOSU ČETNIKA DRAŽE MIHAILOVIĆA PREMA NOP-u, O PREGOVORIMA PREDSTAVNIKA VERMAHTA I DRAŽE MIHAILOVIĆA I O VOJNO-POLITICKOJ SITUACIJI U SRBIJI}} Za njim je decembra 1941. godine raspisana poternica, nakon čega je bio u bekstvu. === Predaja zarobljenih partizana Nijemcima (1941) === {{main|Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.}} [[File:Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima.jpg|thumb|Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima]] Iako je njegov prijedlog okupacionim vlastima u Divcima odbijen, pukovnik Mihailović je želio pružiti njemačkom okupatoru dokaz četničke gotovosti za saradnju. Stoga su četnici Draže Mihailovića, uz posredstvo samozvanog vojvode [[Jovan Škavović|Jovana Škavovića]], predali 13. novembra 1941. Njemcima oko [[Predaja zarobljenih partizana Nemcima novembra 1941.|365 zarobljenih partizana]]. [[Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.|Predaja zarobljenih partizana Nemcima]] se desila tokom [[ustanak u Srbiji 1941|ustanka u Srbiji]] novembra [[1941]]. godine. Tokom [[Četničko-partizanski sukob|sukoba]] između [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] četnika i partizana u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]] početkom novembra [[1941]], četnici su zarobili više stotina partizana. Jednu veću grupu od oko 500 zarobljenika, među kojima su bili partizani na prevaru zarobljeni u [[Gornji Milanovac|Gornjem Milanovcu]],<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_110.htm Relacija Takovskog četničkog odreda od 17. juna 1942, Zbornik NOR-a, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, dokument 110]</ref> Kosjeriću,<ref>[https://www.znaci.org/00001/59_2_124.pdf Užička republika, Zapisi i sećanja, Narodni muzej, Užice 1981]</ref> Karanu i Planinici, četnici su prikupili na [[Ravna Gora|Ravnoj Gori]]. Oko [[13. novembar|13. novembra]] [[1941]]. četnici su grupu od 365 zarobljenika odveli u [[Mionica|Mionicu]], i zatim u [[Slovac]]. Tu su prihvaćeni od [[Milan Nedić|Nedićevih]] i nemačkih snaga i prebačeni kamionima u [[Valjevo]]. Transport zarobljenika do [[Valjevo|Valjeva]] je pratio četnički vođ Jovan Škavović Škava, koji je prethodno bio [[Kosta Pećanac|Pećančev]] četovođa, dok je u tom periodu priznavao [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevu]] komandu. U predaji zarobljenika učestvovao je i ravnogorski oficir [[Pavle Mešković]]. Predaji partizana prethodio je [[Sastanak u Divcima 1941.|sastanak Draže sa Nemcima u selu Divci]]. Od ove grupe zarobljenika, Nemci su 263 streljali dana [[27. novembar|27. novembra]] [[1941]]. godine na Krušiku u Valjevu.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_21.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Streljanja na Krušiku u Valjevu]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44_4.pdf Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009: Krušik, Valjevo streljanje po grupama]</ref> Ostali zarobljenici su delom streljani naknadno, delom deportovani u [[Koncentracioni logor|logore]], a delom pušteni na slobodu. Predaja zarobljenih partizana nastavila se i posle ovoga, i bila je naročito intenzivna u decembru 1941.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_24.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Decembarski pokolj]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44.htm Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009]</ref> === Legalizacija četnika i hvatanje ustanika (1941-1942) === {{main|Legalizovani četnici}} [[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|Legalizovani četnici Draže Mihailovića čuvaju [[Logor Metino brdo|logor na Metinom brdu]] kod [[Kragujevac|Kragujevca]] [[1942]].]] Četnički odredi u Srbiji su delom raspustili regrute kućama i ostali u ilegali na kadrovskom sastavu, a delom se legalizovali kao pripadnici zvaničnih Nedićevih formacija. Krajem 1941. i početkom 1942. godine, pripadnici [[Legalizovani četnici|legalizovanih ravnogorskih odreda]] pružili su najznačajniji doprinos u hvatanju nekoliko hiljada odbjeglih ili pasiviziranih partizana i njihovih saradnika u [[Zapadna Srbija|zapadnoj]] i djelovima [[Centralna Srbija|centralne Srbije]], kao i u njihovoj predaji Njemcima. Učešćem u masovnom hvatanju i likvidaciji pripadnika partizanskih odreda i njihovih saradnika, čak i ako se zanemari aktivna borba protiv partizana, legalizovani ravnogorski četnici su učinili krupne usluge njemačkom okupatoru u uništenju partizanskog pokreta na području dotadašnje [[Užička Republika|Užičke republike]].<ref name="yuhistorija.com">[http://www.yuhistorija.com/serbian/drugi_sr_txt01c4.html Milan Radanović: Kolaboracija JVuO sa nemačkim okupatorom u Srbiji 1941-1944.]</ref> Već krajem novembra 1941. godine na Metinom brdu kod Kragujevca je formiran [[Logor na Metinom brdu|logor]] za zarobljene srpske ustanike i civilne taoce. Prvi dovedeni u logor bili su taoci iz Kragujevca, komunisti, odbornici narodnooslobodilačkog odbora, Romi, Jevreji i svi oni koji su nemačkim fašistima bili sumnjivi. Osim svakodnevnih likvidacija, veća masovna streljanja su vršena 2. i 19. marta 1942. godine.<ref>[http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1322 Metino brdo]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hvatani borci su predavani nemačkom sudu, ili prekom sudu [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]. Većina pohvatanih je bila iz okoline Rače, Topole i Aranđelovca. 2. marta 1942. godine na Metinom brdu je streljano 173 rodoljuba i simpatizera oslobodilačkog pokreta sa teritorije Kragujevca i okolnih opština.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |access-date=2014-05-01 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304191846/http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |deadurl=yes }}</ref> Logor je rasformiran u junu 1942. Preostali logoraši su transportovani u [[Koncentracijski logor Banjica|logor na Banjici]], gde je većina streljana, kao i u logore u Nemačkoj, Norveškoj i Grčkoj.<ref>{{Cite web |url=http://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |title=Archive copy |access-date=2024-07-08 |archive-date=2024-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708214249/https://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |url-status=dead }}</ref> Nakon likvidacije partizanskih ostataka, četnici Draže Mihailovića su stekli faktičku kontrolu nad ruralnim područjima Srbije, dok je okupator držao gradove. Mihailovićev stav u odnosu na njemačkog okupatora jasno je izražen u depeši, koju je opunomoćeni poslanik Ministarstva inostranih poslova Trećeg Rajha u Beogradu [[Felix Benzler]], 31. marta 1942. godine, uputio centrali u Berlinu: {{izdvojeni citat|Sve dosad se nije postiglo da se ličnost pukovnika Mihailovića stavi pod kontrolu. Po svoj prilici ni on nije u stanju ili nije voljan da na srpskom području nešto preduzme, već je, naprotiv, preko jednog posrednika ovih dana ponudio vladi Nedića da prihvata da se objavi: 1) da on ne namerava da se bori protiv Nemaca; 2) da neće ništa da preduzima protiv Nedićeve vlade; 3) da se zalaže za održanje mira i reda u zemlji; 4) da poziva na borbu protiv komunista. Posredniku je ponovo odgovoreno da za Mihailovića jedino u obzir dolazi da se bezuslovno potčini.<ref>[https://znaci.org/00001/11_18.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje POD ZAŠTITOM LEGALIZOVANIH ODREDA]</ref>}} Nemački dokument od [[15. maj]]a 1942. godine navodi četničkog majora [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubu Jovanovića]] kao jednog od njihovih lokalnih saradnika za [[Zaječar]].<ref>NAW, T501, roll 248 frames 0121-0126; dostupno na http://znaci.net/temp/T-501_R-248-0126.jpg</ref> [[Datoteka:SS-Obergruppenführer Werner Lorenz accompanied with unknown chetnik officer in NE Bosnia.JPG|mini|[[SS]]-[[Obergruppenführer]] [[Werner Lorenz]] u društvu neimenovanog četničkog oficira u sjeveroistočnoj [[Bosna (oblast)|Bosni]], jesen 1942. godine]] U junu 1942. Mihailović je prešao u Crnu Goru, italijansku okupacionu zonu, na teritoriju koju su držali crnogorski četnici [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom|uz dopuštenje Italijana]]. Aktivnosti četničkih odreda u Srbiji svedene su na najmanju meru da se ne bi izazivao okupator, i uglavnom su ograničene na organizacionu i obaveštajnu delatnost i sitnije diverzije. Uprkos tome, nemački okupator je veoma ozbiljno shvatao četničku aktivnost i povremeno organizovao racije protiv preostalih Mihailovićevih odreda, koji su se trudili da izbegnu dodir sa neprijateljem. U Srbiji, znatan broj Mihailovićevih snaga se legalizovao. Nemački popis glavnih vladinih legalnih odreda od [[15. maj]]a 1942, pod rednim brojevima 1 do 18 navodi Ljotićeve odrede, od 19 do 39 su Mihailovićevi, a od 40 do 100 Pećančevi. Tu na okupatorskom spisku snaga su neki od glavnih Mihailovićevih četnika: [[Predrag Raković]], [[Miloje Mojsilović]], [[Dušan Smiljanić]], [[Vučko Ignjatović]], [[Miloš Glišić]], [[Ljuba Jovanović]]... Do početka 1942. godine "ravnogorski pokret istopio se u redovima Nedićeve milicije i konačno se ponovo pojavio, umanjen, u Crnoj Gori."<ref name="Deakin2">[https://www.znaci.org/00001/5_3.htm William Deakin, BOJOVNA PLANINA]</ref> Kako ne bi izgubio podršku naroda kao saradnik okupatora, Mihailović je odsustvo oružane borbe u Srbiji sredinom [[1942]]. godine nastojao da nadoknadi činjenjem smicalica nemačkim vojnicima po gradovima, ubacivanjem "smrdljivih bombi", "svrabećih praškova", "praškova za kijanje", upućivanjem pretećih pisama, uznemiravanjem telefonom...<ref name="Kosta Nikolić 2004"/> Ovo nije ostalo neprimećeno. Britanski kapetan Bil Hadson je u drugoj polovini 1942. ponovo uspostavio vezu i javio da "Mihailović još sarađuje s Osovinom u Crnoj Gori i Sandžaku i miruje u Srbiji", da su "u Dalmaciji Trifunovićevi četnici legalizovani" te, podsticani od Italijana, sanjaju o nekoj "Srbo-Sloveniji i Dalmaciji". Na osnovu stanja na terenu on izvlači zaključak: {{izdvojeni citat|U trenutku kada je Mihailović u velikom stepenu igrao ulogu kvislinga bio je nagrađen najjačom britanskom propagandom.... Mihailoviću bi trebalo konačno reći da Britanci pretpostavljaju komuniste kvislinzima.<ref name="Deakin2"/>|Britanski kapetan Bil Hadson}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Lopare 1942.jpg|mini|[[Radivoje Kerović]] (u sredini u bijeloj košulji) sa njemačkim tenkistima, [[Lopare]] 1942.]] Posljednjeg dana kolovoza 1942, održan je sastanak kod načelnika štaba Komande Jugoistoka. Ovom prilikom je podijeljena informacija da se oko [[Banja Luka|Banje Luke]] vode žestoke borbe s partizanima, u kojima okupatoru pomažu četnici (“srpski nacionalisti“), bez preciziranja o kom odredu JVuO iz [[Bosna (oblast)|Bosne]] je riječ: {{izdvojeni citat|Velike borbe su izbile u blizini Banje Luke. Ustanici su upotrijebili teško naoružanje, topove, minobacače itd., kao i tenkove. Hiljadu srpskih nacionalista je sudjelovalo u borbi protiv ustanika na našoj strani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=490&roll=175 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000485.] <br /> ({{jez-njem|"Bei Banja Luka größeres Gefecht, Aufständische traten mit schweren Waffen, Geschützten, Minenwerfern u.sw. auf, auch mit Panzer. 1000 serbische Nationalisten haben sich dort auf unserer Seite im Kampfe gegen die Aufständischen beteiligt."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka održanog 31. augusta 1942.}} U drugom njemačkom izvještaju iz istog perioda se navodi da je 26. augusta jedan bataljun Wehrmachta južno od Banje Luke bio priklješten od strane nadmoćnijeg neprijatelja (i ovdje se napominje da su partizani raspolagali teškim naoružanjem), kao i da je Nijemcima u pomoć priskočilo čak „2000 bosanskih četnikâ“, što će rezultirati potiskivanjem jedinicâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOP i DVJ]] prema jugu do kraja mjeseca.<ref>BA/MA, RH 19 XI/81 (Die Bekämpfung der Aufstandsbewegung im Südostraum, Teil I), S. 244.</ref><ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 155. <br /> ({{jez-njem|"Bereits am 26. August sah sich ein deutsches Bataillon bei dem Versuch, südlich von Banja Luka den ersten dieser Einfälle abzublocken, weit überlegenen, auch mit erbeuteten Panzern und Geschützen bewaffneten Verbänden gegenüber; nur mit Hilfe von 2.000 bosnischen Cetniks, die den Deutschen zu Hilfe eilten, gelang es bis Ende des Monats, die Partisanen wieder nach Süden abzudrängen."}})</ref> Takođe, u jednom izvještaju upućenom iz štaba njemačkih trupa u [[NDH]] od 18. novembra 1942. o četnicima se, između ostalog, navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|U zoni 714. pješadijske divizije nalazi se 6-8.000 četnika, naoružanih puškama i nešto automatskog oružja. Diviziji su dosad pružili vrijedne usluge time što su branili svoju teritoriju od partizana i time oslobodili njemačke i trupe NDH za dejstvo na drugim sektorima. K tome obezbjeđuju i željeznicu i pribavljaju važna obavještenja njemačkim trupama. Četnici su pri zajedničkim akcijama snabdjevani od strane NDH; također im pripada i naknada od otprilike 3 Rajshsmarke dnevno, čiju isplatu oni, međutim, dosad nisu tražili.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=361&rec=314&roll=566 Nacionalni arhiv Vašington, T-314, rolna 566, frejm 000357; Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj-/Veza sa neprijateljski orijentisanim krugovima u Srbiji/ (18. novembar 1942.).] <br /> ({{jez-njem|"Bei 714.Div. haben die im Div.–Bereich beheimateten Cetnikverbände eine ungefähre Stärke von 6–8000 Mann. Sie sind mit Gewehren und verhältnissmässig wenig automatischen Waffen ausgestattet. Sie leisten der Div. wertvolle Dienste, indem sie ihr Heimatgebiet gegen Einfälle der Partisanen schützen, sodass, von grösseren Unternehmen abgesehen, in diesem Raume weder deutsche noch kroatische Truppen gebunden werden. Sie entlasten hiedurch den Bahnschutz und versorgen die deutsche Führung mit wertvollen Feindnachrichten. </br> Die Cetnikverbände werden durch den kroatischen Staat bei Einsätzen mit Munition versorgt und verpflegt. Vertragsmässig steht ihnen neben anderen Zusagen /z.B. Versorgungsansprüchen/ auch Wehrsold von etwa RM 3.— täglich zu, den sie jedoch bisher nicht beansprucht haben."}})</ref>|Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj (18. novembar 1942. godine)}} === Operacija Weiss i bitka na Neretvi (1943) === {{main|Operacija Weiss|Bitka za Konjic 1943.}} [[File:Četnici i Nemci na Neretvi.jpg|thumb|Četnici i Nemci tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]] 1943.]] Van Srbije, postojala je intenzivna saradnja četnika i Nemaca. Iako su mnogi četnici na lokalu pomagali nemačkim trupama protiv partizana, [[Hitler]] je do sredine 1943. godine strogo branio svojim jedinicama svaku saradnju sa četnicima.<ref>Nacionalni arhiv Vašington, Mikrofilm T-311, rolna 175, snimka 378: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za novembar 1942 (30. novembar 1942.). „Svaka, pa i privremena, veza sa antikomunistički nastrojenim četnicima u Hrvatskoj je protivna naređenju Fuehrera, Ia 3071/42 o borbi protiv bandi.“</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=383 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000378.] <br /> ({{jez-njem|"Haltung gegenüber feindluch eingestellten Kreisen in Serbien/Kroatien: An Bev.Kmdr.Gen. in Serbien, Befehlshaber der dt. Truppen in Kroatien, Kdr.Gen. in Kroatien und Dt.Verb.Kdo. bei Supersloda ergeht ein Befehl betreffend klarer und eindeutiger militärischer Haltung gegenüber allen uns feindlich eingestellten Kreisen. Jede – wenn auch nur vorübergehende – Bindung mit antikommunistisch eingestellten Cetniks in Kroatien steht im Widerspruch zu den bzgl. Bandenkämpfung gegebenen Befehlen des Führers Ia Nr. 3071/42 g.K."}})</ref> Za vrijeme izvođenja [[Operacija Weiss|operacije Weiss]], njemački komandanti na terenu su bili u nedoumici da li da se povinuju naređenjima svojih viših vojnih komandi, ali i političkih instanci, ili da nastave sarađivati s četnicima Draže Mihailovića: {{izdvojeni citat|Uprkos borbenoj pomoći hrabrih četnika, koja je doprinijela deblokadi opkoljenih dijelova 718. pješadijske divizije, njemačke trupe imaju zadatak da se brzo probiju do boksitne oblasti. One imaju instrukcije da smatraju četnike neprijateljima. Sada se ispostavilo da se situacija kod mjesta Dobro (?), čija se posada sastojala od Nijemaca, Italijana i četnika, poboljšala zahvaljujući četničkom prodoru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=549 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000544.] <br /> ({{jez-njem|"Trotz der Waffenhilfe tapferer Cetnik, die auch zur Befreiung der eingeschlossenen Gruppe der 718.I.D. mit beigetragen haben, ergibt sich für die deutschen Truppen die Aufgabe, möglichst schnell in das Bauxitgebiet von Mostar vorzustoßen. Die deutschen Truppen haben den Auftrag die Cetniks als Feind anzusehen. Es ergab sich nun das Bild, daß die Besatzung von Dobro (?), die aus Deutschen, Italiener und Cetniks bestand durch den Vorstoß der Cetniks Luft bekam."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka (1. mart 1943.).}} Major [[Slavoljub Vranješević]], komandant Zapadne Bosne JVuO, šalje 2. marta 1943. godine dopis »bratu« [[Uroš Drenović|Urošu Drenoviću]] kojim ga obavještava da je od strane njemačke komande u [[Banja Luka|Banjoj Luci]] zakazana konferencija na koju su pozvani najvažniji četnički zapovjednici s teritorije [[Bosanska krajina|Bosanske Krajine]]: {{izdvojeni citat|Pre nekoliko časova primio sam izveštaj od Komandanta Bosanskih četničkih odreda brata Rade Radića, u kome mi javlja, da su Nemci pozvali na konferenciju u Banja Luci sve Komandante i to: Radića, Tešanovića, Drenovića, Marčetića, Mišića radi rešavanja važnih pitanja. Konferencija će se održati u nemačkoj komandi u B. Luci. Ovoj konferenciji neće prisustvovati pretstavnici hrvatskih ni vojnih ni civilnih vlasti. Komandant mi je naredio, da pozovem sve Komandante na predkonferenciju, koja će se održati u Karanovcu na dan 4 o.m. u 12 časova.— Prema napred izloženom pozivam te, da bez ikakvog izgovora i odlaganja bez obzira na situaciju na položaju, dođeš 4 o.m. do određenog časa u Karanovac.— Ovo smatraj vrlo važnim i NAJHITNIJIM. Molim Te koristi sva moguća prevozna sredstva, pa i motorcikl i na vreme dođi na predkonferenciju.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 31, str. 64.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_64.htm Naređenje Komande bosanskih četničkih odreda od 2. marta 1943. komandantu odreda »Kočić« za prisustvovanje konferenciji radi usaglašavanja stavova o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Već 3. februara 1943. godine, major Vranješević je upoznao Vrhovnu komandu JVuO o činjenici da se bosanski četnici nalaze u službi njemačkog okupatora, ali i da su potpisali [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|sporazume o saradnji sa kvislinškim vlastima Nezavisne Države Hrvatske]]: {{izdvojeni citat| NEMCI Četnički odredi učestvuju u borbi zajedno sa Nemcima češće puta, ali na zasebnim sektorima. Pre našeg dolaska, Nemci su uspeli da u borbu protiv komunista uvode četnike tako, da im ovi osiguravaju krila i da se mešaju u komandovanje. Ovome se je odmah stalo na put, ma da sa dosta poteškoća. Po sebi se razume da se mnogo interesuju o tome, da li mi imamo kakve veze sa Dražom Mihailovićem — što mi odbijamo, navodeći da je to samo komunistička propaganda kako bi izazvali Nemce protiv nas, pa nas tako priklještene, uveli u svoje redove. Ipak, često puta Nemci čuju kako svi četnici pevaju »Od Topole pa do Ravne Gore« ili »Od Manjače pa do Ravne Gore«, »sve su straže generala Draže« itd., dakle jasno primećuju, ali moraju da trpe. Njihova nemoć oseća se. HRVATI Ovi se redovno predaju komunistima, gde god ovi na njih udare. Hrvatski oficiri nalaze spas u komunizmu. Zbog sporazuma sa Hrvatima, koji su ovi [četnički — prim.] odredi sklopili pre našeg dolaska, borbe sa Hrvatima ne vode se. Naprotiv, za većinu starešina i boraca može se reći, da su taj sporazum shvatili kao definitivan svršetak rata, pa i otuda javašluk i slaba disciplina. Sada, dok se ne raščisti sa komunistima, ovakvo stanje mora da ostane.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_27.htm Izveštaj majora Slavoljuba Vranješevića od 3. februara 1943. majoru Zahariju Ostojiću o vojno-političkoj situaciji u četničkim odredima zapadne Bosne i saradnji sa nemačkim i ustaško-domobranskim jedinicama]</ref>}} Vojvoda [[Vukašin Marčetić]], komandant puka »Manjača«, bio je takođe jedan od potpisnikâ sporazuma sa vlastima satelitske NDH. Tokom operacije »Weiss«, vojvoda Marčetić se povezuje i sa njemačkim okupatorom, konkretno sa [[117. lovačka divizija (Nemačka)|117. divizijom]]: {{izdvojeni citat|Posebno: [...] [[369. legionarska divizija|369. pješ. div.]] će prvo dovršiti borbe na [[Grmeč]]u. Uspostavljena veza sa četničkom grupom Marčetića, koja će preuzeti osiguranje vlastitog istočnog boka.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=315&roll=2263 NARA, T315, Roll 2263, frame no. 000670.] <br /> ({{jez-njem|"369. J.D. führt vorerst Kampfhandlungen in der Grmec durch. Verbindung mit Cetnikgruppe Marcetic aufgenommem, die Schutz der eigenen Ostflanke übernehmen will."}})</ref>|Ratni dnevnik 117. divizije, unos za 5. februar 1943.}} O (prinudnom) sadjejstvu 117. divizije sa četničkim odredima pod komandom kapetana [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] u [[Bitka za Konjic 1943.|bici za Konjic]], februara 1943. godine, nakon rata će posvjedočiti i general [[Alexander Löhr]]: {{izdvojeni citat|117. lovačka divizija, koja je prodirala od Ivan-sedla ka severozapadu, vodila je od početka teške borbe, pa je na kraju odbijena i odbačena. Jedan njen deo morao je da se spasava u Konjicu, koji je bio utvrđen i posednut od Italijana i četnika. Ovo mesto su partizani okružili i tako je došlo do toga da su se ovde, pod pritiskom događaja, borili na istom frontu Nemci i četnici – doduše odvojeni jedni od drugih italijanskim jedinicama. Konjic je doduše bio oslobođen iz okruženja sa trupama iz [[Sarajevo|Sarajeva]], ali je partizanima uspelo da se probiju preko Neretve i povuku svi bez izuzetka u severnu [[Crna Gora|Crnu Goru]].<ref>{{cite web|url=http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html | title = Записи Александра Лера, часопис СРПСКО НАСЛЕЂЕ, број 7/1998 | publisher = Srpsko-nasledje.co.rs |date=3. 1. 1943. | accessdate=4. 1. 2023. | archive-url = https://web.archive.org/web/20130216202528/http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html# | archive-date=16. 2. 2013 |url-status=dead | df = }}</ref>|General [[Alexander Löhr]], komandant Jugoistoka}} Tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]], četnici su bili obilno snabdijevani streljivom i hranom iz italijanskih i njemačkih magacina. Kapetan Vojislav Lukačević, koji se zajedno sa svojim četnicima tukao uz borbenu grupu »Anacker«, [[5. mart]]a iz [[Konjic]]a je javio majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] da mu »11« (tj. Nijemci) daju municiju, kao i da je vojvoda [[Dobroslav Jevđević]], sa svoje strane, zadužen za obezbjeđivanje logistike: {{izdvojeni citat|Vidim da je glavna tvoja briga kako ćemo sa 11. Verujem da si o njima dobio preterane izveštaje. Svaka njihova kolona koja nastupa ima najviše jednu trećinu Nemaca a ostalo su domobrani i po nešto ustaša. Oni sami ne mogu ništa da urade, toga su svesni. Ja mislim da je nama najpreči za sada cilj uništenje komunista i to što brže. Ne sme nas zateći iskrcavanje u borbi sa komunistima, a isto tako ne smemo početi borbu sa 11 dok komunisti nisu likvidirani a oni nisu likvidirani i pored uspeha koje smo postigli. Čvrsto sam ubeđen da nas 11 neće napasti sve dok se vode borbe sa komunistima te je strahovanje u tom pravcu preterano... Najvažnije i najbolje snabdevanje preko [[Sarajevo|Sarajeva]] koje neka Jevđo forsira. Dobio sam sinoć preko 11, 30.000 metaka obećali još čim im stigne neki transport koji očekuju u Sarajevo.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_2_71.htm IZVEŠTAJ KOMANDANTA KONJIČKE GRUPE OD 5. MARTA 1943. KOMANDANTU ISTAKNUTOG DELA ŠTABA DRAŽE MIHAILOVIĆA O BORBENOM RASPOREDU ČETNIKA I NEMACA NA SEKTORU KONJIC—JABLANICA]</ref>}} O isporuci municije jedinicama JVuO (najvjerovatnije o onoj koja je data kapetanu Lukačeviću), Komanda Jugoistoka je 7. marta javila vojnom vrhu u [[Berlin]]u: {{izdvojeni citat|– 7. mart 1943: Municija za četnike. Vrhovna komanda je obaviještena telegramom o isporuci 30.000 metaka četničkim jedinicama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=453 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000448.] <br /> ({{jez-njem|"Munition für die Cetniks: </br> An OKW/WFSt. ergeht eine Meldung betraf. der Übergabe von 30.000 Schuß Inft. Munition an Cetnikverbände."}})</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja Komande Jugostoka za mart 1943. godine (31.3.43.)}} [[File:Chetniks and German Officers meet in Bosnia, 1943.jpg|thumb|Sastanak njemačkih oficira sa četnicima u [[Bosna (regija)|Bosni]], [[1943]]. godina]] 9. [[Mart|ožujka]] 1943. godine, [[Fašizam|fašistički]] [[Poglavnik|duce]] [[Benito Mussolini]] šalje pismo [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]],<ref>''Tajna pisma Hitler – Mussolini (1940—1943)'', edicija Dokumenti i svjedočanstva (priredio i preveo: Dr Bogdan Krizman), Novinarsko izdavačko poduzeće (NIP), Zagreb, 1953, str. 78.</ref> vođi [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]], u kom navodi da je upoznat sa suradnjom njemačkih okupacionih trupa s četnicima: {{izdvojeni citat|Više tisuća četnika naoružali su, na lokalnoj bazi, komandanti talijanskih jedinica, da vode gerilu, za koju imaju, kao svi stanovnici Balkana, naročite sklonosti. Do danas su ti četnici suzbijali partizane vrlo odlučno. Upravo sam primio izvještaj. U njemu mi javljaju, da su njemačke snage, koje su uspostavile dodir sa četnicima u dolini gornje Neretve, pristale da surađuju s njima i da su naoružale četnike metcima i ručnim bombama.|[[Benito Mussolini]] u pismu [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]] (9. III 1943)}} O pristizanju Mussolinijeva pisma istog je dana javila i Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga: {{izdvojeni citat|''9. mart'' </br> Duče poslao pismo Hitleru, u kome zastupa mišljenje da su četnici i partizani neprijatelji Osovine. O tome je razgovarao i sa nemačkim ministrom spoljnih poslova. Priznaje da su Italijani do sada naoružali nekoliko hiljada četnika za gerilski rat protiv komunista i oni su se do sada energično borili protiv partizana. Ali, sada je Duče izdao energičnu naredbu, da se četnicima više ne daje oružje i da njih, nakon što se partizani poraze, treba razoružati. Na osnovu poslednjih vesti, na prostoru gornje Neretve Nemci su takođe stupili u kontakt sa četnicima i ostavili im patrone i ručne granate.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 9. marta 1943.}} Pošto је za katastrofalni poraz četnika u bici na Neretvi optužio Jevđevića, [[Petar Baćović|Baćovića]] i [[Bajo Stanišić|Baja Stanišića]] a istakao za primjer Vojislava Lukačevića, major Ostojić im је 10. marta naredio da se kod Italijana zauzmu za dozvolu o prebacivanju četnika na zapadnu obalu Neretve. Odgovarajući na optužbe, Jevđević i Ваćоvić istoga dana izvještavaju Mihailovića da је za proboj operativne grupe NOVJ kriv upravo Lukačević, te da Ostojić, komandujući iz [[Kalinovik]]a, nema pravu predstavu о toku događaja. Jevđević navodi: „Kada sam zvao delove Vrhovne komande da komanduju nа licu mesta, odgovorili su neljubazno da neće da radе sa okupatorom, tražeći u isto doba hranu, municiju, topove i vojsku od okupatora.“ Као argument da četnici moraju bespogovorno slušati naređenja okupatorskih oficirâ, vojvoda Jevđević navodi podatak da Nijemci i Italijani hrane i snabdijevaju municijom cjelokupnu masu četnikâ od 13.200 ljudi. Riječ je o 2000 četnika pod komandom Вајa Stanišića, 4.000 iz Lukačevićeve konjičke gruре, 6.000 pod komandom majora Petra Baćovića (hercegovački četnici) i 1.200 četnika kojima komanduje major Andrija Vesković. Jevđević Mihailoviću piše i da su okupatori dali toliko hrane da је on, na osnovu lažnog brojnog stanja, uspio da uštedi 110.000 obroka, kao i da su mu za posljednjih nekoliko dana isporučili 1.100.000 metaka.<ref>AVII, reg. br. 3/1, kut. 293, dep. 2248.</ref><ref>Branko Latas, Saradnja četnika i Nemaca u borbama protiv Glavne operativne grupe divizija NOVJ u dolini Neretve (februar — mart 1943), Prilozi Instituta za istoriju (br. 17), Sarajevo, 1980, str. 214.</ref> General [[Rudolf Lüters]], zapovjednik njemačkih trupa u NDH, piše u procjeni situacije od 16. marta 1943. da je „neprijateljski otpor protiv nemačkih divizija koje su napadale uglavnom slomljen“, te da je „operacija „[[Operacija Weiss|Vajs II]]“ u suštini završena“. O četničkim snagama u njemačkoj zoni operacija, general Lüters navodi: {{izdvojeni citat|Četničko pitanje nije se dalje zaoštrilo. U području [[114. lovačka divizija (Njemačka)|714. divizije]] nisu zabeležena nikakva prekoračenja u tuđu nadležnost. Četničko rukovodstvo se potčinilo naređenjima nemačkog Vermahta i potvrdilo svoju lojalnost. Četnici koji se nalaze na području [[118. lovačka divizija (Njemačka)|718. pešadijske divizije]], naročito u rejonu [[Zenica|Zenice]] i [[Han-Pijesak|Han-Pijeska]], neprijateljski se suprotstavljaju hrvatskoj državi i nemačkom Vermahtu i pokušavaju da izazovu nemire putem sabotaža i razoružavanja hrvatskih odreda. Divizije koje su učestvovale u operaciji „Vajs II“ jedinstveno se povoljno izražavaju o držanju četničkih jedinica. Dragocenim izviđačkim podacima i napadima za rasterećenje pomagali su našim jedinicama, mada ni u jednom slučaju nije sa nemačke strane tražena podrška.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_3_38.htm Procena vojno-političke situacije komandanta nemačkih trupa u NDH od 16. marta 1943. za period od 1. do 15. marta 1943. godine]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=372&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 000366—000367.] <br /> ({{jez-njem|"Die Cetnikfrage hat sich nicht weiter zugespitzt. Im Bereich der 714.J.D. sind keine Übergriffe zu verzeichen. Die Cetnikführung hat sich den Befehlen der deutschen Wehrmacht untergeordnet und ihre Loyalität versichert. Die im Bereich der 718.J.D. befindlichen Cetniks, besonders im Raum ZENICA und HAN PIJESAK stehen kroat. Staat und deutscher Wehrmacht feindlich gegenüber und versuchen durch Sabotageakte und Entwaffnung kroat. Abteilungen Unruhe zu stiften. Die im "Weiss II"–Einsatz befindlichen Divisionen äussern sich übereinstimmend günstig über das Verhalten der Cetnikverbände. Durch wortwolle Kundschafterdienste und Entlastungsangriffe haben sie der Truppe geholfen, obwohl in keinem Falle deutscherseits Unterstützung orboten worden war."}})</ref>}} U iscrpnom izvještaju<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 1015—1018.</ref> koji je [[5. maj]]a 1943. godine podnio [[SAD|američki]] [[Ured za strateške usluge]] (preteča današnje [[Centralna obaveštajna agencija|Centralne obavještajne agencije]]), sumiraju se rezultati netom završene operacije »Weiss«: {{izdvojeni citat|Krajem januara 1943. godine zajedničke nemačke, hrvatske, italijanske i četničke snage povele su veliku ofanzivu protiv jugoslovenske oslobodilačke armije. Neprijatelj je potpomognut od Drenovićevih četnika uspeo da potisne jugoslovenske patriote u Hercegovini i jugoistočnoj Bosni. Glavni udar u sadašnjoj neprijateljskoj ofanzivi vrše kombinovane četničke snage u Hercegovini (V.[ojislav] Lukačević, član Mihailovićevog glavnog štaba), u Crnoj Gori (Bajo Stanišić) i u Sandžaku (Pavle Đurišić, član Mihailovićevog glavnog štaba). Ishod ove borbe je još neizvestan. Partizani govore da su oni odneli pobedu, dok četnici insistiraju na tome da su gotovo potpuno očistili ove jugoslovenske krajeve od antifašističkih snaga. Tačno je, međutim, da su jugoslovenski antifašistički gerilci pretrpeli teške teritorijalne gubitke, ali daleko je od toga da su njihove snage uništene ili razbijene. Na drugoj strani, mnogo slavljeni četnici generala Mihailovića danas su angažovani u jednoj od najžešćih ofanziva za uništenje jugoslovenskih demokratskih snaga.}} === Četnički teror u Srbiji (1943) === {{main|Srbija u Drugom svetskom ratu|Zločini četnika u Drugom svjetskom ratu}} Mihailovićeva taktika u Srbiji se početkom 1943. sastojala u tome da organizuje i štedi svoje snage za "planirani narodni ustanak". Nemci navode da je izbjegavao svaki konflikt sa okupacionim trupama.<ref>NAW, T-78, Roll 332, 6289915, 919: Procjena situacije komande Jugoistoka za feburar 1943 (2. mart 1943.).</ref> Izveštaji Nedićeve vlade konstatuju da je četnička akcija gotovo svuda upravljena na obračunavanje sa komunistima, koje se sprovodi beskompromisno, do istrebljenja. Inače, četnici na sastancima sa narodom naređuju lojalno držanje prema domaćim vlastima i okupatorskoj vojnoj sili kao i "odricanje svake pomoći partizansko-komunističkim bandama".<ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 59/1—1, k. 22.</ref><ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 54/5—1, k. 22.</ref> 12. februara 1943. godine, kapetan [[Miloš B. Marković]], komandant Ariljske brigade iz sastava Požeškog korpusa JVuO, prenosi Mihailoviću ideju poručnika [[Zvonimir Vučković|Zvonka Vučkovića]] da iskoristi vezu sa njemačkim oficirom u cilju »gonjenja komunista«: {{izdvojeni citat|Po povratku sa puta iz štaba 1a sastao sam se sa Vučkovićem koji me je zamolio da Vas izvestim o sledećem: </br> U srezu Kačerskom nalaze se dve komunističke grupe, prva jačine 60 a druga oko 150 ljudi. Ove se grupe prebacuju i u Oplenački srez. Za likvidaciju ovih grupa potrebno mu je oko 300 ljudi, no kada bi ih skupio izazvao bi potere od strane okupatora. Ima jednu drugu mogućnost a to je da uputi Nemce da gone ove grupe. Posredno, no obazrivo ima vezu sa jednim od nemačkih komandanata, koji je izjavio gotovost za usluge svake vrste a naročito u gonjenju komunista. Zvonko će ga upotrebiti no ne uspeli to preduzeće sam potrebno.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_33.htm Izveštaj komandanta Ariljske brigade od 12. februara 1943. Draži Mihailoviću o borbama protiv pripadnika NOP-a u zimu 1942. godine i dostignutoj organizaciji u brigadi]</ref>}} Poručnik [[Predrag Raković]], u svojstvu komandanta 2. ravnogorskog korpusa JVuO, informiše 3. marta 1943. generala Mihailovića o tajnom sastanku sa nemačkim potporučnikom Krigerom: {{izdvojeni citat|Okupator, kako Nemci tako i Bugari svu svoju akciju uputili su na komuniste, na njihovo gonjenje i istrebljenje. U smislu depeše koju sam podneo G. Ministru, sastao sam se 2 marta t.g. na Savincu u jednoj šumi sa Nemačkim komandantom potporučnikom Krigerom iz Gor. Milanovca. Sastanak je izveden potpuno tajno. Na sastanak je od strane Nemaca došao potporučnik Kriger i njegov tumač. A sa naše strane bio sam ja i moj Načelnik štaba p.por. Lazarević. Tema razgovora bila je isključivo uništenje komunističkih bandi, na teritoriji koju obezbeđuje Nemačka jedinica iz Gor. Milanovca. Uglavnom dolazi u obzir komunistički vođa [[Milorad Labudović|Labud]] koji ima oko 150 komunista pod svojom komandom u okolini Rudnika, u srezovima: Kačerskom i Orašačkom. Utvrdili smo plan za ovaj rad. O izvođenju ove akcije detaljno sam se dogovorio sa Zvonkom noću između 2/3 - III t.g., u čemu smo postigli potpunu saglasnost.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 127, reg. br. 7/3 (S-X-12/4).</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_67.htm Izveštaj komandanta 2. ravnogorskog korpusa od 3. marta 1943. Draži Mihailoviću o borbi protiv pripadnika NOP-a i pregovora sa predstavnicima nemačkih okupacionih trupa]</ref>}} I u depeši od 23. marta, Raković piše da se ponovo sastao sa nemačkim komandantom iz G. Milanovca, te je dogovoreno da se za ubijene Nemce neće više paliti kuće redom, već "samo po našem spisku", partizanske, i samo će se partizani ubijati: {{izdvojeni citat|Hapšenje naših ljudi više neće biti na reonu nemačke komande G. Milanovac. Ako pogine okupatorski vojnik na ovome terenu neće se paliti redom kuće, već samo po našem spisku i to partizanske i samo će se partizani ubijati. [...] Dobio sam 5000 metaka za čišćenje moga reona od komunista.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića: 1. januar — 8. septembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 550.</ref>}} [[Datoteka:Četnici batinaju narod.jpg|thumb|Četnici batinaju seljaka u Srbiji.]] Koliki je bio teror koji su četnici sprovodili nad pristalicama [[NOP|pokreta otpora]] u području doline Zapadne Morave, Dragačeva i Takova, svedoči konstatacija u biltenu kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova: {{izdvojeni citat|Ilegalni odredi poručnika Vlaste Antonijevića, Dače Simovića, Milutina Jankovića, poručnika Vasića i kapetana Rakovića nemilosrdno ubijaju sve one koji su makar i jedan dan bili i sarađivali sa partizanima. Neki od ovih odreda vode tako bezumnu akciju da se njihova delatnost može ravnati sa radom običnih odmetnika.<ref>http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/102680-aak-Gornji-Milanovac-Luani.html</ref>|Izveštaj kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova (april 1943)}} Četnici su, poput okupatora, prema partizanima, njihovim simpatizerima i porodicama, primenjivali najsvirepije mere: {{izdvojeni citat|1) Protiv zaludele, potpuno obezglavljene i pomahnitale komunističke bande u šumi, sve određene starešine i svo nacionalno naoružano ljudstvo ima povesti beskompromisnu borbu za njihovo potpuno uništenje. Izuzetka u ovome pogledu ne može biti. 4) Ko se uhvati da nosi hranu ili druge potrebe komunistima, a to se tačno utvrdi, komandant brigade sa čije bi teritorije bio takav krivac, odmah će ga streljati i porodicu potpuno uništiti. Kuću spaliti, a stoku zapleniti za izdržavanje gorskih jedinica. 5) Ko se uhvati, a to se od strane komandanta brigade utvrdi, da je krio komuniste, primio u svoju kuću ili im slao makakva obaveštenja, biće najstrožije kažnjen. 6) Ko se uhvati i bude dokazano, da je neko lice videlo komuniste, a nije na najbrži način izvestilo najbližu četničku komandu, biće takođe kažnjeno, u čemu se komandantima brigada ostavlja puna inicijativa. 7) '''Ako u nekom selu bude ubijen makoji četnik, komandant brigade dotične teritorije odmah će streljati deset simpatizera'''.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%92%D0%B5%D1%9A%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%B4%D0%BD%D0%BE_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%B8_%D1%9A%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B0_4.9.1943. Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica 4.9.1943.]</ref>|Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica (4.9.1943).}} Zbog svega navedenog, mnogi ljudi koji su prišli četnicima na početku ustanka protiv sila Osovine, bili su razočarani preusmerenjem dejstava u borbu protiv partizana. Tako je britanski oficir za vezu Hadson zabeležio: "Nekoliko četničkih jedinica tražilo je da bude oslobođeno zadatka borbe protiv partizana".<ref name="Deakin2"/> === Zabrana sabotaža u Srbiji i učvršćivanje vezâ s Nijemcima na području NDH (1943) === {{main|Sabotaže u Srbiji u Drugom svjetskom ratu|Neil Selby}} [[Datoteka:Plakat o streljanju DM pristalica iz 1942.jpg|mini|Plakat o streljanju „50 DM pristalica“ zbog rušenja mosta na pruzi Požarevac - Petrovac na Mlavi iz decembra [[1942]].]] U Srbiji, iako su neke četničke pristalice vršile sabotaže, trpeći nemačke odmazde zbog toga, četničko vođstvo je posebno branilo ozbiljnije sabotaža na bitnim saobraćajnicama, pa su čak sprečavali britanske komandose na terenu da ih vrše: {{izdvojeni citat|[[Neil Selby|Major Selby]] imao zadatak da organizuje sabotaže i dotur materijala za iste; „Prema Selbyevim navodima, '''do sabotaža nije došlo zato što ih D.M., odn. njegovi komandanti na terenu na terenu još nisu odobrili'''.“<ref>NAW, T-313, Roll 482, 000544: Izvještaj obavještajnog odjeljenja Vojnog komandanta Jugoistoka o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca u noći 18./19. augusta 1943 (26. august 1943.).</ref>|Izvještaj nemačkog obavještajnog odjeljenja o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca (26. august 1943).}} U izvještaju potpukovnika Klamrotha iz Generalštaba njemačkih oružanih snaga, nakon inspekcijskog putovanja po Balkanu u avgustu 1943. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> konstatuje se da je general Mihailović najstrožije zabranio izvođenje sabotažâ protiv okupacione sile prije eventualnog savezničkog iskrcavanja. Pored toga, pominje se i to da su njemačke obavještajne strukture detaljno upoznate sa kretanjem četničkog komandanta i Vrhovne komande JVuO po Srbiji: {{izdvojeni citat|Pokret Draže Mihailovića: U Srbiji tinja latentni ustanak. Draža Mihailović je liderska priroda i veoma je aktivan. Svaki preuranjeni napad protiv okupacionih snaga u startu je strogo zabranjen. Trenutno se jedino vodi borba protiv komunista. Mora se očekivati jedinstveni napad na okupacione snage, uključujući sabotaže i prepade. Pretpostavlja se da je angloameričko iskrcavanje na Jadranu trenutak za to. Stav Draže Mihailovića prema Angloamerikancima opisan je na sledeći način: „Kao pomagači ste dobrodošli, ali ja ću sâm obnoviti Jugoslaviju!“ Nadzor nad Dražom Mihailovićem je dobar. Nemačke službe vrlo brzo saznaju za njegova boravišta koja neprestano menja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=638&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289888.] </br> ({{jez-njem|"b) Draga [sic!] Mihailowitsch Bewegung: </br> In Serbien schwelt der latente Aufstand. Draga Mihailowitsch ist eine Führernatur und sehr aktiv. Jedes vorzeitige Losschlagen gegen die Besatzungstruppen ist zunächst streng verboten. Zur Zeit nur Kampf gegen Kommunisten. </br> Mit dem einheitlichen Beginn von Sabotage, Überfallen usw. auf Besatzungstruppen muss gerechnet werden. Als Zeitpunkt dafür wird die Landung der Anglo–Amerikaner in der Adria vermutet. Die Einstellung des Draga Mihailowitsch den Anglo–Amerikanern gegenüber wird geschildert: "Als Helfer willkommen, aber ich selbst baue Jugoslawien wieder auf!" Die Überwachung des Draga Mihailowitsch ist gut. Die deutschen Dienststellen kennen sehr bald seine ständig wechselnden Standorte."}})</ref>}} Ipak, kako bi i dalje stvarao privid otpora i zadržao status saveznika, povremeno je inicirao bezazlene diverzije, koje neće izazvati nemačku odmazdu: {{citiranje|Udružite se sa apotekarima. Uzmite od njih praškova za kijanje, suzavce i supervodonik. Na igrankama svrabeće praškove. Upućujte preteća pisma, uznemiravajte telefonom, stvarajte svuda strah i zabunu.<ref name="Kosta Nikolić 2004">Bojan Dimitrijević - Kosta Nikolić: Đeneral Mihailović - biografija, Beograd : Institut za savremenu istoriju, 2004, str 378-9.</ref>|[[Draža Mihailović]] naređuje „misteriozne” sabotaže po gradovima septembra 1943.}} 1. avgusta 1943. godine, komandant njemačkih trupa u Hrvatskoj ([[NDH]]) general [[Rudolf Lüters]] na sljedeći način interpretira držanje Mihailovićevih četnika (tj. onih koji su mahom obuhvaćeni [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|ugovorima sa vlastima NDH]]) po okončanju [[Operacija Schwarz|operacije »Schwarz«]]: {{izdvojeni citat|Stav četnika s obje strane rijeke Bosne te na području između rijekâ Bosne i Une i Sane i dalje se može opisati kao lojalan, iako ustaška politika – koju je hrvatska vlada u posljednje vrijeme iznova naglasila – nije ostala bez povratnog dejstva na njihovo držanje, što je rezultiralo određenom suzdržanošću prema kom. bandama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=357&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000352.] </br> ({{jez-njem|"Die Haltung der Cetniks beiderseits der Bosna und zwischen Bosna und Una–Sana kann noch als loyal bezeichnet werden, obwohl der wohl der in letzter Zeit seitens der kroat. Regierung wieder betonte Ustascha–Kurs nicht ohne Rückwirkung auf ihre Haltung geblieben ist und sich Zurückhaltung gegen die kommunistischen Banden zeigte."}})</ref>|Izvještaj komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj za mjesec jul 1943. upućen štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]}} Kao paradigmatične za držanje spram nastupajućih njemačkih trupa mogu se uzeti preporuke iz naređenja kapetana Jovana Dabovića, komandanta Ličko-kordunaške četničke oblasti, upućene 6. septembra 1943. godine kapetanu Dušanu Đakoviću: {{izdvojeni citat|NAREĐUJEM 1) Svi komandanti narediće svima svojim jedinicama i patrolama da, ako Nemci budu naišli na njihov reon dejstva, ne otvaraju vatru i da se drže pasivno sve do mog daljeg naređenja. 2) Kada bude primećen dolazak Nemaca da se jedinice povlače u šume i da sa njima izbegavaju dodir. 3) Ako se desi da se neka jedinica, patrola ili pojedinac nađe u takvoj situaciji da Nemce ne može izbeći pri dodiru sa njima da kaže da se bori protivu komunizma. Napominjem ovom prilikom da su se Nemci prema četnicima u Hercegovini poneli vrlo korektno.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dok. br. 42, str. 81.</ref><ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dokument br. 202, strane 942—943.</ref>}} 18. rujna 1943. godine, poručnik Lippert iz Obavještajnog odjela [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] sastavlja izvještaj o posjetu poručnika [[Milana Cvjetićanina]], komandanta Bosanskog korpusa „[[Gavrilo Princip]]” [[Dinarska četnička divizija|Dinarske četničke divizije]] JVuO, kojega je [[Kapitulacija Italije|kapitulacija Italije]] zatekla na liječenju u [[Split]]u. Tom prilikom, Cvjetićanin nedvosmisleno poentira: {{izdvojeni citat|Mi četnici znamo da se samo uz pomoć njemačkih trupa može postići efikasno uništenje bandita, jer smo mi četnici za to isuviše slabi.<ref>[https://znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.], str. 273.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=984&rec=313&roll=483 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000981.] <br /> ({{jez-njem|"Wir Cetniks wissen, dass nur durch die deutschen Truppen eine wirksame Vernichtung der Banditen erfolgen kann, da wir Cetniks hierzu zu schwach sind."}})</ref><ref>[https://pescanik.net/pismo-citateljima-blica-i-gledateljima-serije-ravna-gora/ Boris Dežulović: Pismo čitateljima Blica i gledateljima serije “Ravna gora”]</ref>}} [[Datoteka:Marsz wojsk niemieckich w Dalmacji (2-515).jpg|mini|Četnici Dinarske divizije u mimohodu pored motorizovane kolone njemačke 114. divizije (Dalmacija, septembar 1943).<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2018/01/bk0306.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0306 | Photo | 114. Jäger-Division]</ref>]] Nakon [[Kapitulacija Italije u Jugoslaviji|kapitulacije Italije]] [[8. septembar|8. septembra]] [[1943]]. sve četničke snage iz italijanske okupacione zone su, nakon [[Antiosovinska ofanziva JVuO 1943.|sporadičnih sukoba]], uspostavile punu saradnju sa novouspostavljenim nemačkim okupacionim vlastima.<ref>Vidi: [[s:Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade|Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade]], [[s:Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.|Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.]], [[s:Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.|Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.]], itd.</ref> Mihailović je 7. oktobra 1943. naređivao svojim četnicima borbu protiv partizana u Sandžaku "po svaku cenu" i nesukobljavanje sa Nemcima "po svaku cenu".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_9.htm Naređenje Draže Mihailovića od 7. oktobra 1943. komandantima kopusa u zapadnoj Srbiji za mobilizaciju ljudstva i borbu protiv NOVJ u Sandžaku]</ref> Poručnik [[Jovan Pupavac]] pojašnjava u pismu upućenom 10. februara 1944. komandantu Zapadne Bosne JVuO majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]] kako je tekao proces prilaženja četnikâ pod komandom vojvode Momčila Đujića njemačkoj okupacionoj sili: {{izdvojeni citat|Dinarsku oblast sam napustio iz sledećih razloga: 1) Posle propasti Italije u Dalmaciju su došli Nemci. Komandant Dinarske oblasti pop Đujić stupio je u saradnju sa njima, najpre preko [[Mane Rokvić|Mane Rokvića]] koji je došao sa njima iz [[Bosanski Petrovac|Bosanskog Petrovca]]. Kasnije je delegirao kod štaba 114. Nemačke divizije svoga načelnika štaba kapetana Mijovića Novaka. Ljudstvo je postalo Nemačka milicija, primajući od njih redovnu hranu, municiju i dopunu oružja. Nemci su vrlo rado primili saradnju četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_73.htm Izveštaj komandanta 1. brigade Bosanskokrajiškog četničkog korpusa od 10. februara 1944. komandantu korpusa o saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji]</ref>}} U odgovoru koje je 4. oktobra 1943. poslalo Obavještajno odjeljenje 114. lovačke divizije, odbacuju se navodi iz telegrama poslatog od strane štaba 15. brdskog korpusa, u kojem se vojvoda [[Momčilo Đujić]] optužuje za prepade na njemačke trupe i u kojem se traži njegovo hapšenje. Nasuprot takvom zahtjevu, za komandanta [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]] se tvrdi sljedeće: „Uvjerljiva obavještenja i dokumenti nedvojbeno ukazuju da se Đujićeva četnička grupa u dosadašnjoj borbi protiv komunizma pokazala kao pouzdana... Sabotažni akti i prepadi na njemačke trupe dosad se nijesu događali.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=792&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000788.] <br /> ({{jez-njem|"Nach hiesigen sicheren Nachrichten und einwandfreien Unterlagen ist die Cetnikgruppe des Vojvoden Djujic im Kampf gegen die kommunistische Aufstandsbewegung bisher als zuverlässig zu bezeichnen. </br> Sabotageakte und Überfälle gegen die Deutsche Wehrmacht sind bisher nicht erfolgt."}})</ref> U poređenju sa oružanim snagama NDH, obavještajni oficiri 114. divizije Wehrmachta daju i mnogo povoljniju ocjenu za učinkovitost četnika: „Hrvatske trupe i ustaše, već zbog svoje brojnosti, ne mogu predstavljati značajniju podršku; osim toga, njihova borbena vrijednost je poznata. Četnički odredi su se dosad svuda pokazali kao izuzetno aktivni i pouzdani.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=793&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000789.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroatische Wehrmacht und Ustaschaverbände im Bereich sind schon rein zahlenmässig keine nennenswerte Unterstützung; darüber hinaus ist deren Kampfwert hinreichend bekannt. Die Cetnikverbände erweisen sich bisher überall als äusserst rege und zuverlässig."}})</ref> [[File:Četnički komandant u zapadnoj Bosni Uroš Drenović s nemačkim oficirima na terenu.jpg|thumb|Vojvoda [[Uroš Drenović]] (desno), četnički zapovjednik u [[Zapadna Bosna|zapadnoj Bosni]], zajedno sa njemačkim oficirima na terenu.]] U jesen 1943. godine, Vrhovna komanda Vermahta konstatuje prestanak bilo kakve aktivnosti DM protiv njih: {{izdvojeni citat|U jesen 1943. Titov pokret sve je više uzimao maha, a Mihailovićev pokret bio je potisnut na teritoriju Srbije. Komunisti nisu primali samo pomoć od sovjetske Rusije, nego sve više i od Engleza. Italijanska armija je kapitulirala. U ovakvoj novonastaloj situaciji četnički pokret bio je prisiljen da preispita svoj stav prema nemačkoj okupacionoj sili… Bilo kako, od tog vremena prestali su svi napadi Mihailovićevih ljudi protiv nemačke okupacione sile.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Četnici u Hercegovini su počeli sarađivati sa njemačkim nadležnim komandama odmah po ulasku njihovih trupa u bivšu italijansku okupacionu zonu: {{izdvojeni citat|Banda koja je napadala u području sjeverno od [[Bileća|Bileće]] i ojačana na oko 1200 ljudi ([[10. hercegovačka udarna brigada|X herceg. brigada]]), uz potporu 800 četnika je odbačena natrag na sjever.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1081&rec=313&roll=190 NARA, T311, Roll 195, frame no. 7450860.] <br /> ({{jez-njem|"Die im Raum N Bileca angreifende und auf etwa 1200 Mann verstärkte Bande (X.He.Brig.) mit Unterstützung von 800 Cetniks nach N zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 18. septembar 1943. godine}} {{izdvojeni citat|SS-divizija „Prinz Eugen“: Komunistička grupa (jačine 1.200 ljudi), koja je sa sjevera nastupala ka Bileći, odbačena je ka sjeveru akcijom 6. čete 2. SS brdskog puka ojačane sa 800 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=483&broj=293 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000290.] <br /> ({{jez-njem|"Von Norden gegen Bileca vordringende komm. Gruppe (1200) durch herangeführte 6./SS 2 und 800 Cetniks nach Norden zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj 15. brdskog korpusa za 18. septembar 1943.}} {{izdvojeni citat|U oblasti [[Stolac|Stoca]], kao što je već napomenuto, Stolačka i [[Ljubinje|Ljubinjska]] četnička brigada su u saradnji sa našim trupama postigle uspjeh protiv glavnine Desete herceg. brigade.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=636&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000631.] <br /> ({{jez-njem|"b.) Cetniks: </br> Im Raum von STOLAC hat, wie bereits erwähnt, im Zusammengehen mit eigenen Truppen die Cetnikbrig. von STOLAC und LUBINJE gegen die Hauptkräfte der X-herzeg.Brig. Erfolge erzielt."}})</ref>|Komanda 21. brdskog korpusa, Obaveštajno odeljenje, izveštaj o stanju, 27. septembar 1943.}} U izvještaju [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS brdske divizije Prinz Eugen]] od 10. oktobra 1943. godine, poslatom štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], pohvaljuje se lojalno držanje koje su, do tog trenutka, formacije [[Hercegovina|hercegovačkih]] četnikâ pokazale spram njemačkih okupacionih jedinica: {{izdvojeni citat|Četnici: Za borbu protiv komunista u istočnoj Hercegovini mobilisane su jače snage u okruzima [[Trebinje]], [[Bileća]], [[Stolac]] i [[Nevesinje]]. Dosadašnja iskustva s hercegovačkim četnicima mogu se ocijeniti dobrim, a njihovo držanje prema vlastitim trupama lojalnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1335&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001329.] <br /> ({{jez-njem|"Cetniks: Zur Bekämpfung der Kommunisten in der Ost–Herzegowina wurden in den Bezirken Trebinje, Bileca, Stolac u. Nevesinje stärkere Kräfte mobilisiert. Die bisherigen Erfahrungen mit den herzegowinischen Cetniks können als gut, das Verhalten gegenüber der eigenen Truppe kann als loyal bezeichnet werden."}})</ref>}} U odlomku iz mjesečnog izvješća SS divizije »Prinz Eugen«, inače njemačke elitne postrojbe na teritoriji okupirane Jugoslavije, sastavljenog 5. septembra 1943, blagonaklon stav četnika na divizijskom području (Hercegovina) opisan je na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Srbi [četnici — prim.] su se, djelimično, nastavili dokazivati ​​kao '''najpouzdaniji saveznici u borbi protiv crvenih bandi''', a time i protiv komunizma. U borbi protiv bandita uvijek su spremni sarađivati ​​s njemačkim Wehrmachtom, pa čak i podvrgnuti se njegovoj komandi.<ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 307.</ref><ref>[https://www.znaci.org/NARA/T315.php?broj=1272&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001266.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben haben sich z.T. weiterhin als die zuverlässigsten Verbündeten im Kampf gegen die roten Banden und damit gegen den Kommunismus erwiesen. Im Kampf gegen die Banditen sind sie jederzeit bereit, mit der deutschen Wehrmacht zusammenzugehen und sich ihr sogar zu unterstellen."}})</ref>|Mjesečni izvještaj 7. SS divizije XV brdskom armijskom korpusu za avgust 1943. godine}} U četničkim izvorima se potvrda ovih navodâ nalazi u naređenju koje je kapetanu Dušanu Đakoviću 6. septembra 1943. uputio potpukovnik [[Slavko Bjelajac]] (pseudonim »Nikola Dekić«), komandant Ličko-kordunaške četničke oblasti. Informišući svog podređenog oficira o ogromnim partizanskim gubicima u [[Bitka na Sutjesci|bici na Sutjesci]], Bjelajac zapisuje: {{izdvojeni citat|Po podatcima koje imamo partizani su kod Sutjeske strašno tučeni. Tvrdi se da su imali 5.000 mrtvih te da su samo naši s mrtvih lješeva partizanskih skinuli oko 200 puškomitraljeza. Četnici u Hercegovini drže pored ostalih mjesta i [[Kalinovik]], [[Foča|Foču]], i [[Čajniče]]. Ustaše su u [[Goražde|Goraždu]]. Njemci se također nalaze u Hercegovini. Dozvolili su bez ikakovih uslova da se na reonu svakog sreza može nalaziti i kretati 400 četnika (jednoj četničkoj grupi dali su 300 pušaka). <br /> U opšte izuzev situacija Hercegovine, Crne Gore, i Istočne Bosne stoji vrlo dobro. <br /> Ove podatke iz Hercegovine javljam Vam radi orjentacije. A u koliko se tiče Njemaca tek da naše stanovništvo zna da ih se ne treba plašiti i da neće vršiti represalije nad mirnim stanovništvom. <br /> Njemci govore u Hercegovini protiv Italijana i kažu da su oni spriječili širenje Srbije do rijeke Bosne protiv volje Njemaca. Optužuju Italiju da je ona dovela Pavelića na vlast. (To sve može i nemora biti tačno). <br /> Naši su zarobili čuvenog [[Nurija Pozderac|Nuriju Pozderca]] i [[Simo Milošević|Simu Miloševića]] u Hercegovini i streljali ih.<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knj. 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. br. 203, str. 946.</ref>}} Novembra 1943, Nijemci nabrajaju koje su se sve četničke vojvode u NDH upustile u saradnju s njima, kao npr.: [[Mane Rokvić]] („izjašnjava se za Nemačku i u slučaju neprijateljskog iskrcavanja stoji sigurno na našoj strani“), [[Momčilo Đujić]] („Ljotićev pristalica“ čijim „prisluškivanjem je više puta dokazano da je slao lažne izveštaje D. M. kako bi se izvukao ispod njegovog uticaja“), [[Uroš Drenović]] („nepomirljiv protivnik komunista“; „više od godinu dana sarađuje otvoreno sa nemačkim Vermahtom“) i drugi.<ref name="ReferenceA"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Cetnikführer, mit denen zusammengearbeitet wurde: </br> Vojvode Rokvic. Energischer Führer der ohne Unterbrechung rückhaltlos mit der deutschen Truppe zusammenarbeitet. Bekennt sich zu Deutschland und steht im Falle einer feindlichen Landung sicher auf unsere Seite. </br> Vojvode Djujic, Ljotic–Anhänger. DM. sucht ihn durch ständigen Druck zu beeinflussen. Durch Überwachung ist bereits mehrfach nachgewiesen, dass Djujic falsche Meldungen an DM. abgesetzt hat, um sich seinem Einfluss zu entziehen. Djujic wird seitens der. Div. im bewusster Übertreibung als besonders aktiver Kämpfer gegen den Kommunismus in Verbindung mit der deutschen Wehrmacht herausgestellt. </br> Vojvode Drenovic. Gerade Persönlichkeit, unversöhnlicher Kommunistengegner (kommunistische Untaten an seiner Ehefrau, die den Tod herbeiführten), bezeichnet sich als Beschützer seiner pravoslavischen Volksgenossen. Arbeitet länger als 1 Jahr offen mit deutscher Wehrmacht zusammen. Von DM. angestrebte Beeinflussung bisher ohne Erfolg."}})</ref> U ovom strogo povjerljivom izvještaju, obavještajni oficiri XV brdskog armijskog korpusa dopisuju još i sljedeće: „Čitav niz drugih četničkih vođâ na području južno od [[Bihać]]a, neumoljivi su protivnici komunizma i dobri vojnici. Svi su se istakli u saradnji sa [našim] trupama, a kao svoj zadatak označavaju zaštitu pravoslavnog stanovništva od uništenja.“<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 44, str. 86.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Eine Reihe weiterer Cetnikführer im Raum südl. Bihac unerbittliche Kommunistengegner und gute Soldaten haben sich in der Zusammenarbeit mit der Truppe bewährt, und sehen es als ihr Ziel an, den pravoslavischen Volksteil vor der Ausrottung zu bewahren."}})</ref> U izvještaju [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. godine zaključuje se da bi osiguranje dugih linija snabdijevanja bez četnika bilo „nezamislivo“.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=343&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000339.] <br /> ({{jez-njem|"Die Sicherung der langen Nachschubwege der Division ist ohne Unterstützung det zugeteilten Cetnik–Stützpunkte, wenn nicht ausreichend deutsche Kräfte oder kampffähige kroatische Truppen zur Verfügung gestellt werden, undenkbar."}})</ref> 19. novembra 1943. potpisani su i na snagu stupaju prvi [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta]], koji četnicima nameću obavezu "da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih".<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm</ref> 30. novembra 1943. godine [[Dragoljub Draža Mihailović|general Mihailović]] naređuje [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubi Patku]], komandantu Timočkog korpusa, da protera britanskog majora Erika Grinvuda koji hoće da vrši akcije protiv Nemaca bez njegovog dopuštenja: {{izdvojeni citat|Kod vas je tamo engleski major Grinvud sa telegrafistom. To je posledica prosjačenja materijala. Nije došao da vas pomogne u materijalu već da uništi naša sela za neku sitnu sabotažu. '''Naređujem da Grinvuda sa celom pratnjom najurite kao kučku''' po mom naređenju jer je pošao na teren bez mog odobrenja. Ponavljam najurite ga kao kučku i izvestite.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_3_42.htm</ref>|Depeša generala Mihailovića Ljubi Patku od 30. novembra 1943.}} Saveznički komandant Sredozemlja uskoro i sam uviđa da se Mihailović bavi sporednim aktivnostima, uz izbegavanje da preduzme nešto na komunikacijama vitalnim za [[Saveznici|Saveznike]] i za Nemce. Stoga je [[9. decembar|9. decembra]] [[1943]]. poslao [[Dragoljub Mihailović|Mihailoviću]] telegram kojim zahteva izvršenje specifikovanih napada na komunikacije, a koji počinje rečima: {{izdvojeni citat|Sloboda kojom se Nemci služe železničkim prugama od Grčke do Beograda za prevoz i izdržavanje trupa nepodnošljiva je.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_250.htm, Obaveštenje brigadira Armstronga od 9. decembra 1943. Draži Mihailoviću o zahtevu Komande britanskih trupa na Srednjem istoku da četnici izvrše dve sabotaže protiv Nemaca]{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd - prilog II</ref>}} === Potpisivanje ugovora o saradnji četnika i Vermahta u Srbiji (1943-1944) === {{Poseban članak|Ugovori o saradnji četnika i Vermahta}} [[Datoteka:Zone odgovornosti četnika, prema sporazumu sa Nemcima.png|thumb|Zone odgovornosti četničkih komandanata u okupiranoj Srbiji, prema sporazumu sa Nemcima 1943. [[Jevrem Simić]] i [[Nikola Kalabić]] (roze), [[Vojislav Lukačević]] (plavo), [[Ljuba Jovanović Patak]] (zeleno) i [[Mihailo Čačić]] (sivo).]] [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za Jugoistok, inicirao je pregovore koji će rezultirati potpisivanjem [[Ugovori o saradnji između JVuO i komande Jugoistoka|ugovora o zajedničkoj borbi]]. Mihailović je polovinom novembra 1943. svojim komandantima naredio da sarađuju sa Nemcima; on sam nije mogao javno da stupi u saradnju "zbog raspoloženja naroda".<ref>https://www.znaci.org/images/ktb_okw_III_6_1304.jpg KTB OKW (Kriegstagebuch des Oberkommando der Wehrmacht) - Ratni dnevnik vrhovne komande Vermahta, šesta knjiga</ref> Ugovore su to potpisivali ovlašćeni Mihailovićevi komandanti i ljudi iz vojnog rukovodstva. Prvi ugovor o saradnji potpisan je 19. 11. 1943. između [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]], komandanta Mileševskog korpusa JVuO i nemačkog komandanta Jugoistoka koga je predstavljao fon Frede, glasio je: {{Wikisource|Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.}} {{izdvojeni citat| 2) Primirje treba da bude pretpostavka za zajedničku borbu protiv komunista. 4) Obaveza Lukačevića da nijedan pripadnik njemu potčinjenih jedinica neće delovati na strani sila koje su u ratu sa Nemačkom. 5) Prepuštanje područja borbenih dejstava četničkim odredima radi samostalnog vođenja borbe, koju vodi i nemački Vermaht. 6) Uključivanje četničkih odreda prilikom većih zajedničkih operacija pod nemačko zapovedništvo. U tom periodu nemačko vodstvo izdaje borbene naloge četničkim odredima. 8) Razmena štabova za vezu. 9) Isporuke nemačke municije radi sprovođenja zajedničkih borbenih zadataka u skladu sa vojnim potrebama. 10) Sporazum se mora držati u tajnosti.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_260.htm SPORAZUM IZMEĐU KOMANDANTA JUGOISTOKA I MAJORA VOJISLAVA LUKAČEVIĆA OD 19. NOVEMBRA 1943. O SARADNJI ČETNIKA SA NEMAČKIM TRUPAMA U BORBAMA PROTIV NARODNOOSLOBODILACKE VOJSKE JUGOSLAVIJE]</ref>|Sporazum Nemaca i majora [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] (19. 11. 43.)}} 27. novembra je potpisan ugovor sa [[Nikola Kalabić|Nikolom Kalabićem]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_262.htm Sporazum od 27. novembra 1943. između pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> U narednim nedeljama ugovori su potpisani i sa drugim komandantima korpusa od operativne važnosti. Iako Mihailović lično nije potpisao ni jedan ugovor, ovim ugovorima je bio pokriven veći deo nemačke okupacione zone u Srbiji. {{izdvojeni citat|Ovaj ugovor, kao i buduće mjere, trebalo bi da se baziraju na međusobnom povjerenju i volji da se komunizam uništi, zemlja umiri a Srbiji omogući stabilna budućnost u okvirima Evrope oslobođene od komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=974&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frames no. 000969—000970: Sporazum između Krajskomandanture Zaječar i potpukovnika Ljube Jovanovića Patka o nenapadanju i saradnji u borbi protiv NOVJ (23./25. decembar 1943.)] </br> ({{jez-njem|"Diese Vereinbarung sowie die zukünftigen Massnahmen sollen getragen sein vom gegenseitigen Vertrauen und dem Willen, den Kommunismus zu vernichten, das Land zu befrieden und Serbien einer geordneten Zukunft im Rahmen eines vom Kommunismus befreiten Europas entgegenzuführen."}})</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Ljuba Jovanović Patak|Ljube Jovanovića Patka]] o borbi protiv partizana u Srbiji (decembar [[1943]]).}} Generalna tendencija priklanjanja Mihailovićevih četnikâ okupacionoj vojnoj sili bila je primijećena 28. XI 1943. i od strane njemačke Komande Jugoistoka: {{izdvojeni citat|Srbija: U oblasti Kruševca borbe između [četnika] DM i komunista. Kod četnika znaci približavanja Vermahtu, verovatno zbog nestašice municije.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&broj=639&roll=485 NARA, T313, Roll 485, frame no. 000636.] </br> ({{jez-njem|"3.) Serbien: </br> Raum Krusevac: Kampf zwischen DM u. Komm. Bei Cetniks Anzeichen für Annäherung an dt. Wehrmacht vermutl. Mun. Mangel."}})</ref>|Dnevni izveštaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 28. novembar 1943.}} 30. novembra 1943. godine i poručnik Milorad Vasić moli generala Mihailovića da mu odobri vezu sa Nijemcima, u cilju opskrbe streljivom, garantujući mu potpunu diskreciju u radu: {{izdvojeni citat|Molim da mi dozvolite da ovu priliku iskoristim i dobijem municiju i ostalo, što mi je neophodno potrebno, a da pritom čast organizacije i Vaš autoritet u narodu ne bude ničim povređen.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 11690—11691.</ref><ref>Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji (1943-1944), Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 344.</ref>}} Ugovori su bili u znatnoj meri tipizirani, nalik na sporazum između vojnog zapovednika Jugoistoka i inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića: {{izdvojeni citat|Cilj sporazuma je zajednička borba protiv komunističkih partizana, pa će stoga sve jedinice DM-četnika, potčinjene pukovniku Jevremu Simiću, biti uključene u borbu nemačke i bugarske vojske, kao i srpskih vladinih trupa, protiv komunista. U vezi s tim predviđa se uspostavljanje zajedničke obaveštajne službe kao i uzajamna podrška.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%83%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B0_%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%B8_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%BD%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_23.1.1944 Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.]</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]] (januara [[1944]]).}} Komandant Jugoistoka i [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] [[Maksimilijan fon Vajhs|fon Vajhs]] izdao je [[21. novembra]] [[1943]]. uputstvo o saradnji sa četnicima koje, između ostalog, predviđa izručenje Saveznika ("da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih"). Fon Vajhs upozorava da se "lojalna orijentacija pojedinih četničkih odreda ne sme uopštiti", jer neki još uvek izvode prepade i sabotaže, ali "propagandu protiv četničkog pokreta treba obustaviti", do daljnjeg.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm Objašnjenje komandanta Jugoistoka od 21. novembra 1943. o cilju i načinu sklapanja sporazuma sa četničkim komandantima]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/291.htm Karl Hnilicka: DAS ENDE AUF DEM BALKAN 1944/45], Musterschmidt-Verlag Göttingen, strana 268</ref> Sporazum između Vermahta i četničkog komandanta [[Mihajlo Čačić|Mihajla Čačića]], komandanta Ravaničke brigade JVuO, uključuje i hvatanje [[rudar]]a koji su pobegli u šumu, i njihovo vraćanje u [[rudnik]]e uglja.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_264.htm Sporazum komandanta Jugoistoka sa komandantom Ravaničke brigade od 14. decembra 1943. o saradnji četnika sa nemačkim trupama u borbama protiv NOVJ]</ref> Sporazum Vermahta i [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]], inspektora odreda Draže Mihailovića, predviđa da "četnici DM stavljaju na raspolaganje snagama poretka svoje podatke i svoju obaveštajnu službu" za borbu protiv partizanskog pokreta.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_267.htm Izveštaj Abver-grupe od 23. januara 1944. o sklopljenom sporazumu između vojnoupravnog komandanta Jugoistoka i inspektora četničkih jedinica u Srbiji]</ref> Sporazum Vermahta i potpukovnika Ljube Jovanovića, vođe Dražinih odreda u okrugu [[Zaječar]], četnicima omogućuje punu sloboda kretanja "danju i noću na celom području na koje se odnosi sporazum".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_266.htm Sporazum između Krajskomandanture u Zaječaru i komandanta Timočkog korpusa od 25. decembra 1943. o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> {{izdvojeni citat|Srbija i Hrvatska: kao i ranije, na ovom prostoru stoje dva suprotstavljena tabora — komunistički pod Titom i nacionalistički pod generalom Mihailovićem. Zbog brojčane premoći i veće borbene vrijednosti, komunisti su u posljednje vrijeme zadali nacionalistima niz teških udaraca. To je rezultiralo u traženju njemačke pomoći od strane nekoliko D.M.-komandanata. Već je došlo i do niza sporazuma, kojima se D.M.-jedinice obavezuju na obustavljanje neprijateljstava protiv Wehrmachta, čime im se omogućuje nesmetana borba protiv komunista.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=900&rec=311&roll=175 NARA, T-311, r. 175, s. 895: Prikaz neprijateljskog stanja u Sredozemlju od strane generalštabnog majora Varnstorfa (Warnstorff) – dodatak zabelešci sa sastanka kod načelnika štaba Grupe armija „E“ od 9. decembra 1943.] </br> ({{jez-njem|"Serbien–Kroatien: Hier stehen sich nach wie vor die nationalen Kräfte des Draca Michaylovic[sic!] und die kommunistischen Kräfte des Tito gegenüber. Infolge der zahlenmässigen und in Bezug auf die Kampfstärke starken Uberlegenheit der kommunistischen Verbände ist in der letzten Zeit DM mit seinen Kräften stark angeschlagen worden. Dies hatte zur Folge, dass verschiedene DM–Führer mit ihren Verbänden Anlehnung an die deutsche Besatzungsmacht suchten. Es sind bereits Abmachungen zu Stande gekommen, auf Grund deren DM–Verbände ihre Kampfhandlungen der deutschen Wehrmacht gegenüber einstellen und ihnen ungestörte Kampfführung den Kommunisten gegenüber zugesichert wurde."}})</ref>|Nemački prikaz stanja u Sredozemlju od 9. decembra 1943.}} Njemački opunomoćeni general u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] [[Edmund Glaise von Horstenau]] opisuje u ratnom dnevniku kontekst u kom dolazi do potpisivanja ovih ugovorâ: {{izdvojeni citat|Izgleda da je Srbija najmirnija zemlja na Balkanu, a neko reče da je ona čak i najmirnija zemlja u Evropi. Činjenica je da stanje u NDH ne može da se uporedi sa stanjem u Srbiji iako se i u Srbiji događaju neprijatne stvari... Draža Mihailović je iskoristio opšte stanje, pa su naši oblasni komandanti sklopili ugovore sa pojedinim četničkim vođama.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 412.</ref>}} I prije nego je došlo do parafiranja ugovorâ, kapetan [[Dušan Radović (četnik)|Dušan Radović]], komandant Zlatiborskog korpusa JVuO, obavijestio je 18. novembra 1943. generala Mihailovića da njemačke i bugarske okupacione trupe, uz velike poteškoće, nastoje zaustaviti ofanzivu snaga NOVJ nadomak [[Užice|Užica]], kao i da im četničke jedinice pod njegovom komandom pružaju značajnu borbenu pomoć, tj. napadaju partizane kako bi oslabili njihov pritisak na okupatora. Iz izvještaja se vidi i da je ravnogorski kapetan Milorad Mitić bio zadužen za održavanje kontakatâ s Nijemcima: {{izdvojeni citat|Noću, 17/18 ov.m-ca oko 21,30 časova, komunisti su jačim snagama napali Bugare i Nemce u Kremnima i posle osmočasovne borbe komunisti su potpuno razbili oko 1800 Bugara i 200 Nemaca... Bugari se u najvećem neredu i bez oružja povlače za Užice. Beže glavom bez obzira. Tenkove su odvukli za Užice, dok je izgleda bugarska artilerija pala u ruke partizanima. U momentu pisanja ovog izveštaja jedan izvesni deo Bugara, koji se organizovano povlači, vodi borbu sa komunistima u Biosci. Naši delovi stupili su u borbu kod Bioske iz pravca s. Kneževići. Mišljenja sam da će u toku današnjeg dana pasti i Bioska i da će komunisti navaliti za Užice. Ja gde god mogu napadaću. Stanje je vrlo ozbiljno! Kapetan Mitić, presvučen u civilno odelo, viđen je u Užicu sa Nemcima. Posle je u jednom nemačkom automobilu otišao kako kažu za Beograd kamo ga Vi šaljete radi hvatanja neke veze i sporazuma. Ova se vest širi naglo.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_34.htm Izveštaj komandanta Zlatiborskog korpusa od 18. novembra 1943. Draži Mihailoviću o borbama četnika i nemačkih i bugarskih jedinica protiv NOVJ kod Kremana]</ref>}} 14. decembra 1943, u Vrhovnu komandu JVuO stigla je depeša od majora [[Siniša Ocokoljić|Siniše Ocokoljića]] (pseudonim »Ev-Ev«), komandanta Mlavskog korpusa JVuO, kojom se kapetan Mitić još jednom imenuje osobom koja je lično involvirana u pregovore s njemačkim okupatorom: "Tufegdžić [Vojislav, komandant Cerskog korpusa JVuO — prim.] danas je doneo sledeći izveštaj: [...] 2. — Kapetan Mitić, koji je ranije u Užicu pregovarao za naš račun sa komunistima, bio je poslednjih dana na pregovorima i sa Nemcima gde je sa njima ručao u Mažestiku. Pregovore je javno sa Nemcima vršio neki kapetan Nešković, poslat od Kalabića. 3. — Nemci su povodom toga štampali letke blizu 2.000.000 primeraka sledeće sadržine: Narodni borci četnici, u radosti pozdravljam prestanak besmislenog međusobnog prolivanja krvi i zdrav razum koji je zavladao u vašim redovima. Sada možemo da se zajednički borimo protivu komunizma, tog smrtnog neprijatelja Evrope i ja vas ubrajam u nacionalne borce zato što smo i mi sami nacionalni borci. Mi ćemo udruženim silama da odbranimo Vašu lepu Otadžbinu, da je ne bi uništile komunističke bande. Primamo u svoje redove Vašu narodnu organizaciju kao čeličnu. Nije potrebno da vam ubrizgavamo narodni duh. Herojstvo je Vama u krvi i sa vama zajedno koji dobro poznajete svoju lepu zemlju poćiće nam za rukom da je oslobodimo. Stavom koga vi zauzimate osigurana je vaša budućnost. Pozdravljam vas kao svoje ratne drugove i želim vam istu vojničku sreću kao i našim vojnicima. Komandant nemačkih trupa. br. 1243. Ovaj letak Nemci su rasturili i već se pojedini primerci nalaze i kod nas. 4. — Tufegdžić javlja dalje, da je puk. Simić naveo hotimično Kalabića da se ovim vezama sa Nemcima naša organizacija kompromituje u narodu što koriste mošinovci [tj. partizani — prim.]."<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16. do 23. decembra 1943. godine]</ref> U depeši od 28. decembra 1943. poslatoj Vrhovnoj komandi JVuO od strane potpukovnika [[Petar Baćović|Petra Baćovića]], govori se o sastanku koji je [[Todor Perović]], predstavnik Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine, održao u [[Sarajevo|Sarajevu]] sa njemačkim generalom Wernerom Frommom: {{izdvojeni citat|Perović se vratio iz Sarajeva. U Sarajevu bio je kod generala Froma, komandanta pozadine celog Balkana. Između ostalog rekao mu je: »Srbi su istinski borci protivu partizana, mi Nemci cenimo borbu vaših ljudi. U tome se ističe naročito vaš kraj. Naročito cenimo saradnju majora Lukačevića. U kratko vreme prisajediniće se srpski krajevi Srbiji i u tom slučaju srpski će narod dobiti punu ekonomsku pomoć. U najkraćem roku dolazi još 12 divizija naših na teritoriju Jugoslavije radi potpunog likvidiranja partizana. Imamo jedan letak koji je izdao potpukovnik Borota za istočnu Bosnu, gde poziva narod da ga sluša kao novog komandanta, ali mi znamo da je komandant Baćović. Budite uvereni da će do proleća biti raščišćeno sa partizanima«.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]</ref>}} Iako je Draža Mihailović sugerisao svojim komandantima da »koriste jedne neprijatelje protiv drugih«,<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 1a/1, depeša br. 361.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]</ref> u praksi se ova floskula isključivo odnosila na borbu četnika protiv partizana, skupa sa okupatorima i kvislinzima. U depeši majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] (pseudonim »Sto-Sto«) od 30. januara 1944. godine, poslatoj u povodu pokušaja snagâ [[NOV i POJ]] da prodru u [[Sandžak]], general Dragoljub Mihailović otkriva što je zapravo pravi cilj četničke kolaboracije: {{izdvojeni citat|Vodite računa o Nemcima i Bugarima i iskoristite njihovu akciju protiv crvenih do krajnjih mogućnosti. Napad na [[Pljevlja|Pljevlje]] iskoristite za napad s leđa na komuniste.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} Vrlo moguće da je general Mihailović samo usvojio prijedloge koje mu je major Ostojić uputio u pismu od 6. decembra 1943. godine, gdje apostrofira sljedeće: {{izdvojeni citat|Koristeći se akcijom okupatora protiv komunista, mi ćemo verovatno u roku od mesec-dva dana opet imati situaciju u Sandžaku, Crnoj Gori, Hercegovini i Bosni u našim rukama. [...] Učeći se na sopstvenim greškama, smatram da se mora najhitnije preduzeti sledeće: 1) Stvoriti u najkraćem roku što jače pokretne borbene snage — leteće brigade i korpuse — a naročito tamo gde se za to ima mogućnosti. 2) '''Koristeći se akcijom okupatora i satelita, upotrebiti sve raspoložive snage za potpuno čišćenje od komunista svih srpskih pokrajina'''. 3) U radu pod 2) ostvariti međusobno potpomaganje iz susednih pokrajina do maksimuma.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_43.htm Pismo majora Zaharija Ostojića od 6. decembra 1943. Draži Mihailoviću o potrebi većeg angažovanja četnika s okupatorskim trupama radi sprečavanja prodora jedinica NOVJ u Srbiju]</ref>|Pismo majora Ostojića generalu Mihailoviću od 6. decembra 1943. godine}} Četničko-njemački odnosi bili su opterećeni međusobnim nepovjerenjem i sviješću o suprotstavljenosti ciljeva i interesa dviju stranâ. U telegramu koji je 29. januara [[1944]]. godine [[Joachim von Ribbentrop]], njemački ministar vanjskih poslova, uputio specijalnom opunomoćeniku za Jugoistočnu Evropu [[Hermann Neubacher|Hermannu Neubacheru]], reflektuje se jasan stav političkog i vojnog vrha u [[Berlin]]u o generalu Draži Mihailoviću, dok su podređenima date precizne smjernice za držanje prema četničkom pokretu: {{izdvojeni citat|Jedino se mogu ćuteći trpeti privremeni aranžmani nižih vojnih komandi sa Dražom Mihailovićem s ciljem suzbijanja zajedničkog neprijatelja Tita. On i njegovi ljudi ostaju i dalje, na kraju, naši neprijatelji. Zato je sada, kao i do sada, potrebno biti krajnje oprezan prema Draži Mihailoviću i njegovim četnicima, a naročito se ne sme nijednog trenutka izgubiti iz vida da će pomoć koju mu mi sada direktno ili indirektno pružamo radi vođenja borbe protiv Tita, kasnije najverovatnije biti upotrebljena protiv nas... Rat na Balkanu Nemačka je vodila zato da bi jednom zauvek uništila srpsko žarište nemira... Mi nemamo, otud, nikakvog interesa da ponovo razbuktavamo velikosrpski duh.<ref>Akten zur deutschen auswartigen Politik — ADAP/E/VII, s. 374–375.</ref><ref>Vasa Kazimirović, NDH u svetlosti dokumenata, Nova knjiga/Narodna knjiga, Beograd, 1987, str. 169.</ref><ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005. str. 20.</ref>}} Izveštaje o sklapanju ugovora četnika sa Wehrmachtom presrele su i dešifrovale savezničke obaveštajne službe, što je imalo bitnu ulogu u konačnom opredeljivanju [[Čerčil]]a za Tita, a protiv Mihailovića.<ref>Cripps, John (2001). "Mihailović or Tito? How the Codebreakers Helped Churchill Choose". {{ISBN|0593 049101}}</ref> No, Nemci nisu bili zadovoljni primenom nekih sporazuma, jer je uprkos njima dolazilo do incidenata, odnosno diverzija i napada na pripadnike [[Srpska Državna Straža|Srpske Državne Straže]] od strane četnika, usled čega je general [[Hans Felber]] pokrenuo nekoliko hapšenja i racija protiv četnika počev od februara [[1944]]. === Borbe pod nemačkom komandom (1943) === {{main|Operacija Kugelblic}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Herzegovina in 1943.jpg|minijatura|Četnici i Nemci u Hercegovini 1943.]] [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 101I-005-0018-07, Jugoslawien, Polizeieinsatz mit Spähpanzer.jpg|thumb|Nemačka lokalna milicija sa italijanskim bornim kolima (izvor: ''Bundesarchiv'', [[1943]]).]] {{izdvojeni citat|„Borbeno sadejstvo sa četničkim grupama duž glavne saobraćajnice [[Bihać]] — [[Gračac]] — [[Knin]] — [[Drniš]] — [[Šibenik]] sastoji se u tome što su četnici okupljeni u posebnim uporištima uz oslonac na nemačke trupe. Četničke vođe primaju naloge i uputstva o vršenju zadataka obezbeđenja i izviđanja od zapovednika nemačkih uporišta.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=346&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Kampfgemeinschaften mit Cetnikgruppen bestehen entlang der Hauptversorgungsstrasse Bihac – Gracac – Knin – Drnis – Sibenik derart, dass die Cetniks in besonderen Stützpunkten in Anlehnung an deutsche Truppen zusammengefasst sind. Die Cetnikführer erhalten Aufträge und Weisungen für Sicherungs– und Aufklärungsaufgaben durch deutsche Stützpunktführer."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u NDH]</ref>|Njemački izveštaj o saradnji sa četnicima protiv partizana u Dalmaciji i Bosni (19. novembar [[1943]]).}} Kratko po zauzimanju italijanske okupacione zone od strane njemačkih trupâ, četnici s teritorije [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] stupaju u borbeno savezništvo sa njima. Kako javlja obavještajno odjeljenje [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], u blizini [[Plitvička Jezera (općina)|Plitvičkih Jezera]] došlo je krajem septembra 1943. godine do prvog krupnijeg angažiranja lokalnih četničkih jedinicâ na njemačkoj strani. Ovom prilikom su četnici nanijeli partizanima ozbiljne gubitke: {{izdvojeni citat|Agent za vezu javlja o izviđanju od 27. IX: Jaka skupina lojalnih četnika s njemačkom opremom provalila je 20. septembra na područje [[Korenica|Korenice]], [[Prijeboj (Plitvička jezera)|Prijeboj]]a (16 km zap. od [[Bihać]]a), Babinog Potoka (28 km z. od Bihaća), [[Krbavica|Krbavice]] (23 km jz. do Bihaća), te uništila sve komunističke prometne veze. Četnici su nanijeli velike gubitke komunistima kod Mirić Štropine (3 sjz. od Prijeboja), 350 mrtvih.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=196&broj=390 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457118.] <br /> ({{jez-njem|"29.9. V–Mann meldet Beobachtung vom 27.9.: </br> Starke Gruppe loyaler Cetniks mit deutscher Ausrüstung an 20.9. in Raum Korenica (1558), Prijeboj (16 W), Babin Potok (28 W), Krbavica (23 SW), alles Bihac, eingebrochen und haben alle Verkehrsverbindungen der Kommunisten vernichtet. Cetniks haben bei Miric Stropina (3 NW Prijeboj) den Kommunisten große Verluste, 350 Tote, beigebracht."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 3. oktobar 1943.}} U izvorima njemačke provenijencije iz ovog perioda navodi se da su četničke jedinice asistirale okupatoru i pri izbacivanju partizana iz [[Bosansko Grahovo|Bosanskog Grahova]]: {{izdvojeni citat|Četnici na putu za snabdijevanje Gospić — Gračac, Knin — Vrlika i Knin — Drniš, i pored oprečnih poruka DM-u, nikad ne pokazuju neprijateljstvo; naprotiv, dobro su sarađivali sa 114. lovačkom divizijom u zasjedama i [zajedno] zauzeli Bos. Grahovo.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=98&rec=314&roll=560 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000093.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Lagebericht vom 27.9. bis 27.10.1943. </br> Die Cetniks an den Nachschubstrassen Gospic – Gracac, Knin – Vrlika und Knin – Drnis sind bisher trotz abweichender Meldungen an DM. nirgends feindselig aufgetreten, haben vielmehr in Hinterhalten mit der 114.Jäg.Div. gut zusammengearbeitet und Bos.Grahovo genommen."}})</ref>|Obavještajno odjeljenje [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], izvještaj za period od 27. septembra do 27. oktobra 1943.}} U naređenju poslatom 23. oktobra 1943. iz [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] Wehrmachta, koja je bila smještena na teritoriji kvislinške NDH, navodi se sljedeće: {{izdvojeni citat|Od 1. novembra 1943. svi pripadnici domaćih jedinica (četnici, ustaše i hrvatska žandarmerija) moraju biti u posjedu njemačkih propusnicâ.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=315&roll=1295&broj=606 NARA, T315, Roll 1295, frame no. 000600.] <br /> ({{jez-njem|"Ab 1.11.43 müssen sämtliche Cetnik–, Ustascha–, und kroatische Gendarmerie–Angehörige im Besitz von Ausweisen der Abteilung Ic sein."}})</ref>|Divizijska naredba br. 122 od 23. X 1943. godine}} U jednoj procjeni stanja snabdijevanja, poslatoj 25. oktobra 1943. štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]] iz 114. divizije, razmotreni su modaliteti „skladištenja zalihâ [hrane] tokom zime i opskrbe za 9.500 četnika, ustaša, zarobljenika i civilnog stanovništva“, i data je projekcija da bi tovarni prostor zapremine 12 [[Tona|tona]] bio dovoljan za podmirenje dnevnih potrebâ ove grupe („9.500 ustaša, četnika, itd.“).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1362&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 001356—001357.] <br /> ({{jez-njem|"Anlage 1 zur Beurteilung der Versorgungslage vom 25. Oktober 1943. </br> a.) Berücksichtigung der Winterbevorratung und Versorgung der 9500 Cetniks, Ustaschen, Gefangenen und Zivilbevölkerung; </br> Dabei ist die Versorgung der 9.500 Ustaschen, Cetniks usw. im hiesigen Raum nicht in Rechnung gestellt. Es würden also hierfür noch täglich 12 to Laderaum möglich sein."}})</ref> Takođe, u naredbi o snabdijevanju iz 114. divizije Wehrmachta s početka decembra 1943. godine, precizno je određeno dnevno sljedovanje četničkih jedinicâ u zoni odgovornosti divizije (najvjerovatnije je riječ o [[Dinarska divizija JVuO|Dinarskoj diviziji JVuO]] pod [[Momčilo Đujić|Đujićevom]] komandom): {{izdvojeni citat|Od sada se četnicima izdaje sljedovanje koje se sastoji od: </br> 1 porcija hljeba; 1 porcija povrća; 1 porcija namaza (mast ili marmelada); 1 porcija soli; 2 porcije napitka; 1 porcija duhana.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=822&rec=315&roll=1295 NARA, T315, Roll 1295, frames no. 000815—000816.] <br /> ({{jez-njem|"Verpflegung der Cetniks: </br> Als Verpflegung für Cetniks sind ab sofort nur folgende Portionen auszugeben bezw. zu empfangen: </br> 1 Brotportion, </br> 1 Gemüseportion, </br> 1 Brotaufstrichportion (Fett oder Marmelade), </br> 1 Salzportion, </br> 2 Getränkeportionen, </br> 1 Tabakportion."}})</ref>|Posebna direktiva za snabdijevanje br. 65/43 (2.12.43)}} {{izdvojeni citat|Četnici dobijaju snabdijevanje u skladu sa listama imena koje se stalno kontrolišu; municija za pješadijsko naoružanje se izdaje povremeno, uz strogu kontrolu potrošnje; svaki četnik nosi zvaničnu iskaznicu – oni bez iskaznice se hapse i razoružavaju.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=342&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000338.] ({{jez-njem|"Die Division gewährt den nach eigenen Wünschen beweglich und abseits ihrer Wohnorte eingesetzten Cetniks Verpflegungszuschüsse. Der Verpflegungsempfang wird nach namentlichen Listen getätigt, die Verteilung wird überwacht. Nach den gleichen Richtlinien werden von Zeit zu Zeit Gewehr– und MG–Munition im Rahmen des nachgewiesenen Verschusses ausgegeben. Der Verbrauch wird nach der jeweiligen Lage auch einigermassen genau überprüft. Jeder Cetnik muss einen namentlichen Ausweis mit der Nummer seiner Handwaffe (Gewehr– oder Pistolen–Nr.), der Unterschrift des zuständigen Kommandanten und des Ic der Division versehen, besitzen. Ohne Ausweis angetroffene Cetniks werden im Einvernehmen mit den Cetnik–Führern festgenommen und entwaffnet."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima (5. novembar 1943).}} U izvještaju [[114. lovačka divizija|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. detaljno se opisuje saradnja jedinica [[Wehrmacht]]a sa snagama pod komandom vojvodâ [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]], [[Mane Rokvić|Maneta Rokvića]] i [[Radomira Ðekića Ðeda]]. Njemački oficiri zaključuju da okupator ima veliku korist od četnika: {{izdvojeni citat|Četnički vojvoda Mane Rokvić može se opisati kao apsolutno pouzdan. Već je pružio vrijedne usluge u oblasti [[Bosanski Petrovac|Bos. Petrovca]] gdje je bio raspoređen u prethodnici tokom čitavog napredovanja divizije, svuda uspostavljajući kontakt sa lokalnim četničkim jedinicama i značajno doprinoseći uspostavljanju povjerenja civilnog stanovništva u njemački Vermaht. Njegove mjere za održavanje discipline među četnicima i njegov oštar obračun sa sumnjivim [licima] i banditima dobro su poznati. [...] Iako se Đujić ne može smatrati potpuno pouzdanim, njegova podrška u borbi protiv komunizma trenutno je dragocjena. Divizija će učiniti sve što je u njenoj moći da ga u javnosti prikaže toliko pronjemački nastrojenim kako bi njegov povratak u neprijateljski tabor jednog dana bio onemogućen. [...] Četnički vojvoda Ðedo potiče iz Crne Gore i pristalica je pokreta Koste Pećanca, koji je, na osnovu prethodnog iskustva, održavao jasnu distancu od pokreta DM. Ðedo ostavlja veoma dobar lični utisak, izrazito je drzak [u borbi] protiv bandita i sumnjivih, i jasno je naklonjen njemačkom Vermahtu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=341&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000337—000341.] </br> ({{jez-njem|"Der Cetnik–Vojvode Mane Rockvic [sic!] ist als unbedingt zuverlässig zu bezeichnen. Er hat bereits im Raum Bos. Petrovac wertvolle Dienst geleistet und war auch während des ganzen Vormarsches der Division bei der Spitze eingesetzt, stellte überall die Verbindung mit den örtlichen Cetnik–Einheiten her und hat in starken Masse für die Begründung des Vertrauens der Zivilbevölkerung zur deutschen Wehrmacht beigetragen. Seine Massnahmen zur Erhaltung der Disziplin unter den Cetniks, sein scharfes Durchgreifen gegen Verdächtige und Banditen, sind bekannt. </br> Wenn auch Djujic als nicht voll zuverlässig angesehen werden kann, so ist aber seine Unterstützung im Kampf gegen den Kommunismus z.Zt. wertvoll. Seitens der Division wird alles versucht werden, um ihm in der Öffentlichkeit soweit als deutschfreundlich herauszustellen, dass ihm eines Tages der Rückzug in das feindliche Lager unmöglich gemacht wird. </br> Der Cetnik–Vojvode Dzedo stammt aus Montenegro, ist Anhänger Richtung Kosta Pecanac, die nach bisherigen Erfahrungen klaren Abstand zur D.M.–Bewegung gehalten hat. Dzedo macht persönlich einen sehr guten Eindruck, ist ein ausgesprochener Draufgänger gegen Banditen wie Verdächtige und der Deutschen Wehrmacht eindeutig zugeneigt."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima od 5. novembra 1943.}} {{izdvojeni citat|Glavna komanda predlaže stvaranje oficirske ispostave pri štabu XV brd. korpusa za nadzor i vođenje četničkih grupâ koje se koriste za zaštitu cesta za snabdijevanje, željezničkih pruga i važnijih ratnih pogona.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=554&broj=90 NARA, T314, Roll 554, frame no. 000084.] </br> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. beantragt Schaffung einer Offz.–Planstelle beim Stab XV.Geb.A.K. zur Überwachung und Anleitung der Cetnikverbände, die zur Sicherung von Nachschubstrassen, Eisenbahnen und kriegswichtiger Anlagen eingesetzt sind."}})</ref>}} Jedan od četničkih komandanata koji se dosljedno isticao kontinuiranom kolaboracijom sa njemačkim okupatorom bio je vojvoda [[Uroš Drenović]]. Nadležni okupacioni organi bili su zadovoljni ostvarenim stepenom saradnje s Drenovićem, što se vidi i iz izvještaja XV brdskog armijskog korpusa od 26. XI 1943, u kom se pohvaljuje njegovo „lojalno držanje“: {{izdvojeni citat|Predmet: </br> Nemačka komanda za vezu kod četničkog vođe Drenovića: </br> Četnička grupa Drenović z. i j-z od Banje Luke od jedno 1500 ljudi ima već godinu i po prema nemačkom Vermahtu i prema hrvatskoj državi lojalno držanje, i naše izviđačke i bezbednosne akcije korisno podržava. U nekim slučajeva bili su podržani sa nešto municije. Hrvatska vlada razmatrala je ideju da dovede Drenovića u Sabor za predstavnika svih pravoslavnih. Komanda Kirhner (puk Brandenburg) poslala je u dogovoru sa obaveštajnim odeljenjem [korpusa] Drenoviću komandu za vezu, i postigla je značajne rezultate u pogledu specijalnih misija.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=560&broj=390 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000384.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. XV G.A.K, Abt.Ic, Betr.: Dtsch.Verb.Kdo. bei Cetnikführer Drenovic. An Pz.A.O.K.2.Ic/AO, 26.11.43: Die Cetnikgruppe Drenovic w. u. sw. Banja Luka mit etwa 1500 Mann hat seit über 1 1/2 Jahre der deutschen Wehmacht und dem kroat. Staat gegenüber eine loyale Haltung eingenommen und die eigene Aufklärung und Sicherung stets wertvoll unterstützt. In einzelnen Fällen wurde sie mit Inf.Mun. unterstützt. Die kroatische Regierung hat die Berufung des Drenovic in den Sabor (Landtag) als Vertreter aller Pravoslaven erwogen. Das Kdo. Kirchner (Rgt.Brandenburg) hat im Einvernehmen mit der Abt.Ic für seine Zwecke ein Verbindungs–Kommando zu Drenovic entsandt und in kürzester Zeit wertvolle Ergebnisse im Sinne des Sonder–Auftrages erzielt."}})</ref>|Komanda 15. brd. korpusa, Obaveštajno odeljenje, za obav. odeljenje komande 2. okl. armije, 26.11.43.}} Četnički su odredi na teritoriji marionetske NDH pružali veoma značajnu potporu njemačkim vlastima, bez koje ove ne bi uspjele efikasno održavati okupacioni sistem. U izvještaju [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] [[Wehrmacht]]a iz prve nedjelje decembra 1943. provijava upravo ovakvo gledište; istaknuto je, pak, da bi četnike trebalo (zbog „ispadâ prema hrvatskom stanovništvu“) ograničiti „na rad u srpskim selima“: {{izdvojeni citat|Budući da vlastite snage i ustaše nisu dovoljne da same umire i osiguraju golemo područje, divizija se ne može odreći suradnje četnika. Trenutačno, drugačije rješenje ne bi bilo moguće zbog nedostatka dodatnih snaga. No, ne zanemaruje se da se suradnja s četnicima ne čini dugoročno održivom zbog njihovih političkih ciljeva. Stoga će se i dalje jačati utjecaj ustaša, a time i hrvatske države, kako bi se postupno udaljili od četničkih snaga i deportirali oni [četnici] koji nisu mještani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=788&rec=314&roll=555 NARA, T314, Roll 555, frames no. 000782—000783.] <br /> ({{jez-njem|"Da die eigene Kräfte und die Ustascha allein zur Befriedung und Sicherung des weiten Raumes nicht ausreichen, kann auf eine Mitarbeit der Cetniks noch nicht verzichtet werden. Im Augenblick wäre eine Lösung von ihnen mangels anderer Kräfte nicht möglich. Es wird jedoch nicht verkannt, dass auf die Dauer eine Zusammenarbeit mit den Cetniks auf Grund ihrer politischen Zielsetzung nicht tragbar orscheint. Es wird daher der Einfluss der Ustascha und damit des kroatischen Staates weiterhin gestärkt werden, um allmählich von den Cetnik–Verbänden abrücken zu können, die nicht ortsansässigen abzuschieben. Der Anfang hierzu ist gemacht. Um die Unzuträglichkeiten zu beenden, die sich daraus ergeben, dass in rein kroatischen Gegenden die eingesetaten Cetnik–Verbände die Bevölkerung belästigen und auch ausplündern, ist in Durchführung, sie aus diesen Gebieten herauszuziehen und nur noch in Orten mit pravoslavischer Bevölkerung zu Sicherungszwecken einzusetzen."}})</ref>|Procjena situacije 264. pješadijske divizije (7.12.43)}} Komanda Jugoistoka je istog dana izvijestila Vrhovnu komandu njemačkog Wehrmachta o sadjejstvu [[114. lovačka divizija (Nemačka)|114. lovačke divizije]] i četnika u borbi protiv snaga [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]: {{izdvojeni citat|114. lovačka divizija: čišćenje prostora oko [[Vrlika|Vrlike]] u saradnji sa četnicima završeno; neprijatelj je izgubio 22 mrtva i 20 zarobljenih; veliki plen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=78&broj=89&roll=331 NARA, T78, Roll 331, frame no. 6287993.] <br /> ({{jez-njem|"114. JG. DIV: SAEUBERUNG IN RAUMES VRLIKA IM ZUSAMMENWIRKEN MIT CETNIKS NACH WEITEREN 22 FEINDTOTEN U. 20 GEFANGENEN BEI EINBRINGUNG GROESSERER BEUTE ABGESCHLOSSEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 6. decembra 1943 (7. decembar 1943.).}} === Borbe pod njemačkom komandom u Crnoj Gori (1943-1944) === {{main|Operacija Frühlingserwachen (1944)}} [[File:Collaborationist Jakov Jovović with Germans on Cetinje.jpg|thumb|Četnički komandant [[Jakov Jovović]] sa svojim saborcima i Nemcima na [[Cetinje|Cetinju]], jesen 1943.]] Od 17. do 24. oktobra [[1943]]. godine, njemačke okupacione snage su organizovale [[Operacija Balkanski klanac|operaciju Balkanski klanac]] (njem. ''Balkanschlucht''). Osnovni cilj operacije je bio likvidacija snagâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] i [[Divizija Garibaldi|Italijana]] koji su prešli na stranu partizana u Crnoj Gori, kao i ovladavanje [[Jadransko more|jadranskim]] zaleđem. Pored sopstvenih snaga, njemački okupator je za ovu priliku angažovao dva italijanska fašistička puka (oko devet bataljona), čiji su štabovi bili u [[Bar]]u i [[Podgorica|Podgorici]], kao i muslimansku fašističku miliciju i ostatke četnika Draže Mihailovića.<ref>https://www.znaci.org/00001/151_5.pdf</ref> Dakle, pored dvije divizije [[Wehrmacht]]a, u operaciji je učestvovalo i oko 5.000 [[Balli Kombëtar|balista]], talijanskih fašista i četnika.<ref>https://www.znaci.org/00001/33_9.pdf</ref> U depeši Vrhovnoj komandi JVuO od 20. oktobra 1943,<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, Knjiga predatih depeša CG—3, Depeša br. 211.</ref><ref>Др Радоје Пајовић, Контрареволуција у Црној Гори: Четнички и федералистички покрет 1941—1945, Обод, Цетиње, 1977, стр. 408.</ref> delegat VK JVuO u Crnoj Gori i [[Sandžak]]u major [[Rudolf Perhinek]] piše o učešću crnogorskih četnika na strani okupatora u ovoj [[Sile Osovine|osovinskoj]] operaciji: {{izdvojeni citat|Žalosno ali tačno. Da nisu Nemci angažovali ovolike snage, nas ovde više ne bi bilo, jer se više niko nije hteo boriti, već samo begati, ali nije se više imalo kud... Mi se izvlačimo i gledamo da smo pozadi njih, da bi iskoristili njihovu borbu sa komunistima i uništavanje istih.}} Informacija o potpunoj potčinjenosti četničkih jedinica u okupiranoj Crnoj Gori njemačkim vlastima, kao i tijesnim vezama sa kvislinškom ''Narodnom upravom'' koju je okupator formirao, Draži Mihailoviću je bila dostavljena 1. decembra 1943. godine iz štaba majora [[Petar Baćović|Petra Baćovića]] (pseudonim »Nav-Nav«): {{izdvojeni citat|Nemci daju oružje i odelo s a s d j k a c a m a [nedešifrovana riječ; moguće "žandarmima" — prim.] i nešto plate. Milicija će biti formirana kao prava vojska. Za komandanta cetinjskog bataljona major Zdravko Kasalović. Za nikšićki bataljon Boško Pavić, a mene su naimenovali za komandanta žandarmerijskog bataljona za srez šavnički. Pojava Narodne uprave i svega ovoga što se sada stvara, nije izraz želje niti naroda niti naša, već je ovo nužno zlo, između dva zla, jer drugog izlaza nema. Mi nismo u stanju samo pomoću naroda da ma šta učinimo bez pomoći Nemaca.<ref>AVII, kut. 276, reg. br. 7/1-35.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 47, str. 89.</ref>}} [[Ljubomir Lazarević]], inženjer iz [[Kolašin]]a (pseudonim »Bene«), 28. januara 1944. godine obavještava Dražu Mihailovića da četnici u Crnoj Gori sarađuju sa njemačkim okupacionim vlastima u svakom obliku: {{izdvojeni citat|Svi komandanti u Crnoj Gori primili su saradnju sa Nemcima, potpisali obavezu a sa ostatcima vojske nalaze se u žici, ili u neposrednoj blizini nje. Nema ni jedne grupe u šumi koja bi pretstavljala našu borbu, oko koje bi se moglo okupljati. Vukadinović isto tako nalazi se u Podgorici ili u okolini. Nagovešteni dolazak Srbijanske vojske pozdravljen je burno svuda, ali dolazak Ljotićevaca učinio je Ljotićevce vrlo aktivnim i prete da ko god ne bude s njima, on je komunista. Po varošima teško će se iko održati jer ta formula svakoga će staviti pod udar okupatora kao komunistu. Ovaka saradnja sa njima je nemoguća, jer ovi traže prilazak njima, ne saradnju. Po selima Crne Gore gospodare komunisti. Naše akcije vrše se samo u cilju osiguranja ili odbrane nemačkih kolona. Nemačke snage na ovom terenu vrlo su male i nesposobne za ma kakvu širu akciju. Do sada nema ni izgleda na akciju. Svako dalje čekanje, pogoršava našu situaciju. Narod gubi veru u našu dobru volju i našu sposobnost.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} [[File:Chetniks and Germans in Podgorica 1944.jpg|thumb|Četnički komandanti i njemački okupatori u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. [[Đorđije Lašić]] (prvi zdesna), šef njemačke uprave za Crnu Goru pukovnik Hajnke (treći zdesna) i Jakov Jovović (drugi slijeva) u [[Podgorica|Podgorici]], proljeće 1944.]] Krajem februara i početkom marta 1944. godine, u tzv. [[staroj Crnoj Gori]] (preciznije u [[Katunska nahija|Katunskoj nahiji]]) organizovana je [[Operacija Bura (1944)|operacija »Bura«]]. Specifičnost ove operacije ogleda se u činjenici da su za njeno izvođenje većinu ljudstva obezbijedili četnici, dok su oficiri iz Feldkomandanture na [[Cetinje|Cetinju]] i komandant mjesta [[Podgorica|Podgorice]] rukovodili borbenim djejstvima: {{izdvojeni citat|1.) Sumarni i iskustveni izveštaj: Operacija »Bora« od 27. 2. do 3. 3. 44. Sprovedena je četnička operacija »Bora«, pod nemačkom komandom, radi čišćenja rejona Danilovgrad — Čevo — Cetinje — Podgorica. 2.) Jedinice koje su učestvovale: 4000 ljudi nacionalne žandarmerije, milicije, 215. abver-trup, jedna brdska baterija iz ratnog plena, lovačko poterno odeljenje 181. peš. div. [...] 5.) Sprovođenje: U delom. oštrim borbama, kolone, koje su nastupale od i,, ji., i j., polako su osvajale teren. 29. 2. zauzeto je Čevo. Neprijatelj (jačine 250 ljudi) izvukao se prema sz. Posle odlaska nemačkih snaga i započinjanja neprij. protivnapada, četnici su se delom, u paničnom strahu, povukli na svoje polazne položaje. Neprijatelj je ponovo zauzeo teren očišćen operacijom. 6.) Gubici neprijatelja: 32 mrtva, 68 ranjenih, 23 zarobljena. Plen: 2 p. mitr., 1 mitr., 15 pušaka, 1 radio-stanica, propagandni materijal i hrana. Sopstveni gubici: 20 mrtvih, 31 ranjen, 46 nestalih. 7.) Iskustva: a) Građanska zaštita, usled nedovoljne opremljenosti i slabog borbenog morala, nije pogodna za izvršavanje borbenih zadataka; žandari, milicija, četnici, uz učešće nemačkih trupa, podesni za borbene zadatke i zadatke osiguranja... e) Prilikom sličnih operacija preduslovi za uspeh su učešće nemačkih trupa, podrška teškim naoružanjem i veza do pojedinih borbenih grupa.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_30.htm Izveštaj Komande 21. brdskog armijskog korpusa od 9. marta 1944. Komandi 2. oklopne armije o zajedničkoj nemačko-četničkoj operaciji »Bora« protiv jedinica 2. korpusa NOVJ na prostoru Danilovgrad — Cetinje — Podgorica]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&broj=72&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000065.]</ref>|Izvještaj komande 21. brdskog korpusa o rezultatima operacije »Bura« od 9. marta 1944. godine}} [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. nemački korpus]] u Crnoj Gori pokrenuo je [[10. april]]a [[1944]]. [[Operacija "Frilingservahen" (april-maj 1944)|operaciju "Frilingservahen"]], uz masovno učešće četnika. Operacija je pripremljena u saradnji sa [[Pavle Đurišić|Pavlom Đurišićem]] i započeta tako što su četnici zajedno sa Nemcima iz nemačkih garnizona napali na slobodnu teritoriju. Plan napada je bio sledeći: {{izdvojeni citat|'''Đurišićeve snage''': Prva borbena grupa, 700 ljudi, iz si. pravca preko rejona 5 km j. Bijelo Polje za Mojkovac. Druga borbena grupa, 1200 ljudi, pod komandom Đurišićevog Operativnog štaba, od Brodareva preko Šahovića za Mojkovac — Kolašin. Treća borbena grupa, 1000 ljudi, od sredine puta Pljevlja — Prijepolje pravcem Mojkovac. Četvrta borbena grupa, 1500 ljudi, od Pljevalja pravcem Mojkovac. Mojkovac treba da bude dostignut za 2 dana. Posle toga skretanje glavnine u rejon z. Tara — sz. Kolašin — Mojkovac. '''Nemačke snage''': 1 ojač. mot. č. prodire od Brodareva do Bijelog Polja. 1 ojač. mot. č. od Pljevalja do prelaza preko Tare 22 jjz. Pljevlja. Bat. [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]], 600 ljudi, sledi nemačke snage za Bijelo Polje, onda skreće za Mojkovac. Milicija iz Brodareva, 700 ljudi, čisti svoj rejon i prodire od Brodareva ka jjz. Početak napada: 10. 4. 44. [[181. pešadijska divizija (Nemačka)|181. peš. div.]] obezbediće odgovarajuće informisanje četničke Grupe "Jug" (major Lašić i Bukatonović [pogreška; vjerovatno je u pitanju major [[Savo Vukadinović]] — prim.] u Podgorici) kao i Grupe "Nikšić".<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=364&rec=314&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000357.]</ref><ref>Obaveštenje Komande 21. brdskog korpusa Komandi 181. brdske divizije od 08.04.1944., Vojnoistorijski institut, NAV--T-314, r. 663, s. 357.</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u NDH (1944) === [[File:August Šmidhuber, komandant 7. SS divizije, Todor Perović, lekar Trebinjskog korpusa i kapetan Milorad Vidačić, komandant Trebinjskog korpusa JVuO.jpg|thumb|Žena u crnini moli za milost Milorada Vidačića, komandanta Trebinjskog korpusa JVuO. Prisutni su još [[August Schmidhuber]], komandant 2. puka [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS divizije]] (prvi lijevo), Todor Perović, predstavnik četničke komande istočne Bosne i Hercegovine (drugi lijevo) i neimenovani oficir [[Schutzstaffel|SS]]-a. Fotografija je nastala tokom njemačke [[Operacija Gama|operacije Gama]] protiv partizana u [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]] (ljeto/jesen 1943. godine).<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2015/08/bk0034.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0034 | Photo | SS-Freiwilligen-Gebirgs-Division "Prinz Eugen"]</ref>]] Kolaboracija četnika u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] sa njemačkim okupacionim snagama postala je intenzivnija tokom zime 1943-1944, makar u slučaju hrvatskih kvislinških snaga i četnika bila pod neprestanom tenzijom. Podaci navedeni u izvještaju generala [[Edmund Glaise von Horstenau|Glaisea von Horstenaua]] od 26. februara 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=236&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000236.]</ref> zasnovani na službenim podacima NDH otkrivaju opseg kolaboracije: 11. februara bilo je na teritoriju NDH trideset i pet posebno imenovanih četničkih grupa sa procijenjenih 23.300 ljudi pod oružjem. Neke manje jedinice su brojale od 200 do 400 pripadnika, dok su ostale, poput [[Momčilo Đujić|Đujić]]eve grupe, imale i do 2.500 vojnika i oficira. Od toga je s Nijemcima i vlastima NDH kolaboriralo devetnaest grupa (ukupno 17.500 ljudi); šesnaest ostalih grupa s oko 5.800 ljudi ubrajane su u pobunjene četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=237&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000237—000240.]</ref> S iznimkom odreda vojvode [[Uroš Drenović|Uroša Drenovića]] u sjeverozapadnoj Bosni (oko 400 ljudi), kojeg su vlasti NDH smatrale potpuno lojalnim, za sve druge četničke kolaborirajuće grupe ustaške su vlasti držale da se prema Nijemcima odnose osobito prijateljski kako bi od njih izvukle što više oružja i municije, dok se istovremeno drže neprijateljski prema NDH.<ref>[https://znaci.org/00001/40_64.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje KOLABORACIJA IZVAN SRBIJE DO OKTOBRA 1944.]</ref> Iako se vojvoda [[Radivoje Kerović]], komandant [[Majevica|majevičkih]] četnika, u Horstenauovom izvještaju ubraja među »pobunjene četnike« (i to kao prvi na spisku, dok se za njegov odred tvrdi da ima 1000 ljudi, tj. da je najbrojniji), u dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 18. februar 1944. godine njegova lojalnost uopšte nije dovedena u pitanje: {{izdvojeni citat|Upit kod [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]] u vezi snabdijevanja municijom Kerovića koji se smatra lojalnim, i 200 ljudi zelenog kadra, koji se bore protiv crvenih zapadno od [[Koviljača|Koviljače]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=17&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000013.] <br /> ({{jez-njem|"Beim Pz.AOK. 2 wird angefragt, ob Bedenken bestehen gegen Unterstützung mit Munition der im Raume westlich Koviljaca stehenden Cetniks des Kerovic, die als loyal angesehen werden und 200 Mann des sog. "Grünen Kaders" in Kampf gegen die Roten."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnog zapovjednika Jugoistoka (18. februar 1944.)}} Od 23. do 25. januara 1944. godine, na području između [[Knin]]a i [[Kistanje|Kistanja]] organizovana je [[Operacija Frühlingswetter|operacija »Frühlingsgewitter«]]. Vodeći borbe protiv jedinicâ iz sastava [[19. sjevernodalmatinska divizija NOVJ|19. divizije NOVJ]], operaciju su izveli dijelovi [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] Wehrmachta, zatim 92. motorizovani grenadirski puk i 3. bataljon 98. brdskog lovačkog puka [[1. brdska divizija (Njemačka)|1. brdske divizije]]. Njemačkom okupatoru pridružile su se snage lokalnih četnikâ, najvjerovatnije iz [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]]. U izvještaju 264. pješadijske divizije od 25. januara 1944, poslatom Komandi [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|15. brdskog armijskog korpusa]], njemačkim gubicima tokom operacije pribrojani su oni iz četničkih redovâ: {{izdvojeni citat| Sumarni izveštaj »Frilingsgeviter«: 1.) Delimičan ogorčeni otpor neprijatelja kod Ervenika, Bratiškovaca, Kistanja, Radučića slomljen je energičnim zahvatom. Banditi iznenađeni prodorom 92. gren. p. (mot.) od sz. prema Kistanju. 2.) Gubici: A.) sopstveni: 1 poginuo, 3 ranjena, 1 četnik poginuo. B.) neprijatelj: 66 poginulih izbrojano, procenjuje se daljih 60 do 70 poginulih i ranjenih. 35 zarobljenika u eng. uniformama iz Štaba 19. dalm. div. i 5. brig. C.) Zaplenjeno: 1 mitr., 3 puš. mitr., 42 autom., 2 pt puške, 1 l. minob., 1 telefon, 46 karab., 30 eng. mina, 10.000 metaka peš. mun., 60 kom. mina za 1. minob., 3 engl. bicikla.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_21.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 25. januara 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o sopstvenim i neprijateljskim gubicima u operaciji »Frilingsgeviter« na prostoru Knin — Kistanje]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=293&rec=314&roll=561 NARA, T314, Roll 561, frame no. 000287.] <br /> ({{jez-njem|"ABSCHLUSSMELDUNG ”FRUEHLINGSGEWITTER”: </br> 1.) TEILWEISE HEFTIGER FEINDWIDERSTAND BEI ERVENIK, BRATISKOVCI, KISTANJE, RADUCIC WURDE IM ENERGISCHEN ZUGREIFEN GEBROCHEN. BANDITEN DURCH EINBRUCH GREN. RGT. (MOT) 92 VON NW NACH KISTANJE UEBERRASCHT. </br> 2.) VERLUSTE: </br> A.) EIGENE: 1 TOTER, 3 VERWUNDETE, 1 CETNIK TOT. </br> B.) FEIND: 66 GEZAEHLTE TOTE, 60 BIS 70 WEITERE TOTE UND VERWUNDETE GESCHAETZT. 35 GEFANGENE IN ENGL. UNIFORM VON STAB 19. DALM. DIV. UND ROEM. 5. BRIG. </br> C.) BEUTE: 1 S.MG., 3 LE. MG., 42 MP., 2 PZ. BUECHSEN, 1 LE. GR. W., 1 FERNSCHRECHGERAET, 46 KARAB., 30 ENGL. MINEN, 10000 SCHUSS INF. MUN., 60 SCHUSS LE. GR.W. MUN., 3 ENGL. FAHRRAEDER."}})</ref>}} [[File:Hercegovački četnici i njemački vojnici s narodnim herojem Miletom Okiljevićem uoči njegovog strijeljanja juna 1944.jpg|thumb|Pripadnici [[369. legionarska divizija|369. „Vražje“ divizije]] i četnici Gatačke brigade Nevesinjskog korpusa JVuO sa vezanim [[Miletom Okiljevićem]], zamjenikom političkog komesara II čete I bataljona XI hercegovačke brigade, zarobljenim u borbama za Gat 15. maja 1944. godine (istog mjeseca je i strijeljan). Okiljević je proglašen 1951. godine za [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnog heroja Jugoslavije]].<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2017/10/bk0272.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0272 | Photo | 369. (kroatische) Infanterie-Division]</ref>]] Vojvoda [[Dobroslav Jevđević]] je, pored Momčila Đujića i [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], vjerovatno najdalje otišao u kolaboraciji s njemačkim okupatorom, kada su u pitanju četničke jedinice van teritorije okupirane Srbije. Nakon kapitulacije Italije, boravio je u Rimu okupiranom od nacista. Nakon toga, našao se u Trstu, gdje je uspostavio čvrste veze s njemačkom obaveštajnom službom: {{izdvojeni citat|Ja sam javio Đujiću da preko naših ljudi u Sušaku i Trstu prihvate naše oficire koji idu iz Italije i upućuje u Liku i zap. Bosnu. Ovo sam javio i našima u Rim. Kap. Đaković javlja da su Nemci pobili oko 14000 partizana na prostoriji Crikvenica — Sušak — Rijeka, od kapitulacije Italije do danas.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} U izvještaju od 20. februara 1944, poslatom majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]], komandantu Zapadne Bosne JVuO, kapetan [[Ilija Jevtić]] piše o totalnoj subordinaciji [[Dinarska divizija|Dinarske divizije]] Nijemcima, koji u potpunosti kontrolišu četnike pod komandom vojvode Đujića: {{izdvojeni citat|Sem samog vojvode Đujića i jednog malog broja četnika, svi četnici Dinarske oblasti (oko hiljadu devet stotina i nekoliko) nalaze se pod nemačkom komandom. Hranu, odeću, obuću, cigarete i novac svaki četnik i njegov starešina prima kao i nemački vojnik odn. oficir. Svu municiju i oružje primaju takođe od Nemaca. Četnici pod nemačkom komandom nalaze se po bunkerima počev od Knina do Šibenika i Splita. U pojedinim bunkerima su izmešani, pola četnici pola ustaše. Nemački oficiri dolaze na Kosovo polje u četničku diviziju, a isto tako naši četnički oficiri i ostale starešine na čelu sa Đujićevim načelnikom štaba odlaze u Nemačku diviziju. Voze se na nemačkim automobilima kroz Knin i t.d. Jednom rečju između četnika i Nemaca postoji najtešnja saradnja i nemačka puna kontrola nad radom četnika. Jedino se pop Đujić, kao komandant divizije, sa svojom užom pratnjom ne pojavljuje pred njima.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_78.htm Izveštaj kapetana Ilije Jevtića od 20. februara 1944. komandantu zapadne Bosne o svom radu i saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji i Lici]</ref>}} Njemački poručnik [[Reinhard Kopps]], poznatiji kao ''Konrad'', bio je šef jedne obavještajne grupe [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]. Kada je 3. marta 1944. došao iz [[Beograd]]a u [[Dalmacija|Dalmaciju]], sobom je doveo nekoliko [[ZBOR|ljotićevaca]], između ostalih i Roka Kaleba, pripadnika antikomunističke organizacije »[[Beli Orlovi]]«. Od ostataka Đačkog bataljona (ranije: Splitsko-šibenska četa), koji su uglavnom bili ljotićevci, i dijela četnika koje mu je ustupio vojvoda Đujić, poručnik Kopps je formirao odred »Konrad« čiji je zadatak bio da vrši diverzije na partizanske štabove, organe narodne vlasti, ubija simpatizere NOP-a i da spriječi veze iz unutrašnjosti sa jedinicama i štabovima NOVJ na otocima. Grupa »Konrad« brojila je oko 30 ljudi — četnika i Nijemaca, sa sjedištem u selu [[Zablaće]], pokraj [[Šibenik]]a.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_167.htm Izveštaj Štaba Dinarske četničke oblasti od 29. maja 1944. komandantu oblasti o akciji Grupe "Konrad" protiv pripadnika NOP-a na području Dalmacije]</ref> U izvještaju koji je 11. marta 1944. godine uputio komandi [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]], o suradnji sa četnicima vojvode Đujića Kopps je zapisao sljedeće: {{izdvojeni citat|''Predmet: Četničke jedinice u sjevernoj Dalmaciji.'' Četnici su u sjevernoj Dalmaciji grupisani u jednu [[Dinarska divizija JVuO|diviziju »Dinara«]], čiji se štab nalazi u [[Kosovo polje (Dalmacija)|Kosovu]], 11 km južno od Knina. Komandovanje je u rukama vojvode Momčila Đujića, uz podršku majora Kapetanovića i kapetana Mijovića. Jačina grupâ, podređenih ovoj komandi, trenutno iznosi oko 6500 ljudi. Utjecajna zona se poklapa sa rajonom naseljenim Srbima unutar trokuta [[Knin]]—[[Šibenik]]—[[Zadar]] i doseže do zone [[Lika|Like]]. Operaciona zona je cijeli ovaj trokut, a naročito veće komunističke, partizanske oblasti, koje su naseljene Hrvatima. Do sada su vojne operacije izvođene u suradnji sa njemačkim divizijama, o čijim su rezultatima ove izvještavane. Znatni dijelovi ovih četničkih jedinica angažirani su na osiguranju njemačkih puteva za dotur. Posmatrano s vojne strane, trenutno se četnička suradnja sa njemačkim jedinicama ocjenjuje kao pozitivna. Na osnovu snaga, koje nam se ovdje nude, može se zaključiti da ona nije iskorištena u potpunosti, ali i ono što je do sada učinjeno upućuje na činjenicu, da bi njihovo dalje angažiranje u vojnom pogledu za nas bilo povoljno.<ref>[https://znaci.org/zb/4_21_10.pdf#page=1414 Zbornik dokumenata i podataka o narodnooslobodilačkom ratu, Narodnooslobodilačka borba u Dalmaciji, knjiga 10: siječanj—ožujak 1944. godine (tom 21, dokument br. 402, str. 1414—1418.)]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=696&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000692.] <br /> ({{jez-njem|"Betr. Cetnik–Verbaende Norddalmatien. </br> In Norddalmatien sind die Cetniks in einer Division "Dinara" zusammengefasst, deren Hauptquartier in Kosovo, 11 km s. Knin, liegt. Die Fuehrung liegt in den Haenden des Wojwoden Momcilo Djujitsch, der seinerseits unterstuetzt wird von Major Kapetanowitsch und Hauptmann Miowitsch. Die Staerke der diesem Kommando unterstellten Gruppen belaeuft sich z.Zt. auf etwa 6500 Mann. Das Einflussgebiet stimmt ueberein mit dem serbischen Siedlungsraum innerhalb des Dreiecks Knin–Sibenik–Zara und reicht bis ins Lika–Gebiet hinein. Operationsgebiet ist dieses gesamte Dreieck, insbesondere die in ihm liegenden groesseren, kroatisch besiedelten kommunistischen Partisanbereiche. Militaerische Operationen wurden bislang in Zusammenarbeit mit deutschen Divisionen durchgefuehrt und deren Ergebnisse dorthin gemeldet. Darueber hinaus sind wesentliche Teile dieser Cetnik–Verbaende zur Sicherung deutscher Nachschubstrassen eingesetzt. </br> Militaerisch gesehen ist somit die Zusammenarbeit der Cetniks mit deutschen Verbaenden zur Zeit positiv zu beurteilen. Sie fuehrt wohl noch keineswegs zu voller Ausnutzung der sich hier uns anbietenden Kraefte, doch berechtigt das bisher Geleistete zu der Auffassung, dass ein weiterer Einsatz sich fuer uns militaerisch guenstig auswirken muss."}})</ref>|Izvještaj jedinice »Konrad« od 11. ožujka 1944. Komandi Druge oklopne armije o četničkim jedinicama u sjevernoj Dalmaciji}} Na osnovu svega iznesenog, poručnik Konrad predlaže nadređenim: „Što se tiče upotrebe četničkih jedinica sjeverne Dalmacije u vojne svrhe, treba reći da one predstavljaju samo nastavak prakse talijanskih jedinica. Uz to se prije svega mora dodati i to, da se Talijani nikada nisu usuđivali — i pored svih hrvatskih suprotnih tvrdnji — da u većem obimu sprovedu vojnu suradnju, jer oni nisu željeli da se ojačaju četnici, tada još neoprobani u težoj političkoj situaciji. Dok su Talijani sprovodili samo djelomične operacije, danas je, uz strogu kontrolu i rukovođenje, moguća mnogo obimnija mobilizacija četničkih jedinica. Đujić nam je rekao da će se njegove jedinice, nakon čišćenja partizanskih oblasti u dalmatinskom području, angažirati tako što će u suradnji sa njemačkim komandama izvršiti zapriječavanja Titovih kanala za snabdijevanje. Na osnovu ovdje poznatih činjenica ovo izgleda apsolutno moguće.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=700&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000696.] <br /> ({{jez-njem|"Zur militaerischen Verwendung der Cetnikverbaende Norddalmatiens ist zu sagen, dass sie nur eine Fortsetzung der italienischen Verbindungen darstellen wuerde. Dazu muss allerdings hinzugefuegt werden, dass die Italiener es niemals gewagt haben – trotz aller gegenteiligen wiederholten kroatischen Behauptungen – in grossem Stil militaerische Zusammenarbeit durchzufuehren, da sie die damals noch nicht erprobten Cetniks in einer im uebrigen noch unreiferen groesseren politischen Lage nicht zu stark werden lassen wollten. Waehrend somit die Italiener nur Teilunternehmen durchfuehrten, waere bei straffer Kontrolle und Steuerung der Cetnikverbaende heute ein Heranziehen in weit groesserem Umfang moeglich. Djujitsch hat sich uns gegenueber bereiterklaert, seine Verbaende nach Saeuberung der Partisanengebiete im dalmatinischen Raum so einzusetzen, dass in Zusammenarbeit mit deutschen Dienststellen eine Sperrung der Versorgungskanaele Titos erfolgt. Auf Grund der hier bekannten Unterlagen erscheint dies vollkommen moeglich."}})</ref> [[File:Helmuth von Pannwitz and Chetniks.jpg|thumb|Njemački general [[Helmuth von Pannwitz]], zapovjednik [[15. SS kozački konjanički korpus|15. SS kozačkog korpusa]], u društvu četničkih oficirâ s teritorije NDH.]] U izvještaju Višeg SS i policijskog vođe u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj ''[[Gruppenführer]]a'' [[Konstantina Kammerhofera]] za mjesec mart 1944. godine, iskazano je stanovito nezadovoljstvo učinkovitošću četnikâ u Bosni i Hercegovini u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Policijska oblast II ([[Sarajevo]]): [...] </br> Borbena vrijednost četnika stacioniranih u policijskoj oblasti Sarajevo nastavila je opadati; borbe u okolici [[Višegrad]]a i [[Trebinje|Trebinja]] pokazale su da se oni mogu uspješno oduprijeti [neprijatelju] samo uz njemačku podršku. U [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], četnici nisu pokazali nikakvu vlastitu inicijativu tijekom izvještajnog perioda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=228&rec=314&roll=1548 NARA, T314, Roll 1548, frame no. 000222.] <br /> ({{jez-njem|"Polizeigebiet II (Sarajevo): </br> Der Kampfwert der im Polizeigebiet Sarajevo stehenden Cetniks ist weiter gesunken, bei den Kämpfen im Raum von Visegrad und Trebinje hat sich gezeigt, daß sie sich nur mit deutscher Unterstützung erfolgreich zur Wehr setzen können. In Ostbosnien zeigten sich die Cetniks im Berichtsmonat ohne eigene Initiative."}})</ref>|Mjesečni izvještaj za mart 1944. godine Višeg SS i policijskog vođe u Hrvatskoj (6. IV 1944).}} Njemački nadležni organi su ukazivali svojim višim komandama i na vidljivu diskrepanciju u domaćem antikomunističkom taboru u kontekstu »borbe protiv bandi«. Tako se u izvještaju 264. pješadijske divizije od 10. aprila 1944. na jednoj strani tvrdi da „hrvatske vlasti očigledno poseduju vrlo malo poverenja u trajno postojanje vlastite vlade“,<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_43.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji]</ref> dok se za četnike Dinarske divizije pod Đujićevom komandom navodi: {{izdvojeni citat|Nasuprot ovom, četnike treba ceniti kao jedini pouzdani faktor borbe protiv komunističkih bandi. Oni raspolažu, pored jednog boljeg rukovođenja i organizacije, i potrebnom inicijativom u borbi protiv bandi za sopstvena obaveštavanja i poduhvate i redovno javljaju upotrebljive rezultate izviđanja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=494&rec=314&roll=562 NARA, T314, Roll 562, frames no. 000489—000490.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroat. Behoerden besitzen anscheinend nur geringes Vertrauen in der dauernden Bestand der eigenen Regierung. </br> Im Gegensatz hierzu sind die Cetniks als einzig zuverlaessiger Faktor im Kampf gegen die kommunistischen Banden zu werten. Sie verfuegen neben einer besseren Fuehrung und Organisation ueber die im Bandenkampf notwendige Initiative zu eigenen Erkundungen und Unternehmen und melden regelmaessig brauchbare Aufklaerungsergebnisse."}})</ref>|Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. [[V SS korpusu]] iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], o držanju vojvode Momčila Đujića je data veoma povoljna ocjena: {{izdvojeni citat|Đujić neupitni pristalica DM. Hrvatski državljanin, lojalno radi sa vlastitim trupama protiv komunista, nasilno mobiliše pravoslavce. Prema povjerljivom izvještaju, nedavno je više puta izrazio antibritanska osjećanja. Jačina: 7000. Jesu li Đujićeve jedinice na području V SS korpusa?<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1208&rec=314&roll=565 NARA, T314, Roll 565, frame no. 001203.] <br /> ({{jez-njem|"Djujic einwandfrei DM Anhänger. Kroat. Staatsangehöriger, arbeitet mit eigener Truppe gegen Kommunisten loyal zusammen, zwangsmobilisiert Pravoslaven. In letzter Zeit nach V—Meldungen wiederholt englandfeindlich geäussert. Stärke 7000. Sind Djujic—Verbände im Bereich V. SS—Korps?"}})</ref>}} U izvještaju od 10. maja 1944, oficiri 15. brdskog korpusa navode da Nijemci snabdijevaju ukupno 6.318 četnika u NDH („Hrvatska borbena zajednica“). Za skrb 4.421 četnika starala se [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. divizija]], dok se o ostalih 1.897 brinula [[373. legionarska divizija|373. divizija]] Wehrmachta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=828&rec=314&roll=565 NAW, T-314, Roll 565, frame 000823: Zabilješka o broju četnika koje snabdijeva 15. brdski korpus (10. maj 1944.).]</ref> Sredinom srpnja 1944. godine, u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]] je organizirana [[Operacija Muholovka|operacija »Muholovka«]] ({{jez-njem|Fliegenfänger}}). U ratnom dnevniku [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] zabilježeno je da je izvođenje operacije povjereno [[13. SS oružana brdska divizija Handžar|13. SS brdskoj diviziji »Handžar«]] i lokalnim četnicima: {{izdvojeni citat|14. 7. 1944: </br> ''SS-brdska divizija »Handžar«'': </br> Za operaciju »Fligenfenger«, čišćenje prostora [[Osmaci]] (25 km jugoistočno od [[Tuzla|Tuzle]] — aerodrom bandi), krenula su 2 ojačana bataljona i četnici.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_218.htm ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XII — DOKUMENTI NEMAČKOG RAJHA — KNJIGA 4]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=960&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000820.] </br> ({{jez-njem|"W–SS–Geb.Div. Handschar: </br> Zum Unternehmen "Fliegenfänger" Säuberung Raum Osmaci (25 SO Tuzla) (Bandenflugplatz) 2 verst. Btlne. und Cetniks angetreten."}})</ref>}} Nemački izveštaj iz jula 1944. godine ocenjuje da četnici Momčila Đujića broje oko 8.000 ljudi, od čega 7.000 naoružanih; ovi su dobro organizovani te neprijateljski orijentisani prema Englezima i bez engleske pomoći. Nijemci zaključuju da im oni zamjenjuju jednu do dvije divizije u Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Jedinica Konrad [srednja Dalmacija]: Saradnja sa četnicima izvanredna. '''Oni zamenjuju jednu do dve divizije'''. Samo se oni bore — ustaše manje aktivne.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=790 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000781.] <br /> ({{jez-njem|"Zusammenarbeit der Truppe mit Cetniks hervorragend. Cetniks ersetzen 1 — 2 Divisionen. Nur sie kämpfen. Ustascha wenig aktiv."}})</ref>|Izveštaj kapetana Merrema, drugog obaveštajnog oficira Komande Jugoistoka (Armijske grupe F) o inspekcijskom putu po Srbiji, Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj u periodu 20. jun — 4. juli 1944.}} Kapetan Merrem, njemački oficir koji je sastavio ovaj izvještaj, imao je samo riječi hvale na račun četnikâ Dinarske divizije JVuO i vojvode Momčila Đujića: {{izdvojeni citat|[[373. legionarska divizija|373. pešadijska divizija]]: Saradnja sa četnicima vrlo dobra (1. lički korpus sa sedištem u [[Gračac]]u). Oni nemaju direktnu vezu sa Đujićem. Rukovođenje njima direktno od strane obaveštajnog odjeljenja divizije. Njihovim akcijama uvek prisustvuje nekoliko Nemaca koji kontrolišu isporuke municije i snabdevanja. [...] '''Oni su jedini stvarno korisni saborci''' [podvučeno u originalu — prim.]. Jedino od njih dolaze korisna obaveštenja o neprijatelju. [...] Jedan četnički komandant odaje utisak potpuno pouzdanog saborca, koji je i neprijateljski nastrojen prema Englezima. [...] Četnici su vrlo častoljubivi i drago im je kada Nemci primete njihove podvige. [...] Podoficir Bartl poznaje lično vojvodu Đujića. Đujić mu šalje čak i sopstvene naredbe u vezi s područjem [[Donji Lapac|Lapca]]. [Najbolja taktika protiv partizana sastoji se u upotrebi specijalnih jedinica] i kombinovanju četnika u jedinice snage jednog bataljona sa jednim nemačkim vodom sa radio stanicom i, po mogućstvu, teškim oružjem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=793 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Aussenstelle der 373. (kroat.) Div. – Uffz. Bartl. </br> Sehr gute Zusammenarbeit mit Cetniks. (1. Lika–Korps Sitz Gracac.) Kein unmittelbarer Einfluss Djuic. Direkte Führung durch Ic–Aussenstelle. Bei Cetnik–Einsatz nehmen meist einige deutsche Soldaten teil. Dadurch Kontrolle der Munitions– und Verpflegungslieferung gewährleistet. "Kroatische Kampfgemeinschaft" bezeichnet Bartl nur als Ausdruck im deutschen Schriftverkehr. Cetniks können diesen Begriff nicht und würden bei Bekanntgabe feindselige Haltung einnehmen. Cetniks sind die einzigen brauchbaren Mitkämpfer. Diese allein liefern auch brauchbare Feindmeldungen. </br> Kurze Rücksprache mit einem örtlichen Cetnik–Führer ergab den Eindruck eines absolut zuverlässigen, sogar englandfeindlichen Mitkämpfer. </br> Cetniks sind sehr ehrgeizig und sehen es gerne, wann ihre Taten von Deutschen beobachtet werden. Geschriebenes Wort (Flugblätter) gilt bei ihnen wenig. Das gesprochene Wort ist alles. Gute Flüsterpropaganda hat grossen Einfluss. </br> Von Invasion sprechen Cetniks kaum. </br> Uffz. Bartl kennt den Vojvoden Djuic persönlich. Djuic schickt ihm sogar die den Raum Lapac berührenden eigenen Befehle. </br> Auf die Frage, wie man nach seiner Ansicht der kommunistischen Banden Herr werden könne, antwortete Uffz. Bartl: "Durch andauerndes Jagen mit kleinen Jagdkommandos (Kleinkrieg nach Bandenart), durch Einsatz von Tarneinheiten und durch Zusammenfassen der Cetniks in Batl.–Stärke, dabei etwa 1 deutscher Zug mit Funk und möglichst mit schweren Waffen." </br> Uffz. Bartl macht einen sehr guten Eindruck, scheint sich aber doch sehr viel zuzutrauen, wenn er behauptet, er könne die gesamten Djuic–Cetniks dahin bringen, wo wir sie haben wollen, falls er an die entsprechende Stelle gesetzt werden wurde."}})</ref>}} Visoka ocjena za doprinos četničkih formacijâ s teritorije marionetske NDH ratnim naporima njemačkog okupatora data je 25. jula 1944. godine i od strane nadležnih instanci iz [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]]: {{izdvojeni citat|Hrvatska: [...] Četnici su, s obzirom na vlastitu slabost, naši prirodni saveznici u borbi protiv komunizma. '''Samo se oni bore'''! “Hrvatska borbena zajednica” postoji samo na papiru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=716&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000707.] </br> ({{jez-njem|"Cetniks unter Berücksichtigung eigener Schwäche im Kampf gegen Kommunisten unsere natürlichen Verbündeten. Sie allein kämpfen! "Kroatische Kampfgemeinschaft" steht nur auf dem Papier."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka od 25. jula 1944.}} U izvještaju od 11. avgusta 1944, nakon proputovanja koje je Vojni zapovjednik Jugoistoka poduzeo u zoni odgovornosti V SS brdskog korpusa na teritoriju NDH, o tamošnjim četnicima te suradnji s njima kazano je: {{izdvojeni citat|Dobro iskorištavanje četničkih komandanata. Zahtjev za premještaj [[369. legionarska divizija|369. pješadijske divizije]] zbog sve češćih incidenata između četnika, o čijoj suradnji divizija apsolutno ovisi, i hrvatskih pripadnika divizije. 369. pješadijska divizija se sastoji od otprilike 70% Hrvata. Zapovjednik divizije napominje da se najmanje 40% njih smatra nepouzdanim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=192&broj=445 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000440.] <br /> ({{jez-njem|"Gute Ausnutzung der Cetnikführer. Antrag auf Herauslösung der 369.I.D. da sich Zwischenfälle zwischen Cetniks, auf deren Zusammenarbeit Division unbedingt angewiesen, und kroat.Div.Angehörigen mehren. (Siehe Ic–Bericht). 369.I.D. besteht aus ca. 70 % Kroaten. Div.Kdr. bemerkt, dass hiervon minderstens 40 % als unzuverlässig anzusehen sei."}})</ref>|Izvještaj o posjeti OBSO-a zoni odgovornosti 5. SS brdskog korpusa od 7. do 11. avgusta 1944. godine (11.8.44).}} Major Adolf von Ernsthausen je bio zapovjednikom 392. artiljerijske pukovnije iz sastava [[392. legionarska divizija|392. (hrvatske) pješačke divizije]], jedne od tri njemačko-hrvatske divizije (pored [[369. legionarska divizija|369. legionarske divizije]] i [[373. pješadijska divizija|373. pješadijske divizije]]). Kao veteran [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] sa iskustvom ratovanja na [[balkanskom bojištu]], major von Ernsthausen biva upućen [[1944]]. godine u okupiranu Jugoslaviju. Von Ernsthausen će [[1959]]. godine objaviti ratne memoare pod naslovom ''Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944'' (“Vukovi [[Lika|Like]]. Sa legionarima, ustašama, domobranima i četnicima protiv Titovih partizana. Doživljaji u Hrvatskoj 1944.”).<ref>[https://winkelried-verlag.de/buecher/landser-am-feind/744/die-woelfe-der-lika Winkelried Verlag: Adolf von Ernsthausen, Die Wölfe der Lika]</ref><ref>[https://www.booklooker.de/B%C3%BCcher/Adolf-von-Ernsthausen+Die-W%C3%B6lfe-der-Lika-Mit-Legion%C3%A4ren-Ustaschi-Domobranen-und-Tschetniks-gegen/id/A02Iwx5I01ZZ3 Ernsthausen, Adolf von — Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944 — Landser am Feind, Band 5 (www.booklooker.de)]</ref> O sveobuhvatnoj saradnji Dobroslava Jevđevića s okupacionim vlastima bio je general Mihailović, u više navrata, obaviješten i od strane Jovanke Krištof (pseudonim »Mira«), četničke obavještajke u [[Slovenija|Sloveniji]]. U veoma opširnom izvještaju od 29. juna 1944, Krištof o Jevđeviću (pseudonim »Aero«) daje nedvosmislenu ocjenu: „Aero je drugi [[Milan Nedić|Nedić]].“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_198.htm Izveštaj obaveštajnog organa od 29. juna 1944. Draži Mihailoviću o stanju četničkih organizacija u Sloveniji, Hrvatskom primorju, Gorskom kotaru i Lici i saradnji sa nemačkim okupatorima]</ref> Pored toga, Krištof karakteriše Jevđevića kao „vrlo kompromitovanu osobu“ (najprije zbog „jakog sudelovanja sa okupatorom“), te zaključuje da ovaj ne bi mogao organizovati četničku ilegalu. Iz izvještaja Krištof može se zaključiti kako su vojvoda Dobroslav Jevđević i kapetan [[Dušan Đaković]], komandant 4. brigade iz sastava Ličko-kordunaške oblasti JVuO, bili podređeni okupatoru i suštinski i u simboličkoj ravni: {{izdvojeni citat|Odred u Ab.[aciji, tj. [[Opatija|Opatiji]] — prim.] likvidiran. 19 ljudi otišlo u [[Postojna|Postojnu]], a 10 ih ide u Nem.[ačku] kom. na [[Rijeka|Reci]], gde će služiti kao [[Gestapo]]. Tu će biti sa njima i Aero i kap. Đak., pa čak i r. stanica. [...] Svi su ti odredi pod Nem. kom. i bez međusobne veze, razbacani po [[Istra|Istri]], da se pokaže celom narodu, kako su Srbi Nem. sluge. Plaćeni su — vojnici 360 L.[ira] mesečno, podnar. 450 naredn. 525 podpor. mislim 3.000 a kap. Đak. 5.800 L. [...] U Josipdol je poslao Aero 11 ljudi, navodno da osnuju tamo četničku komandu. Međutim ti su ljudi Nem. tajna policija, a od četnika iz šume, koji su im dolazili u vezi, da je to četn. komanda, napravili Nem. radni bataljon, koji vode Nem. Tu je oko 40 ljudi, ostali su prestali dolaziti kad su videli šta se sa ovima desilo. [...] Kud ćemo veće poniženje za našu vojsku nego da komanduje Nem. poručnik našem kapetanu, pa i vojvodi, samo sreća, da je taj vojv. surogat, inače propadosmo od bruke... Sve ove i slične akcije vodi kap. Đaković, naravno pod komandom Nem. poručnika. Odluke o njima donosi Aero u dogovoru sa Nem. Upravo je gnusno gledati, kako se obojica klanjaju pred Nem. potpor. i por., pa kaplarima. Đak. sve pozdravlja fašistički uzdignutom rukom, a Aero samo veće činove oficire, inače našim pozdravom. [...] U Lici saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi — tamo mora okupator popuštati, jer inače odoše ljudi u šumu, a vođe su potpuno Nem. sluge i nemaju kamo bežati. [...] '''U krvi im je šurovanje sa okupatorom, a nama prikazuju kako vode vele politiku i kolike žrtve za narod s tim pridonašaju — dok u stvari nisu ništa drugo nego ponizne Nem. sluge'''. [...] Potrebno je već jednom započeti sa ozbiljnim i poštenim radom, jer će nas katastrofa preteći. Saradnju sa okupatorom trebalo bi napraviti na čisto drugoj bazi i ne sme biti vidna. Bar ovde.}} Na drugoj strani, Jovanka Krištof izdvaja kao pozitivan primjer vojvodu Momčila Ðujića: „Ovi ljudi ovde vide jedini spas u vojv. Đujiću, jer ga smatraju poštenim i iskrenim borcem za našu stvar. Isto ima org. dobro sprovedenu. Pljačkati i krasti ne dozvoljava o čemu su se uverili iz njegove prop. gde su imena poubijanih ljudi zbog nediscipline i raznih prekršaja. To ljudima imponira — pošten rad i samo to žele, a i zaslužuju, jer ih nepoštenje tuče već 3 1/2 god. I pored svega toga, ostali su verni našoj ideji. Isto saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi i ne vodi se trgovina sa ljudima, kao ovde. Ovo vodstvo se jako boji Đujića i gaji mržnju prema njemu zato hoće ljudima dokazati, da Đujić nema ništa odnosno samo par sto vojnika bez oružja koji kao čudo gledaju mitraljez. A isto, da su pod Nem. kao ovi ovde.“ U pokušaju da prebaci teret odgovornosti za sopstvenu kolaboraciju s okupatorom na komandanta Dinarske divizije JVuO, vojvoda Jevđević piše Mihailoviću 8. avgusta 1944. godine: „Garantujem i imam stotine dokaza da trupe Đujića u velikom delu stoje u tešnjoj vezi od mene, ali to niko ne vidi. Vi bi se začudili, kad bi vam sve ispričao kakve mi izveštaje pokazuju Nemci o svojim vezama sa našim jedinicama, naročito kod [[Uroš Drenović|Drenovića]] i ostalih, prebacujući mi da ih mi sabotiramo i podmuklo rušimo.“<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 156, reg. br. 51/1—1.</ref> I u izvještaju od 10. avgusta 1944, Jovanka Krištof je upozorila Mihailovića na činjenicu da se [[Lika|lički]] četnici pod komandom vojvode Jevđevića nalaze u [[Istra|Istri]] u službi okupatora, kao i da su pred [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|nacistima]] (»broj 11«) dužni salutirati [[Rimski pozdrav|fašističkim pozdravom]]: {{izdvojeni citat|Kolben [potpukovnik [[Karl Novak]] — prim.] se povratio 3 ov. meseca. Zgrozio se nad ovim radom. Nije mogao svega verovati kad su mu referisali oficiri i vojnici, dok nije neke stvari i na vlastite oči video. Mislim, da je dosta ako Vam kažem da stalno uzdiše i govori pri svakoj prilici: »Jadni Čiča, kako ga upropastiše, zar [[Vermaht]] i [[Gestapo]], da predstavlja Čičinu vojsku.« Prebleđuje slušajući i gledajući ovo. 3. mu referiraše četnici da su dobili naređenje da moraju svi nacistički pozdravljati. A jučer se sam uverio da ima oficira, koji profaniraju našu uniformu, te u njoj putuju iz [[Postojna|Postojne]] u Trst i daju povoda komun. za prop. Isti oficir Korać je tako i u Ab.[aciju] došao samo da je još imao natpis na rukavu i kapi »Lika« što po naređenju moraju svi u Postojni nositi. Ja sam ga napala zbog toga, a isto tako i Jovanovog brata, te su jučer svi na putu skinuli te sramotne natpise. [...] Čujem da Jovan sad ostaje kod Vas. Neka Vam ispriča kako su part.[izani] u okolici Post.[ojne] natiskali plakate o četn. banditima sa natpisom »Lika« na rukavu i kapi, koji su pljačkali selo sa br. 11 i odveli x ljudi i t.d. [...] Nadam se da će sad sigurno uspeti četnicima, da se odele od br. 11. Samo mnogi su od njih mišljenja da su ovim radom upropas[ti]li i ovde i Liku.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_21.htm Izveštaj Jovanke Krištof od 10. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o stanju ličkih četnika u Istri, njihovoj saradnji sa Nemcima i ponašanju Dobrosava Jevđevića u vezi sa problemom vraćanja četnika u Liku]</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u Srbiji (1944) === {{main|Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|Topličko-jablanička operacija}} [[File:Nemci predaju minobacač četnicima.jpg|thumb|Nemci predaju minobacač četnicima u Srbiji 1944.]] {{Quote box | citat = „D.M.-bande dosada nisu nikad napale okupacione trupe.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1115&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001111: Izvještaj o bandama u okolini katarakti Dunava (bez datuma, približno mart 1944).] <br /> ({{jez-njem|"Bisher haben die D.M.Banden die Besatzungstruppen noch nie angegriffen."}})</ref> | izvor = Nemački izvještaj o četnicima u okolini katarakti Dunava od marta 1944. | width = 40% | align = right}} {{Quote box | citat = „Titove bande imaju se napasti i uništiti, odn. zarobiti. Pristalice D.M.-a (četnici) ne smatrati neprijateljima.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1264&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001260: Naredba 923. Landeschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ (29. Juli 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"Angetroffene Titobanden sind anzugreifen und zu vernichten bzw. gefangen zu nehmen. DM—Anhänger (Cetniks) sind nicht als Feind anzusehen."}})</ref> | izvor = Naredba 923. Landesschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ od 29. jula 1944. | width = 40% | align = right}} Kad je sredinom marta 1944. operativna grupa sastavljena od [[Druga proleterska divizija NOVJ|Druge]] i [[Peta krajiška divizija NOVJ|Pete divizije]] NOVJ iz [[Sandžak]]a [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|prodrla u zapadnu Srbiju]], nesuglasice između četnika i Nijemaca u Srbiji potisnute su u drugi plan. Trupe sastavljene od jedinica [[Vermaht]]a i [[Vafen-SS|SS]], korpusâ JVUO, bugarskog okupacionog korpusa, [[Srpska državna straža|SDS]], [[Srpski Doborvoljački Korpus|SDK]] i [[Ruski Zaštitni Korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]] pod objedinjenom nemačkom komandom generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] funkcionisale su kao jedinstvena operativna grupa u [[Operacija Kamerjeger|operaciji »Kammerjäger«]]. Kod nadležne je četničke komande majora [[Neško Nedić|Neška Nedića]] bio akreditovan nemački kapetan Vajel kao oficir za vezu. Zajedničke operacije trajale su nešto duže od dva meseca.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj Vojnoupravnog komandanta jugoistoka od 13. maja 1944.]</ref> Kao znak otopljavanja odnosa na liniji četnici–okupator, nakon unilateralnog raskidanja (sa njemačke strane) [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|sporazuma potpisanih]] u zimu 1943/1944. godine te organiziranja [[Operacija Treibjagd|operacije »Hajka«]] protiv [[Nikola Kalabić|Kalabićevih]] četnika, u drugoj polovini marta 1944. upriličen je sastanak komandanta Drugog ravnogorskog korpusa kapetana [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]] sa oficirom [[Schutzstaffel|SS]]-a Biermannom, inače njemačkim zapovjednikom [[Čačak|Čačka]]. Tom prilikom je kapetan Raković garantovao „da ne postoje ni najmanje namere da se planira opšti ustanak ili da se sprovedu sabotažne akcije“ protiv Nijemaca, odnosno da će „na teritoriji Srbije“ iznova nastupiti primirje. U Mihailovićevo ime, četnički komandant je iskazao spremnost „za borbu protiv komunista i izvan Srbije, uz isporuke municije“, a nije čak odbacio ni mogućnost angažovanja „na drugim evropskim frontovima“.<ref>[https://web.archive.org/web/20221206140940/https://znaci.org/00001/4_14_3_269.htm Izveštaj Feldkomandanture u Čačku od 25. marta 1944. komandantu Jugoistoka o pregovorima sa komandantom 2. ravnogorskog korpusa]</ref> U izvještaju Komandi Jugoistoka, [[obersturmführer]] Biermann navodi da Draža Mihailović od njemačke strane očekuje diskretnost u održavanju kontakata, naročito stoga što bi srpske kvislinške vlasti u JVuO mogle vidjeti konkurenciju: {{izdvojeni citat|Kapetan Raković mi je kazao lično, takoreći u povjerenju kao prijatelju, da sve što mi je do sada rekao i sve što sam ja zapisao, on rekao po nalogu Draže Mihailovića, s kojim je imao svakodnevnu radio-vezu i od koga je dobivao stalna uputstva o predmetu prethodnih razgovora. Pritom me uvjerava da će sa strane Mihailovića, naravno, sve biti demantirano, ukoliko se o sadržaju razgovorâ ponovno dozna u [[Beograd|beogradskim]] krugovima ([[Milan Nedić|Nedić]], [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]). Sasvim je prirodno da ovi krugovi pokušavaju svim sredstvima osujetiti sporazum između njemačke okupacijske vlasti i Draže Mihailovića, jer trenutno su oni legalni predstavnici srpskog naroda te bi možda mogli strahovati za svoje pozicije. Pregovore između DM–pokreta i njemačkih vlasti ovi bi krugovi odmah iskoristili u propagandne svrhe i predstavili ih kao kraj ili slabost DM–pokreta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=281&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000268—000269.] <br /> ({{jez-njem|"Hauptmann Rakovic sagte mit persönlich, sozusagen vetraulich zu einem Freund, dass alles, was er mir bisher gesagt und ich aufgeschrieben habe, von ihm im Auftrage von DM gesagt worden sei, mit dem er tägliche Funkverbindung habe und von dem er laufend Anweisungen für den Stoff der bisherigen Besprechungen erhalten habe. Er versichert mir gleichzeitig dass selbverstandlich von DM–Seite alles abgestritten werde, falls wieder der Inhalt der Besprechungen in Belgrader Kreisen (Nedic, Ljotic) bekannt werde. Es sei zu natürlich, dass diese Kreise mit allen Mitteln eine Verständigung zwischen der deutschen Besatzungsmacht und DM zu hintertreiben versuchen, denn sie seien ja gegenwärtig die legalen Vertreter des serbischen Volkes und müssten evtl. um ihren Posten fürchten. Verhandlungen der DM–Bewegung mit deutschen Behörden würden sofort von diesen Kreisen propagandistisch aufgeschlachtet und als Ende bezw. Schwäche der DM–Bewegung hingestellt."}})</ref>|Njemački izvještaj od 25. marta 1944. o pregovorima šefa [[Sicherheitsdienst]]a u Čačku obersturmführera Biermanna sa kapetanom [[Predrag Raković|Predragom Rakovićem]], komandantom 2. ravnogorskog korpusa JVuO}} Kapetan Predrag Raković, jedan od glavnih četničkih komandanata zaduženih za održavanje [[Saradnja četnika sa Nedićevom vladom|veze s Milanom Nedićem]] i Nijemcima, ponovo se sastaje sa Biermannom u Čačku 26. aprila.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=331&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000314.]</ref> Raković je tada naveo da mu je general Mihailović povukao punomoć za obavljanje poslovâ s Nijemcima i da zbog toga na ovom sastanku ne sudjeluje kao njegov predstavnik. Očigledno da je Draža Mihailović bio sasvim upoznat sa ovim kontaktima i davao je za njih odobrenja, dok je Raković održavao kontakte i obavljao poslove s Nijemcima, iako su mu ovlaštenja bila povučena.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Ubrzo je uslijedilo potčinjavanje Rakovićevog Drugog ravnogorskog korpusa JVuO (kao i Javorskog korpusa pod komandom majora [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]]) njemačkim trupama u jugozapadnoj Srbiji, što se može zaključiti iz jednog izvještaja Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka s početka aprila 1944: {{izdvojeni citat|Cvetićevi četnici osiguravaju lijevi bok grupe Jug i izviđaju u pravcu [[Golija|Golije]] od Drinića ka sjeveru. Zadatak Rakovićeve grupe nepromijenjen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=413 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000408—000409.] </br> ({{jez-njem|"Die Cvetic–Cetniks sind zum Schutz der linken Flanke der Angriffsgruppe Süd und zur Aufklärung über das Golija–Gebirge über Dramici nach Norden vorzuführen. Auftrag für Rakovic–Cetniks bleibt unverändert."}})</ref>|Izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka svim potčinjenim jedinicama za 3. april 1944. godine}} U dnevnom izvještaju iz Komande Jugoistoka za 18. april 1944, predviđa se koji će sektor zauzeti jedinice pod Rakovićevom komandom u vrijeme izvođenja operacije »Kammerjäger«, kojom prilikom je okupator s uspjehom osujetio [[Drugi prodor NOVJ u Srbiju|drugi prodor NOVJ u Srbiju]]: {{izdvojeni citat|Rakovićeva grupa dobila zadatak da postavi osiguranja prema jugu na sjevernoj obali Studenice.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=514&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000510.] <br/> ({{jez-njem|"Unternehmen Kamerjägger. II. Eigene Lage: </br> F/ Cetnik–Gruppe Rakovic erhielt Auftrag zur Abschirmung nach S gegen Feind auf dem nördl. Studenica–Ufer."}})</ref>|Dnevni izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka tokom operacije Kammerjäger, 18. april 1944.}} Iz jednog razgovora na visokom nivou (prisutni: general [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka i [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova), održanom 11. aprila 1944. godine, može se nazrijeti koliko su okupacioni dužnosnici bili zadovoljni saradnjom sa četnicima i ostalim [[Kolaboracija|kolaboracionističkim]] snagama na [[Balkan]]u: {{izdvojeni citat|Neubacherovo mišljenje o vrijednosti srpskih formacijâ: [[Srpska državna straža|SDS]] loša, Hipo (pomoćna policija) isto, [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] dobar, četnici veoma različito. U Crnoj Gori se dobro tuku [[Crnogorski dobrovoljački korpus|dobrovoljci pod njemačkim vođstvom]]. Kosovski Albanci se bore s nama. Evzoni u Grčkoj nijesu za odbranu obale, ali su korisni u unutrašnjosti zemlje i sigurno neće pucati na nas.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=462&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000458.] <br/> ({{jez-njem|"Auffassung Neubacher über den Wert der serbischen Verbände: SSW schlecht, Hipo desgleichen, SFK gut, Cetniks sehr unterschiedlich. In Montenegro schlügen sich die Freiwilligen unter deutscher Führung gut. Die Kosovoalbaner kämpfen mit uns. Evzonen in Griechenland sind nichts für Küstenverteidigung, brauchbar wohl aber im Innern des Landes, werden bestimmt nicht auf uns schiessen."}})</ref>|Vojni zapovjednik Jugoistoka (Razgovor Felber-Neubacher, 11. april 1944.)}} U izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera (u odjeljku naslovljenom „Stanje kod neprijatelja“), sačinjenom 22. aprila iste godine, ambivalento držanje jedinicâ JVuO prema okupatorskim vlastima smatra se glavnom karakteristikom četničkog pokreta u Srbiji: {{izdvojeni citat|Srbija: <br /> Pokret DM je podijeljen unutar sebe. Dok se neki aktivno bore na strani njemačkog Wehrmachta protiv komunista — a da nijesu odustali od temeljnih rezervi prema svakom okupatoru — manje bande DM u centralnoj i istočnoj Srbiji spremne su činiti štetu. Izvještaji koji se stalno pojavljuju o pregovorima Draže Mihailovića i Tita nijesu potvrđeni i takođe se doimaju nevjerovatnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=556 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000552.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist in sich aufgespalten. Während ein Teil aktiv an der Seite der deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten kampft – ohne dadurch die grundsätzlichen gegen jeden Okkupator vorhandenen Vorbehalte aufgegeben zu haben – treiben kleinere DM–Banden in Mittel–und Ostserbien nach wir vor ihr Unwesen. Immer wieder auftauchende Meldungen über Verhandlungen zwischen DM und Tito bestätigen sich nicht und erscheinen auch unglaubwürdig."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka o stanju u periodu od 16. marta do 15. aprila 1944. godine}} 12. aprila 1944. godine, pukovnik [[Jevrem Simić]] izdaje jednom četničkom nižem oficiru objavu o kretanju na terenu brigade kojom komanduje, kako bi ovaj mogao što efikasnije uništavati jatake i simpatizere [[Narodnooslobodilački pokret|NOP]]-a: {{izdvojeni citat|OBJAVA Za G. Milića Majstorovića p.poručnika, komandanta II bataljona III leteće kosmajske brigade, koja mu se izdaje s tim da može slobodno da se kreće sam ili sa svojom vojskom po terenu koji je ugovoren sa našim saveznicima Nemcima i Bugarima i da u ime Kralja Petra II Karađorđevića oduzima svu rekviziciju i kolje sve partizanske jatake i simpatizere zbog čega će dobiti čin majora.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_115.htm Objava komandanta četničke oblasti u Srbiji od 12. aprila 1944. komandantu 2. bataljona 3. kosmajske brigade za nesmetano kretanje od okupatora i klanje simpatizera narodnooslobodilačkog pokreta]</ref>}} 1. maja 1944. godine, u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka, koji potpisuje načelnik štaba general [[Kurt Geitner]], navodi se cifra od nekoliko hiljada pripadnika JVuO koji pomažu okupatoru u zaustavljanju ofenzive NOVJ: {{izdvojeni citat|Srbija — Stanje u sopstvenim redovima: </br> Borbena grupa Weyel: 500. SS padobranski lovački bataljon, sa otprilike 1.000 četnika, odbacio je neprijatelja kod [[Seča Reka|Seče Reke]] (6 km zap. od [[Kosjerić]]a) i sa manjom borbenom grupom vrši napad na neprijatelja kod Varde. Izbrojano 10 mrtvih neprijatelja; vjerovatni veći gubici. [...] </br> Četnici su raspoređeni duž linije [[Požega]]—Kosjerić—[[Ražana]]—[[Povlen]], sa ukupnom jačinom od približno 5.000 ljudi. Pojedine grupe su poslale oficire za vezu. Draža Mihailović, koji je preuzeo jedinstveno zapovjedništvo, namjerava uspostaviti radio-vezu s njemačkom komandom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=673&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000669—000670.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. Eigene Lage. </br> B. Kampfgruppe Weyel. Fg.Abt. 696 bis Kostojevici an Straße 4 OSO Rogacica durchgestossen. SS–Fallschirmjäger–Btl. hat mit etwa 1000 Cetniks Feind bei Sjecareka [sic!] (6 W Kosjerici) geworfen und steht mit einer schwächeren Kampfgruppe im Angriff gegen Feind bei Varda. 10 gezählte Feindtote, weitere Feindverluste wahrscheinlich. </br> F. Cetniks stehen im allg. Linie Pozega–Kosjerici–Razana–Povlen in Gesamtstärke ca. 5000 Mann. Einzelen Gruppen haben V.Offz. abgestellt. DM., der Gesamtführung übernommen hat, will Funkverbindung zu deutschem Kommando herstellen."}})</ref>}} U monografiji “Četnici u Drugom svjetskom ratu 1941—1945” [[Jozo Tomašević]] zaključuje: „Ne mogu ipak dati nikakvu potvrdu toj slutnji da je Mihailović održavao direktnu radio-vezu s Nijemcima, a uzimajući u obzir njegov način ponašanja u cijelom ratu, malo je vjerojatno da jest.“<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Međutim, Hermann Neubacher svjedoči u memoarima kako je, makar tokom nekoliko dana u zimu [[1945]], održavao izravnu radio-vezu s Mihailovićevim štabom.<ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 161—162.</ref> U ratnom dnevniku Vojnog zapovjednika Jugoistoka od 2. maja 1944, sa pohvalom se ističe kooperacija onih snagâ JVuO u zapadnoj Srbiji koje sačinjavaju taktički sklop pod komandom majora [[Ericha Weyela]]: {{izdvojeni citat|Borbena grupa Weyel: SS padobranski lovački bataljon, zajedno sa četnicima, razbio [[Peta krajiška divizija|Petu diviziju]] kod Varde. Veliki neprijateljski gubici. Četnici su postrijeljali sve zarobljenike. Brojke će biti objavljene naknadno.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=677&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000673.] <br /> ({{jez-njem|"Kampfgruppe Weyel. SS–Fallschirmjägger–Btl. hat mit Cetniks bei Varda Tross[?] der 5.Div. zerschlagen. Hohe blutige Feindverluste. Cetniks haben sämtl. Gefangene erschossen. Zahlen werden nachgemeldet."}})</ref>}} U izvodu iz ratnog dnevnika generala Hansa-Gustava Felbera za 3. maj 1944. godine, navodi se da je načelnik štaba Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka general Kurt Geitner išao u posjetu njemačkim trupama na ratištu u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]]: {{izdvojeni citat|(3.5.44) 6,00: Putovanje do Parišta [svakako je riječ o [[Donje Vardište|Vardištu]] — prim.] zbog razgovora sa majorom Weyelom i nekim četničkim vođama o formiranju zajedničkog štaba za borbu protiv komunista. Povratak za Beograd 3. maja u 15 časova.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=807&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000803.] <br /> ({{jez-njem|"3.5.44 6.oo Uhr Fahrt nach Pariste zur Besprechung mit Major Weyel und einigen Cetnik–Führern über Bildung eines gemeinsamen Stabes zur Bekämpfung der Kommunisten. Rückkehr nach Belgrad am 3.5., nachmittags 15.oo Uhr."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka, 3. maj 1944. godine}} Kolike je razmjere poprimila kolaboracija četnikâ Draže Mihailovića sa njemačkim Wehrmachtom i srpskim kvislinškim jedinicama u proljeće 1944. godine, postaje očigledno i iz navodâ u izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja, u kom su snage JVuO ubrojane u vlastite formacije: {{izdvojeni citat| I. Sopstvene snage A) Grupa “Holman” 696. bat. feldžand. krenuo je jutros sa četnicima u napad duž puta Nova Varoš — Ljubiš. 11/4. p. “Brand.” na maršu Sjenica — Maskova. Komandno mesto grupe “Holman” — Nova Varoš. I I/4. p. “Brand.” na maršu Užice — Ivanjica — Maskova. B) Grupa “Vajel” Napad Severne četničke grupe na jakog neprijatelja jugoistočno od Rožanstva nije uspeo uprkos visokih gubitaka i na strani četnika i na strani neprijatelja, pa će jutros biti ponovljen sa I/“Brand.”. Podređeni 1. bataljon 63. puka u obezbeđenju na visovima između Čajetine i Rožanstva. C) 24. bug. div. I I /64. nije uspeo u noći 11/12. 5. da kod Mokre Gore spreči neprijateljske zaštitnice da izmaknu ka jugu. Danas je sa 1/1. srp. puka i 1.000 četnika počelo čišćenje prostora Semegnjevo — Čajetina. 8. bataljon teških mitraljeza na maršu Požega — Arilje. 11/63. biće naknadno privučen. D) Grupa “Tatalović” Srpski dobrovoljački korpus uključio se kod Ljubovije u borbe na hrvatskoj obali Drine i prihvatio četnike koji su se povlačili. Kod Rogačice 4 prebeglice.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o borbama sa 2. i 5. NOU divizijom na komunikaciji Užice — Višegrad]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000732—000733.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. II. Eigene Lage. </br> A) Gruppe Hollmann. Fg.Abt.696 heute morgen mit Cetniks zum Angriff entlang Str. Nova Varos–Ljubis angetreten. II./4.Brdbg. auf Marsch Sjenica–Maskovo. Gefechtsstand Gruppe Hollmann Nova Varos. III./4.Brdbg. auf Marsch Uzice–Ivanjica–Maskovo. </br> B) Gruppe Weyel. Angriff nördl. Cetnik–Gruppe gegen starken Feind SO Rozanstvo drang bei hohen Cetnik–u. Feindverlusten nicht durch und wird seit heute morgen mit I./Brdbg. wiederholt. Unterstelltes I./63 sichert auf Höhen zwischen Cajetina u. Rozanstvo. </br> C) 24.bulg.Div. III./64 konnte in der Nacht 11./12.5. bei Mokra Gora Ausweichen feindl. Nachhuten nach S nicht verhindern und tritt heute mit I./Serb.Rgt.1 u. 1000 Cetniks zur Säuberung des Raumes Semegnjevo–Cajetina an. 8.sMG.Btl. auf Marsch Pozega–Arilje. II./63 wird nachgezogen. </br> D) Gruppe Tatalovic. Bei Ljubovija griff SFK in Kämpfe auf kroat.Drina–Ufer ein u. nahm ausweichende Cetniks auf. Bei Rogacica 4 Überläufer."}})</ref>}} U istom izvještaju je prenijeta i sljedeća informacija: {{izdvojeni citat|Prema pouzdanom izvoru, četnički komandant [[Dragoslav Račić|Račić]], koji je učestvovao u borbi protiv Grupe “[[Milutin Morača|Morača]]” u [[Valjevo|valjevskom]] kraju, zatražio je da se vrati u svoje dotadašnje operacijsko područje, jer ne želi više da se „prlja“ saradnjom sa okupatorom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000732.] <br /> ({{jez-njem|"Nach s.Qu. hat Cetnikführer Racic, der im Kampf gegen Gruppe Moraca im Raume Valjevo beteiligt war, die Rückkehr in sein bisheriges Einsatzgebiet beantragt, da er sich durch Zusammenarbeit mit der Okkupator nicht länger "beschmutzen" wolle."}})</ref>}} Istog dana, u izvještaju koji je poslao Glavnom komandantu Jugoistoka feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|von Weichsu]], general Felber zapaža kako formiranje ''Borbene grupe Weyel'' označava novu etapu u četničko-njemačkim odnosima s ciljem saradnje u borbi protiv NOVJ, koja u tom obimu nije bila izvodiva u prethodnom periodu: {{izdvojeni citat|Utisak o upotrebljivosti pojedinih potčinjenih narodâ i jedinicâ: [...] Četnici uvjeravaju da će se uzdržati od bilo kakvog neprijateljstva prema njemačkim trupama i da će učestvovati u borbi protiv komunista do konačne pobjede. U operacijama četničke jedinice predvodi [[Neško Nedić]], a s njemačke strane major Weyel. Razgovori na bojnom polju pokazuju da su četničke vođe poput Kalabića i Rakovića spremne sarađivati sa Nijemcima. Kod ljudstva preovlađuje prijateljski pristup, uz samo nekoliko neprijateljskih lica. Naoružanje im je skromno; manjak mitraljeza. Situacija sa zalihama municije, kao i dosad, nejasna.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=727&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000723—000724.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Eindruck über die Brauchbarkeit der einzelnen unterstellten Nationen und Verbände: </br> f) Cetniks versichern jede Feindseligkeit mit deutschen Truppen auszugeben und sich am Kampf gegen die Kommunisten bis zum Endsieg zu beteiligen. Leitung der Cetnik–Verbände durch Nesko Neditsch, deutscherseits durch Major Weyel. Besprechungen auf dem Gefechtsfeld zeigen, daß die Führer der Cetniks wie Kalabic und Rakovic gewillt sind, mit den Deutschen zusammenzuarbeiten. Unter den Leuten vielfach freundliches Entgegenkommen, nur zum Teil feindselige Gesichter. Ausrüstung mit Waffen mäßig, wenig Maschinenwaffen. Über Munitionslage nach wie vor Unklarheit."}})</ref>|Raport generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|Maximilianu von Weichsu]] od 13. maja 1944. godine}} Draža Mihailović je imenovao [[Milorad Mitić|Milorada Mitića]] za oficira za vezu između svojih jedinica i njemačke komande, kako bi saradnja četničkih komandanata sa okupatorom dobila organizovaniju formu. General Mihailović je preko kapetana Mitića dostavljao svoje zahtjeve njemačkoj komandi koja je snabdijevala municijom i hranom njegove jedinice, angažovane u borbi protiv NOVJ. Mitić je o situaciji na frontovima, o svome radu i o količini pomoći primljenoj od okupatora gotovo svakodnevno izvještavao generala Mihailovića. U depeši od 28. marta 1944, između ostalog, kapetan Mitić piše: {{izdvojeni citat|O nekoj akciji Bugara ili Br. 11 (šifra koja označava Njemce — nap.) protivu crvenih dublje na terenu nema ni govora. Doručak i večera su uvek u garnizonu. Ako se hoće uništenje komunista, onda to moramo mi da uradimo. Možemo da računamo na pomoć uzduž komunikacija, na municiju i avijaciju, mada ona ne može mnogo da pomogne. Ali moraju biti hitno bačene masovne snage i lično da vodite operacije, naravno kao 'siva eminencija', inače [[Peko Dapčević|Peko]] ode u Toplicu i dalje... Moral kod naših ljudi u reonima gde su prošli komunisti je mnogo opao. Sve veća sumnja u snagu naših i Br. 11 i sve veći respekt prema crvenima... Pred svim ovim mi ne možemo da zatvorimo oči. Ovoga puta opasnost je stvarno velika, skoro ogromna...<ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—X—57/2.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_62.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje KORPUSI DRAŽE MIHAILOVIĆA POLAŽU ISPIT PRED OKUPATOROM U SRBIJI]</ref>}} 18. aprila 1944. godine, glavni inspektor Vrhovne komande JVuO pukovnik Jevrem Simić izvještava generala Mihailovića da se kapetan [[Zvonimir Vučković]], komandant Prvog ravnogorskog korpusa, nalazi pod izravnom komandom njemačkih oficira: {{izdvojeni citat|Zvonkov odred pod komandom poručnika Nenadića zajedno sa Nemcima je u Negbini.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_120.htm Pismo delegata Vrhovne komande od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću o saradnji četnika sa nemačkim i bugarskim trupama u borbama protiv NOVJ u jugozapadnom delu Srbije]</ref>}} U telegramu od 20. IV 1944. pukovnik Simić piše generalu Mihailoviću: {{izdvojeni citat|Vučković sa 130 odabranih četnika stavio se pod komandu nemačkog poručnika Kerpera i nalazi se južno od Jasenova na Beloj Glavi.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 277, registarski broj 4/1—56.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 99—100.</ref>}} Istog dana kada je došlo do formiranja ''Borbene grupe Weyel'' (28. april 1944), u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka zapisano je: {{izdvojeni citat|Srbija — I. Stanje kod neprijatelja: </br> A) Divizijska grupa “Morača” nalazi se sa istočnom kolonom u oblasti južno od Kosjerića u borbi sa vlastitim snagama i četnicima, koji su, navodno, bili lično vođeni od strane DM-a.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000628.] <br /> ({{jez-njem|"Tagesmeldung von 28.4.1944. </br> Serbien. </br> I. Feindlage. </br> A) Div.Gruppe Moraca steht mit O–Kollone im Raum S Kosjerici im Kampf mit eigenen Kräften u. Cetniks, die von DM angeblich persönlich geführt werden."}})</ref>}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. godine generalu Mihailoviću, kapetan [[Neško Nedić]] piše o uspostavljanju fronta prema snagama NOVJ u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], odnosno da je stvoren jedinstveni borbeni sklop koji sačinjavaju četnici, [[Srpski dobrovoljački korpus|srpski dobrovoljci]] i njemačke okupacione trupe: {{izdvojeni citat|Snage potčinjene meni prešle su trenutno u odbranu na liniji Bačevci—Kosjerić i to: valjevski korpus sa delom Nemaca drži levo obalu Graca u visini Lipa—Ravan. Juče su na ovom odseku odbijeni svi napadi komunista. Ajdačić sa delom Nemaca zatvara položaj Bukovi—Ražana. Na prostoru Ražana—Kosjerić ima jedan bataljon Nemaca. Brigada Negovanova kao rezerva drži Divčibare. Rakovićev korpus u Kosjeriću sa ofanzivnom ulogom. Moja težnja je da sa naslonom na Nemce, stvorim čvrstu odbranu linije Bačevci—Kosjerić, dok se snage ne prikupe i ne stvore preduslovi za uništavajući udar, a tada uništi prva, druga a potom peta divizija. U ovom cilju front ostaje prema drugoj diviziji danas u odbrani dok na ovu diviziju sa zapada napadaju jedan bataljon Nemaca i tri bataljona ljotićevaca a mi je dočekujemo. Prema petoj diviziji preduzima se napad danas sa angažovanjem.<ref>AVII, Ča, kut. 276, reg. br. 2/1—11.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 100.</ref>}} U prvoj polovini maja 1944. godine, Vrhovna komanda JVuO je javljala o zajedničkim borbama četnikâ i Nijemaca širom okupirane Jugoslavije: „Naši i nemački delovi zatvorili put [[Užice]] — [[Kokin Brod]]. Isto tako zatvorena i [[Lim (rijeka)|Limska dolina]]. Od strane Nemaca i naših 2. maja počela ofanziva od [[Podgorica|Podgorice]]. Komunisti u oblasti [[Bijelo Polje|Bijelog Polja]]. Nemci u [[Šavnik]]u, [[Žabljak]]u i [[Brodarevo|Brodarevu]]. U [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] šesnaesta, sedamnaesta i tridesetšesta komunistička divizija pri uništenju od dve nemačke divizije.“ General Mihailović je naređivao i majoru Dragiši Rakiću (pseudonim »Gis-Gis«), komandantu Vojvodine JVuO, da pokuša dobiti municiju od okupatora, koristeći se pritom i srpskim kvislinškim strukturama, budući da je [[Banat]] formalno bio dijelom [[Vojna uprava u Srbiji|Nedićeve Srbije]]: „Postarajte se za nabavku municije kako ste predvideli. Iskoristite raspoloženje Nemaca u Banatu za jačanje naše organizacije. Isto tako iskoristite i Nacionalnu službu rada.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> 11. maja 1944, general Mihailović (pseudonim »Hans«) piše da je naredio »Viktoru« (major [[Mladen Mladenović]], komandant Čegarskog korpusa JVuO), »Hermanu« (potpukovnik [[Radoslav Đurić]], komandant Južne Srbije JVuO), »Orelu« (potpukovnik [[Dragutin Keserović]], komandant Rasinsko-topličkog korpusa JVuO) i »Minču« (major [[Branivoj Petrović]], komandant Deligradskog korpusa JVuO) da „iskoriste akciju“ okupatora protiv snaga NOVJ u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]], kao i da „na pogodan način“ nabave naoružanje i municiju: {{izdvojeni citat|Po podacima od Viktora, Hermana i Georgija [potpukovnik Milutin Radojević, delegat VK JVuO za područje Jablanice i Toplice — prim.] jedna nemačka divizija jačine oko 15.000 nalazi se u [[Kuršumlija|Kuršumliji]], [[Prokuplje|Prokuplju]], [[Žitorađa|Žitorađi]], [[Pukovac|Pukovcu]] i [[Leskovac|Leskovcu]]. Ima 70 tenkova. Pripremaju se za akciju protiv komunista. [[Gestapo]]vci iz [[Niš]]a traže Viktora i nude oružje i municiju i da ne diraju naše. Keserović 8 i 9 napadao na komuniste u okolini [[Ribarska Banja|Ribarske Banje]] sa [[Jastrebac|Jastrepca]] i od sela Zdravinja. Crveni dobili pojačanje i Orel se povukao na polazni položaj [[Zdravinje]] — [[Veliki Šiljegovac]]. Orel se sprema za ponovni napad. Naredio sam: Viktoru: Da Knjaževački korpus uputi Orelu za akciju na Jastrepcu i Moravskom srezu, ako ga već nije uputio. Sa ostalim snagama da zatvori prelaze na [[Morava|Moravi]] od Niša do Leskovca. Da iskoristi na pogodan način ponudu oružja i municije, jer sada moramo tući komuniste i treba iskoristiti nemačku akciju. 2. — Hermanu: Treba iskoristiti akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice. Da prikupi svoje snage u Jablanici i da dejstvuje najpogodnijim pravcem protivu komunista imajući u vidu akciju Nemaca. Na pogodan način da dođe do municije. 3. — Orelu: Da iskoristi akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice i da mu se stavlja pod komandu Knjaževački i Deligradski korpus. Na pogodan način da dođe do municije. 4. — Minču: Da odmah pomogne Orela u akciji na Jastrepcu i Moravskom srezu kako je već naređeno i da je pod komandom Orela.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref>}} 12. maja 1944, Draža Mihailović obavještava potpukovnika [[Zaharije Ostojić|Zaharija Ostojića]] (pseudonim »Sto-Sto«) sljedeće: „2 i 5 divizija su sada u srezu Zlatiborskom. Napadi se vrše sa svih strana.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> Napad su vršile njemačke i bugarske trupe, zajedno sa ljotićevcima i četnicima. U depešama<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 2/1—28.</ref> koje je komandant Cersko-majevičke grupe korpusa major [[Dragoslav Račić]] poslao Mihailoviću prethodnog dana o saradnji četnika i Njemaca, između ostalog, stoji: {{izdvojeni citat|Saznajem da su [[Užice]] pune Jankovićevih [Milutin — prim.] četnika i da [[Predrag Raković|Raković]], [[Neško Nedić|Neško]], Ajdačić, Janković i Mitić drže neke konferencije sa Nemcima. Ako boga znate sprečavajte ovo... Ako dalje budem vodio borbu protiv komunista zajedno sa Nemcima, ja ću duboko zaglaviti... Zbog ovoga molim da mi odobrite da se vratim na moj teren i povedem samo štabnu akciju u [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] i [[Srem]]u. Neko od nas mora ostati čist.}} U proljeće 1944. godine, prilikom njemačke kontraofanzive protiv partizana u jugozapadnoj Srbiji u kojoj su učestvovale i značajne četničke snage, zabilježena je i fotografija komandanta 1. ravnogorskog korpusa JVuO sa njemačkim oficirom, vjerovatno iz Wehrmachtove divizije [[Brandenburger|''Brandenburg'']].<ref name="yuhistorija.com"/> [[Datoteka:Zvonimir_Vuckovic_i_Nemci.jpg|minijatura|Kapetan [[Zvonimir Vučković]] (desno), komandant 1. ravnogorskog korpusa JVuO, pozira sa njemačkim oficirom tokom [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|partizanskog prodora u Srbiju]] (april/maj 1944. godine)]] General [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka, 16. maja 1944. godine podvlači svojim potčinjenim: „'''Pokret DM bio je i ostaje neprijateljski.'''”<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=758&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000754.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist und bleibt Feind."}})</ref> Felber podsjeća kako četnička saradnja u borbi protiv »crvenih« proističe samo iz činjenice da su komunisti njihov neprijatelj br. 1, ali neprijatelj br. 2 i dalje ostaje okupaciona sila. General Felber stoga preporučuje da se »borba protiv partizanskih bandi« oprezno nastavi voditi skupa s jedinicama generala Mihailovića: {{izdvojeni citat|Četničke grupe koje se nalaze u borbi protiv komunista, ne treba nikako ometati niti ih napadati, već ih podupirati u borbi. Saradnja s četnicima u borbi protiv komunista, uz najštedljiviju isporuku municije i pod nadzorom okupacione sile, može biti samo lokalna i radi akutne borbe protiv partizanskih bandi. U tom slučaju potrebno je isporučivati i sanitetski materijal i negovati ranjenike. Za svaku isporuku potrebno je odobrenje Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka. Preporučujemo da se u svim prilikama obraća nesmanjena pažnja pokretu DM i njegovim postupcima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=759&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000755.] <br /> ({{jez-njem|"Cetnikgruppen, die sich im Kampf mit Ko. befinden, sind dagegen nicht zu hindern und nicht anzugreifen, sondern in ihrem Kampf zu fördern. Ein Zusammengehen mit Cetniks im Kampf gegen die Ko. unter sparsamter Lieferung von Munition unter Aufsicht der Besatzungsmacht darf nur örtlich und nur zum Zwecke des akuten Kampfes gegen die Partisanenbanden erfolgen. In diesem Falle ist auch Lieferung von Sanitätsmaterial und Pflege der Verwundeten erforderlich. Munitionslieferung bedarf in jedem Falle der Zustimmung des Mil.Befh. Südost. Ungeschwächte Aufmerksamkeit gegenüber der DM–Bewegung und deren Maßnahmen ist nach wie vor überall geboten."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_272.htm Informacije Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 16. maja 1944. potčinjenim komandama i štabovima o držanju prema četnicima]</ref>}} U zapisniku generala Felbera s kraja maja 1944, apostofira se korištenje Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca za odbranu jugozapadne granice okupirane Srbije od partizanskog prodora: {{izdvojeni citat|Predviđeno je da se veći dio četnikâ Draže Mihailovića pošalje kući, da se najpouzdaniji koriste kao izviđači na granici, i da se dobrovoljci (SDK), poslije apsolutno neophodnog odmora i osvježenja, kasnije iskoriste kao graničari.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=817&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000813.] <br /> ({{jez-njem|"Es ist beabsichtigt, von den DM–Cetniks einen größeren Teil nach Hause zu schicken, die Zuverlässigsten als Aufklärer an der Grenze zu verwenden, und später das SFK nach einer unbedingt notwendigen Ruhepause und Auffrischung als Grenzschutz einzusetzen."}})</ref>|Zapisnik o putovanju za Niš i Sofiju 25-28.05.1944.}} General [[Edmund Glaise von Horstenau]], vršio je od 15. juna do 25. juna 1944. dužnost komandanta Jugoistoka, zamjenjujući generala Hansa Felbera, koji se po službenom zadatku nalazio u Njemačkoj. Opisujući u svom ratnom dnevniku stanje u Srbiji, tj. odnose između njemačkih i bugarskih okupacionih trupa, s jedne, kao i četnika i kvislinga, s druge strane, Horstenau navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|'''Nemci gotovo da nemaju svojih trupa u Srbiji'''. Postoji samo nekoliko policijskih jedinica. Najveći deo Srbije nalazi se pod kontrolom bugarskog okupacionog korpusa. Bugarskih vojnika nema samo u severozapadnom delu Srbije i Banata. No, bugarske trupe u Srbiji jesu najlošije bugarske jedinice. Tek što sam na kratko vreme preuzeo Vrhovnu komandu u Beogradu, dve bugarske čete, zajedno sa svojim oficirima, prebegle su partizanima kod Leskovca. Jedine trupe na koje je čovek mogao da se osloni u borbi protiv partizana bili su srpski dobrovoljci, a donekle i ruski. Upotrebljivi za borbu protiv partizana bili su i ljudi Draže Mihailovića. Vezu sa njim za mene je održavao jedan nemački major [Erich Weyel], nosilac odlikovanja „viteškog krsta“.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 508.</ref>}} U vrijeme izvođenja [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Trumpf«]], u kojoj se [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pridružila njemačkim trupama u borbi protiv partizana, došlo je 14. jula 1944. u [[Kruševac|Kruševcu]] do sastanka vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera sa kapetanom [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]], načelnikom štaba ove četničke formacije. Tom prilikom, Nedić je istaknuo da su „četnici u Englesku izgubili svako poverenje, pošto su ih Englezi izdali“, ponudivši svoje usluge u „borbi protiv komunizma“. General Felber je ocijenio da je riječ „o potpuno ozbiljnoj ponudi četnika koju treba prihvatiti“, s čim se složio i major Erich Weyel, oficir za vezu kod kapetana Nedića: {{izdvojeni citat|Neško Nedić je sada načelnik štaba četničke grupe koja se sa nama bori u akciji »Trumpf« i čija se jačina može proceniti na oko 10.000 ljudi. [...] Pošto su oni sami u borbi protiv komunizma i suviše slabi, uvideli su da moraju tražiti oslonac u nemačke oružane snage, ''kojima će se bezuslovno potčiniti sa puno poverenja''. Oni su spremni da se bore protiv komunizma svuda tamo gde bih ih ja postavio. Na drugoj strani, Nedić je molio ponovnu pomoć u vidu ''isporuke municije i naoružanja, a naročito teškog naoružanja''. Četnici su spremni da daju svaku garanciju da će se isporučeno naoružanje i municija upotrebiti samo protiv komunizma. [...] Neško Nedić je još jednom molio za poverenje ne samo ovdašnjih nemačkih komandi nego i čitavog nemačkog naroda, kao i za priznanje srpskog naroda kao najvećeg neprijatelja komunizma na Balkanu. ''Kao dokaz svog unutarnjeg raspoloženja ponudio je da se lično dalje bori na [[Istočni front|istočnom frontu]] posle čišćenja Srbije od komunizma'' i siguran je da bi to, slično njemu, učinio i jedan veliki broj četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_93.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 15. jula 1944. Komandi Grupe armija »F« o razgovoru vođenom 14. jula 1944. u Kruševcu, sa četničkim komandantom Neškom Nedićem u vezi zajedničkih dejstava protiv jedinica NOV i POJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=734&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frames no. 000725—000726.] <br /> ({{jez-njem|"Nesko Nedić ist z.Zt. Chef des Stabes der beim Unternehmen "Trumpf" mit uns kämpfenden Cetnikgruppe, deren Stärke auf etwa 10 000 Mann zu schätzen ist. </br> Da sie im Kampf gegen den Kommunismus alleine zu schwach seien, sähen sie ein, dass sie Anlehnung an die deutsche Wehrmacht suchen müssten, der sie sich voller Vertrauen bedingungslos unterstellten. Sie seien bereit, gegen den Kommunismus zu kämpfen überall da, wo ich sie hinstellen würde. Auf der anderen Seite erbat Nedić erneut Unterstützung durch Lieferung von Munition und Waffen, insbesondere schweren Waffen. Die Cetniks seien bereit, jegliche Garantie zu bieten, dass das Gelieferte nur gegen den Kommunismus verwendet würde. </br> Nesko Nedić bat nochmals um Vertrauen nicht nur der hiesigen deutschen Stellen, sondern des ganzen deutschen Volkes und um Anerkennung des serbischen Volkes als stärksten Feind des Kommunismus auf dem Balkan. Als Beweis seiner inneren Haltung bot er sich an, nach Säuberung Serbiens vom Kommunismus für seine Person an der Ostfront weiterzukämpfen, und er sei sicher, dass auch eine grosse Anzahl Cetniks es ihm gleich tun würde."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka Komandi Grupe armija »F« od 15. jula 1944. godine}} Major Weyel je još od kraja aprila 1944. godine tijesno surađivao s kapetanom Neškom Nedićem (general Kurt von Geitner je 28. IV zabilježio da je formirana „nova Borbena grupa major[a] Vajel[a]“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000628—000629.] <br /> ({{jez-njem|"Neue Kampfgruppe Major Weyel."}})</ref>) u koordiniranju njemačko-četničkih operacija protiv partizana.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> U izvodu iz ratnog dnevnika Armijske grupe »F« za 18. jul 1944.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=978&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000837.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Major v.Geitner unterrichtet Oberst i.G. Selmayr über neue Lage in Serbien: Am 17.7. eröffneten rote Kräfte südl. Korsumlja [sic!] (S–Serbien) Angriff gegen Cetnikverband. unter Major Weyel. Cetnik zum Ausweichen in NW–Richtung gezwungen. Zielsetzung der Kommunisten wahrscheinlich lokale Verschiebung einer Division, da für Offensive Richtung Ibartal, vorherige Versammlung stärkerer Kräfte notwendig gewesen wäre. Abwehr nur durch Cetnik, nach Ibartal ein weiteres Russenbtl. als Sicherheitskoeffizient unter Schwächung der neu aufgebauten Drinaverteidigung verschoben."}})</ref> navedeno je da je ovo savezništvo, makar taktičko, još uvijek na snazi: {{izdvojeni citat|''General fon Gajtner obaveštava generalštabnog pukovnika Zelmajera o novoj situaciji u Srbiji'': </br> Dana 17. 7. crvene snage otpočele su napad južno od Kuršumlije (južni deo Srbije) na četničke jedinice pod komandom majora Vajela. Četnici su bili prinuđeni da se povuku u pravcu severozapada. Cilj komunista je verovatno lokalno pomeranje jedne divizije, pošto bi za ofanzivu u pravcu Ibarske doline bilo potrebno prethodno prikupljanje jačih snaga. Odbrana počiva samo na četnicima, a upućen je još jedan bataljon Rusa kao koeficijent sigurnosti, uz slabljenje organizovane odbrane na Drini.}} U dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 26. jul 1944. godine, četničkim se jedinicama odaje priznanje za krupne usluge koje su u vrijeme [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Kehraus«]] učinili okupatoru defanzivnim dejstvima pri zadržavanju glavnine snagâ NOVJ: {{izdvojeni citat|''Srbija: Operacija »Kehraus«'' [Čistka]: </br> Očigledno da je glavnina neprijateljskih snaga snažno potučena i kao takva povukla se preko srpsko-albanske demarkacione linije. Dodir sa neprijateljem održava se samo sa zaštitnicama. Operacija je time završena, naknadno čišćenje se produžava borbenim grupama koje učestvuju. Mada se u toku operacije nije uspelo u razbijanju glavnine neprijateljskih snaga, ipak je pošlo za rukom, naročito masovnom upotrebom četnika, da se osujeti namera neprijatelja da prodre u pravcu Ibra. U prostoru Sokobanje, pod pritiskom naših i četničkih snaga, delovi bandi prešli su, pod borbom sa jedinicama iz pripravnosti za zaštitu železnice, prugu Zaječar — Knjaževac u pravcu bugarske granice, dok je glavnina, uz velike gubitke u borbama sa četnicima, prodrla u prostor Aleksinca. Od 23. 7. četničke grupe su prodrle preko Save u Srem i tamo se od tog vremena nalaze u borbi sa komunistima. U ostalim delovima Srbije lokalna delatnost bandi, dok se u Banatu vrše neprekidne sabotaže u žetvi.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=204&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289457—6289458.] <br /> ({{jez-njem|"SERBIEN: ”KEHRAUS” MASSE FD–KRAEFTE ANSCHEIN. STARK ANGESCHLAGEN, UEBER SERB–ALB. DEMARKATIONSLINIE AUSGEWICHEN. FD–BERUEHRUNG NUR NOCH MIT NACHHUTEN. UNTERNEHMEN DAMIT ABGESCHLOSSEN, NACHSAEUBERUNG DURCH BETEILIGTE KGRN. FORTGESETZT. WENN ES IM VERLAUF DES UNTERNEHMENS NICHT GELANG MASSE FD–KRAEFTE ZU SCHLAGEN, SO IST ES DOCH, INSBESOND. DURCH MASSENEINSATZ DER CETNIKS GELUNGEN, FD–ABSICHT, IN RICHTUNG IBAR VORZUSTOSSEN, ZU VEREITELN. UNTER DRUCK EIG. UND CETNIK KRAEFTE BANDEN RAUM SOKOBANJA MIT TLN. UNTER KAMPF MIT ALARMEINHEITEN BAHNLINIE ZAJEZAR KNJAZEVAC RICHTUNG BULGAR GRENZE UEBERSCHRITTEN, MIT MASSE UNTER VERLUSTREICHEN KAEMPFEN MIT CETNIKS BIS IN RAUM ALEKSINAC VORGEDRUNGEN. SEIT 23.7. CETNIKS–GRUPPEN UEBER SAVE NACH SYRMIEN VORGEDRUNGEN UND DORT SEITDEM IM KAMPF MIT KOMM. IM UEBRIGEN SERBIEN OERTL. BANDENTAETIGKEIT, BANAT ANHALTENDE ERNSTSABOTAGE.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (26. VII 1944)}} Nakon dva dana, poslat je iz Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Wehrmachta sljedeći dopis: {{izdvojeni citat|Srbija: </br> Završni izvještaj [o operaciji] „Kehraus“: Uz približno 70 sopstvenih mrtvih iz svih borbenih grupa koje su učestvovale (uključujući četnike), izbrojano 363 mrtva neprijatelja, 464 zarobljenika i dezertera.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000242.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: </br> Abschlussmeldung "Kehraus": Bei etwa 70 eig. Toten aller beteiligten Kgrn. (einschl. Cetniks) 363. gez. Fd.–Tote, 464 Gefangene und Überläufer.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (28. VII 1944)}} 27. jula 1944, centrali u Berlinu javljali su iz komande Grupe armija »F«: „Srbija: Glavnina snažno potučenih neprijateljskih snaga u operaciji »Keraus«, koja se povukla ka jugu, ponovo je, posle neuspelog pokušaja da se povuče u oblast Albanije, napadnuta od strane Borbene grupe »Dizener« i četnika u prostoru jugoistočno od [[Medveđa|Medveđe]]. Gubici neprijatelja u akciji »Keraus« na dan 24. i 25. 7.: 29 mrtvih, 302 zarobljena, 8 mitraljeza, 2 minobacača i preko 200 pušaka.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=210&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289463.] <br /> ({{jez-njem|3.) SERBIEN </br> MASSE DER BEI ”KEHRAUS” STARK ANGESCHLAGENEN UND NACH S AUSGEWICHENEN FD.– KRAEFTE NACH MISSLUNGEN VERSUCH IN ALBAN. GEBIET AUSZUWEICHEN, IM RAUM SO MEDVEDJA DURCH. KGR. DIESENER UND CETNIKS ERNEUT ANGEGRIFFEN. FEINDVERLUSTE "KEHRAUS" AM 24. U. 25.7.: 29 GEZ. TOTE, 302 GEFANGENE, 8 M. G., 2 GR. W. UEBER 200 GEWEHR.}})</ref> Sjutradan, sumirani su rezultati ove operacije: „U Srbiji operacija »Keraus« je postigla potpuni uspeh; neprijatelj je bio prinuđen da izmakne u pravcu juga. Pošlo nam je za rukom da prodorom u pravcu Ibarske doline osujetimo njegovu nameru.“<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/> Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka za 30. jul 1944, takođe upućen Vrhovnoj komandi njemačkog Wehrmachta, bilježi da jedinice JVuO nastavljaju davati doprinos naporima okupatora u slamanju ofanzive koju je NOVJ poduzela u južnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Prilikom nastavljanja čišćenja u operaciji »Keraus«, dijelovi neprijateljskih snaga istočno od [[Lebane|Lebana]] prodrli su u pravcu sjevera. Glavnina je napadnuta u prostoru Lebana od strane Borbene grupe »Dizener« i četnikâ. 5. policijski puk (bez III bataljona) stupio je u akciju sa istoka. Borbene grupe 27. bugarske divizije (5 bataljona) ponovo će stupiti u akciju 31. 7. u cilju naknadnog čišćenja iz doline Toplice u pravcu juga. Neprijateljski gubici — 27. 29. 7. Kod Borbene grupe »Dizener« i četničke grupe »Vajel«: 117 izbrojanih mrtvih [neprijatelja], 604 zarobljenih; zaplijenjeno 9 mitraljeza, 5 automobila, 5 minobacača, 560 pušaka, 6 radio-uređaja, velike količine municije i [vojne] opreme svake vrste.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=221&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289474—6289475.] <br /> ({{jez-njem|"3.) SERBIEN: </br> BEI NACHSAEUBERUNG ”KEHRAUS” TLE. FD–KRAEFTE O LEBANE NACH N VORGEDRUNGEN. MASSE RAUM S LEBANE DURCH KGR. DIESENER UND CETNIKS ANGEGRIFFEN. POL. RGT. 5 OHNE ROEM 3. ) VN O ANGESETZT. </br> KGR. 27. BULG. DIV. (5 BTLNE) ANTRITT 31. 7. ERNEUT ZUR NACHSAEUBERUNG AUS TOPLICA – TAL NACH S. FEINDVERLUSTE 27.</br> 29.7.: BEI KGR. DIESENER UND CETNIK–GRUP[P]E WEYEL: 117 GEZ. TOTE, 604 GEFANGENE, 9 MG, 5 M PI, 5 GR W., 560 GEWEHRE, 6 FUNKGERAETE, GROSZE [sic!] MENGEN MUN. UND GERAET ALLER ART.}})</ref>}} Komanda Jugoistoka obavještava 11. avgusta 1944. da se Rasinsko-toplička grupa korpusa JVuO, pod komandom potpukovnika Dragutina Keserovića, i zvanično stavila pod komandu njemačkog Wehrmachta tokom [[Topličko-jablanička operacija 1944|Topličko-jablaničke operacije]]: {{izdvojeni citat|Situacija kod Borbene grupe Diesener mirna. Četnička grupa Keserovića se dobrovoljno stavila pod komandu Borbene grupe Diesener. Ponovni napad protiv neprijateljskih snaga južno od Lebana počinje 13. VIII.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=288&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289541: Dnevni izvještaj komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 10. augusta 1944 (11. august 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"C ) LAGE BEI KGR. DIESENER RUHIG. </br> CETNIK–GRUPPE KESEROVIC FREIW. UNTER BEFEHL KGR. DIESENER GETRETEN. </br> ERNEUTER ANGRIFF GEGEN FD– KRAEFTE S LEBANE LAEUFT AM 13.8. AN."}})</ref>|Izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Vermahta za 10. avgust 1944. godine}} Neposredna četničko-nemačka operativna saradnja ponovila se i prilikom nemačkih operacija [[Operacija "Trumpf"|"Trumpf"]] i [[Operacija "Halali"|"Hallali"]] u jablaničko-topličkoj oblasti protiv [[21. srpska divizija NOVJ|21]]. [[22. srpska divizija NOVJ|22]]. [[24. srpska divizija NOVJ|24]]. i [[25. srpska divizija NOVJ|25]]. divizije NOVJ tokom jula i avgusta 1944. {{izdvojeni citat|Ministar [[Nojbaher]] konstatuje da je premijer [[Milan Nedić|Nedić]] — ukazujući na neudovoljene zahteve za oružjem ponovno izrazio nameru da demisionira — verno služio nemačkim interesima. Slično je i s Mihailovićem, koji se do danas trudio da ne zauzme neprijateljsko držanje prema okupatoru. To isto Važi i za ostale vodeće Srbe, koji su se, pod parolom »Dajte nam oružje — onda pripadamo Vama«, lojalno držali.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_231.htm Zabeleška obaveštajne grupe nemačkih komandi na Jugoistoku od 30. avgusta 1944. sa savetovanja u štabu komande Jugoistoka o aktuelnim pitanjima saradnje sa Dražom Mihailovićem i razvoju celokupne situacije na području Jugoistoka]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=980&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000974—000978.] <br /> ({{jez-njem|"Hierzu stellt Minister Neubacher fest, dass Ministerpräsident Nedic – der unter Hinweis auf die unerfüllten Waffenwünsche erneut Rücktrittsabsichten geäussert habe – in gutem Glauben zur deutschen Sache handelte. Ähnlich verhält es sich bei DM, der sich bis heute bemüht habe, keine feindselige Haltung dem Okkupator gegenüber einzunehmen. Das gleiche gilt für die anderen führenden Serben, die sich unter dem Motto: "Gebt uns Waffen – dann gehören wir zu Euch!" loyal verhalten hätten."}})</ref>|Nemački obaveštajni izveštaj od 30. avgusta 1944.}} === Desant na Drvar (1944) === {{main|Desant na Drvar}} Za [[Desant na Drvar]] (operacija »Rösselsprung«), preduzet maja i juna 1944, komanda [[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druge oklopne armije]] je angažirala oko 16.000 njemačkih vojnika i tri hiljade [[Momčilo Đujić|Đujićevih]] četnika.<ref name="Pop izdaje">[https://www.znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.]</ref> Četnici su bili dragoceni kao nemački informatori, pa su upravo oni doneli Nemcima tačan podatak o lokaciji Titovog štaba: {{izdvojeni citat|Prema četničkim podacima, Tito se nalazi u drvarskoj pećini, prema drugim izvorima u Oštrelju sjeverno od Drvara.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=459&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000455.] </br> ({{jez-njem|"IIc: Tito nach Cetnikmeldg. in Höhle Drvarska Pecina bei Drvar, nach anderer Meldg. in Ostrelj N Drvar."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja [[15. brdski armijski korpus (Nemačka)|15. brdskog korpusa]] za 10. mart 1944.}} U izvještaju 2. oklopnoj armiji iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], poslatom 19. maja 1944. godine, navedeno je da će četničke jedinice biti u potpunosti podređene njemačkom Wehrmachtu u ovoj operaciji: {{izdvojeni citat|''Telegram K-di 2. okl. armije'' Tiče se: »Reselšprunga« [...] 7) Ojačani 105. SS-izv. bat. sa potčinjenim 369. izv. bat. napada X-dana, nastupajući od Livna duž Livanjskog polja preko Bosanskog Grahova na Drvar, sprečava neprijateljske proboje prema jugoistoku i razbija neprijateljski komandni aparat. U Bosanskom Grahovu naši četnici, u Drvaru naši padobranci.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_63.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. maja 1944. Komandi 2. oklopne armije o izvršenim pripremama i zadacima potčinjenih jedinica za operaciju »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=724&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frames no. 000715—000716.] </br> ({{jez-njem|"Fernschreiben An PzAOK 2 </br> Betr. Rösselsprung </br> 7.) Verstärkte SS–AA 105 mit unterstellter AA 369 stösst am X–Tag antretend von Livno entlang Livanskopolje über Bosn.Grahovo auf Drvar vor, verhindet feindl. Ausbruch nach Südosten und zerschlägt feindl. Führungsapparat. In Bosn.Grahovo eigene Cetniks, in Drvar eigene Fallschirmjäger."}})</ref>}} Komanda Druge oklopne armije je uzvratila XV brdskom armijskom korpusu dopisom od 21. maja 1944. iz kojeg se zaključuje da se četnici nalaze pod komandom majora Ernsta Benescha iz divizije [[Brandenburger]], kao i da se za njih počeo koristiti službeni naziv »[[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|Hrvatska borbena zajednica]]«: {{izdvojeni citat|1) Crveni komandni centar u Drvaru (po svoj prilici Vrhovni štab Tito, u Drvaru, na staroj stočnoj pijaci, Američka vojna misija Trninić Breg, u Prnjavoru Engleska vojna misija, preostala Ruska misija neotkrivena). Treba računati sa mesnim obezbeđenjem, pre svega na visovima severoistočno, istočno i zapadno od Drvara, u datom slučaju i na protivvazdušnu odbranu. Dalji podaci o neprijatelju postepeno se saopštavaju komandantu 500. padobranskog lov. bat. od strane Ic K-de 2 okl. armije i majora Beneša. 2) Operacija »Reselšprung« treba da ukloni crveni komandni centar oko Drvara. Komandovanje »Reselšprung«: XV brd. AK, istaknuto komandno mesto Bihać. Za operaciju »Reselšprung« nastupaju X-dana (spuštanje padobranskog lov. bat.) na Drvar: [...] d) Ojačana Borbena grupa 1. puka »Brandenburg« (bez 1. bat.) sa potčinjenom Hrvat. borbenom zajednicom, od Knina na Bosansko Grahovo, odatle u više borbenih grupa protiv linije Prekaja (14 km ji. od Drvara) — Drvar. Zadatak: Doček bandi i štabova koji se povlače prema jugu. Grupe nose maskirno odelo. 3) 500. SS-padobranski lov. bat., komandant šturmbanfirer Ribka, sa potčinjenom SS-padob. nast[avnom] četom (očekuje se konačno odobrenje [[Heinrich Himmler|rajhsfirera SS]]), 40 ljudi odreda »Beneš« i 6 ljudi kontraobaveštajne službe spuštaju se X-dana, u trenutku što je moguće ranije, u crveni komandni centar Drvar i uklanjaju munjevitim napadom naročito Vrhovni štab Tito, kao i ostale crvene komandne štabove i savezničke, odnosno ruske vojne misije.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_66.htm Naređenje Komande 2. oklopne armije od 21. maja 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa za dejstva u operaciji »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=698&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frame no. 000690.] </br> ({{jez-njem|"1.) Rotes Führungszentrum in DRVAR (voraussichtlich Hauptstab TITO DRVAR am alten Viehmarkt, amerik.Mil.Missionen TRNIC BREG, in PRNJAVOR engl.Mil.Mission, Verbleib russ.Mission nicht geklärt). Mit örtlichen Sicherungen, vor allem auch auf den Höhen NO, O und W DRVAR, gegebenenfalls auch mit Flak, ist zu rechnen. Weitere Feindfeststellungen werden an Kdr. Fallschirmjäg.Btl.500 durch Pz.AOK.2 I c und Major BENESCH laufend übermittelt. </br> 2.) Das rote Führungszentrum um DRVAR soll durch das Unternehmen "RÖSSELSPRUNG" ausgeschaltet werden. </br> Führung "RÖSSELSPRUNG": XV.Geb.AK., vorgeschobener Gefechtsstand BIHAC. </br> Zu "RÖSSELSPRUNG" treten am x–Tag (Absprungtag des Fallschirmjäg–Btl.) auf DRVAR an: </br> d) Kampfgruppe verst. 1.Rgt.Brandenburg (ohne I.Btl.) mit unterstellten kroat. Kampfgemeinschaften von KNIN auf BOS.GRAHOVO, von dort in mehreren Kampfgruppen gegen Linie PREKAJA (14 SO DRVAR) – DRVAR. Auftrag: Auffangen von nach Süd ausweichenden Banden und Stäben. Gruppe trägt Tarnbekleidung. </br> 3.) SS–Fallschirmjäg.Btl.500, Führer Sturmbannführer RYBKA mit unterstellter SS–Fallsch.Ausb.Komp. (endgültige Genehmigung Reichsführer SS steht noch aus), 40 Mann Abt. BENESCH und 6 Mann Abwehr landet am X–Tag zum frühest möglichen Zeitpunkt in roten Führungszentrum DRVAR und schaltet in blitzatrigem Zugriff insbesondere den Hauptstab TITO sowie weitere rote Führungsstäbe und allierte bzw. russ.Mil.Missionen aus."}})</ref>}} Nemci su nakon operacije ocenili da četnici izviđačke zadatke izvršavaju besprijekorno, vođstvo im je dobro, ljudstvo naviklo na fizičke napore. Nemci zaključuju da su im četnici "neophodni su pri osiguranju komunikacija, posebno zbog pomanjkanja vlastitih trupa".<ref>NAW, T-314, Roll 566, 000048-9: Izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa o rezultatima formiranja „Hrvatskih borbenih grupa“ (30. juni 1944).</ref> === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1944) === {{Poseban članak|Ponuda Draže Mihailovića Adolfu Hitleru}} [[Datoteka:First Vrede sa četnicima.jpg|thumb|Nemački kapetan von Wrede i četnički komandanti kapetan [[Nikola Kalabić]], major [[Dragoslav Račić]] i kapetan [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')<ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] Tokom jula i avgusta [[1944]]. intenzivirani su kontakti između predstavnika nemačke komande Jugoistoka [[Herman Nojbaher|Nojbahera]], predsednika vlade [[Milan Nedić|Nedića]] i predstavnika Mihailovića.<ref>[http://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%83_%D1%81_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_14.7.1944. Nemački izveštaj o razgovoru s četnicima od 14.7.1944]</ref> Njemačka strana je nakon sastanka između predstavnika Obavještajnog odjeljenja komandanta Jugoistoka i trojice visokih oficira JVuO, Mihailovićevih izaslanika ([[Dragoslav Račić]], [[Neško Nedić]] i [[Nikola Kalabić]]), održanom u Topoli 11. avgusta 1944, na osnovu ponude JVuO zaključila da se „političko zauzimanje stava Draže Mihailovića i njegovog pokreta potpuno izmenilo. Oni su spremni da u potpunosti sa nama sarađuju“. Mihailovićevi izaslanici su stavili do znanja da je za JVuO najvažnije objedinjavanje domaćih antikomunističkih snaga, opšta mobilizacija i „stvaranje jedne srpske nacionalne armije za uništenje komunizma u Srbiji“. Pošto je za ostvarenje tog cilja bila neophodna njemačka dozvola i naoružanje, JVuO je bila spremna da se obaveže na lojalnost i vjernost okupatoru.<ref name="yuhistorija.com"/> Rittmeister Fürst von Wrede citira riječi četničkih oficira sa sastanka: {{izdvojeni citat|»Srbi, koje vi niste poznavali, ipak se bore za vas. Mi se obavezujemo našom časnom oficirskom rečju da ćemo biti verni. Pokret Draže Mihailovića je spreman da dâ sve garancije koje Nemci budu zahtevali. '''Naše smrtno neprijateljstvo protiv komunizma je najbolja garancija naše vernosti'''. Nas ne interesuje budućnost, svejedno kako će se rat završiti, mi smo odlučili, ako tako mora biti, da viteški propadamo.«<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 11. avgusta 1944. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića o uslovima za sastanak Draže Mihailovića sa Nojbaherom]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000502.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben, die Ihr nicht bekannt habt, aber kämpfen für Euch. Wir verpflichten uns mit unserem Offz.Ehrenwort, dass wir treu sein werden. Die DM—Bewegung ist bereit, sämtliche von den Deutschen verlangten Garantien zu geben. Unser Todfeindschaft gegen den Kommunismus ist die beste Garantie für unsere Treue. Die Zukunft interessiert uns nicht, gleichgültig wie der Krieg ausgehen mag, wir sind entschlossen, wenn es sein muss, ritterlich zugrunde zu gehen."}})</ref>}} Rittmeister Fürst Wrede je sumirao predloge predstavnika Draže Mihailovića na sledeći način: {{izdvojeni citat| 1. DM želi da razgovara sa opunomoćenikom [[Hitler|firera]] za jugoistočni prostor. 2. On teži okupljanju svih nacionalnih srpskih snaga. 3. Mobilizacija i naoružavanje svih za oružje sposobnih Srba za borbu protiv komunizma. Naoružavanje i vođstvo pod nemačkim Vermahtom. 4. DM moli da sam ostane u ilegali. 5. Pripadnici DM—pokreta ne treba da budu u nemačkim uniformama. 6) Mesto sastanka ne treba ni u kom slučaju da bude Beograd ili neki veći grad.<ref name="B0_11 1944">[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_11.8.1944. Nemački zapisnik sa pregovora sa četnicima 11.8.1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000502—000503.] <br /> ({{jez-njem|"1.) DM wünscht mit dem Bevollm. des Führers für den Südostraum zu sprechen. </br> 2.) Er fordert Zusammenschluss aller nat. serb. Kräfte. </br> 3.) Mobilisierung und Bewaffnung aller waffenfähigen nat. Serben zum Kampf gegen den Kommunismus. Ausrüstung und Führung durch die deutsche Wehrmacht. </br> 4.) DM bittet selbst illegal bleiben zu können </br> 5.) Die Angeh. der DM–Bewegung sollen nicht in dt. Uniform gekleidet werden. </br> 6.) Ort der Zusammenkunft soll keinesfalls Belgrad oder eine grössere Stadt sein."}})</ref>}} O saradnji sa četnicima Draže Mihailovića u jednoj se njemačkoj preporuci s početka avgusta 1944. navodi: {{izdvojeni citat| ''Saradnja sa četničkim bandama'' Komandantu Jugoistoka upućen je dopis Ob. od./oficir Abvera str. pov. br. 6161/44, u vidu naređenja, o isporuci oružja i municije četničkim bandama i o saradnji između nemačkih operativnih jedinica i pojedinih lojalnih četničkih bandi u cilju zajedničke borbe protiv komunističkog neprijatelja. Postavljanjem oficira za vezu u četničkim bandama treba njihovo držanje stalno nadzirati.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1035&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000893.] ({{jez-njem|"Zusammenarbeit mit Cetnik—Banden. An den Mil.Befh. Südost ergeht mit Ic/AO Nr. 6161/44 g. Kdos. v. 2.8.44 ein Befehlschreiben über die Belieferung der Cetnikbanden mit Waffen und Munition und über die Zusammenarbeit zwischen deutschen Verbänden und einzelnen lojal erscheinen den Cetnik—Banden für Zwecke des gemeinsamen Kampfes gegen den kommunistischen Feind. Durch Abstellung von Verbindungsoffzen.zu den Cetnik—Banden ist deren Verhalten laufend zu überwachen."}})</ref>}} U večernjem izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 16. avgusta 1944, prenosi se vijest da je general Draža Mihailović, u koordinaciji sa predsjednikom srpske vlade generalom Milanom Nedićem, pred okupacione vlasti iznio ponudu o »potpunom potčinjavanju četničkih jedinica«: {{izdvojeni citat| Srbija: Sporazumno sa Nedićem, Draža Mihailović je ponudio nemačkom komandovanju potpuno potčinjavanje četničkih jedinica. Pored postojanja problema davanja talaca, unutrašnjih srpskih suprotnosti i ponude za lični dogovor Draže Mihailovića sa specijalnim opunomoćenikom Ministarstva inostranih poslova, sada postoji samo zahtev za oružje za zajedničku borbu. Srpska vlada je jednovremeno zamolila prijem kod komandanta Jugoistoka i verovatno će tom prilikom biti iznesena i namera o njenoj ostavci.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1090&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000948.] <br /> ({{jez-njem|"In Übereinstimmung mit Nedic hat DM dtsch. Führung volle Unterstellung der Cetnik Verbände angeboten. Bei Geiselgestellung, Einstellung alle Innerserbischen Gegensätze und Angebot persönlicher Aussprache DM mit Sonderbevollm.Ausw.Amtes liegt allein Waffenforderung für den gemeinsamen Kampf vor. Serbische Regierung hat zugleich um Empfang bei Mil.Befh. Südost ersucht und wird dabei voraussichtl. Rücktrittsabsicht vortragen."}})</ref>}} Povodom Mihailovićevog predloga, 17. i 18. avgusta je održan sastanak na najvišem nivou u nemačkoj komandi Jugoistoka. Tu su još jednom sumirani Dražini predlozi: {{izdvojeni citat| a) Bezuslovno obećanje, da nijedan nemački vojnik neće biti napadnut od četnika. Davanje talaca. b) Zajednička borba isključivo protiv komunista u cilju uspostavljanja mira i reda. Nemci i četnici ne moraju biti neprijatelji. c) Neprijatelj br. 1 su komunisti i svi oni koji ih podržavaju ili ne sadejstvuju u borbi protiv komunista. d) Draža Mihajlović moli da ga se privuče organizovanju Srpskog dobrovoljačkog korpusa i organizovanju Dobrovoljačkog korpusa. e) Bilo kakva veza s partizanima je nemoguća. f) Draža Mihailović moli da se stvori prijateljskije raspoloženje, da bi se oslobodilo četnike, koji su uhapšeni u Srbiji, bez posredovanja četnika. g) U slučaju invazije nema borbe protiv Nemaca. Borba protiv komunista će se produžiti. Četnici hoće da spreče vezu partizana s invazionim trupama. h) Draža Mihajlović nema veze s Englezima. On i ne želi više da je ima, odgovarajući engleskom držanju prema srpskom narodu.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=581&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000576—000577.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Das Verhandlungsangebot des DM sieht folgende wesentlichen Punkte vor: </br> a) Unbedingtes Versprechen, kein deutscher Soldat werde von Cetniken überfällen. Geiselgestellung. </br> b) Gemeinsamer Kampf ausschliesslich gegen Kommunisten zur Herstellung von Ruhe und Ordnung. Deutsche und Cetniken brauchen nicht Feinde zu sein. </br> c) Feind Nr. 1 sind Kommunisten und alle, die sie unterstützen oder im Kampfe gegen Kommunisten nicht mitwirken. </br> d) DM bittet, ihn zu Ausbau des SFK und Aufbau Freikorps heranzuziehen. </br> e) Irgendeine Verbindung mit Partisanen ist unmöglich. </br> f) DM bittet zur Hebung freundschaftlicher Stimmung um Freilassung der in Serbien verhafteten Cetniken ohne Vermittlung der Cetniken. </br> g) Im Invasionsfall kein Kampf gegen Deutsche. Kampf gegen Kommunisten wird weitergeführt. Verbindung der Partisanen zu Invasionstruppen wollen Cetniken verhindern. </br> h) DM ohne Verbindung zu Engländern. Er will auch keine mehr haben, entsprechend engl. Verhalten gegen serb. Volk."}})</ref>}} Jedan iskaz<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=585&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000580.] ({{jez-njem|"Durchführung der Zusammenarbeit mit dem Cetnik–Banden, Ausbildung und Führung im Kampf wird den in erster Linie hierfür zuständigen Sicherheitsdienst und SD übertragen. Dieser ist allein für die politische Kampfführung vorgesehen, hat die engsten Verbindungen zu den Cetniks und führt in einem Raume, der als eine Art Heeresgebiet Domäne des Sicherheitsdienstes und des SD ist."}})</ref> sa ovog sastanka ubjedljivo svjedoči o uspostavljenim tijesnim vezama između [[Sicherheitsdienst|njemačkih obavještajnih struktura]] i četničke Vrhovne komande: {{izdvojeni citat|Sprovođenje sadejstva s četničkim bandama, obuka i komandovanje u borbi biće preneti Službi obezbeđenja i SD koji su u prvom redu nadležni za ovo. Ta je služba isključivo predviđena za političko vođenje rata, '''ima najuže veze s četnicima''' i komanduje na jednom određenom području, koje je, kao neka vrsta vojnog područja, domen Službe obezbeđenja i SD.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref>|Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 18. avgusta 1944. povodom ponude Draže Mihailovića za saradnju u borbi protiv NOVJ}} U izvještaju poslatom 20. avgusta 1944. godine iz Operativnog odjeljenja [[Beograd]] [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], navodi se da je za prijem kod vođe [[Treći Reich|Reich]]a [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] pripremljen zajednički referat feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maximiliana von Weichsa]], komandanta Jugoistoka i specijalnog opunomoćenika Ministarstva inostranih poslova na Jugoistoku [[Hermann Neubacher|Hermanna Neubachera]], na temu ''saradnje sa Dražom Mihailovićem i buduće politike u Srbiji'', kao i da je sa ovim upoznat feldmaršal [[Wilhelm Keitel]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000971—000972.]</ref> Tog je dana sačinjena i službena bilješka u kojoj je sadržan sljedeći prijedlog: {{izdvojeni citat|Po predmetu ponude Nedić — Draža Mihailović, ministar Nojbaher predlaže da se organizacija četničkih jedinica prenese u nadležnost Višeg SS i policijskog vođe u Srbiji. Načelnik štaba komandanta Jugoistoka se saglasio s ovim predlogom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000972.] <br /> ({{jez-njem|"In der Angelegenheit Angebot Nedic – DM schlagt Minister Neubacher vor, die Organisation der Cetnik–Verbände dem Höh.SS–Pol.Führer in Serbien zu übertragen. Chef des Gen.Stabes–O.B.Südost ist mit diesem Vorschlag einverstanden."}})</ref>}} Sâm Neubacher je 20. avgusta uputio opširan izvještaj ministru vanjskih poslova Velikonjemačkog Reicha [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], u kojem je urgirao za prihvatanje ponude Nedić—Mihailović, navodeći da je Nedić garantirao da će se „pokret DM uzdržati od svake neprijateljske radnje protiv Nemaca i da ni u slučaju povlačenja Nemaca iz Srbije neće na Nemce biti ispaljen nijedan metak“. O odnosu Mihailovića i JVuO prema okupatoru od trenutka kada ga je Hitler imenovao ''Specijalnim izaslanikom Ministarstva vanjskih djela za Jugoistok'', Hermann Neubacher piše: {{izdvojeni citat|U pogledu Draže Mihailovića, upućujem na svoje mnogobrojne ranije telegrame. Svoje dosledno antikomunističko držanje dokazao je nedvosmisleno, uprkos najvećem pritisku od strane Engleza, odrekavši se njihove pomoći u naoružanju dok su Englezi istovremeno, preteći naoružavali Tita. Iskustva poslednjih 12 meseci u pogledu njegovog držanja prema nemačkim oružanim snagama, dosadašnje zajedničke borbe na antikomunističkom frontu i dosadašnja ozbiljna ugroženost srpske nacije, koju on priznaje u punom opsegu, smatram dovoljnim osnovom za to da će D. M. održati reč koju nam je dao ako u ovom odlučujućem trenutku budemo pružili preko Nedića odlučujuću pomoć. Spreman sam, posle jednog ličnog razgovora sa D. M., da preuzmem odgovornost za to da nas taj čovek neće napasti s leđa i da će on sam učiniti bezopasnim one elemente svoga pokreta koji su nepouzdani u pogledu nas.<ref>AVII, Mikroteka, NAV, N—T—312, rol. 780, f. 371746.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]</ref>}} Specijalni nemački izaslanik Hermann Neubacher je ocenio da obećanja Draže Mihajlovića u pogledu lojalnog držanja treba uzeti ozbiljno, pošto je dokazao on "da je toliki antikomunista, da je '''usprkos engleskim ponudama dao prednost prosjačenju kod okupatora''' pred slogom s crvenom stranom".<ref name="ReferenceB"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=575&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000570.] <br /> ({{jez-njem|"D.M. habe zweifellos bewiesen, dass er <br /> 1. Burgfrieden mit Besatzungsmacht halten will und <br /> 2. So sehr Antikommunist ist, dass er trotz Angeboten von englischer Seite einen Bettelgang beim Okkupator der Einigung mit der roten Seite vorgezegen hat. <br /> Zusicherungen D.M.'s auf loyale Einstellung sind ernst zu nehmen, da D.M. in antikommunistischer Frage stets konsequente Haltung eingenommen hat."}})</ref> Ovi pregovori završili su formulisanjem inicijative za formiranje srpske armije od 50.000 ljudi za borbu protiv komunizma kojom bi rukovodio [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]], a koju bi opremila nacistička Nemačka. Pored toga, Hitleru su specijalni izaslanik Neubacher i feldmaršal von Weichs prezentirali situaciju u Srbiji: „Četnici su u Srbiji od marta do avgusta 1944. izgubili u borbama sa komunistima oko 5.000 boraca, a prema nemačkoj okupacionoj sili u poslednje vreme nisu više neprijateljski raspoloženi. Oko 10.000 četnika bore se zajedno sa nemačkim trupama u južnoj Srbiji i to pod komandom nemačkog majora Vajela“.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref> Uz naglasak da će dato oružje „jednom kasnijom prilikom biti upravljeno protiv Nemaca“, vođa [[Treći Reich|Velikonjemačkog Reicha]] je odbacio ovu inicijativu, formulisavši konačnu svoju odluku na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Zaključujući, Führer je ustanovio, da on a) nema ništa protiv “malih taktičkih manevara“ s pokretom DM, b) da zatraženo formiranje armije, koja bi bila jačine 50.000 ljudi, nikako ne bi moglo doći u obzir.<ref name="znaci.org">[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm Službena beleška sa referisanja Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22.8.1944]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=814&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000811.] <br /> ({{jez-njem|"Abschliessend, stellte der Führer fest, daß er <br /> a) gegen "kleine taktische Manöver" mit der DM–Bewegung keine Bedenke habe, <br /> b) daß die Aufstellung der gefordeten 50 000 Mann starken Armee auf keinen Fall in Frage kommen könne."}})</ref>|Službena beleška sa referisanja komandanta Jugoistoka Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22. avgusta 1944. godine}} Ipak, u skladu sa idejom o formiranju srpskog korpusa pod komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]] koji bi se borio na strani Nemaca, [[6. septembra]] [[1944]]. [[Srpska državna straža]] i [[Srpska granična straža]] (ukupno oko 13.000 ljudi) stavljene su pod komandu Mihailovićevog komandanta Srbije generala [[Miroslav Trifunović|Trifunovića]]. Potom su jedinice [[Srpska državna straža|Srpske državne straže]] i [[Srpska granična straža|Srpske granične straže]] 6. oktobra [[1944]]. sabrane su u Jagodini gde je od njih formiran [[Srpski udarni korpus]] sa tri divizije, koji je brojao oko 6.800 ljudi. Komanda Srpske straže i Granične straže predana je naredbom generala Felbera generalu [[Miodrag Damjanović|Miodragu Damjanoviću]], šefu Nedićevog kabineta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=875&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000871.] <br /> ({{jez-njem|"An den Präsidenten den serbischen Ministerrates Herrn Generaloberst Nedić. Herr Ministerpräsident! <br /> Ich bin damit einverstanden, dass der Generalmajor Damjanović mit der Führung der serbischen bewaffneten Verbände mit Ausnahme des SFK betraut wird. Dieses Korps muss meiner Auffassung noch in den bewährten Händen des General Mušićki [sic] bleiben. Mit dem Ausdruck meiner vorzüglichen Hochachtung."}})</ref> Damjanović je bio i glavni Mihailovićev pouzdanik u Nedićevoj upravi, te su se on i komandanti Straže odmah stavili pod Mihailovićevu komandu. Ove jedinice, preimenovane u Srpski udarni korpus Jugoslovenske vojske u otadžbini, pridružile su se tako drugim četnicima u povlačenju prema Sandžaku. Njihovo je savezništvo ipak bilo nesigurno i ubrzo će se raspasti.<ref>[https://znaci.org/00001/40_74.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNICI SE POVLAČE IZ SRBIJE]</ref> === Bitka za Srbiju (1944) === {{Poseban članak|Bitka za Srbiju 1944.}} [[Datoteka:Četnici i Nemci u Srbiji 1944.jpg|minijatura|Grupa nemačkih vojnika i četnika Draže Mihailovića u vreme proboja u Srbiju 2. proleterske i 5. krajiške divizije NOVJ.]] U povjerljivom izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 26. avgusta 1944. godine, analizirano je stanje na [[Balkansko poluostrvo|Balkanu]] nakon objave rata Trećem Reichu od strane [[Bugarska|Bugarske]] te proglašenja neutralnosti [[Rumunija|Rumunjske]] (i jedna i druga su do tada bile potpisnicama [[Trojni pakt|Trojnog pakta]]), neposredno po ulasku jedinica [[Crvena armija|Crvene armije]] na teritorij dvije države. Oficiri Wehrmachta anticipiraju držanje četnika Draže Mihailovića u novonastaloj, kompliciranoj situaciji: {{izdvojeni citat|Ustanički pokreti na području Balkana – izuzev pokreta Draže Mihailovića – dobit će pojačan zamah, tako da ubrzo treba očekivati prekid svih vlastitih veza s cijelim južnim Balkanom. '''Pokret Draže Mihailovića predstavlja jedinu antiboljševičku organizaciju koja, uz odgovarajuću potporu, može biti dugoročno korisna našim interesima u borbi protiv boljševizma'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=874&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000870—000871.] ({{jez-njem|"Darüber hinaus werden die Aufstandsbewegungen im Balkan–Raum – abgesehen von der DM–Bewegung – verstärkten Auftrieb erhalten, so dass in Kürze mit einer Unterbrechung sämtlicher eigenen Verbindungen nach gesamtem Süd–Balkan gerechnet werden muss. Die DM–Bewegung stellt bei entsprechender Unterstüzung die einzige antibolschewistische Organisation dar, die im Kampf gegen den Bolschewismus auf längere Sicht unseren Interessen nutzbar gemacht werden kann."}})</ref>}} [[Bitka za Srbiju 1944.]] je bila zajednički saveznički poduhvat sa ciljem ovladavanja središnjim komunikacijskim prostorom nemačkih snaga na Balkanu. Dejstva na tlu izvršavala je [[NOVJ]], a [[Saveznici]] su obezbeđivali borbeno sadejstvo, snabdevanje i pomoć iz vazduha. Četnici su se u ovim borbama našli direktno na strani [[Wehrmacht]]a. U to vreme, Saveznici su već promenili odnos prema [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevim]] snagama, a njihov prioritet u Jugoslaviji postalo je jačanje snaga [[NOVJ]] u Srbiji.<ref>{{Cite web |title=Ficroj Meklejn: RAT NA BALKANU, glava 11 - NOVI DOGOVOR |url=http://www.znaci.org/00001/1_11.htm |access-date=2023-08-14 |archive-date=2023-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902100016/https://www.znaci.org/00001/1_11.htm }}</ref> Vrhovni štab NOVJ nameravao je da partizanske snage u Srbiji pomogne prodorom jačih snaga iz [[Bosna|Bosne]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. Nemačka komanda, kao i Mihailović, bili su rešeni da to spreče. Ključnu fazu bitke za Srbiju predstavlja [[Durmitorska operacija|operacija »Rübezahl«]]. Njemačka Komanda Jugoistoka prikupila je za ovu operaciju sljedeće raspoložive snage: {{izdvojeni citat|''Predmet'': Planiranje »Ribecal«,  1.) Snage koje učestvuju: a) Južna grupa: glavni deo 1. brd. div., albanska milicija i delovi SS-divizije »Skenderbeg«, b) Bor[bena] grupa »Jugozapad«: 2 ojačana bataljona 181. peš. divizije sa III/13. SS-puka, c) S[evero] z[apadna] grupa: 2. puk Brandenburg (bez 1 bat.), 3/12. tenk. bat. z. b. V., CDK i četnici (Drinski korpus), d) S[everna] grupa: 14. SS-puk (bez III), e) I[stočna] grupa: Viša k-da III/363. puka, 696. bat. feldžandarmerije, delovi 297. izv. bat., 2/201. brig. jur. topova, f) Grupa »Krempler«, g) Padobranski lov. bat. »Brandenburg«<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=491&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000486.] <br /> ({{jez-njem|"Betr.: Plannung "Rübezahl". </br> 1.) Beteiligte Kräfte: </br> a) Südgruppe: Masse 1. Geb. Div., alban. Milizen und Tle. SS–Div. Skanderbeg. </br> b) Kgr. Südwest: 2 verst. Btlne. 181 J.D. mit III./SS–13 </br> c) NW–Gruppe: 2. Rgt. Brandenburg (o. 1 Btln.) 3./Pz. Abt. z.b.V. 12, MFK, und Cetniks (Drina–Korps). </br> d) N–Gruppe: SS–Rgt. 14 (ohne III.). </br> e) O–Gruppe: Höh. Kdo. mit III./363, Feld Gend.Abt. 696, Tle. A.A. 297, 2./Stu. Gesch.Brig 201. </br> f) Gruppe Krempler. </br> g) Fallschirm–Jg.Btl. Brandenburg."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_108.htm Izveštaj Komandanta Jugoistoka od 12. avgusta 1944. Vrhovnoj Komandi Vermahta o sastavu borbenih grupa i njihovim pravcima napada u operaciji »Ribecal«], Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 4, dokument br. 108.</ref>}} [[NOVJ]] je nastojala da koncentriše snage na levoj strani [[Lim (reka)|Lima]] za proboj u [[Srbija|Srbiju]]. Nemačka [[Komanda Jugoistoka (Nemačka)|Komanda Jugoistoka]] je rešila da brani [[Srbija|Srbiju]] aktivnim dejstvima - sprečavanjem pokreta jedinica [[NOVJ]] kroz [[Bosna|Bosnu]] prema zapadu, kao i nizom krupnih i ambicioznih operacija u [[Sandžak]]u i istočnoj [[Bosna|Bosni]] sračunatih na razbijanje koncentracija [[NOVJ]] i njihovo onesposobljavanje za ofanzivna dejstva. Snage [[JVuO]] sa velikim entuzijazmom učestvovale su u ovim operacijama, kao i u onim koje je organizovao nemački komandant [[Srbija|Srbije]] protiv lokalnih partizana i povremenih prodora. Vrhunac ovog sadejstva nastupio je u avgustu [[1944]],<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[Službena beleška oficira Abvera Komande Jugoistoka od 22. avgusta 1944. sa referisanja komandanta Jugoistoka Adolfu Hitleru, http://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230814062743/https://znaci.org/00001/4_12_4_112.htm |date=2023-08-14 }}] Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 112</ref> kada su se odvijala najintenzivnija i najmasovnija dejstva. U izvještaju Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. godine upućenom Vojnoupravnom komandantu Jugoistoka, konstatuje se ozbiljna političko-bezbjednosna kriza uzrokovana uspješnim partizanskim manevrom, tj. prodorom u Srbiju: {{izdvojeni citat|Započeo je očekivani veliki Titov napad na Srbiju. Dok su u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], na [[Drina|Drini]], pripremljene jedinice bile tako desetkovane našim akcijama da mu tamo samo slabe snage stoje na raspolaganju, dotle je jačim delovima Titovih jedinica, koje su bile u centralnom delu [[Crna Gora|Crne Gore]], oko 3 divizije, pošlo za rukom da upadnu u [[Južna Srbija|južnu Srbiju]] i da pređu dolinu [[Ibar|Ibra]]. One sada u rejonu između Ibra i [[Južna Morava|Južne Morave]], po sjedinjavanju sa tamošnje 3 srpske crvene divizije, ugrožavaju obe glavne saobraćajne arterije prema jugu. Slobodu pokreta ovih, oko 10.000 ljudi jakih i dobro naoružanih, združenih jedinica uspeli smo, istina u teškim borbama i uz mnogo gubitaka, pomoću nemačkih, bugarskih i srpskih snaga (četnici i [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]]) da suzimo; ipak, one su preslabe da bi, s obzirom na otkazivanje bugarskih jedinica, izborile odlučujuće uspehe.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_109.htm Izveštaj Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. komandantu Jugoistoka o vojno-političkoj i privrednoj situaciji u Srbiji]</ref>}} Koliki su značaj najviši okupacioni dužnosnici u Jugoslaviji pridavali upotrebi četničkih jedinicâ u borbi protiv snaga NOVJ, može se zaključiti i na osnovu jedne naredbe od 26. avgusta 1944. godine, koju potpisuje feldmaršal [[Maximilian von Weichs]]: {{izdvojeni citat| ''Naređenje komandanta Jugoistoka'' Suštinski zadatak [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]] i Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od sada pa nadalje jeste dovesti i držati sve četničke jedinice u Srbiji i Crnoj Gori u borbenom dodiru s crvenim snagama, kako im ne bi bilo dopušteno preuzimanje vlastite inicijative, koja bi zbog cjelokupne situacije mogla biti uperena i protiv Njemačke. Odbijanje borbe protiv komunista mora se odmah prijaviti kao prijeteći simptom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=13&rec=311&roll=191 NARA, T311, Roll 191, frame no. 000007.] <br /> ({{jez-njem|"Befehle OB.Südost <br /> Eine wesentl. Aufgabe Pz.AOk 2 und Mil.Befh.Südost ist ab sofort sämtl. in Serbien und Montenegro stehenden Cetnikverbände in Gefechtsberührung mit roten Kräften zu bringen und zu halten, um sie nicht zu einer eigenen Initiative die in Auswirkung der Gesamtlage auch gegen Deutschland gerichtet sein könnte gelangen zu lassen. Weigerung, dem Kampf gegen den Komm. aufzunehmen, ist als bedrohliches Symptom sofort zu melden."}})</ref>}} Uoči bitke sa partizanima, nemački Wehrmacht je snabdeo četnike svim raspoloživim zalihama italijanskog pešadijskog oružja i municije: {{izdvojeni citat|U nadovezi na dogovor od 15. 8. saopštava se, da se za izdavanje četničkim jedinicama mogu staviti na raspolaganje, u najboljem slučaju, sledeća oružja: 7.000 pušaka 6,5 mm (ital.) sa po 100 metaka, <br /> 50 teš. mitraljeza 8 mm (ital.) sa po 13.000 metaka, <br /> 42 laka bacača 4,5 mm (ital.) sa po 250 metaka. Upozorava se na to, da je time iscrpljena celokupna zaliha italijanske pešadijske municije u domenu Komandanta Jugoistoka i da se nove pošiljke mogu očekivati tek od oktobra 1944. godine i to u ograničenom obimu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=587&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000582.] </br> ({{jez-njem|"Im Nachgang zur Besprechung vom 15.8. wird mitgeteilt, dass für Ausgabe an Cetnik–Einheiten äusserstenfalls folgende Waffen zur Verfügung gestellt werden können: </br> 7 000 Gewehre 6,5 mm (i) mit je 100 Schuss, </br> 50 s.M.G. 8 mm (i) mit je 13 000 Schuss, </br> 42 le.Gr.W. 4,5 cm (i) mit je 250 Schuss. </br> Es wird darauf aufmerksam gemacht, dass damit der gesamte Bestand an ital. Inf. Munition im Bereich O.B.Südost erschöpft ist und Neulieferung in beschränktem Maße erst ab Oktober 44 erwartet werden darf."}})</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_228.htm Obaveštenje operativnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 16. avgusta 1944. obaveštajnom odeljenju o odobrenim količinama oružja i municije četničkim jedinicama]</ref>|Obaveštenje komande Jugoistoka o odobravanju oružja i municije četnicima (16. avgust 1944.)}} U nacrtu jednog izvještaja, sastavljenog od strane oficirâ Armijske grupe »F« u ljeto 1944. godine, sumira se iskustvo njemačkih okupacionih organa sa Mihailovićevim četnicima u [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupiranoj Jugoslaviji]]: {{izdvojeni citat|Dosadašnje držanje D.M.-a ima sljedeće karakteristike: a) Aktivna borba protiv komunista u Srbiji, Crnoj Gori i Hrvatskoj, s tim što je ova borba zbog brojčane, a naročito materijalno-tehničke nadmoći komunista, uvijek rizična za snage D.M.-a, b) Neispunjavanje od Saveznika postavljenih specijalnih zadataka, c) Lokalna, ponekad vrlo aktivna saradnja sa njemačkim trupama, obavještajnim i ostalim okupacionim organima, d) Potpuna spremnost za izvršavanje taktičkih instrukcija izdatih od strane njemačkih oficira za vezu, e) Stalno ponavljanje zahtjeva za municijom i oružjem radi borbe protiv komunista, kao nagrada za dokazanu lojalnost.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=970&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000960.] <br /> ({{jez-njem|"Das bisherige Verhalten der DM–Bewegung ist gekennzeichnet: </br> a) durch eine aktive Kampfführung gegen den kommunistischen Feind in Serbien, Kroatien und Montenegro, die bei zahlenmässiger und vor allem waffentechnischer Überlegenheit der kommunistischen Banden in jedem Falle mit einem besonderen Risiko für die DM–Kräfte verbunden ist, </br> b) durch die Nichtausführung der von den Allierten generell und im Form von Spezialaufgaben gegebenen Sabotageaufträge, </br> c) durch eine örtliche, z.Zt. sehr rege Zusammenarbeit der DM–Cetniks mit der deutschen Sicherungstruppe, den Abwehrorganen und den für Ausnutzung des Landes eingesetzten deutschen Dienststellen bezw. deren Organisationen, </br> d) durch eine absolute Bereitwilligkeit, sich den taktischen Weisungen der deutschen Verbindungsoffiziere zu unterwerfen, </br> e) durch die wiederholten Versuche, für bewiesene Loyalität Munition und Waffen zum Kampf gegen den kommunistischen Feind zu erhalten."}})</ref>}} Kada su partizani konačno uspeli da se probiju u Srbiju i krenu ka Beogradu, nastupila je panika u redovima okupatora i kvislinga/kolaboracionista: {{izdvojeni citat|Titovi partizani upali su u septembru 1944. u Srbiju i to na više mesta. Zapadni deo Srbije bio je potpuno nezaštićen. Tamo je bio stacioniran samo mali broj nemačkih policijskih jedinica, koje su, zajedno sa četnicima, tu i tamo još vodile borbe. Sa svih strana neprijatelj je krenuo ka Beogradu. U gradu je vladao mir. Mi smo sedeli u Beogradu ne na buretu baruta, nego smo se nalazili u njemu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>|[[Hermann Neubacher]], “Sonderauftrag Südost”}} U izveštaju od 18. septembra 1944, komandant Jugoistoka feldmaršal Maximilian von Weichs jasno sagledava težinu situacije u kojoj su se našle okupacione snage u Srbiji usljed nezadržive partizanske ofanzive. Von Weichs smatra da se njemačkom vođstvu poput imperativa nameće nastavak saradnje sa Mihailovićevim četnicima: {{izdvojeni citat|Loša situacija u Srbiji: zbog pomanjkanja vlastitih snaga, napredovanje partizana se može još samo usporiti; politika upotrebe četnika pri tome je od nesmanjene važnosti, te će biti nastavljena svim sredstvima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=763&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000758.] <br /> ({{jez-njem|"Es kommt also darauf an, gegenüber den Banden in Serbien weiterhin mit unterlegenen Kräften eine Verzögerungstaktik zu betreiben in der Hoffnung, daß durch innerpolit. Gegensätze oder Versorgungsschwierigkeiten ihre Stoßkraft geschwächt wird. Ein Einspannen noch kampfbereiter Cetniks ist dabei von unverminderter Bedeutung u. wird mit allem Mitteln betrieben."}})</ref>|V. Weichs-ova ocjena situacije od 17.9.44 (18.9.44)}} Četnici su nudili okupatoru sadjejstvo u borbi protiv snaga NOVJ u zamjenu za municiju i naoružanje: {{izdvojeni citat|Više četničkih vođa s područja Beograda nudi se za borbu protiv komunista pri isporuci oružja i municije od strane Nijemaca.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=789&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: Kampfangebote mehrerer Cetnik–Führer Raum Belgrad gegen Kommunisten bei Waffen– und Munitionslieferung durch Deutsche."}})</ref>|Večernji izvještaj obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 19. septembar 1944. godine}} Krajem septembra 1944, četnici učestvuju s njemačkim jedinicama u borbi protiv partizana u raznim dijelovima Srbije. Tako u zapadnoj Srbiji, [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pod komandom potpukovnika [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]] i trupe Wehrmachta pokušavaju spriječiti prodor snaga NOVJ: {{izdvojeni citat|Zapadna i centralna Srbija: [...] Dijelovi Borbene grupe fon Jungenfeld prebačeni u Šabac, odakle su 26. septembra, u sadejstvu sa četničkom formacijom Račića, vršili napad na [[12. vojvođanski korpus NOVJ|12. korpus NOVJ]] koji nadire s juga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1027&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 001015.] <br /> ({{jez-njem|"West– und Mittel– Serbien: </br> Tle. Kgr. v. Jungenfeld nach Sabac verlegt, von dort 26.9. im Zusammenwirken mit Cetnik–Verband Racic Angriff auf von Süd vordringendes XII. rotes Korps."}})</ref>}} Ova elitna četnička formacija pomagala je okupatoru u zapadnoj Srbiji već početkom septembra te godine: {{izdvojeni citat|[[Požega (Srbija)|Požegu]] zauzele vlastite trupe u sadejstvu sa četnicima (Račića).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000246.] <br /> ({{jez-njem|"Pozega durch eigene Truppe in Zusammenwirken mit Cetniks (Racic) genommen."}})</ref>|Večernji izvještaj Obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 6. septembar 1944. godine}} Pukovnik von Jungenfeld se nalazio na čelu 5. policijskog puka, sa štabom u [[Šabac|Šapcu]]. O saradnji visokih četničkih oficira sa Jungenfeldom, poput komandanta Kolubarskog korpusa JVuO kapetana Milorada Lapčevića, generala [[Svetomira Đukića]], komandanta Severnih pokrajina JVuO (tj. [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Slavonija|Slavonije]]) ili majora Ilije Orelja, u vezi sa planiranjem krupnije operacije protiv snagâ [[NOV i POJ]] u [[Srem]]u avgusta 1944. godine, general Dragoljub Mihailović je bio obaviješten od strane pukovnika Dragomira Radovanovića, delegata Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u otadžbini za Vojvodinu: {{izdvojeni citat|Dobro je što je kapetan Lapčević postavljen za komandanta Sremske jurišne grupe, no on je svojim radom za poslednji mesec dana stalno radio sa nemačkim komandantom iz [[Šabac|Šapca]]. On — kapetan Lapčević je izvodio akciju u [[Kupinovo|Kupinskom]] kutu po zapovesti nemačkog komandanta iz Šabca, javno sa njim sedeo obilazio Kupinski kut naravno da su u ovom pogledu sudelovali đeneral Đukić i major Orelj. Major Orelj je potpuno zabrljao. Nezgodno je što se svuda prestavlja za Vašeg Delegata te u ime Vaše onako pijan naređuje i govori. Sve ovo vide ovi naši mladi komandanti koji vode ljude i koji treba da nose ceo teret borbe na svojim leđima. Oni nemogu da dozvole da im neko prebaci da su saradnici Nemaca. Kapetan Lapčević, đeneral Đukić i major Orelj mogli su i trebali da rade, ali samo tajno, a nikako javno svakog dana sedeti u kafani u s. [[Ušće (Obrenovac)|Ušće]] pored puta [[Obrenovac]]—Šabac, još đeneral Đukić sa đeneralskom kapom i t.d. Da umirim ove mlade ljude i da im objasnim da će se ovo zabraniti i da će se ako se šta radi, u buduće tajno raditi, trebalo je dosta vremena i muke.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_37.htm Izveštaj delegata Vrhovne komande za Vojvodinu od 22. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o akcijama protiv NOV i POJ u Sremu i o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Iz Armijske grupe »F« javljeno je 13. septembra 1944. godine da Mihailovićevi četnici pomažu okupacionoj sili i prilikom defanzivnih akcijâ u zapadnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Sjeverozapadna Srbija: Noćni napad crvenih bandi na [[Valjevo]] odbijen od strane četnika i vlastitih snaga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=553&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000550.] <br /> ({{jez-njem|"NW–Serbien: </br> Nachtangriff roter Banden auf Valjevo durch Cetniks und eig. Kräfte abgeschlagen."}})</ref>|Tajni dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«) za 13. IX 1944.}} U [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]] četnici su asistirali okupatoru pri zaštiti objekata od strateškog značaja za ratnu privredu Trećeg Reicha, čime je Nijemcima znatno olakšavana eksploatacija rudnih bogatstava u zemlji: {{izdvojeni citat|Napad bandi na rudnik uglja [[Bogovina]] odbijen od strane DM–jedinicâ i mešovite borbene grupe (Landesschützen iz [[Bor]]a i delovi 1. policijskog dobrov. bataljona).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=403&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289656.] <br /> ({{jez-njem|"BANDENANGRIFF AUF KOHLENBERGWERK BOGOVINA DURCH DM–VERBAENDE UND GEMISCHTE KGR (LDS AUS BOR UND TLE. POL. FREIW.BTL. 1) ABGEWIESEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 27. VIII 1944. godine}} Načelnik štaba Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO major [[Neško Nedić]] je 13. septembra izdao naređenje kapetanu Vojislavu Markoviću da u najtješnjoj vezi sa njemačkim okupacionim snagama odbace [[1. proleterska divizija|Prvu proletersku diviziju]] prilikom napada na Valjevo: {{izdvojeni citat|Tvoj korpus za sada ostaje za akciju prema Valjevu — prema komunističkoj grupi dejstvuje u Kolubari. Pošto ovu akciju vode uglavnom Nemci to će tvoja uloga biti da naslonom naših i u sporazumu sa njima izvršiš tučenje crvenih sugerišući Nemcima najpogodnija rešenja. Od Nemaca ćeš neposredno da se snabdevaš municijom, a glavni zadatak ti je da prisustvom uz nemačke trupe goniš i hvataš komuniste koje oni razbijaju.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_69.htm Naređenje načelnika štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 13. septembra 1944. komandantu 7. jurišnog korpusa da sadejstvuje s nemačkim trupama u odbijanju napada 1. proleterske divizije NOVJ na Valjevo]</ref>}} Istovremeno, Nijemci otpočinju s izvođenjem [[Operacija Cirkus|operacije »Cirkus«]] ({{jez-njem|Zirkus}}), čiji je cilj bio ovlađivanje [[Kolubara|kolubarskim]] pobrđem. Operacija je počela 24. septembra 1944, uz učešće [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS-divizije »Prinz Eugen«]], [[Brandenburger|1. puka »Brandenburg«]] (bez 1. bataljona), 202. tenkovskog bataljona, dijelova 5. policijskog puka i pripadnikâ Šumadijske i Kolubarske grupe korpusa JVuO.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.pdf Pregled dejstava potčinjenih jedinica vojnoupravnog komandanta Jugoistoka (Armijske grupe »Srbija«) od 23. avgusta do 4. novembra 1944. godine]</ref> Prethodnog dana, ispred Komande Jugoistoka je načelnik štaba Armijske grupe »F« general [[Arthur Winter]] uputio izvještaj kojim najavljuje početak operacije, napominjući da će se i brojne četničke jedinice boriti na strani Wehrmachta: {{izdvojeni citat|Početak "Cirkusa" 24. septembra. [...] Sve naše snage u sjeverozapadnoj Srbiji potčinjene su Borbenoj grupi fon Jungenfeld. U kruševačkom kraju uspješno napredovanje većih četničkih snaga, uz podršku 12. bataljona iz sastava [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], protiv crvenih bandi u području sjeverozapadno od Kruševca. Pothvat će biti nastavljen sa 6.000 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=941&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000931.] <br /> ({{jez-njem|"Beginn "Zirkus" 24.9. Durch Aufkl.– Vorstoss 1. Rgt. Brandenburg Arandjelovac stark feindbesetzt festgestellt. Sämtl. eig. Kräfte in NW–Serbien Kgr. v. Jungenfeld unterstellt. Raum Krusevac erfolgreicher Vorstoss stärkerer Cetnik–Kräfte, unterstützt durch 2./Pz.Abt.z.b.V.12 gegen rote Banden Raum NW Krusevac. Unternehmen wird mit 6000 Cetniks fortgeführt."}})</ref>|Povjerljivi izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 23. IX 1944.}} U septembru su kvislinške formacije [[Srpska državna straža|Srpska državna]] i [[Srpska granična straža|granična straža]] preformirane u [[Srpski udarni korpus]] (jačine 6.800), stavljen pod Mihailovićevu komandu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.htm Izveštaj komandanta Armijske grupe "Srbija" od 4. novembra 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230714172817/https://znaci.org/00001/4_12_4_168.htm |date=2023-07-14 }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 168</ref> U prvoj polovini septembra, četničko-nemačka odbrana [[Srbija|Srbije]] sa zapada doživela je slom usled prodora [[NOVJ]]. Bitka za [[Srbija|Srbiju]] definitivno je rešena tokom oktobra [[Beogradska operacija 1944.|Beogradskom operacijom]], uz sadejstvo [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa oklopnim snagama [[Crvena armija|Crvene armije]]. No, i pored toga, JVuO je nastavila sadejstvovati sa Vermahtom: {{izdvojeni citat|Usljed jakog komunističkog pritiska, još četničkih jedinica, uključujući i one iz istočne Srbije, izrazile su spremnost za dalju borbu protiv komunista u saradnji sa njem. Wehrmachtom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=101&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame 000095: Izvještaj o neprijatelju u Srbiji, Hrvatskoj, Crnoj Gori i Albaniji (Dodatak za savjetovanje kod načelnika štaba jugoistoka od 2. oktobra 1944.)] <br /> ({{jez-njem|"Unter dem starken kommunistischen Druck haben sich weitere Cetnik–Führer, auch aus O–Serbien bereit erklärt, gemeinsam mit der Deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten zu kämpfen."}})</ref>|Izvještaj [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 2. oktobra 1944.}} {{izdvojeni citat|Četnička grupa [[Siniša Ocokoljić|Ocokoljića]] iz istočne Srbije osiguravala je pozadinu Müllerovom korpusu prilikom borbi protiv Rusa u rejonu okuka Dunava–Zaječar.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000562-000564: Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)] </br> ({{jez-njem|"Die ostserbische Cetnikgruppe des Ocokoljic hat dem Korps Müller bei den Verteidigungskämpfen gegen die Russen im Raum Donauschleife–Zajecar Dienste zur Freihaltung der rückwärtigen Verbindungen geleistet."}})</ref>|Njemački izvještaj od 19. oktobra 1944.}} Opšta (pozitivna) ocjena o doprinosu četničkih snaga u borbi na strani njemačkog Wehrmachta tokom bitke za Srbiju, data je u izvještaju štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], poslatom 21. avgusta 1944. godine Vojnom zapovjedniku Jugoistoka generalu [[Hans Felber|Felberu]]: {{izdvojeni citat|Njemačko vođstvo u Srbiji je stoga moralo tražiti pomoć većih dijelova četnika Draže Mihailovića. Oni su slabo naoružani i nedavno su teško pogođeni usljed izostanka obuke pojedinačnih boraca. Ipak, dobro su se borili, pretrpjeli su znatne krvave gubitke i mogu se označiti kao bezuslovno antikomunistički.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=985&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000975.] ({{jez-njem|"Die deutsche Führung in Serbien mußte sich daher schon bisher der Mithilfe stärkerer Teile der DM–Cetniks bedienen. Diese sind schlecht bewaffnet und infolge geringer Ausbildung des Einzelkämpfers in der letzten Zeit stark angeschlagen worden. Sie haben sich aber gut geschlagen, erhebliche blutige Verluste zu verzeichnen und können als unbedingt antikommunistisch bezeichnet werden."}})</ref>|Njemačka procjena brojnosti partizanskih, njemačkih i kvislinških jedinica u Srbiji (21. august 1944).}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije|Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)}} [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-J28413, Jugoslawien, deutscher Rückzug.jpg|thumb|Nemački vojnici se povlače iz Srbije.]] Tokom septembra [[1944]]. glavna četnička mobilna formacija u centralnoj i zapadnoj Srbiji, [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa]] pod komandom [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]], skupa sa drugim pridruženim jedinicama, poražena je od nadirućih snaga [[NOVJ]] i potisnuta prema [[Beograd]]u. Ove su jedinice Nemci tokom [[3. oktobra|3]], [[4. oktobra|4.]] i [[5. oktobra]] 1944. vozovima prebacili sa željezničkih stanica Topčider i Ripanj do [[Kraljevo|Kraljeva]].<ref name="ReferenceC">Ratko Parežanin; MOJA MISIJA U CRNOJ GORI, Rim, 1974, str. 17-18.</ref><ref>Radomir Milošević-Čeda: ZAKASNELI RAPORT, Interprint, Beograd, 1996, str. 78-79.</ref> {{izdvojeni citat|Noću, iza ponoći, između 3. i 4. oktobra 1944, krenuli smo iz Beograda, sa železničke stanice u Topčideru... Uveče sam se oprostio sa komandantom Korpusa, generalom Kostom Mušickim... Kod Mušickog je u tom trenutku bio [[Nikola Kalabić]], a u štabu Dobrovoljačkog Korpusa sam primetio i Neška Nedića... Došli su da se dogovaraju sa Dobrovoljačkom komandom i da traže opremu i ostalo. Na brzinu progovorio sam nekoliko reči sa Neškom Nedićem. U vozu su s nama putovali i Kalabićevi četnici. Rekoše nam da idu do Kraljeva, gde se vrši koncentracija četnika za borbu.<ref name="ReferenceC"/>|Nedićev ministar [[Ratko Parežanin]]}} O oštrini borbi koje su se vodile između snaga NOVJ, s jedne, te okupatorsko-kolaboracionističkih jedinica s druge strane, svjedoči i jedan njemački izvještaj neposredno pred [[Beogradska operacija|pad Beograda]]. U izvještaju se apostofira strateški značaj koji je, za odbranu glavnog grada Srbije, predstavljala linija bojišnice u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], gdje je bila raspoređena Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO pod komandom potpukovnika Račića: {{izdvojeni citat|Račićeva jurišna grupa korpusa, koja je u septembru u teškim borbama na savskom zavoju bila potisnuta iz područja Čačak–Požega–Užice zbog napredovanja Titovih snaga u zapadnoj Srbiji ka sjeveru, probila se natrag u područje Užice–Požega–Čačak zapadno ka Drini u pojedinačnim grupama, trpeći velike gubitke, nakon što su njemačke snage raspoređene u ovom području povučene na [[Istočni front]]. Usljed nedostatka streljiva i oružja te u odsustvu njemačkih snaga koje bi ga poduprle, Račić je od tada mogao izvoditi samo manje operacije protiv komunističkih grupa. </br> Brzo napredovanje Rusa preko doline Morave do saobraćajnice Beograd–Kraljevo potpuno je promijenilo situaciju kod četnika. Čini se da je bliski kontakt s njemačkim trupama bio poremećen brzim pokretima njemačkih trupa uzrokovanim borbama, tako da se s te strane teško mogao vršiti bilo kakav kontinuirani uticaj na četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame no. 000562.] </br> ({{jez-njem|"Die im September durch den Nordvormarsch der Tito–Kräfte im westserbischen Gebiet aus dem Raum Cacak–Pozega–Uzice in harten Kämpfen gegen den Savabogen zurückgedrückte Sturmkorpsgruppe Racic hat sich nach Abzug der in diesem Raum eingesetzten deutschen Kräfte an die Ostfront wiederum unter starken Verlusten in Einzelgruppen in das Gebiet westlich der Drina und den Ausgangsraum Uzice–Pozega–Cacak durchgekämpft. Wegen Mangel an Munition und Waffen und im Hinblick auf das Fehlen deutscher Kräfte als Rückhalt hat Racic seitdem nur kleinere Aktionen gegen komm. Gruppen durchführen können. </br> Das rasche Vordringen der Russen über das Moravatal bis zur Straße Belgrad–Kraljevo hat die Lage der Cetniks völlig verändert. Die Tuchfühlung mit der deutschen Truppe scheint durch die im Kampfverlauf notwendig gewordenen raschen deutschen Truppenverschiebungen unterbrochen zu sein, sodass von dieser Seite die Möglichkeit zu laufender Einwirkung auf die Cetniks kaum mehr bestand."}})</ref>|Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)}} U mjesečnom izvještaju [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] ({{jez-njem|Heeresgruppe F}}) za oktobar 1944, poslatom Komandi Jugoistoka, konstatuje se da četnici u Srbiji nijesu u stanju održati svoje pozicije bez prisustva njemačkih okupacionih trupâ. Oficiri Wehrmachta tvrde da je „prebacivanje najvećeg dijela četničkih jedinica koje su se nalazile u sjevernoj i istočnoj Srbiji u suštini izvršeno da bi se izbjegli sukobi sa Rusima“, na čiju ih je „podmuklost“ upozorila Vrhovna komanda JVuO: {{izdvojeni citat|U borbi sa snagama 1. komun. korpusa koje su napredovale ka Beogradu, krajem septembra je Rudnički korpus [JVuO] u rejonu Lazarevca (32 km si. od Valjeva) potpuno uništen, dok je Kosmajski korpus uspio da se održi u rejonu sjeverno od Mladenovca (4 km j–ji. od Beograda). Nakon povlačenja njemačkih trupa, budući u nemogućnosti da zadrže dotadašnja operativna područja zbog premoći Rusa i komunista, četničke jedinice koje su se borile u sjeverozapadnoj i centralnoj Srbiji prebačene su do sredine oktobra na područje južno od Zapadne Morave.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001138.] <br /> ({{jez-njem|"Die Verlegung des grössten Teiles der in Nord– und Ostserbien befindlichen Cetnik–Einheiten wurde im wesentlichen zur Vermeidung von Zusammenstössen mit den Russen vorgenommem, vor deren Hinterlist das Obkdo. die Stäbe dringend warnte. <br /> Im Kampf mit den auf Belgrad vorgehenden Kräften des I.komm.Korps wurde Ende September das im Raum Lazarevac (32 NO Valjevo) stehende Rudnik–Korps völlig zerschlagen, während das Kosmaj–Korps sich im Raum Nord Mladenovac (4 SSO Belgrad) behaupten könnte. <br /> Angesichts der Unmöglichket, nach dem Abzug der deutschen Truppen die bisherigen Einsatzräume gegen die Übermacht der Russen und Kommunisten zu halten, wurden die in Nordwest– und Mittel– Serbien kämpfenden Cetnik–Einheiten biss Mitte Oktober in den Raum südlich der Westl. Morava verlegt."}})</ref>}} Izbijanje [[Crvena armija|Crvene armije]] na severoistočnu granicu Jugoslavije izazvalo je pometnju u četničkim redovima. Znatan deo četničkih trupa tokom septembra razbijen je od strane NOVJ u zapadnoj Srbiji. Sam [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]] sa manjom grupom boraca je nateran na povlačenje u Bosnu. Neki su pokušali da napadom na Nemce pred sam dolazak Crvene armije ponovo steknu saveznički status ([[Predrag Raković|Raković]], [[Dragutin Keserović|Keserović]], [[Dragoslav Račić|Račić]]), ali je i ovaj pokušaj bio kratkotrajan. Nakon neuspeha, glavnina se krajem oktobra koncentrisala u oblasti Ivanjice. Upravo u tom periodu vrh Armijske grupe E iz Grčke izbio je do [[Novi Pazar|Novog Pazara]]. Četnici su se priključili [[Proboj Armijske grupe E kroz Sandžak|prodoru Armijske grupe E kroz Sandžak]] u istočnu [[Bosna|Bosnu]]. {{Wikisource|Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.}} {{izdvojeni citat|Draža Mihailović će nastaviti borbu protiv komunizma. Njegove jedinice se već bore sa Titovim trupama i imaju djelomično vezu sa njemačkim jedinicama (pukovnik v. Jungfeld, general Müller). Sada je stvar u tome, kako upotrebiti četničke jedinice kao prethodnice i osiguranje za komunikacije prilikom predstojećeg izmještanja njemačkih trupa iz Srbije. Pritom se neće moći izbjeći da četnici, prateći moguće pokrete njemačkih trupa ka zapadu, ne dospiju na tlo Hrvatske.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=51&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"D.M. wird weiterhin Kampf gegen den Kommunismus führen. Seine Verbände stehen nach wie vor gegen den Titobanden und haben zum Teil auch die notwendige Bindung an die deutsche Truppe (Oberst von Jungfeld, General Müller). Es wird nunmehr darauf ankommen, die Cetniks bei den zu erwartenden Absatzbewegungen der deutschen Truppe in Serbien als eine Art Vorhut einzusetzen, die die rückwärtigen Verbindungen durch Kampf gegen die dortständigen kommunistischen Banden öffnen. Dabei ist nicht zu vermeiden, dass die Cetniks im Zuge möglicher Rückverlegung der deutschen Kräfte in Serbien nach Westen auf kroatisches Gebiet übertreten."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Prvog dana oktobra 1944, u Komandi Jugoistoka je održano savjetovanje na kojem je upozoreno na promjenljivo raspoloženje četnika prema njemačkoj oružanoj sili u okupiranoj Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Srbija: [...] Četničko držanje i dalje različito. Srbijanski četnici se bore zajedno sa Wehrmachtom protiv komunista. Čak je i sam Draža Mihailović tražio njemačko osiguranje za planirano prebacivanje svog štaba iz sjeverozapadne Srbije u područje jugozapadno od Beograda. Ovaj plan se ipak nije ostvario. Suprotno tome, četnici u Istočnoj Bosni, Hercegovini i južnoj Crnoj Gori su neprijateljski nastrojeni. Kreću se ka obali, kako bi u slučaju savezničkog iskrcavanja s njima uspostavili kontakt i dobili savezničku zaštitu od crvenih. Iz sigurnog izvora se doznaje da D.M. izričito osudio njihovo protivnjemačko držanje.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=111&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000105—000106.] ({{jez-njem|"Cetnik–Haltung weiterhin uneinheitlich. Serbische Cetniks kämpfen zusammen mit deutscher Truppe gegen komm. Banden. DM. selbst bat sogar um deutsche Hilfe zur Sicherung beabsichtigter Verlegung seines Hauptstabes von NW–Serbien in Raum SW Belgrad. Diese Absicht jedoch nicht durchgeführt. Demgegenüber feindselige Haltung der Cetniks im O–Bosnien, Herzegovina und S–Montenegro und Bewegung dieser Kräfte zur Küste in den Raum Dubrovnik mit dem Ziel, bei erwarteter engl.Landung Verbindung mit Allierten aufzunehmen und Schutz gegen Rote zu suchen. Nach S.Qu. bekannt, dass DM. die deutschfeidliche Haltung dieser Cetniks aussdrücklich missbilligt."}})</ref>|Izvještaj sa savjetovanja kod načelnika štaba Jugoistoka od 2. oktobra 1944 (1. oktobar 1944.).}} Koliki je stepen kontrole nad četničkim snagama u Srbiji uspjela ostvariti njemačka Komanda Jugoistoka, vidljivo je i iz zapisnika sa sastanka na vrhu, održanog neposredno pred početak [[Beogradska operacija|Beogradske operacije]] (8. X 1944), kada su zabilježene i riječi Višeg SS i policijskog vođe [[Hermanna Behrendsa]]: {{izdvojeni citat|Na pitanje g-dina feldmaršala [tj. [[Maximilian von Weichs|von Weichs]]a — prim.] postoji li mogućnost komunističkog ustanka u Beogradu, Viši SS i policijski vođa Obergruppenführer Behrends je odgovorio odrečno, ističući da su stalnim pročešljavanjem u posljednje vrijeme uklonjeni svi oni komunisti koji bi na bilo koji način mogli učestvovati u takvoj akciji. Na pitanje gdje se nalaze komunisti zatvoreni u koncentracioni logor, Behrends je odgovorio da su svi pobijeni. Na kraju je skrenuo pažnju na to da je u četničke redove uspio ubaciti dovoljno jake grupe Službe sigurnosti [SD-Sicherheitsdienst], koje imaju ostati sa četnicima i ubuduće. Na to je glavnokomandujući primijetio da je samo to dovoljan razlog zašto bi se vodstvo nad četnicima trebalo povjeriti isključivo Višem SS i policijskom vođi.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=52&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"Die Frage des Herrn Feldmarschall an den Obergruppenführer Behrends, ob er mit einem kommunistischen Aufstand in Belgrad rechne, verneinte dieser unter Hinweis darauf, dass er in letzter Zeit durch dauernde Durchkämmungen alle irgendwie für einen Putsch infrage kommenden Kommunisten beseitigt habe. Die Frage nach dem Verbleib der im Konzentrationslager erfassten Kommunisten beantwortete er dahingehend, dass diese alle umgelegt seien. Abschliessend wies Obergruppenführer Behrends noch daraufhin, dass er bei den Cetniks ausreichend starke SD—Kommandos eingebaut habe, die bei den Cetniks verbleiben würden. Von seiten O.B.Südost wurde daraufhin festgestellt, dass allein schon durch diese Tatsache die weitere Führung der Cetnikverbände durch den Höh.SS und Pol.Führer gegeben sei."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Nakon poraza u [[Bitka na Jelovoj gori|bici na Jelovoj gori]], Vrhovna komanda JVuO na čelu sa Dražom Mihailovićem obrela se u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]]. Potpukovnik [[Zaharije Ostojić]], komandant Istaknutog dela štaba Vrhovne komande, šalje 30. septembra 1944. komandantu Zlatiborskog korpusa kapetanu Dušanu Radoviću (pseudonim »Kondor«) upozoravajuću depešu: {{izdvojeni citat| ''Za Kondora — ultra urgent'' Imam obaveštenje da ste Vi, [Miloš] Marković i [Filip] Ajdačić upućeni u [[Višegrad|višegradski]] srez sa specijalnim zadatkom i da ćete isti izvršiti u punoj vezi sa [[Gestapo]]m i Švabama. Vaši ljudi pričaju da su kaznena ekspedicija. Još u toku današnjeg dana očekujem Vaše objašnjenje, jer ću u protivnom preduzeti potrebno, a narod i istorija reći će ko je izdajnik?<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_133.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša Istaknutog dela štaba Vrhovne komande od 7. avgusta 1944. do 7. januara 1945. godine]</ref>}} Jedinice [[Crvena armija|Crvene armije]] i [[NOVJ]] u prvoj polovini oktobra [[1944]]. zaposele su komunikaciju dolinom [[Morava (reka)|Morave]] između [[Vranje|Vranja]] i [[Velika Plana|Velike Plane]], što je otežalo [[Proboj Armijske grupe "E" iz Grčke 1944|proboj Armijske grupe "E" iz Grčke]]. Ova formacija time je bila usmerena na komunikaciju [[Skoplje]] - [[Kosovska Mitrovica]] - [[Raška]], odnosno dolinom [[Ibar (reka)|Ibra]], i zatim na otvaranje puteva prema [[Sarajevo|Sarajevu]] pod borbom. Tokom ovog četvoromesečnog proboja saradnja između Armijske grupe "E" i četnika iz [[Srbija|Srbije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]] imala je više vidova. U izvještaju [[91. armijskog korpusa]] Wehrmachta od 25. oktobra 1944. godine, što ga je potpisao general [[Werner von Erdmannsdorf]],<ref>NARA, T314, Roll 1360, frame no. 000889.</ref> odato je svojevrsno priznanje generalu Mihailoviću i njegovim četnicima kao najvrjednijim antikomunističkim (sa)borcima na čitavom okupiranom području [[Jugoistočna Evropa|jugoistočne Evrope]]: {{izdvojeni citat|Među antikomunističke grupe u Srbiji spadaju i sljedbenici srpskog pukovnika Draže Mihailovića [Mihailović je unaprijeđen u čin generala još decembra 1941. — prim.] i neke nezavisne četničke jedinice (četnik — borac za slobodu). Pukovnik Draža Mihailović igra u Srbiji ulogu sličnu onoj koju igra general [[EDES]]-a [[Napoleon Zervas|Zervas]] u Grčkoj. On jeste anglofil, ali i apsolutno antikomunistički nastrojen. Na osnovu njegova antikomunističkog stava, saradnja [četnika i Nijemaca] u borbi protiv Titovih komunističkih bandi bila je uglavnom zadovoljavajuća. Srbin je dobar vojnik i u tom pogledu nalazi se na prvom mjestu na Balkanu. Disciplinovan je, žilav i uporan, te stoga stoji iznad prosječnog Grka. Srpske bande se bore žešće od Grka i imaju se više cijeniti od grčkih bandita. Njihovo naoružanje je dobro.|Uputstvo za srpsko-albansku teritoriju, izdato od strane obavještajnog odjeljenja 91. armijskog korpusa, 25. oktobar 1944. godine}} Prilikom proboja od [[Sjenica|Sjenice]] prema [[Prijepolje|Prijepolju]] [[24. oktobra|24]]-[[31. oktobra]] [[1944]]. Nemci su nastupali zajedno sa borcima [[Srpski udarni korpus|Srpskog udarnog korpusa]] protiv snaga [[37. sandžačka divizija|37. sandžačke divizije]]. Od Prijepolja se glavnina [[Armijska grupe "E"|Armijske grupe "E"]] kroz Sandžak usmerila na pravac Prijepolje - Višegrad - Rogatica - Sarajevo. Jednim motorizovanim bataljonom Nemci su 1. novembra otvorili su put Prijepolje - Pljevlja, i usmerili celokupne četničke snage iz [[Srbija|Srbije]] na pravac [[Sjenica]] - [[Prijepolje]] - [[Pljevlja]] - [[Goražde]]. Time su iskoristili snage [[JVUO]] iz Srbije kao svoju levu pobočnicu. Nakon toga, svojim napadom na NOVJ u pravcu Tuzle ([[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944]]) sadejstvovale su snagama [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] u njihovom proboju na sever. U dnevnom izvještaju za 13. novembar 1944. o situaciji na teritoriji okupirane Jugoslavije iz štaba Armijske grupe »F«, u paragrafu naslovljenom “Njemačke i savezničke trupe“, navodi se, očigledno na osnovu presretnute komunikacije snaga NOVJ, da se general Dragoljub Mihailović nalazi u rejonu [[Sjenica|Sjenice]] sa „aktivnim jugoslovenskim generalom” (moguće da je riječ o [[Miroslav Trifunović|Miroslavu Trifunoviću]]).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=719&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001217.] <br /> ({{jez-njem|"I. Deutsche und verbündete Truppen. </br> Draza Mihajlovic befindet sich mit einem aktiven jugosl. General im Sjenica. (VII.mont.Brig. an 3.Div. 4.11.)"}})</ref> Dok komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] general [[Aleksander Ler|Ler]] u svom pregledu brojnog stanja od [[16. novembra]] [[1944]]. ubraja 10.000 četnika Pavla Đurišića u vlastite (njemačke) trupe,<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_174.htm Pregled brojnog stanja jedinica potčinjenih Grupi armija »E« na dan 16. 11. 1944. godine, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII - dokumenti nemačkog rajha, knjiga 4], Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 174.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frames no. 000376—000377.]</ref> dotle se za četnike iz Srbije u izveštaju poslatom Vrhovnoj komandi u [[Berlin]]u kaže da se "drže u senci Vermahta". Nevoljno savezništvo veoma dobro ilustruje i sljedeći izveštaj: {{izdvojeni citat|Grupa Marković (2500—3000), u sporazumu sa nem. vojskom, osigurava odsek Mitrovica — Raška (mesta uklj.) — Novi Pazar. Izviđanje protiv Bugara, Tita i Sovjeta. Do sada nije bilo ozbiljnih incidenata. Potrebna je opreznost. [[Miroslav Trifunović|Trifunović]] sa oko 18.000 četnika [[Dragoslav Račić|Račića]] i [[Dragutin Keserović|Keserovića]], uporedno sa nem. pokretima u rejonu Prijepolje. Pravac marša Foča. U početku učešće u borbenim dejstvima na nemačkoj strani (zaštita bokova). U poslednje vreme samo saputnici. Utisak: dokle god postoje zajednički interesi — uopšte mir. Ako vide mogućnost uspeha, bezuslovno treba očekivati prepade na nemački [[Vermaht]], naročito na odvojene grupe. <br /> Moli se da se dostavi rezultat pregovora DM — [[Hermann Neubacher|zastupnik Ministarstva spoljnih poslova]].<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B5_%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0_%22%D0%95%22_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%83_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_11.11.1944. Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.], Vojnoistorijski institut, NAV--T-311, r. 184</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=507&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000501.] <br/> ({{jez-njem|"1.) Gruppe Markovic (2500–3000) sichert im Einvernehmen mit dt. Truppe Abschnitt Mitrovica – Raska (Orte ausschl.) – Novi Pazar. Aufklärung gegen Bulgaren, Tito und Sowjets. Bis jetzt keine ernsteren Zwischenfälle. Vorsicht geboten. <br /> 2.) Trifunovic mit ca. 18000 Cetniks des Racic und Keserovic gleichlaufend mit dt. Bewegungen im Raum Prijepolje Marschrichtung Foca. Anfangs Teilnahme an Kampfhandlungen auf deutscher Seite (Flankenschutz). Neuerdings nur Mitläufer. Eindruck: Solange gleichlaufende Interessen im allgemeinen Ruhe. Wenn erfolgversprechend, Überfälle gegen deutsche Wehrmacht, besonders Splittergruppen, unbedingt zu erwarten. <br /> 3.) Um Übermittlung des Verhandlungsergebnisses DM – Vertreter AA wird gebeten."}})</ref>}} Načelnik štaba Armijske grupe »E« general-major [[Erich Schmidt-Richberg]] piše 5. decembra 1944. godine o pokušajima da se s četnicima Draže Mihailovića nađe, u vrijeme zajedničkog povlačenja, obostrano korisno rješenje u smislu nastavka saradnje u borbi protiv snagâ [[NOV i POJ]]: {{izdvojeni citat| ''Borbenoj grupi pukovnika Bemera </br> Glavni štab [[V SS brdskog korpusa]]'': 1) Pošto nemačka Vrhovna komanda sa opunomoćenicima DM već pregovara (preko izaslanika pukovnika [[Gojko Borota|Borote]]), molimo da se generalu Trifunoviću predoči da sačeka uputstva od svog pretpostavljenog starešine. 2) Utvrđivanje neke neutralne zone ist. od [[Sokolac|Sokolca]] ne može se dovesti u sklad sa nemačkim planovima. 3) Ostali predlozi DM već su dostavljeni. 4) U držanju nemačkog Vermahta, koje je ranije utvrđeno, prema četnicima ništa se nije promenilo. Nemački Vermaht ima nameru da zadovolji potrebe četnika u što većoj meri uzimajući u obzir i pružanje materijalne pomoći.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=868&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000862.] <br/> ({{jez-njem|"An Kampfgruppe Oberst Böhmer nachrichtl.: </br> Gen.Kdo.V.SS-Geb. Korps (durch Schreiben, 2. Ausf.) </br> 1.) Da deutsches Okdo. nur mit einer DM Vertretung verhandeln kann, und dies bereits geschiet (von entsandter Oberst Borota), wird gebeten, dass General Trifunovic nahezulegen, Weisungen seiner vorgesetzten Stelle abzuwarten. </br> 2.) Festlegung eines neutralen Raumes ostw. Sokolac läst sich mit deutschen Planungen nicht in Einklang bringen. Entsprechende andere Vorschläge wurden bereits DM übermittelt. </br> 3.) An dem ursprünglich festgelegten Verhalten der deutschen Wehrmacht gegenüber den Cetniks hat sich nichts geändert. </br> 4.) Die deutsche Wehrmacht wird versuchen, den Bedürfnissen der Cetniks weitgehend gerecht zu werden und beabsichtigt hierzu auch materielle Hilfeleistung."}})</ref>}} U posljednjim mjesecima okupacije Jugoslavije, dužnosnici njemačkog Wehrmachta mogli su dati konačni i zaokruženi sud o karakteru kolaboracije JVuO sa okupacionim snagama. Tako uputstvo iz štaba 91. armijskog korpusa od 26. decembra 1944. godine sadrži veoma iznijansirano tumačenje kvaliteta dosadašnje njemačko-četničke saradnje, prvenstveno uslovljene spoznajom da [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] predstavlja zajedničkog neprijatelja. Pored toga, oficiri iz štaba 91. koprusa analiziraju kako se može proći s najmanje političke štete usljed stalno prisutnog antagonizma između vlasti NDH i četnikâ, preporučajući oprez u odnosima s potonjima zbog njihovih neprekinutih veza sa [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznicima]]: {{izdvojeni citat|Srpski četnici: </br> Upotreba četničkih jedinica dala je u raznim oblastima dobre rezultate. Poznavanje zemljišta od strane četnikâ i njihove izviđačke aktivnosti protiv Titovih snaga od koristi su njemačkom Wehrmachtu. Međutim, oslanjanje četnika na njemački Wehrmacht proizilazi isključivo iz činjenice da su inferiorni u odnosu na Titove snage — [[Angloamerika|angloamerička]] oružana intervencija bi ih navela da odmah promijene kurs. Njihovi pokušaji da se svrstaju uz angloameričkog neprijatelja se nastavljaju. Stoga se savjetuje veliki oprez kada se postupa sa četnicima. Za vlastiti stav prema četnicima presudno je sljedeće: </br> 1) Upotreba četničkih jedinica mora se sprovesti na način tako da, u slučaju nagle promjene kursa, šteta ostane u granicama podnošljivog; </br> 2) Nijemci moraju iskoristiti neprijateljstvo između četnika i boljševičkih bandi; </br> 3) Saradnja s četnicima od slučaja do slučaja u zamjenu za opskrbu borbenom municijom, zdravstvenu njegu i snabdijevanje namirnicama, ukoliko su dostupne; </br> 4) Cjelokupno hrvatsko stanovništvo mrzi četnike; kompromis između njih i hrvatskih vlasti (posebno ustaša) teško da je moguć. Stoga, moramo spriječiti njihov upad na hrvatski teritorij, posebno između [[Drina|Drine]] i [[Bosna (rijeka)|Bosne]]. Prelazak [natrag] preko Drine u Srbiju, naročito od strane četnika iz Stare Srbije [misli se na teritoriju Nedićeve Srbije — prim.], treba podržati, jer se time izbjegava konflikt s NDH. Na hrvatskom tlu, taktički nužan kontakt s četnicima tokom operacija protiv Titovih snaga treba održati što je moguće više neprimjetnijim, s obzirom na odnos s ustašama; </br> 5) Postojeća mržnja između srpskih četnika i [[Bošnjaci|Muslimana]] zahtijeva poseban oprez tokom pregovora s obje strane i njihovog upošljavanja, jer će se i jedna i druga strana ili povući ili odmah zauzeti neprijateljski stav ako se za takve pregovore sazna; </br> Da li se četnici mogu iskoristiti u njemačku svrhu u borbi protiv Titovih bandi, '''čime bi se uštedjela njemačka krv''', zavisiće od razumnog i vještog pregovaranja s njima.<ref>[https://znaci.org/ok/T317.php?sta1=etni&sta2=D.M&idem=1404 NARA, T314, Roll 1630, frame no. 000770.] <br /> ({{jez-njem|"Die serbischen Cetniks. </br> Der Einsatz von Cetnik–Verbänden hat in verschiedenen Gebieten guten Ergebnissen geführt. Von Nutzen für die Deutsche Wehrmacht ist die Landeskenntnis der Cetniks und ihre Aufklärungstätigkeit den Titobanden gegenüber. </br> Anlehnung der Cetniks an die Deutsche Wehrmacht beruht jedoch nur auf die Tatsache, daß sie den Titokräften unterlegen sind: ein bewaffnetes angloameriknisches Eingreifen wird ihr sofortiges Umschwenken veranlassen, Ihre Versuche, sich dem angloamerikanischen Gegner zu nähern, laufen weiter. Große Vorsicht den Cetniks gegenüber ist daher angebracht. </br> Für die eigene Haltung den Cetniks gegenüber ist maßgebend: </br> 1.) Der Einsatz der Cetnik–Verbände ist so durchzuführen, daß bei plötzlichem Umschwenken der Schaden in erträglichen Grenzen bleibt. </br> 2.) Die Feindschaft zwischen den Cetniks und bolschewistischen Banden muß deutscherseits ausgenützt werden. </br> 3.) Zusammenarbeit mit Cetniks von Fall zu Fall gegen Bereitstellung von Gefechtsmunition, sanitäre Betreuung und Verpflegung, soweit diese vorhanden. </br> 4.) Die Cetniks sind bei der gesamten kroatischen Bevölkerung verhasst, ein Ausgleich zwischen ihnen und den kroatischen Dienststellen (bes. Ustascha) ist kaum möglich, daher muss ein Eindringen in den innerkroatischen Raum insbesondere zwischen Drina und Bosna unsererseits verhindert werden. Ein Übertritt insbesondere der altserbischen Cetniks über die Drina nach Serbien ist zu unterstützen, da so Konflikt mit Kroatien vermieden wird. Auf kroatischem Boden ist taktisch notwendige Fühlung mit Cetniks bei Einsatz gegen Titobanden im Hinblick auf Verhältnis zur Ustascha möglichst wenig in Erscheinung treten zu lassen. </br> 5.) Der bestehende Haß zwischen serbischen Cetniks und Muselmanen verpflichtet bei Verhandlungen und Einsatz beider Teile zu besonderer Vorsicht, da bei Bekanntwerden solcher Verhandlungen beide Parteien entweder abspringen oder sofort eine feindselige Haltung einnehmen werden. </br> Von einer verständnisvoll und geschickt geführten Verhandlung mit den Cetniks wird es abhängen, ob diese durch Einsatz gegen Titobanden für deutsche Zwecke nutzbar gemacht werden können, somit also deutsches Blut gespart werden kann."}})</ref>|Uputstvo načelnika štaba 91. armijskog korpusa o „srpskim četnicima“ iz decembra 1944.}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore|Pavle Đurišić|Crnogorski dobrovoljački korpus}} [[File:Spisak vlastitih trupa njemačke Armijske grupe E 1944, decembra 1944.jpg|thumb|Spisak trupa njemačke Armijske grupe »E« iz decembra 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000376.]</ref> Na spisku se nalazi i “10.000 Crnogoraca“ ({{jez-njem|"10.000 Montenegriner"}}). Riječ je o četnicima [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] (tj. CDK), koji su se povlačili zajedno sa okupacionim snagama.]] Dok su srbijanski četnici sadjejstvovali snagama Armijske grupe »E« u njihovom proboju na sjever, četnici iz Crne Gore uzeli su učešća u [[Proboj XXI brdskog korpusa iz okruženja|proboju XXI brdskog korpusa iz okruženja]]. Jedinice crnogorskih četnika, koje su od Njemaca takođe preformirane u dobrovoljačke pukove ("[[Crnogorski dobrovoljački korpus]]"), borile su se u sastavu njemačkog [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. brdskog korpusa]] između [[Danilovgrad]]a i [[Cetinje|Cetinja]] rame uz rame sa njemačkim vojnicima. Ove snage učestvovale su zajedno sa njemačkim snagama u operacijama protiv NOVJ ([[Operacija Frilingservahen aprila 1944|Frilingservahen]], [[Operacija Ribecal avgusta 1944|Ribecal]]). Komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe "E"]] je u svom izvještaju od ove četnike ubrojao u brojno stanje svojih jedinica: {{izdvojeni citat|C. D. K. od 3 puka, pod komandom potpukovnika [[Pavle Đurišić|Đurišića]], formiran neposredno od strane K-de 2. OkA ([[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druga oklopna armija]]), bio je do sada u službenom pogledu potčinjen K-di 2. OkA a u snabdevačkom i taktičkom pogledu 181. peš. div., koja je trebalo da se obimno uključi u obuku. [...] C.D.K. se do sada dokazao u borbi protiv komunista, ali je upitna njegova pouzdanost prema njemačkom Wehrmachtu zbog Đurišićeva kontradiktornog stava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=825&rec=314&roll=664 NARA, T314, Roll 664, frame 000817.] <br /> ({{jez-njem|"M.F.K. zu 3 Rgt. unter Führung Oberstleutnant Djurisic, wurde von Pz.AOK 2 unmittelbar aufgestellt, unterstand bisher truppendienstlich Pz.AOK, versorgungsmässig und taktisch 181.Inf.Div., die sich ausbildungsmässig weitgehend einzuschalten hatte. </br> M.F.K. im Kampf gegen Kommunisten bisher bewährt, jedoch in seiner Zuverlässigskeit gegenüber der deutschen Wehrmacht durch widerspruchsvolle Haltung Djurisic fragwürdig."}})</ref>|Izvještaj Komande 21. brdskog korpusa Komandi Grupe armija "E" od 23. septembra 1944. godine}} O odluci komandanta Crne Gore, Boke i Sandžaka JVuO potpukovnika Pavla Đurišića da slijedi kolonu njemačkih armijâ pri povlačenju s Balkana, te o značajnoj pomoći pruženoj okupatoru od strane crnogorskih četnika tom prilikom, piše u svojim ratnim memoarima i [[Hermann Neubacher]]: {{izdvojeni citat|On je bio opasan nemački saveznik. Meni je uvek bilo savršeno jasno da bismo mi za Pavla Đurišića, u slučaju invazije zapadnih sila na Balkan, ponovo postali njegov najveći neprijatelj. Kada je započelo povlačenje nemačkih trupa iz Crne Gore, Pavle Đurišić je krenuo sa njima. Tokom napornih marševa po planinskom terenu, tokom operacije povlačenja prolazili smo i kroz područja koja su kontrolisali partizani. Njegove trupe vodile su borbu sa partizanima i time nemačkim trupama olakšale evakuaciju sa tog prostora. Kasnije je Pavle Đurišić sklopio ugovor sa ustaškim trupama Ante Pavelića, da bi mogao da prođe sa svojim jedinicama kroz Hrvatsku i Istru. Tamo su se već nalazile i druge četničke jedinice, kao i Ljotićevi dobrovoljci.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], str. 176—177.</ref>|[[Hermann Neubacher]]}} === Prelazak sa Nemcima u Bosnu (1944-1945) === {{main|Proboj Armijske grupe E kroz istočnu Bosnu|Četnička ofanziva u istočnoj Bosni 1944.|Bosanska golgota}} [[File: Četnički oficir Dinarske divizije, SS-Sturmbannführer Ernst Lerch i neidentificirani SS-Hautsturmführer tokom ofanzive protiv IX. korpusa.jpg|thumb|Oficir [[Dinarska četnička divizija|Dinarske divizije JVuO]], SS-Sturmbannführer [[Ernst Lerch]] i neidentificirani SS-Hauptsturmführer tokom ofanzive protiv [[9. korpus NOVJ|9. korpusa NOVJ]] u Sloveniji, mart 1945. godine<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2016/05/bk0164.html Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0164 | Photo | Höherer SS- und Polizeiführer Adriatisches Küstenland]</ref>]] [[Armijska grupa "E"]] imala je u planu otvaranje komunikacija kroz istočnu Bosnu, pa je krajem novembra jedna njena divizija ([[11. poljska vazduhoplovna divizija (Nemačka)|11. poljska vazduhoplovna divizija]]) započela napad pravcem od [[Rogatica|Rogatice]] prema [[Zvornik]]u, protiv snaga [[Treći udarni korpus NOVJ|Trećeg udarnog korpusa]] [[NOVJ]]. Međutim, kako su tokom ofanzive [[NOVJ]] i Crvene armije od 3. decembra nemačke pozicije na [[Sremski front|Sremskom frontu]] ozbiljno ugrožene, ova divizija hitno je izvučena i transportovana prugom [[Sarajevo]] - [[Slavonski Brod]] na [[Sremski front]]. Na njeno mesto usmerena je glavnina četnika iz [[Srbija|Srbije]]. U izvještaju Operativnog odjeljenja u [[Sarajevo|Sarajevu]] Armijske grupe »E« od 10. decembra 1944, koji potpisuje potpukovnik Warnstorff, istaknuto je: {{izdvojeni citat| Telegram 34. i 91. arm. korpusu, 5. SS-brd. arm. korpusu i Korpusnoj grupi »Kibler«: 1) Četnici na maršu u širi rejon Valjeva privremeno će preći preko područja Rogatica — Ljubovija — Zvornik — Kladanj. 2) DM garantuje najlojalnije držanje prema nemačkim jedinicama i nudi saradnju. Znak raspoznavanja za saradnju između nemačkih jedinica i četnika je: Mitrovica. 3) Četnike u što većoj meri koristiti za službu izviđanja. Materijalna pomoć može im se obezbediti u ograničenim razmerama ukoliko se stave na raspolaganje za borbu protiv bandi. 4) K-da Grupe armija obavestila je hrvatske vlasti o navedenom kretanju.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=998&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000992.] ({{jez-njem| <br /> "1.) Cetniks überschreiten auf dem Marsch in den Großraum Valjevo vorübergehend das Gebiet Rogatica – Ljubovija – Zvornik – Kladanj. <br /> 2.) DM hat loyalste Haltung gegenüber deutscher Truppe zugesichert und bietet Zusammenarbeit an. Kennwort zwischen deutscher Truppe und Cetniks für Zusammenarbeit ist "Mitrovica". <br /> 3.) Die Cetniks sind weitgehend für Erkundungsaufträge zu verwenden. Materielle Hilfe darf ihnen in beschränktem Ausmaß gewährt werden, soweit sie sich zum Kampf gegen die Banden zur Verfügung stellen. <br /> 4.) Die kroatischen Behörden sind über obige Bewegung durch Okdo. unterrichtet worden."}})</ref>}} U izvještaju njemačkog opunomoćenog generala u [[NDH]] od 24. decembra 1944. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_82.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje POSLJEDNJI DANI NA VUČJAKU]</ref> navodi se da je general Draža Mihailović izrazio spremnost za suradnju i sa formacijama NDH u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Prema izvješću pouzdanog agenta, Draža Mihajlović je izrazio namjeru da se bori skupa sa ustašama i domobranima, jer je njihov zajednički glavni cilj uništenje komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=443&rec=311&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000427.] <br /> ({{jez-njem|"Nach zuverlässiger V–Mann–Meldung soll Draza Mihajlovic geäussert haben, er wolle mit den Ustascha und Domobranen zusammen kämpfen, da das gemeinsame Hauptziel die Vernichtung des Kommunismus sei."}})</ref>|Izvještaj njemačkog opunomoćenog generala u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 24. XII 1944.}} Četnici su, pod ličnom komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]], nakon koncentrisanja unutar nemačko-ustaških linija, izvršili [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|napad na snage NOVJ]]. 8. decembra [[1944]]. ujutro sa nemačko-ustaških položaja u okolini [[Rogatica|Rogatice]] krenuli u silovit napad prema [[Zvornik]]u. Ovaj napad bio je usklađen sa napadom nemačkog 34. armijskog korpusa sa druge strane, pravcem [[Užice]] - [[Ljubovija]] - [[Zvornik]]. Ovom prilikom četnicima su Nemci obezbedili snabdevanje municijom, kao i zbrinjavanje ranjenika u nemačkim bolnicama u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Pošto je prodor četnika prema [[Zvornik]]u odbijen, njihova glavnina usmerila se prema oslobođenoj [[Tuzla|Tuzli]]. U [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|neizvesnim borbama od 24. do 28. decembra]] [[Treći udarni korpus NOVJ]] krajnjim naporom odbio je ovaj napad. Nakon ovog poraza, glavnina [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] snaga razmestila se u [[Modriča|Modriči]] i okolini, gde su nakon kraćeg sukoba uspostavili sporazum sa snagama NDH. Tako su se našli na za Nemce vitalnoj komunikaciji Sarajevo - Brod, vodeći zajedno sa Nemcima teške dvomesečne borbe protiv [[Druga armija JA|Druge jugoslovenske armije]], koja je nastojala da je prekine. Preko pukovnika Borote, komandanta Romanijskog korpusa JVuO, uspostavljena je saradnja sa nemačkim štabom u [[Sarajevo|Sarajevu]], od kojeg je obezbeđeno snabdevanje municijom i bolničko zbrinjavanje ranjenika.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_130.htm Opšti uslovi sporazuma o saradnji između četnika i nemačkih jedinica pripremljeni za pregovore decembra 1944. godine], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - dokument broj 130</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_219.htm Ratni dnevnik Armijske grupe E 1.10.1944-31.12.1944], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - prilog broj 2, (10. decembar 1944)</ref> [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićeva]] grupacija takođe je uspostavila vezu sa Štefanom Hedrihom ({{jez-nem|Stefan Hedrich}}), SS-oberfirerom i inspektorom u glavnom štabu SS, komandantom SS-oblasti Severozapadna Bosna.<ref>[https://www.znaci.org/00001/181.htm Roland Kaltenegger: TOTENKOPF & EDELWEIß], četvrti deo: Das Kriegsjahr 1944 (Ares verlag, Graz), strana 268.</ref> [[3. april]]a 1945. godine, kada su nemačke trupe napuštale Bijeljinu i okolinu, Mihailović je pokušao da ih pridobije da ostanu pod njegovom komandom kao jugoslovenski državljani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_192.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša štaba Vrhovne komande od 12. decembra 1944. do 7. aprila 1945. godine]</ref> [[Schutzstaffel|SS]]-Sturmbannführer (major) [[Ernst Lerch]], u izvještaju od 8. marta 1945. godine, piše da je [[Aleksandar Nikolić (četnik)|Aleksandar Nikolić]], zapovjednik Sremsko-slavonske komande JVuO, zajedno sa svojim trupama (za koje navodi da broje oko 80 ljudi, ali i da bi po pristizanju ostatka jedinice ta cifra mogla dostići i 400) došao u [[Istra|Istru]], tj. u [[Operativna zona Jadransko primorje|Operativnu zonu Jadransko primorje]], gdje se stavlja na raspolaganje njemačkim vlastima. Ernst Lerch moli nadređene da naznače rejon u kojem bi »grupa pukovnika Nikolića« mogla da bude »upotrebljena«: {{izdvojeni citat|1.) U prostor [[Jurdani]], prov. [[Rijeka (grad)|Rijeka]], stigli su delovi četničke grupe pukovnika Nikoliča u jačini oko 80 ljudi. 2.) Prema telegr. Glavnog ureda SS od 7. 2. 45, delovodn. pov. br. 375/45, grupa Nikolić potčinjena je komandantu SS i policije u [Operativnoj zoni] Jadr. primorje. [...] 6.) Pukovnik Nikolić je samostalni četnički komandant i njegov načelnik Štaba major Miladinović je izjavio da ova grupa ne želi nikakvu zavisnost od ministra [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]a, odn. od drugih četničkih grupa. <br /> Oni obećavaju da će se stoprocentno zajedno s Nemcima boriti kako protiv komunista tako i protiv regularnih engleskih trupa koje oni navodno preziru iz dubine duše. <br /> Ovaj osnovni stav oni će zadržati u svakoj situaciji pa ma šta se desilo.<ref>[https://znaci.org/zb/4_6_19.htm Zbornik NOR-a – tom VI – Borbe u Sloveniji – knjiga 19. – 1. III – 15. V 1945. godine, Vojnoistorijski institut], Beograd, 1975, dokument br. 161, str. 822–823.</ref>|Obaveštenje komandanta SS i policije u Operativnoj zoni Jadransko primorje od 8. marta 1945. o pristizanju četnika pukovnika Nikolića u Istru}} [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za [[Jugoistočna Evropa|jugoistočnu Evropu]], u svojim poslijeratnim memoarima ističe da je sa četničkim komandantom održavao vezu sve do aprila 1945, tj. do [[Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)|zajedničkog povlačenja Nijemaca i četnika]] pred jedinicama NOVJ i [[Crvena armija|Crvene armije]]. Neubacher navodi da je postojala i zamisao o susretu između njega i generala Mihailovića, ali [[Joachim von Ribbentrop]] nije dao dopuštenje za taj sastanak: {{izdvojeni citat|Tokom sukoba četnika sa Englezima, stiglo je do mene pitanje da li bih bio spreman da razgovaram sa Dražom Mihailovićem. Ovu sam molbu prosledio ministru spoljnih poslova Ribentropu, tražeći od njega da mi dozvoli da do takvog susreta dođe. U principu, nije mi bilo zabranjeno da uspostavim kontakt. Ali, za vođenje razgovora morao sam da dobijem specijalnu dozvolu. Bilo mi je, međutim, zabranjeno da stupim na teren koji kontroliše Draža Mihailović. Moja spremnost i želja da se sretnem sa njim bili su veliki, te sam uskoro morao da sam sebi priznam da je moj glavni motiv bio – radoznalost. Da se sretnem sa četničkim vođom, a da se prethodno ne izvrše potrebne pripreme, razgovor bi bio besmislen, i jedino bi doneo neugodnost i neprilike za Dražu Mihailovića, jer bi dobio etiketu „kolaboratera“. Trebalo je susret dobro organizovati, kako bi bilo sigurno da će doneti senzacionalan rezultat. Verovatno je i sam Draža Mihailović tako razmišljao, pa zato, najzad, nije nikada ni došlo do našeg susreta. Ali, ostali smo u vezi preko naših posrednika. I jedna i druga strana bila je u tim kontaktima veoma oprezna. Jedan moj poverljiv čovek čak je tri puta bio u Dražinom glavnom štabu. Da ne bih bio suviše opširan, zadovoljiću se samo tvrdnjom da Draža Mihailović svoju politiku sve do kraja rata nije menjao. Tek početkom 1945, u vreme naših poslednjih borbi u Hrvatskoj, kada je povlačenje naših trupa sa tog prostora bilo samo pitanje dana, Draža Mihailović mi se obratio direktnom molbom – i to preko svojih poverljivih ljudi u Beču – da mu pružim pomoć u vezi sa naoružanjem njegovih jedinica. Tokom nekoliko dana ja sam čak imao direktnu radio-vezu sa njegovim glavnim štabom u Bosni. Moj poverljiv čovek bio je poslednji put kod Draže u aprilu 1945.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>}} General Mihailović je odbijao da osobno uđe u bilo kakav aranžman s okupatorom, i od ove je politike odstupio samo u četiri ili pet navrata tokom rata. Riječ je o [[Sastanak u Divcima|sastanku u Divcima]] sredinom novembra 1941. godine, zatim o dva sastanka s predstavnikom Hermanna Neubachera, [[Rudolfom Stärkerom]], u jesen 1944 (prvi u zapadnoj Srbiji na kojem je Mihailovića pratio pukovnik [[Robert H. McDowell]], šef američke vojne misije pri njegovu štabu, a drugi u sjeveroistočnoj Bosni), kao i o posljednjem sastanku sa Stärkerom na planini [[Vučjak]], početkom aprila 1945. Neubacher pokušava u svojoj knjizi ekskulpirati Mihailovića od odgovornosti za kolaboraciju.<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> == Nemci o generalu Mihailoviću i JVuO == [[Datoteka:Draža pred sudom.jpg|mini|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović]] na [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] [[1946]].]] {{izdvojeni citat|'''Njemačka je za D.M.-a neprijatelj br. 2 – neprijatelj br. 1 su komunisti'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=695&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000686.] <br /> ({{jez-njem|"Deutschland ist für D.M. nur noch der Feind No. 2. Feind No. 1 sind die Kommunisten."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka Armijske grupe »F« sa izaslanikom Neubacherom održanog 30. jula 1944.}} Prilikom ispitivanja od strane istražitelja 7. američke armije avgusta 1945. godine, pisanu izjavu o svojim aktivnostima u ratnom periodu sastavio je i [[feldmaršal]] [[Maximilian von Weichs]], koji je avgusta 1943. naslijedio generala Löhra na mjestu glavnokomandujućeg Jugoistoka. U odjeljku naslovljenom »Grupe koje pomažu Njemačkoj«, von Weichs o četnicima Draže Mihailovića piše sljedeće: {{izdvojeni citat|Mihailovićeve trupe su se nekada borile protiv naših okupacionih trupa iz lojalnosti prema svome kralju. U isto vreme su se borile protiv Tita, zbog svojih antikomunističkih ubeđenja. Ovaj rat na dva fronta nije mogao dugo potrajati, posebno kada je britanska podrška počela favorizovati Tita. Sledstveno, Mihailović je pokazao pronemačka stremljenja. Bilo je angažmana tokom kojih su se srpski četnici borili protiv Tita zajedno sa nemačkim trupama. Sa druge strane, dešavalo se da neprijateljski raspoložene četničke grupe napadnu nemačke vozove za snabdevanje da bi popunili sopstvene zalihe. Mihailović je voleo da ostane u pozadini, i prepusti takve poslove svojim podređenima. On se nadao da će dočekati svoje vreme ovom igrom moći, dok mu anglo-američko iskrcavanje ne obezbedi dovoljnu podršku protiv Tita. Nemačka je prigrlila njegovu podršku, koliko god privremenu. Četničke izviđačke aktivnosti naši komandanti su visoko cenili.<ref>http://znaci.org/00002/318_4.htm ({{jez-eng|"MIHAILOVIC's troops once fought against our occupation troops out of loyalty to their King. At the same time they fought against TITO, because of anti—Communist convictions. This two front war could not last long, particularly when British support favored TITO. Consequently MIHAILOVIC showed pro-German leanings. There were engagements during which Serbian Chetniks fought TITO alongside German troops. On the other hand, hostile Chetnik groups were known to attack German supply trains in order to replenish their own stocks. ''MIHAILOVIC liked to remain in the background, and leave such affairs up to his subordinates. He hoped to bide his time with this play of power until an Anglo—American landing would provide sufficient support against TITO. Germany welcomed his support, however temporary. Chetnik reconnaissance activities were valued highly by our commanders''."}})</ref>}} Takođe, feldmaršal von Weichs na drugom mjestu podcrtava da, dok se general Mihailović nastojao držati po strani, taktička je njemačko-četnička kolaboracija na terenu poprimala sve veći obim: {{izdvojeni citat|Iako se on sâm [Mihailović] oštroumno suzdržavao od iznošenja svog ličnog stava u javnosti, bez sumnje kako bi imao odriješene ruke za svaku eventualnost (npr. savezničko iskrcavanje na Balkanu), dopustio je svojim komandantima da pregovaraju s Nijemcima te da s njima sarađuju. I oni su to činili, sve više i više...<ref>Röhr, Werner, ed. (1994). Europa unterm Hakenkreuz: Okkupation und Kollaboration (1938–1945). Berlin: Hüthig. s. 358. <br/ > ({{jez-eng|"Though he himself [Draža Mihailović] shrewdly refrained from giving his personal view in public, no doubt to have a free hand for every eventuality (e.g. Allied landing on the Balkans), he allowed his commanders to negotiate with Germans and to co-operate with them. And they did so, more and more..."}})</ref>|[[Maximilian von Weichs]]}} Specijalni [[Adolf Hitler|Hitler]]ov izaslanik [[Hermann Neubacher]] u svojim memoarima tumači politiku Draže Mihailovića. On piše da je Mihailović „ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva”. Neubacher primjećuje da su Mihailovićevi komandanti sarađivali sa Nijemcima, dočim je on nastavio voditi antiokupatorsku propagandu: {{izdvojeni citat|Politiku Draže Mihailovića nije bilo teško razumeti. On je bio impresioniran nemačkim vojnim podvizima. Pa ipak, sa sigurnošću je računao na to da će Nemačka izgubiti rat. Dovoljno sam čuo od pouzdanih izvora, koji su me obavestili o Dražinom stavu prema Rajhu. On je ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva. Saveznici su Dražu ostavili na cedilu, pa je zato pokušao da od Nemaca – koji su za njega sada bili samo neprijatelj broj dva – dobije što je moguće više oružja. Namera četničkog vođe bila je ova: da se, kada započne nemačko povlačenje, bez borbe dokopa nemačkih strateških pozicija i da se na njima utvrdi. On se spremao za konačan obračun sa Titom, koji je trebalo da se vodi beskompromisno, na život ili smrt, a u pitanju je bila budućnost Jugoslavije. Dok su, dakle, Dražini podređeni komandanti tu i tamo sarađivali sa Nemcima, on je sam nastavio da i dalje vodi propagandu protiv Nemaca.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 160–161.</ref>}} Čak i kada je odobravao kolaboraciju svojih komandanata sa okupatorima, general Mihailović je strogo vodio računa da se na taj način lično ne kompromituje, prvenstveno iz straha od negativne reakcije stanovništva okupirane Jugoslavije. Presretanjem komunikacije između Mihailovića i vojvode Đujića ujesen 1943, njemački nadležni organi su registrovali ovu tendenciju kod četničkog vođstva: {{izdvojeni citat|18.11. Radio-naređenje D.M. Đujiću da još više nego do sada ratuje zajedno sa njemačkim Wehrmachom protiv komunista, jer su oni izdali srpsku nacionalnu stvar. On sam ne može tako postupiti zbog stava naroda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=235&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000223.] <br /> ({{jez-njem|"18. 11. FUNKBEFEHL D. M. AN DJUJIC, MIT DEUTSCHER WEHRMACHT GEGEN KOMMUNISTEN MEHR ALS BISHER ZU KAEMPFEN, DA NATIONALE SACHE SERBIENS VERRATEN. ER SELBST KOENNE WEGEN VOLKSMEINUNG NICHT MITMACHEN."}})</ref>|Depeša komande Druge oklopne armije komandi [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 21. novembra 1943. godine}} General [[Schutzstaffel|SS]]-a [[Otto Kumm]], treći komandant [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS dobrovoljačke brdske divizije »Prinz Eugen«]], u knjizi ratnih memoara naslovljenoj ''Vorwärts, Prinz Eugen! Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"'' („Naprijed, Prinz Eugen! Istorija 7. SS dobrovoljačke divizije Prinz Eugen”), ostavio je svoje tumačenje prirode odnosâ između JVuO i njemačkog okupatora: {{izdvojeni citat|Kao ostatak „u šumi“ regularne armije nakon okupacije Jugoslavije, oni su nosili stare uniforme – i nove brade, jer su se zakleli da se neće brijati dok okupator ne bude isteran iz zemlje. Oni su bili verni kraljevini i borili su se za svog mladog kralja Petra II, ali radije su se držali udaljenih sela i oblasti, ne napadajući naše jedinice, osim ako se nisu osećali dovoljno nadmoćnim. Disciplina i naoružanje bilo im je relativno dobro, a u odnosu prema drugim jugoslovenskim narodnim i verskim grupama bili su nepredvidljivi – što je često išlo do napada na hrvatska sela i muslimanske žene. Kao prijatelje još su imali Engleze – i njihov radio. Na volovskim kolima ili na konjskim leđima oni su se povremeno prebacivali u druge oblasti, najčešće neuzdrmani, jer smo ih mi puštali, smatrajući da ih dugoročno možemo pridobiti za nas – kao '''braću po oružju protiv komunizma'''. To je donekle nejasna situacija, oni nisu prijatelji, ali ni neprijatelji, i situacija se menja s vremena na vreme.<ref>[http://www.znaci.org/00001/200.htm Otto Kumm: VORWÄRTS, PRINZ EUGEN! - Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"], [http://www.znaci.org/00001/200_5.pdf Aufstellung der Division "Prinz Eugen"] str. 52. <br /> ({{jez-njem|"Als Reste der nach der Besetzung Jugoslawiens 'in den Wald' gegangenen regulären Armee tragen sie die alte Uniform – und neue Bärte, da sie geschworen haben, sich nicht früher zu rasieren, bevor nicht der Okkupator aus dem Land gejagt ist. Sie sind königstreu und kämpfen für ihren Jung-König Peter II., doch weichen sie lieber aus in abseits gelegene Dörfer und Gebiete und stellen sich nur selten unseren Verbänden, es sei denn, sie fühlen sich in ausreichender Ubermacht. Disziplin und Bewaffnung sind relativ gut, gegenüber den anderen jugoslawischen Volks- und Glaubensgruppen sind sie unberechenbar, weshalb es oft zu Ubergriffen gegen kroatische Dörfer oder muselmanische Frauen kommt. Als stille Freunde haben sie die Engländer – und ihre Funkgeräte. Auf Ochsenkarren oder hoch zu Roß verlegen sie manchmal in eine andere Gegend, meist ungeschoren, da wir sie ziehen lassen und sie auf lange Sicht für uns gewinnen wollen – als Waffengefährten gegen den Kommunismus. Es ist eine etwas unklare Situation, sie sind nicht Freund, auch nicht Feind, die Lage wechselt von mal zu mal."}})</ref>}} Saradnju sa četničkim formacijama generala Mihailovića u borbi protiv zajedničkog neprijatelja pominje u svojim memoarima i [[Schutzstaffel|SS]]-potpukovnik [[Otto Skorzeny]], vođa njemačkih komandosa, zaslužan za izvođenje brojnih specijalnih operacija tokom rata. Neposredno pred [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|kapitulaciju nacističke Njemačke]], ''Obersturmbannführer'' Skorzeny je tri dana (od 5. do 8. maja [[1945]]. godine) vršio dužnost šefa njemačke vojno-obavještajne službe ''[[Abwehr]]''. Po osobnom ''[[Adolf Hitler|Führer]]ovom'' naređenju, potpukovnik Skorzeny biva upućen proljeća 1944. godine u okupiranu Jugoslaviju, kako bi koordinirao [[Operacija Konjićev skok|operacijom uništenja]] [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOVJ]] i zarobljavanja [[Josip Broz Tito|maršala Tita]]: {{izdvojeni citat|U proljeće 1944. dobio sam naredbu Vrhovne komande Wehrmachta da lociram [[Josip Broz Tito|Titov]] štab, uništim ga i uhvatim Tita, koji je, prema [[Winston Churchill|Churchill]]ovoj volji, već bio zamijenio generala Mihailovića. Mihailović, ratni ministar mladog kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II]] od Jugoslavije, koji je živio u egzilu u [[London]]u, bio je uplašen sve većim uticajem komunizma. Na njegovo zaprepaštenje, njegovi su se četnici ponekad borili zajedno čak s mađarskim trupama, Hrvatima [[Ante Pavelić]]a, pa čak i sa našim vojnicima protiv Titovih trupâ.<ref>Otto Skorzeny, ''Meine Kommandounternehmen. Krieg ohne Fronten'', Universitas Verlag in F.A. Herbig Verlagsbuchhandlung GmbH, München, 1993, s. 201. <br /> ({{jez-njem|"Im Frühjahr 1944 bekam ich den Befehl vom OKW, das Hauptquartier Titos ausfindig zu machen, es zu zerstören und Tito gefangenzunehmen, der nach dem Willen Churchills schon den General Mihailowitsch abgelöst hatte. Der Kriegsminister des im Exil in London lebenden jungen Königs Peter II. von Jugoslawien, Mihailowitsch, war über den fortschreitenden Einfluß des Kommunismus erschreckt. Seine Tschetniks schlugen sich zu seinem Erstaunen manchmal sogar gemeinsam mit den ungarischen Truppen, den Kroaten des Ante Pawelitsch und selbst unseren Soldaten gegen die Truppen Titos."}})</ref>}} == Reference == {{izvori|2}} == Povezano == * [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine]] * [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom]] == Vanjske veze == {{commonscat|Chetnik collaboration with Axis occupation}} * [https://www.znaci.org/00001/40.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945 (Stanford University Press 1975)] {{Kolaboracija u Jugoslaviji}} {{Authority control}} [[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu| ]] 4h69raihewqns02ubh5k47hah33uhrl 42655883 42655881 2026-07-16T11:20:48Z ~2026-33838-53 362805 42655883 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje|razlog=Preterana upotreba citata}} [[File:Lukačević i Nemci.jpg|thumb|Četnički potpukovnik [[Vojislav Lukačević]], dvojica nemačkih oficira i neidentifikovani četnički komandant. Fotografija je verovatno nastala tokom [[Bitka za Konjic 1943.|bitke za Konjic]], od 19. do 26. februara 1943. godine, kada su snage pod Lukačevićevom komandom sadejstvovale s Nemcima.]] [[File:Četnici i Nemci u okupiranoj Jugoslaviji.jpg|thumb|Četnici i Nijemci u okupiranoj Jugoslaviji.]] '''Kolaboracija četnika s Nemcima''' odvijala se, sa manjim ili većim intenzitetom, tokom većeg dijela perioda [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije u Drugom svetskom ratu]]. Glavna usluga koju su četnici vršili Nemcima bila je borba protiv [[Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije|partizanskih jedinica]], hvatanje pripadnika [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|pokreta otpora]] po naseljenim mestima, te njihovo likvidiranje ili slanje u logore pod kontrolom okupacionih ili kvislinških vlasti. Zbog njegovog inicijalnog učešća u [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanku u Srbiji 1941]], Nemci su [[Draža Mihailović|Dražu Mihailovića]] dugo smatrali neprijateljem, za kojim je raspisana poternica.<ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D0%B4%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941.</ref><ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D1%98%D1%83%D0%BB%D0%B0_1943.</ref> Istovremeno, njegovi odredi širom okupiranog područja sarađivali su sa nemačkom vlašću na razne načine (npr. [[legalizacija četnika u Srbiji]] 1941–1943). Saradnja četnika sa Vermahtom postala je sveobuhvatna nakon novembra 1943. godine, kada je politički vrh u [[Berlin]]u konačno odlučio da prihvati Dražu Mihailovića za saradnika, što je rezultiralo potpisivanjem niza [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovora o saradnji]] sa njegovim glavnim komandantima u Srbiji. Nakon potpisivanja ugovora o primirju i saradnji, okupator je počeo isporučivati municiju i vojnu opremu četničkim jedinicama koje su se, zajedno sa njemačkim trupama i pod nadzorom njemačkih oficira, borile protiv jedinica [[NOVJ]] u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] i [[Sandžak]]u.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 12058.</ref> U [[NDH]], četnici su služili Nemcima za razne namene: dostavljanje obaveštenja o komunistima, pomoć nemačkim nabavkama stoke, pomoć trupama u svojstvu vodiča, pomoć u ljudstvu, učestvovanje u osovinskim operacijama (na primer [[operacija Citen|operacija Ziethen]], [[operacija Bora]]), i druge potrebne radnje za gušenje ustaničkog pokreta.<ref name="ReferenceA">[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u Dalmaciji i zapadnoj Bosni]</ref> Nemci su četnike snabdevali oružjem i opremom i dozvoljavali im da po potrebi koriste njihove garnizone za smeštaj i motorizaciju za transport. Partizanske pokrete po Bosni i Hercegovini te Hrvatskoj Nijemci su u mnogo navrata doznavali na osnovu četničkih dojava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1071&rec=314&roll=563 NAW, T-314, Roll 563, frames 001061-1062: Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa (31. januar 1944.)]</ref> Prve dve godine rata, četnici su formalno bili deo [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] koalicije, ali zbog stavljanja [[Četnički odredi Jugoslovenske vojske|četničkih odreda Jugoslovenske vojske]] pod komandu Vermahta, krajem 1943. je došlo do konačnog napuštanja Draže Mihailovića od strane Saveznika, a potom 1944. godine i do napuštanja i osude četnika od strane jugoslovenskog kralja.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D0%B2_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%99%D0%B0_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B0_II_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D1%98_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D1%81%D1%86%D0%B8_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B5 Poziv kralja Petra II na pristupanje Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije]</ref> Zbog kolaboracije sa nemačkim okupatorom, mnogim je četničkim vođama, uključujući samog Dražu Mihailovića, suđeno u [[Beogradski proces|beogradskom]] i drugim procesima. Pored kolaboracije sa Nemcima, četnici na teritoriji italijanske okupacione zone su tesno [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|sarađivali sa fašističkom Italijom]]. == Nemačka politika prema četnicima == Česte njemačke promjene kursa u odnosu prema četnicima Draže Mihailovića (npr. [[Sastanak u Divcima|pregovori u Divcima]] u novembru, pa [[Operacija Mihailović|napad na štab Draže Mihailovića]] u decembru 1941, zatim ponovna obustava progona Mihailovićevih četnika i skidanje ucjene na njegovu glavu u proljeće 1942. godine, itd.) tokom čitavog ratnog perioda, bile su u potpunosti u skladu sa politikom koja je vođena u okupiranim zemljama. Najplastičniji prikaz ovakvog pristupa prezentovao je [[Felix Benzler]], opunomoćenik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova u [[Beograd]]u, u izvještaju koji je poslao u [[Berlin]] 11. marta 1942. godine ministru vanjskih poslova [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]]: {{izdvojeni citat|To što nemačka vojna mesta vode pregovore s pojedinim četničkim vođama, nije ništa neobično u srpskom prostoru. To se zbiva svesno, u okviru naše politike, uslovljene slabošću naših vojn[ičk]ih snaga i dosad ne bez uspeha vođene, da Srbe, a naročito ustanike usmeri jedne protiv drugih (komuniste protiv četnika, četnike među sobom, vladine dobrovoljce protiv komunista i četnika) i da se time po mogućnosti omete obrazovanje jednog jedinstvenog fronta.<ref>AVII, NAV, N-T-120, 200/153555-58.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/272.</ref><ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 90.</ref>}} Njemačko konstantno opiranje uspostavi saradnje s četnicima Draže Mihailovića bilo je generirano sa samog političkog vrha. U ratnom dnevniku Vrhovne komande Wehrmachta prenesena je informacija da je 23. septembra 1942. održan sastanak vođe Trećeg Reicha [[Adolf Hitler|Adolfa Hitler]]a s predsjednikom [[Rumunija|rumunjske]] vlade [[Ion Antonescu|Ionom Antonescuom]] i poglavnikom [[NDH]] [[Ante Pavelić|Antom Pavelićem]]. Na sastanku se uglavnom raspravljalo „o hrvatskim problemima“. Pored njemačkog veleposlanika u [[Zagreb]]u [[Siegfried Kasche|Siegfrieda Kaschea]], sastanku je prisustvovao i opunomoćeni general u NDH [[Edmund Glaise von Horstenau]] koji se nije ustručavao da „otvoreno kritikuje hrvatsku vlast“, ali je i „skrenuo pažnju na četnike, koje su naoružali Italijani“. General von Horstenau je predložio da bi četnike trebalo „upotrebiti da na svom području [tj. u njemačkoj okupacionoj zoni] postanu organi reda“: {{izdvojeni citat|Hitler je na taj predlog negativno odgovorio, jer da mu se čini veoma opasno da se četnicima pruži podrška. Četnici su pre svega srpske patriote, koji zastupaju [[Velika Srbija|velikosrpsku]] misao. Time hranimo zmiju koja će jednoga dana da poraste. Istina, danas je ona još mala, ali jednog dana mogla bi da bude opasna.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Nakon sagledavanja situacije na Balkanu u jesen 1943, Nemci su jugoslovenske partizane proglasili najvećim neprijateljima.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_156.htm PROCENA KOMANDANTA JUGOISTOKA FELDMARŠALA VAJKSA OD 1. NOVEMBRA 1943. VOJNO-POLITIČKE SITUACIJE NA BALKANU KRAJEM OKTOBRA 1943. GODINE</ref> U cilju borbe protiv partizana, tolerisali su i koristili četnike kao antikomunističku miliciju, iako im je bilo dobro poznato da oni održavaju veze sa [[London]]om. == Hronologija == === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1941) === {{main|Ustanak u Srbiji 1941.|Sastanak u Divcima}} {{izdvojeni citat|Četnički odredi jugoslovenske vojske pod komandom pukovnika Draže Mihailovića stavljaju se na raspolaganje za borbu protiv komunista u saradnji sa nemačkim Vermahtom.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_30._%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941._%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0 Извештај капетана Матла претпостављенима од 30. октобра 1941. о разговорима са представницима Драже Михаиловића]</ref>|Dražina ponuda Nemcima iz oktobra 1941.}} {{Wikisource|Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} {{Wikisource|Izveštaj kapetana Matla pretpostavljenima od 30. oktobra 1941. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića}} {{Wikisource|Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.}} Nemci su za gušenje [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji 1941.]] angažovali dodatne trupe i sproveli drastične represalije nad stanovništvom, što je Mihailovića navelo da se povuče iz ustanka, napadne partizane i zatraži kontakt sa nemačkom upravom radi prekida neprijateljstva. Vezu je uspostavio preko pukovnika [[Branislav Pantić|Branislava Pantića]], njegovog predstavnika i obaveštajca u [[Beograd]]u. Pukovnik Pantić je nakon rata svjedočio da je odluka o pregovorima s predstavnicima njemačkih okupacionih snagâ donijeta krajem oktobra 1941. godine, i to na sastanku održanom u kući [[Živojin Mišić|vojvode Mišića]] u [[Struganik]]u. Sastanku su, pored Draže Mihailovića i Branislava Pantića, prisustvovali i [[Dragiša Vasić]], potpukovnik [[Dragoslav Pavlović]], major [[Aleksandar Mišić]] i kapetan [[Nenad Mitrović]]. Pukovnik Pantić piše: {{izdvojeni citat|O potrebi pregovora nije bilo reči. Situacija je svima bila jasna. Ona ih je neodstupno zahtevala. Sporno je bilo: sa kime treba razgovarati, da li sa Nemcima ili sa Nedićem? Posle duže diskusije većina se složila da treba pregovarati sa Nedićem. Ovome se odsudno usprotivio Draža i major Mišić. Njegov zaključak po ovom pitanju bio je izražen rečima: – KAD JE SITUACIJA TAKVA DA MORAM DA PREGOVARAM, ONDA ĆU DA PREGOVARAM SA NEPRIJATELJEM. NA TO ME OVLAŠĆUJE I MEĐUNARODNO RATNO PRAVO. UOSTALOM, ŠTA MI MOŽEMO DA DOBIJEMO OD NEDIĆA? SVE ŠTO NAMA TREBA, ORUŽJE I MUNICIJA, NEDIĆ MORA TRAŽITI OD NEMACA. JER OVDE NISU U PITANJU MALE I SITNE KOLIČINE. ZAŠTO IĆI POSREDNO, KAD MOŽEMO NEPOSREDNO? Njegovo odsudno držanje, po ovom pitanju, odnelo je prevagu... Isto tako bilo je sporno pitanje da li da se o pregovorima obavesti Nedić. Posle kraće diskusije, a pošto sam ja izložio da kapetan g. dr. Matl nalazi da Nedića treba obavestiti, doneta je odluka da se tako i učini. Tako je doneta odluka da se pregovara sa Nemcima.<ref>[https://sr.m.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D1%98%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BE_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%98_%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8_%D0%B4%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81_%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0 Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima]</ref><ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 138.</ref><ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 115.</ref>|Izjava pukovnika [[Branislava Pantića]] o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} 1. novembra 1941. godine, pukovnik Draža Mihailović je uputio generalu [[Walteru Hinghoferu]], komandantu [[342. divizija|342. pješadijske divizije]], ponudu sljedeće sadržine: {{izdvojeni citat|1) Na kolubarskom frontu nema komunista. Ukoliko ih je bilo oni su postali bezopasni. <br /> 2) Organizacija četnika je u stanju da održava red na području zapadne Srbije. <br /> 3) Komunistička opasnost će prestati od momenta kada se četničkoj organizaciji pruži mogućnost da neometano radi. Broj nacionalista je tako veliki da komunista ima samo 5%. Uz pomoć svoje brojne nadmoćnosti nacionalni elemenat pod komandom četnika može rešiti komunistička pitanja bez obostrane borbe. <br /> Uslov je: dovoljno naoružanje, koje nedostaje. <br /> 4) Ulazak u pojedine gradove je bio neophodan da se ne bi komunističke jedinice predstavljale kao oslobodioci i da ne bi povukle za sobom narodne mase. To se moralo događati i radi toga da bi se sprečili komunisti da vrše teror nad stanovništvom. <br /> 5) Četnička akcija nije usmerena protiv nemačkih jedinica, ukoliko one ne napadaju četnike i narod. <br /> 6) Naš narod voli slobodu i radovao bi se kada se na njegovoj teritoriji ne bi nalazile nemačke jedinice. To odgovara četničkom načinu vođenja rata, bez obzira na žrtve koje donosi. Oblast zapadne Srbije nema nikakav vojni značaj za nemačke jedinice, i trebalo bi da bude slobodna zona, u kojoj četnici održavaju red, pod uslovom da ih se u tome ne sprečava i da su dovoljno naoružani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_240.htm Izjava Draže Mihailovića od 1. novembra 1941. komandi nemačke 342. pešadijske divizije]</ref>}} Prethodno, general Hinghofer je 30. X 1941. obavijestio njemačkog opunomoćenog generala i zapovjednika u Srbiji [[Franz Böhme|Franza Böhmea]] da lokalni četnički komandanti u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] nude saradnju, očekujući zauzvrat pomoć u oružju od okupatora: „Četničke vođe iz [[Valjevo|Valjeva]], [[Slovac|Slovca]] i [[Lajkovac|Lajkovca]] daju važne podatke o organizaciji i izjavljuju spremnost da se sa nemačkim trupama bore protiv komunista. Traže oružje.“<ref>BA-MA, RH 26-342/14, 10-odnevni Hinghoferov izvještaj Bemeu, 30. 10. 1941.</ref> Odmah po pristizanju Mihailovićeve ponude, štab 342. pješadijske divizije je istoga dana (1. XI) dostavio izvještaj svojoj pretpostavljenoj komandi u kome, između ostalog, stoji i sljedeće: {{izdvojeni citat|Masa četnika, koja se nalazi u rejonu Valjeva, do sada se držala potpuno lojalno. Oni su prema komunistima zauzeli jasan odbijajući, takoreći, neprijateljski stav i može se reći uspešno se protiv njih borili. Oni su spremni i voljni da zajedno sa Vermahtom razbiju komuniste, kao i da u zemlji ponovo uspostave red i mir i zato traže nemačku pomoć.<ref>AVII, NAV—N—T—315, rolna 2130, snimci 626—632.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_10.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje MIHAILOVIĆ TRAŽI POMOĆ OD OKUPATORA]</ref>}} No, na samom početku sastanka sa nemačkim predstavnicima u selu [[Divci]] 11.11.1941. pukovniku Mihailoviću je rečeno: {{izdvojeni citat|Pre dve nedelje poručili ste nam preko Vaših poverenika u Beogradu da je Vaša namera "da nećete više dozvoliti da se srpska krv beskorisno proliva i srpska imovina dalje uništava". Istovremeno ste ponudili da se zajedno sa nemačkim Vermahtom i organima Nedićeve vlade borite protiv komunizma. Ponuda je od strane Glavne komande odbijena jer: 1) Nemački Vermaht će sam u najkraćem vremenu okončati sa komunizmom i 2) glavni komandant ne može imati poverenja prema Vama kao savezniku.}} Nemci su procenili da Draža zna za dolazak njihovih oklopnih trupa, da kao generalštabni oficir pravilno ocenjuje da će se nastavak nemačkih operacija rđavo završiti po njega, i stoga "nemački Vermaht ne može da se optereti takvim saveznicima koji mu se privremeno priključuju iz razloga oportuniteta".<ref name="Divci">[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%83_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%83_%D0%94%D0%B8%D0%B2%D1%86%D0%B8_11.11.1941. Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.]</ref> U daljem razgovoru pukovnik Mihailović se pravdao nacistima zbog učešća u ustanku: {{izdvojeni citat|Nije moja namera da ratujem protiv okupatora, jer kao generalštabni oficir poznajem snage obeju snaga.<ref name="Divci"/>}} On se pravdao da je morao uzeti neke gradove od Nemaca da ih komunisti ne bi uzeli<ref>"Moji ljudi su [[Bitka za Loznicu 1941.|krenuli na Loznicu]] zato da je komunisti ne zauzmu."</ref> i tvrdio da nije na strani ustanika, "onih koji žele da isteraju Nemce".<ref name="Divci"/> Draža Mihailović je izjavljivao Nemcima lojalnost i tražio da mu daju municiju da nastavi borbu protiv partizana.<ref>"Neophodno je imati municiju! Računajući s tim, došao sam ovamo."</ref> Ali, želeo je da njegovo "delovanje na nacionalnoj osnovi" ostane potajno da ne bi prošao kao [[Kosta Pećanac]], koji je sklopio otvoreni sporazum sa okupatorom, čime je izgubio ugled u narodu i stekao oznaku izdajnika.<ref name="Divci"/> Uprkos svim njegovim predlozima, Nemci mu nisu ostavili drugu mogućnost do da položi oružje: {{izdvojeni citat|„Ponuda pukovnika Mihailovića da stavi svoje snage na raspolaganje za borbu protiv komunista je odbijena i zatražena je bezuslovna predaja. Mihailović je tražio da se konsultuje sa svojim komandatima. Mihailović također tražio oružje za borbu protiv komunista. Ovo je igra, borba između bandi za izvor oružja. Ipak, čini se da jedan dio Mihailovićevih bandi iskreno želi da se bori protiv komunista.“<ref>NAW, T-311, Roll 175, 000121-2: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka 17.11.41.}} {{izdvojeni citat|Mihailović treba da sada pokrene akciju protiv Užica, gde se navodno nalazi celokupno rukovodstvo komunista, a zbog čega treba da se stavi u izgled i bombardovanje sa nemačke strane. U kontaktima sa nemačkim okupacionim vlastima koji su niže opisani, Mihailović je navodno molio da mu se stavi na raspolaganje 100.000 metaka da bi mogao nastupiti protiv Užica.|IZVEŠTAJ OBAVEŠTAJNOG CENTRA VERMAHTA U BEOGRADU OD 14. NOVEMBRA 1941. VRHOVNOJ KOMANDI VERMAHTA O ODNOSU ČETNIKA DRAŽE MIHAILOVIĆA PREMA NOP-u, O PREGOVORIMA PREDSTAVNIKA VERMAHTA I DRAŽE MIHAILOVIĆA I O VOJNO-POLITICKOJ SITUACIJI U SRBIJI}} Za njim je decembra 1941. godine raspisana poternica, nakon čega je bio u bekstvu. === Predaja zarobljenih partizana Nijemcima (1941) === {{main|Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.}} [[File:Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima.jpg|thumb|Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima]] Iako je njegov prijedlog okupacionim vlastima u Divcima odbijen, pukovnik Mihailović je želio pružiti njemačkom okupatoru dokaz četničke gotovosti za saradnju. Stoga su četnici Draže Mihailovića, uz posredstvo samozvanog vojvode [[Jovan Škavović|Jovana Škavovića]], predali 13. novembra 1941. Njemcima oko [[Predaja zarobljenih partizana Nemcima novembra 1941.|365 zarobljenih partizana]]. [[Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.|Predaja zarobljenih partizana Nemcima]] se desila tokom [[ustanak u Srbiji 1941|ustanka u Srbiji]] novembra [[1941]]. godine. Tokom [[Četničko-partizanski sukob|sukoba]] između [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] četnika i partizana u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]] početkom novembra [[1941]], četnici su zarobili više stotina partizana. Jednu veću grupu od oko 500 zarobljenika, među kojima su bili partizani na prevaru zarobljeni u [[Gornji Milanovac|Gornjem Milanovcu]],<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_110.htm Relacija Takovskog četničkog odreda od 17. juna 1942, Zbornik NOR-a, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, dokument 110]</ref> Kosjeriću,<ref>[https://www.znaci.org/00001/59_2_124.pdf Užička republika, Zapisi i sećanja, Narodni muzej, Užice 1981]</ref> Karanu i Planinici, četnici su prikupili na [[Ravna Gora|Ravnoj Gori]]. Oko [[13. novembar|13. novembra]] [[1941]]. četnici su grupu od 365 zarobljenika odveli u [[Mionica|Mionicu]], i zatim u [[Slovac]]. Tu su prihvaćeni od [[Milan Nedić|Nedićevih]] i nemačkih snaga i prebačeni kamionima u [[Valjevo]]. Transport zarobljenika do [[Valjevo|Valjeva]] je pratio četnički vođ Jovan Škavović Škava, koji je prethodno bio [[Kosta Pećanac|Pećančev]] četovođa, dok je u tom periodu priznavao [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevu]] komandu. U predaji zarobljenika učestvovao je i ravnogorski oficir [[Pavle Mešković]]. Predaji partizana prethodio je [[Sastanak u Divcima 1941.|sastanak Draže sa Nemcima u selu Divci]]. Od ove grupe zarobljenika, Nemci su 263 streljali dana [[27. novembar|27. novembra]] [[1941]]. godine na Krušiku u Valjevu.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_21.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Streljanja na Krušiku u Valjevu]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44_4.pdf Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009: Krušik, Valjevo streljanje po grupama]</ref> Ostali zarobljenici su delom streljani naknadno, delom deportovani u [[Koncentracioni logor|logore]], a delom pušteni na slobodu. Predaja zarobljenih partizana nastavila se i posle ovoga, i bila je naročito intenzivna u decembru 1941.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_24.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Decembarski pokolj]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44.htm Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009]</ref> === Legalizacija četnika i hvatanje ustanika (1941-1942) === {{main|Legalizovani četnici}} [[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|Legalizovani četnici Draže Mihailovića čuvaju [[Logor Metino brdo|logor na Metinom brdu]] kod [[Kragujevac|Kragujevca]] [[1942]].]] Četnički odredi u Srbiji su delom raspustili regrute kućama i ostali u ilegali na kadrovskom sastavu, a delom se legalizovali kao pripadnici zvaničnih Nedićevih formacija. Krajem 1941. i početkom 1942. godine, pripadnici [[Legalizovani četnici|legalizovanih ravnogorskih odreda]] pružili su najznačajniji doprinos u hvatanju nekoliko hiljada odbjeglih ili pasiviziranih partizana i njihovih saradnika u [[Zapadna Srbija|zapadnoj]] i djelovima [[Centralna Srbija|centralne Srbije]], kao i u njihovoj predaji Njemcima. Učešćem u masovnom hvatanju i likvidaciji pripadnika partizanskih odreda i njihovih saradnika, čak i ako se zanemari aktivna borba protiv partizana, legalizovani ravnogorski četnici su učinili krupne usluge njemačkom okupatoru u uništenju partizanskog pokreta na području dotadašnje [[Užička Republika|Užičke republike]].<ref name="yuhistorija.com">[http://www.yuhistorija.com/serbian/drugi_sr_txt01c4.html Milan Radanović: Kolaboracija JVuO sa nemačkim okupatorom u Srbiji 1941-1944.]</ref> Već krajem novembra 1941. godine na Metinom brdu kod Kragujevca je formiran [[Logor na Metinom brdu|logor]] za zarobljene srpske ustanike i civilne taoce. Prvi dovedeni u logor bili su taoci iz Kragujevca, komunisti, odbornici narodnooslobodilačkog odbora, Romi, Jevreji i svi oni koji su nemačkim fašistima bili sumnjivi. Osim svakodnevnih likvidacija, veća masovna streljanja su vršena 2. i 19. marta 1942. godine.<ref>[http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1322 Metino brdo]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hvatani borci su predavani nemačkom sudu, ili prekom sudu [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]. Većina pohvatanih je bila iz okoline Rače, Topole i Aranđelovca. 2. marta 1942. godine na Metinom brdu je streljano 173 rodoljuba i simpatizera oslobodilačkog pokreta sa teritorije Kragujevca i okolnih opština.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |access-date=2014-05-01 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304191846/http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |deadurl=yes }}</ref> Logor je rasformiran u junu 1942. Preostali logoraši su transportovani u [[Koncentracijski logor Banjica|logor na Banjici]], gde je većina streljana, kao i u logore u Nemačkoj, Norveškoj i Grčkoj.<ref>{{Cite web |url=http://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |title=Archive copy |access-date=2024-07-08 |archive-date=2024-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708214249/https://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |url-status=dead }}</ref> Nakon likvidacije partizanskih ostataka, četnici Draže Mihailovića su stekli faktičku kontrolu nad ruralnim područjima Srbije, dok je okupator držao gradove. Mihailovićev stav u odnosu na njemačkog okupatora jasno je izražen u depeši, koju je opunomoćeni poslanik Ministarstva inostranih poslova Trećeg Rajha u Beogradu [[Felix Benzler]], 31. marta 1942. godine, uputio centrali u Berlinu: {{izdvojeni citat|Sve dosad se nije postiglo da se ličnost pukovnika Mihailovića stavi pod kontrolu. Po svoj prilici ni on nije u stanju ili nije voljan da na srpskom području nešto preduzme, već je, naprotiv, preko jednog posrednika ovih dana ponudio vladi Nedića da prihvata da se objavi: 1) da on ne namerava da se bori protiv Nemaca; 2) da neće ništa da preduzima protiv Nedićeve vlade; 3) da se zalaže za održanje mira i reda u zemlji; 4) da poziva na borbu protiv komunista. Posredniku je ponovo odgovoreno da za Mihailovića jedino u obzir dolazi da se bezuslovno potčini.<ref>[https://znaci.org/00001/11_18.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje POD ZAŠTITOM LEGALIZOVANIH ODREDA]</ref>}} Nemački dokument od [[15. maj]]a 1942. godine navodi četničkog majora [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubu Jovanovića]] kao jednog od njihovih lokalnih saradnika za [[Zaječar]].<ref>NAW, T501, roll 248 frames 0121-0126; dostupno na http://znaci.net/temp/T-501_R-248-0126.jpg</ref> [[Datoteka:SS-Obergruppenführer Werner Lorenz accompanied with unknown chetnik officer in NE Bosnia.JPG|mini|[[SS]]-[[Obergruppenführer]] [[Werner Lorenz]] u društvu neimenovanog četničkog oficira u sjeveroistočnoj [[Bosna (oblast)|Bosni]], jesen 1942. godine]] U junu 1942. Mihailović je prešao u Crnu Goru, italijansku okupacionu zonu, na teritoriju koju su držali crnogorski četnici [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom|uz dopuštenje Italijana]]. Aktivnosti četničkih odreda u Srbiji svedene su na najmanju meru da se ne bi izazivao okupator, i uglavnom su ograničene na organizacionu i obaveštajnu delatnost i sitnije diverzije. Uprkos tome, nemački okupator je veoma ozbiljno shvatao četničku aktivnost i povremeno organizovao racije protiv preostalih Mihailovićevih odreda, koji su se trudili da izbegnu dodir sa neprijateljem. U Srbiji, znatan broj Mihailovićevih snaga se legalizovao. Nemački popis glavnih vladinih legalnih odreda od [[15. maj]]a 1942, pod rednim brojevima 1 do 18 navodi Ljotićeve odrede, od 19 do 39 su Mihailovićevi, a od 40 do 100 Pećančevi. Tu na okupatorskom spisku snaga su neki od glavnih Mihailovićevih četnika: [[Predrag Raković]], [[Miloje Mojsilović]], [[Dušan Smiljanić]], [[Vučko Ignjatović]], [[Miloš Glišić]], [[Ljuba Jovanović]]... Do početka 1942. godine "ravnogorski pokret istopio se u redovima Nedićeve milicije i konačno se ponovo pojavio, umanjen, u Crnoj Gori."<ref name="Deakin2">[https://www.znaci.org/00001/5_3.htm William Deakin, BOJOVNA PLANINA]</ref> Kako ne bi izgubio podršku naroda kao saradnik okupatora, Mihailović je odsustvo oružane borbe u Srbiji sredinom [[1942]]. godine nastojao da nadoknadi činjenjem smicalica nemačkim vojnicima po gradovima, ubacivanjem "smrdljivih bombi", "svrabećih praškova", "praškova za kijanje", upućivanjem pretećih pisama, uznemiravanjem telefonom...<ref name="Kosta Nikolić 2004"/> Ovo nije ostalo neprimećeno. Britanski kapetan Bil Hadson je u drugoj polovini 1942. ponovo uspostavio vezu i javio da "Mihailović još sarađuje s Osovinom u Crnoj Gori i Sandžaku i miruje u Srbiji", da su "u Dalmaciji Trifunovićevi četnici legalizovani" te, podsticani od Italijana, sanjaju o nekoj "Srbo-Sloveniji i Dalmaciji". Na osnovu stanja na terenu on izvlači zaključak: {{izdvojeni citat|U trenutku kada je Mihailović u velikom stepenu igrao ulogu kvislinga bio je nagrađen najjačom britanskom propagandom.... Mihailoviću bi trebalo konačno reći da Britanci pretpostavljaju komuniste kvislinzima.<ref name="Deakin2"/>|Britanski kapetan Bil Hadson}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Lopare 1942.jpg|mini|[[Radivoje Kerović]] (u sredini u bijeloj košulji) sa njemačkim tenkistima, [[Lopare]] 1942.]] Posljednjeg dana kolovoza 1942, održan je sastanak kod načelnika štaba Komande Jugoistoka. Ovom prilikom je podijeljena informacija da se oko [[Banja Luka|Banje Luke]] vode žestoke borbe s partizanima, u kojima okupatoru pomažu četnici (“srpski nacionalisti“), bez preciziranja o kom odredu JVuO iz [[Bosna (oblast)|Bosne]] je riječ: {{izdvojeni citat|Velike borbe su izbile u blizini Banje Luke. Ustanici su upotrijebili teško naoružanje, topove, minobacače itd., kao i tenkove. Hiljadu srpskih nacionalista je sudjelovalo u borbi protiv ustanika na našoj strani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=490&roll=175 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000485.] <br /> ({{jez-njem|"Bei Banja Luka größeres Gefecht, Aufständische traten mit schweren Waffen, Geschützten, Minenwerfern u.sw. auf, auch mit Panzer. 1000 serbische Nationalisten haben sich dort auf unserer Seite im Kampfe gegen die Aufständischen beteiligt."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka održanog 31. augusta 1942.}} U drugom njemačkom izvještaju iz istog perioda se navodi da je 26. augusta jedan bataljun Wehrmachta južno od Banje Luke bio priklješten od strane nadmoćnijeg neprijatelja (i ovdje se napominje da su partizani raspolagali teškim naoružanjem), kao i da je Nijemcima u pomoć priskočilo čak „2000 bosanskih četnikâ“, što će rezultirati potiskivanjem jedinicâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOP i DVJ]] prema jugu do kraja mjeseca.<ref>BA/MA, RH 19 XI/81 (Die Bekämpfung der Aufstandsbewegung im Südostraum, Teil I), S. 244.</ref><ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 155. <br /> ({{jez-njem|"Bereits am 26. August sah sich ein deutsches Bataillon bei dem Versuch, südlich von Banja Luka den ersten dieser Einfälle abzublocken, weit überlegenen, auch mit erbeuteten Panzern und Geschützen bewaffneten Verbänden gegenüber; nur mit Hilfe von 2.000 bosnischen Cetniks, die den Deutschen zu Hilfe eilten, gelang es bis Ende des Monats, die Partisanen wieder nach Süden abzudrängen."}})</ref> Takođe, u jednom izvještaju upućenom iz štaba njemačkih trupa u [[NDH]] od 18. novembra 1942. o četnicima se, između ostalog, navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|U zoni 714. pješadijske divizije nalazi se 6-8.000 četnika, naoružanih puškama i nešto automatskog oružja. Diviziji su dosad pružili vrijedne usluge time što su branili svoju teritoriju od partizana i time oslobodili njemačke i trupe NDH za dejstvo na drugim sektorima. K tome obezbjeđuju i željeznicu i pribavljaju važna obavještenja njemačkim trupama. Četnici su pri zajedničkim akcijama snabdjevani od strane NDH; također im pripada i naknada od otprilike 3 Rajshsmarke dnevno, čiju isplatu oni, međutim, dosad nisu tražili.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=361&rec=314&roll=566 Nacionalni arhiv Vašington, T-314, rolna 566, frejm 000357; Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj-/Veza sa neprijateljski orijentisanim krugovima u Srbiji/ (18. novembar 1942.).] <br /> ({{jez-njem|"Bei 714.Div. haben die im Div.–Bereich beheimateten Cetnikverbände eine ungefähre Stärke von 6–8000 Mann. Sie sind mit Gewehren und verhältnissmässig wenig automatischen Waffen ausgestattet. Sie leisten der Div. wertvolle Dienste, indem sie ihr Heimatgebiet gegen Einfälle der Partisanen schützen, sodass, von grösseren Unternehmen abgesehen, in diesem Raume weder deutsche noch kroatische Truppen gebunden werden. Sie entlasten hiedurch den Bahnschutz und versorgen die deutsche Führung mit wertvollen Feindnachrichten. </br> Die Cetnikverbände werden durch den kroatischen Staat bei Einsätzen mit Munition versorgt und verpflegt. Vertragsmässig steht ihnen neben anderen Zusagen /z.B. Versorgungsansprüchen/ auch Wehrsold von etwa RM 3.— täglich zu, den sie jedoch bisher nicht beansprucht haben."}})</ref>|Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj (18. novembar 1942. godine)}} === Operacija Weiss i bitka na Neretvi (1943) === {{main|Operacija Weiss|Bitka za Konjic 1943.}} [[File:Četnici i Nemci na Neretvi.jpg|thumb|Četnici i Nemci tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]] 1943.]] Van Srbije, postojala je intenzivna saradnja četnika i Nemaca. Iako su mnogi četnici na lokalu pomagali nemačkim trupama protiv partizana, [[Hitler]] je do sredine 1943. godine strogo branio svojim jedinicama svaku saradnju sa četnicima.<ref>Nacionalni arhiv Vašington, Mikrofilm T-311, rolna 175, snimka 378: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za novembar 1942 (30. novembar 1942.). „Svaka, pa i privremena, veza sa antikomunistički nastrojenim četnicima u Hrvatskoj je protivna naređenju Fuehrera, Ia 3071/42 o borbi protiv bandi.“</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=383 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000378.] <br /> ({{jez-njem|"Haltung gegenüber feindluch eingestellten Kreisen in Serbien/Kroatien: An Bev.Kmdr.Gen. in Serbien, Befehlshaber der dt. Truppen in Kroatien, Kdr.Gen. in Kroatien und Dt.Verb.Kdo. bei Supersloda ergeht ein Befehl betreffend klarer und eindeutiger militärischer Haltung gegenüber allen uns feindlich eingestellten Kreisen. Jede – wenn auch nur vorübergehende – Bindung mit antikommunistisch eingestellten Cetniks in Kroatien steht im Widerspruch zu den bzgl. Bandenkämpfung gegebenen Befehlen des Führers Ia Nr. 3071/42 g.K."}})</ref> Za vrijeme izvođenja [[Operacija Weiss|operacije Weiss]], njemački komandanti na terenu su bili u nedoumici da li da se povinuju naređenjima svojih viših vojnih komandi, ali i političkih instanci, ili da nastave sarađivati s četnicima Draže Mihailovića: {{izdvojeni citat|Uprkos borbenoj pomoći hrabrih četnika, koja je doprinijela deblokadi opkoljenih dijelova 718. pješadijske divizije, njemačke trupe imaju zadatak da se brzo probiju do boksitne oblasti. One imaju instrukcije da smatraju četnike neprijateljima. Sada se ispostavilo da se situacija kod mjesta Dobro (?), čija se posada sastojala od Nijemaca, Italijana i četnika, poboljšala zahvaljujući četničkom prodoru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=549 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000544.] <br /> ({{jez-njem|"Trotz der Waffenhilfe tapferer Cetnik, die auch zur Befreiung der eingeschlossenen Gruppe der 718.I.D. mit beigetragen haben, ergibt sich für die deutschen Truppen die Aufgabe, möglichst schnell in das Bauxitgebiet von Mostar vorzustoßen. Die deutschen Truppen haben den Auftrag die Cetniks als Feind anzusehen. Es ergab sich nun das Bild, daß die Besatzung von Dobro (?), die aus Deutschen, Italiener und Cetniks bestand durch den Vorstoß der Cetniks Luft bekam."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka (1. mart 1943.).}} Major [[Slavoljub Vranješević]], komandant Zapadne Bosne JVuO, šalje 2. marta 1943. godine dopis »bratu« [[Uroš Drenović|Urošu Drenoviću]] kojim ga obavještava da je od strane njemačke komande u [[Banja Luka|Banjoj Luci]] zakazana konferencija na koju su pozvani najvažniji četnički zapovjednici s teritorije [[Bosanska krajina|Bosanske Krajine]]: {{izdvojeni citat|Pre nekoliko časova primio sam izveštaj od Komandanta Bosanskih četničkih odreda brata Rade Radića, u kome mi javlja, da su Nemci pozvali na konferenciju u Banja Luci sve Komandante i to: Radića, Tešanovića, Drenovića, Marčetića, Mišića radi rešavanja važnih pitanja. Konferencija će se održati u nemačkoj komandi u B. Luci. Ovoj konferenciji neće prisustvovati pretstavnici hrvatskih ni vojnih ni civilnih vlasti. Komandant mi je naredio, da pozovem sve Komandante na predkonferenciju, koja će se održati u Karanovcu na dan 4 o.m. u 12 časova.— Prema napred izloženom pozivam te, da bez ikakvog izgovora i odlaganja bez obzira na situaciju na položaju, dođeš 4 o.m. do određenog časa u Karanovac.— Ovo smatraj vrlo važnim i NAJHITNIJIM. Molim Te koristi sva moguća prevozna sredstva, pa i motorcikl i na vreme dođi na predkonferenciju.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 31, str. 64.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_64.htm Naređenje Komande bosanskih četničkih odreda od 2. marta 1943. komandantu odreda »Kočić« za prisustvovanje konferenciji radi usaglašavanja stavova o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Već 3. februara 1943. godine, major Vranješević je upoznao Vrhovnu komandu JVuO o činjenici da se bosanski četnici nalaze u službi njemačkog okupatora, ali i da su potpisali [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|sporazume o saradnji sa kvislinškim vlastima Nezavisne Države Hrvatske]]: {{izdvojeni citat| NEMCI Četnički odredi učestvuju u borbi zajedno sa Nemcima češće puta, ali na zasebnim sektorima. Pre našeg dolaska, Nemci su uspeli da u borbu protiv komunista uvode četnike tako, da im ovi osiguravaju krila i da se mešaju u komandovanje. Ovome se je odmah stalo na put, ma da sa dosta poteškoća. Po sebi se razume da se mnogo interesuju o tome, da li mi imamo kakve veze sa Dražom Mihailovićem — što mi odbijamo, navodeći da je to samo komunistička propaganda kako bi izazvali Nemce protiv nas, pa nas tako priklještene, uveli u svoje redove. Ipak, često puta Nemci čuju kako svi četnici pevaju »Od Topole pa do Ravne Gore« ili »Od Manjače pa do Ravne Gore«, »sve su straže generala Draže« itd., dakle jasno primećuju, ali moraju da trpe. Njihova nemoć oseća se. HRVATI Ovi se redovno predaju komunistima, gde god ovi na njih udare. Hrvatski oficiri nalaze spas u komunizmu. Zbog sporazuma sa Hrvatima, koji su ovi [četnički — prim.] odredi sklopili pre našeg dolaska, borbe sa Hrvatima ne vode se. Naprotiv, za većinu starešina i boraca može se reći, da su taj sporazum shvatili kao definitivan svršetak rata, pa i otuda javašluk i slaba disciplina. Sada, dok se ne raščisti sa komunistima, ovakvo stanje mora da ostane.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_27.htm Izveštaj majora Slavoljuba Vranješevića od 3. februara 1943. majoru Zahariju Ostojiću o vojno-političkoj situaciji u četničkim odredima zapadne Bosne i saradnji sa nemačkim i ustaško-domobranskim jedinicama]</ref>}} Vojvoda [[Vukašin Marčetić]], komandant puka »Manjača«, bio je takođe jedan od potpisnikâ sporazuma sa vlastima satelitske NDH. Tokom operacije »Weiss«, vojvoda Marčetić se povezuje i sa njemačkim okupatorom, konkretno sa [[117. lovačka divizija (Nemačka)|117. divizijom]]: {{izdvojeni citat|Posebno: [...] [[369. legionarska divizija|369. pješ. div.]] će prvo dovršiti borbe na [[Grmeč]]u. Uspostavljena veza sa četničkom grupom Marčetića, koja će preuzeti osiguranje vlastitog istočnog boka.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=315&roll=2263 NARA, T315, Roll 2263, frame no. 000670.] <br /> ({{jez-njem|"369. J.D. führt vorerst Kampfhandlungen in der Grmec durch. Verbindung mit Cetnikgruppe Marcetic aufgenommem, die Schutz der eigenen Ostflanke übernehmen will."}})</ref>|Ratni dnevnik 117. divizije, unos za 5. februar 1943.}} O (prinudnom) sadjejstvu 117. divizije sa četničkim odredima pod komandom kapetana [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] u [[Bitka za Konjic 1943.|bici za Konjic]], februara 1943. godine, nakon rata će posvjedočiti i general [[Alexander Löhr]]: {{izdvojeni citat|117. lovačka divizija, koja je prodirala od Ivan-sedla ka severozapadu, vodila je od početka teške borbe, pa je na kraju odbijena i odbačena. Jedan njen deo morao je da se spasava u Konjicu, koji je bio utvrđen i posednut od Italijana i četnika. Ovo mesto su partizani okružili i tako je došlo do toga da su se ovde, pod pritiskom događaja, borili na istom frontu Nemci i četnici – doduše odvojeni jedni od drugih italijanskim jedinicama. Konjic je doduše bio oslobođen iz okruženja sa trupama iz [[Sarajevo|Sarajeva]], ali je partizanima uspelo da se probiju preko Neretve i povuku svi bez izuzetka u severnu [[Crna Gora|Crnu Goru]].<ref>{{cite web|url=http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html | title = Записи Александра Лера, часопис СРПСКО НАСЛЕЂЕ, број 7/1998 | publisher = Srpsko-nasledje.co.rs |date=3. 1. 1943. | accessdate=4. 1. 2023. | archive-url = https://web.archive.org/web/20130216202528/http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html# | archive-date=16. 2. 2013 |url-status=dead | df = }}</ref>|General [[Alexander Löhr]], komandant Jugoistoka}} Tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]], četnici su bili obilno snabdijevani streljivom i hranom iz italijanskih i njemačkih magacina. Kapetan Vojislav Lukačević, koji se zajedno sa svojim četnicima tukao uz borbenu grupu »Anacker«, [[5. mart]]a iz [[Konjic]]a je javio majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] da mu »11« (tj. Nijemci) daju municiju, kao i da je vojvoda [[Dobroslav Jevđević]], sa svoje strane, zadužen za obezbjeđivanje logistike: {{izdvojeni citat|Vidim da je glavna tvoja briga kako ćemo sa 11. Verujem da si o njima dobio preterane izveštaje. Svaka njihova kolona koja nastupa ima najviše jednu trećinu Nemaca a ostalo su domobrani i po nešto ustaša. Oni sami ne mogu ništa da urade, toga su svesni. Ja mislim da je nama najpreči za sada cilj uništenje komunista i to što brže. Ne sme nas zateći iskrcavanje u borbi sa komunistima, a isto tako ne smemo početi borbu sa 11 dok komunisti nisu likvidirani a oni nisu likvidirani i pored uspeha koje smo postigli. Čvrsto sam ubeđen da nas 11 neće napasti sve dok se vode borbe sa komunistima te je strahovanje u tom pravcu preterano... Najvažnije i najbolje snabdevanje preko [[Sarajevo|Sarajeva]] koje neka Jevđo forsira. Dobio sam sinoć preko 11, 30.000 metaka obećali još čim im stigne neki transport koji očekuju u Sarajevo.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_2_71.htm IZVEŠTAJ KOMANDANTA KONJIČKE GRUPE OD 5. MARTA 1943. KOMANDANTU ISTAKNUTOG DELA ŠTABA DRAŽE MIHAILOVIĆA O BORBENOM RASPOREDU ČETNIKA I NEMACA NA SEKTORU KONJIC—JABLANICA]</ref>}} O isporuci municije jedinicama JVuO (najvjerovatnije o onoj koja je data kapetanu Lukačeviću), Komanda Jugoistoka je 7. marta javila vojnom vrhu u [[Berlin]]u: {{izdvojeni citat|– 7. mart 1943: Municija za četnike. Vrhovna komanda je obaviještena telegramom o isporuci 30.000 metaka četničkim jedinicama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=453 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000448.] <br /> ({{jez-njem|"Munition für die Cetniks: </br> An OKW/WFSt. ergeht eine Meldung betraf. der Übergabe von 30.000 Schuß Inft. Munition an Cetnikverbände."}})</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja Komande Jugostoka za mart 1943. godine (31.3.43.)}} [[File:Chetniks and German Officers meet in Bosnia, 1943.jpg|thumb|Sastanak njemačkih oficira sa četnicima u [[Bosna (regija)|Bosni]], [[1943]]. godina]] 9. [[Mart|ožujka]] 1943. godine, [[Fašizam|fašistički]] [[Poglavnik|duce]] [[Benito Mussolini]] šalje pismo [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]],<ref>''Tajna pisma Hitler – Mussolini (1940—1943)'', edicija Dokumenti i svjedočanstva (priredio i preveo: Dr Bogdan Krizman), Novinarsko izdavačko poduzeće (NIP), Zagreb, 1953, str. 78.</ref> vođi [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]], u kom navodi da je upoznat sa suradnjom njemačkih okupacionih trupa s četnicima: {{izdvojeni citat|Više tisuća četnika naoružali su, na lokalnoj bazi, komandanti talijanskih jedinica, da vode gerilu, za koju imaju, kao svi stanovnici Balkana, naročite sklonosti. Do danas su ti četnici suzbijali partizane vrlo odlučno. Upravo sam primio izvještaj. U njemu mi javljaju, da su njemačke snage, koje su uspostavile dodir sa četnicima u dolini gornje Neretve, pristale da surađuju s njima i da su naoružale četnike metcima i ručnim bombama.|[[Benito Mussolini]] u pismu [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]] (9. III 1943)}} O pristizanju Mussolinijeva pisma istog je dana javila i Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga: {{izdvojeni citat|''9. mart'' </br> Duče poslao pismo Hitleru, u kome zastupa mišljenje da su četnici i partizani neprijatelji Osovine. O tome je razgovarao i sa nemačkim ministrom spoljnih poslova. Priznaje da su Italijani do sada naoružali nekoliko hiljada četnika za gerilski rat protiv komunista i oni su se do sada energično borili protiv partizana. Ali, sada je Duče izdao energičnu naredbu, da se četnicima više ne daje oružje i da njih, nakon što se partizani poraze, treba razoružati. Na osnovu poslednjih vesti, na prostoru gornje Neretve Nemci su takođe stupili u kontakt sa četnicima i ostavili im patrone i ručne granate.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 9. marta 1943.}} Pošto је za katastrofalni poraz četnika u bici na Neretvi optužio Jevđevića, [[Petar Baćović|Baćovića]] i [[Bajo Stanišić|Baja Stanišića]] a istakao za primjer Vojislava Lukačevića, major Ostojić im је 10. marta naredio da se kod Italijana zauzmu za dozvolu o prebacivanju četnika na zapadnu obalu Neretve. Odgovarajući na optužbe, Jevđević i Ваćоvić istoga dana izvještavaju Mihailovića da је za proboj operativne grupe NOVJ kriv upravo Lukačević, te da Ostojić, komandujući iz [[Kalinovik]]a, nema pravu predstavu о toku događaja. Jevđević navodi: „Kada sam zvao delove Vrhovne komande da komanduju nа licu mesta, odgovorili su neljubazno da neće da radе sa okupatorom, tražeći u isto doba hranu, municiju, topove i vojsku od okupatora.“ Као argument da četnici moraju bespogovorno slušati naređenja okupatorskih oficirâ, vojvoda Jevđević navodi podatak da Nijemci i Italijani hrane i snabdijevaju municijom cjelokupnu masu četnikâ od 13.200 ljudi. Riječ je o 2000 četnika pod komandom Вајa Stanišića, 4.000 iz Lukačevićeve konjičke gruре, 6.000 pod komandom majora Petra Baćovića (hercegovački četnici) i 1.200 četnika kojima komanduje major Andrija Vesković. Jevđević Mihailoviću piše i da su okupatori dali toliko hrane da је on, na osnovu lažnog brojnog stanja, uspio da uštedi 110.000 obroka, kao i da su mu za posljednjih nekoliko dana isporučili 1.100.000 metaka.<ref>AVII, reg. br. 3/1, kut. 293, dep. 2248.</ref><ref>Branko Latas, Saradnja četnika i Nemaca u borbama protiv Glavne operativne grupe divizija NOVJ u dolini Neretve (februar — mart 1943), Prilozi Instituta za istoriju (br. 17), Sarajevo, 1980, str. 214.</ref> General [[Rudolf Lüters]], zapovjednik njemačkih trupa u NDH, piše u procjeni situacije od 16. marta 1943. da je „neprijateljski otpor protiv nemačkih divizija koje su napadale uglavnom slomljen“, te da je „operacija „[[Operacija Weiss|Vajs II]]“ u suštini završena“. O četničkim snagama u njemačkoj zoni operacija, general Lüters navodi: {{izdvojeni citat|Četničko pitanje nije se dalje zaoštrilo. U području [[114. lovačka divizija (Njemačka)|714. divizije]] nisu zabeležena nikakva prekoračenja u tuđu nadležnost. Četničko rukovodstvo se potčinilo naređenjima nemačkog Vermahta i potvrdilo svoju lojalnost. Četnici koji se nalaze na području [[118. lovačka divizija (Njemačka)|718. pešadijske divizije]], naročito u rejonu [[Zenica|Zenice]] i [[Han-Pijesak|Han-Pijeska]], neprijateljski se suprotstavljaju hrvatskoj državi i nemačkom Vermahtu i pokušavaju da izazovu nemire putem sabotaža i razoružavanja hrvatskih odreda. Divizije koje su učestvovale u operaciji „Vajs II“ jedinstveno se povoljno izražavaju o držanju četničkih jedinica. Dragocenim izviđačkim podacima i napadima za rasterećenje pomagali su našim jedinicama, mada ni u jednom slučaju nije sa nemačke strane tražena podrška.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_3_38.htm Procena vojno-političke situacije komandanta nemačkih trupa u NDH od 16. marta 1943. za period od 1. do 15. marta 1943. godine]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=372&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 000366—000367.] <br /> ({{jez-njem|"Die Cetnikfrage hat sich nicht weiter zugespitzt. Im Bereich der 714.J.D. sind keine Übergriffe zu verzeichen. Die Cetnikführung hat sich den Befehlen der deutschen Wehrmacht untergeordnet und ihre Loyalität versichert. Die im Bereich der 718.J.D. befindlichen Cetniks, besonders im Raum ZENICA und HAN PIJESAK stehen kroat. Staat und deutscher Wehrmacht feindlich gegenüber und versuchen durch Sabotageakte und Entwaffnung kroat. Abteilungen Unruhe zu stiften. Die im "Weiss II"–Einsatz befindlichen Divisionen äussern sich übereinstimmend günstig über das Verhalten der Cetnikverbände. Durch wortwolle Kundschafterdienste und Entlastungsangriffe haben sie der Truppe geholfen, obwohl in keinem Falle deutscherseits Unterstützung orboten worden war."}})</ref>}} U iscrpnom izvještaju<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 1015—1018.</ref> koji je [[5. maj]]a 1943. godine podnio [[SAD|američki]] [[Ured za strateške usluge]] (preteča današnje [[Centralna obaveštajna agencija|Centralne obavještajne agencije]]), sumiraju se rezultati netom završene operacije »Weiss«: {{izdvojeni citat|Krajem januara 1943. godine zajedničke nemačke, hrvatske, italijanske i četničke snage povele su veliku ofanzivu protiv jugoslovenske oslobodilačke armije. Neprijatelj je potpomognut od Drenovićevih četnika uspeo da potisne jugoslovenske patriote u Hercegovini i jugoistočnoj Bosni. Glavni udar u sadašnjoj neprijateljskoj ofanzivi vrše kombinovane četničke snage u Hercegovini (V.[ojislav] Lukačević, član Mihailovićevog glavnog štaba), u Crnoj Gori (Bajo Stanišić) i u Sandžaku (Pavle Đurišić, član Mihailovićevog glavnog štaba). Ishod ove borbe je još neizvestan. Partizani govore da su oni odneli pobedu, dok četnici insistiraju na tome da su gotovo potpuno očistili ove jugoslovenske krajeve od antifašističkih snaga. Tačno je, međutim, da su jugoslovenski antifašistički gerilci pretrpeli teške teritorijalne gubitke, ali daleko je od toga da su njihove snage uništene ili razbijene. Na drugoj strani, mnogo slavljeni četnici generala Mihailovića danas su angažovani u jednoj od najžešćih ofanziva za uništenje jugoslovenskih demokratskih snaga.}} === Četnički teror u Srbiji (1943) === {{main|Srbija u Drugom svetskom ratu|Zločini četnika u Drugom svjetskom ratu}} Mihailovićeva taktika u Srbiji se početkom 1943. sastojala u tome da organizuje i štedi svoje snage za "planirani narodni ustanak". Nemci navode da je izbjegavao svaki konflikt sa okupacionim trupama.<ref>NAW, T-78, Roll 332, 6289915, 919: Procjena situacije komande Jugoistoka za feburar 1943 (2. mart 1943.).</ref> Izveštaji Nedićeve vlade konstatuju da je četnička akcija gotovo svuda upravljena na obračunavanje sa komunistima, koje se sprovodi beskompromisno, do istrebljenja. Inače, četnici na sastancima sa narodom naređuju lojalno držanje prema domaćim vlastima i okupatorskoj vojnoj sili kao i "odricanje svake pomoći partizansko-komunističkim bandama".<ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 59/1—1, k. 22.</ref><ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 54/5—1, k. 22.</ref> 12. februara 1943. godine, kapetan [[Miloš B. Marković]], komandant Ariljske brigade iz sastava Požeškog korpusa JVuO, prenosi Mihailoviću ideju poručnika [[Zvonimir Vučković|Zvonka Vučkovića]] da iskoristi vezu sa njemačkim oficirom u cilju »gonjenja komunista«: {{izdvojeni citat|Po povratku sa puta iz štaba 1a sastao sam se sa Vučkovićem koji me je zamolio da Vas izvestim o sledećem: </br> U srezu Kačerskom nalaze se dve komunističke grupe, prva jačine 60 a druga oko 150 ljudi. Ove se grupe prebacuju i u Oplenački srez. Za likvidaciju ovih grupa potrebno mu je oko 300 ljudi, no kada bi ih skupio izazvao bi potere od strane okupatora. Ima jednu drugu mogućnost a to je da uputi Nemce da gone ove grupe. Posredno, no obazrivo ima vezu sa jednim od nemačkih komandanata, koji je izjavio gotovost za usluge svake vrste a naročito u gonjenju komunista. Zvonko će ga upotrebiti no ne uspeli to preduzeće sam potrebno.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_33.htm Izveštaj komandanta Ariljske brigade od 12. februara 1943. Draži Mihailoviću o borbama protiv pripadnika NOP-a u zimu 1942. godine i dostignutoj organizaciji u brigadi]</ref>}} Poručnik [[Predrag Raković]], u svojstvu komandanta 2. ravnogorskog korpusa JVuO, informiše 3. marta 1943. generala Mihailovića o tajnom sastanku sa nemačkim potporučnikom Krigerom: {{izdvojeni citat|Okupator, kako Nemci tako i Bugari svu svoju akciju uputili su na komuniste, na njihovo gonjenje i istrebljenje. U smislu depeše koju sam podneo G. Ministru, sastao sam se 2 marta t.g. na Savincu u jednoj šumi sa Nemačkim komandantom potporučnikom Krigerom iz Gor. Milanovca. Sastanak je izveden potpuno tajno. Na sastanak je od strane Nemaca došao potporučnik Kriger i njegov tumač. A sa naše strane bio sam ja i moj Načelnik štaba p.por. Lazarević. Tema razgovora bila je isključivo uništenje komunističkih bandi, na teritoriji koju obezbeđuje Nemačka jedinica iz Gor. Milanovca. Uglavnom dolazi u obzir komunistički vođa [[Milorad Labudović|Labud]] koji ima oko 150 komunista pod svojom komandom u okolini Rudnika, u srezovima: Kačerskom i Orašačkom. Utvrdili smo plan za ovaj rad. O izvođenju ove akcije detaljno sam se dogovorio sa Zvonkom noću između 2/3 - III t.g., u čemu smo postigli potpunu saglasnost.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 127, reg. br. 7/3 (S-X-12/4).</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_67.htm Izveštaj komandanta 2. ravnogorskog korpusa od 3. marta 1943. Draži Mihailoviću o borbi protiv pripadnika NOP-a i pregovora sa predstavnicima nemačkih okupacionih trupa]</ref>}} I u depeši od 23. marta, Raković piše da se ponovo sastao sa nemačkim komandantom iz G. Milanovca, te je dogovoreno da se za ubijene Nemce neće više paliti kuće redom, već "samo po našem spisku", partizanske, i samo će se partizani ubijati: {{izdvojeni citat|Hapšenje naših ljudi više neće biti na reonu nemačke komande G. Milanovac. Ako pogine okupatorski vojnik na ovome terenu neće se paliti redom kuće, već samo po našem spisku i to partizanske i samo će se partizani ubijati. [...] Dobio sam 5000 metaka za čišćenje moga reona od komunista.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića: 1. januar — 8. septembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 550.</ref>}} [[Datoteka:Četnici batinaju narod.jpg|thumb|Četnici batinaju seljaka u Srbiji.]] Koliki je bio teror koji su četnici sprovodili nad pristalicama [[NOP|pokreta otpora]] u području doline Zapadne Morave, Dragačeva i Takova, svedoči konstatacija u biltenu kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova: {{izdvojeni citat|Ilegalni odredi poručnika Vlaste Antonijevića, Dače Simovića, Milutina Jankovića, poručnika Vasića i kapetana Rakovića nemilosrdno ubijaju sve one koji su makar i jedan dan bili i sarađivali sa partizanima. Neki od ovih odreda vode tako bezumnu akciju da se njihova delatnost može ravnati sa radom običnih odmetnika.<ref>http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/102680-aak-Gornji-Milanovac-Luani.html</ref>|Izveštaj kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova (april 1943)}} Četnici su, poput okupatora, prema partizanima, njihovim simpatizerima i porodicama, primenjivali najsvirepije mere: {{izdvojeni citat|1) Protiv zaludele, potpuno obezglavljene i pomahnitale komunističke bande u šumi, sve određene starešine i svo nacionalno naoružano ljudstvo ima povesti beskompromisnu borbu za njihovo potpuno uništenje. Izuzetka u ovome pogledu ne može biti. 4) Ko se uhvati da nosi hranu ili druge potrebe komunistima, a to se tačno utvrdi, komandant brigade sa čije bi teritorije bio takav krivac, odmah će ga streljati i porodicu potpuno uništiti. Kuću spaliti, a stoku zapleniti za izdržavanje gorskih jedinica. 5) Ko se uhvati, a to se od strane komandanta brigade utvrdi, da je krio komuniste, primio u svoju kuću ili im slao makakva obaveštenja, biće najstrožije kažnjen. 6) Ko se uhvati i bude dokazano, da je neko lice videlo komuniste, a nije na najbrži način izvestilo najbližu četničku komandu, biće takođe kažnjeno, u čemu se komandantima brigada ostavlja puna inicijativa. 7) '''Ako u nekom selu bude ubijen makoji četnik, komandant brigade dotične teritorije odmah će streljati deset simpatizera'''.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%92%D0%B5%D1%9A%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%B4%D0%BD%D0%BE_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%B8_%D1%9A%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B0_4.9.1943. Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica 4.9.1943.]</ref>|Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica (4.9.1943).}} Zbog svega navedenog, mnogi ljudi koji su prišli četnicima na početku ustanka protiv sila Osovine, bili su razočarani preusmerenjem dejstava u borbu protiv partizana. Tako je britanski oficir za vezu Hadson zabeležio: "Nekoliko četničkih jedinica tražilo je da bude oslobođeno zadatka borbe protiv partizana".<ref name="Deakin2"/> === Zabrana sabotaža u Srbiji i učvršćivanje vezâ s Nijemcima na području NDH (1943) === {{main|Sabotaže u Srbiji u Drugom svjetskom ratu|Neil Selby}} [[Datoteka:Plakat o streljanju DM pristalica iz 1942.jpg|mini|Plakat o streljanju „50 DM pristalica“ zbog rušenja mosta na pruzi Požarevac - Petrovac na Mlavi iz decembra [[1942]].]] U Srbiji, iako su neke četničke pristalice vršile sabotaže, trpeći nemačke odmazde zbog toga, četničko vođstvo je posebno branilo ozbiljnije sabotaža na bitnim saobraćajnicama, pa su čak sprečavali britanske komandose na terenu da ih vrše: {{izdvojeni citat|[[Neil Selby|Major Selby]] imao zadatak da organizuje sabotaže i dotur materijala za iste; „Prema Selbyevim navodima, '''do sabotaža nije došlo zato što ih D.M., odn. njegovi komandanti na terenu na terenu još nisu odobrili'''.“<ref>NAW, T-313, Roll 482, 000544: Izvještaj obavještajnog odjeljenja Vojnog komandanta Jugoistoka o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca u noći 18./19. augusta 1943 (26. august 1943.).</ref>|Izvještaj nemačkog obavještajnog odjeljenja o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca (26. august 1943).}} U izvještaju potpukovnika Klamrotha iz Generalštaba njemačkih oružanih snaga, nakon inspekcijskog putovanja po Balkanu u avgustu 1943. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> konstatuje se da je general Mihailović najstrožije zabranio izvođenje sabotažâ protiv okupacione sile prije eventualnog savezničkog iskrcavanja. Pored toga, pominje se i to da su njemačke obavještajne strukture detaljno upoznate sa kretanjem četničkog komandanta i Vrhovne komande JVuO po Srbiji: {{izdvojeni citat|Pokret Draže Mihailovića: U Srbiji tinja latentni ustanak. Draža Mihailović je liderska priroda i veoma je aktivan. Svaki preuranjeni napad protiv okupacionih snaga u startu je strogo zabranjen. Trenutno se jedino vodi borba protiv komunista. Mora se očekivati jedinstveni napad na okupacione snage, uključujući sabotaže i prepade. Pretpostavlja se da je angloameričko iskrcavanje na Jadranu trenutak za to. Stav Draže Mihailovića prema Angloamerikancima opisan je na sledeći način: „Kao pomagači ste dobrodošli, ali ja ću sâm obnoviti Jugoslaviju!“ Nadzor nad Dražom Mihailovićem je dobar. Nemačke službe vrlo brzo saznaju za njegova boravišta koja neprestano menja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=638&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289888.] </br> ({{jez-njem|"b) Draga [sic!] Mihailowitsch Bewegung: </br> In Serbien schwelt der latente Aufstand. Draga Mihailowitsch ist eine Führernatur und sehr aktiv. Jedes vorzeitige Losschlagen gegen die Besatzungstruppen ist zunächst streng verboten. Zur Zeit nur Kampf gegen Kommunisten. </br> Mit dem einheitlichen Beginn von Sabotage, Überfallen usw. auf Besatzungstruppen muss gerechnet werden. Als Zeitpunkt dafür wird die Landung der Anglo–Amerikaner in der Adria vermutet. Die Einstellung des Draga Mihailowitsch den Anglo–Amerikanern gegenüber wird geschildert: "Als Helfer willkommen, aber ich selbst baue Jugoslawien wieder auf!" Die Überwachung des Draga Mihailowitsch ist gut. Die deutschen Dienststellen kennen sehr bald seine ständig wechselnden Standorte."}})</ref>}} Ipak, kako bi i dalje stvarao privid otpora i zadržao status saveznika, povremeno je inicirao bezazlene diverzije, koje neće izazvati nemačku odmazdu: {{citiranje|Udružite se sa apotekarima. Uzmite od njih praškova za kijanje, suzavce i supervodonik. Na igrankama svrabeće praškove. Upućujte preteća pisma, uznemiravajte telefonom, stvarajte svuda strah i zabunu.<ref name="Kosta Nikolić 2004">Bojan Dimitrijević - Kosta Nikolić: Đeneral Mihailović - biografija, Beograd : Institut za savremenu istoriju, 2004, str 378-9.</ref>|[[Draža Mihailović]] naređuje „misteriozne” sabotaže po gradovima septembra 1943.}} 1. avgusta 1943. godine, komandant njemačkih trupa u Hrvatskoj ([[NDH]]) general [[Rudolf Lüters]] na sljedeći način interpretira držanje Mihailovićevih četnika (tj. onih koji su mahom obuhvaćeni [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|ugovorima sa vlastima NDH]]) po okončanju [[Operacija Schwarz|operacije »Schwarz«]]: {{izdvojeni citat|Stav četnika s obje strane rijeke Bosne te na području između rijekâ Bosne i Une i Sane i dalje se može opisati kao lojalan, iako ustaška politika – koju je hrvatska vlada u posljednje vrijeme iznova naglasila – nije ostala bez povratnog dejstva na njihovo držanje, što je rezultiralo određenom uzdržanošću prema kom. bandama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=357&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000352.] </br> ({{jez-njem|"Die Haltung der Cetniks beiderseits der Bosna und zwischen Bosna und Una–Sana kann noch als loyal bezeichnet werden, obwohl der wohl der in letzter Zeit seitens der kroat. Regierung wieder betonte Ustascha–Kurs nicht ohne Rückwirkung auf ihre Haltung geblieben ist und sich Zurückhaltung gegen die kommunistischen Banden zeigte."}})</ref>|Izvještaj komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj za mjesec jul 1943. upućen štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]}} Kao paradigmatične za držanje spram nastupajućih njemačkih trupa mogu se uzeti preporuke iz naređenja kapetana Jovana Dabovića, komandanta Ličko-kordunaške četničke oblasti, upućene 6. septembra 1943. godine kapetanu Dušanu Đakoviću: {{izdvojeni citat|NAREĐUJEM 1) Svi komandanti narediće svima svojim jedinicama i patrolama da, ako Nemci budu naišli na njihov reon dejstva, ne otvaraju vatru i da se drže pasivno sve do mog daljeg naređenja. 2) Kada bude primećen dolazak Nemaca da se jedinice povlače u šume i da sa njima izbegavaju dodir. 3) Ako se desi da se neka jedinica, patrola ili pojedinac nađe u takvoj situaciji da Nemce ne može izbeći pri dodiru sa njima da kaže da se bori protivu komunizma. Napominjem ovom prilikom da su se Nemci prema četnicima u Hercegovini poneli vrlo korektno.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dok. br. 42, str. 81.</ref><ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dokument br. 202, strane 942—943.</ref>}} 18. rujna 1943. godine, poručnik Lippert iz Obavještajnog odjela [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] sastavlja izvještaj o posjetu poručnika [[Milana Cvjetićanina]], komandanta Bosanskog korpusa „[[Gavrilo Princip]]” [[Dinarska četnička divizija|Dinarske četničke divizije]] JVuO, kojega je [[Kapitulacija Italije|kapitulacija Italije]] zatekla na liječenju u [[Split]]u. Tom prilikom, Cvjetićanin nedvosmisleno poentira: {{izdvojeni citat|Mi četnici znamo da se samo uz pomoć njemačkih trupa može postići efikasno uništenje bandita, jer smo mi četnici za to isuviše slabi.<ref>[https://znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.], str. 273.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=984&rec=313&roll=483 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000981.] <br /> ({{jez-njem|"Wir Cetniks wissen, dass nur durch die deutschen Truppen eine wirksame Vernichtung der Banditen erfolgen kann, da wir Cetniks hierzu zu schwach sind."}})</ref><ref>[https://pescanik.net/pismo-citateljima-blica-i-gledateljima-serije-ravna-gora/ Boris Dežulović: Pismo čitateljima Blica i gledateljima serije “Ravna gora”]</ref>}} [[Datoteka:Marsz wojsk niemieckich w Dalmacji (2-515).jpg|mini|Četnici Dinarske divizije u mimohodu pored motorizovane kolone njemačke 114. divizije (Dalmacija, septembar 1943).<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2018/01/bk0306.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0306 | Photo | 114. Jäger-Division]</ref>]] Nakon [[Kapitulacija Italije u Jugoslaviji|kapitulacije Italije]] [[8. septembar|8. septembra]] [[1943]]. sve četničke snage iz italijanske okupacione zone su, nakon [[Antiosovinska ofanziva JVuO 1943.|sporadičnih sukoba]], uspostavile punu saradnju sa novouspostavljenim nemačkim okupacionim vlastima.<ref>Vidi: [[s:Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade|Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade]], [[s:Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.|Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.]], [[s:Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.|Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.]], itd.</ref> Mihailović je 7. oktobra 1943. naređivao svojim četnicima borbu protiv partizana u Sandžaku "po svaku cenu" i nesukobljavanje sa Nemcima "po svaku cenu".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_9.htm Naređenje Draže Mihailovića od 7. oktobra 1943. komandantima kopusa u zapadnoj Srbiji za mobilizaciju ljudstva i borbu protiv NOVJ u Sandžaku]</ref> Poručnik [[Jovan Pupavac]] pojašnjava u pismu upućenom 10. februara 1944. komandantu Zapadne Bosne JVuO majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]] kako je tekao proces prilaženja četnikâ pod komandom vojvode Momčila Đujića njemačkoj okupacionoj sili: {{izdvojeni citat|Dinarsku oblast sam napustio iz sledećih razloga: 1) Posle propasti Italije u Dalmaciju su došli Nemci. Komandant Dinarske oblasti pop Đujić stupio je u saradnju sa njima, najpre preko [[Mane Rokvić|Mane Rokvića]] koji je došao sa njima iz [[Bosanski Petrovac|Bosanskog Petrovca]]. Kasnije je delegirao kod štaba 114. Nemačke divizije svoga načelnika štaba kapetana Mijovića Novaka. Ljudstvo je postalo Nemačka milicija, primajući od njih redovnu hranu, municiju i dopunu oružja. Nemci su vrlo rado primili saradnju četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_73.htm Izveštaj komandanta 1. brigade Bosanskokrajiškog četničkog korpusa od 10. februara 1944. komandantu korpusa o saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji]</ref>}} U odgovoru koje je 4. oktobra 1943. poslalo Obavještajno odjeljenje 114. lovačke divizije, odbacuju se navodi iz telegrama poslatog od strane štaba 15. brdskog korpusa, u kojem se vojvoda [[Momčilo Đujić]] optužuje za prepade na njemačke trupe i u kojem se traži njegovo hapšenje. Nasuprot takvom zahtjevu, za komandanta [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]] se tvrdi sljedeće: „Uvjerljiva obavještenja i dokumenti nedvojbeno ukazuju da se Đujićeva četnička grupa u dosadašnjoj borbi protiv komunizma pokazala kao pouzdana... Sabotažni akti i prepadi na njemačke trupe dosad se nijesu događali.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=792&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000788.] <br /> ({{jez-njem|"Nach hiesigen sicheren Nachrichten und einwandfreien Unterlagen ist die Cetnikgruppe des Vojvoden Djujic im Kampf gegen die kommunistische Aufstandsbewegung bisher als zuverlässig zu bezeichnen. </br> Sabotageakte und Überfälle gegen die Deutsche Wehrmacht sind bisher nicht erfolgt."}})</ref> U poređenju sa oružanim snagama NDH, obavještajni oficiri 114. divizije Wehrmachta daju i mnogo povoljniju ocjenu za učinkovitost četnika: „Hrvatske trupe i ustaše, već zbog svoje brojnosti, ne mogu predstavljati značajniju podršku; osim toga, njihova borbena vrijednost je poznata. Četnički odredi su se dosad svuda pokazali kao izuzetno aktivni i pouzdani.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=793&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000789.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroatische Wehrmacht und Ustaschaverbände im Bereich sind schon rein zahlenmässig keine nennenswerte Unterstützung; darüber hinaus ist deren Kampfwert hinreichend bekannt. Die Cetnikverbände erweisen sich bisher überall als äusserst rege und zuverlässig."}})</ref> [[File:Četnički komandant u zapadnoj Bosni Uroš Drenović s nemačkim oficirima na terenu.jpg|thumb|Vojvoda [[Uroš Drenović]] (desno), četnički zapovjednik u [[Zapadna Bosna|zapadnoj Bosni]], zajedno sa njemačkim oficirima na terenu.]] U jesen 1943. godine, Vrhovna komanda Vermahta konstatuje prestanak bilo kakve aktivnosti DM protiv njih: {{izdvojeni citat|U jesen 1943. Titov pokret sve je više uzimao maha, a Mihailovićev pokret bio je potisnut na teritoriju Srbije. Komunisti nisu primali samo pomoć od sovjetske Rusije, nego sve više i od Engleza. Italijanska armija je kapitulirala. U ovakvoj novonastaloj situaciji četnički pokret bio je prisiljen da preispita svoj stav prema nemačkoj okupacionoj sili… Bilo kako, od tog vremena prestali su svi napadi Mihailovićevih ljudi protiv nemačke okupacione sile.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Četnici u Hercegovini su počeli sarađivati sa njemačkim nadležnim komandama odmah po ulasku njihovih trupa u bivšu italijansku okupacionu zonu: {{izdvojeni citat|Banda koja je napadala u području sjeverno od [[Bileća|Bileće]] i ojačana na oko 1200 ljudi ([[10. hercegovačka udarna brigada|X herceg. brigada]]), uz potporu 800 četnika je odbačena natrag na sjever.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1081&rec=313&roll=190 NARA, T311, Roll 195, frame no. 7450860.] <br /> ({{jez-njem|"Die im Raum N Bileca angreifende und auf etwa 1200 Mann verstärkte Bande (X.He.Brig.) mit Unterstützung von 800 Cetniks nach N zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 18. septembar 1943. godine}} {{izdvojeni citat|SS-divizija „Prinz Eugen“: Komunistička grupa (jačine 1.200 ljudi), koja je sa sjevera nastupala ka Bileći, odbačena je ka sjeveru akcijom 6. čete 2. SS brdskog puka ojačane sa 800 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=483&broj=293 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000290.] <br /> ({{jez-njem|"Von Norden gegen Bileca vordringende komm. Gruppe (1200) durch herangeführte 6./SS 2 und 800 Cetniks nach Norden zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj 15. brdskog korpusa za 18. septembar 1943.}} {{izdvojeni citat|U oblasti [[Stolac|Stoca]], kao što je već napomenuto, Stolačka i [[Ljubinje|Ljubinjska]] četnička brigada su u saradnji sa našim trupama postigle uspjeh protiv glavnine Desete herceg. brigade.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=636&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000631.] <br /> ({{jez-njem|"b.) Cetniks: </br> Im Raum von STOLAC hat, wie bereits erwähnt, im Zusammengehen mit eigenen Truppen die Cetnikbrig. von STOLAC und LUBINJE gegen die Hauptkräfte der X-herzeg.Brig. Erfolge erzielt."}})</ref>|Komanda 21. brdskog korpusa, Obaveštajno odeljenje, izveštaj o stanju, 27. septembar 1943.}} U izvještaju [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS brdske divizije Prinz Eugen]] od 10. oktobra 1943. godine, poslatom štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], pohvaljuje se lojalno držanje koje su, do tog trenutka, formacije [[Hercegovina|hercegovačkih]] četnikâ pokazale spram njemačkih okupacionih jedinica: {{izdvojeni citat|Četnici: Za borbu protiv komunista u istočnoj Hercegovini mobilisane su jače snage u okruzima [[Trebinje]], [[Bileća]], [[Stolac]] i [[Nevesinje]]. Dosadašnja iskustva s hercegovačkim četnicima mogu se ocijeniti dobrim, a njihovo držanje prema vlastitim trupama lojalnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1335&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001329.] <br /> ({{jez-njem|"Cetniks: Zur Bekämpfung der Kommunisten in der Ost–Herzegowina wurden in den Bezirken Trebinje, Bileca, Stolac u. Nevesinje stärkere Kräfte mobilisiert. Die bisherigen Erfahrungen mit den herzegowinischen Cetniks können als gut, das Verhalten gegenüber der eigenen Truppe kann als loyal bezeichnet werden."}})</ref>}} U odlomku iz mjesečnog izvješća SS divizije »Prinz Eugen«, inače njemačke elitne postrojbe na teritoriji okupirane Jugoslavije, sastavljenog 5. septembra 1943, blagonaklon stav četnika na divizijskom području (Hercegovina) opisan je na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Srbi [četnici — prim.] su se, djelimično, nastavili dokazivati ​​kao '''najpouzdaniji saveznici u borbi protiv crvenih bandi''', a time i protiv komunizma. U borbi protiv bandita uvijek su spremni sarađivati ​​s njemačkim Wehrmachtom, pa čak i podvrgnuti se njegovoj komandi.<ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 307.</ref><ref>[https://www.znaci.org/NARA/T315.php?broj=1272&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001266.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben haben sich z.T. weiterhin als die zuverlässigsten Verbündeten im Kampf gegen die roten Banden und damit gegen den Kommunismus erwiesen. Im Kampf gegen die Banditen sind sie jederzeit bereit, mit der deutschen Wehrmacht zusammenzugehen und sich ihr sogar zu unterstellen."}})</ref>|Mjesečni izvještaj 7. SS divizije XV brdskom armijskom korpusu za avgust 1943. godine}} U četničkim izvorima se potvrda ovih navodâ nalazi u naređenju koje je kapetanu Dušanu Đakoviću 6. septembra 1943. uputio potpukovnik [[Slavko Bjelajac]] (pseudonim »Nikola Dekić«), komandant Ličko-kordunaške četničke oblasti. Informišući svog podređenog oficira o ogromnim partizanskim gubicima u [[Bitka na Sutjesci|bici na Sutjesci]], Bjelajac zapisuje: {{izdvojeni citat|Po podatcima koje imamo partizani su kod Sutjeske strašno tučeni. Tvrdi se da su imali 5.000 mrtvih te da su samo naši s mrtvih lješeva partizanskih skinuli oko 200 puškomitraljeza. Četnici u Hercegovini drže pored ostalih mjesta i [[Kalinovik]], [[Foča|Foču]], i [[Čajniče]]. Ustaše su u [[Goražde|Goraždu]]. Njemci se također nalaze u Hercegovini. Dozvolili su bez ikakovih uslova da se na reonu svakog sreza može nalaziti i kretati 400 četnika (jednoj četničkoj grupi dali su 300 pušaka). <br /> U opšte izuzev situacija Hercegovine, Crne Gore, i Istočne Bosne stoji vrlo dobro. <br /> Ove podatke iz Hercegovine javljam Vam radi orjentacije. A u koliko se tiče Njemaca tek da naše stanovništvo zna da ih se ne treba plašiti i da neće vršiti represalije nad mirnim stanovništvom. <br /> Njemci govore u Hercegovini protiv Italijana i kažu da su oni spriječili širenje Srbije do rijeke Bosne protiv volje Njemaca. Optužuju Italiju da je ona dovela Pavelića na vlast. (To sve može i nemora biti tačno). <br /> Naši su zarobili čuvenog [[Nurija Pozderac|Nuriju Pozderca]] i [[Simo Milošević|Simu Miloševića]] u Hercegovini i streljali ih.<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knj. 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. br. 203, str. 946.</ref>}} Novembra 1943, Nijemci nabrajaju koje su se sve četničke vojvode u NDH upustile u saradnju s njima, kao npr.: [[Mane Rokvić]] („izjašnjava se za Nemačku i u slučaju neprijateljskog iskrcavanja stoji sigurno na našoj strani“), [[Momčilo Đujić]] („Ljotićev pristalica“ čijim „prisluškivanjem je više puta dokazano da je slao lažne izveštaje D. M. kako bi se izvukao ispod njegovog uticaja“), [[Uroš Drenović]] („nepomirljiv protivnik komunista“; „više od godinu dana sarađuje otvoreno sa nemačkim Vermahtom“) i drugi.<ref name="ReferenceA"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Cetnikführer, mit denen zusammengearbeitet wurde: </br> Vojvode Rokvic. Energischer Führer der ohne Unterbrechung rückhaltlos mit der deutschen Truppe zusammenarbeitet. Bekennt sich zu Deutschland und steht im Falle einer feindlichen Landung sicher auf unsere Seite. </br> Vojvode Djujic, Ljotic–Anhänger. DM. sucht ihn durch ständigen Druck zu beeinflussen. Durch Überwachung ist bereits mehrfach nachgewiesen, dass Djujic falsche Meldungen an DM. abgesetzt hat, um sich seinem Einfluss zu entziehen. Djujic wird seitens der. Div. im bewusster Übertreibung als besonders aktiver Kämpfer gegen den Kommunismus in Verbindung mit der deutschen Wehrmacht herausgestellt. </br> Vojvode Drenovic. Gerade Persönlichkeit, unversöhnlicher Kommunistengegner (kommunistische Untaten an seiner Ehefrau, die den Tod herbeiführten), bezeichnet sich als Beschützer seiner pravoslavischen Volksgenossen. Arbeitet länger als 1 Jahr offen mit deutscher Wehrmacht zusammen. Von DM. angestrebte Beeinflussung bisher ohne Erfolg."}})</ref> U ovom strogo povjerljivom izvještaju, obavještajni oficiri XV brdskog armijskog korpusa dopisuju još i sljedeće: „Čitav niz drugih četničkih vođâ na području južno od [[Bihać]]a, neumoljivi su protivnici komunizma i dobri vojnici. Svi su se istakli u saradnji sa [našim] trupama, a kao svoj zadatak označavaju zaštitu pravoslavnog stanovništva od uništenja.“<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 44, str. 86.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Eine Reihe weiterer Cetnikführer im Raum südl. Bihac unerbittliche Kommunistengegner und gute Soldaten haben sich in der Zusammenarbeit mit der Truppe bewährt, und sehen es als ihr Ziel an, den pravoslavischen Volksteil vor der Ausrottung zu bewahren."}})</ref> U izvještaju [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. godine zaključuje se da bi osiguranje dugih linija snabdijevanja bez četnika bilo „nezamislivo“.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=343&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000339.] <br /> ({{jez-njem|"Die Sicherung der langen Nachschubwege der Division ist ohne Unterstützung det zugeteilten Cetnik–Stützpunkte, wenn nicht ausreichend deutsche Kräfte oder kampffähige kroatische Truppen zur Verfügung gestellt werden, undenkbar."}})</ref> 19. novembra 1943. potpisani su i na snagu stupaju prvi [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta]], koji četnicima nameću obavezu "da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih".<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm</ref> 30. novembra 1943. godine [[Dragoljub Draža Mihailović|general Mihailović]] naređuje [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubi Patku]], komandantu Timočkog korpusa, da protera britanskog majora Erika Grinvuda koji hoće da vrši akcije protiv Nemaca bez njegovog dopuštenja: {{izdvojeni citat|Kod vas je tamo engleski major Grinvud sa telegrafistom. To je posledica prosjačenja materijala. Nije došao da vas pomogne u materijalu već da uništi naša sela za neku sitnu sabotažu. '''Naređujem da Grinvuda sa celom pratnjom najurite kao kučku''' po mom naređenju jer je pošao na teren bez mog odobrenja. Ponavljam najurite ga kao kučku i izvestite.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_3_42.htm</ref>|Depeša generala Mihailovića Ljubi Patku od 30. novembra 1943.}} Saveznički komandant Sredozemlja uskoro i sam uviđa da se Mihailović bavi sporednim aktivnostima, uz izbegavanje da preduzme nešto na komunikacijama vitalnim za [[Saveznici|Saveznike]] i za Nemce. Stoga je [[9. decembar|9. decembra]] [[1943]]. poslao [[Dragoljub Mihailović|Mihailoviću]] telegram kojim zahteva izvršenje specifikovanih napada na komunikacije, a koji počinje rečima: {{izdvojeni citat|Sloboda kojom se Nemci služe železničkim prugama od Grčke do Beograda za prevoz i izdržavanje trupa nepodnošljiva je.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_250.htm, Obaveštenje brigadira Armstronga od 9. decembra 1943. Draži Mihailoviću o zahtevu Komande britanskih trupa na Srednjem istoku da četnici izvrše dve sabotaže protiv Nemaca]{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd - prilog II</ref>}} === Potpisivanje ugovora o saradnji četnika i Vermahta u Srbiji (1943-1944) === {{Poseban članak|Ugovori o saradnji četnika i Vermahta}} [[Datoteka:Zone odgovornosti četnika, prema sporazumu sa Nemcima.png|thumb|Zone odgovornosti četničkih komandanata u okupiranoj Srbiji, prema sporazumu sa Nemcima 1943. [[Jevrem Simić]] i [[Nikola Kalabić]] (roze), [[Vojislav Lukačević]] (plavo), [[Ljuba Jovanović Patak]] (zeleno) i [[Mihailo Čačić]] (sivo).]] [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za Jugoistok, inicirao je pregovore koji će rezultirati potpisivanjem [[Ugovori o saradnji između JVuO i komande Jugoistoka|ugovora o zajedničkoj borbi]]. Mihailović je polovinom novembra 1943. svojim komandantima naredio da sarađuju sa Nemcima; on sam nije mogao javno da stupi u saradnju "zbog raspoloženja naroda".<ref>https://www.znaci.org/images/ktb_okw_III_6_1304.jpg KTB OKW (Kriegstagebuch des Oberkommando der Wehrmacht) - Ratni dnevnik vrhovne komande Vermahta, šesta knjiga</ref> Ugovore su to potpisivali ovlašćeni Mihailovićevi komandanti i ljudi iz vojnog rukovodstva. Prvi ugovor o saradnji potpisan je 19. 11. 1943. između [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]], komandanta Mileševskog korpusa JVuO i nemačkog komandanta Jugoistoka koga je predstavljao fon Frede, glasio je: {{Wikisource|Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.}} {{izdvojeni citat| 2) Primirje treba da bude pretpostavka za zajedničku borbu protiv komunista. 4) Obaveza Lukačevića da nijedan pripadnik njemu potčinjenih jedinica neće delovati na strani sila koje su u ratu sa Nemačkom. 5) Prepuštanje područja borbenih dejstava četničkim odredima radi samostalnog vođenja borbe, koju vodi i nemački Vermaht. 6) Uključivanje četničkih odreda prilikom većih zajedničkih operacija pod nemačko zapovedništvo. U tom periodu nemačko vodstvo izdaje borbene naloge četničkim odredima. 8) Razmena štabova za vezu. 9) Isporuke nemačke municije radi sprovođenja zajedničkih borbenih zadataka u skladu sa vojnim potrebama. 10) Sporazum se mora držati u tajnosti.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_260.htm SPORAZUM IZMEĐU KOMANDANTA JUGOISTOKA I MAJORA VOJISLAVA LUKAČEVIĆA OD 19. NOVEMBRA 1943. O SARADNJI ČETNIKA SA NEMAČKIM TRUPAMA U BORBAMA PROTIV NARODNOOSLOBODILACKE VOJSKE JUGOSLAVIJE]</ref>|Sporazum Nemaca i majora [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] (19. 11. 43.)}} 27. novembra je potpisan ugovor sa [[Nikola Kalabić|Nikolom Kalabićem]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_262.htm Sporazum od 27. novembra 1943. između pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> U narednim nedeljama ugovori su potpisani i sa drugim komandantima korpusa od operativne važnosti. Iako Mihailović lično nije potpisao ni jedan ugovor, ovim ugovorima je bio pokriven veći deo nemačke okupacione zone u Srbiji. {{izdvojeni citat|Ovaj ugovor, kao i buduće mjere, trebalo bi da se baziraju na međusobnom povjerenju i volji da se komunizam uništi, zemlja umiri a Srbiji omogući stabilna budućnost u okvirima Evrope oslobođene od komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=974&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frames no. 000969—000970: Sporazum između Krajskomandanture Zaječar i potpukovnika Ljube Jovanovića Patka o nenapadanju i saradnji u borbi protiv NOVJ (23./25. decembar 1943.)] </br> ({{jez-njem|"Diese Vereinbarung sowie die zukünftigen Massnahmen sollen getragen sein vom gegenseitigen Vertrauen und dem Willen, den Kommunismus zu vernichten, das Land zu befrieden und Serbien einer geordneten Zukunft im Rahmen eines vom Kommunismus befreiten Europas entgegenzuführen."}})</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Ljuba Jovanović Patak|Ljube Jovanovića Patka]] o borbi protiv partizana u Srbiji (decembar [[1943]]).}} Generalna tendencija priklanjanja Mihailovićevih četnikâ okupacionoj vojnoj sili bila je primijećena 28. XI 1943. i od strane njemačke Komande Jugoistoka: {{izdvojeni citat|Srbija: U oblasti Kruševca borbe između [četnika] DM i komunista. Kod četnika znaci približavanja Vermahtu, verovatno zbog nestašice municije.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&broj=639&roll=485 NARA, T313, Roll 485, frame no. 000636.] </br> ({{jez-njem|"3.) Serbien: </br> Raum Krusevac: Kampf zwischen DM u. Komm. Bei Cetniks Anzeichen für Annäherung an dt. Wehrmacht vermutl. Mun. Mangel."}})</ref>|Dnevni izveštaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 28. novembar 1943.}} 30. novembra 1943. godine i poručnik Milorad Vasić moli generala Mihailovića da mu odobri vezu sa Nijemcima, u cilju opskrbe streljivom, garantujući mu potpunu diskreciju u radu: {{izdvojeni citat|Molim da mi dozvolite da ovu priliku iskoristim i dobijem municiju i ostalo, što mi je neophodno potrebno, a da pritom čast organizacije i Vaš autoritet u narodu ne bude ničim povređen.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 11690—11691.</ref><ref>Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji (1943-1944), Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 344.</ref>}} Ugovori su bili u znatnoj meri tipizirani, nalik na sporazum između vojnog zapovednika Jugoistoka i inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića: {{izdvojeni citat|Cilj sporazuma je zajednička borba protiv komunističkih partizana, pa će stoga sve jedinice DM-četnika, potčinjene pukovniku Jevremu Simiću, biti uključene u borbu nemačke i bugarske vojske, kao i srpskih vladinih trupa, protiv komunista. U vezi s tim predviđa se uspostavljanje zajedničke obaveštajne službe kao i uzajamna podrška.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%83%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B0_%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%B8_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%BD%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_23.1.1944 Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.]</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]] (januara [[1944]]).}} Komandant Jugoistoka i [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] [[Maksimilijan fon Vajhs|fon Vajhs]] izdao je [[21. novembra]] [[1943]]. uputstvo o saradnji sa četnicima koje, između ostalog, predviđa izručenje Saveznika ("da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih"). Fon Vajhs upozorava da se "lojalna orijentacija pojedinih četničkih odreda ne sme uopštiti", jer neki još uvek izvode prepade i sabotaže, ali "propagandu protiv četničkog pokreta treba obustaviti", do daljnjeg.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm Objašnjenje komandanta Jugoistoka od 21. novembra 1943. o cilju i načinu sklapanja sporazuma sa četničkim komandantima]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/291.htm Karl Hnilicka: DAS ENDE AUF DEM BALKAN 1944/45], Musterschmidt-Verlag Göttingen, strana 268</ref> Sporazum između Vermahta i četničkog komandanta [[Mihajlo Čačić|Mihajla Čačića]], komandanta Ravaničke brigade JVuO, uključuje i hvatanje [[rudar]]a koji su pobegli u šumu, i njihovo vraćanje u [[rudnik]]e uglja.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_264.htm Sporazum komandanta Jugoistoka sa komandantom Ravaničke brigade od 14. decembra 1943. o saradnji četnika sa nemačkim trupama u borbama protiv NOVJ]</ref> Sporazum Vermahta i [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]], inspektora odreda Draže Mihailovića, predviđa da "četnici DM stavljaju na raspolaganje snagama poretka svoje podatke i svoju obaveštajnu službu" za borbu protiv partizanskog pokreta.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_267.htm Izveštaj Abver-grupe od 23. januara 1944. o sklopljenom sporazumu između vojnoupravnog komandanta Jugoistoka i inspektora četničkih jedinica u Srbiji]</ref> Sporazum Vermahta i potpukovnika Ljube Jovanovića, vođe Dražinih odreda u okrugu [[Zaječar]], četnicima omogućuje punu sloboda kretanja "danju i noću na celom području na koje se odnosi sporazum".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_266.htm Sporazum između Krajskomandanture u Zaječaru i komandanta Timočkog korpusa od 25. decembra 1943. o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> {{izdvojeni citat|Srbija i Hrvatska: kao i ranije, na ovom prostoru stoje dva suprotstavljena tabora — komunistički pod Titom i nacionalistički pod generalom Mihailovićem. Zbog brojčane premoći i veće borbene vrijednosti, komunisti su u posljednje vrijeme zadali nacionalistima niz teških udaraca. To je rezultiralo u traženju njemačke pomoći od strane nekoliko D.M.-komandanata. Već je došlo i do niza sporazuma, kojima se D.M.-jedinice obavezuju na obustavljanje neprijateljstava protiv Wehrmachta, čime im se omogućuje nesmetana borba protiv komunista.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=900&rec=311&roll=175 NARA, T-311, r. 175, s. 895: Prikaz neprijateljskog stanja u Sredozemlju od strane generalštabnog majora Varnstorfa (Warnstorff) – dodatak zabelešci sa sastanka kod načelnika štaba Grupe armija „E“ od 9. decembra 1943.] </br> ({{jez-njem|"Serbien–Kroatien: Hier stehen sich nach wie vor die nationalen Kräfte des Draca Michaylovic[sic!] und die kommunistischen Kräfte des Tito gegenüber. Infolge der zahlenmässigen und in Bezug auf die Kampfstärke starken Uberlegenheit der kommunistischen Verbände ist in der letzten Zeit DM mit seinen Kräften stark angeschlagen worden. Dies hatte zur Folge, dass verschiedene DM–Führer mit ihren Verbänden Anlehnung an die deutsche Besatzungsmacht suchten. Es sind bereits Abmachungen zu Stande gekommen, auf Grund deren DM–Verbände ihre Kampfhandlungen der deutschen Wehrmacht gegenüber einstellen und ihnen ungestörte Kampfführung den Kommunisten gegenüber zugesichert wurde."}})</ref>|Nemački prikaz stanja u Sredozemlju od 9. decembra 1943.}} Njemački opunomoćeni general u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] [[Edmund Glaise von Horstenau]] opisuje u ratnom dnevniku kontekst u kom dolazi do potpisivanja ovih ugovorâ: {{izdvojeni citat|Izgleda da je Srbija najmirnija zemlja na Balkanu, a neko reče da je ona čak i najmirnija zemlja u Evropi. Činjenica je da stanje u NDH ne može da se uporedi sa stanjem u Srbiji iako se i u Srbiji događaju neprijatne stvari... Draža Mihailović je iskoristio opšte stanje, pa su naši oblasni komandanti sklopili ugovore sa pojedinim četničkim vođama.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 412.</ref>}} I prije nego je došlo do parafiranja ugovorâ, kapetan [[Dušan Radović (četnik)|Dušan Radović]], komandant Zlatiborskog korpusa JVuO, obavijestio je 18. novembra 1943. generala Mihailovića da njemačke i bugarske okupacione trupe, uz velike poteškoće, nastoje zaustaviti ofanzivu snaga NOVJ nadomak [[Užice|Užica]], kao i da im četničke jedinice pod njegovom komandom pružaju značajnu borbenu pomoć, tj. napadaju partizane kako bi oslabili njihov pritisak na okupatora. Iz izvještaja se vidi i da je ravnogorski kapetan Milorad Mitić bio zadužen za održavanje kontakatâ s Nijemcima: {{izdvojeni citat|Noću, 17/18 ov.m-ca oko 21,30 časova, komunisti su jačim snagama napali Bugare i Nemce u Kremnima i posle osmočasovne borbe komunisti su potpuno razbili oko 1800 Bugara i 200 Nemaca... Bugari se u najvećem neredu i bez oružja povlače za Užice. Beže glavom bez obzira. Tenkove su odvukli za Užice, dok je izgleda bugarska artilerija pala u ruke partizanima. U momentu pisanja ovog izveštaja jedan izvesni deo Bugara, koji se organizovano povlači, vodi borbu sa komunistima u Biosci. Naši delovi stupili su u borbu kod Bioske iz pravca s. Kneževići. Mišljenja sam da će u toku današnjeg dana pasti i Bioska i da će komunisti navaliti za Užice. Ja gde god mogu napadaću. Stanje je vrlo ozbiljno! Kapetan Mitić, presvučen u civilno odelo, viđen je u Užicu sa Nemcima. Posle je u jednom nemačkom automobilu otišao kako kažu za Beograd kamo ga Vi šaljete radi hvatanja neke veze i sporazuma. Ova se vest širi naglo.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_34.htm Izveštaj komandanta Zlatiborskog korpusa od 18. novembra 1943. Draži Mihailoviću o borbama četnika i nemačkih i bugarskih jedinica protiv NOVJ kod Kremana]</ref>}} 14. decembra 1943, u Vrhovnu komandu JVuO stigla je depeša od majora [[Siniša Ocokoljić|Siniše Ocokoljića]] (pseudonim »Ev-Ev«), komandanta Mlavskog korpusa JVuO, kojom se kapetan Mitić još jednom imenuje osobom koja je lično involvirana u pregovore s njemačkim okupatorom: "Tufegdžić [Vojislav, komandant Cerskog korpusa JVuO — prim.] danas je doneo sledeći izveštaj: [...] 2. — Kapetan Mitić, koji je ranije u Užicu pregovarao za naš račun sa komunistima, bio je poslednjih dana na pregovorima i sa Nemcima gde je sa njima ručao u Mažestiku. Pregovore je javno sa Nemcima vršio neki kapetan Nešković, poslat od Kalabića. 3. — Nemci su povodom toga štampali letke blizu 2.000.000 primeraka sledeće sadržine: Narodni borci četnici, u radosti pozdravljam prestanak besmislenog međusobnog prolivanja krvi i zdrav razum koji je zavladao u vašim redovima. Sada možemo da se zajednički borimo protivu komunizma, tog smrtnog neprijatelja Evrope i ja vas ubrajam u nacionalne borce zato što smo i mi sami nacionalni borci. Mi ćemo udruženim silama da odbranimo Vašu lepu Otadžbinu, da je ne bi uništile komunističke bande. Primamo u svoje redove Vašu narodnu organizaciju kao čeličnu. Nije potrebno da vam ubrizgavamo narodni duh. Herojstvo je Vama u krvi i sa vama zajedno koji dobro poznajete svoju lepu zemlju poćiće nam za rukom da je oslobodimo. Stavom koga vi zauzimate osigurana je vaša budućnost. Pozdravljam vas kao svoje ratne drugove i želim vam istu vojničku sreću kao i našim vojnicima. Komandant nemačkih trupa. br. 1243. Ovaj letak Nemci su rasturili i već se pojedini primerci nalaze i kod nas. 4. — Tufegdžić javlja dalje, da je puk. Simić naveo hotimično Kalabića da se ovim vezama sa Nemcima naša organizacija kompromituje u narodu što koriste mošinovci [tj. partizani — prim.]."<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16. do 23. decembra 1943. godine]</ref> U depeši od 28. decembra 1943. poslatoj Vrhovnoj komandi JVuO od strane potpukovnika [[Petar Baćović|Petra Baćovića]], govori se o sastanku koji je [[Todor Perović]], predstavnik Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine, održao u [[Sarajevo|Sarajevu]] sa njemačkim generalom Wernerom Frommom: {{izdvojeni citat|Perović se vratio iz Sarajeva. U Sarajevu bio je kod generala Froma, komandanta pozadine celog Balkana. Između ostalog rekao mu je: »Srbi su istinski borci protivu partizana, mi Nemci cenimo borbu vaših ljudi. U tome se ističe naročito vaš kraj. Naročito cenimo saradnju majora Lukačevića. U kratko vreme prisajediniće se srpski krajevi Srbiji i u tom slučaju srpski će narod dobiti punu ekonomsku pomoć. U najkraćem roku dolazi još 12 divizija naših na teritoriju Jugoslavije radi potpunog likvidiranja partizana. Imamo jedan letak koji je izdao potpukovnik Borota za istočnu Bosnu, gde poziva narod da ga sluša kao novog komandanta, ali mi znamo da je komandant Baćović. Budite uvereni da će do proleća biti raščišćeno sa partizanima«.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]</ref>}} Iako je Draža Mihailović sugerisao svojim komandantima da »koriste jedne neprijatelje protiv drugih«,<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 1a/1, depeša br. 361.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]</ref> u praksi se ova floskula isključivo odnosila na borbu četnika protiv partizana, skupa sa okupatorima i kvislinzima. U depeši majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] (pseudonim »Sto-Sto«) od 30. januara 1944. godine, poslatoj u povodu pokušaja snagâ [[NOV i POJ]] da prodru u [[Sandžak]], general Dragoljub Mihailović otkriva što je zapravo pravi cilj četničke kolaboracije: {{izdvojeni citat|Vodite računa o Nemcima i Bugarima i iskoristite njihovu akciju protiv crvenih do krajnjih mogućnosti. Napad na [[Pljevlja|Pljevlje]] iskoristite za napad s leđa na komuniste.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} Vrlo moguće da je general Mihailović samo usvojio prijedloge koje mu je major Ostojić uputio u pismu od 6. decembra 1943. godine, gdje apostrofira sljedeće: {{izdvojeni citat|Koristeći se akcijom okupatora protiv komunista, mi ćemo verovatno u roku od mesec-dva dana opet imati situaciju u Sandžaku, Crnoj Gori, Hercegovini i Bosni u našim rukama. [...] Učeći se na sopstvenim greškama, smatram da se mora najhitnije preduzeti sledeće: 1) Stvoriti u najkraćem roku što jače pokretne borbene snage — leteće brigade i korpuse — a naročito tamo gde se za to ima mogućnosti. 2) '''Koristeći se akcijom okupatora i satelita, upotrebiti sve raspoložive snage za potpuno čišćenje od komunista svih srpskih pokrajina'''. 3) U radu pod 2) ostvariti međusobno potpomaganje iz susednih pokrajina do maksimuma.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_43.htm Pismo majora Zaharija Ostojića od 6. decembra 1943. Draži Mihailoviću o potrebi većeg angažovanja četnika s okupatorskim trupama radi sprečavanja prodora jedinica NOVJ u Srbiju]</ref>|Pismo majora Ostojića generalu Mihailoviću od 6. decembra 1943. godine}} Četničko-njemački odnosi bili su opterećeni međusobnim nepovjerenjem i sviješću o suprotstavljenosti ciljeva i interesa dviju stranâ. U telegramu koji je 29. januara [[1944]]. godine [[Joachim von Ribbentrop]], njemački ministar vanjskih poslova, uputio specijalnom opunomoćeniku za Jugoistočnu Evropu [[Hermann Neubacher|Hermannu Neubacheru]], reflektuje se jasan stav političkog i vojnog vrha u [[Berlin]]u o generalu Draži Mihailoviću, dok su podređenima date precizne smjernice za držanje prema četničkom pokretu: {{izdvojeni citat|Jedino se mogu ćuteći trpeti privremeni aranžmani nižih vojnih komandi sa Dražom Mihailovićem s ciljem suzbijanja zajedničkog neprijatelja Tita. On i njegovi ljudi ostaju i dalje, na kraju, naši neprijatelji. Zato je sada, kao i do sada, potrebno biti krajnje oprezan prema Draži Mihailoviću i njegovim četnicima, a naročito se ne sme nijednog trenutka izgubiti iz vida da će pomoć koju mu mi sada direktno ili indirektno pružamo radi vođenja borbe protiv Tita, kasnije najverovatnije biti upotrebljena protiv nas... Rat na Balkanu Nemačka je vodila zato da bi jednom zauvek uništila srpsko žarište nemira... Mi nemamo, otud, nikakvog interesa da ponovo razbuktavamo velikosrpski duh.<ref>Akten zur deutschen auswartigen Politik — ADAP/E/VII, s. 374–375.</ref><ref>Vasa Kazimirović, NDH u svetlosti dokumenata, Nova knjiga/Narodna knjiga, Beograd, 1987, str. 169.</ref><ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005. str. 20.</ref>}} Izveštaje o sklapanju ugovora četnika sa Wehrmachtom presrele su i dešifrovale savezničke obaveštajne službe, što je imalo bitnu ulogu u konačnom opredeljivanju [[Čerčil]]a za Tita, a protiv Mihailovića.<ref>Cripps, John (2001). "Mihailović or Tito? How the Codebreakers Helped Churchill Choose". {{ISBN|0593 049101}}</ref> No, Nemci nisu bili zadovoljni primenom nekih sporazuma, jer je uprkos njima dolazilo do incidenata, odnosno diverzija i napada na pripadnike [[Srpska Državna Straža|Srpske Državne Straže]] od strane četnika, usled čega je general [[Hans Felber]] pokrenuo nekoliko hapšenja i racija protiv četnika počev od februara [[1944]]. === Borbe pod nemačkom komandom (1943) === {{main|Operacija Kugelblic}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Herzegovina in 1943.jpg|minijatura|Četnici i Nemci u Hercegovini 1943.]] [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 101I-005-0018-07, Jugoslawien, Polizeieinsatz mit Spähpanzer.jpg|thumb|Nemačka lokalna milicija sa italijanskim bornim kolima (izvor: ''Bundesarchiv'', [[1943]]).]] {{izdvojeni citat|„Borbeno sadejstvo sa četničkim grupama duž glavne saobraćajnice [[Bihać]] — [[Gračac]] — [[Knin]] — [[Drniš]] — [[Šibenik]] sastoji se u tome što su četnici okupljeni u posebnim uporištima uz oslonac na nemačke trupe. Četničke vođe primaju naloge i uputstva o vršenju zadataka obezbeđenja i izviđanja od zapovednika nemačkih uporišta.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=346&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Kampfgemeinschaften mit Cetnikgruppen bestehen entlang der Hauptversorgungsstrasse Bihac – Gracac – Knin – Drnis – Sibenik derart, dass die Cetniks in besonderen Stützpunkten in Anlehnung an deutsche Truppen zusammengefasst sind. Die Cetnikführer erhalten Aufträge und Weisungen für Sicherungs– und Aufklärungsaufgaben durch deutsche Stützpunktführer."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u NDH]</ref>|Njemački izveštaj o saradnji sa četnicima protiv partizana u Dalmaciji i Bosni (19. novembar [[1943]]).}} Kratko po zauzimanju italijanske okupacione zone od strane njemačkih trupâ, četnici s teritorije [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] stupaju u borbeno savezništvo sa njima. Kako javlja obavještajno odjeljenje [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], u blizini [[Plitvička Jezera (općina)|Plitvičkih Jezera]] došlo je krajem septembra 1943. godine do prvog krupnijeg angažiranja lokalnih četničkih jedinicâ na njemačkoj strani. Ovom prilikom su četnici nanijeli partizanima ozbiljne gubitke: {{izdvojeni citat|Agent za vezu javlja o izviđanju od 27. IX: Jaka skupina lojalnih četnika s njemačkom opremom provalila je 20. septembra na područje [[Korenica|Korenice]], [[Prijeboj (Plitvička jezera)|Prijeboj]]a (16 km zap. od [[Bihać]]a), Babinog Potoka (28 km z. od Bihaća), [[Krbavica|Krbavice]] (23 km jz. do Bihaća), te uništila sve komunističke prometne veze. Četnici su nanijeli velike gubitke komunistima kod Mirić Štropine (3 sjz. od Prijeboja), 350 mrtvih.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=196&broj=390 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457118.] <br /> ({{jez-njem|"29.9. V–Mann meldet Beobachtung vom 27.9.: </br> Starke Gruppe loyaler Cetniks mit deutscher Ausrüstung an 20.9. in Raum Korenica (1558), Prijeboj (16 W), Babin Potok (28 W), Krbavica (23 SW), alles Bihac, eingebrochen und haben alle Verkehrsverbindungen der Kommunisten vernichtet. Cetniks haben bei Miric Stropina (3 NW Prijeboj) den Kommunisten große Verluste, 350 Tote, beigebracht."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 3. oktobar 1943.}} U izvorima njemačke provenijencije iz ovog perioda navodi se da su četničke jedinice asistirale okupatoru i pri izbacivanju partizana iz [[Bosansko Grahovo|Bosanskog Grahova]]: {{izdvojeni citat|Četnici na putu za snabdijevanje Gospić — Gračac, Knin — Vrlika i Knin — Drniš, i pored oprečnih poruka DM-u, nikad ne pokazuju neprijateljstvo; naprotiv, dobro su sarađivali sa 114. lovačkom divizijom u zasjedama i [zajedno] zauzeli Bos. Grahovo.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=98&rec=314&roll=560 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000093.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Lagebericht vom 27.9. bis 27.10.1943. </br> Die Cetniks an den Nachschubstrassen Gospic – Gracac, Knin – Vrlika und Knin – Drnis sind bisher trotz abweichender Meldungen an DM. nirgends feindselig aufgetreten, haben vielmehr in Hinterhalten mit der 114.Jäg.Div. gut zusammengearbeitet und Bos.Grahovo genommen."}})</ref>|Obavještajno odjeljenje [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], izvještaj za period od 27. septembra do 27. oktobra 1943.}} U naređenju poslatom 23. oktobra 1943. iz [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] Wehrmachta, koja je bila smještena na teritoriji kvislinške NDH, navodi se sljedeće: {{izdvojeni citat|Od 1. novembra 1943. svi pripadnici domaćih jedinica (četnici, ustaše i hrvatska žandarmerija) moraju biti u posjedu njemačkih propusnicâ.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=315&roll=1295&broj=606 NARA, T315, Roll 1295, frame no. 000600.] <br /> ({{jez-njem|"Ab 1.11.43 müssen sämtliche Cetnik–, Ustascha–, und kroatische Gendarmerie–Angehörige im Besitz von Ausweisen der Abteilung Ic sein."}})</ref>|Divizijska naredba br. 122 od 23. X 1943. godine}} U jednoj procjeni stanja snabdijevanja, poslatoj 25. oktobra 1943. štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]] iz 114. divizije, razmotreni su modaliteti „skladištenja zalihâ [hrane] tokom zime i opskrbe za 9.500 četnika, ustaša, zarobljenika i civilnog stanovništva“, i data je projekcija da bi tovarni prostor zapremine 12 [[Tona|tona]] bio dovoljan za podmirenje dnevnih potrebâ ove grupe („9.500 ustaša, četnika, itd.“).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1362&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 001356—001357.] <br /> ({{jez-njem|"Anlage 1 zur Beurteilung der Versorgungslage vom 25. Oktober 1943. </br> a.) Berücksichtigung der Winterbevorratung und Versorgung der 9500 Cetniks, Ustaschen, Gefangenen und Zivilbevölkerung; </br> Dabei ist die Versorgung der 9.500 Ustaschen, Cetniks usw. im hiesigen Raum nicht in Rechnung gestellt. Es würden also hierfür noch täglich 12 to Laderaum möglich sein."}})</ref> Takođe, u naredbi o snabdijevanju iz 114. divizije Wehrmachta s početka decembra 1943. godine, precizno je određeno dnevno sljedovanje četničkih jedinicâ u zoni odgovornosti divizije (najvjerovatnije je riječ o [[Dinarska divizija JVuO|Dinarskoj diviziji JVuO]] pod [[Momčilo Đujić|Đujićevom]] komandom): {{izdvojeni citat|Od sada se četnicima izdaje sljedovanje koje se sastoji od: </br> 1 porcija hljeba; 1 porcija povrća; 1 porcija namaza (mast ili marmelada); 1 porcija soli; 2 porcije napitka; 1 porcija duhana.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=822&rec=315&roll=1295 NARA, T315, Roll 1295, frames no. 000815—000816.] <br /> ({{jez-njem|"Verpflegung der Cetniks: </br> Als Verpflegung für Cetniks sind ab sofort nur folgende Portionen auszugeben bezw. zu empfangen: </br> 1 Brotportion, </br> 1 Gemüseportion, </br> 1 Brotaufstrichportion (Fett oder Marmelade), </br> 1 Salzportion, </br> 2 Getränkeportionen, </br> 1 Tabakportion."}})</ref>|Posebna direktiva za snabdijevanje br. 65/43 (2.12.43)}} {{izdvojeni citat|Četnici dobijaju snabdijevanje u skladu sa listama imena koje se stalno kontrolišu; municija za pješadijsko naoružanje se izdaje povremeno, uz strogu kontrolu potrošnje; svaki četnik nosi zvaničnu iskaznicu – oni bez iskaznice se hapse i razoružavaju.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=342&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000338.] ({{jez-njem|"Die Division gewährt den nach eigenen Wünschen beweglich und abseits ihrer Wohnorte eingesetzten Cetniks Verpflegungszuschüsse. Der Verpflegungsempfang wird nach namentlichen Listen getätigt, die Verteilung wird überwacht. Nach den gleichen Richtlinien werden von Zeit zu Zeit Gewehr– und MG–Munition im Rahmen des nachgewiesenen Verschusses ausgegeben. Der Verbrauch wird nach der jeweiligen Lage auch einigermassen genau überprüft. Jeder Cetnik muss einen namentlichen Ausweis mit der Nummer seiner Handwaffe (Gewehr– oder Pistolen–Nr.), der Unterschrift des zuständigen Kommandanten und des Ic der Division versehen, besitzen. Ohne Ausweis angetroffene Cetniks werden im Einvernehmen mit den Cetnik–Führern festgenommen und entwaffnet."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima (5. novembar 1943).}} U izvještaju [[114. lovačka divizija|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. detaljno se opisuje saradnja jedinica [[Wehrmacht]]a sa snagama pod komandom vojvodâ [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]], [[Mane Rokvić|Maneta Rokvića]] i [[Radomira Ðekića Ðeda]]. Njemački oficiri zaključuju da okupator ima veliku korist od četnika: {{izdvojeni citat|Četnički vojvoda Mane Rokvić može se opisati kao apsolutno pouzdan. Već je pružio vrijedne usluge u oblasti [[Bosanski Petrovac|Bos. Petrovca]] gdje je bio raspoređen u prethodnici tokom čitavog napredovanja divizije, svuda uspostavljajući kontakt sa lokalnim četničkim jedinicama i značajno doprinoseći uspostavljanju povjerenja civilnog stanovništva u njemački Vermaht. Njegove mjere za održavanje discipline među četnicima i njegov oštar obračun sa sumnjivim [licima] i banditima dobro su poznati. [...] Iako se Đujić ne može smatrati potpuno pouzdanim, njegova podrška u borbi protiv komunizma trenutno je dragocjena. Divizija će učiniti sve što je u njenoj moći da ga u javnosti prikaže toliko pronjemački nastrojenim kako bi njegov povratak u neprijateljski tabor jednog dana bio onemogućen. [...] Četnički vojvoda Ðedo potiče iz Crne Gore i pristalica je pokreta Koste Pećanca, koji je, na osnovu prethodnog iskustva, održavao jasnu distancu od pokreta DM. Ðedo ostavlja veoma dobar lični utisak, izrazito je drzak [u borbi] protiv bandita i sumnjivih, i jasno je naklonjen njemačkom Vermahtu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=341&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000337—000341.] </br> ({{jez-njem|"Der Cetnik–Vojvode Mane Rockvic [sic!] ist als unbedingt zuverlässig zu bezeichnen. Er hat bereits im Raum Bos. Petrovac wertvolle Dienst geleistet und war auch während des ganzen Vormarsches der Division bei der Spitze eingesetzt, stellte überall die Verbindung mit den örtlichen Cetnik–Einheiten her und hat in starken Masse für die Begründung des Vertrauens der Zivilbevölkerung zur deutschen Wehrmacht beigetragen. Seine Massnahmen zur Erhaltung der Disziplin unter den Cetniks, sein scharfes Durchgreifen gegen Verdächtige und Banditen, sind bekannt. </br> Wenn auch Djujic als nicht voll zuverlässig angesehen werden kann, so ist aber seine Unterstützung im Kampf gegen den Kommunismus z.Zt. wertvoll. Seitens der Division wird alles versucht werden, um ihm in der Öffentlichkeit soweit als deutschfreundlich herauszustellen, dass ihm eines Tages der Rückzug in das feindliche Lager unmöglich gemacht wird. </br> Der Cetnik–Vojvode Dzedo stammt aus Montenegro, ist Anhänger Richtung Kosta Pecanac, die nach bisherigen Erfahrungen klaren Abstand zur D.M.–Bewegung gehalten hat. Dzedo macht persönlich einen sehr guten Eindruck, ist ein ausgesprochener Draufgänger gegen Banditen wie Verdächtige und der Deutschen Wehrmacht eindeutig zugeneigt."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima od 5. novembra 1943.}} {{izdvojeni citat|Glavna komanda predlaže stvaranje oficirske ispostave pri štabu XV brd. korpusa za nadzor i vođenje četničkih grupâ koje se koriste za zaštitu cesta za snabdijevanje, željezničkih pruga i važnijih ratnih pogona.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=554&broj=90 NARA, T314, Roll 554, frame no. 000084.] </br> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. beantragt Schaffung einer Offz.–Planstelle beim Stab XV.Geb.A.K. zur Überwachung und Anleitung der Cetnikverbände, die zur Sicherung von Nachschubstrassen, Eisenbahnen und kriegswichtiger Anlagen eingesetzt sind."}})</ref>}} Jedan od četničkih komandanata koji se dosljedno isticao kontinuiranom kolaboracijom sa njemačkim okupatorom bio je vojvoda [[Uroš Drenović]]. Nadležni okupacioni organi bili su zadovoljni ostvarenim stepenom saradnje s Drenovićem, što se vidi i iz izvještaja XV brdskog armijskog korpusa od 26. XI 1943, u kom se pohvaljuje njegovo „lojalno držanje“: {{izdvojeni citat|Predmet: </br> Nemačka komanda za vezu kod četničkog vođe Drenovića: </br> Četnička grupa Drenović z. i j-z od Banje Luke od jedno 1500 ljudi ima već godinu i po prema nemačkom Vermahtu i prema hrvatskoj državi lojalno držanje, i naše izviđačke i bezbednosne akcije korisno podržava. U nekim slučajeva bili su podržani sa nešto municije. Hrvatska vlada razmatrala je ideju da dovede Drenovića u Sabor za predstavnika svih pravoslavnih. Komanda Kirhner (puk Brandenburg) poslala je u dogovoru sa obaveštajnim odeljenjem [korpusa] Drenoviću komandu za vezu, i postigla je značajne rezultate u pogledu specijalnih misija.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=560&broj=390 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000384.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. XV G.A.K, Abt.Ic, Betr.: Dtsch.Verb.Kdo. bei Cetnikführer Drenovic. An Pz.A.O.K.2.Ic/AO, 26.11.43: Die Cetnikgruppe Drenovic w. u. sw. Banja Luka mit etwa 1500 Mann hat seit über 1 1/2 Jahre der deutschen Wehmacht und dem kroat. Staat gegenüber eine loyale Haltung eingenommen und die eigene Aufklärung und Sicherung stets wertvoll unterstützt. In einzelnen Fällen wurde sie mit Inf.Mun. unterstützt. Die kroatische Regierung hat die Berufung des Drenovic in den Sabor (Landtag) als Vertreter aller Pravoslaven erwogen. Das Kdo. Kirchner (Rgt.Brandenburg) hat im Einvernehmen mit der Abt.Ic für seine Zwecke ein Verbindungs–Kommando zu Drenovic entsandt und in kürzester Zeit wertvolle Ergebnisse im Sinne des Sonder–Auftrages erzielt."}})</ref>|Komanda 15. brd. korpusa, Obaveštajno odeljenje, za obav. odeljenje komande 2. okl. armije, 26.11.43.}} Četnički su odredi na teritoriji marionetske NDH pružali veoma značajnu potporu njemačkim vlastima, bez koje ove ne bi uspjele efikasno održavati okupacioni sistem. U izvještaju [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] [[Wehrmacht]]a iz prve nedjelje decembra 1943. provijava upravo ovakvo gledište; istaknuto je, pak, da bi četnike trebalo (zbog „ispadâ prema hrvatskom stanovništvu“) ograničiti „na rad u srpskim selima“: {{izdvojeni citat|Budući da vlastite snage i ustaše nisu dovoljne da same umire i osiguraju golemo područje, divizija se ne može odreći suradnje četnika. Trenutačno, drugačije rješenje ne bi bilo moguće zbog nedostatka dodatnih snaga. No, ne zanemaruje se da se suradnja s četnicima ne čini dugoročno održivom zbog njihovih političkih ciljeva. Stoga će se i dalje jačati utjecaj ustaša, a time i hrvatske države, kako bi se postupno udaljili od četničkih snaga i deportirali oni [četnici] koji nisu mještani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=788&rec=314&roll=555 NARA, T314, Roll 555, frames no. 000782—000783.] <br /> ({{jez-njem|"Da die eigene Kräfte und die Ustascha allein zur Befriedung und Sicherung des weiten Raumes nicht ausreichen, kann auf eine Mitarbeit der Cetniks noch nicht verzichtet werden. Im Augenblick wäre eine Lösung von ihnen mangels anderer Kräfte nicht möglich. Es wird jedoch nicht verkannt, dass auf die Dauer eine Zusammenarbeit mit den Cetniks auf Grund ihrer politischen Zielsetzung nicht tragbar orscheint. Es wird daher der Einfluss der Ustascha und damit des kroatischen Staates weiterhin gestärkt werden, um allmählich von den Cetnik–Verbänden abrücken zu können, die nicht ortsansässigen abzuschieben. Der Anfang hierzu ist gemacht. Um die Unzuträglichkeiten zu beenden, die sich daraus ergeben, dass in rein kroatischen Gegenden die eingesetaten Cetnik–Verbände die Bevölkerung belästigen und auch ausplündern, ist in Durchführung, sie aus diesen Gebieten herauszuziehen und nur noch in Orten mit pravoslavischer Bevölkerung zu Sicherungszwecken einzusetzen."}})</ref>|Procjena situacije 264. pješadijske divizije (7.12.43)}} Komanda Jugoistoka je istog dana izvijestila Vrhovnu komandu njemačkog Wehrmachta o sadjejstvu [[114. lovačka divizija (Nemačka)|114. lovačke divizije]] i četnika u borbi protiv snaga [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]: {{izdvojeni citat|114. lovačka divizija: čišćenje prostora oko [[Vrlika|Vrlike]] u saradnji sa četnicima završeno; neprijatelj je izgubio 22 mrtva i 20 zarobljenih; veliki plen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=78&broj=89&roll=331 NARA, T78, Roll 331, frame no. 6287993.] <br /> ({{jez-njem|"114. JG. DIV: SAEUBERUNG IN RAUMES VRLIKA IM ZUSAMMENWIRKEN MIT CETNIKS NACH WEITEREN 22 FEINDTOTEN U. 20 GEFANGENEN BEI EINBRINGUNG GROESSERER BEUTE ABGESCHLOSSEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 6. decembra 1943 (7. decembar 1943.).}} === Borbe pod njemačkom komandom u Crnoj Gori (1943-1944) === {{main|Operacija Frühlingserwachen (1944)}} [[File:Collaborationist Jakov Jovović with Germans on Cetinje.jpg|thumb|Četnički komandant [[Jakov Jovović]] sa svojim saborcima i Nemcima na [[Cetinje|Cetinju]], jesen 1943.]] Od 17. do 24. oktobra [[1943]]. godine, njemačke okupacione snage su organizovale [[Operacija Balkanski klanac|operaciju Balkanski klanac]] (njem. ''Balkanschlucht''). Osnovni cilj operacije je bio likvidacija snagâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] i [[Divizija Garibaldi|Italijana]] koji su prešli na stranu partizana u Crnoj Gori, kao i ovladavanje [[Jadransko more|jadranskim]] zaleđem. Pored sopstvenih snaga, njemački okupator je za ovu priliku angažovao dva italijanska fašistička puka (oko devet bataljona), čiji su štabovi bili u [[Bar]]u i [[Podgorica|Podgorici]], kao i muslimansku fašističku miliciju i ostatke četnika Draže Mihailovića.<ref>https://www.znaci.org/00001/151_5.pdf</ref> Dakle, pored dvije divizije [[Wehrmacht]]a, u operaciji je učestvovalo i oko 5.000 [[Balli Kombëtar|balista]], talijanskih fašista i četnika.<ref>https://www.znaci.org/00001/33_9.pdf</ref> U depeši Vrhovnoj komandi JVuO od 20. oktobra 1943,<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, Knjiga predatih depeša CG—3, Depeša br. 211.</ref><ref>Др Радоје Пајовић, Контрареволуција у Црној Гори: Четнички и федералистички покрет 1941—1945, Обод, Цетиње, 1977, стр. 408.</ref> delegat VK JVuO u Crnoj Gori i [[Sandžak]]u major [[Rudolf Perhinek]] piše o učešću crnogorskih četnika na strani okupatora u ovoj [[Sile Osovine|osovinskoj]] operaciji: {{izdvojeni citat|Žalosno ali tačno. Da nisu Nemci angažovali ovolike snage, nas ovde više ne bi bilo, jer se više niko nije hteo boriti, već samo begati, ali nije se više imalo kud... Mi se izvlačimo i gledamo da smo pozadi njih, da bi iskoristili njihovu borbu sa komunistima i uništavanje istih.}} Informacija o potpunoj potčinjenosti četničkih jedinica u okupiranoj Crnoj Gori njemačkim vlastima, kao i tijesnim vezama sa kvislinškom ''Narodnom upravom'' koju je okupator formirao, Draži Mihailoviću je bila dostavljena 1. decembra 1943. godine iz štaba majora [[Petar Baćović|Petra Baćovića]] (pseudonim »Nav-Nav«): {{izdvojeni citat|Nemci daju oružje i odelo s a s d j k a c a m a [nedešifrovana riječ; moguće "žandarmima" — prim.] i nešto plate. Milicija će biti formirana kao prava vojska. Za komandanta cetinjskog bataljona major Zdravko Kasalović. Za nikšićki bataljon Boško Pavić, a mene su naimenovali za komandanta žandarmerijskog bataljona za srez šavnički. Pojava Narodne uprave i svega ovoga što se sada stvara, nije izraz želje niti naroda niti naša, već je ovo nužno zlo, između dva zla, jer drugog izlaza nema. Mi nismo u stanju samo pomoću naroda da ma šta učinimo bez pomoći Nemaca.<ref>AVII, kut. 276, reg. br. 7/1-35.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 47, str. 89.</ref>}} [[Ljubomir Lazarević]], inženjer iz [[Kolašin]]a (pseudonim »Bene«), 28. januara 1944. godine obavještava Dražu Mihailovića da četnici u Crnoj Gori sarađuju sa njemačkim okupacionim vlastima u svakom obliku: {{izdvojeni citat|Svi komandanti u Crnoj Gori primili su saradnju sa Nemcima, potpisali obavezu a sa ostatcima vojske nalaze se u žici, ili u neposrednoj blizini nje. Nema ni jedne grupe u šumi koja bi pretstavljala našu borbu, oko koje bi se moglo okupljati. Vukadinović isto tako nalazi se u Podgorici ili u okolini. Nagovešteni dolazak Srbijanske vojske pozdravljen je burno svuda, ali dolazak Ljotićevaca učinio je Ljotićevce vrlo aktivnim i prete da ko god ne bude s njima, on je komunista. Po varošima teško će se iko održati jer ta formula svakoga će staviti pod udar okupatora kao komunistu. Ovaka saradnja sa njima je nemoguća, jer ovi traže prilazak njima, ne saradnju. Po selima Crne Gore gospodare komunisti. Naše akcije vrše se samo u cilju osiguranja ili odbrane nemačkih kolona. Nemačke snage na ovom terenu vrlo su male i nesposobne za ma kakvu širu akciju. Do sada nema ni izgleda na akciju. Svako dalje čekanje, pogoršava našu situaciju. Narod gubi veru u našu dobru volju i našu sposobnost.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} [[File:Chetniks and Germans in Podgorica 1944.jpg|thumb|Četnički komandanti i njemački okupatori u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. [[Đorđije Lašić]] (prvi zdesna), šef njemačke uprave za Crnu Goru pukovnik Hajnke (treći zdesna) i Jakov Jovović (drugi slijeva) u [[Podgorica|Podgorici]], proljeće 1944.]] Krajem februara i početkom marta 1944. godine, u tzv. [[staroj Crnoj Gori]] (preciznije u [[Katunska nahija|Katunskoj nahiji]]) organizovana je [[Operacija Bura (1944)|operacija »Bura«]]. Specifičnost ove operacije ogleda se u činjenici da su za njeno izvođenje većinu ljudstva obezbijedili četnici, dok su oficiri iz Feldkomandanture na [[Cetinje|Cetinju]] i komandant mjesta [[Podgorica|Podgorice]] rukovodili borbenim djejstvima: {{izdvojeni citat|1.) Sumarni i iskustveni izveštaj: Operacija »Bora« od 27. 2. do 3. 3. 44. Sprovedena je četnička operacija »Bora«, pod nemačkom komandom, radi čišćenja rejona Danilovgrad — Čevo — Cetinje — Podgorica. 2.) Jedinice koje su učestvovale: 4000 ljudi nacionalne žandarmerije, milicije, 215. abver-trup, jedna brdska baterija iz ratnog plena, lovačko poterno odeljenje 181. peš. div. [...] 5.) Sprovođenje: U delom. oštrim borbama, kolone, koje su nastupale od i,, ji., i j., polako su osvajale teren. 29. 2. zauzeto je Čevo. Neprijatelj (jačine 250 ljudi) izvukao se prema sz. Posle odlaska nemačkih snaga i započinjanja neprij. protivnapada, četnici su se delom, u paničnom strahu, povukli na svoje polazne položaje. Neprijatelj je ponovo zauzeo teren očišćen operacijom. 6.) Gubici neprijatelja: 32 mrtva, 68 ranjenih, 23 zarobljena. Plen: 2 p. mitr., 1 mitr., 15 pušaka, 1 radio-stanica, propagandni materijal i hrana. Sopstveni gubici: 20 mrtvih, 31 ranjen, 46 nestalih. 7.) Iskustva: a) Građanska zaštita, usled nedovoljne opremljenosti i slabog borbenog morala, nije pogodna za izvršavanje borbenih zadataka; žandari, milicija, četnici, uz učešće nemačkih trupa, podesni za borbene zadatke i zadatke osiguranja... e) Prilikom sličnih operacija preduslovi za uspeh su učešće nemačkih trupa, podrška teškim naoružanjem i veza do pojedinih borbenih grupa.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_30.htm Izveštaj Komande 21. brdskog armijskog korpusa od 9. marta 1944. Komandi 2. oklopne armije o zajedničkoj nemačko-četničkoj operaciji »Bora« protiv jedinica 2. korpusa NOVJ na prostoru Danilovgrad — Cetinje — Podgorica]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&broj=72&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000065.]</ref>|Izvještaj komande 21. brdskog korpusa o rezultatima operacije »Bura« od 9. marta 1944. godine}} [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. nemački korpus]] u Crnoj Gori pokrenuo je [[10. april]]a [[1944]]. [[Operacija "Frilingservahen" (april-maj 1944)|operaciju "Frilingservahen"]], uz masovno učešće četnika. Operacija je pripremljena u saradnji sa [[Pavle Đurišić|Pavlom Đurišićem]] i započeta tako što su četnici zajedno sa Nemcima iz nemačkih garnizona napali na slobodnu teritoriju. Plan napada je bio sledeći: {{izdvojeni citat|'''Đurišićeve snage''': Prva borbena grupa, 700 ljudi, iz si. pravca preko rejona 5 km j. Bijelo Polje za Mojkovac. Druga borbena grupa, 1200 ljudi, pod komandom Đurišićevog Operativnog štaba, od Brodareva preko Šahovića za Mojkovac — Kolašin. Treća borbena grupa, 1000 ljudi, od sredine puta Pljevlja — Prijepolje pravcem Mojkovac. Četvrta borbena grupa, 1500 ljudi, od Pljevalja pravcem Mojkovac. Mojkovac treba da bude dostignut za 2 dana. Posle toga skretanje glavnine u rejon z. Tara — sz. Kolašin — Mojkovac. '''Nemačke snage''': 1 ojač. mot. č. prodire od Brodareva do Bijelog Polja. 1 ojač. mot. č. od Pljevalja do prelaza preko Tare 22 jjz. Pljevlja. Bat. [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]], 600 ljudi, sledi nemačke snage za Bijelo Polje, onda skreće za Mojkovac. Milicija iz Brodareva, 700 ljudi, čisti svoj rejon i prodire od Brodareva ka jjz. Početak napada: 10. 4. 44. [[181. pešadijska divizija (Nemačka)|181. peš. div.]] obezbediće odgovarajuće informisanje četničke Grupe "Jug" (major Lašić i Bukatonović [pogreška; vjerovatno je u pitanju major [[Savo Vukadinović]] — prim.] u Podgorici) kao i Grupe "Nikšić".<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=364&rec=314&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000357.]</ref><ref>Obaveštenje Komande 21. brdskog korpusa Komandi 181. brdske divizije od 08.04.1944., Vojnoistorijski institut, NAV--T-314, r. 663, s. 357.</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u NDH (1944) === [[File:August Šmidhuber, komandant 7. SS divizije, Todor Perović, lekar Trebinjskog korpusa i kapetan Milorad Vidačić, komandant Trebinjskog korpusa JVuO.jpg|thumb|Žena u crnini moli za milost Milorada Vidačića, komandanta Trebinjskog korpusa JVuO. Prisutni su još [[August Schmidhuber]], komandant 2. puka [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS divizije]] (prvi lijevo), Todor Perović, predstavnik četničke komande istočne Bosne i Hercegovine (drugi lijevo) i neimenovani oficir [[Schutzstaffel|SS]]-a. Fotografija je nastala tokom njemačke [[Operacija Gama|operacije Gama]] protiv partizana u [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]] (ljeto/jesen 1943. godine).<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2015/08/bk0034.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0034 | Photo | SS-Freiwilligen-Gebirgs-Division "Prinz Eugen"]</ref>]] Kolaboracija četnika u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] sa njemačkim okupacionim snagama postala je intenzivnija tokom zime 1943-1944, makar u slučaju hrvatskih kvislinških snaga i četnika bila pod neprestanom tenzijom. Podaci navedeni u izvještaju generala [[Edmund Glaise von Horstenau|Glaisea von Horstenaua]] od 26. februara 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=236&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000236.]</ref> zasnovani na službenim podacima NDH otkrivaju opseg kolaboracije: 11. februara bilo je na teritoriju NDH trideset i pet posebno imenovanih četničkih grupa sa procijenjenih 23.300 ljudi pod oružjem. Neke manje jedinice su brojale od 200 do 400 pripadnika, dok su ostale, poput [[Momčilo Đujić|Đujić]]eve grupe, imale i do 2.500 vojnika i oficira. Od toga je s Nijemcima i vlastima NDH kolaboriralo devetnaest grupa (ukupno 17.500 ljudi); šesnaest ostalih grupa s oko 5.800 ljudi ubrajane su u pobunjene četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=237&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000237—000240.]</ref> S iznimkom odreda vojvode [[Uroš Drenović|Uroša Drenovića]] u sjeverozapadnoj Bosni (oko 400 ljudi), kojeg su vlasti NDH smatrale potpuno lojalnim, za sve druge četničke kolaborirajuće grupe ustaške su vlasti držale da se prema Nijemcima odnose osobito prijateljski kako bi od njih izvukle što više oružja i municije, dok se istovremeno drže neprijateljski prema NDH.<ref>[https://znaci.org/00001/40_64.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje KOLABORACIJA IZVAN SRBIJE DO OKTOBRA 1944.]</ref> Iako se vojvoda [[Radivoje Kerović]], komandant [[Majevica|majevičkih]] četnika, u Horstenauovom izvještaju ubraja među »pobunjene četnike« (i to kao prvi na spisku, dok se za njegov odred tvrdi da ima 1000 ljudi, tj. da je najbrojniji), u dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 18. februar 1944. godine njegova lojalnost uopšte nije dovedena u pitanje: {{izdvojeni citat|Upit kod [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]] u vezi snabdijevanja municijom Kerovića koji se smatra lojalnim, i 200 ljudi zelenog kadra, koji se bore protiv crvenih zapadno od [[Koviljača|Koviljače]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=17&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000013.] <br /> ({{jez-njem|"Beim Pz.AOK. 2 wird angefragt, ob Bedenken bestehen gegen Unterstützung mit Munition der im Raume westlich Koviljaca stehenden Cetniks des Kerovic, die als loyal angesehen werden und 200 Mann des sog. "Grünen Kaders" in Kampf gegen die Roten."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnog zapovjednika Jugoistoka (18. februar 1944.)}} Od 23. do 25. januara 1944. godine, na području između [[Knin]]a i [[Kistanje|Kistanja]] organizovana je [[Operacija Frühlingswetter|operacija »Frühlingsgewitter«]]. Vodeći borbe protiv jedinicâ iz sastava [[19. sjevernodalmatinska divizija NOVJ|19. divizije NOVJ]], operaciju su izveli dijelovi [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] Wehrmachta, zatim 92. motorizovani grenadirski puk i 3. bataljon 98. brdskog lovačkog puka [[1. brdska divizija (Njemačka)|1. brdske divizije]]. Njemačkom okupatoru pridružile su se snage lokalnih četnikâ, najvjerovatnije iz [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]]. U izvještaju 264. pješadijske divizije od 25. januara 1944, poslatom Komandi [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|15. brdskog armijskog korpusa]], njemačkim gubicima tokom operacije pribrojani su oni iz četničkih redovâ: {{izdvojeni citat| Sumarni izveštaj »Frilingsgeviter«: 1.) Delimičan ogorčeni otpor neprijatelja kod Ervenika, Bratiškovaca, Kistanja, Radučića slomljen je energičnim zahvatom. Banditi iznenađeni prodorom 92. gren. p. (mot.) od sz. prema Kistanju. 2.) Gubici: A.) sopstveni: 1 poginuo, 3 ranjena, 1 četnik poginuo. B.) neprijatelj: 66 poginulih izbrojano, procenjuje se daljih 60 do 70 poginulih i ranjenih. 35 zarobljenika u eng. uniformama iz Štaba 19. dalm. div. i 5. brig. C.) Zaplenjeno: 1 mitr., 3 puš. mitr., 42 autom., 2 pt puške, 1 l. minob., 1 telefon, 46 karab., 30 eng. mina, 10.000 metaka peš. mun., 60 kom. mina za 1. minob., 3 engl. bicikla.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_21.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 25. januara 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o sopstvenim i neprijateljskim gubicima u operaciji »Frilingsgeviter« na prostoru Knin — Kistanje]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=293&rec=314&roll=561 NARA, T314, Roll 561, frame no. 000287.] <br /> ({{jez-njem|"ABSCHLUSSMELDUNG ”FRUEHLINGSGEWITTER”: </br> 1.) TEILWEISE HEFTIGER FEINDWIDERSTAND BEI ERVENIK, BRATISKOVCI, KISTANJE, RADUCIC WURDE IM ENERGISCHEN ZUGREIFEN GEBROCHEN. BANDITEN DURCH EINBRUCH GREN. RGT. (MOT) 92 VON NW NACH KISTANJE UEBERRASCHT. </br> 2.) VERLUSTE: </br> A.) EIGENE: 1 TOTER, 3 VERWUNDETE, 1 CETNIK TOT. </br> B.) FEIND: 66 GEZAEHLTE TOTE, 60 BIS 70 WEITERE TOTE UND VERWUNDETE GESCHAETZT. 35 GEFANGENE IN ENGL. UNIFORM VON STAB 19. DALM. DIV. UND ROEM. 5. BRIG. </br> C.) BEUTE: 1 S.MG., 3 LE. MG., 42 MP., 2 PZ. BUECHSEN, 1 LE. GR. W., 1 FERNSCHRECHGERAET, 46 KARAB., 30 ENGL. MINEN, 10000 SCHUSS INF. MUN., 60 SCHUSS LE. GR.W. MUN., 3 ENGL. FAHRRAEDER."}})</ref>}} [[File:Hercegovački četnici i njemački vojnici s narodnim herojem Miletom Okiljevićem uoči njegovog strijeljanja juna 1944.jpg|thumb|Pripadnici [[369. legionarska divizija|369. „Vražje“ divizije]] i četnici Gatačke brigade Nevesinjskog korpusa JVuO sa vezanim [[Miletom Okiljevićem]], zamjenikom političkog komesara II čete I bataljona XI hercegovačke brigade, zarobljenim u borbama za Gat 15. maja 1944. godine (istog mjeseca je i strijeljan). Okiljević je proglašen 1951. godine za [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnog heroja Jugoslavije]].<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2017/10/bk0272.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0272 | Photo | 369. (kroatische) Infanterie-Division]</ref>]] Vojvoda [[Dobroslav Jevđević]] je, pored Momčila Đujića i [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], vjerovatno najdalje otišao u kolaboraciji s njemačkim okupatorom, kada su u pitanju četničke jedinice van teritorije okupirane Srbije. Nakon kapitulacije Italije, boravio je u Rimu okupiranom od nacista. Nakon toga, našao se u Trstu, gdje je uspostavio čvrste veze s njemačkom obaveštajnom službom: {{izdvojeni citat|Ja sam javio Đujiću da preko naših ljudi u Sušaku i Trstu prihvate naše oficire koji idu iz Italije i upućuje u Liku i zap. Bosnu. Ovo sam javio i našima u Rim. Kap. Đaković javlja da su Nemci pobili oko 14000 partizana na prostoriji Crikvenica — Sušak — Rijeka, od kapitulacije Italije do danas.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} U izvještaju od 20. februara 1944, poslatom majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]], komandantu Zapadne Bosne JVuO, kapetan [[Ilija Jevtić]] piše o totalnoj subordinaciji [[Dinarska divizija|Dinarske divizije]] Nijemcima, koji u potpunosti kontrolišu četnike pod komandom vojvode Đujića: {{izdvojeni citat|Sem samog vojvode Đujića i jednog malog broja četnika, svi četnici Dinarske oblasti (oko hiljadu devet stotina i nekoliko) nalaze se pod nemačkom komandom. Hranu, odeću, obuću, cigarete i novac svaki četnik i njegov starešina prima kao i nemački vojnik odn. oficir. Svu municiju i oružje primaju takođe od Nemaca. Četnici pod nemačkom komandom nalaze se po bunkerima počev od Knina do Šibenika i Splita. U pojedinim bunkerima su izmešani, pola četnici pola ustaše. Nemački oficiri dolaze na Kosovo polje u četničku diviziju, a isto tako naši četnički oficiri i ostale starešine na čelu sa Đujićevim načelnikom štaba odlaze u Nemačku diviziju. Voze se na nemačkim automobilima kroz Knin i t.d. Jednom rečju između četnika i Nemaca postoji najtešnja saradnja i nemačka puna kontrola nad radom četnika. Jedino se pop Đujić, kao komandant divizije, sa svojom užom pratnjom ne pojavljuje pred njima.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_78.htm Izveštaj kapetana Ilije Jevtića od 20. februara 1944. komandantu zapadne Bosne o svom radu i saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji i Lici]</ref>}} Njemački poručnik [[Reinhard Kopps]], poznatiji kao ''Konrad'', bio je šef jedne obavještajne grupe [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]. Kada je 3. marta 1944. došao iz [[Beograd]]a u [[Dalmacija|Dalmaciju]], sobom je doveo nekoliko [[ZBOR|ljotićevaca]], između ostalih i Roka Kaleba, pripadnika antikomunističke organizacije »[[Beli Orlovi]]«. Od ostataka Đačkog bataljona (ranije: Splitsko-šibenska četa), koji su uglavnom bili ljotićevci, i dijela četnika koje mu je ustupio vojvoda Đujić, poručnik Kopps je formirao odred »Konrad« čiji je zadatak bio da vrši diverzije na partizanske štabove, organe narodne vlasti, ubija simpatizere NOP-a i da spriječi veze iz unutrašnjosti sa jedinicama i štabovima NOVJ na otocima. Grupa »Konrad« brojila je oko 30 ljudi — četnika i Nijemaca, sa sjedištem u selu [[Zablaće]], pokraj [[Šibenik]]a.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_167.htm Izveštaj Štaba Dinarske četničke oblasti od 29. maja 1944. komandantu oblasti o akciji Grupe "Konrad" protiv pripadnika NOP-a na području Dalmacije]</ref> U izvještaju koji je 11. marta 1944. godine uputio komandi [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]], o suradnji sa četnicima vojvode Đujića Kopps je zapisao sljedeće: {{izdvojeni citat|''Predmet: Četničke jedinice u sjevernoj Dalmaciji.'' Četnici su u sjevernoj Dalmaciji grupisani u jednu [[Dinarska divizija JVuO|diviziju »Dinara«]], čiji se štab nalazi u [[Kosovo polje (Dalmacija)|Kosovu]], 11 km južno od Knina. Komandovanje je u rukama vojvode Momčila Đujića, uz podršku majora Kapetanovića i kapetana Mijovića. Jačina grupâ, podređenih ovoj komandi, trenutno iznosi oko 6500 ljudi. Utjecajna zona se poklapa sa rajonom naseljenim Srbima unutar trokuta [[Knin]]—[[Šibenik]]—[[Zadar]] i doseže do zone [[Lika|Like]]. Operaciona zona je cijeli ovaj trokut, a naročito veće komunističke, partizanske oblasti, koje su naseljene Hrvatima. Do sada su vojne operacije izvođene u suradnji sa njemačkim divizijama, o čijim su rezultatima ove izvještavane. Znatni dijelovi ovih četničkih jedinica angažirani su na osiguranju njemačkih puteva za dotur. Posmatrano s vojne strane, trenutno se četnička suradnja sa njemačkim jedinicama ocjenjuje kao pozitivna. Na osnovu snaga, koje nam se ovdje nude, može se zaključiti da ona nije iskorištena u potpunosti, ali i ono što je do sada učinjeno upućuje na činjenicu, da bi njihovo dalje angažiranje u vojnom pogledu za nas bilo povoljno.<ref>[https://znaci.org/zb/4_21_10.pdf#page=1414 Zbornik dokumenata i podataka o narodnooslobodilačkom ratu, Narodnooslobodilačka borba u Dalmaciji, knjiga 10: siječanj—ožujak 1944. godine (tom 21, dokument br. 402, str. 1414—1418.)]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=696&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000692.] <br /> ({{jez-njem|"Betr. Cetnik–Verbaende Norddalmatien. </br> In Norddalmatien sind die Cetniks in einer Division "Dinara" zusammengefasst, deren Hauptquartier in Kosovo, 11 km s. Knin, liegt. Die Fuehrung liegt in den Haenden des Wojwoden Momcilo Djujitsch, der seinerseits unterstuetzt wird von Major Kapetanowitsch und Hauptmann Miowitsch. Die Staerke der diesem Kommando unterstellten Gruppen belaeuft sich z.Zt. auf etwa 6500 Mann. Das Einflussgebiet stimmt ueberein mit dem serbischen Siedlungsraum innerhalb des Dreiecks Knin–Sibenik–Zara und reicht bis ins Lika–Gebiet hinein. Operationsgebiet ist dieses gesamte Dreieck, insbesondere die in ihm liegenden groesseren, kroatisch besiedelten kommunistischen Partisanbereiche. Militaerische Operationen wurden bislang in Zusammenarbeit mit deutschen Divisionen durchgefuehrt und deren Ergebnisse dorthin gemeldet. Darueber hinaus sind wesentliche Teile dieser Cetnik–Verbaende zur Sicherung deutscher Nachschubstrassen eingesetzt. </br> Militaerisch gesehen ist somit die Zusammenarbeit der Cetniks mit deutschen Verbaenden zur Zeit positiv zu beurteilen. Sie fuehrt wohl noch keineswegs zu voller Ausnutzung der sich hier uns anbietenden Kraefte, doch berechtigt das bisher Geleistete zu der Auffassung, dass ein weiterer Einsatz sich fuer uns militaerisch guenstig auswirken muss."}})</ref>|Izvještaj jedinice »Konrad« od 11. ožujka 1944. Komandi Druge oklopne armije o četničkim jedinicama u sjevernoj Dalmaciji}} Na osnovu svega iznesenog, poručnik Konrad predlaže nadređenim: „Što se tiče upotrebe četničkih jedinica sjeverne Dalmacije u vojne svrhe, treba reći da one predstavljaju samo nastavak prakse talijanskih jedinica. Uz to se prije svega mora dodati i to, da se Talijani nikada nisu usuđivali — i pored svih hrvatskih suprotnih tvrdnji — da u većem obimu sprovedu vojnu suradnju, jer oni nisu željeli da se ojačaju četnici, tada još neoprobani u težoj političkoj situaciji. Dok su Talijani sprovodili samo djelomične operacije, danas je, uz strogu kontrolu i rukovođenje, moguća mnogo obimnija mobilizacija četničkih jedinica. Đujić nam je rekao da će se njegove jedinice, nakon čišćenja partizanskih oblasti u dalmatinskom području, angažirati tako što će u suradnji sa njemačkim komandama izvršiti zapriječavanja Titovih kanala za snabdijevanje. Na osnovu ovdje poznatih činjenica ovo izgleda apsolutno moguće.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=700&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000696.] <br /> ({{jez-njem|"Zur militaerischen Verwendung der Cetnikverbaende Norddalmatiens ist zu sagen, dass sie nur eine Fortsetzung der italienischen Verbindungen darstellen wuerde. Dazu muss allerdings hinzugefuegt werden, dass die Italiener es niemals gewagt haben – trotz aller gegenteiligen wiederholten kroatischen Behauptungen – in grossem Stil militaerische Zusammenarbeit durchzufuehren, da sie die damals noch nicht erprobten Cetniks in einer im uebrigen noch unreiferen groesseren politischen Lage nicht zu stark werden lassen wollten. Waehrend somit die Italiener nur Teilunternehmen durchfuehrten, waere bei straffer Kontrolle und Steuerung der Cetnikverbaende heute ein Heranziehen in weit groesserem Umfang moeglich. Djujitsch hat sich uns gegenueber bereiterklaert, seine Verbaende nach Saeuberung der Partisanengebiete im dalmatinischen Raum so einzusetzen, dass in Zusammenarbeit mit deutschen Dienststellen eine Sperrung der Versorgungskanaele Titos erfolgt. Auf Grund der hier bekannten Unterlagen erscheint dies vollkommen moeglich."}})</ref> [[File:Helmuth von Pannwitz and Chetniks.jpg|thumb|Njemački general [[Helmuth von Pannwitz]], zapovjednik [[15. SS kozački konjanički korpus|15. SS kozačkog korpusa]], u društvu četničkih oficirâ s teritorije NDH.]] U izvještaju Višeg SS i policijskog vođe u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj ''[[Gruppenführer]]a'' [[Konstantina Kammerhofera]] za mjesec mart 1944. godine, iskazano je stanovito nezadovoljstvo učinkovitošću četnikâ u Bosni i Hercegovini u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Policijska oblast II ([[Sarajevo]]): [...] </br> Borbena vrijednost četnika stacioniranih u policijskoj oblasti Sarajevo nastavila je opadati; borbe u okolici [[Višegrad]]a i [[Trebinje|Trebinja]] pokazale su da se oni mogu uspješno oduprijeti [neprijatelju] samo uz njemačku podršku. U [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], četnici nisu pokazali nikakvu vlastitu inicijativu tijekom izvještajnog perioda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=228&rec=314&roll=1548 NARA, T314, Roll 1548, frame no. 000222.] <br /> ({{jez-njem|"Polizeigebiet II (Sarajevo): </br> Der Kampfwert der im Polizeigebiet Sarajevo stehenden Cetniks ist weiter gesunken, bei den Kämpfen im Raum von Visegrad und Trebinje hat sich gezeigt, daß sie sich nur mit deutscher Unterstützung erfolgreich zur Wehr setzen können. In Ostbosnien zeigten sich die Cetniks im Berichtsmonat ohne eigene Initiative."}})</ref>|Mjesečni izvještaj za mart 1944. godine Višeg SS i policijskog vođe u Hrvatskoj (6. IV 1944).}} Njemački nadležni organi su ukazivali svojim višim komandama i na vidljivu diskrepanciju u domaćem antikomunističkom taboru u kontekstu »borbe protiv bandi«. Tako se u izvještaju 264. pješadijske divizije od 10. aprila 1944. na jednoj strani tvrdi da „hrvatske vlasti očigledno poseduju vrlo malo poverenja u trajno postojanje vlastite vlade“,<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_43.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji]</ref> dok se za četnike Dinarske divizije pod Đujićevom komandom navodi: {{izdvojeni citat|Nasuprot ovom, četnike treba ceniti kao jedini pouzdani faktor borbe protiv komunističkih bandi. Oni raspolažu, pored jednog boljeg rukovođenja i organizacije, i potrebnom inicijativom u borbi protiv bandi za sopstvena obaveštavanja i poduhvate i redovno javljaju upotrebljive rezultate izviđanja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=494&rec=314&roll=562 NARA, T314, Roll 562, frames no. 000489—000490.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroat. Behoerden besitzen anscheinend nur geringes Vertrauen in der dauernden Bestand der eigenen Regierung. </br> Im Gegensatz hierzu sind die Cetniks als einzig zuverlaessiger Faktor im Kampf gegen die kommunistischen Banden zu werten. Sie verfuegen neben einer besseren Fuehrung und Organisation ueber die im Bandenkampf notwendige Initiative zu eigenen Erkundungen und Unternehmen und melden regelmaessig brauchbare Aufklaerungsergebnisse."}})</ref>|Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. [[V SS korpusu]] iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], o držanju vojvode Momčila Đujića je data veoma povoljna ocjena: {{izdvojeni citat|Đujić neupitni pristalica DM. Hrvatski državljanin, lojalno radi sa vlastitim trupama protiv komunista, nasilno mobiliše pravoslavce. Prema povjerljivom izvještaju, nedavno je više puta izrazio antibritanska osjećanja. Jačina: 7000. Jesu li Đujićeve jedinice na području V SS korpusa?<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1208&rec=314&roll=565 NARA, T314, Roll 565, frame no. 001203.] <br /> ({{jez-njem|"Djujic einwandfrei DM Anhänger. Kroat. Staatsangehöriger, arbeitet mit eigener Truppe gegen Kommunisten loyal zusammen, zwangsmobilisiert Pravoslaven. In letzter Zeit nach V—Meldungen wiederholt englandfeindlich geäussert. Stärke 7000. Sind Djujic—Verbände im Bereich V. SS—Korps?"}})</ref>}} U izvještaju od 10. maja 1944, oficiri 15. brdskog korpusa navode da Nijemci snabdijevaju ukupno 6.318 četnika u NDH („Hrvatska borbena zajednica“). Za skrb 4.421 četnika starala se [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. divizija]], dok se o ostalih 1.897 brinula [[373. legionarska divizija|373. divizija]] Wehrmachta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=828&rec=314&roll=565 NAW, T-314, Roll 565, frame 000823: Zabilješka o broju četnika koje snabdijeva 15. brdski korpus (10. maj 1944.).]</ref> Sredinom srpnja 1944. godine, u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]] je organizirana [[Operacija Muholovka|operacija »Muholovka«]] ({{jez-njem|Fliegenfänger}}). U ratnom dnevniku [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] zabilježeno je da je izvođenje operacije povjereno [[13. SS oružana brdska divizija Handžar|13. SS brdskoj diviziji »Handžar«]] i lokalnim četnicima: {{izdvojeni citat|14. 7. 1944: </br> ''SS-brdska divizija »Handžar«'': </br> Za operaciju »Fligenfenger«, čišćenje prostora [[Osmaci]] (25 km jugoistočno od [[Tuzla|Tuzle]] — aerodrom bandi), krenula su 2 ojačana bataljona i četnici.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_218.htm ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XII — DOKUMENTI NEMAČKOG RAJHA — KNJIGA 4]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=960&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000820.] </br> ({{jez-njem|"W–SS–Geb.Div. Handschar: </br> Zum Unternehmen "Fliegenfänger" Säuberung Raum Osmaci (25 SO Tuzla) (Bandenflugplatz) 2 verst. Btlne. und Cetniks angetreten."}})</ref>}} Nemački izveštaj iz jula 1944. godine ocenjuje da četnici Momčila Đujića broje oko 8.000 ljudi, od čega 7.000 naoružanih; ovi su dobro organizovani te neprijateljski orijentisani prema Englezima i bez engleske pomoći. Nijemci zaključuju da im oni zamjenjuju jednu do dvije divizije u Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Jedinica Konrad [srednja Dalmacija]: Saradnja sa četnicima izvanredna. '''Oni zamenjuju jednu do dve divizije'''. Samo se oni bore — ustaše manje aktivne.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=790 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000781.] <br /> ({{jez-njem|"Zusammenarbeit der Truppe mit Cetniks hervorragend. Cetniks ersetzen 1 — 2 Divisionen. Nur sie kämpfen. Ustascha wenig aktiv."}})</ref>|Izveštaj kapetana Merrema, drugog obaveštajnog oficira Komande Jugoistoka (Armijske grupe F) o inspekcijskom putu po Srbiji, Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj u periodu 20. jun — 4. juli 1944.}} Kapetan Merrem, njemački oficir koji je sastavio ovaj izvještaj, imao je samo riječi hvale na račun četnikâ Dinarske divizije JVuO i vojvode Momčila Đujića: {{izdvojeni citat|[[373. legionarska divizija|373. pešadijska divizija]]: Saradnja sa četnicima vrlo dobra (1. lički korpus sa sedištem u [[Gračac]]u). Oni nemaju direktnu vezu sa Đujićem. Rukovođenje njima direktno od strane obaveštajnog odjeljenja divizije. Njihovim akcijama uvek prisustvuje nekoliko Nemaca koji kontrolišu isporuke municije i snabdevanja. [...] '''Oni su jedini stvarno korisni saborci''' [podvučeno u originalu — prim.]. Jedino od njih dolaze korisna obaveštenja o neprijatelju. [...] Jedan četnički komandant odaje utisak potpuno pouzdanog saborca, koji je i neprijateljski nastrojen prema Englezima. [...] Četnici su vrlo častoljubivi i drago im je kada Nemci primete njihove podvige. [...] Podoficir Bartl poznaje lično vojvodu Đujića. Đujić mu šalje čak i sopstvene naredbe u vezi s područjem [[Donji Lapac|Lapca]]. [Najbolja taktika protiv partizana sastoji se u upotrebi specijalnih jedinica] i kombinovanju četnika u jedinice snage jednog bataljona sa jednim nemačkim vodom sa radio stanicom i, po mogućstvu, teškim oružjem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=793 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Aussenstelle der 373. (kroat.) Div. – Uffz. Bartl. </br> Sehr gute Zusammenarbeit mit Cetniks. (1. Lika–Korps Sitz Gracac.) Kein unmittelbarer Einfluss Djuic. Direkte Führung durch Ic–Aussenstelle. Bei Cetnik–Einsatz nehmen meist einige deutsche Soldaten teil. Dadurch Kontrolle der Munitions– und Verpflegungslieferung gewährleistet. "Kroatische Kampfgemeinschaft" bezeichnet Bartl nur als Ausdruck im deutschen Schriftverkehr. Cetniks können diesen Begriff nicht und würden bei Bekanntgabe feindselige Haltung einnehmen. Cetniks sind die einzigen brauchbaren Mitkämpfer. Diese allein liefern auch brauchbare Feindmeldungen. </br> Kurze Rücksprache mit einem örtlichen Cetnik–Führer ergab den Eindruck eines absolut zuverlässigen, sogar englandfeindlichen Mitkämpfer. </br> Cetniks sind sehr ehrgeizig und sehen es gerne, wann ihre Taten von Deutschen beobachtet werden. Geschriebenes Wort (Flugblätter) gilt bei ihnen wenig. Das gesprochene Wort ist alles. Gute Flüsterpropaganda hat grossen Einfluss. </br> Von Invasion sprechen Cetniks kaum. </br> Uffz. Bartl kennt den Vojvoden Djuic persönlich. Djuic schickt ihm sogar die den Raum Lapac berührenden eigenen Befehle. </br> Auf die Frage, wie man nach seiner Ansicht der kommunistischen Banden Herr werden könne, antwortete Uffz. Bartl: "Durch andauerndes Jagen mit kleinen Jagdkommandos (Kleinkrieg nach Bandenart), durch Einsatz von Tarneinheiten und durch Zusammenfassen der Cetniks in Batl.–Stärke, dabei etwa 1 deutscher Zug mit Funk und möglichst mit schweren Waffen." </br> Uffz. Bartl macht einen sehr guten Eindruck, scheint sich aber doch sehr viel zuzutrauen, wenn er behauptet, er könne die gesamten Djuic–Cetniks dahin bringen, wo wir sie haben wollen, falls er an die entsprechende Stelle gesetzt werden wurde."}})</ref>}} Visoka ocjena za doprinos četničkih formacijâ s teritorije marionetske NDH ratnim naporima njemačkog okupatora data je 25. jula 1944. godine i od strane nadležnih instanci iz [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]]: {{izdvojeni citat|Hrvatska: [...] Četnici su, s obzirom na vlastitu slabost, naši prirodni saveznici u borbi protiv komunizma. '''Samo se oni bore'''! “Hrvatska borbena zajednica” postoji samo na papiru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=716&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000707.] </br> ({{jez-njem|"Cetniks unter Berücksichtigung eigener Schwäche im Kampf gegen Kommunisten unsere natürlichen Verbündeten. Sie allein kämpfen! "Kroatische Kampfgemeinschaft" steht nur auf dem Papier."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka od 25. jula 1944.}} U izvještaju od 11. avgusta 1944, nakon proputovanja koje je Vojni zapovjednik Jugoistoka poduzeo u zoni odgovornosti V SS brdskog korpusa na teritoriju NDH, o tamošnjim četnicima te suradnji s njima kazano je: {{izdvojeni citat|Dobro iskorištavanje četničkih komandanata. Zahtjev za premještaj [[369. legionarska divizija|369. pješadijske divizije]] zbog sve češćih incidenata između četnika, o čijoj suradnji divizija apsolutno ovisi, i hrvatskih pripadnika divizije. 369. pješadijska divizija se sastoji od otprilike 70% Hrvata. Zapovjednik divizije napominje da se najmanje 40% njih smatra nepouzdanim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=192&broj=445 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000440.] <br /> ({{jez-njem|"Gute Ausnutzung der Cetnikführer. Antrag auf Herauslösung der 369.I.D. da sich Zwischenfälle zwischen Cetniks, auf deren Zusammenarbeit Division unbedingt angewiesen, und kroat.Div.Angehörigen mehren. (Siehe Ic–Bericht). 369.I.D. besteht aus ca. 70 % Kroaten. Div.Kdr. bemerkt, dass hiervon minderstens 40 % als unzuverlässig anzusehen sei."}})</ref>|Izvještaj o posjeti OBSO-a zoni odgovornosti 5. SS brdskog korpusa od 7. do 11. avgusta 1944. godine (11.8.44).}} Major Adolf von Ernsthausen je bio zapovjednikom 392. artiljerijske pukovnije iz sastava [[392. legionarska divizija|392. (hrvatske) pješačke divizije]], jedne od tri njemačko-hrvatske divizije (pored [[369. legionarska divizija|369. legionarske divizije]] i [[373. pješadijska divizija|373. pješadijske divizije]]). Kao veteran [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] sa iskustvom ratovanja na [[balkanskom bojištu]], major von Ernsthausen biva upućen [[1944]]. godine u okupiranu Jugoslaviju. Von Ernsthausen će [[1959]]. godine objaviti ratne memoare pod naslovom ''Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944'' (“Vukovi [[Lika|Like]]. Sa legionarima, ustašama, domobranima i četnicima protiv Titovih partizana. Doživljaji u Hrvatskoj 1944.”).<ref>[https://winkelried-verlag.de/buecher/landser-am-feind/744/die-woelfe-der-lika Winkelried Verlag: Adolf von Ernsthausen, Die Wölfe der Lika]</ref><ref>[https://www.booklooker.de/B%C3%BCcher/Adolf-von-Ernsthausen+Die-W%C3%B6lfe-der-Lika-Mit-Legion%C3%A4ren-Ustaschi-Domobranen-und-Tschetniks-gegen/id/A02Iwx5I01ZZ3 Ernsthausen, Adolf von — Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944 — Landser am Feind, Band 5 (www.booklooker.de)]</ref> O sveobuhvatnoj saradnji Dobroslava Jevđevića s okupacionim vlastima bio je general Mihailović, u više navrata, obaviješten i od strane Jovanke Krištof (pseudonim »Mira«), četničke obavještajke u [[Slovenija|Sloveniji]]. U veoma opširnom izvještaju od 29. juna 1944, Krištof o Jevđeviću (pseudonim »Aero«) daje nedvosmislenu ocjenu: „Aero je drugi [[Milan Nedić|Nedić]].“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_198.htm Izveštaj obaveštajnog organa od 29. juna 1944. Draži Mihailoviću o stanju četničkih organizacija u Sloveniji, Hrvatskom primorju, Gorskom kotaru i Lici i saradnji sa nemačkim okupatorima]</ref> Pored toga, Krištof karakteriše Jevđevića kao „vrlo kompromitovanu osobu“ (najprije zbog „jakog sudelovanja sa okupatorom“), te zaključuje da ovaj ne bi mogao organizovati četničku ilegalu. Iz izvještaja Krištof može se zaključiti kako su vojvoda Dobroslav Jevđević i kapetan [[Dušan Đaković]], komandant 4. brigade iz sastava Ličko-kordunaške oblasti JVuO, bili podređeni okupatoru i suštinski i u simboličkoj ravni: {{izdvojeni citat|Odred u Ab.[aciji, tj. [[Opatija|Opatiji]] — prim.] likvidiran. 19 ljudi otišlo u [[Postojna|Postojnu]], a 10 ih ide u Nem.[ačku] kom. na [[Rijeka|Reci]], gde će služiti kao [[Gestapo]]. Tu će biti sa njima i Aero i kap. Đak., pa čak i r. stanica. [...] Svi su ti odredi pod Nem. kom. i bez međusobne veze, razbacani po [[Istra|Istri]], da se pokaže celom narodu, kako su Srbi Nem. sluge. Plaćeni su — vojnici 360 L.[ira] mesečno, podnar. 450 naredn. 525 podpor. mislim 3.000 a kap. Đak. 5.800 L. [...] U Josipdol je poslao Aero 11 ljudi, navodno da osnuju tamo četničku komandu. Međutim ti su ljudi Nem. tajna policija, a od četnika iz šume, koji su im dolazili u vezi, da je to četn. komanda, napravili Nem. radni bataljon, koji vode Nem. Tu je oko 40 ljudi, ostali su prestali dolaziti kad su videli šta se sa ovima desilo. [...] Kud ćemo veće poniženje za našu vojsku nego da komanduje Nem. poručnik našem kapetanu, pa i vojvodi, samo sreća, da je taj vojv. surogat, inače propadosmo od bruke... Sve ove i slične akcije vodi kap. Đaković, naravno pod komandom Nem. poručnika. Odluke o njima donosi Aero u dogovoru sa Nem. Upravo je gnusno gledati, kako se obojica klanjaju pred Nem. potpor. i por., pa kaplarima. Đak. sve pozdravlja fašistički uzdignutom rukom, a Aero samo veće činove oficire, inače našim pozdravom. [...] U Lici saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi — tamo mora okupator popuštati, jer inače odoše ljudi u šumu, a vođe su potpuno Nem. sluge i nemaju kamo bežati. [...] '''U krvi im je šurovanje sa okupatorom, a nama prikazuju kako vode vele politiku i kolike žrtve za narod s tim pridonašaju — dok u stvari nisu ništa drugo nego ponizne Nem. sluge'''. [...] Potrebno je već jednom započeti sa ozbiljnim i poštenim radom, jer će nas katastrofa preteći. Saradnju sa okupatorom trebalo bi napraviti na čisto drugoj bazi i ne sme biti vidna. Bar ovde.}} Na drugoj strani, Jovanka Krištof izdvaja kao pozitivan primjer vojvodu Momčila Ðujića: „Ovi ljudi ovde vide jedini spas u vojv. Đujiću, jer ga smatraju poštenim i iskrenim borcem za našu stvar. Isto ima org. dobro sprovedenu. Pljačkati i krasti ne dozvoljava o čemu su se uverili iz njegove prop. gde su imena poubijanih ljudi zbog nediscipline i raznih prekršaja. To ljudima imponira — pošten rad i samo to žele, a i zaslužuju, jer ih nepoštenje tuče već 3 1/2 god. I pored svega toga, ostali su verni našoj ideji. Isto saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi i ne vodi se trgovina sa ljudima, kao ovde. Ovo vodstvo se jako boji Đujića i gaji mržnju prema njemu zato hoće ljudima dokazati, da Đujić nema ništa odnosno samo par sto vojnika bez oružja koji kao čudo gledaju mitraljez. A isto, da su pod Nem. kao ovi ovde.“ U pokušaju da prebaci teret odgovornosti za sopstvenu kolaboraciju s okupatorom na komandanta Dinarske divizije JVuO, vojvoda Jevđević piše Mihailoviću 8. avgusta 1944. godine: „Garantujem i imam stotine dokaza da trupe Đujića u velikom delu stoje u tešnjoj vezi od mene, ali to niko ne vidi. Vi bi se začudili, kad bi vam sve ispričao kakve mi izveštaje pokazuju Nemci o svojim vezama sa našim jedinicama, naročito kod [[Uroš Drenović|Drenovića]] i ostalih, prebacujući mi da ih mi sabotiramo i podmuklo rušimo.“<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 156, reg. br. 51/1—1.</ref> I u izvještaju od 10. avgusta 1944, Jovanka Krištof je upozorila Mihailovića na činjenicu da se [[Lika|lički]] četnici pod komandom vojvode Jevđevića nalaze u [[Istra|Istri]] u službi okupatora, kao i da su pred [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|nacistima]] (»broj 11«) dužni salutirati [[Rimski pozdrav|fašističkim pozdravom]]: {{izdvojeni citat|Kolben [potpukovnik [[Karl Novak]] — prim.] se povratio 3 ov. meseca. Zgrozio se nad ovim radom. Nije mogao svega verovati kad su mu referisali oficiri i vojnici, dok nije neke stvari i na vlastite oči video. Mislim, da je dosta ako Vam kažem da stalno uzdiše i govori pri svakoj prilici: »Jadni Čiča, kako ga upropastiše, zar [[Vermaht]] i [[Gestapo]], da predstavlja Čičinu vojsku.« Prebleđuje slušajući i gledajući ovo. 3. mu referiraše četnici da su dobili naređenje da moraju svi nacistički pozdravljati. A jučer se sam uverio da ima oficira, koji profaniraju našu uniformu, te u njoj putuju iz [[Postojna|Postojne]] u Trst i daju povoda komun. za prop. Isti oficir Korać je tako i u Ab.[aciju] došao samo da je još imao natpis na rukavu i kapi »Lika« što po naređenju moraju svi u Postojni nositi. Ja sam ga napala zbog toga, a isto tako i Jovanovog brata, te su jučer svi na putu skinuli te sramotne natpise. [...] Čujem da Jovan sad ostaje kod Vas. Neka Vam ispriča kako su part.[izani] u okolici Post.[ojne] natiskali plakate o četn. banditima sa natpisom »Lika« na rukavu i kapi, koji su pljačkali selo sa br. 11 i odveli x ljudi i t.d. [...] Nadam se da će sad sigurno uspeti četnicima, da se odele od br. 11. Samo mnogi su od njih mišljenja da su ovim radom upropas[ti]li i ovde i Liku.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_21.htm Izveštaj Jovanke Krištof od 10. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o stanju ličkih četnika u Istri, njihovoj saradnji sa Nemcima i ponašanju Dobrosava Jevđevića u vezi sa problemom vraćanja četnika u Liku]</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u Srbiji (1944) === {{main|Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|Topličko-jablanička operacija}} [[File:Nemci predaju minobacač četnicima.jpg|thumb|Nemci predaju minobacač četnicima u Srbiji 1944.]] {{Quote box | citat = „D.M.-bande dosada nisu nikad napale okupacione trupe.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1115&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001111: Izvještaj o bandama u okolini katarakti Dunava (bez datuma, približno mart 1944).] <br /> ({{jez-njem|"Bisher haben die D.M.Banden die Besatzungstruppen noch nie angegriffen."}})</ref> | izvor = Nemački izvještaj o četnicima u okolini katarakti Dunava od marta 1944. | width = 40% | align = right}} {{Quote box | citat = „Titove bande imaju se napasti i uništiti, odn. zarobiti. Pristalice D.M.-a (četnici) ne smatrati neprijateljima.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1264&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001260: Naredba 923. Landeschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ (29. Juli 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"Angetroffene Titobanden sind anzugreifen und zu vernichten bzw. gefangen zu nehmen. DM—Anhänger (Cetniks) sind nicht als Feind anzusehen."}})</ref> | izvor = Naredba 923. Landesschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ od 29. jula 1944. | width = 40% | align = right}} Kad je sredinom marta 1944. operativna grupa sastavljena od [[Druga proleterska divizija NOVJ|Druge]] i [[Peta krajiška divizija NOVJ|Pete divizije]] NOVJ iz [[Sandžak]]a [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|prodrla u zapadnu Srbiju]], nesuglasice između četnika i Nijemaca u Srbiji potisnute su u drugi plan. Trupe sastavljene od jedinica [[Vermaht]]a i [[Vafen-SS|SS]], korpusâ JVUO, bugarskog okupacionog korpusa, [[Srpska državna straža|SDS]], [[Srpski Doborvoljački Korpus|SDK]] i [[Ruski Zaštitni Korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]] pod objedinjenom nemačkom komandom generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] funkcionisale su kao jedinstvena operativna grupa u [[Operacija Kamerjeger|operaciji »Kammerjäger«]]. Kod nadležne je četničke komande majora [[Neško Nedić|Neška Nedića]] bio akreditovan nemački kapetan Vajel kao oficir za vezu. Zajedničke operacije trajale su nešto duže od dva meseca.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj Vojnoupravnog komandanta jugoistoka od 13. maja 1944.]</ref> Kao znak otopljavanja odnosa na liniji četnici–okupator, nakon unilateralnog raskidanja (sa njemačke strane) [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|sporazuma potpisanih]] u zimu 1943/1944. godine te organiziranja [[Operacija Treibjagd|operacije »Hajka«]] protiv [[Nikola Kalabić|Kalabićevih]] četnika, u drugoj polovini marta 1944. upriličen je sastanak komandanta Drugog ravnogorskog korpusa kapetana [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]] sa oficirom [[Schutzstaffel|SS]]-a Biermannom, inače njemačkim zapovjednikom [[Čačak|Čačka]]. Tom prilikom je kapetan Raković garantovao „da ne postoje ni najmanje namere da se planira opšti ustanak ili da se sprovedu sabotažne akcije“ protiv Nijemaca, odnosno da će „na teritoriji Srbije“ iznova nastupiti primirje. U Mihailovićevo ime, četnički komandant je iskazao spremnost „za borbu protiv komunista i izvan Srbije, uz isporuke municije“, a nije čak odbacio ni mogućnost angažovanja „na drugim evropskim frontovima“.<ref>[https://web.archive.org/web/20221206140940/https://znaci.org/00001/4_14_3_269.htm Izveštaj Feldkomandanture u Čačku od 25. marta 1944. komandantu Jugoistoka o pregovorima sa komandantom 2. ravnogorskog korpusa]</ref> U izvještaju Komandi Jugoistoka, [[obersturmführer]] Biermann navodi da Draža Mihailović od njemačke strane očekuje diskretnost u održavanju kontakata, naročito stoga što bi srpske kvislinške vlasti u JVuO mogle vidjeti konkurenciju: {{izdvojeni citat|Kapetan Raković mi je kazao lično, takoreći u povjerenju kao prijatelju, da sve što mi je do sada rekao i sve što sam ja zapisao, on rekao po nalogu Draže Mihailovića, s kojim je imao svakodnevnu radio-vezu i od koga je dobivao stalna uputstva o predmetu prethodnih razgovora. Pritom me uvjerava da će sa strane Mihailovića, naravno, sve biti demantirano, ukoliko se o sadržaju razgovorâ ponovno dozna u [[Beograd|beogradskim]] krugovima ([[Milan Nedić|Nedić]], [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]). Sasvim je prirodno da ovi krugovi pokušavaju svim sredstvima osujetiti sporazum između njemačke okupacijske vlasti i Draže Mihailovića, jer trenutno su oni legalni predstavnici srpskog naroda te bi možda mogli strahovati za svoje pozicije. Pregovore između DM–pokreta i njemačkih vlasti ovi bi krugovi odmah iskoristili u propagandne svrhe i predstavili ih kao kraj ili slabost DM–pokreta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=281&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000268—000269.] <br /> ({{jez-njem|"Hauptmann Rakovic sagte mit persönlich, sozusagen vetraulich zu einem Freund, dass alles, was er mir bisher gesagt und ich aufgeschrieben habe, von ihm im Auftrage von DM gesagt worden sei, mit dem er tägliche Funkverbindung habe und von dem er laufend Anweisungen für den Stoff der bisherigen Besprechungen erhalten habe. Er versichert mir gleichzeitig dass selbverstandlich von DM–Seite alles abgestritten werde, falls wieder der Inhalt der Besprechungen in Belgrader Kreisen (Nedic, Ljotic) bekannt werde. Es sei zu natürlich, dass diese Kreise mit allen Mitteln eine Verständigung zwischen der deutschen Besatzungsmacht und DM zu hintertreiben versuchen, denn sie seien ja gegenwärtig die legalen Vertreter des serbischen Volkes und müssten evtl. um ihren Posten fürchten. Verhandlungen der DM–Bewegung mit deutschen Behörden würden sofort von diesen Kreisen propagandistisch aufgeschlachtet und als Ende bezw. Schwäche der DM–Bewegung hingestellt."}})</ref>|Njemački izvještaj od 25. marta 1944. o pregovorima šefa [[Sicherheitsdienst]]a u Čačku obersturmführera Biermanna sa kapetanom [[Predrag Raković|Predragom Rakovićem]], komandantom 2. ravnogorskog korpusa JVuO}} Kapetan Predrag Raković, jedan od glavnih četničkih komandanata zaduženih za održavanje [[Saradnja četnika sa Nedićevom vladom|veze s Milanom Nedićem]] i Nijemcima, ponovo se sastaje sa Biermannom u Čačku 26. aprila.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=331&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000314.]</ref> Raković je tada naveo da mu je general Mihailović povukao punomoć za obavljanje poslovâ s Nijemcima i da zbog toga na ovom sastanku ne sudjeluje kao njegov predstavnik. Očigledno da je Draža Mihailović bio sasvim upoznat sa ovim kontaktima i davao je za njih odobrenja, dok je Raković održavao kontakte i obavljao poslove s Nijemcima, iako su mu ovlaštenja bila povučena.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Ubrzo je uslijedilo potčinjavanje Rakovićevog Drugog ravnogorskog korpusa JVuO (kao i Javorskog korpusa pod komandom majora [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]]) njemačkim trupama u jugozapadnoj Srbiji, što se može zaključiti iz jednog izvještaja Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka s početka aprila 1944: {{izdvojeni citat|Cvetićevi četnici osiguravaju lijevi bok grupe Jug i izviđaju u pravcu [[Golija|Golije]] od Drinića ka sjeveru. Zadatak Rakovićeve grupe nepromijenjen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=413 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000408—000409.] </br> ({{jez-njem|"Die Cvetic–Cetniks sind zum Schutz der linken Flanke der Angriffsgruppe Süd und zur Aufklärung über das Golija–Gebirge über Dramici nach Norden vorzuführen. Auftrag für Rakovic–Cetniks bleibt unverändert."}})</ref>|Izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka svim potčinjenim jedinicama za 3. april 1944. godine}} U dnevnom izvještaju iz Komande Jugoistoka za 18. april 1944, predviđa se koji će sektor zauzeti jedinice pod Rakovićevom komandom u vrijeme izvođenja operacije »Kammerjäger«, kojom prilikom je okupator s uspjehom osujetio [[Drugi prodor NOVJ u Srbiju|drugi prodor NOVJ u Srbiju]]: {{izdvojeni citat|Rakovićeva grupa dobila zadatak da postavi osiguranja prema jugu na sjevernoj obali Studenice.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=514&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000510.] <br/> ({{jez-njem|"Unternehmen Kamerjägger. II. Eigene Lage: </br> F/ Cetnik–Gruppe Rakovic erhielt Auftrag zur Abschirmung nach S gegen Feind auf dem nördl. Studenica–Ufer."}})</ref>|Dnevni izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka tokom operacije Kammerjäger, 18. april 1944.}} Iz jednog razgovora na visokom nivou (prisutni: general [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka i [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova), održanom 11. aprila 1944. godine, može se nazrijeti koliko su okupacioni dužnosnici bili zadovoljni saradnjom sa četnicima i ostalim [[Kolaboracija|kolaboracionističkim]] snagama na [[Balkan]]u: {{izdvojeni citat|Neubacherovo mišljenje o vrijednosti srpskih formacijâ: [[Srpska državna straža|SDS]] loša, Hipo (pomoćna policija) isto, [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] dobar, četnici veoma različito. U Crnoj Gori se dobro tuku [[Crnogorski dobrovoljački korpus|dobrovoljci pod njemačkim vođstvom]]. Kosovski Albanci se bore s nama. Evzoni u Grčkoj nijesu za odbranu obale, ali su korisni u unutrašnjosti zemlje i sigurno neće pucati na nas.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=462&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000458.] <br/> ({{jez-njem|"Auffassung Neubacher über den Wert der serbischen Verbände: SSW schlecht, Hipo desgleichen, SFK gut, Cetniks sehr unterschiedlich. In Montenegro schlügen sich die Freiwilligen unter deutscher Führung gut. Die Kosovoalbaner kämpfen mit uns. Evzonen in Griechenland sind nichts für Küstenverteidigung, brauchbar wohl aber im Innern des Landes, werden bestimmt nicht auf uns schiessen."}})</ref>|Vojni zapovjednik Jugoistoka (Razgovor Felber-Neubacher, 11. april 1944.)}} U izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera (u odjeljku naslovljenom „Stanje kod neprijatelja“), sačinjenom 22. aprila iste godine, ambivalento držanje jedinicâ JVuO prema okupatorskim vlastima smatra se glavnom karakteristikom četničkog pokreta u Srbiji: {{izdvojeni citat|Srbija: <br /> Pokret DM je podijeljen unutar sebe. Dok se neki aktivno bore na strani njemačkog Wehrmachta protiv komunista — a da nijesu odustali od temeljnih rezervi prema svakom okupatoru — manje bande DM u centralnoj i istočnoj Srbiji spremne su činiti štetu. Izvještaji koji se stalno pojavljuju o pregovorima Draže Mihailovića i Tita nijesu potvrđeni i takođe se doimaju nevjerovatnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=556 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000552.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist in sich aufgespalten. Während ein Teil aktiv an der Seite der deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten kampft – ohne dadurch die grundsätzlichen gegen jeden Okkupator vorhandenen Vorbehalte aufgegeben zu haben – treiben kleinere DM–Banden in Mittel–und Ostserbien nach wir vor ihr Unwesen. Immer wieder auftauchende Meldungen über Verhandlungen zwischen DM und Tito bestätigen sich nicht und erscheinen auch unglaubwürdig."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka o stanju u periodu od 16. marta do 15. aprila 1944. godine}} 12. aprila 1944. godine, pukovnik [[Jevrem Simić]] izdaje jednom četničkom nižem oficiru objavu o kretanju na terenu brigade kojom komanduje, kako bi ovaj mogao što efikasnije uništavati jatake i simpatizere [[Narodnooslobodilački pokret|NOP]]-a: {{izdvojeni citat|OBJAVA Za G. Milića Majstorovića p.poručnika, komandanta II bataljona III leteće kosmajske brigade, koja mu se izdaje s tim da može slobodno da se kreće sam ili sa svojom vojskom po terenu koji je ugovoren sa našim saveznicima Nemcima i Bugarima i da u ime Kralja Petra II Karađorđevića oduzima svu rekviziciju i kolje sve partizanske jatake i simpatizere zbog čega će dobiti čin majora.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_115.htm Objava komandanta četničke oblasti u Srbiji od 12. aprila 1944. komandantu 2. bataljona 3. kosmajske brigade za nesmetano kretanje od okupatora i klanje simpatizera narodnooslobodilačkog pokreta]</ref>}} 1. maja 1944. godine, u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka, koji potpisuje načelnik štaba general [[Kurt Geitner]], navodi se cifra od nekoliko hiljada pripadnika JVuO koji pomažu okupatoru u zaustavljanju ofenzive NOVJ: {{izdvojeni citat|Srbija — Stanje u sopstvenim redovima: </br> Borbena grupa Weyel: 500. SS padobranski lovački bataljon, sa otprilike 1.000 četnika, odbacio je neprijatelja kod [[Seča Reka|Seče Reke]] (6 km zap. od [[Kosjerić]]a) i sa manjom borbenom grupom vrši napad na neprijatelja kod Varde. Izbrojano 10 mrtvih neprijatelja; vjerovatni veći gubici. [...] </br> Četnici su raspoređeni duž linije [[Požega]]—Kosjerić—[[Ražana]]—[[Povlen]], sa ukupnom jačinom od približno 5.000 ljudi. Pojedine grupe su poslale oficire za vezu. Draža Mihailović, koji je preuzeo jedinstveno zapovjedništvo, namjerava uspostaviti radio-vezu s njemačkom komandom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=673&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000669—000670.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. Eigene Lage. </br> B. Kampfgruppe Weyel. Fg.Abt. 696 bis Kostojevici an Straße 4 OSO Rogacica durchgestossen. SS–Fallschirmjäger–Btl. hat mit etwa 1000 Cetniks Feind bei Sjecareka [sic!] (6 W Kosjerici) geworfen und steht mit einer schwächeren Kampfgruppe im Angriff gegen Feind bei Varda. 10 gezählte Feindtote, weitere Feindverluste wahrscheinlich. </br> F. Cetniks stehen im allg. Linie Pozega–Kosjerici–Razana–Povlen in Gesamtstärke ca. 5000 Mann. Einzelen Gruppen haben V.Offz. abgestellt. DM., der Gesamtführung übernommen hat, will Funkverbindung zu deutschem Kommando herstellen."}})</ref>}} U monografiji “Četnici u Drugom svjetskom ratu 1941—1945” [[Jozo Tomašević]] zaključuje: „Ne mogu ipak dati nikakvu potvrdu toj slutnji da je Mihailović održavao direktnu radio-vezu s Nijemcima, a uzimajući u obzir njegov način ponašanja u cijelom ratu, malo je vjerojatno da jest.“<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Međutim, Hermann Neubacher svjedoči u memoarima kako je, makar tokom nekoliko dana u zimu [[1945]], održavao izravnu radio-vezu s Mihailovićevim štabom.<ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 161—162.</ref> U ratnom dnevniku Vojnog zapovjednika Jugoistoka od 2. maja 1944, sa pohvalom se ističe kooperacija onih snagâ JVuO u zapadnoj Srbiji koje sačinjavaju taktički sklop pod komandom majora [[Ericha Weyela]]: {{izdvojeni citat|Borbena grupa Weyel: SS padobranski lovački bataljon, zajedno sa četnicima, razbio [[Peta krajiška divizija|Petu diviziju]] kod Varde. Veliki neprijateljski gubici. Četnici su postrijeljali sve zarobljenike. Brojke će biti objavljene naknadno.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=677&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000673.] <br /> ({{jez-njem|"Kampfgruppe Weyel. SS–Fallschirmjägger–Btl. hat mit Cetniks bei Varda Tross[?] der 5.Div. zerschlagen. Hohe blutige Feindverluste. Cetniks haben sämtl. Gefangene erschossen. Zahlen werden nachgemeldet."}})</ref>}} U izvodu iz ratnog dnevnika generala Hansa-Gustava Felbera za 3. maj 1944. godine, navodi se da je načelnik štaba Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka general Kurt Geitner išao u posjetu njemačkim trupama na ratištu u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]]: {{izdvojeni citat|(3.5.44) 6,00: Putovanje do Parišta [svakako je riječ o [[Donje Vardište|Vardištu]] — prim.] zbog razgovora sa majorom Weyelom i nekim četničkim vođama o formiranju zajedničkog štaba za borbu protiv komunista. Povratak za Beograd 3. maja u 15 časova.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=807&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000803.] <br /> ({{jez-njem|"3.5.44 6.oo Uhr Fahrt nach Pariste zur Besprechung mit Major Weyel und einigen Cetnik–Führern über Bildung eines gemeinsamen Stabes zur Bekämpfung der Kommunisten. Rückkehr nach Belgrad am 3.5., nachmittags 15.oo Uhr."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka, 3. maj 1944. godine}} Kolike je razmjere poprimila kolaboracija četnikâ Draže Mihailovića sa njemačkim Wehrmachtom i srpskim kvislinškim jedinicama u proljeće 1944. godine, postaje očigledno i iz navodâ u izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja, u kom su snage JVuO ubrojane u vlastite formacije: {{izdvojeni citat| I. Sopstvene snage A) Grupa “Holman” 696. bat. feldžand. krenuo je jutros sa četnicima u napad duž puta Nova Varoš — Ljubiš. 11/4. p. “Brand.” na maršu Sjenica — Maskova. Komandno mesto grupe “Holman” — Nova Varoš. I I/4. p. “Brand.” na maršu Užice — Ivanjica — Maskova. B) Grupa “Vajel” Napad Severne četničke grupe na jakog neprijatelja jugoistočno od Rožanstva nije uspeo uprkos visokih gubitaka i na strani četnika i na strani neprijatelja, pa će jutros biti ponovljen sa I/“Brand.”. Podređeni 1. bataljon 63. puka u obezbeđenju na visovima između Čajetine i Rožanstva. C) 24. bug. div. I I /64. nije uspeo u noći 11/12. 5. da kod Mokre Gore spreči neprijateljske zaštitnice da izmaknu ka jugu. Danas je sa 1/1. srp. puka i 1.000 četnika počelo čišćenje prostora Semegnjevo — Čajetina. 8. bataljon teških mitraljeza na maršu Požega — Arilje. 11/63. biće naknadno privučen. D) Grupa “Tatalović” Srpski dobrovoljački korpus uključio se kod Ljubovije u borbe na hrvatskoj obali Drine i prihvatio četnike koji su se povlačili. Kod Rogačice 4 prebeglice.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o borbama sa 2. i 5. NOU divizijom na komunikaciji Užice — Višegrad]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000732—000733.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. II. Eigene Lage. </br> A) Gruppe Hollmann. Fg.Abt.696 heute morgen mit Cetniks zum Angriff entlang Str. Nova Varos–Ljubis angetreten. II./4.Brdbg. auf Marsch Sjenica–Maskovo. Gefechtsstand Gruppe Hollmann Nova Varos. III./4.Brdbg. auf Marsch Uzice–Ivanjica–Maskovo. </br> B) Gruppe Weyel. Angriff nördl. Cetnik–Gruppe gegen starken Feind SO Rozanstvo drang bei hohen Cetnik–u. Feindverlusten nicht durch und wird seit heute morgen mit I./Brdbg. wiederholt. Unterstelltes I./63 sichert auf Höhen zwischen Cajetina u. Rozanstvo. </br> C) 24.bulg.Div. III./64 konnte in der Nacht 11./12.5. bei Mokra Gora Ausweichen feindl. Nachhuten nach S nicht verhindern und tritt heute mit I./Serb.Rgt.1 u. 1000 Cetniks zur Säuberung des Raumes Semegnjevo–Cajetina an. 8.sMG.Btl. auf Marsch Pozega–Arilje. II./63 wird nachgezogen. </br> D) Gruppe Tatalovic. Bei Ljubovija griff SFK in Kämpfe auf kroat.Drina–Ufer ein u. nahm ausweichende Cetniks auf. Bei Rogacica 4 Überläufer."}})</ref>}} U istom izvještaju je prenijeta i sljedeća informacija: {{izdvojeni citat|Prema pouzdanom izvoru, četnički komandant [[Dragoslav Račić|Račić]], koji je učestvovao u borbi protiv Grupe “[[Milutin Morača|Morača]]” u [[Valjevo|valjevskom]] kraju, zatražio je da se vrati u svoje dotadašnje operacijsko područje, jer ne želi više da se „prlja“ saradnjom sa okupatorom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000732.] <br /> ({{jez-njem|"Nach s.Qu. hat Cetnikführer Racic, der im Kampf gegen Gruppe Moraca im Raume Valjevo beteiligt war, die Rückkehr in sein bisheriges Einsatzgebiet beantragt, da er sich durch Zusammenarbeit mit der Okkupator nicht länger "beschmutzen" wolle."}})</ref>}} Istog dana, u izvještaju koji je poslao Glavnom komandantu Jugoistoka feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|von Weichsu]], general Felber zapaža kako formiranje ''Borbene grupe Weyel'' označava novu etapu u četničko-njemačkim odnosima s ciljem saradnje u borbi protiv NOVJ, koja u tom obimu nije bila izvodiva u prethodnom periodu: {{izdvojeni citat|Utisak o upotrebljivosti pojedinih potčinjenih narodâ i jedinicâ: [...] Četnici uvjeravaju da će se uzdržati od bilo kakvog neprijateljstva prema njemačkim trupama i da će učestvovati u borbi protiv komunista do konačne pobjede. U operacijama četničke jedinice predvodi [[Neško Nedić]], a s njemačke strane major Weyel. Razgovori na bojnom polju pokazuju da su četničke vođe poput Kalabića i Rakovića spremne sarađivati sa Nijemcima. Kod ljudstva preovlađuje prijateljski pristup, uz samo nekoliko neprijateljskih lica. Naoružanje im je skromno; manjak mitraljeza. Situacija sa zalihama municije, kao i dosad, nejasna.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=727&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000723—000724.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Eindruck über die Brauchbarkeit der einzelnen unterstellten Nationen und Verbände: </br> f) Cetniks versichern jede Feindseligkeit mit deutschen Truppen auszugeben und sich am Kampf gegen die Kommunisten bis zum Endsieg zu beteiligen. Leitung der Cetnik–Verbände durch Nesko Neditsch, deutscherseits durch Major Weyel. Besprechungen auf dem Gefechtsfeld zeigen, daß die Führer der Cetniks wie Kalabic und Rakovic gewillt sind, mit den Deutschen zusammenzuarbeiten. Unter den Leuten vielfach freundliches Entgegenkommen, nur zum Teil feindselige Gesichter. Ausrüstung mit Waffen mäßig, wenig Maschinenwaffen. Über Munitionslage nach wie vor Unklarheit."}})</ref>|Raport generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|Maximilianu von Weichsu]] od 13. maja 1944. godine}} Draža Mihailović je imenovao [[Milorad Mitić|Milorada Mitića]] za oficira za vezu između svojih jedinica i njemačke komande, kako bi saradnja četničkih komandanata sa okupatorom dobila organizovaniju formu. General Mihailović je preko kapetana Mitića dostavljao svoje zahtjeve njemačkoj komandi koja je snabdijevala municijom i hranom njegove jedinice, angažovane u borbi protiv NOVJ. Mitić je o situaciji na frontovima, o svome radu i o količini pomoći primljenoj od okupatora gotovo svakodnevno izvještavao generala Mihailovića. U depeši od 28. marta 1944, između ostalog, kapetan Mitić piše: {{izdvojeni citat|O nekoj akciji Bugara ili Br. 11 (šifra koja označava Njemce — nap.) protivu crvenih dublje na terenu nema ni govora. Doručak i večera su uvek u garnizonu. Ako se hoće uništenje komunista, onda to moramo mi da uradimo. Možemo da računamo na pomoć uzduž komunikacija, na municiju i avijaciju, mada ona ne može mnogo da pomogne. Ali moraju biti hitno bačene masovne snage i lično da vodite operacije, naravno kao 'siva eminencija', inače [[Peko Dapčević|Peko]] ode u Toplicu i dalje... Moral kod naših ljudi u reonima gde su prošli komunisti je mnogo opao. Sve veća sumnja u snagu naših i Br. 11 i sve veći respekt prema crvenima... Pred svim ovim mi ne možemo da zatvorimo oči. Ovoga puta opasnost je stvarno velika, skoro ogromna...<ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—X—57/2.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_62.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje KORPUSI DRAŽE MIHAILOVIĆA POLAŽU ISPIT PRED OKUPATOROM U SRBIJI]</ref>}} 18. aprila 1944. godine, glavni inspektor Vrhovne komande JVuO pukovnik Jevrem Simić izvještava generala Mihailovića da se kapetan [[Zvonimir Vučković]], komandant Prvog ravnogorskog korpusa, nalazi pod izravnom komandom njemačkih oficira: {{izdvojeni citat|Zvonkov odred pod komandom poručnika Nenadića zajedno sa Nemcima je u Negbini.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_120.htm Pismo delegata Vrhovne komande od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću o saradnji četnika sa nemačkim i bugarskim trupama u borbama protiv NOVJ u jugozapadnom delu Srbije]</ref>}} U telegramu od 20. IV 1944. pukovnik Simić piše generalu Mihailoviću: {{izdvojeni citat|Vučković sa 130 odabranih četnika stavio se pod komandu nemačkog poručnika Kerpera i nalazi se južno od Jasenova na Beloj Glavi.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 277, registarski broj 4/1—56.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 99—100.</ref>}} Istog dana kada je došlo do formiranja ''Borbene grupe Weyel'' (28. april 1944), u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka zapisano je: {{izdvojeni citat|Srbija — I. Stanje kod neprijatelja: </br> A) Divizijska grupa “Morača” nalazi se sa istočnom kolonom u oblasti južno od Kosjerića u borbi sa vlastitim snagama i četnicima, koji su, navodno, bili lično vođeni od strane DM-a.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000628.] <br /> ({{jez-njem|"Tagesmeldung von 28.4.1944. </br> Serbien. </br> I. Feindlage. </br> A) Div.Gruppe Moraca steht mit O–Kollone im Raum S Kosjerici im Kampf mit eigenen Kräften u. Cetniks, die von DM angeblich persönlich geführt werden."}})</ref>}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. godine generalu Mihailoviću, kapetan [[Neško Nedić]] piše o uspostavljanju fronta prema snagama NOVJ u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], odnosno da je stvoren jedinstveni borbeni sklop koji sačinjavaju četnici, [[Srpski dobrovoljački korpus|srpski dobrovoljci]] i njemačke okupacione trupe: {{izdvojeni citat|Snage potčinjene meni prešle su trenutno u odbranu na liniji Bačevci—Kosjerić i to: valjevski korpus sa delom Nemaca drži levo obalu Graca u visini Lipa—Ravan. Juče su na ovom odseku odbijeni svi napadi komunista. Ajdačić sa delom Nemaca zatvara položaj Bukovi—Ražana. Na prostoru Ražana—Kosjerić ima jedan bataljon Nemaca. Brigada Negovanova kao rezerva drži Divčibare. Rakovićev korpus u Kosjeriću sa ofanzivnom ulogom. Moja težnja je da sa naslonom na Nemce, stvorim čvrstu odbranu linije Bačevci—Kosjerić, dok se snage ne prikupe i ne stvore preduslovi za uništavajući udar, a tada uništi prva, druga a potom peta divizija. U ovom cilju front ostaje prema drugoj diviziji danas u odbrani dok na ovu diviziju sa zapada napadaju jedan bataljon Nemaca i tri bataljona ljotićevaca a mi je dočekujemo. Prema petoj diviziji preduzima se napad danas sa angažovanjem.<ref>AVII, Ča, kut. 276, reg. br. 2/1—11.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 100.</ref>}} U prvoj polovini maja 1944. godine, Vrhovna komanda JVuO je javljala o zajedničkim borbama četnikâ i Nijemaca širom okupirane Jugoslavije: „Naši i nemački delovi zatvorili put [[Užice]] — [[Kokin Brod]]. Isto tako zatvorena i [[Lim (rijeka)|Limska dolina]]. Od strane Nemaca i naših 2. maja počela ofanziva od [[Podgorica|Podgorice]]. Komunisti u oblasti [[Bijelo Polje|Bijelog Polja]]. Nemci u [[Šavnik]]u, [[Žabljak]]u i [[Brodarevo|Brodarevu]]. U [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] šesnaesta, sedamnaesta i tridesetšesta komunistička divizija pri uništenju od dve nemačke divizije.“ General Mihailović je naređivao i majoru Dragiši Rakiću (pseudonim »Gis-Gis«), komandantu Vojvodine JVuO, da pokuša dobiti municiju od okupatora, koristeći se pritom i srpskim kvislinškim strukturama, budući da je [[Banat]] formalno bio dijelom [[Vojna uprava u Srbiji|Nedićeve Srbije]]: „Postarajte se za nabavku municije kako ste predvideli. Iskoristite raspoloženje Nemaca u Banatu za jačanje naše organizacije. Isto tako iskoristite i Nacionalnu službu rada.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> 11. maja 1944, general Mihailović (pseudonim »Hans«) piše da je naredio »Viktoru« (major [[Mladen Mladenović]], komandant Čegarskog korpusa JVuO), »Hermanu« (potpukovnik [[Radoslav Đurić]], komandant Južne Srbije JVuO), »Orelu« (potpukovnik [[Dragutin Keserović]], komandant Rasinsko-topličkog korpusa JVuO) i »Minču« (major [[Branivoj Petrović]], komandant Deligradskog korpusa JVuO) da „iskoriste akciju“ okupatora protiv snaga NOVJ u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]], kao i da „na pogodan način“ nabave naoružanje i municiju: {{izdvojeni citat|Po podacima od Viktora, Hermana i Georgija [potpukovnik Milutin Radojević, delegat VK JVuO za područje Jablanice i Toplice — prim.] jedna nemačka divizija jačine oko 15.000 nalazi se u [[Kuršumlija|Kuršumliji]], [[Prokuplje|Prokuplju]], [[Žitorađa|Žitorađi]], [[Pukovac|Pukovcu]] i [[Leskovac|Leskovcu]]. Ima 70 tenkova. Pripremaju se za akciju protiv komunista. [[Gestapo]]vci iz [[Niš]]a traže Viktora i nude oružje i municiju i da ne diraju naše. Keserović 8 i 9 napadao na komuniste u okolini [[Ribarska Banja|Ribarske Banje]] sa [[Jastrebac|Jastrepca]] i od sela Zdravinja. Crveni dobili pojačanje i Orel se povukao na polazni položaj [[Zdravinje]] — [[Veliki Šiljegovac]]. Orel se sprema za ponovni napad. Naredio sam: Viktoru: Da Knjaževački korpus uputi Orelu za akciju na Jastrepcu i Moravskom srezu, ako ga već nije uputio. Sa ostalim snagama da zatvori prelaze na [[Morava|Moravi]] od Niša do Leskovca. Da iskoristi na pogodan način ponudu oružja i municije, jer sada moramo tući komuniste i treba iskoristiti nemačku akciju. 2. — Hermanu: Treba iskoristiti akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice. Da prikupi svoje snage u Jablanici i da dejstvuje najpogodnijim pravcem protivu komunista imajući u vidu akciju Nemaca. Na pogodan način da dođe do municije. 3. — Orelu: Da iskoristi akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice i da mu se stavlja pod komandu Knjaževački i Deligradski korpus. Na pogodan način da dođe do municije. 4. — Minču: Da odmah pomogne Orela u akciji na Jastrepcu i Moravskom srezu kako je već naređeno i da je pod komandom Orela.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref>}} 12. maja 1944, Draža Mihailović obavještava potpukovnika [[Zaharije Ostojić|Zaharija Ostojića]] (pseudonim »Sto-Sto«) sljedeće: „2 i 5 divizija su sada u srezu Zlatiborskom. Napadi se vrše sa svih strana.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> Napad su vršile njemačke i bugarske trupe, zajedno sa ljotićevcima i četnicima. U depešama<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 2/1—28.</ref> koje je komandant Cersko-majevičke grupe korpusa major [[Dragoslav Račić]] poslao Mihailoviću prethodnog dana o saradnji četnika i Njemaca, između ostalog, stoji: {{izdvojeni citat|Saznajem da su [[Užice]] pune Jankovićevih [Milutin — prim.] četnika i da [[Predrag Raković|Raković]], [[Neško Nedić|Neško]], Ajdačić, Janković i Mitić drže neke konferencije sa Nemcima. Ako boga znate sprečavajte ovo... Ako dalje budem vodio borbu protiv komunista zajedno sa Nemcima, ja ću duboko zaglaviti... Zbog ovoga molim da mi odobrite da se vratim na moj teren i povedem samo štabnu akciju u [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] i [[Srem]]u. Neko od nas mora ostati čist.}} U proljeće 1944. godine, prilikom njemačke kontraofanzive protiv partizana u jugozapadnoj Srbiji u kojoj su učestvovale i značajne četničke snage, zabilježena je i fotografija komandanta 1. ravnogorskog korpusa JVuO sa njemačkim oficirom, vjerovatno iz Wehrmachtove divizije [[Brandenburger|''Brandenburg'']].<ref name="yuhistorija.com"/> [[Datoteka:Zvonimir_Vuckovic_i_Nemci.jpg|minijatura|Kapetan [[Zvonimir Vučković]] (desno), komandant 1. ravnogorskog korpusa JVuO, pozira sa njemačkim oficirom tokom [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|partizanskog prodora u Srbiju]] (april/maj 1944. godine)]] General [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka, 16. maja 1944. godine podvlači svojim potčinjenim: „'''Pokret DM bio je i ostaje neprijateljski.'''”<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=758&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000754.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist und bleibt Feind."}})</ref> Felber podsjeća kako četnička saradnja u borbi protiv »crvenih« proističe samo iz činjenice da su komunisti njihov neprijatelj br. 1, ali neprijatelj br. 2 i dalje ostaje okupaciona sila. General Felber stoga preporučuje da se »borba protiv partizanskih bandi« oprezno nastavi voditi skupa s jedinicama generala Mihailovića: {{izdvojeni citat|Četničke grupe koje se nalaze u borbi protiv komunista, ne treba nikako ometati niti ih napadati, već ih podupirati u borbi. Saradnja s četnicima u borbi protiv komunista, uz najštedljiviju isporuku municije i pod nadzorom okupacione sile, može biti samo lokalna i radi akutne borbe protiv partizanskih bandi. U tom slučaju potrebno je isporučivati i sanitetski materijal i negovati ranjenike. Za svaku isporuku potrebno je odobrenje Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka. Preporučujemo da se u svim prilikama obraća nesmanjena pažnja pokretu DM i njegovim postupcima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=759&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000755.] <br /> ({{jez-njem|"Cetnikgruppen, die sich im Kampf mit Ko. befinden, sind dagegen nicht zu hindern und nicht anzugreifen, sondern in ihrem Kampf zu fördern. Ein Zusammengehen mit Cetniks im Kampf gegen die Ko. unter sparsamter Lieferung von Munition unter Aufsicht der Besatzungsmacht darf nur örtlich und nur zum Zwecke des akuten Kampfes gegen die Partisanenbanden erfolgen. In diesem Falle ist auch Lieferung von Sanitätsmaterial und Pflege der Verwundeten erforderlich. Munitionslieferung bedarf in jedem Falle der Zustimmung des Mil.Befh. Südost. Ungeschwächte Aufmerksamkeit gegenüber der DM–Bewegung und deren Maßnahmen ist nach wie vor überall geboten."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_272.htm Informacije Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 16. maja 1944. potčinjenim komandama i štabovima o držanju prema četnicima]</ref>}} U zapisniku generala Felbera s kraja maja 1944, apostofira se korištenje Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca za odbranu jugozapadne granice okupirane Srbije od partizanskog prodora: {{izdvojeni citat|Predviđeno je da se veći dio četnikâ Draže Mihailovića pošalje kući, da se najpouzdaniji koriste kao izviđači na granici, i da se dobrovoljci (SDK), poslije apsolutno neophodnog odmora i osvježenja, kasnije iskoriste kao graničari.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=817&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000813.] <br /> ({{jez-njem|"Es ist beabsichtigt, von den DM–Cetniks einen größeren Teil nach Hause zu schicken, die Zuverlässigsten als Aufklärer an der Grenze zu verwenden, und später das SFK nach einer unbedingt notwendigen Ruhepause und Auffrischung als Grenzschutz einzusetzen."}})</ref>|Zapisnik o putovanju za Niš i Sofiju 25-28.05.1944.}} General [[Edmund Glaise von Horstenau]], vršio je od 15. juna do 25. juna 1944. dužnost komandanta Jugoistoka, zamjenjujući generala Hansa Felbera, koji se po službenom zadatku nalazio u Njemačkoj. Opisujući u svom ratnom dnevniku stanje u Srbiji, tj. odnose između njemačkih i bugarskih okupacionih trupa, s jedne, kao i četnika i kvislinga, s druge strane, Horstenau navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|'''Nemci gotovo da nemaju svojih trupa u Srbiji'''. Postoji samo nekoliko policijskih jedinica. Najveći deo Srbije nalazi se pod kontrolom bugarskog okupacionog korpusa. Bugarskih vojnika nema samo u severozapadnom delu Srbije i Banata. No, bugarske trupe u Srbiji jesu najlošije bugarske jedinice. Tek što sam na kratko vreme preuzeo Vrhovnu komandu u Beogradu, dve bugarske čete, zajedno sa svojim oficirima, prebegle su partizanima kod Leskovca. Jedine trupe na koje je čovek mogao da se osloni u borbi protiv partizana bili su srpski dobrovoljci, a donekle i ruski. Upotrebljivi za borbu protiv partizana bili su i ljudi Draže Mihailovića. Vezu sa njim za mene je održavao jedan nemački major [Erich Weyel], nosilac odlikovanja „viteškog krsta“.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 508.</ref>}} U vrijeme izvođenja [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Trumpf«]], u kojoj se [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pridružila njemačkim trupama u borbi protiv partizana, došlo je 14. jula 1944. u [[Kruševac|Kruševcu]] do sastanka vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera sa kapetanom [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]], načelnikom štaba ove četničke formacije. Tom prilikom, Nedić je istaknuo da su „četnici u Englesku izgubili svako poverenje, pošto su ih Englezi izdali“, ponudivši svoje usluge u „borbi protiv komunizma“. General Felber je ocijenio da je riječ „o potpuno ozbiljnoj ponudi četnika koju treba prihvatiti“, s čim se složio i major Erich Weyel, oficir za vezu kod kapetana Nedića: {{izdvojeni citat|Neško Nedić je sada načelnik štaba četničke grupe koja se sa nama bori u akciji »Trumpf« i čija se jačina može proceniti na oko 10.000 ljudi. [...] Pošto su oni sami u borbi protiv komunizma i suviše slabi, uvideli su da moraju tražiti oslonac u nemačke oružane snage, ''kojima će se bezuslovno potčiniti sa puno poverenja''. Oni su spremni da se bore protiv komunizma svuda tamo gde bih ih ja postavio. Na drugoj strani, Nedić je molio ponovnu pomoć u vidu ''isporuke municije i naoružanja, a naročito teškog naoružanja''. Četnici su spremni da daju svaku garanciju da će se isporučeno naoružanje i municija upotrebiti samo protiv komunizma. [...] Neško Nedić je još jednom molio za poverenje ne samo ovdašnjih nemačkih komandi nego i čitavog nemačkog naroda, kao i za priznanje srpskog naroda kao najvećeg neprijatelja komunizma na Balkanu. ''Kao dokaz svog unutarnjeg raspoloženja ponudio je da se lično dalje bori na [[Istočni front|istočnom frontu]] posle čišćenja Srbije od komunizma'' i siguran je da bi to, slično njemu, učinio i jedan veliki broj četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_93.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 15. jula 1944. Komandi Grupe armija »F« o razgovoru vođenom 14. jula 1944. u Kruševcu, sa četničkim komandantom Neškom Nedićem u vezi zajedničkih dejstava protiv jedinica NOV i POJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=734&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frames no. 000725—000726.] <br /> ({{jez-njem|"Nesko Nedić ist z.Zt. Chef des Stabes der beim Unternehmen "Trumpf" mit uns kämpfenden Cetnikgruppe, deren Stärke auf etwa 10 000 Mann zu schätzen ist. </br> Da sie im Kampf gegen den Kommunismus alleine zu schwach seien, sähen sie ein, dass sie Anlehnung an die deutsche Wehrmacht suchen müssten, der sie sich voller Vertrauen bedingungslos unterstellten. Sie seien bereit, gegen den Kommunismus zu kämpfen überall da, wo ich sie hinstellen würde. Auf der anderen Seite erbat Nedić erneut Unterstützung durch Lieferung von Munition und Waffen, insbesondere schweren Waffen. Die Cetniks seien bereit, jegliche Garantie zu bieten, dass das Gelieferte nur gegen den Kommunismus verwendet würde. </br> Nesko Nedić bat nochmals um Vertrauen nicht nur der hiesigen deutschen Stellen, sondern des ganzen deutschen Volkes und um Anerkennung des serbischen Volkes als stärksten Feind des Kommunismus auf dem Balkan. Als Beweis seiner inneren Haltung bot er sich an, nach Säuberung Serbiens vom Kommunismus für seine Person an der Ostfront weiterzukämpfen, und er sei sicher, dass auch eine grosse Anzahl Cetniks es ihm gleich tun würde."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka Komandi Grupe armija »F« od 15. jula 1944. godine}} Major Weyel je još od kraja aprila 1944. godine tijesno surađivao s kapetanom Neškom Nedićem (general Kurt von Geitner je 28. IV zabilježio da je formirana „nova Borbena grupa major[a] Vajel[a]“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000628—000629.] <br /> ({{jez-njem|"Neue Kampfgruppe Major Weyel."}})</ref>) u koordiniranju njemačko-četničkih operacija protiv partizana.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> U izvodu iz ratnog dnevnika Armijske grupe »F« za 18. jul 1944.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=978&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000837.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Major v.Geitner unterrichtet Oberst i.G. Selmayr über neue Lage in Serbien: Am 17.7. eröffneten rote Kräfte südl. Korsumlja [sic!] (S–Serbien) Angriff gegen Cetnikverband. unter Major Weyel. Cetnik zum Ausweichen in NW–Richtung gezwungen. Zielsetzung der Kommunisten wahrscheinlich lokale Verschiebung einer Division, da für Offensive Richtung Ibartal, vorherige Versammlung stärkerer Kräfte notwendig gewesen wäre. Abwehr nur durch Cetnik, nach Ibartal ein weiteres Russenbtl. als Sicherheitskoeffizient unter Schwächung der neu aufgebauten Drinaverteidigung verschoben."}})</ref> navedeno je da je ovo savezništvo, makar taktičko, još uvijek na snazi: {{izdvojeni citat|''General fon Gajtner obaveštava generalštabnog pukovnika Zelmajera o novoj situaciji u Srbiji'': </br> Dana 17. 7. crvene snage otpočele su napad južno od Kuršumlije (južni deo Srbije) na četničke jedinice pod komandom majora Vajela. Četnici su bili prinuđeni da se povuku u pravcu severozapada. Cilj komunista je verovatno lokalno pomeranje jedne divizije, pošto bi za ofanzivu u pravcu Ibarske doline bilo potrebno prethodno prikupljanje jačih snaga. Odbrana počiva samo na četnicima, a upućen je još jedan bataljon Rusa kao koeficijent sigurnosti, uz slabljenje organizovane odbrane na Drini.}} U dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 26. jul 1944. godine, četničkim se jedinicama odaje priznanje za krupne usluge koje su u vrijeme [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Kehraus«]] učinili okupatoru defanzivnim dejstvima pri zadržavanju glavnine snagâ NOVJ: {{izdvojeni citat|''Srbija: Operacija »Kehraus«'' [Čistka]: </br> Očigledno da je glavnina neprijateljskih snaga snažno potučena i kao takva povukla se preko srpsko-albanske demarkacione linije. Dodir sa neprijateljem održava se samo sa zaštitnicama. Operacija je time završena, naknadno čišćenje se produžava borbenim grupama koje učestvuju. Mada se u toku operacije nije uspelo u razbijanju glavnine neprijateljskih snaga, ipak je pošlo za rukom, naročito masovnom upotrebom četnika, da se osujeti namera neprijatelja da prodre u pravcu Ibra. U prostoru Sokobanje, pod pritiskom naših i četničkih snaga, delovi bandi prešli su, pod borbom sa jedinicama iz pripravnosti za zaštitu železnice, prugu Zaječar — Knjaževac u pravcu bugarske granice, dok je glavnina, uz velike gubitke u borbama sa četnicima, prodrla u prostor Aleksinca. Od 23. 7. četničke grupe su prodrle preko Save u Srem i tamo se od tog vremena nalaze u borbi sa komunistima. U ostalim delovima Srbije lokalna delatnost bandi, dok se u Banatu vrše neprekidne sabotaže u žetvi.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=204&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289457—6289458.] <br /> ({{jez-njem|"SERBIEN: ”KEHRAUS” MASSE FD–KRAEFTE ANSCHEIN. STARK ANGESCHLAGEN, UEBER SERB–ALB. DEMARKATIONSLINIE AUSGEWICHEN. FD–BERUEHRUNG NUR NOCH MIT NACHHUTEN. UNTERNEHMEN DAMIT ABGESCHLOSSEN, NACHSAEUBERUNG DURCH BETEILIGTE KGRN. FORTGESETZT. WENN ES IM VERLAUF DES UNTERNEHMENS NICHT GELANG MASSE FD–KRAEFTE ZU SCHLAGEN, SO IST ES DOCH, INSBESOND. DURCH MASSENEINSATZ DER CETNIKS GELUNGEN, FD–ABSICHT, IN RICHTUNG IBAR VORZUSTOSSEN, ZU VEREITELN. UNTER DRUCK EIG. UND CETNIK KRAEFTE BANDEN RAUM SOKOBANJA MIT TLN. UNTER KAMPF MIT ALARMEINHEITEN BAHNLINIE ZAJEZAR KNJAZEVAC RICHTUNG BULGAR GRENZE UEBERSCHRITTEN, MIT MASSE UNTER VERLUSTREICHEN KAEMPFEN MIT CETNIKS BIS IN RAUM ALEKSINAC VORGEDRUNGEN. SEIT 23.7. CETNIKS–GRUPPEN UEBER SAVE NACH SYRMIEN VORGEDRUNGEN UND DORT SEITDEM IM KAMPF MIT KOMM. IM UEBRIGEN SERBIEN OERTL. BANDENTAETIGKEIT, BANAT ANHALTENDE ERNSTSABOTAGE.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (26. VII 1944)}} Nakon dva dana, poslat je iz Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Wehrmachta sljedeći dopis: {{izdvojeni citat|Srbija: </br> Završni izvještaj [o operaciji] „Kehraus“: Uz približno 70 sopstvenih mrtvih iz svih borbenih grupa koje su učestvovale (uključujući četnike), izbrojano 363 mrtva neprijatelja, 464 zarobljenika i dezertera.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000242.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: </br> Abschlussmeldung "Kehraus": Bei etwa 70 eig. Toten aller beteiligten Kgrn. (einschl. Cetniks) 363. gez. Fd.–Tote, 464 Gefangene und Überläufer.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (28. VII 1944)}} 27. jula 1944, centrali u Berlinu javljali su iz komande Grupe armija »F«: „Srbija: Glavnina snažno potučenih neprijateljskih snaga u operaciji »Keraus«, koja se povukla ka jugu, ponovo je, posle neuspelog pokušaja da se povuče u oblast Albanije, napadnuta od strane Borbene grupe »Dizener« i četnika u prostoru jugoistočno od [[Medveđa|Medveđe]]. Gubici neprijatelja u akciji »Keraus« na dan 24. i 25. 7.: 29 mrtvih, 302 zarobljena, 8 mitraljeza, 2 minobacača i preko 200 pušaka.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=210&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289463.] <br /> ({{jez-njem|3.) SERBIEN </br> MASSE DER BEI ”KEHRAUS” STARK ANGESCHLAGENEN UND NACH S AUSGEWICHENEN FD.– KRAEFTE NACH MISSLUNGEN VERSUCH IN ALBAN. GEBIET AUSZUWEICHEN, IM RAUM SO MEDVEDJA DURCH. KGR. DIESENER UND CETNIKS ERNEUT ANGEGRIFFEN. FEINDVERLUSTE "KEHRAUS" AM 24. U. 25.7.: 29 GEZ. TOTE, 302 GEFANGENE, 8 M. G., 2 GR. W. UEBER 200 GEWEHR.}})</ref> Sjutradan, sumirani su rezultati ove operacije: „U Srbiji operacija »Keraus« je postigla potpuni uspeh; neprijatelj je bio prinuđen da izmakne u pravcu juga. Pošlo nam je za rukom da prodorom u pravcu Ibarske doline osujetimo njegovu nameru.“<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/> Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka za 30. jul 1944, takođe upućen Vrhovnoj komandi njemačkog Wehrmachta, bilježi da jedinice JVuO nastavljaju davati doprinos naporima okupatora u slamanju ofanzive koju je NOVJ poduzela u južnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Prilikom nastavljanja čišćenja u operaciji »Keraus«, dijelovi neprijateljskih snaga istočno od [[Lebane|Lebana]] prodrli su u pravcu sjevera. Glavnina je napadnuta u prostoru Lebana od strane Borbene grupe »Dizener« i četnikâ. 5. policijski puk (bez III bataljona) stupio je u akciju sa istoka. Borbene grupe 27. bugarske divizije (5 bataljona) ponovo će stupiti u akciju 31. 7. u cilju naknadnog čišćenja iz doline Toplice u pravcu juga. Neprijateljski gubici — 27. 29. 7. Kod Borbene grupe »Dizener« i četničke grupe »Vajel«: 117 izbrojanih mrtvih [neprijatelja], 604 zarobljenih; zaplijenjeno 9 mitraljeza, 5 automobila, 5 minobacača, 560 pušaka, 6 radio-uređaja, velike količine municije i [vojne] opreme svake vrste.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=221&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289474—6289475.] <br /> ({{jez-njem|"3.) SERBIEN: </br> BEI NACHSAEUBERUNG ”KEHRAUS” TLE. FD–KRAEFTE O LEBANE NACH N VORGEDRUNGEN. MASSE RAUM S LEBANE DURCH KGR. DIESENER UND CETNIKS ANGEGRIFFEN. POL. RGT. 5 OHNE ROEM 3. ) VN O ANGESETZT. </br> KGR. 27. BULG. DIV. (5 BTLNE) ANTRITT 31. 7. ERNEUT ZUR NACHSAEUBERUNG AUS TOPLICA – TAL NACH S. FEINDVERLUSTE 27.</br> 29.7.: BEI KGR. DIESENER UND CETNIK–GRUP[P]E WEYEL: 117 GEZ. TOTE, 604 GEFANGENE, 9 MG, 5 M PI, 5 GR W., 560 GEWEHRE, 6 FUNKGERAETE, GROSZE [sic!] MENGEN MUN. UND GERAET ALLER ART.}})</ref>}} Komanda Jugoistoka obavještava 11. avgusta 1944. da se Rasinsko-toplička grupa korpusa JVuO, pod komandom potpukovnika Dragutina Keserovića, i zvanično stavila pod komandu njemačkog Wehrmachta tokom [[Topličko-jablanička operacija 1944|Topličko-jablaničke operacije]]: {{izdvojeni citat|Situacija kod Borbene grupe Diesener mirna. Četnička grupa Keserovića se dobrovoljno stavila pod komandu Borbene grupe Diesener. Ponovni napad protiv neprijateljskih snaga južno od Lebana počinje 13. VIII.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=288&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289541: Dnevni izvještaj komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 10. augusta 1944 (11. august 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"C ) LAGE BEI KGR. DIESENER RUHIG. </br> CETNIK–GRUPPE KESEROVIC FREIW. UNTER BEFEHL KGR. DIESENER GETRETEN. </br> ERNEUTER ANGRIFF GEGEN FD– KRAEFTE S LEBANE LAEUFT AM 13.8. AN."}})</ref>|Izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Vermahta za 10. avgust 1944. godine}} Neposredna četničko-nemačka operativna saradnja ponovila se i prilikom nemačkih operacija [[Operacija "Trumpf"|"Trumpf"]] i [[Operacija "Halali"|"Hallali"]] u jablaničko-topličkoj oblasti protiv [[21. srpska divizija NOVJ|21]]. [[22. srpska divizija NOVJ|22]]. [[24. srpska divizija NOVJ|24]]. i [[25. srpska divizija NOVJ|25]]. divizije NOVJ tokom jula i avgusta 1944. {{izdvojeni citat|Ministar [[Nojbaher]] konstatuje da je premijer [[Milan Nedić|Nedić]] — ukazujući na neudovoljene zahteve za oružjem ponovno izrazio nameru da demisionira — verno služio nemačkim interesima. Slično je i s Mihailovićem, koji se do danas trudio da ne zauzme neprijateljsko držanje prema okupatoru. To isto Važi i za ostale vodeće Srbe, koji su se, pod parolom »Dajte nam oružje — onda pripadamo Vama«, lojalno držali.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_231.htm Zabeleška obaveštajne grupe nemačkih komandi na Jugoistoku od 30. avgusta 1944. sa savetovanja u štabu komande Jugoistoka o aktuelnim pitanjima saradnje sa Dražom Mihailovićem i razvoju celokupne situacije na području Jugoistoka]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=980&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000974—000978.] <br /> ({{jez-njem|"Hierzu stellt Minister Neubacher fest, dass Ministerpräsident Nedic – der unter Hinweis auf die unerfüllten Waffenwünsche erneut Rücktrittsabsichten geäussert habe – in gutem Glauben zur deutschen Sache handelte. Ähnlich verhält es sich bei DM, der sich bis heute bemüht habe, keine feindselige Haltung dem Okkupator gegenüber einzunehmen. Das gleiche gilt für die anderen führenden Serben, die sich unter dem Motto: "Gebt uns Waffen – dann gehören wir zu Euch!" loyal verhalten hätten."}})</ref>|Nemački obaveštajni izveštaj od 30. avgusta 1944.}} === Desant na Drvar (1944) === {{main|Desant na Drvar}} Za [[Desant na Drvar]] (operacija »Rösselsprung«), preduzet maja i juna 1944, komanda [[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druge oklopne armije]] je angažirala oko 16.000 njemačkih vojnika i tri hiljade [[Momčilo Đujić|Đujićevih]] četnika.<ref name="Pop izdaje">[https://www.znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.]</ref> Četnici su bili dragoceni kao nemački informatori, pa su upravo oni doneli Nemcima tačan podatak o lokaciji Titovog štaba: {{izdvojeni citat|Prema četničkim podacima, Tito se nalazi u drvarskoj pećini, prema drugim izvorima u Oštrelju sjeverno od Drvara.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=459&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000455.] </br> ({{jez-njem|"IIc: Tito nach Cetnikmeldg. in Höhle Drvarska Pecina bei Drvar, nach anderer Meldg. in Ostrelj N Drvar."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja [[15. brdski armijski korpus (Nemačka)|15. brdskog korpusa]] za 10. mart 1944.}} U izvještaju 2. oklopnoj armiji iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], poslatom 19. maja 1944. godine, navedeno je da će četničke jedinice biti u potpunosti podređene njemačkom Wehrmachtu u ovoj operaciji: {{izdvojeni citat|''Telegram K-di 2. okl. armije'' Tiče se: »Reselšprunga« [...] 7) Ojačani 105. SS-izv. bat. sa potčinjenim 369. izv. bat. napada X-dana, nastupajući od Livna duž Livanjskog polja preko Bosanskog Grahova na Drvar, sprečava neprijateljske proboje prema jugoistoku i razbija neprijateljski komandni aparat. U Bosanskom Grahovu naši četnici, u Drvaru naši padobranci.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_63.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. maja 1944. Komandi 2. oklopne armije o izvršenim pripremama i zadacima potčinjenih jedinica za operaciju »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=724&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frames no. 000715—000716.] </br> ({{jez-njem|"Fernschreiben An PzAOK 2 </br> Betr. Rösselsprung </br> 7.) Verstärkte SS–AA 105 mit unterstellter AA 369 stösst am X–Tag antretend von Livno entlang Livanskopolje über Bosn.Grahovo auf Drvar vor, verhindet feindl. Ausbruch nach Südosten und zerschlägt feindl. Führungsapparat. In Bosn.Grahovo eigene Cetniks, in Drvar eigene Fallschirmjäger."}})</ref>}} Komanda Druge oklopne armije je uzvratila XV brdskom armijskom korpusu dopisom od 21. maja 1944. iz kojeg se zaključuje da se četnici nalaze pod komandom majora Ernsta Benescha iz divizije [[Brandenburger]], kao i da se za njih počeo koristiti službeni naziv »[[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|Hrvatska borbena zajednica]]«: {{izdvojeni citat|1) Crveni komandni centar u Drvaru (po svoj prilici Vrhovni štab Tito, u Drvaru, na staroj stočnoj pijaci, Američka vojna misija Trninić Breg, u Prnjavoru Engleska vojna misija, preostala Ruska misija neotkrivena). Treba računati sa mesnim obezbeđenjem, pre svega na visovima severoistočno, istočno i zapadno od Drvara, u datom slučaju i na protivvazdušnu odbranu. Dalji podaci o neprijatelju postepeno se saopštavaju komandantu 500. padobranskog lov. bat. od strane Ic K-de 2 okl. armije i majora Beneša. 2) Operacija »Reselšprung« treba da ukloni crveni komandni centar oko Drvara. Komandovanje »Reselšprung«: XV brd. AK, istaknuto komandno mesto Bihać. Za operaciju »Reselšprung« nastupaju X-dana (spuštanje padobranskog lov. bat.) na Drvar: [...] d) Ojačana Borbena grupa 1. puka »Brandenburg« (bez 1. bat.) sa potčinjenom Hrvat. borbenom zajednicom, od Knina na Bosansko Grahovo, odatle u više borbenih grupa protiv linije Prekaja (14 km ji. od Drvara) — Drvar. Zadatak: Doček bandi i štabova koji se povlače prema jugu. Grupe nose maskirno odelo. 3) 500. SS-padobranski lov. bat., komandant šturmbanfirer Ribka, sa potčinjenom SS-padob. nast[avnom] četom (očekuje se konačno odobrenje [[Heinrich Himmler|rajhsfirera SS]]), 40 ljudi odreda »Beneš« i 6 ljudi kontraobaveštajne službe spuštaju se X-dana, u trenutku što je moguće ranije, u crveni komandni centar Drvar i uklanjaju munjevitim napadom naročito Vrhovni štab Tito, kao i ostale crvene komandne štabove i savezničke, odnosno ruske vojne misije.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_66.htm Naređenje Komande 2. oklopne armije od 21. maja 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa za dejstva u operaciji »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=698&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frame no. 000690.] </br> ({{jez-njem|"1.) Rotes Führungszentrum in DRVAR (voraussichtlich Hauptstab TITO DRVAR am alten Viehmarkt, amerik.Mil.Missionen TRNIC BREG, in PRNJAVOR engl.Mil.Mission, Verbleib russ.Mission nicht geklärt). Mit örtlichen Sicherungen, vor allem auch auf den Höhen NO, O und W DRVAR, gegebenenfalls auch mit Flak, ist zu rechnen. Weitere Feindfeststellungen werden an Kdr. Fallschirmjäg.Btl.500 durch Pz.AOK.2 I c und Major BENESCH laufend übermittelt. </br> 2.) Das rote Führungszentrum um DRVAR soll durch das Unternehmen "RÖSSELSPRUNG" ausgeschaltet werden. </br> Führung "RÖSSELSPRUNG": XV.Geb.AK., vorgeschobener Gefechtsstand BIHAC. </br> Zu "RÖSSELSPRUNG" treten am x–Tag (Absprungtag des Fallschirmjäg–Btl.) auf DRVAR an: </br> d) Kampfgruppe verst. 1.Rgt.Brandenburg (ohne I.Btl.) mit unterstellten kroat. Kampfgemeinschaften von KNIN auf BOS.GRAHOVO, von dort in mehreren Kampfgruppen gegen Linie PREKAJA (14 SO DRVAR) – DRVAR. Auftrag: Auffangen von nach Süd ausweichenden Banden und Stäben. Gruppe trägt Tarnbekleidung. </br> 3.) SS–Fallschirmjäg.Btl.500, Führer Sturmbannführer RYBKA mit unterstellter SS–Fallsch.Ausb.Komp. (endgültige Genehmigung Reichsführer SS steht noch aus), 40 Mann Abt. BENESCH und 6 Mann Abwehr landet am X–Tag zum frühest möglichen Zeitpunkt in roten Führungszentrum DRVAR und schaltet in blitzatrigem Zugriff insbesondere den Hauptstab TITO sowie weitere rote Führungsstäbe und allierte bzw. russ.Mil.Missionen aus."}})</ref>}} Nemci su nakon operacije ocenili da četnici izviđačke zadatke izvršavaju besprijekorno, vođstvo im je dobro, ljudstvo naviklo na fizičke napore. Nemci zaključuju da su im četnici "neophodni su pri osiguranju komunikacija, posebno zbog pomanjkanja vlastitih trupa".<ref>NAW, T-314, Roll 566, 000048-9: Izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa o rezultatima formiranja „Hrvatskih borbenih grupa“ (30. juni 1944).</ref> === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1944) === {{Poseban članak|Ponuda Draže Mihailovića Adolfu Hitleru}} [[Datoteka:First Vrede sa četnicima.jpg|thumb|Nemački kapetan von Wrede i četnički komandanti kapetan [[Nikola Kalabić]], major [[Dragoslav Račić]] i kapetan [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')<ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] Tokom jula i avgusta [[1944]]. intenzivirani su kontakti između predstavnika nemačke komande Jugoistoka [[Herman Nojbaher|Nojbahera]], predsednika vlade [[Milan Nedić|Nedića]] i predstavnika Mihailovića.<ref>[http://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%83_%D1%81_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_14.7.1944. Nemački izveštaj o razgovoru s četnicima od 14.7.1944]</ref> Njemačka strana je nakon sastanka između predstavnika Obavještajnog odjeljenja komandanta Jugoistoka i trojice visokih oficira JVuO, Mihailovićevih izaslanika ([[Dragoslav Račić]], [[Neško Nedić]] i [[Nikola Kalabić]]), održanom u Topoli 11. avgusta 1944, na osnovu ponude JVuO zaključila da se „političko zauzimanje stava Draže Mihailovića i njegovog pokreta potpuno izmenilo. Oni su spremni da u potpunosti sa nama sarađuju“. Mihailovićevi izaslanici su stavili do znanja da je za JVuO najvažnije objedinjavanje domaćih antikomunističkih snaga, opšta mobilizacija i „stvaranje jedne srpske nacionalne armije za uništenje komunizma u Srbiji“. Pošto je za ostvarenje tog cilja bila neophodna njemačka dozvola i naoružanje, JVuO je bila spremna da se obaveže na lojalnost i vjernost okupatoru.<ref name="yuhistorija.com"/> Rittmeister Fürst von Wrede citira riječi četničkih oficira sa sastanka: {{izdvojeni citat|»Srbi, koje vi niste poznavali, ipak se bore za vas. Mi se obavezujemo našom časnom oficirskom rečju da ćemo biti verni. Pokret Draže Mihailovića je spreman da dâ sve garancije koje Nemci budu zahtevali. '''Naše smrtno neprijateljstvo protiv komunizma je najbolja garancija naše vernosti'''. Nas ne interesuje budućnost, svejedno kako će se rat završiti, mi smo odlučili, ako tako mora biti, da viteški propadamo.«<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 11. avgusta 1944. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića o uslovima za sastanak Draže Mihailovića sa Nojbaherom]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000502.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben, die Ihr nicht bekannt habt, aber kämpfen für Euch. Wir verpflichten uns mit unserem Offz.Ehrenwort, dass wir treu sein werden. Die DM—Bewegung ist bereit, sämtliche von den Deutschen verlangten Garantien zu geben. Unser Todfeindschaft gegen den Kommunismus ist die beste Garantie für unsere Treue. Die Zukunft interessiert uns nicht, gleichgültig wie der Krieg ausgehen mag, wir sind entschlossen, wenn es sein muss, ritterlich zugrunde zu gehen."}})</ref>}} Rittmeister Fürst Wrede je sumirao predloge predstavnika Draže Mihailovića na sledeći način: {{izdvojeni citat| 1. DM želi da razgovara sa opunomoćenikom [[Hitler|firera]] za jugoistočni prostor. 2. On teži okupljanju svih nacionalnih srpskih snaga. 3. Mobilizacija i naoružavanje svih za oružje sposobnih Srba za borbu protiv komunizma. Naoružavanje i vođstvo pod nemačkim Vermahtom. 4. DM moli da sam ostane u ilegali. 5. Pripadnici DM—pokreta ne treba da budu u nemačkim uniformama. 6) Mesto sastanka ne treba ni u kom slučaju da bude Beograd ili neki veći grad.<ref name="B0_11 1944">[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_11.8.1944. Nemački zapisnik sa pregovora sa četnicima 11.8.1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000502—000503.] <br /> ({{jez-njem|"1.) DM wünscht mit dem Bevollm. des Führers für den Südostraum zu sprechen. </br> 2.) Er fordert Zusammenschluss aller nat. serb. Kräfte. </br> 3.) Mobilisierung und Bewaffnung aller waffenfähigen nat. Serben zum Kampf gegen den Kommunismus. Ausrüstung und Führung durch die deutsche Wehrmacht. </br> 4.) DM bittet selbst illegal bleiben zu können </br> 5.) Die Angeh. der DM–Bewegung sollen nicht in dt. Uniform gekleidet werden. </br> 6.) Ort der Zusammenkunft soll keinesfalls Belgrad oder eine grössere Stadt sein."}})</ref>}} O saradnji sa četnicima Draže Mihailovića u jednoj se njemačkoj preporuci s početka avgusta 1944. navodi: {{izdvojeni citat| ''Saradnja sa četničkim bandama'' Komandantu Jugoistoka upućen je dopis Ob. od./oficir Abvera str. pov. br. 6161/44, u vidu naređenja, o isporuci oružja i municije četničkim bandama i o saradnji između nemačkih operativnih jedinica i pojedinih lojalnih četničkih bandi u cilju zajedničke borbe protiv komunističkog neprijatelja. Postavljanjem oficira za vezu u četničkim bandama treba njihovo držanje stalno nadzirati.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1035&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000893.] ({{jez-njem|"Zusammenarbeit mit Cetnik—Banden. An den Mil.Befh. Südost ergeht mit Ic/AO Nr. 6161/44 g. Kdos. v. 2.8.44 ein Befehlschreiben über die Belieferung der Cetnikbanden mit Waffen und Munition und über die Zusammenarbeit zwischen deutschen Verbänden und einzelnen lojal erscheinen den Cetnik—Banden für Zwecke des gemeinsamen Kampfes gegen den kommunistischen Feind. Durch Abstellung von Verbindungsoffzen.zu den Cetnik—Banden ist deren Verhalten laufend zu überwachen."}})</ref>}} U večernjem izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 16. avgusta 1944, prenosi se vijest da je general Draža Mihailović, u koordinaciji sa predsjednikom srpske vlade generalom Milanom Nedićem, pred okupacione vlasti iznio ponudu o »potpunom potčinjavanju četničkih jedinica«: {{izdvojeni citat| Srbija: Sporazumno sa Nedićem, Draža Mihailović je ponudio nemačkom komandovanju potpuno potčinjavanje četničkih jedinica. Pored postojanja problema davanja talaca, unutrašnjih srpskih suprotnosti i ponude za lični dogovor Draže Mihailovića sa specijalnim opunomoćenikom Ministarstva inostranih poslova, sada postoji samo zahtev za oružje za zajedničku borbu. Srpska vlada je jednovremeno zamolila prijem kod komandanta Jugoistoka i verovatno će tom prilikom biti iznesena i namera o njenoj ostavci.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1090&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000948.] <br /> ({{jez-njem|"In Übereinstimmung mit Nedic hat DM dtsch. Führung volle Unterstellung der Cetnik Verbände angeboten. Bei Geiselgestellung, Einstellung alle Innerserbischen Gegensätze und Angebot persönlicher Aussprache DM mit Sonderbevollm.Ausw.Amtes liegt allein Waffenforderung für den gemeinsamen Kampf vor. Serbische Regierung hat zugleich um Empfang bei Mil.Befh. Südost ersucht und wird dabei voraussichtl. Rücktrittsabsicht vortragen."}})</ref>}} Povodom Mihailovićevog predloga, 17. i 18. avgusta je održan sastanak na najvišem nivou u nemačkoj komandi Jugoistoka. Tu su još jednom sumirani Dražini predlozi: {{izdvojeni citat| a) Bezuslovno obećanje, da nijedan nemački vojnik neće biti napadnut od četnika. Davanje talaca. b) Zajednička borba isključivo protiv komunista u cilju uspostavljanja mira i reda. Nemci i četnici ne moraju biti neprijatelji. c) Neprijatelj br. 1 su komunisti i svi oni koji ih podržavaju ili ne sadejstvuju u borbi protiv komunista. d) Draža Mihajlović moli da ga se privuče organizovanju Srpskog dobrovoljačkog korpusa i organizovanju Dobrovoljačkog korpusa. e) Bilo kakva veza s partizanima je nemoguća. f) Draža Mihailović moli da se stvori prijateljskije raspoloženje, da bi se oslobodilo četnike, koji su uhapšeni u Srbiji, bez posredovanja četnika. g) U slučaju invazije nema borbe protiv Nemaca. Borba protiv komunista će se produžiti. Četnici hoće da spreče vezu partizana s invazionim trupama. h) Draža Mihajlović nema veze s Englezima. On i ne želi više da je ima, odgovarajući engleskom držanju prema srpskom narodu.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=581&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000576—000577.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Das Verhandlungsangebot des DM sieht folgende wesentlichen Punkte vor: </br> a) Unbedingtes Versprechen, kein deutscher Soldat werde von Cetniken überfällen. Geiselgestellung. </br> b) Gemeinsamer Kampf ausschliesslich gegen Kommunisten zur Herstellung von Ruhe und Ordnung. Deutsche und Cetniken brauchen nicht Feinde zu sein. </br> c) Feind Nr. 1 sind Kommunisten und alle, die sie unterstützen oder im Kampfe gegen Kommunisten nicht mitwirken. </br> d) DM bittet, ihn zu Ausbau des SFK und Aufbau Freikorps heranzuziehen. </br> e) Irgendeine Verbindung mit Partisanen ist unmöglich. </br> f) DM bittet zur Hebung freundschaftlicher Stimmung um Freilassung der in Serbien verhafteten Cetniken ohne Vermittlung der Cetniken. </br> g) Im Invasionsfall kein Kampf gegen Deutsche. Kampf gegen Kommunisten wird weitergeführt. Verbindung der Partisanen zu Invasionstruppen wollen Cetniken verhindern. </br> h) DM ohne Verbindung zu Engländern. Er will auch keine mehr haben, entsprechend engl. Verhalten gegen serb. Volk."}})</ref>}} Jedan iskaz<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=585&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000580.] ({{jez-njem|"Durchführung der Zusammenarbeit mit dem Cetnik–Banden, Ausbildung und Führung im Kampf wird den in erster Linie hierfür zuständigen Sicherheitsdienst und SD übertragen. Dieser ist allein für die politische Kampfführung vorgesehen, hat die engsten Verbindungen zu den Cetniks und führt in einem Raume, der als eine Art Heeresgebiet Domäne des Sicherheitsdienstes und des SD ist."}})</ref> sa ovog sastanka ubjedljivo svjedoči o uspostavljenim tijesnim vezama između [[Sicherheitsdienst|njemačkih obavještajnih struktura]] i četničke Vrhovne komande: {{izdvojeni citat|Sprovođenje sadejstva s četničkim bandama, obuka i komandovanje u borbi biće preneti Službi obezbeđenja i SD koji su u prvom redu nadležni za ovo. Ta je služba isključivo predviđena za političko vođenje rata, '''ima najuže veze s četnicima''' i komanduje na jednom određenom području, koje je, kao neka vrsta vojnog područja, domen Službe obezbeđenja i SD.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref>|Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 18. avgusta 1944. povodom ponude Draže Mihailovića za saradnju u borbi protiv NOVJ}} U izvještaju poslatom 20. avgusta 1944. godine iz Operativnog odjeljenja [[Beograd]] [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], navodi se da je za prijem kod vođe [[Treći Reich|Reich]]a [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] pripremljen zajednički referat feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maximiliana von Weichsa]], komandanta Jugoistoka i specijalnog opunomoćenika Ministarstva inostranih poslova na Jugoistoku [[Hermann Neubacher|Hermanna Neubachera]], na temu ''saradnje sa Dražom Mihailovićem i buduće politike u Srbiji'', kao i da je sa ovim upoznat feldmaršal [[Wilhelm Keitel]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000971—000972.]</ref> Tog je dana sačinjena i službena bilješka u kojoj je sadržan sljedeći prijedlog: {{izdvojeni citat|Po predmetu ponude Nedić — Draža Mihailović, ministar Nojbaher predlaže da se organizacija četničkih jedinica prenese u nadležnost Višeg SS i policijskog vođe u Srbiji. Načelnik štaba komandanta Jugoistoka se saglasio s ovim predlogom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000972.] <br /> ({{jez-njem|"In der Angelegenheit Angebot Nedic – DM schlagt Minister Neubacher vor, die Organisation der Cetnik–Verbände dem Höh.SS–Pol.Führer in Serbien zu übertragen. Chef des Gen.Stabes–O.B.Südost ist mit diesem Vorschlag einverstanden."}})</ref>}} Sâm Neubacher je 20. avgusta uputio opširan izvještaj ministru vanjskih poslova Velikonjemačkog Reicha [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], u kojem je urgirao za prihvatanje ponude Nedić—Mihailović, navodeći da je Nedić garantirao da će se „pokret DM uzdržati od svake neprijateljske radnje protiv Nemaca i da ni u slučaju povlačenja Nemaca iz Srbije neće na Nemce biti ispaljen nijedan metak“. O odnosu Mihailovića i JVuO prema okupatoru od trenutka kada ga je Hitler imenovao ''Specijalnim izaslanikom Ministarstva vanjskih djela za Jugoistok'', Hermann Neubacher piše: {{izdvojeni citat|U pogledu Draže Mihailovića, upućujem na svoje mnogobrojne ranije telegrame. Svoje dosledno antikomunističko držanje dokazao je nedvosmisleno, uprkos najvećem pritisku od strane Engleza, odrekavši se njihove pomoći u naoružanju dok su Englezi istovremeno, preteći naoružavali Tita. Iskustva poslednjih 12 meseci u pogledu njegovog držanja prema nemačkim oružanim snagama, dosadašnje zajedničke borbe na antikomunističkom frontu i dosadašnja ozbiljna ugroženost srpske nacije, koju on priznaje u punom opsegu, smatram dovoljnim osnovom za to da će D. M. održati reč koju nam je dao ako u ovom odlučujućem trenutku budemo pružili preko Nedića odlučujuću pomoć. Spreman sam, posle jednog ličnog razgovora sa D. M., da preuzmem odgovornost za to da nas taj čovek neće napasti s leđa i da će on sam učiniti bezopasnim one elemente svoga pokreta koji su nepouzdani u pogledu nas.<ref>AVII, Mikroteka, NAV, N—T—312, rol. 780, f. 371746.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]</ref>}} Specijalni nemački izaslanik Hermann Neubacher je ocenio da obećanja Draže Mihajlovića u pogledu lojalnog držanja treba uzeti ozbiljno, pošto je dokazao on "da je toliki antikomunista, da je '''usprkos engleskim ponudama dao prednost prosjačenju kod okupatora''' pred slogom s crvenom stranom".<ref name="ReferenceB"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=575&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000570.] <br /> ({{jez-njem|"D.M. habe zweifellos bewiesen, dass er <br /> 1. Burgfrieden mit Besatzungsmacht halten will und <br /> 2. So sehr Antikommunist ist, dass er trotz Angeboten von englischer Seite einen Bettelgang beim Okkupator der Einigung mit der roten Seite vorgezegen hat. <br /> Zusicherungen D.M.'s auf loyale Einstellung sind ernst zu nehmen, da D.M. in antikommunistischer Frage stets konsequente Haltung eingenommen hat."}})</ref> Ovi pregovori završili su formulisanjem inicijative za formiranje srpske armije od 50.000 ljudi za borbu protiv komunizma kojom bi rukovodio [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]], a koju bi opremila nacistička Nemačka. Pored toga, Hitleru su specijalni izaslanik Neubacher i feldmaršal von Weichs prezentirali situaciju u Srbiji: „Četnici su u Srbiji od marta do avgusta 1944. izgubili u borbama sa komunistima oko 5.000 boraca, a prema nemačkoj okupacionoj sili u poslednje vreme nisu više neprijateljski raspoloženi. Oko 10.000 četnika bore se zajedno sa nemačkim trupama u južnoj Srbiji i to pod komandom nemačkog majora Vajela“.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref> Uz naglasak da će dato oružje „jednom kasnijom prilikom biti upravljeno protiv Nemaca“, vođa [[Treći Reich|Velikonjemačkog Reicha]] je odbacio ovu inicijativu, formulisavši konačnu svoju odluku na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Zaključujući, Führer je ustanovio, da on a) nema ništa protiv “malih taktičkih manevara“ s pokretom DM, b) da zatraženo formiranje armije, koja bi bila jačine 50.000 ljudi, nikako ne bi moglo doći u obzir.<ref name="znaci.org">[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm Službena beleška sa referisanja Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22.8.1944]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=814&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000811.] <br /> ({{jez-njem|"Abschliessend, stellte der Führer fest, daß er <br /> a) gegen "kleine taktische Manöver" mit der DM–Bewegung keine Bedenke habe, <br /> b) daß die Aufstellung der gefordeten 50 000 Mann starken Armee auf keinen Fall in Frage kommen könne."}})</ref>|Službena beleška sa referisanja komandanta Jugoistoka Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22. avgusta 1944. godine}} Ipak, u skladu sa idejom o formiranju srpskog korpusa pod komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]] koji bi se borio na strani Nemaca, [[6. septembra]] [[1944]]. [[Srpska državna straža]] i [[Srpska granična straža]] (ukupno oko 13.000 ljudi) stavljene su pod komandu Mihailovićevog komandanta Srbije generala [[Miroslav Trifunović|Trifunovića]]. Potom su jedinice [[Srpska državna straža|Srpske državne straže]] i [[Srpska granična straža|Srpske granične straže]] 6. oktobra [[1944]]. sabrane su u Jagodini gde je od njih formiran [[Srpski udarni korpus]] sa tri divizije, koji je brojao oko 6.800 ljudi. Komanda Srpske straže i Granične straže predana je naredbom generala Felbera generalu [[Miodrag Damjanović|Miodragu Damjanoviću]], šefu Nedićevog kabineta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=875&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000871.] <br /> ({{jez-njem|"An den Präsidenten den serbischen Ministerrates Herrn Generaloberst Nedić. Herr Ministerpräsident! <br /> Ich bin damit einverstanden, dass der Generalmajor Damjanović mit der Führung der serbischen bewaffneten Verbände mit Ausnahme des SFK betraut wird. Dieses Korps muss meiner Auffassung noch in den bewährten Händen des General Mušićki [sic] bleiben. Mit dem Ausdruck meiner vorzüglichen Hochachtung."}})</ref> Damjanović je bio i glavni Mihailovićev pouzdanik u Nedićevoj upravi, te su se on i komandanti Straže odmah stavili pod Mihailovićevu komandu. Ove jedinice, preimenovane u Srpski udarni korpus Jugoslovenske vojske u otadžbini, pridružile su se tako drugim četnicima u povlačenju prema Sandžaku. Njihovo je savezništvo ipak bilo nesigurno i ubrzo će se raspasti.<ref>[https://znaci.org/00001/40_74.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNICI SE POVLAČE IZ SRBIJE]</ref> === Bitka za Srbiju (1944) === {{Poseban članak|Bitka za Srbiju 1944.}} [[Datoteka:Četnici i Nemci u Srbiji 1944.jpg|minijatura|Grupa nemačkih vojnika i četnika Draže Mihailovića u vreme proboja u Srbiju 2. proleterske i 5. krajiške divizije NOVJ.]] U povjerljivom izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 26. avgusta 1944. godine, analizirano je stanje na [[Balkansko poluostrvo|Balkanu]] nakon objave rata Trećem Reichu od strane [[Bugarska|Bugarske]] te proglašenja neutralnosti [[Rumunija|Rumunjske]] (i jedna i druga su do tada bile potpisnicama [[Trojni pakt|Trojnog pakta]]), neposredno po ulasku jedinica [[Crvena armija|Crvene armije]] na teritorij dvije države. Oficiri Wehrmachta anticipiraju držanje četnika Draže Mihailovića u novonastaloj, kompliciranoj situaciji: {{izdvojeni citat|Ustanički pokreti na području Balkana – izuzev pokreta Draže Mihailovića – dobit će pojačan zamah, tako da ubrzo treba očekivati prekid svih vlastitih veza s cijelim južnim Balkanom. '''Pokret Draže Mihailovića predstavlja jedinu antiboljševičku organizaciju koja, uz odgovarajuću potporu, može biti dugoročno korisna našim interesima u borbi protiv boljševizma'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=874&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000870—000871.] ({{jez-njem|"Darüber hinaus werden die Aufstandsbewegungen im Balkan–Raum – abgesehen von der DM–Bewegung – verstärkten Auftrieb erhalten, so dass in Kürze mit einer Unterbrechung sämtlicher eigenen Verbindungen nach gesamtem Süd–Balkan gerechnet werden muss. Die DM–Bewegung stellt bei entsprechender Unterstüzung die einzige antibolschewistische Organisation dar, die im Kampf gegen den Bolschewismus auf längere Sicht unseren Interessen nutzbar gemacht werden kann."}})</ref>}} [[Bitka za Srbiju 1944.]] je bila zajednički saveznički poduhvat sa ciljem ovladavanja središnjim komunikacijskim prostorom nemačkih snaga na Balkanu. Dejstva na tlu izvršavala je [[NOVJ]], a [[Saveznici]] su obezbeđivali borbeno sadejstvo, snabdevanje i pomoć iz vazduha. Četnici su se u ovim borbama našli direktno na strani [[Wehrmacht]]a. U to vreme, Saveznici su već promenili odnos prema [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevim]] snagama, a njihov prioritet u Jugoslaviji postalo je jačanje snaga [[NOVJ]] u Srbiji.<ref>{{Cite web |title=Ficroj Meklejn: RAT NA BALKANU, glava 11 - NOVI DOGOVOR |url=http://www.znaci.org/00001/1_11.htm |access-date=2023-08-14 |archive-date=2023-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902100016/https://www.znaci.org/00001/1_11.htm }}</ref> Vrhovni štab NOVJ nameravao je da partizanske snage u Srbiji pomogne prodorom jačih snaga iz [[Bosna|Bosne]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. Nemačka komanda, kao i Mihailović, bili su rešeni da to spreče. Ključnu fazu bitke za Srbiju predstavlja [[Durmitorska operacija|operacija »Rübezahl«]]. Njemačka Komanda Jugoistoka prikupila je za ovu operaciju sljedeće raspoložive snage: {{izdvojeni citat|''Predmet'': Planiranje »Ribecal«,  1.) Snage koje učestvuju: a) Južna grupa: glavni deo 1. brd. div., albanska milicija i delovi SS-divizije »Skenderbeg«, b) Bor[bena] grupa »Jugozapad«: 2 ojačana bataljona 181. peš. divizije sa III/13. SS-puka, c) S[evero] z[apadna] grupa: 2. puk Brandenburg (bez 1 bat.), 3/12. tenk. bat. z. b. V., CDK i četnici (Drinski korpus), d) S[everna] grupa: 14. SS-puk (bez III), e) I[stočna] grupa: Viša k-da III/363. puka, 696. bat. feldžandarmerije, delovi 297. izv. bat., 2/201. brig. jur. topova, f) Grupa »Krempler«, g) Padobranski lov. bat. »Brandenburg«<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=491&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000486.] <br /> ({{jez-njem|"Betr.: Plannung "Rübezahl". </br> 1.) Beteiligte Kräfte: </br> a) Südgruppe: Masse 1. Geb. Div., alban. Milizen und Tle. SS–Div. Skanderbeg. </br> b) Kgr. Südwest: 2 verst. Btlne. 181 J.D. mit III./SS–13 </br> c) NW–Gruppe: 2. Rgt. Brandenburg (o. 1 Btln.) 3./Pz. Abt. z.b.V. 12, MFK, und Cetniks (Drina–Korps). </br> d) N–Gruppe: SS–Rgt. 14 (ohne III.). </br> e) O–Gruppe: Höh. Kdo. mit III./363, Feld Gend.Abt. 696, Tle. A.A. 297, 2./Stu. Gesch.Brig 201. </br> f) Gruppe Krempler. </br> g) Fallschirm–Jg.Btl. Brandenburg."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_108.htm Izveštaj Komandanta Jugoistoka od 12. avgusta 1944. Vrhovnoj Komandi Vermahta o sastavu borbenih grupa i njihovim pravcima napada u operaciji »Ribecal«], Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 4, dokument br. 108.</ref>}} [[NOVJ]] je nastojala da koncentriše snage na levoj strani [[Lim (reka)|Lima]] za proboj u [[Srbija|Srbiju]]. Nemačka [[Komanda Jugoistoka (Nemačka)|Komanda Jugoistoka]] je rešila da brani [[Srbija|Srbiju]] aktivnim dejstvima - sprečavanjem pokreta jedinica [[NOVJ]] kroz [[Bosna|Bosnu]] prema zapadu, kao i nizom krupnih i ambicioznih operacija u [[Sandžak]]u i istočnoj [[Bosna|Bosni]] sračunatih na razbijanje koncentracija [[NOVJ]] i njihovo onesposobljavanje za ofanzivna dejstva. Snage [[JVuO]] sa velikim entuzijazmom učestvovale su u ovim operacijama, kao i u onim koje je organizovao nemački komandant [[Srbija|Srbije]] protiv lokalnih partizana i povremenih prodora. Vrhunac ovog sadejstva nastupio je u avgustu [[1944]],<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[Službena beleška oficira Abvera Komande Jugoistoka od 22. avgusta 1944. sa referisanja komandanta Jugoistoka Adolfu Hitleru, http://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230814062743/https://znaci.org/00001/4_12_4_112.htm |date=2023-08-14 }}] Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 112</ref> kada su se odvijala najintenzivnija i najmasovnija dejstva. U izvještaju Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. godine upućenom Vojnoupravnom komandantu Jugoistoka, konstatuje se ozbiljna političko-bezbjednosna kriza uzrokovana uspješnim partizanskim manevrom, tj. prodorom u Srbiju: {{izdvojeni citat|Započeo je očekivani veliki Titov napad na Srbiju. Dok su u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], na [[Drina|Drini]], pripremljene jedinice bile tako desetkovane našim akcijama da mu tamo samo slabe snage stoje na raspolaganju, dotle je jačim delovima Titovih jedinica, koje su bile u centralnom delu [[Crna Gora|Crne Gore]], oko 3 divizije, pošlo za rukom da upadnu u [[Južna Srbija|južnu Srbiju]] i da pređu dolinu [[Ibar|Ibra]]. One sada u rejonu između Ibra i [[Južna Morava|Južne Morave]], po sjedinjavanju sa tamošnje 3 srpske crvene divizije, ugrožavaju obe glavne saobraćajne arterije prema jugu. Slobodu pokreta ovih, oko 10.000 ljudi jakih i dobro naoružanih, združenih jedinica uspeli smo, istina u teškim borbama i uz mnogo gubitaka, pomoću nemačkih, bugarskih i srpskih snaga (četnici i [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]]) da suzimo; ipak, one su preslabe da bi, s obzirom na otkazivanje bugarskih jedinica, izborile odlučujuće uspehe.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_109.htm Izveštaj Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. komandantu Jugoistoka o vojno-političkoj i privrednoj situaciji u Srbiji]</ref>}} Koliki su značaj najviši okupacioni dužnosnici u Jugoslaviji pridavali upotrebi četničkih jedinicâ u borbi protiv snaga NOVJ, može se zaključiti i na osnovu jedne naredbe od 26. avgusta 1944. godine, koju potpisuje feldmaršal [[Maximilian von Weichs]]: {{izdvojeni citat| ''Naređenje komandanta Jugoistoka'' Suštinski zadatak [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]] i Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od sada pa nadalje jeste dovesti i držati sve četničke jedinice u Srbiji i Crnoj Gori u borbenom dodiru s crvenim snagama, kako im ne bi bilo dopušteno preuzimanje vlastite inicijative, koja bi zbog cjelokupne situacije mogla biti uperena i protiv Njemačke. Odbijanje borbe protiv komunista mora se odmah prijaviti kao prijeteći simptom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=13&rec=311&roll=191 NARA, T311, Roll 191, frame no. 000007.] <br /> ({{jez-njem|"Befehle OB.Südost <br /> Eine wesentl. Aufgabe Pz.AOk 2 und Mil.Befh.Südost ist ab sofort sämtl. in Serbien und Montenegro stehenden Cetnikverbände in Gefechtsberührung mit roten Kräften zu bringen und zu halten, um sie nicht zu einer eigenen Initiative die in Auswirkung der Gesamtlage auch gegen Deutschland gerichtet sein könnte gelangen zu lassen. Weigerung, dem Kampf gegen den Komm. aufzunehmen, ist als bedrohliches Symptom sofort zu melden."}})</ref>}} Uoči bitke sa partizanima, nemački Wehrmacht je snabdeo četnike svim raspoloživim zalihama italijanskog pešadijskog oružja i municije: {{izdvojeni citat|U nadovezi na dogovor od 15. 8. saopštava se, da se za izdavanje četničkim jedinicama mogu staviti na raspolaganje, u najboljem slučaju, sledeća oružja: 7.000 pušaka 6,5 mm (ital.) sa po 100 metaka, <br /> 50 teš. mitraljeza 8 mm (ital.) sa po 13.000 metaka, <br /> 42 laka bacača 4,5 mm (ital.) sa po 250 metaka. Upozorava se na to, da je time iscrpljena celokupna zaliha italijanske pešadijske municije u domenu Komandanta Jugoistoka i da se nove pošiljke mogu očekivati tek od oktobra 1944. godine i to u ograničenom obimu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=587&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000582.] </br> ({{jez-njem|"Im Nachgang zur Besprechung vom 15.8. wird mitgeteilt, dass für Ausgabe an Cetnik–Einheiten äusserstenfalls folgende Waffen zur Verfügung gestellt werden können: </br> 7 000 Gewehre 6,5 mm (i) mit je 100 Schuss, </br> 50 s.M.G. 8 mm (i) mit je 13 000 Schuss, </br> 42 le.Gr.W. 4,5 cm (i) mit je 250 Schuss. </br> Es wird darauf aufmerksam gemacht, dass damit der gesamte Bestand an ital. Inf. Munition im Bereich O.B.Südost erschöpft ist und Neulieferung in beschränktem Maße erst ab Oktober 44 erwartet werden darf."}})</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_228.htm Obaveštenje operativnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 16. avgusta 1944. obaveštajnom odeljenju o odobrenim količinama oružja i municije četničkim jedinicama]</ref>|Obaveštenje komande Jugoistoka o odobravanju oružja i municije četnicima (16. avgust 1944.)}} U nacrtu jednog izvještaja, sastavljenog od strane oficirâ Armijske grupe »F« u ljeto 1944. godine, sumira se iskustvo njemačkih okupacionih organa sa Mihailovićevim četnicima u [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupiranoj Jugoslaviji]]: {{izdvojeni citat|Dosadašnje držanje D.M.-a ima sljedeće karakteristike: a) Aktivna borba protiv komunista u Srbiji, Crnoj Gori i Hrvatskoj, s tim što je ova borba zbog brojčane, a naročito materijalno-tehničke nadmoći komunista, uvijek rizična za snage D.M.-a, b) Neispunjavanje od Saveznika postavljenih specijalnih zadataka, c) Lokalna, ponekad vrlo aktivna saradnja sa njemačkim trupama, obavještajnim i ostalim okupacionim organima, d) Potpuna spremnost za izvršavanje taktičkih instrukcija izdatih od strane njemačkih oficira za vezu, e) Stalno ponavljanje zahtjeva za municijom i oružjem radi borbe protiv komunista, kao nagrada za dokazanu lojalnost.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=970&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000960.] <br /> ({{jez-njem|"Das bisherige Verhalten der DM–Bewegung ist gekennzeichnet: </br> a) durch eine aktive Kampfführung gegen den kommunistischen Feind in Serbien, Kroatien und Montenegro, die bei zahlenmässiger und vor allem waffentechnischer Überlegenheit der kommunistischen Banden in jedem Falle mit einem besonderen Risiko für die DM–Kräfte verbunden ist, </br> b) durch die Nichtausführung der von den Allierten generell und im Form von Spezialaufgaben gegebenen Sabotageaufträge, </br> c) durch eine örtliche, z.Zt. sehr rege Zusammenarbeit der DM–Cetniks mit der deutschen Sicherungstruppe, den Abwehrorganen und den für Ausnutzung des Landes eingesetzten deutschen Dienststellen bezw. deren Organisationen, </br> d) durch eine absolute Bereitwilligkeit, sich den taktischen Weisungen der deutschen Verbindungsoffiziere zu unterwerfen, </br> e) durch die wiederholten Versuche, für bewiesene Loyalität Munition und Waffen zum Kampf gegen den kommunistischen Feind zu erhalten."}})</ref>}} Kada su partizani konačno uspeli da se probiju u Srbiju i krenu ka Beogradu, nastupila je panika u redovima okupatora i kvislinga/kolaboracionista: {{izdvojeni citat|Titovi partizani upali su u septembru 1944. u Srbiju i to na više mesta. Zapadni deo Srbije bio je potpuno nezaštićen. Tamo je bio stacioniran samo mali broj nemačkih policijskih jedinica, koje su, zajedno sa četnicima, tu i tamo još vodile borbe. Sa svih strana neprijatelj je krenuo ka Beogradu. U gradu je vladao mir. Mi smo sedeli u Beogradu ne na buretu baruta, nego smo se nalazili u njemu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>|[[Hermann Neubacher]], “Sonderauftrag Südost”}} U izveštaju od 18. septembra 1944, komandant Jugoistoka feldmaršal Maximilian von Weichs jasno sagledava težinu situacije u kojoj su se našle okupacione snage u Srbiji usljed nezadržive partizanske ofanzive. Von Weichs smatra da se njemačkom vođstvu poput imperativa nameće nastavak saradnje sa Mihailovićevim četnicima: {{izdvojeni citat|Loša situacija u Srbiji: zbog pomanjkanja vlastitih snaga, napredovanje partizana se može još samo usporiti; politika upotrebe četnika pri tome je od nesmanjene važnosti, te će biti nastavljena svim sredstvima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=763&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000758.] <br /> ({{jez-njem|"Es kommt also darauf an, gegenüber den Banden in Serbien weiterhin mit unterlegenen Kräften eine Verzögerungstaktik zu betreiben in der Hoffnung, daß durch innerpolit. Gegensätze oder Versorgungsschwierigkeiten ihre Stoßkraft geschwächt wird. Ein Einspannen noch kampfbereiter Cetniks ist dabei von unverminderter Bedeutung u. wird mit allem Mitteln betrieben."}})</ref>|V. Weichs-ova ocjena situacije od 17.9.44 (18.9.44)}} Četnici su nudili okupatoru sadjejstvo u borbi protiv snaga NOVJ u zamjenu za municiju i naoružanje: {{izdvojeni citat|Više četničkih vođa s područja Beograda nudi se za borbu protiv komunista pri isporuci oružja i municije od strane Nijemaca.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=789&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: Kampfangebote mehrerer Cetnik–Führer Raum Belgrad gegen Kommunisten bei Waffen– und Munitionslieferung durch Deutsche."}})</ref>|Večernji izvještaj obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 19. septembar 1944. godine}} Krajem septembra 1944, četnici učestvuju s njemačkim jedinicama u borbi protiv partizana u raznim dijelovima Srbije. Tako u zapadnoj Srbiji, [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pod komandom potpukovnika [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]] i trupe Wehrmachta pokušavaju spriječiti prodor snaga NOVJ: {{izdvojeni citat|Zapadna i centralna Srbija: [...] Dijelovi Borbene grupe fon Jungenfeld prebačeni u Šabac, odakle su 26. septembra, u sadejstvu sa četničkom formacijom Račića, vršili napad na [[12. vojvođanski korpus NOVJ|12. korpus NOVJ]] koji nadire s juga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1027&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 001015.] <br /> ({{jez-njem|"West– und Mittel– Serbien: </br> Tle. Kgr. v. Jungenfeld nach Sabac verlegt, von dort 26.9. im Zusammenwirken mit Cetnik–Verband Racic Angriff auf von Süd vordringendes XII. rotes Korps."}})</ref>}} Ova elitna četnička formacija pomagala je okupatoru u zapadnoj Srbiji već početkom septembra te godine: {{izdvojeni citat|[[Požega (Srbija)|Požegu]] zauzele vlastite trupe u sadejstvu sa četnicima (Račića).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000246.] <br /> ({{jez-njem|"Pozega durch eigene Truppe in Zusammenwirken mit Cetniks (Racic) genommen."}})</ref>|Večernji izvještaj Obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 6. septembar 1944. godine}} Pukovnik von Jungenfeld se nalazio na čelu 5. policijskog puka, sa štabom u [[Šabac|Šapcu]]. O saradnji visokih četničkih oficira sa Jungenfeldom, poput komandanta Kolubarskog korpusa JVuO kapetana Milorada Lapčevića, generala [[Svetomira Đukića]], komandanta Severnih pokrajina JVuO (tj. [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Slavonija|Slavonije]]) ili majora Ilije Orelja, u vezi sa planiranjem krupnije operacije protiv snagâ [[NOV i POJ]] u [[Srem]]u avgusta 1944. godine, general Dragoljub Mihailović je bio obaviješten od strane pukovnika Dragomira Radovanovića, delegata Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u otadžbini za Vojvodinu: {{izdvojeni citat|Dobro je što je kapetan Lapčević postavljen za komandanta Sremske jurišne grupe, no on je svojim radom za poslednji mesec dana stalno radio sa nemačkim komandantom iz [[Šabac|Šapca]]. On — kapetan Lapčević je izvodio akciju u [[Kupinovo|Kupinskom]] kutu po zapovesti nemačkog komandanta iz Šabca, javno sa njim sedeo obilazio Kupinski kut naravno da su u ovom pogledu sudelovali đeneral Đukić i major Orelj. Major Orelj je potpuno zabrljao. Nezgodno je što se svuda prestavlja za Vašeg Delegata te u ime Vaše onako pijan naređuje i govori. Sve ovo vide ovi naši mladi komandanti koji vode ljude i koji treba da nose ceo teret borbe na svojim leđima. Oni nemogu da dozvole da im neko prebaci da su saradnici Nemaca. Kapetan Lapčević, đeneral Đukić i major Orelj mogli su i trebali da rade, ali samo tajno, a nikako javno svakog dana sedeti u kafani u s. [[Ušće (Obrenovac)|Ušće]] pored puta [[Obrenovac]]—Šabac, još đeneral Đukić sa đeneralskom kapom i t.d. Da umirim ove mlade ljude i da im objasnim da će se ovo zabraniti i da će se ako se šta radi, u buduće tajno raditi, trebalo je dosta vremena i muke.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_37.htm Izveštaj delegata Vrhovne komande za Vojvodinu od 22. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o akcijama protiv NOV i POJ u Sremu i o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Iz Armijske grupe »F« javljeno je 13. septembra 1944. godine da Mihailovićevi četnici pomažu okupacionoj sili i prilikom defanzivnih akcijâ u zapadnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Sjeverozapadna Srbija: Noćni napad crvenih bandi na [[Valjevo]] odbijen od strane četnika i vlastitih snaga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=553&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000550.] <br /> ({{jez-njem|"NW–Serbien: </br> Nachtangriff roter Banden auf Valjevo durch Cetniks und eig. Kräfte abgeschlagen."}})</ref>|Tajni dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«) za 13. IX 1944.}} U [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]] četnici su asistirali okupatoru pri zaštiti objekata od strateškog značaja za ratnu privredu Trećeg Reicha, čime je Nijemcima znatno olakšavana eksploatacija rudnih bogatstava u zemlji: {{izdvojeni citat|Napad bandi na rudnik uglja [[Bogovina]] odbijen od strane DM–jedinicâ i mešovite borbene grupe (Landesschützen iz [[Bor]]a i delovi 1. policijskog dobrov. bataljona).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=403&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289656.] <br /> ({{jez-njem|"BANDENANGRIFF AUF KOHLENBERGWERK BOGOVINA DURCH DM–VERBAENDE UND GEMISCHTE KGR (LDS AUS BOR UND TLE. POL. FREIW.BTL. 1) ABGEWIESEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 27. VIII 1944. godine}} Načelnik štaba Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO major [[Neško Nedić]] je 13. septembra izdao naređenje kapetanu Vojislavu Markoviću da u najtješnjoj vezi sa njemačkim okupacionim snagama odbace [[1. proleterska divizija|Prvu proletersku diviziju]] prilikom napada na Valjevo: {{izdvojeni citat|Tvoj korpus za sada ostaje za akciju prema Valjevu — prema komunističkoj grupi dejstvuje u Kolubari. Pošto ovu akciju vode uglavnom Nemci to će tvoja uloga biti da naslonom naših i u sporazumu sa njima izvršiš tučenje crvenih sugerišući Nemcima najpogodnija rešenja. Od Nemaca ćeš neposredno da se snabdevaš municijom, a glavni zadatak ti je da prisustvom uz nemačke trupe goniš i hvataš komuniste koje oni razbijaju.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_69.htm Naređenje načelnika štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 13. septembra 1944. komandantu 7. jurišnog korpusa da sadejstvuje s nemačkim trupama u odbijanju napada 1. proleterske divizije NOVJ na Valjevo]</ref>}} Istovremeno, Nijemci otpočinju s izvođenjem [[Operacija Cirkus|operacije »Cirkus«]] ({{jez-njem|Zirkus}}), čiji je cilj bio ovlađivanje [[Kolubara|kolubarskim]] pobrđem. Operacija je počela 24. septembra 1944, uz učešće [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS-divizije »Prinz Eugen«]], [[Brandenburger|1. puka »Brandenburg«]] (bez 1. bataljona), 202. tenkovskog bataljona, dijelova 5. policijskog puka i pripadnikâ Šumadijske i Kolubarske grupe korpusa JVuO.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.pdf Pregled dejstava potčinjenih jedinica vojnoupravnog komandanta Jugoistoka (Armijske grupe »Srbija«) od 23. avgusta do 4. novembra 1944. godine]</ref> Prethodnog dana, ispred Komande Jugoistoka je načelnik štaba Armijske grupe »F« general [[Arthur Winter]] uputio izvještaj kojim najavljuje početak operacije, napominjući da će se i brojne četničke jedinice boriti na strani Wehrmachta: {{izdvojeni citat|Početak "Cirkusa" 24. septembra. [...] Sve naše snage u sjeverozapadnoj Srbiji potčinjene su Borbenoj grupi fon Jungenfeld. U kruševačkom kraju uspješno napredovanje većih četničkih snaga, uz podršku 12. bataljona iz sastava [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], protiv crvenih bandi u području sjeverozapadno od Kruševca. Pothvat će biti nastavljen sa 6.000 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=941&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000931.] <br /> ({{jez-njem|"Beginn "Zirkus" 24.9. Durch Aufkl.– Vorstoss 1. Rgt. Brandenburg Arandjelovac stark feindbesetzt festgestellt. Sämtl. eig. Kräfte in NW–Serbien Kgr. v. Jungenfeld unterstellt. Raum Krusevac erfolgreicher Vorstoss stärkerer Cetnik–Kräfte, unterstützt durch 2./Pz.Abt.z.b.V.12 gegen rote Banden Raum NW Krusevac. Unternehmen wird mit 6000 Cetniks fortgeführt."}})</ref>|Povjerljivi izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 23. IX 1944.}} U septembru su kvislinške formacije [[Srpska državna straža|Srpska državna]] i [[Srpska granična straža|granična straža]] preformirane u [[Srpski udarni korpus]] (jačine 6.800), stavljen pod Mihailovićevu komandu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.htm Izveštaj komandanta Armijske grupe "Srbija" od 4. novembra 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230714172817/https://znaci.org/00001/4_12_4_168.htm |date=2023-07-14 }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 168</ref> U prvoj polovini septembra, četničko-nemačka odbrana [[Srbija|Srbije]] sa zapada doživela je slom usled prodora [[NOVJ]]. Bitka za [[Srbija|Srbiju]] definitivno je rešena tokom oktobra [[Beogradska operacija 1944.|Beogradskom operacijom]], uz sadejstvo [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa oklopnim snagama [[Crvena armija|Crvene armije]]. No, i pored toga, JVuO je nastavila sadejstvovati sa Vermahtom: {{izdvojeni citat|Usljed jakog komunističkog pritiska, još četničkih jedinica, uključujući i one iz istočne Srbije, izrazile su spremnost za dalju borbu protiv komunista u saradnji sa njem. Wehrmachtom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=101&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame 000095: Izvještaj o neprijatelju u Srbiji, Hrvatskoj, Crnoj Gori i Albaniji (Dodatak za savjetovanje kod načelnika štaba jugoistoka od 2. oktobra 1944.)] <br /> ({{jez-njem|"Unter dem starken kommunistischen Druck haben sich weitere Cetnik–Führer, auch aus O–Serbien bereit erklärt, gemeinsam mit der Deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten zu kämpfen."}})</ref>|Izvještaj [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 2. oktobra 1944.}} {{izdvojeni citat|Četnička grupa [[Siniša Ocokoljić|Ocokoljića]] iz istočne Srbije osiguravala je pozadinu Müllerovom korpusu prilikom borbi protiv Rusa u rejonu okuka Dunava–Zaječar.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000562-000564: Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)] </br> ({{jez-njem|"Die ostserbische Cetnikgruppe des Ocokoljic hat dem Korps Müller bei den Verteidigungskämpfen gegen die Russen im Raum Donauschleife–Zajecar Dienste zur Freihaltung der rückwärtigen Verbindungen geleistet."}})</ref>|Njemački izvještaj od 19. oktobra 1944.}} Opšta (pozitivna) ocjena o doprinosu četničkih snaga u borbi na strani njemačkog Wehrmachta tokom bitke za Srbiju, data je u izvještaju štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], poslatom 21. avgusta 1944. godine Vojnom zapovjedniku Jugoistoka generalu [[Hans Felber|Felberu]]: {{izdvojeni citat|Njemačko vođstvo u Srbiji je stoga moralo tražiti pomoć većih dijelova četnika Draže Mihailovića. Oni su slabo naoružani i nedavno su teško pogođeni usljed izostanka obuke pojedinačnih boraca. Ipak, dobro su se borili, pretrpjeli su znatne krvave gubitke i mogu se označiti kao bezuslovno antikomunistički.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=985&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000975.] ({{jez-njem|"Die deutsche Führung in Serbien mußte sich daher schon bisher der Mithilfe stärkerer Teile der DM–Cetniks bedienen. Diese sind schlecht bewaffnet und infolge geringer Ausbildung des Einzelkämpfers in der letzten Zeit stark angeschlagen worden. Sie haben sich aber gut geschlagen, erhebliche blutige Verluste zu verzeichnen und können als unbedingt antikommunistisch bezeichnet werden."}})</ref>|Njemačka procjena brojnosti partizanskih, njemačkih i kvislinških jedinica u Srbiji (21. august 1944).}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije|Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)}} [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-J28413, Jugoslawien, deutscher Rückzug.jpg|thumb|Nemački vojnici se povlače iz Srbije.]] Tokom septembra [[1944]]. glavna četnička mobilna formacija u centralnoj i zapadnoj Srbiji, [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa]] pod komandom [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]], skupa sa drugim pridruženim jedinicama, poražena je od nadirućih snaga [[NOVJ]] i potisnuta prema [[Beograd]]u. Ove su jedinice Nemci tokom [[3. oktobra|3]], [[4. oktobra|4.]] i [[5. oktobra]] 1944. vozovima prebacili sa željezničkih stanica Topčider i Ripanj do [[Kraljevo|Kraljeva]].<ref name="ReferenceC">Ratko Parežanin; MOJA MISIJA U CRNOJ GORI, Rim, 1974, str. 17-18.</ref><ref>Radomir Milošević-Čeda: ZAKASNELI RAPORT, Interprint, Beograd, 1996, str. 78-79.</ref> {{izdvojeni citat|Noću, iza ponoći, između 3. i 4. oktobra 1944, krenuli smo iz Beograda, sa železničke stanice u Topčideru... Uveče sam se oprostio sa komandantom Korpusa, generalom Kostom Mušickim... Kod Mušickog je u tom trenutku bio [[Nikola Kalabić]], a u štabu Dobrovoljačkog Korpusa sam primetio i Neška Nedića... Došli su da se dogovaraju sa Dobrovoljačkom komandom i da traže opremu i ostalo. Na brzinu progovorio sam nekoliko reči sa Neškom Nedićem. U vozu su s nama putovali i Kalabićevi četnici. Rekoše nam da idu do Kraljeva, gde se vrši koncentracija četnika za borbu.<ref name="ReferenceC"/>|Nedićev ministar [[Ratko Parežanin]]}} O oštrini borbi koje su se vodile između snaga NOVJ, s jedne, te okupatorsko-kolaboracionističkih jedinica s druge strane, svjedoči i jedan njemački izvještaj neposredno pred [[Beogradska operacija|pad Beograda]]. U izvještaju se apostofira strateški značaj koji je, za odbranu glavnog grada Srbije, predstavljala linija bojišnice u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], gdje je bila raspoređena Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO pod komandom potpukovnika Račića: {{izdvojeni citat|Račićeva jurišna grupa korpusa, koja je u septembru u teškim borbama na savskom zavoju bila potisnuta iz područja Čačak–Požega–Užice zbog napredovanja Titovih snaga u zapadnoj Srbiji ka sjeveru, probila se natrag u područje Užice–Požega–Čačak zapadno ka Drini u pojedinačnim grupama, trpeći velike gubitke, nakon što su njemačke snage raspoređene u ovom području povučene na [[Istočni front]]. Usljed nedostatka streljiva i oružja te u odsustvu njemačkih snaga koje bi ga poduprle, Račić je od tada mogao izvoditi samo manje operacije protiv komunističkih grupa. </br> Brzo napredovanje Rusa preko doline Morave do saobraćajnice Beograd–Kraljevo potpuno je promijenilo situaciju kod četnika. Čini se da je bliski kontakt s njemačkim trupama bio poremećen brzim pokretima njemačkih trupa uzrokovanim borbama, tako da se s te strane teško mogao vršiti bilo kakav kontinuirani uticaj na četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame no. 000562.] </br> ({{jez-njem|"Die im September durch den Nordvormarsch der Tito–Kräfte im westserbischen Gebiet aus dem Raum Cacak–Pozega–Uzice in harten Kämpfen gegen den Savabogen zurückgedrückte Sturmkorpsgruppe Racic hat sich nach Abzug der in diesem Raum eingesetzten deutschen Kräfte an die Ostfront wiederum unter starken Verlusten in Einzelgruppen in das Gebiet westlich der Drina und den Ausgangsraum Uzice–Pozega–Cacak durchgekämpft. Wegen Mangel an Munition und Waffen und im Hinblick auf das Fehlen deutscher Kräfte als Rückhalt hat Racic seitdem nur kleinere Aktionen gegen komm. Gruppen durchführen können. </br> Das rasche Vordringen der Russen über das Moravatal bis zur Straße Belgrad–Kraljevo hat die Lage der Cetniks völlig verändert. Die Tuchfühlung mit der deutschen Truppe scheint durch die im Kampfverlauf notwendig gewordenen raschen deutschen Truppenverschiebungen unterbrochen zu sein, sodass von dieser Seite die Möglichkeit zu laufender Einwirkung auf die Cetniks kaum mehr bestand."}})</ref>|Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)}} U mjesečnom izvještaju [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] ({{jez-njem|Heeresgruppe F}}) za oktobar 1944, poslatom Komandi Jugoistoka, konstatuje se da četnici u Srbiji nijesu u stanju održati svoje pozicije bez prisustva njemačkih okupacionih trupâ. Oficiri Wehrmachta tvrde da je „prebacivanje najvećeg dijela četničkih jedinica koje su se nalazile u sjevernoj i istočnoj Srbiji u suštini izvršeno da bi se izbjegli sukobi sa Rusima“, na čiju ih je „podmuklost“ upozorila Vrhovna komanda JVuO: {{izdvojeni citat|U borbi sa snagama 1. komun. korpusa koje su napredovale ka Beogradu, krajem septembra je Rudnički korpus [JVuO] u rejonu Lazarevca (32 km si. od Valjeva) potpuno uništen, dok je Kosmajski korpus uspio da se održi u rejonu sjeverno od Mladenovca (4 km j–ji. od Beograda). Nakon povlačenja njemačkih trupa, budući u nemogućnosti da zadrže dotadašnja operativna područja zbog premoći Rusa i komunista, četničke jedinice koje su se borile u sjeverozapadnoj i centralnoj Srbiji prebačene su do sredine oktobra na područje južno od Zapadne Morave.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001138.] <br /> ({{jez-njem|"Die Verlegung des grössten Teiles der in Nord– und Ostserbien befindlichen Cetnik–Einheiten wurde im wesentlichen zur Vermeidung von Zusammenstössen mit den Russen vorgenommem, vor deren Hinterlist das Obkdo. die Stäbe dringend warnte. <br /> Im Kampf mit den auf Belgrad vorgehenden Kräften des I.komm.Korps wurde Ende September das im Raum Lazarevac (32 NO Valjevo) stehende Rudnik–Korps völlig zerschlagen, während das Kosmaj–Korps sich im Raum Nord Mladenovac (4 SSO Belgrad) behaupten könnte. <br /> Angesichts der Unmöglichket, nach dem Abzug der deutschen Truppen die bisherigen Einsatzräume gegen die Übermacht der Russen und Kommunisten zu halten, wurden die in Nordwest– und Mittel– Serbien kämpfenden Cetnik–Einheiten biss Mitte Oktober in den Raum südlich der Westl. Morava verlegt."}})</ref>}} Izbijanje [[Crvena armija|Crvene armije]] na severoistočnu granicu Jugoslavije izazvalo je pometnju u četničkim redovima. Znatan deo četničkih trupa tokom septembra razbijen je od strane NOVJ u zapadnoj Srbiji. Sam [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]] sa manjom grupom boraca je nateran na povlačenje u Bosnu. Neki su pokušali da napadom na Nemce pred sam dolazak Crvene armije ponovo steknu saveznički status ([[Predrag Raković|Raković]], [[Dragutin Keserović|Keserović]], [[Dragoslav Račić|Račić]]), ali je i ovaj pokušaj bio kratkotrajan. Nakon neuspeha, glavnina se krajem oktobra koncentrisala u oblasti Ivanjice. Upravo u tom periodu vrh Armijske grupe E iz Grčke izbio je do [[Novi Pazar|Novog Pazara]]. Četnici su se priključili [[Proboj Armijske grupe E kroz Sandžak|prodoru Armijske grupe E kroz Sandžak]] u istočnu [[Bosna|Bosnu]]. {{Wikisource|Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.}} {{izdvojeni citat|Draža Mihailović će nastaviti borbu protiv komunizma. Njegove jedinice se već bore sa Titovim trupama i imaju djelomično vezu sa njemačkim jedinicama (pukovnik v. Jungfeld, general Müller). Sada je stvar u tome, kako upotrebiti četničke jedinice kao prethodnice i osiguranje za komunikacije prilikom predstojećeg izmještanja njemačkih trupa iz Srbije. Pritom se neće moći izbjeći da četnici, prateći moguće pokrete njemačkih trupa ka zapadu, ne dospiju na tlo Hrvatske.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=51&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"D.M. wird weiterhin Kampf gegen den Kommunismus führen. Seine Verbände stehen nach wie vor gegen den Titobanden und haben zum Teil auch die notwendige Bindung an die deutsche Truppe (Oberst von Jungfeld, General Müller). Es wird nunmehr darauf ankommen, die Cetniks bei den zu erwartenden Absatzbewegungen der deutschen Truppe in Serbien als eine Art Vorhut einzusetzen, die die rückwärtigen Verbindungen durch Kampf gegen die dortständigen kommunistischen Banden öffnen. Dabei ist nicht zu vermeiden, dass die Cetniks im Zuge möglicher Rückverlegung der deutschen Kräfte in Serbien nach Westen auf kroatisches Gebiet übertreten."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Prvog dana oktobra 1944, u Komandi Jugoistoka je održano savjetovanje na kojem je upozoreno na promjenljivo raspoloženje četnika prema njemačkoj oružanoj sili u okupiranoj Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Srbija: [...] Četničko držanje i dalje različito. Srbijanski četnici se bore zajedno sa Wehrmachtom protiv komunista. Čak je i sam Draža Mihailović tražio njemačko osiguranje za planirano prebacivanje svog štaba iz sjeverozapadne Srbije u područje jugozapadno od Beograda. Ovaj plan se ipak nije ostvario. Suprotno tome, četnici u Istočnoj Bosni, Hercegovini i južnoj Crnoj Gori su neprijateljski nastrojeni. Kreću se ka obali, kako bi u slučaju savezničkog iskrcavanja s njima uspostavili kontakt i dobili savezničku zaštitu od crvenih. Iz sigurnog izvora se doznaje da D.M. izričito osudio njihovo protivnjemačko držanje.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=111&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000105—000106.] ({{jez-njem|"Cetnik–Haltung weiterhin uneinheitlich. Serbische Cetniks kämpfen zusammen mit deutscher Truppe gegen komm. Banden. DM. selbst bat sogar um deutsche Hilfe zur Sicherung beabsichtigter Verlegung seines Hauptstabes von NW–Serbien in Raum SW Belgrad. Diese Absicht jedoch nicht durchgeführt. Demgegenüber feindselige Haltung der Cetniks im O–Bosnien, Herzegovina und S–Montenegro und Bewegung dieser Kräfte zur Küste in den Raum Dubrovnik mit dem Ziel, bei erwarteter engl.Landung Verbindung mit Allierten aufzunehmen und Schutz gegen Rote zu suchen. Nach S.Qu. bekannt, dass DM. die deutschfeidliche Haltung dieser Cetniks aussdrücklich missbilligt."}})</ref>|Izvještaj sa savjetovanja kod načelnika štaba Jugoistoka od 2. oktobra 1944 (1. oktobar 1944.).}} Koliki je stepen kontrole nad četničkim snagama u Srbiji uspjela ostvariti njemačka Komanda Jugoistoka, vidljivo je i iz zapisnika sa sastanka na vrhu, održanog neposredno pred početak [[Beogradska operacija|Beogradske operacije]] (8. X 1944), kada su zabilježene i riječi Višeg SS i policijskog vođe [[Hermanna Behrendsa]]: {{izdvojeni citat|Na pitanje g-dina feldmaršala [tj. [[Maximilian von Weichs|von Weichs]]a — prim.] postoji li mogućnost komunističkog ustanka u Beogradu, Viši SS i policijski vođa Obergruppenführer Behrends je odgovorio odrečno, ističući da su stalnim pročešljavanjem u posljednje vrijeme uklonjeni svi oni komunisti koji bi na bilo koji način mogli učestvovati u takvoj akciji. Na pitanje gdje se nalaze komunisti zatvoreni u koncentracioni logor, Behrends je odgovorio da su svi pobijeni. Na kraju je skrenuo pažnju na to da je u četničke redove uspio ubaciti dovoljno jake grupe Službe sigurnosti [SD-Sicherheitsdienst], koje imaju ostati sa četnicima i ubuduće. Na to je glavnokomandujući primijetio da je samo to dovoljan razlog zašto bi se vodstvo nad četnicima trebalo povjeriti isključivo Višem SS i policijskom vođi.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=52&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"Die Frage des Herrn Feldmarschall an den Obergruppenführer Behrends, ob er mit einem kommunistischen Aufstand in Belgrad rechne, verneinte dieser unter Hinweis darauf, dass er in letzter Zeit durch dauernde Durchkämmungen alle irgendwie für einen Putsch infrage kommenden Kommunisten beseitigt habe. Die Frage nach dem Verbleib der im Konzentrationslager erfassten Kommunisten beantwortete er dahingehend, dass diese alle umgelegt seien. Abschliessend wies Obergruppenführer Behrends noch daraufhin, dass er bei den Cetniks ausreichend starke SD—Kommandos eingebaut habe, die bei den Cetniks verbleiben würden. Von seiten O.B.Südost wurde daraufhin festgestellt, dass allein schon durch diese Tatsache die weitere Führung der Cetnikverbände durch den Höh.SS und Pol.Führer gegeben sei."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Nakon poraza u [[Bitka na Jelovoj gori|bici na Jelovoj gori]], Vrhovna komanda JVuO na čelu sa Dražom Mihailovićem obrela se u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]]. Potpukovnik [[Zaharije Ostojić]], komandant Istaknutog dela štaba Vrhovne komande, šalje 30. septembra 1944. komandantu Zlatiborskog korpusa kapetanu Dušanu Radoviću (pseudonim »Kondor«) upozoravajuću depešu: {{izdvojeni citat| ''Za Kondora — ultra urgent'' Imam obaveštenje da ste Vi, [Miloš] Marković i [Filip] Ajdačić upućeni u [[Višegrad|višegradski]] srez sa specijalnim zadatkom i da ćete isti izvršiti u punoj vezi sa [[Gestapo]]m i Švabama. Vaši ljudi pričaju da su kaznena ekspedicija. Još u toku današnjeg dana očekujem Vaše objašnjenje, jer ću u protivnom preduzeti potrebno, a narod i istorija reći će ko je izdajnik?<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_133.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša Istaknutog dela štaba Vrhovne komande od 7. avgusta 1944. do 7. januara 1945. godine]</ref>}} Jedinice [[Crvena armija|Crvene armije]] i [[NOVJ]] u prvoj polovini oktobra [[1944]]. zaposele su komunikaciju dolinom [[Morava (reka)|Morave]] između [[Vranje|Vranja]] i [[Velika Plana|Velike Plane]], što je otežalo [[Proboj Armijske grupe "E" iz Grčke 1944|proboj Armijske grupe "E" iz Grčke]]. Ova formacija time je bila usmerena na komunikaciju [[Skoplje]] - [[Kosovska Mitrovica]] - [[Raška]], odnosno dolinom [[Ibar (reka)|Ibra]], i zatim na otvaranje puteva prema [[Sarajevo|Sarajevu]] pod borbom. Tokom ovog četvoromesečnog proboja saradnja između Armijske grupe "E" i četnika iz [[Srbija|Srbije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]] imala je više vidova. U izvještaju [[91. armijskog korpusa]] Wehrmachta od 25. oktobra 1944. godine, što ga je potpisao general [[Werner von Erdmannsdorf]],<ref>NARA, T314, Roll 1360, frame no. 000889.</ref> odato je svojevrsno priznanje generalu Mihailoviću i njegovim četnicima kao najvrjednijim antikomunističkim (sa)borcima na čitavom okupiranom području [[Jugoistočna Evropa|jugoistočne Evrope]]: {{izdvojeni citat|Među antikomunističke grupe u Srbiji spadaju i sljedbenici srpskog pukovnika Draže Mihailovića [Mihailović je unaprijeđen u čin generala još decembra 1941. — prim.] i neke nezavisne četničke jedinice (četnik — borac za slobodu). Pukovnik Draža Mihailović igra u Srbiji ulogu sličnu onoj koju igra general [[EDES]]-a [[Napoleon Zervas|Zervas]] u Grčkoj. On jeste anglofil, ali i apsolutno antikomunistički nastrojen. Na osnovu njegova antikomunističkog stava, saradnja [četnika i Nijemaca] u borbi protiv Titovih komunističkih bandi bila je uglavnom zadovoljavajuća. Srbin je dobar vojnik i u tom pogledu nalazi se na prvom mjestu na Balkanu. Disciplinovan je, žilav i uporan, te stoga stoji iznad prosječnog Grka. Srpske bande se bore žešće od Grka i imaju se više cijeniti od grčkih bandita. Njihovo naoružanje je dobro.|Uputstvo za srpsko-albansku teritoriju, izdato od strane obavještajnog odjeljenja 91. armijskog korpusa, 25. oktobar 1944. godine}} Prilikom proboja od [[Sjenica|Sjenice]] prema [[Prijepolje|Prijepolju]] [[24. oktobra|24]]-[[31. oktobra]] [[1944]]. Nemci su nastupali zajedno sa borcima [[Srpski udarni korpus|Srpskog udarnog korpusa]] protiv snaga [[37. sandžačka divizija|37. sandžačke divizije]]. Od Prijepolja se glavnina [[Armijska grupe "E"|Armijske grupe "E"]] kroz Sandžak usmerila na pravac Prijepolje - Višegrad - Rogatica - Sarajevo. Jednim motorizovanim bataljonom Nemci su 1. novembra otvorili su put Prijepolje - Pljevlja, i usmerili celokupne četničke snage iz [[Srbija|Srbije]] na pravac [[Sjenica]] - [[Prijepolje]] - [[Pljevlja]] - [[Goražde]]. Time su iskoristili snage [[JVUO]] iz Srbije kao svoju levu pobočnicu. Nakon toga, svojim napadom na NOVJ u pravcu Tuzle ([[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944]]) sadejstvovale su snagama [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] u njihovom proboju na sever. U dnevnom izvještaju za 13. novembar 1944. o situaciji na teritoriji okupirane Jugoslavije iz štaba Armijske grupe »F«, u paragrafu naslovljenom “Njemačke i savezničke trupe“, navodi se, očigledno na osnovu presretnute komunikacije snaga NOVJ, da se general Dragoljub Mihailović nalazi u rejonu [[Sjenica|Sjenice]] sa „aktivnim jugoslovenskim generalom” (moguće da je riječ o [[Miroslav Trifunović|Miroslavu Trifunoviću]]).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=719&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001217.] <br /> ({{jez-njem|"I. Deutsche und verbündete Truppen. </br> Draza Mihajlovic befindet sich mit einem aktiven jugosl. General im Sjenica. (VII.mont.Brig. an 3.Div. 4.11.)"}})</ref> Dok komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] general [[Aleksander Ler|Ler]] u svom pregledu brojnog stanja od [[16. novembra]] [[1944]]. ubraja 10.000 četnika Pavla Đurišića u vlastite (njemačke) trupe,<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_174.htm Pregled brojnog stanja jedinica potčinjenih Grupi armija »E« na dan 16. 11. 1944. godine, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII - dokumenti nemačkog rajha, knjiga 4], Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 174.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frames no. 000376—000377.]</ref> dotle se za četnike iz Srbije u izveštaju poslatom Vrhovnoj komandi u [[Berlin]]u kaže da se "drže u senci Vermahta". Nevoljno savezništvo veoma dobro ilustruje i sljedeći izveštaj: {{izdvojeni citat|Grupa Marković (2500—3000), u sporazumu sa nem. vojskom, osigurava odsek Mitrovica — Raška (mesta uklj.) — Novi Pazar. Izviđanje protiv Bugara, Tita i Sovjeta. Do sada nije bilo ozbiljnih incidenata. Potrebna je opreznost. [[Miroslav Trifunović|Trifunović]] sa oko 18.000 četnika [[Dragoslav Račić|Račića]] i [[Dragutin Keserović|Keserovića]], uporedno sa nem. pokretima u rejonu Prijepolje. Pravac marša Foča. U početku učešće u borbenim dejstvima na nemačkoj strani (zaštita bokova). U poslednje vreme samo saputnici. Utisak: dokle god postoje zajednički interesi — uopšte mir. Ako vide mogućnost uspeha, bezuslovno treba očekivati prepade na nemački [[Vermaht]], naročito na odvojene grupe. <br /> Moli se da se dostavi rezultat pregovora DM — [[Hermann Neubacher|zastupnik Ministarstva spoljnih poslova]].<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B5_%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0_%22%D0%95%22_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%83_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_11.11.1944. Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.], Vojnoistorijski institut, NAV--T-311, r. 184</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=507&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000501.] <br/> ({{jez-njem|"1.) Gruppe Markovic (2500–3000) sichert im Einvernehmen mit dt. Truppe Abschnitt Mitrovica – Raska (Orte ausschl.) – Novi Pazar. Aufklärung gegen Bulgaren, Tito und Sowjets. Bis jetzt keine ernsteren Zwischenfälle. Vorsicht geboten. <br /> 2.) Trifunovic mit ca. 18000 Cetniks des Racic und Keserovic gleichlaufend mit dt. Bewegungen im Raum Prijepolje Marschrichtung Foca. Anfangs Teilnahme an Kampfhandlungen auf deutscher Seite (Flankenschutz). Neuerdings nur Mitläufer. Eindruck: Solange gleichlaufende Interessen im allgemeinen Ruhe. Wenn erfolgversprechend, Überfälle gegen deutsche Wehrmacht, besonders Splittergruppen, unbedingt zu erwarten. <br /> 3.) Um Übermittlung des Verhandlungsergebnisses DM – Vertreter AA wird gebeten."}})</ref>}} Načelnik štaba Armijske grupe »E« general-major [[Erich Schmidt-Richberg]] piše 5. decembra 1944. godine o pokušajima da se s četnicima Draže Mihailovića nađe, u vrijeme zajedničkog povlačenja, obostrano korisno rješenje u smislu nastavka saradnje u borbi protiv snagâ [[NOV i POJ]]: {{izdvojeni citat| ''Borbenoj grupi pukovnika Bemera </br> Glavni štab [[V SS brdskog korpusa]]'': 1) Pošto nemačka Vrhovna komanda sa opunomoćenicima DM već pregovara (preko izaslanika pukovnika [[Gojko Borota|Borote]]), molimo da se generalu Trifunoviću predoči da sačeka uputstva od svog pretpostavljenog starešine. 2) Utvrđivanje neke neutralne zone ist. od [[Sokolac|Sokolca]] ne može se dovesti u sklad sa nemačkim planovima. 3) Ostali predlozi DM već su dostavljeni. 4) U držanju nemačkog Vermahta, koje je ranije utvrđeno, prema četnicima ništa se nije promenilo. Nemački Vermaht ima nameru da zadovolji potrebe četnika u što većoj meri uzimajući u obzir i pružanje materijalne pomoći.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=868&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000862.] <br/> ({{jez-njem|"An Kampfgruppe Oberst Böhmer nachrichtl.: </br> Gen.Kdo.V.SS-Geb. Korps (durch Schreiben, 2. Ausf.) </br> 1.) Da deutsches Okdo. nur mit einer DM Vertretung verhandeln kann, und dies bereits geschiet (von entsandter Oberst Borota), wird gebeten, dass General Trifunovic nahezulegen, Weisungen seiner vorgesetzten Stelle abzuwarten. </br> 2.) Festlegung eines neutralen Raumes ostw. Sokolac läst sich mit deutschen Planungen nicht in Einklang bringen. Entsprechende andere Vorschläge wurden bereits DM übermittelt. </br> 3.) An dem ursprünglich festgelegten Verhalten der deutschen Wehrmacht gegenüber den Cetniks hat sich nichts geändert. </br> 4.) Die deutsche Wehrmacht wird versuchen, den Bedürfnissen der Cetniks weitgehend gerecht zu werden und beabsichtigt hierzu auch materielle Hilfeleistung."}})</ref>}} U posljednjim mjesecima okupacije Jugoslavije, dužnosnici njemačkog Wehrmachta mogli su dati konačni i zaokruženi sud o karakteru kolaboracije JVuO sa okupacionim snagama. Tako uputstvo iz štaba 91. armijskog korpusa od 26. decembra 1944. godine sadrži veoma iznijansirano tumačenje kvaliteta dosadašnje njemačko-četničke saradnje, prvenstveno uslovljene spoznajom da [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] predstavlja zajedničkog neprijatelja. Pored toga, oficiri iz štaba 91. koprusa analiziraju kako se može proći s najmanje političke štete usljed stalno prisutnog antagonizma između vlasti NDH i četnikâ, preporučajući oprez u odnosima s potonjima zbog njihovih neprekinutih veza sa [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznicima]]: {{izdvojeni citat|Srpski četnici: </br> Upotreba četničkih jedinica dala je u raznim oblastima dobre rezultate. Poznavanje zemljišta od strane četnikâ i njihove izviđačke aktivnosti protiv Titovih snaga od koristi su njemačkom Wehrmachtu. Međutim, oslanjanje četnika na njemački Wehrmacht proizilazi isključivo iz činjenice da su inferiorni u odnosu na Titove snage — [[Angloamerika|angloamerička]] oružana intervencija bi ih navela da odmah promijene kurs. Njihovi pokušaji da se svrstaju uz angloameričkog neprijatelja se nastavljaju. Stoga se savjetuje veliki oprez kada se postupa sa četnicima. Za vlastiti stav prema četnicima presudno je sljedeće: </br> 1) Upotreba četničkih jedinica mora se sprovesti na način tako da, u slučaju nagle promjene kursa, šteta ostane u granicama podnošljivog; </br> 2) Nijemci moraju iskoristiti neprijateljstvo između četnika i boljševičkih bandi; </br> 3) Saradnja s četnicima od slučaja do slučaja u zamjenu za opskrbu borbenom municijom, zdravstvenu njegu i snabdijevanje namirnicama, ukoliko su dostupne; </br> 4) Cjelokupno hrvatsko stanovništvo mrzi četnike; kompromis između njih i hrvatskih vlasti (posebno ustaša) teško da je moguć. Stoga, moramo spriječiti njihov upad na hrvatski teritorij, posebno između [[Drina|Drine]] i [[Bosna (rijeka)|Bosne]]. Prelazak [natrag] preko Drine u Srbiju, naročito od strane četnika iz Stare Srbije [misli se na teritoriju Nedićeve Srbije — prim.], treba podržati, jer se time izbjegava konflikt s NDH. Na hrvatskom tlu, taktički nužan kontakt s četnicima tokom operacija protiv Titovih snaga treba održati što je moguće više neprimjetnijim, s obzirom na odnos s ustašama; </br> 5) Postojeća mržnja između srpskih četnika i [[Bošnjaci|Muslimana]] zahtijeva poseban oprez tokom pregovora s obje strane i njihovog upošljavanja, jer će se i jedna i druga strana ili povući ili odmah zauzeti neprijateljski stav ako se za takve pregovore sazna; </br> Da li se četnici mogu iskoristiti u njemačku svrhu u borbi protiv Titovih bandi, '''čime bi se uštedjela njemačka krv''', zavisiće od razumnog i vještog pregovaranja s njima.<ref>[https://znaci.org/ok/T317.php?sta1=etni&sta2=D.M&idem=1404 NARA, T314, Roll 1630, frame no. 000770.] <br /> ({{jez-njem|"Die serbischen Cetniks. </br> Der Einsatz von Cetnik–Verbänden hat in verschiedenen Gebieten guten Ergebnissen geführt. Von Nutzen für die Deutsche Wehrmacht ist die Landeskenntnis der Cetniks und ihre Aufklärungstätigkeit den Titobanden gegenüber. </br> Anlehnung der Cetniks an die Deutsche Wehrmacht beruht jedoch nur auf die Tatsache, daß sie den Titokräften unterlegen sind: ein bewaffnetes angloameriknisches Eingreifen wird ihr sofortiges Umschwenken veranlassen, Ihre Versuche, sich dem angloamerikanischen Gegner zu nähern, laufen weiter. Große Vorsicht den Cetniks gegenüber ist daher angebracht. </br> Für die eigene Haltung den Cetniks gegenüber ist maßgebend: </br> 1.) Der Einsatz der Cetnik–Verbände ist so durchzuführen, daß bei plötzlichem Umschwenken der Schaden in erträglichen Grenzen bleibt. </br> 2.) Die Feindschaft zwischen den Cetniks und bolschewistischen Banden muß deutscherseits ausgenützt werden. </br> 3.) Zusammenarbeit mit Cetniks von Fall zu Fall gegen Bereitstellung von Gefechtsmunition, sanitäre Betreuung und Verpflegung, soweit diese vorhanden. </br> 4.) Die Cetniks sind bei der gesamten kroatischen Bevölkerung verhasst, ein Ausgleich zwischen ihnen und den kroatischen Dienststellen (bes. Ustascha) ist kaum möglich, daher muss ein Eindringen in den innerkroatischen Raum insbesondere zwischen Drina und Bosna unsererseits verhindert werden. Ein Übertritt insbesondere der altserbischen Cetniks über die Drina nach Serbien ist zu unterstützen, da so Konflikt mit Kroatien vermieden wird. Auf kroatischem Boden ist taktisch notwendige Fühlung mit Cetniks bei Einsatz gegen Titobanden im Hinblick auf Verhältnis zur Ustascha möglichst wenig in Erscheinung treten zu lassen. </br> 5.) Der bestehende Haß zwischen serbischen Cetniks und Muselmanen verpflichtet bei Verhandlungen und Einsatz beider Teile zu besonderer Vorsicht, da bei Bekanntwerden solcher Verhandlungen beide Parteien entweder abspringen oder sofort eine feindselige Haltung einnehmen werden. </br> Von einer verständnisvoll und geschickt geführten Verhandlung mit den Cetniks wird es abhängen, ob diese durch Einsatz gegen Titobanden für deutsche Zwecke nutzbar gemacht werden können, somit also deutsches Blut gespart werden kann."}})</ref>|Uputstvo načelnika štaba 91. armijskog korpusa o „srpskim četnicima“ iz decembra 1944.}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore|Pavle Đurišić|Crnogorski dobrovoljački korpus}} [[File:Spisak vlastitih trupa njemačke Armijske grupe E 1944, decembra 1944.jpg|thumb|Spisak trupa njemačke Armijske grupe »E« iz decembra 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000376.]</ref> Na spisku se nalazi i “10.000 Crnogoraca“ ({{jez-njem|"10.000 Montenegriner"}}). Riječ je o četnicima [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] (tj. CDK), koji su se povlačili zajedno sa okupacionim snagama.]] Dok su srbijanski četnici sadjejstvovali snagama Armijske grupe »E« u njihovom proboju na sjever, četnici iz Crne Gore uzeli su učešća u [[Proboj XXI brdskog korpusa iz okruženja|proboju XXI brdskog korpusa iz okruženja]]. Jedinice crnogorskih četnika, koje su od Njemaca takođe preformirane u dobrovoljačke pukove ("[[Crnogorski dobrovoljački korpus]]"), borile su se u sastavu njemačkog [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. brdskog korpusa]] između [[Danilovgrad]]a i [[Cetinje|Cetinja]] rame uz rame sa njemačkim vojnicima. Ove snage učestvovale su zajedno sa njemačkim snagama u operacijama protiv NOVJ ([[Operacija Frilingservahen aprila 1944|Frilingservahen]], [[Operacija Ribecal avgusta 1944|Ribecal]]). Komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe "E"]] je u svom izvještaju od ove četnike ubrojao u brojno stanje svojih jedinica: {{izdvojeni citat|C. D. K. od 3 puka, pod komandom potpukovnika [[Pavle Đurišić|Đurišića]], formiran neposredno od strane K-de 2. OkA ([[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druga oklopna armija]]), bio je do sada u službenom pogledu potčinjen K-di 2. OkA a u snabdevačkom i taktičkom pogledu 181. peš. div., koja je trebalo da se obimno uključi u obuku. [...] C.D.K. se do sada dokazao u borbi protiv komunista, ali je upitna njegova pouzdanost prema njemačkom Wehrmachtu zbog Đurišićeva kontradiktornog stava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=825&rec=314&roll=664 NARA, T314, Roll 664, frame 000817.] <br /> ({{jez-njem|"M.F.K. zu 3 Rgt. unter Führung Oberstleutnant Djurisic, wurde von Pz.AOK 2 unmittelbar aufgestellt, unterstand bisher truppendienstlich Pz.AOK, versorgungsmässig und taktisch 181.Inf.Div., die sich ausbildungsmässig weitgehend einzuschalten hatte. </br> M.F.K. im Kampf gegen Kommunisten bisher bewährt, jedoch in seiner Zuverlässigskeit gegenüber der deutschen Wehrmacht durch widerspruchsvolle Haltung Djurisic fragwürdig."}})</ref>|Izvještaj Komande 21. brdskog korpusa Komandi Grupe armija "E" od 23. septembra 1944. godine}} O odluci komandanta Crne Gore, Boke i Sandžaka JVuO potpukovnika Pavla Đurišića da slijedi kolonu njemačkih armijâ pri povlačenju s Balkana, te o značajnoj pomoći pruženoj okupatoru od strane crnogorskih četnika tom prilikom, piše u svojim ratnim memoarima i [[Hermann Neubacher]]: {{izdvojeni citat|On je bio opasan nemački saveznik. Meni je uvek bilo savršeno jasno da bismo mi za Pavla Đurišića, u slučaju invazije zapadnih sila na Balkan, ponovo postali njegov najveći neprijatelj. Kada je započelo povlačenje nemačkih trupa iz Crne Gore, Pavle Đurišić je krenuo sa njima. Tokom napornih marševa po planinskom terenu, tokom operacije povlačenja prolazili smo i kroz područja koja su kontrolisali partizani. Njegove trupe vodile su borbu sa partizanima i time nemačkim trupama olakšale evakuaciju sa tog prostora. Kasnije je Pavle Đurišić sklopio ugovor sa ustaškim trupama Ante Pavelića, da bi mogao da prođe sa svojim jedinicama kroz Hrvatsku i Istru. Tamo su se već nalazile i druge četničke jedinice, kao i Ljotićevi dobrovoljci.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], str. 176—177.</ref>|[[Hermann Neubacher]]}} === Prelazak sa Nemcima u Bosnu (1944-1945) === {{main|Proboj Armijske grupe E kroz istočnu Bosnu|Četnička ofanziva u istočnoj Bosni 1944.|Bosanska golgota}} [[File: Četnički oficir Dinarske divizije, SS-Sturmbannführer Ernst Lerch i neidentificirani SS-Hautsturmführer tokom ofanzive protiv IX. korpusa.jpg|thumb|Oficir [[Dinarska četnička divizija|Dinarske divizije JVuO]], SS-Sturmbannführer [[Ernst Lerch]] i neidentificirani SS-Hauptsturmführer tokom ofanzive protiv [[9. korpus NOVJ|9. korpusa NOVJ]] u Sloveniji, mart 1945. godine<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2016/05/bk0164.html Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0164 | Photo | Höherer SS- und Polizeiführer Adriatisches Küstenland]</ref>]] [[Armijska grupa "E"]] imala je u planu otvaranje komunikacija kroz istočnu Bosnu, pa je krajem novembra jedna njena divizija ([[11. poljska vazduhoplovna divizija (Nemačka)|11. poljska vazduhoplovna divizija]]) započela napad pravcem od [[Rogatica|Rogatice]] prema [[Zvornik]]u, protiv snaga [[Treći udarni korpus NOVJ|Trećeg udarnog korpusa]] [[NOVJ]]. Međutim, kako su tokom ofanzive [[NOVJ]] i Crvene armije od 3. decembra nemačke pozicije na [[Sremski front|Sremskom frontu]] ozbiljno ugrožene, ova divizija hitno je izvučena i transportovana prugom [[Sarajevo]] - [[Slavonski Brod]] na [[Sremski front]]. Na njeno mesto usmerena je glavnina četnika iz [[Srbija|Srbije]]. U izvještaju Operativnog odjeljenja u [[Sarajevo|Sarajevu]] Armijske grupe »E« od 10. decembra 1944, koji potpisuje potpukovnik Warnstorff, istaknuto je: {{izdvojeni citat| Telegram 34. i 91. arm. korpusu, 5. SS-brd. arm. korpusu i Korpusnoj grupi »Kibler«: 1) Četnici na maršu u širi rejon Valjeva privremeno će preći preko područja Rogatica — Ljubovija — Zvornik — Kladanj. 2) DM garantuje najlojalnije držanje prema nemačkim jedinicama i nudi saradnju. Znak raspoznavanja za saradnju između nemačkih jedinica i četnika je: Mitrovica. 3) Četnike u što većoj meri koristiti za službu izviđanja. Materijalna pomoć može im se obezbediti u ograničenim razmerama ukoliko se stave na raspolaganje za borbu protiv bandi. 4) K-da Grupe armija obavestila je hrvatske vlasti o navedenom kretanju.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=998&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000992.] ({{jez-njem| <br /> "1.) Cetniks überschreiten auf dem Marsch in den Großraum Valjevo vorübergehend das Gebiet Rogatica – Ljubovija – Zvornik – Kladanj. <br /> 2.) DM hat loyalste Haltung gegenüber deutscher Truppe zugesichert und bietet Zusammenarbeit an. Kennwort zwischen deutscher Truppe und Cetniks für Zusammenarbeit ist "Mitrovica". <br /> 3.) Die Cetniks sind weitgehend für Erkundungsaufträge zu verwenden. Materielle Hilfe darf ihnen in beschränktem Ausmaß gewährt werden, soweit sie sich zum Kampf gegen die Banden zur Verfügung stellen. <br /> 4.) Die kroatischen Behörden sind über obige Bewegung durch Okdo. unterrichtet worden."}})</ref>}} U izvještaju njemačkog opunomoćenog generala u [[NDH]] od 24. decembra 1944. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_82.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje POSLJEDNJI DANI NA VUČJAKU]</ref> navodi se da je general Draža Mihailović izrazio spremnost za suradnju i sa formacijama NDH u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Prema izvješću pouzdanog agenta, Draža Mihajlović je izrazio namjeru da se bori skupa sa ustašama i domobranima, jer je njihov zajednički glavni cilj uništenje komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=443&rec=311&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000427.] <br /> ({{jez-njem|"Nach zuverlässiger V–Mann–Meldung soll Draza Mihajlovic geäussert haben, er wolle mit den Ustascha und Domobranen zusammen kämpfen, da das gemeinsame Hauptziel die Vernichtung des Kommunismus sei."}})</ref>|Izvještaj njemačkog opunomoćenog generala u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 24. XII 1944.}} Četnici su, pod ličnom komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]], nakon koncentrisanja unutar nemačko-ustaških linija, izvršili [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|napad na snage NOVJ]]. 8. decembra [[1944]]. ujutro sa nemačko-ustaških položaja u okolini [[Rogatica|Rogatice]] krenuli u silovit napad prema [[Zvornik]]u. Ovaj napad bio je usklađen sa napadom nemačkog 34. armijskog korpusa sa druge strane, pravcem [[Užice]] - [[Ljubovija]] - [[Zvornik]]. Ovom prilikom četnicima su Nemci obezbedili snabdevanje municijom, kao i zbrinjavanje ranjenika u nemačkim bolnicama u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Pošto je prodor četnika prema [[Zvornik]]u odbijen, njihova glavnina usmerila se prema oslobođenoj [[Tuzla|Tuzli]]. U [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|neizvesnim borbama od 24. do 28. decembra]] [[Treći udarni korpus NOVJ]] krajnjim naporom odbio je ovaj napad. Nakon ovog poraza, glavnina [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] snaga razmestila se u [[Modriča|Modriči]] i okolini, gde su nakon kraćeg sukoba uspostavili sporazum sa snagama NDH. Tako su se našli na za Nemce vitalnoj komunikaciji Sarajevo - Brod, vodeći zajedno sa Nemcima teške dvomesečne borbe protiv [[Druga armija JA|Druge jugoslovenske armije]], koja je nastojala da je prekine. Preko pukovnika Borote, komandanta Romanijskog korpusa JVuO, uspostavljena je saradnja sa nemačkim štabom u [[Sarajevo|Sarajevu]], od kojeg je obezbeđeno snabdevanje municijom i bolničko zbrinjavanje ranjenika.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_130.htm Opšti uslovi sporazuma o saradnji između četnika i nemačkih jedinica pripremljeni za pregovore decembra 1944. godine], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - dokument broj 130</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_219.htm Ratni dnevnik Armijske grupe E 1.10.1944-31.12.1944], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - prilog broj 2, (10. decembar 1944)</ref> [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićeva]] grupacija takođe je uspostavila vezu sa Štefanom Hedrihom ({{jez-nem|Stefan Hedrich}}), SS-oberfirerom i inspektorom u glavnom štabu SS, komandantom SS-oblasti Severozapadna Bosna.<ref>[https://www.znaci.org/00001/181.htm Roland Kaltenegger: TOTENKOPF & EDELWEIß], četvrti deo: Das Kriegsjahr 1944 (Ares verlag, Graz), strana 268.</ref> [[3. april]]a 1945. godine, kada su nemačke trupe napuštale Bijeljinu i okolinu, Mihailović je pokušao da ih pridobije da ostanu pod njegovom komandom kao jugoslovenski državljani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_192.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša štaba Vrhovne komande od 12. decembra 1944. do 7. aprila 1945. godine]</ref> [[Schutzstaffel|SS]]-Sturmbannführer (major) [[Ernst Lerch]], u izvještaju od 8. marta 1945. godine, piše da je [[Aleksandar Nikolić (četnik)|Aleksandar Nikolić]], zapovjednik Sremsko-slavonske komande JVuO, zajedno sa svojim trupama (za koje navodi da broje oko 80 ljudi, ali i da bi po pristizanju ostatka jedinice ta cifra mogla dostići i 400) došao u [[Istra|Istru]], tj. u [[Operativna zona Jadransko primorje|Operativnu zonu Jadransko primorje]], gdje se stavlja na raspolaganje njemačkim vlastima. Ernst Lerch moli nadređene da naznače rejon u kojem bi »grupa pukovnika Nikolića« mogla da bude »upotrebljena«: {{izdvojeni citat|1.) U prostor [[Jurdani]], prov. [[Rijeka (grad)|Rijeka]], stigli su delovi četničke grupe pukovnika Nikoliča u jačini oko 80 ljudi. 2.) Prema telegr. Glavnog ureda SS od 7. 2. 45, delovodn. pov. br. 375/45, grupa Nikolić potčinjena je komandantu SS i policije u [Operativnoj zoni] Jadr. primorje. [...] 6.) Pukovnik Nikolić je samostalni četnički komandant i njegov načelnik Štaba major Miladinović je izjavio da ova grupa ne želi nikakvu zavisnost od ministra [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]a, odn. od drugih četničkih grupa. <br /> Oni obećavaju da će se stoprocentno zajedno s Nemcima boriti kako protiv komunista tako i protiv regularnih engleskih trupa koje oni navodno preziru iz dubine duše. <br /> Ovaj osnovni stav oni će zadržati u svakoj situaciji pa ma šta se desilo.<ref>[https://znaci.org/zb/4_6_19.htm Zbornik NOR-a – tom VI – Borbe u Sloveniji – knjiga 19. – 1. III – 15. V 1945. godine, Vojnoistorijski institut], Beograd, 1975, dokument br. 161, str. 822–823.</ref>|Obaveštenje komandanta SS i policije u Operativnoj zoni Jadransko primorje od 8. marta 1945. o pristizanju četnika pukovnika Nikolića u Istru}} [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za [[Jugoistočna Evropa|jugoistočnu Evropu]], u svojim poslijeratnim memoarima ističe da je sa četničkim komandantom održavao vezu sve do aprila 1945, tj. do [[Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)|zajedničkog povlačenja Nijemaca i četnika]] pred jedinicama NOVJ i [[Crvena armija|Crvene armije]]. Neubacher navodi da je postojala i zamisao o susretu između njega i generala Mihailovića, ali [[Joachim von Ribbentrop]] nije dao dopuštenje za taj sastanak: {{izdvojeni citat|Tokom sukoba četnika sa Englezima, stiglo je do mene pitanje da li bih bio spreman da razgovaram sa Dražom Mihailovićem. Ovu sam molbu prosledio ministru spoljnih poslova Ribentropu, tražeći od njega da mi dozvoli da do takvog susreta dođe. U principu, nije mi bilo zabranjeno da uspostavim kontakt. Ali, za vođenje razgovora morao sam da dobijem specijalnu dozvolu. Bilo mi je, međutim, zabranjeno da stupim na teren koji kontroliše Draža Mihailović. Moja spremnost i želja da se sretnem sa njim bili su veliki, te sam uskoro morao da sam sebi priznam da je moj glavni motiv bio – radoznalost. Da se sretnem sa četničkim vođom, a da se prethodno ne izvrše potrebne pripreme, razgovor bi bio besmislen, i jedino bi doneo neugodnost i neprilike za Dražu Mihailovića, jer bi dobio etiketu „kolaboratera“. Trebalo je susret dobro organizovati, kako bi bilo sigurno da će doneti senzacionalan rezultat. Verovatno je i sam Draža Mihailović tako razmišljao, pa zato, najzad, nije nikada ni došlo do našeg susreta. Ali, ostali smo u vezi preko naših posrednika. I jedna i druga strana bila je u tim kontaktima veoma oprezna. Jedan moj poverljiv čovek čak je tri puta bio u Dražinom glavnom štabu. Da ne bih bio suviše opširan, zadovoljiću se samo tvrdnjom da Draža Mihailović svoju politiku sve do kraja rata nije menjao. Tek početkom 1945, u vreme naših poslednjih borbi u Hrvatskoj, kada je povlačenje naših trupa sa tog prostora bilo samo pitanje dana, Draža Mihailović mi se obratio direktnom molbom – i to preko svojih poverljivih ljudi u Beču – da mu pružim pomoć u vezi sa naoružanjem njegovih jedinica. Tokom nekoliko dana ja sam čak imao direktnu radio-vezu sa njegovim glavnim štabom u Bosni. Moj poverljiv čovek bio je poslednji put kod Draže u aprilu 1945.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>}} General Mihailović je odbijao da osobno uđe u bilo kakav aranžman s okupatorom, i od ove je politike odstupio samo u četiri ili pet navrata tokom rata. Riječ je o [[Sastanak u Divcima|sastanku u Divcima]] sredinom novembra 1941. godine, zatim o dva sastanka s predstavnikom Hermanna Neubachera, [[Rudolfom Stärkerom]], u jesen 1944 (prvi u zapadnoj Srbiji na kojem je Mihailovića pratio pukovnik [[Robert H. McDowell]], šef američke vojne misije pri njegovu štabu, a drugi u sjeveroistočnoj Bosni), kao i o posljednjem sastanku sa Stärkerom na planini [[Vučjak]], početkom aprila 1945. Neubacher pokušava u svojoj knjizi ekskulpirati Mihailovića od odgovornosti za kolaboraciju.<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> == Nemci o generalu Mihailoviću i JVuO == [[Datoteka:Draža pred sudom.jpg|mini|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović]] na [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] [[1946]].]] {{izdvojeni citat|'''Njemačka je za D.M.-a neprijatelj br. 2 – neprijatelj br. 1 su komunisti'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=695&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000686.] <br /> ({{jez-njem|"Deutschland ist für D.M. nur noch der Feind No. 2. Feind No. 1 sind die Kommunisten."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka Armijske grupe »F« sa izaslanikom Neubacherom održanog 30. jula 1944.}} Prilikom ispitivanja od strane istražitelja 7. američke armije avgusta 1945. godine, pisanu izjavu o svojim aktivnostima u ratnom periodu sastavio je i [[feldmaršal]] [[Maximilian von Weichs]], koji je avgusta 1943. naslijedio generala Löhra na mjestu glavnokomandujućeg Jugoistoka. U odjeljku naslovljenom »Grupe koje pomažu Njemačkoj«, von Weichs o četnicima Draže Mihailovića piše sljedeće: {{izdvojeni citat|Mihailovićeve trupe su se nekada borile protiv naših okupacionih trupa iz lojalnosti prema svome kralju. U isto vreme su se borile protiv Tita, zbog svojih antikomunističkih ubeđenja. Ovaj rat na dva fronta nije mogao dugo potrajati, posebno kada je britanska podrška počela favorizovati Tita. Sledstveno, Mihailović je pokazao pronemačka stremljenja. Bilo je angažmana tokom kojih su se srpski četnici borili protiv Tita zajedno sa nemačkim trupama. Sa druge strane, dešavalo se da neprijateljski raspoložene četničke grupe napadnu nemačke vozove za snabdevanje da bi popunili sopstvene zalihe. Mihailović je voleo da ostane u pozadini, i prepusti takve poslove svojim podređenima. On se nadao da će dočekati svoje vreme ovom igrom moći, dok mu anglo-američko iskrcavanje ne obezbedi dovoljnu podršku protiv Tita. Nemačka je prigrlila njegovu podršku, koliko god privremenu. Četničke izviđačke aktivnosti naši komandanti su visoko cenili.<ref>http://znaci.org/00002/318_4.htm ({{jez-eng|"MIHAILOVIC's troops once fought against our occupation troops out of loyalty to their King. At the same time they fought against TITO, because of anti—Communist convictions. This two front war could not last long, particularly when British support favored TITO. Consequently MIHAILOVIC showed pro-German leanings. There were engagements during which Serbian Chetniks fought TITO alongside German troops. On the other hand, hostile Chetnik groups were known to attack German supply trains in order to replenish their own stocks. ''MIHAILOVIC liked to remain in the background, and leave such affairs up to his subordinates. He hoped to bide his time with this play of power until an Anglo—American landing would provide sufficient support against TITO. Germany welcomed his support, however temporary. Chetnik reconnaissance activities were valued highly by our commanders''."}})</ref>}} Takođe, feldmaršal von Weichs na drugom mjestu podcrtava da, dok se general Mihailović nastojao držati po strani, taktička je njemačko-četnička kolaboracija na terenu poprimala sve veći obim: {{izdvojeni citat|Iako se on sâm [Mihailović] oštroumno suzdržavao od iznošenja svog ličnog stava u javnosti, bez sumnje kako bi imao odriješene ruke za svaku eventualnost (npr. savezničko iskrcavanje na Balkanu), dopustio je svojim komandantima da pregovaraju s Nijemcima te da s njima sarađuju. I oni su to činili, sve više i više...<ref>Röhr, Werner, ed. (1994). Europa unterm Hakenkreuz: Okkupation und Kollaboration (1938–1945). Berlin: Hüthig. s. 358. <br/ > ({{jez-eng|"Though he himself [Draža Mihailović] shrewdly refrained from giving his personal view in public, no doubt to have a free hand for every eventuality (e.g. Allied landing on the Balkans), he allowed his commanders to negotiate with Germans and to co-operate with them. And they did so, more and more..."}})</ref>|[[Maximilian von Weichs]]}} Specijalni [[Adolf Hitler|Hitler]]ov izaslanik [[Hermann Neubacher]] u svojim memoarima tumači politiku Draže Mihailovića. On piše da je Mihailović „ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva”. Neubacher primjećuje da su Mihailovićevi komandanti sarađivali sa Nijemcima, dočim je on nastavio voditi antiokupatorsku propagandu: {{izdvojeni citat|Politiku Draže Mihailovića nije bilo teško razumeti. On je bio impresioniran nemačkim vojnim podvizima. Pa ipak, sa sigurnošću je računao na to da će Nemačka izgubiti rat. Dovoljno sam čuo od pouzdanih izvora, koji su me obavestili o Dražinom stavu prema Rajhu. On je ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva. Saveznici su Dražu ostavili na cedilu, pa je zato pokušao da od Nemaca – koji su za njega sada bili samo neprijatelj broj dva – dobije što je moguće više oružja. Namera četničkog vođe bila je ova: da se, kada započne nemačko povlačenje, bez borbe dokopa nemačkih strateških pozicija i da se na njima utvrdi. On se spremao za konačan obračun sa Titom, koji je trebalo da se vodi beskompromisno, na život ili smrt, a u pitanju je bila budućnost Jugoslavije. Dok su, dakle, Dražini podređeni komandanti tu i tamo sarađivali sa Nemcima, on je sam nastavio da i dalje vodi propagandu protiv Nemaca.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 160–161.</ref>}} Čak i kada je odobravao kolaboraciju svojih komandanata sa okupatorima, general Mihailović je strogo vodio računa da se na taj način lično ne kompromituje, prvenstveno iz straha od negativne reakcije stanovništva okupirane Jugoslavije. Presretanjem komunikacije između Mihailovića i vojvode Đujića ujesen 1943, njemački nadležni organi su registrovali ovu tendenciju kod četničkog vođstva: {{izdvojeni citat|18.11. Radio-naređenje D.M. Đujiću da još više nego do sada ratuje zajedno sa njemačkim Wehrmachom protiv komunista, jer su oni izdali srpsku nacionalnu stvar. On sam ne može tako postupiti zbog stava naroda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=235&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000223.] <br /> ({{jez-njem|"18. 11. FUNKBEFEHL D. M. AN DJUJIC, MIT DEUTSCHER WEHRMACHT GEGEN KOMMUNISTEN MEHR ALS BISHER ZU KAEMPFEN, DA NATIONALE SACHE SERBIENS VERRATEN. ER SELBST KOENNE WEGEN VOLKSMEINUNG NICHT MITMACHEN."}})</ref>|Depeša komande Druge oklopne armije komandi [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 21. novembra 1943. godine}} General [[Schutzstaffel|SS]]-a [[Otto Kumm]], treći komandant [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS dobrovoljačke brdske divizije »Prinz Eugen«]], u knjizi ratnih memoara naslovljenoj ''Vorwärts, Prinz Eugen! Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"'' („Naprijed, Prinz Eugen! Istorija 7. SS dobrovoljačke divizije Prinz Eugen”), ostavio je svoje tumačenje prirode odnosâ između JVuO i njemačkog okupatora: {{izdvojeni citat|Kao ostatak „u šumi“ regularne armije nakon okupacije Jugoslavije, oni su nosili stare uniforme – i nove brade, jer su se zakleli da se neće brijati dok okupator ne bude isteran iz zemlje. Oni su bili verni kraljevini i borili su se za svog mladog kralja Petra II, ali radije su se držali udaljenih sela i oblasti, ne napadajući naše jedinice, osim ako se nisu osećali dovoljno nadmoćnim. Disciplina i naoružanje bilo im je relativno dobro, a u odnosu prema drugim jugoslovenskim narodnim i verskim grupama bili su nepredvidljivi – što je često išlo do napada na hrvatska sela i muslimanske žene. Kao prijatelje još su imali Engleze – i njihov radio. Na volovskim kolima ili na konjskim leđima oni su se povremeno prebacivali u druge oblasti, najčešće neuzdrmani, jer smo ih mi puštali, smatrajući da ih dugoročno možemo pridobiti za nas – kao '''braću po oružju protiv komunizma'''. To je donekle nejasna situacija, oni nisu prijatelji, ali ni neprijatelji, i situacija se menja s vremena na vreme.<ref>[http://www.znaci.org/00001/200.htm Otto Kumm: VORWÄRTS, PRINZ EUGEN! - Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"], [http://www.znaci.org/00001/200_5.pdf Aufstellung der Division "Prinz Eugen"] str. 52. <br /> ({{jez-njem|"Als Reste der nach der Besetzung Jugoslawiens 'in den Wald' gegangenen regulären Armee tragen sie die alte Uniform – und neue Bärte, da sie geschworen haben, sich nicht früher zu rasieren, bevor nicht der Okkupator aus dem Land gejagt ist. Sie sind königstreu und kämpfen für ihren Jung-König Peter II., doch weichen sie lieber aus in abseits gelegene Dörfer und Gebiete und stellen sich nur selten unseren Verbänden, es sei denn, sie fühlen sich in ausreichender Ubermacht. Disziplin und Bewaffnung sind relativ gut, gegenüber den anderen jugoslawischen Volks- und Glaubensgruppen sind sie unberechenbar, weshalb es oft zu Ubergriffen gegen kroatische Dörfer oder muselmanische Frauen kommt. Als stille Freunde haben sie die Engländer – und ihre Funkgeräte. Auf Ochsenkarren oder hoch zu Roß verlegen sie manchmal in eine andere Gegend, meist ungeschoren, da wir sie ziehen lassen und sie auf lange Sicht für uns gewinnen wollen – als Waffengefährten gegen den Kommunismus. Es ist eine etwas unklare Situation, sie sind nicht Freund, auch nicht Feind, die Lage wechselt von mal zu mal."}})</ref>}} Saradnju sa četničkim formacijama generala Mihailovića u borbi protiv zajedničkog neprijatelja pominje u svojim memoarima i [[Schutzstaffel|SS]]-potpukovnik [[Otto Skorzeny]], vođa njemačkih komandosa, zaslužan za izvođenje brojnih specijalnih operacija tokom rata. Neposredno pred [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|kapitulaciju nacističke Njemačke]], ''Obersturmbannführer'' Skorzeny je tri dana (od 5. do 8. maja [[1945]]. godine) vršio dužnost šefa njemačke vojno-obavještajne službe ''[[Abwehr]]''. Po osobnom ''[[Adolf Hitler|Führer]]ovom'' naređenju, potpukovnik Skorzeny biva upućen proljeća 1944. godine u okupiranu Jugoslaviju, kako bi koordinirao [[Operacija Konjićev skok|operacijom uništenja]] [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOVJ]] i zarobljavanja [[Josip Broz Tito|maršala Tita]]: {{izdvojeni citat|U proljeće 1944. dobio sam naredbu Vrhovne komande Wehrmachta da lociram [[Josip Broz Tito|Titov]] štab, uništim ga i uhvatim Tita, koji je, prema [[Winston Churchill|Churchill]]ovoj volji, već bio zamijenio generala Mihailovića. Mihailović, ratni ministar mladog kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II]] od Jugoslavije, koji je živio u egzilu u [[London]]u, bio je uplašen sve većim uticajem komunizma. Na njegovo zaprepaštenje, njegovi su se četnici ponekad borili zajedno čak s mađarskim trupama, Hrvatima [[Ante Pavelić]]a, pa čak i sa našim vojnicima protiv Titovih trupâ.<ref>Otto Skorzeny, ''Meine Kommandounternehmen. Krieg ohne Fronten'', Universitas Verlag in F.A. Herbig Verlagsbuchhandlung GmbH, München, 1993, s. 201. <br /> ({{jez-njem|"Im Frühjahr 1944 bekam ich den Befehl vom OKW, das Hauptquartier Titos ausfindig zu machen, es zu zerstören und Tito gefangenzunehmen, der nach dem Willen Churchills schon den General Mihailowitsch abgelöst hatte. Der Kriegsminister des im Exil in London lebenden jungen Königs Peter II. von Jugoslawien, Mihailowitsch, war über den fortschreitenden Einfluß des Kommunismus erschreckt. Seine Tschetniks schlugen sich zu seinem Erstaunen manchmal sogar gemeinsam mit den ungarischen Truppen, den Kroaten des Ante Pawelitsch und selbst unseren Soldaten gegen die Truppen Titos."}})</ref>}} == Reference == {{izvori|2}} == Povezano == * [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine]] * [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom]] == Vanjske veze == {{commonscat|Chetnik collaboration with Axis occupation}} * [https://www.znaci.org/00001/40.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945 (Stanford University Press 1975)] {{Kolaboracija u Jugoslaviji}} {{Authority control}} [[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu| ]] hxkz4hrsmj5acjvw4y0zgqhaq18gve1 42655884 42655883 2026-07-16T11:26:10Z ~2026-33838-53 362805 42655884 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje|razlog=Preterana upotreba citata}} [[File:Lukačević i Nemci.jpg|thumb|Četnički potpukovnik [[Vojislav Lukačević]], dvojica nemačkih oficira i neidentifikovani četnički komandant. Fotografija je verovatno nastala tokom [[Bitka za Konjic 1943.|bitke za Konjic]], od 19. do 26. februara 1943. godine, kada su snage pod Lukačevićevom komandom sadejstvovale s Nemcima.]] [[File:Četnici i Nemci u okupiranoj Jugoslaviji.jpg|thumb|Četnici i Nijemci u okupiranoj Jugoslaviji.]] '''Kolaboracija četnika s Nemcima''' odvijala se, sa manjim ili većim intenzitetom, tokom većeg dijela perioda [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije u Drugom svetskom ratu]]. Glavna usluga koju su četnici vršili Nemcima bila je borba protiv [[Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije|partizanskih jedinica]], hvatanje pripadnika [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|pokreta otpora]] po naseljenim mestima, te njihovo likvidiranje ili slanje u logore pod kontrolom okupacionih ili kvislinških vlasti. Zbog njegovog inicijalnog učešća u [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanku u Srbiji 1941]], Nemci su [[Draža Mihailović|Dražu Mihailovića]] dugo smatrali neprijateljem, za kojim je raspisana poternica.<ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D0%B4%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941.</ref><ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D1%98%D1%83%D0%BB%D0%B0_1943.</ref> Istovremeno, njegovi odredi širom okupiranog područja sarađivali su sa nemačkom vlašću na razne načine (npr. [[legalizacija četnika u Srbiji]] 1941–1943). Saradnja četnika sa Vermahtom postala je sveobuhvatna nakon novembra 1943. godine, kada je politički vrh u [[Berlin]]u konačno odlučio da prihvati Dražu Mihailovića za saradnika, što je rezultiralo potpisivanjem niza [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovora o saradnji]] sa njegovim glavnim komandantima u Srbiji. Nakon potpisivanja ugovora o primirju i saradnji, okupator je počeo isporučivati municiju i vojnu opremu četničkim jedinicama koje su se, zajedno sa njemačkim trupama i pod nadzorom njemačkih oficira, borile protiv jedinica [[NOVJ]] u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] i [[Sandžak]]u.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 12058.</ref> U [[NDH]], četnici su služili Nemcima za razne namene: dostavljanje obaveštenja o komunistima, pomoć nemačkim nabavkama stoke, pomoć trupama u svojstvu vodiča, pomoć u ljudstvu, učestvovanje u osovinskim operacijama (na primer [[operacija Citen|operacija Ziethen]], [[operacija Bora]]), i druge potrebne radnje za gušenje ustaničkog pokreta.<ref name="ReferenceA">[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u Dalmaciji i zapadnoj Bosni]</ref> Nemci su četnike snabdevali oružjem i opremom i dozvoljavali im da po potrebi koriste njihove garnizone za smeštaj i motorizaciju za transport. Partizanske pokrete po Bosni i Hercegovini te Hrvatskoj Nijemci su u mnogo navrata doznavali na osnovu četničkih dojava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1071&rec=314&roll=563 NAW, T-314, Roll 563, frames 001061-1062: Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa (31. januar 1944.)]</ref> Prve dve godine rata, četnici su formalno bili deo [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] koalicije, ali zbog stavljanja [[Četnički odredi Jugoslovenske vojske|četničkih odreda Jugoslovenske vojske]] pod komandu Vermahta, krajem 1943. je došlo do konačnog napuštanja Draže Mihailovića od strane Saveznika, a potom 1944. godine i do napuštanja i osude četnika od strane jugoslovenskog kralja.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D0%B2_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%99%D0%B0_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B0_II_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D1%98_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D1%81%D1%86%D0%B8_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B5 Poziv kralja Petra II na pristupanje Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije]</ref> Zbog kolaboracije sa nemačkim okupatorom, mnogim je četničkim vođama, uključujući samog Dražu Mihailovića, suđeno u [[Beogradski proces|beogradskom]] i drugim procesima. Pored kolaboracije sa Nemcima, četnici na teritoriji italijanske okupacione zone su tesno [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|sarađivali sa fašističkom Italijom]]. == Nemačka politika prema četnicima == Česte njemačke promjene kursa u odnosu prema četnicima Draže Mihailovića (npr. [[Sastanak u Divcima|pregovori u Divcima]] u novembru, pa [[Operacija Mihailović|napad na štab Draže Mihailovića]] u decembru 1941, zatim ponovna obustava progona Mihailovićevih četnika i skidanje ucjene na njegovu glavu u proljeće 1942. godine, itd.) tokom čitavog ratnog perioda, bile su u potpunosti u skladu sa politikom koja je vođena u okupiranim zemljama. Najplastičniji prikaz ovakvog pristupa prezentovao je [[Felix Benzler]], opunomoćenik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova u [[Beograd]]u, u izvještaju koji je poslao u [[Berlin]] 11. marta 1942. godine ministru vanjskih poslova [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]]: {{izdvojeni citat|To što nemačka vojna mesta vode pregovore s pojedinim četničkim vođama, nije ništa neobično u srpskom prostoru. To se zbiva svesno, u okviru naše politike, uslovljene slabošću naših vojn[ičk]ih snaga i dosad ne bez uspeha vođene, da Srbe, a naročito ustanike usmeri jedne protiv drugih (komuniste protiv četnika, četnike među sobom, vladine dobrovoljce protiv komunista i četnika) i da se time po mogućnosti omete obrazovanje jednog jedinstvenog fronta.<ref>AVII, NAV, N-T-120, 200/153555-58.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/272.</ref><ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 90.</ref>}} Njemačko konstantno opiranje uspostavi saradnje s četnicima Draže Mihailovića bilo je generirano sa samog političkog vrha. U ratnom dnevniku Vrhovne komande Wehrmachta prenesena je informacija da je 23. septembra 1942. održan sastanak vođe Trećeg Reicha [[Adolf Hitler|Adolfa Hitler]]a s predsjednikom [[Rumunija|rumunjske]] vlade [[Ion Antonescu|Ionom Antonescuom]] i poglavnikom [[NDH]] [[Ante Pavelić|Antom Pavelićem]]. Na sastanku se uglavnom raspravljalo „o hrvatskim problemima“. Pored njemačkog veleposlanika u [[Zagreb]]u [[Siegfried Kasche|Siegfrieda Kaschea]], sastanku je prisustvovao i opunomoćeni general u NDH [[Edmund Glaise von Horstenau]] koji se nije ustručavao da „otvoreno kritikuje hrvatsku vlast“, ali je i „skrenuo pažnju na četnike, koje su naoružali Italijani“. General von Horstenau je predložio da bi četnike trebalo „upotrebiti da na svom području [tj. u njemačkoj okupacionoj zoni] postanu organi reda“: {{izdvojeni citat|Hitler je na taj predlog negativno odgovorio, jer da mu se čini veoma opasno da se četnicima pruži podrška. Četnici su pre svega srpske patriote, koji zastupaju [[Velika Srbija|velikosrpsku]] misao. Time hranimo zmiju koja će jednoga dana da poraste. Istina, danas je ona još mala, ali jednog dana mogla bi da bude opasna.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Nakon sagledavanja situacije na Balkanu u jesen 1943, Nemci su jugoslovenske partizane proglasili najvećim neprijateljima.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_156.htm PROCENA KOMANDANTA JUGOISTOKA FELDMARŠALA VAJKSA OD 1. NOVEMBRA 1943. VOJNO-POLITIČKE SITUACIJE NA BALKANU KRAJEM OKTOBRA 1943. GODINE</ref> U cilju borbe protiv partizana, tolerisali su i koristili četnike kao antikomunističku miliciju, iako im je bilo dobro poznato da oni održavaju veze sa [[London]]om. == Hronologija == === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1941) === {{main|Ustanak u Srbiji 1941.|Sastanak u Divcima}} {{izdvojeni citat|Četnički odredi jugoslovenske vojske pod komandom pukovnika Draže Mihailovića stavljaju se na raspolaganje za borbu protiv komunista u saradnji sa nemačkim Vermahtom.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_30._%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941._%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0 Извештај капетана Матла претпостављенима од 30. октобра 1941. о разговорима са представницима Драже Михаиловића]</ref>|Dražina ponuda Nemcima iz oktobra 1941.}} {{Wikisource|Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} {{Wikisource|Izveštaj kapetana Matla pretpostavljenima od 30. oktobra 1941. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića}} {{Wikisource|Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.}} Nemci su za gušenje [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji 1941.]] angažovali dodatne trupe i sproveli drastične represalije nad stanovništvom, što je Mihailovića navelo da se povuče iz ustanka, napadne partizane i zatraži kontakt sa nemačkom upravom radi prekida neprijateljstva. Vezu je uspostavio preko pukovnika [[Branislav Pantić|Branislava Pantića]], njegovog predstavnika i obaveštajca u [[Beograd]]u. Pukovnik Pantić je nakon rata svjedočio da je odluka o pregovorima s predstavnicima njemačkih okupacionih snagâ donijeta krajem oktobra 1941. godine, i to na sastanku održanom u kući [[Živojin Mišić|vojvode Mišića]] u [[Struganik]]u. Sastanku su, pored Draže Mihailovića i Branislava Pantića, prisustvovali i [[Dragiša Vasić]], potpukovnik [[Dragoslav Pavlović]], major [[Aleksandar Mišić]] i kapetan [[Nenad Mitrović]]. Pukovnik Pantić piše: {{izdvojeni citat|O potrebi pregovora nije bilo reči. Situacija je svima bila jasna. Ona ih je neodstupno zahtevala. Sporno je bilo: sa kime treba razgovarati, da li sa Nemcima ili sa Nedićem? Posle duže diskusije većina se složila da treba pregovarati sa Nedićem. Ovome se odsudno usprotivio Draža i major Mišić. Njegov zaključak po ovom pitanju bio je izražen rečima: – KAD JE SITUACIJA TAKVA DA MORAM DA PREGOVARAM, ONDA ĆU DA PREGOVARAM SA NEPRIJATELJEM. NA TO ME OVLAŠĆUJE I MEĐUNARODNO RATNO PRAVO. UOSTALOM, ŠTA MI MOŽEMO DA DOBIJEMO OD NEDIĆA? SVE ŠTO NAMA TREBA, ORUŽJE I MUNICIJA, NEDIĆ MORA TRAŽITI OD NEMACA. JER OVDE NISU U PITANJU MALE I SITNE KOLIČINE. ZAŠTO IĆI POSREDNO, KAD MOŽEMO NEPOSREDNO? Njegovo odsudno držanje, po ovom pitanju, odnelo je prevagu... Isto tako bilo je sporno pitanje da li da se o pregovorima obavesti Nedić. Posle kraće diskusije, a pošto sam ja izložio da kapetan g. dr. Matl nalazi da Nedića treba obavestiti, doneta je odluka da se tako i učini. Tako je doneta odluka da se pregovara sa Nemcima.<ref>[https://sr.m.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D1%98%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BE_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%98_%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8_%D0%B4%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81_%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0 Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima]</ref><ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 138.</ref><ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 115.</ref>|Izjava pukovnika [[Branislava Pantića]] o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} 1. novembra 1941. godine, pukovnik Draža Mihailović je uputio generalu [[Walteru Hinghoferu]], komandantu [[342. divizija|342. pješadijske divizije]], ponudu sljedeće sadržine: {{izdvojeni citat|1) Na kolubarskom frontu nema komunista. Ukoliko ih je bilo oni su postali bezopasni. <br /> 2) Organizacija četnika je u stanju da održava red na području zapadne Srbije. <br /> 3) Komunistička opasnost će prestati od momenta kada se četničkoj organizaciji pruži mogućnost da neometano radi. Broj nacionalista je tako veliki da komunista ima samo 5%. Uz pomoć svoje brojne nadmoćnosti nacionalni elemenat pod komandom četnika može rešiti komunistička pitanja bez obostrane borbe. <br /> Uslov je: dovoljno naoružanje, koje nedostaje. <br /> 4) Ulazak u pojedine gradove je bio neophodan da se ne bi komunističke jedinice predstavljale kao oslobodioci i da ne bi povukle za sobom narodne mase. To se moralo događati i radi toga da bi se sprečili komunisti da vrše teror nad stanovništvom. <br /> 5) Četnička akcija nije usmerena protiv nemačkih jedinica, ukoliko one ne napadaju četnike i narod. <br /> 6) Naš narod voli slobodu i radovao bi se kada se na njegovoj teritoriji ne bi nalazile nemačke jedinice. To odgovara četničkom načinu vođenja rata, bez obzira na žrtve koje donosi. Oblast zapadne Srbije nema nikakav vojni značaj za nemačke jedinice, i trebalo bi da bude slobodna zona, u kojoj četnici održavaju red, pod uslovom da ih se u tome ne sprečava i da su dovoljno naoružani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_240.htm Izjava Draže Mihailovića od 1. novembra 1941. komandi nemačke 342. pešadijske divizije]</ref>}} Prethodno, general Hinghofer je 30. X 1941. obavijestio njemačkog opunomoćenog generala i zapovjednika u Srbiji [[Franz Böhme|Franza Böhmea]] da lokalni četnički komandanti u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] nude saradnju, očekujući zauzvrat pomoć u oružju od okupatora: „Četničke vođe iz [[Valjevo|Valjeva]], [[Slovac|Slovca]] i [[Lajkovac|Lajkovca]] daju važne podatke o organizaciji i izjavljuju spremnost da se sa nemačkim trupama bore protiv komunista. Traže oružje.“<ref>BA-MA, RH 26-342/14, 10-odnevni Hinghoferov izvještaj Bemeu, 30. 10. 1941.</ref> Odmah po pristizanju Mihailovićeve ponude, štab 342. pješadijske divizije je istoga dana (1. XI) dostavio izvještaj svojoj pretpostavljenoj komandi u kome, između ostalog, stoji i sljedeće: {{izdvojeni citat|Masa četnika, koja se nalazi u rejonu Valjeva, do sada se držala potpuno lojalno. Oni su prema komunistima zauzeli jasan odbijajući, takoreći, neprijateljski stav i može se reći uspešno se protiv njih borili. Oni su spremni i voljni da zajedno sa Vermahtom razbiju komuniste, kao i da u zemlji ponovo uspostave red i mir i zato traže nemačku pomoć.<ref>AVII, NAV—N—T—315, rolna 2130, snimci 626—632.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_10.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje MIHAILOVIĆ TRAŽI POMOĆ OD OKUPATORA]</ref>}} No, na samom početku sastanka sa nemačkim predstavnicima u selu [[Divci]] 11.11.1941. pukovniku Mihailoviću je rečeno: {{izdvojeni citat|Pre dve nedelje poručili ste nam preko Vaših poverenika u Beogradu da je Vaša namera "da nećete više dozvoliti da se srpska krv beskorisno proliva i srpska imovina dalje uništava". Istovremeno ste ponudili da se zajedno sa nemačkim Vermahtom i organima Nedićeve vlade borite protiv komunizma. Ponuda je od strane Glavne komande odbijena jer: 1) Nemački Vermaht će sam u najkraćem vremenu okončati sa komunizmom i 2) glavni komandant ne može imati poverenja prema Vama kao savezniku.}} Nemci su procenili da Draža zna za dolazak njihovih oklopnih trupa, da kao generalštabni oficir pravilno ocenjuje da će se nastavak nemačkih operacija rđavo završiti po njega, i stoga "nemački Vermaht ne može da se optereti takvim saveznicima koji mu se privremeno priključuju iz razloga oportuniteta".<ref name="Divci">[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%83_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%83_%D0%94%D0%B8%D0%B2%D1%86%D0%B8_11.11.1941. Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.]</ref> U daljem razgovoru pukovnik Mihailović se pravdao nacistima zbog učešća u ustanku: {{izdvojeni citat|Nije moja namera da ratujem protiv okupatora, jer kao generalštabni oficir poznajem snage obeju snaga.<ref name="Divci"/>}} On se pravdao da je morao uzeti neke gradove od Nemaca da ih komunisti ne bi uzeli<ref>"Moji ljudi su [[Bitka za Loznicu 1941.|krenuli na Loznicu]] zato da je komunisti ne zauzmu."</ref> i tvrdio da nije na strani ustanika, "onih koji žele da isteraju Nemce".<ref name="Divci"/> Draža Mihailović je izjavljivao Nemcima lojalnost i tražio da mu daju municiju da nastavi borbu protiv partizana.<ref>"Neophodno je imati municiju! Računajući s tim, došao sam ovamo."</ref> Ali, želeo je da njegovo "delovanje na nacionalnoj osnovi" ostane potajno da ne bi prošao kao [[Kosta Pećanac]], koji je sklopio otvoreni sporazum sa okupatorom, čime je izgubio ugled u narodu i stekao oznaku izdajnika.<ref name="Divci"/> Uprkos svim njegovim predlozima, Nemci mu nisu ostavili drugu mogućnost do da položi oružje: {{izdvojeni citat|„Ponuda pukovnika Mihailovića da stavi svoje snage na raspolaganje za borbu protiv komunista je odbijena i zatražena je bezuslovna predaja. Mihailović je tražio da se konsultuje sa svojim komandatima. Mihailović također tražio oružje za borbu protiv komunista. Ovo je igra, borba između bandi za izvor oružja. Ipak, čini se da jedan dio Mihailovićevih bandi iskreno želi da se bori protiv komunista.“<ref>NAW, T-311, Roll 175, 000121-2: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka 17.11.41.}} {{izdvojeni citat|Mihailović treba da sada pokrene akciju protiv Užica, gde se navodno nalazi celokupno rukovodstvo komunista, a zbog čega treba da se stavi u izgled i bombardovanje sa nemačke strane. U kontaktima sa nemačkim okupacionim vlastima koji su niže opisani, Mihailović je navodno molio da mu se stavi na raspolaganje 100.000 metaka da bi mogao nastupiti protiv Užica.|IZVEŠTAJ OBAVEŠTAJNOG CENTRA VERMAHTA U BEOGRADU OD 14. NOVEMBRA 1941. VRHOVNOJ KOMANDI VERMAHTA O ODNOSU ČETNIKA DRAŽE MIHAILOVIĆA PREMA NOP-u, O PREGOVORIMA PREDSTAVNIKA VERMAHTA I DRAŽE MIHAILOVIĆA I O VOJNO-POLITICKOJ SITUACIJI U SRBIJI}} Za njim je decembra 1941. godine raspisana poternica, nakon čega je bio u bekstvu. === Predaja zarobljenih partizana Nijemcima (1941) === {{main|Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.}} [[File:Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima.jpg|thumb|Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima]] Iako je njegov prijedlog okupacionim vlastima u Divcima odbijen, pukovnik Mihailović je želio pružiti njemačkom okupatoru dokaz četničke gotovosti za saradnju. Stoga su četnici Draže Mihailovića, uz posredstvo samozvanog vojvode [[Jovan Škavović|Jovana Škavovića]], predali 13. novembra 1941. Njemcima oko [[Predaja zarobljenih partizana Nemcima novembra 1941.|365 zarobljenih partizana]]. [[Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.|Predaja zarobljenih partizana Nemcima]] se desila tokom [[ustanak u Srbiji 1941|ustanka u Srbiji]] novembra [[1941]]. godine. Tokom [[Četničko-partizanski sukob|sukoba]] između [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] četnika i partizana u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]] početkom novembra [[1941]], četnici su zarobili više stotina partizana. Jednu veću grupu od oko 500 zarobljenika, među kojima su bili partizani na prevaru zarobljeni u [[Gornji Milanovac|Gornjem Milanovcu]],<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_110.htm Relacija Takovskog četničkog odreda od 17. juna 1942, Zbornik NOR-a, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, dokument 110]</ref> Kosjeriću,<ref>[https://www.znaci.org/00001/59_2_124.pdf Užička republika, Zapisi i sećanja, Narodni muzej, Užice 1981]</ref> Karanu i Planinici, četnici su prikupili na [[Ravna Gora|Ravnoj Gori]]. Oko [[13. novembar|13. novembra]] [[1941]]. četnici su grupu od 365 zarobljenika odveli u [[Mionica|Mionicu]], i zatim u [[Slovac]]. Tu su prihvaćeni od [[Milan Nedić|Nedićevih]] i nemačkih snaga i prebačeni kamionima u [[Valjevo]]. Transport zarobljenika do [[Valjevo|Valjeva]] je pratio četnički vođ Jovan Škavović Škava, koji je prethodno bio [[Kosta Pećanac|Pećančev]] četovođa, dok je u tom periodu priznavao [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevu]] komandu. U predaji zarobljenika učestvovao je i ravnogorski oficir [[Pavle Mešković]]. Predaji partizana prethodio je [[Sastanak u Divcima 1941.|sastanak Draže sa Nemcima u selu Divci]]. Od ove grupe zarobljenika, Nemci su 263 streljali dana [[27. novembar|27. novembra]] [[1941]]. godine na Krušiku u Valjevu.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_21.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Streljanja na Krušiku u Valjevu]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44_4.pdf Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009: Krušik, Valjevo streljanje po grupama]</ref> Ostali zarobljenici su delom streljani naknadno, delom deportovani u [[Koncentracioni logor|logore]], a delom pušteni na slobodu. Predaja zarobljenih partizana nastavila se i posle ovoga, i bila je naročito intenzivna u decembru 1941.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_24.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Decembarski pokolj]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44.htm Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009]</ref> === Legalizacija četnika i hvatanje ustanika (1941-1942) === {{main|Legalizovani četnici}} [[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|Legalizovani četnici Draže Mihailovića čuvaju [[Logor Metino brdo|logor na Metinom brdu]] kod [[Kragujevac|Kragujevca]] [[1942]].]] Četnički odredi u Srbiji su delom raspustili regrute kućama i ostali u ilegali na kadrovskom sastavu, a delom se legalizovali kao pripadnici zvaničnih Nedićevih formacija. Krajem 1941. i početkom 1942. godine, pripadnici [[Legalizovani četnici|legalizovanih ravnogorskih odreda]] pružili su najznačajniji doprinos u hvatanju nekoliko hiljada odbjeglih ili pasiviziranih partizana i njihovih saradnika u [[Zapadna Srbija|zapadnoj]] i djelovima [[Centralna Srbija|centralne Srbije]], kao i u njihovoj predaji Njemcima. Učešćem u masovnom hvatanju i likvidaciji pripadnika partizanskih odreda i njihovih saradnika, čak i ako se zanemari aktivna borba protiv partizana, legalizovani ravnogorski četnici su učinili krupne usluge njemačkom okupatoru u uništenju partizanskog pokreta na području dotadašnje [[Užička Republika|Užičke republike]].<ref name="yuhistorija.com">[http://www.yuhistorija.com/serbian/drugi_sr_txt01c4.html Milan Radanović: Kolaboracija JVuO sa nemačkim okupatorom u Srbiji 1941-1944.]</ref> Već krajem novembra 1941. godine na Metinom brdu kod Kragujevca je formiran [[Logor na Metinom brdu|logor]] za zarobljene srpske ustanike i civilne taoce. Prvi dovedeni u logor bili su taoci iz Kragujevca, komunisti, odbornici narodnooslobodilačkog odbora, Romi, Jevreji i svi oni koji su nemačkim fašistima bili sumnjivi. Osim svakodnevnih likvidacija, veća masovna streljanja su vršena 2. i 19. marta 1942. godine.<ref>[http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1322 Metino brdo]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hvatani borci su predavani nemačkom sudu, ili prekom sudu [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]. Većina pohvatanih je bila iz okoline Rače, Topole i Aranđelovca. 2. marta 1942. godine na Metinom brdu je streljano 173 rodoljuba i simpatizera oslobodilačkog pokreta sa teritorije Kragujevca i okolnih opština.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |access-date=2014-05-01 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304191846/http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |deadurl=yes }}</ref> Logor je rasformiran u junu 1942. Preostali logoraši su transportovani u [[Koncentracijski logor Banjica|logor na Banjici]], gde je većina streljana, kao i u logore u Nemačkoj, Norveškoj i Grčkoj.<ref>{{Cite web |url=http://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |title=Archive copy |access-date=2024-07-08 |archive-date=2024-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708214249/https://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |url-status=dead }}</ref> Nakon likvidacije partizanskih ostataka, četnici Draže Mihailovića su stekli faktičku kontrolu nad ruralnim područjima Srbije, dok je okupator držao gradove. Mihailovićev stav u odnosu na njemačkog okupatora jasno je izražen u depeši, koju je opunomoćeni poslanik Ministarstva inostranih poslova Trećeg Rajha u Beogradu [[Felix Benzler]], 31. marta 1942. godine, uputio centrali u Berlinu: {{izdvojeni citat|Sve dosad se nije postiglo da se ličnost pukovnika Mihailovića stavi pod kontrolu. Po svoj prilici ni on nije u stanju ili nije voljan da na srpskom području nešto preduzme, već je, naprotiv, preko jednog posrednika ovih dana ponudio vladi Nedića da prihvata da se objavi: 1) da on ne namerava da se bori protiv Nemaca; 2) da neće ništa da preduzima protiv Nedićeve vlade; 3) da se zalaže za održanje mira i reda u zemlji; 4) da poziva na borbu protiv komunista. Posredniku je ponovo odgovoreno da za Mihailovića jedino u obzir dolazi da se bezuslovno potčini.<ref>[https://znaci.org/00001/11_18.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje POD ZAŠTITOM LEGALIZOVANIH ODREDA]</ref>}} Nemački dokument od [[15. maj]]a 1942. godine navodi četničkog majora [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubu Jovanovića]] kao jednog od njihovih lokalnih saradnika za [[Zaječar]].<ref>NAW, T501, roll 248 frames 0121-0126; dostupno na http://znaci.net/temp/T-501_R-248-0126.jpg</ref> [[Datoteka:SS-Obergruppenführer Werner Lorenz accompanied with unknown chetnik officer in NE Bosnia.JPG|mini|[[SS]]-[[Obergruppenführer]] [[Werner Lorenz]] u društvu neimenovanog četničkog oficira u sjeveroistočnoj [[Bosna (oblast)|Bosni]], jesen 1942. godine]] U junu 1942. Mihailović je prešao u Crnu Goru, italijansku okupacionu zonu, na teritoriju koju su držali crnogorski četnici [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom|uz dopuštenje Italijana]]. Aktivnosti četničkih odreda u Srbiji svedene su na najmanju meru da se ne bi izazivao okupator, i uglavnom su ograničene na organizacionu i obaveštajnu delatnost i sitnije diverzije. Uprkos tome, nemački okupator je veoma ozbiljno shvatao četničku aktivnost i povremeno organizovao racije protiv preostalih Mihailovićevih odreda, koji su se trudili da izbegnu dodir sa neprijateljem. U Srbiji, znatan broj Mihailovićevih snaga se legalizovao. Nemački popis glavnih vladinih legalnih odreda od [[15. maj]]a 1942, pod rednim brojevima 1 do 18 navodi Ljotićeve odrede, od 19 do 39 su Mihailovićevi, a od 40 do 100 Pećančevi. Tu na okupatorskom spisku snaga su neki od glavnih Mihailovićevih četnika: [[Predrag Raković]], [[Miloje Mojsilović]], [[Dušan Smiljanić]], [[Vučko Ignjatović]], [[Miloš Glišić]], [[Ljuba Jovanović]]... Do početka 1942. godine "ravnogorski pokret istopio se u redovima Nedićeve milicije i konačno se ponovo pojavio, umanjen, u Crnoj Gori."<ref name="Deakin2">[https://www.znaci.org/00001/5_3.htm William Deakin, BOJOVNA PLANINA]</ref> Kako ne bi izgubio podršku naroda kao saradnik okupatora, Mihailović je odsustvo oružane borbe u Srbiji sredinom [[1942]]. godine nastojao da nadoknadi činjenjem smicalica nemačkim vojnicima po gradovima, ubacivanjem "smrdljivih bombi", "svrabećih praškova", "praškova za kijanje", upućivanjem pretećih pisama, uznemiravanjem telefonom...<ref name="Kosta Nikolić 2004"/> Ovo nije ostalo neprimećeno. Britanski kapetan Bil Hadson je u drugoj polovini 1942. ponovo uspostavio vezu i javio da "Mihailović još sarađuje s Osovinom u Crnoj Gori i Sandžaku i miruje u Srbiji", da su "u Dalmaciji Trifunovićevi četnici legalizovani" te, podsticani od Italijana, sanjaju o nekoj "Srbo-Sloveniji i Dalmaciji". Na osnovu stanja na terenu on izvlači zaključak: {{izdvojeni citat|U trenutku kada je Mihailović u velikom stepenu igrao ulogu kvislinga bio je nagrađen najjačom britanskom propagandom.... Mihailoviću bi trebalo konačno reći da Britanci pretpostavljaju komuniste kvislinzima.<ref name="Deakin2"/>|Britanski kapetan Bil Hadson}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Lopare 1942.jpg|mini|[[Radivoje Kerović]] (u sredini u bijeloj košulji) sa njemačkim tenkistima, [[Lopare]] 1942.]] Posljednjeg dana kolovoza 1942, održan je sastanak kod načelnika štaba Komande Jugoistoka. Ovom prilikom je podijeljena informacija da se oko [[Banja Luka|Banje Luke]] vode žestoke borbe s partizanima, u kojima okupatoru pomažu četnici (“srpski nacionalisti“), bez preciziranja o kom odredu JVuO iz [[Bosna (oblast)|Bosne]] je riječ: {{izdvojeni citat|Velike borbe su izbile u blizini Banje Luke. Ustanici su upotrijebili teško naoružanje, topove, minobacače itd., kao i tenkove. Hiljadu srpskih nacionalista je sudjelovalo u borbi protiv ustanika na našoj strani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=490&roll=175 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000485.] <br /> ({{jez-njem|"Bei Banja Luka größeres Gefecht, Aufständische traten mit schweren Waffen, Geschützten, Minenwerfern u.sw. auf, auch mit Panzer. 1000 serbische Nationalisten haben sich dort auf unserer Seite im Kampfe gegen die Aufständischen beteiligt."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka održanog 31. augusta 1942.}} U drugom njemačkom izvještaju iz istog perioda se navodi da je 26. augusta jedan bataljun Wehrmachta južno od Banje Luke bio priklješten od strane nadmoćnijeg neprijatelja (i ovdje se napominje da su partizani raspolagali teškim naoružanjem), kao i da je Nijemcima u pomoć priskočilo čak „2000 bosanskih četnikâ“, što će rezultirati potiskivanjem jedinicâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOP i DVJ]] prema jugu do kraja mjeseca.<ref>BA/MA, RH 19 XI/81 (Die Bekämpfung der Aufstandsbewegung im Südostraum, Teil I), S. 244.</ref><ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 155. <br /> ({{jez-njem|"Bereits am 26. August sah sich ein deutsches Bataillon bei dem Versuch, südlich von Banja Luka den ersten dieser Einfälle abzublocken, weit überlegenen, auch mit erbeuteten Panzern und Geschützen bewaffneten Verbänden gegenüber; nur mit Hilfe von 2.000 bosnischen Cetniks, die den Deutschen zu Hilfe eilten, gelang es bis Ende des Monats, die Partisanen wieder nach Süden abzudrängen."}})</ref> Takođe, u jednom izvještaju upućenom iz štaba njemačkih trupa u [[NDH]] od 18. novembra 1942. o četnicima se, između ostalog, navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|U zoni 714. pješadijske divizije nalazi se 6-8.000 četnika, naoružanih puškama i nešto automatskog oružja. Diviziji su dosad pružili vrijedne usluge time što su branili svoju teritoriju od partizana i time oslobodili njemačke i trupe NDH za dejstvo na drugim sektorima. K tome obezbjeđuju i željeznicu i pribavljaju važna obavještenja njemačkim trupama. Četnici su pri zajedničkim akcijama snabdjevani od strane NDH; također im pripada i naknada od otprilike 3 Rajshsmarke dnevno, čiju isplatu oni, međutim, dosad nisu tražili.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=361&rec=314&roll=566 Nacionalni arhiv Vašington, T-314, rolna 566, frejm 000357; Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj-/Veza sa neprijateljski orijentisanim krugovima u Srbiji/ (18. novembar 1942.).] <br /> ({{jez-njem|"Bei 714.Div. haben die im Div.–Bereich beheimateten Cetnikverbände eine ungefähre Stärke von 6–8000 Mann. Sie sind mit Gewehren und verhältnissmässig wenig automatischen Waffen ausgestattet. Sie leisten der Div. wertvolle Dienste, indem sie ihr Heimatgebiet gegen Einfälle der Partisanen schützen, sodass, von grösseren Unternehmen abgesehen, in diesem Raume weder deutsche noch kroatische Truppen gebunden werden. Sie entlasten hiedurch den Bahnschutz und versorgen die deutsche Führung mit wertvollen Feindnachrichten. </br> Die Cetnikverbände werden durch den kroatischen Staat bei Einsätzen mit Munition versorgt und verpflegt. Vertragsmässig steht ihnen neben anderen Zusagen /z.B. Versorgungsansprüchen/ auch Wehrsold von etwa RM 3.— täglich zu, den sie jedoch bisher nicht beansprucht haben."}})</ref>|Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj (18. novembar 1942. godine)}} === Operacija Weiss i bitka na Neretvi (1943) === {{main|Operacija Weiss|Bitka za Konjic 1943.}} [[File:Četnici i Nemci na Neretvi.jpg|thumb|Četnici i Nemci tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]] 1943.]] Van Srbije, postojala je intenzivna saradnja četnika i Nemaca. Iako su mnogi četnici na lokalu pomagali nemačkim trupama protiv partizana, [[Hitler]] je do sredine 1943. godine strogo branio svojim jedinicama svaku saradnju sa četnicima.<ref>Nacionalni arhiv Vašington, Mikrofilm T-311, rolna 175, snimka 378: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za novembar 1942 (30. novembar 1942.). „Svaka, pa i privremena, veza sa antikomunistički nastrojenim četnicima u Hrvatskoj je protivna naređenju Fuehrera, Ia 3071/42 o borbi protiv bandi.“</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=383 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000378.] <br /> ({{jez-njem|"Haltung gegenüber feindluch eingestellten Kreisen in Serbien/Kroatien: An Bev.Kmdr.Gen. in Serbien, Befehlshaber der dt. Truppen in Kroatien, Kdr.Gen. in Kroatien und Dt.Verb.Kdo. bei Supersloda ergeht ein Befehl betreffend klarer und eindeutiger militärischer Haltung gegenüber allen uns feindlich eingestellten Kreisen. Jede – wenn auch nur vorübergehende – Bindung mit antikommunistisch eingestellten Cetniks in Kroatien steht im Widerspruch zu den bzgl. Bandenkämpfung gegebenen Befehlen des Führers Ia Nr. 3071/42 g.K."}})</ref> Za vrijeme izvođenja [[Operacija Weiss|operacije Weiss]], njemački komandanti na terenu su bili u nedoumici da li da se povinuju naređenjima svojih viših vojnih komandi, ali i političkih instanci, ili da nastave sarađivati s četnicima Draže Mihailovića: {{izdvojeni citat|Uprkos borbenoj pomoći hrabrih četnika, koja je doprinijela deblokadi opkoljenih dijelova 718. pješadijske divizije, njemačke trupe imaju zadatak da se brzo probiju do boksitne oblasti. One imaju instrukcije da smatraju četnike neprijateljima. Sada se ispostavilo da se situacija kod mjesta Dobro (?), čija se posada sastojala od Nijemaca, Italijana i četnika, poboljšala zahvaljujući četničkom prodoru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=549 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000544.] <br /> ({{jez-njem|"Trotz der Waffenhilfe tapferer Cetnik, die auch zur Befreiung der eingeschlossenen Gruppe der 718.I.D. mit beigetragen haben, ergibt sich für die deutschen Truppen die Aufgabe, möglichst schnell in das Bauxitgebiet von Mostar vorzustoßen. Die deutschen Truppen haben den Auftrag die Cetniks als Feind anzusehen. Es ergab sich nun das Bild, daß die Besatzung von Dobro (?), die aus Deutschen, Italiener und Cetniks bestand durch den Vorstoß der Cetniks Luft bekam."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka (1. mart 1943.).}} Major [[Slavoljub Vranješević]], komandant Zapadne Bosne JVuO, šalje 2. marta 1943. godine dopis »bratu« [[Uroš Drenović|Urošu Drenoviću]] kojim ga obavještava da je od strane njemačke komande u [[Banja Luka|Banjoj Luci]] zakazana konferencija na koju su pozvani najvažniji četnički zapovjednici s teritorije [[Bosanska krajina|Bosanske Krajine]]: {{izdvojeni citat|Pre nekoliko časova primio sam izveštaj od Komandanta Bosanskih četničkih odreda brata Rade Radića, u kome mi javlja, da su Nemci pozvali na konferenciju u Banja Luci sve Komandante i to: Radića, Tešanovića, Drenovića, Marčetića, Mišića radi rešavanja važnih pitanja. Konferencija će se održati u nemačkoj komandi u B. Luci. Ovoj konferenciji neće prisustvovati pretstavnici hrvatskih ni vojnih ni civilnih vlasti. Komandant mi je naredio, da pozovem sve Komandante na predkonferenciju, koja će se održati u Karanovcu na dan 4 o.m. u 12 časova.— Prema napred izloženom pozivam te, da bez ikakvog izgovora i odlaganja bez obzira na situaciju na položaju, dođeš 4 o.m. do određenog časa u Karanovac.— Ovo smatraj vrlo važnim i NAJHITNIJIM. Molim Te koristi sva moguća prevozna sredstva, pa i motorcikl i na vreme dođi na predkonferenciju.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 31, str. 64.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_64.htm Naređenje Komande bosanskih četničkih odreda od 2. marta 1943. komandantu odreda »Kočić« za prisustvovanje konferenciji radi usaglašavanja stavova o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Već 3. februara 1943. godine, major Vranješević je upoznao Vrhovnu komandu JVuO o činjenici da se bosanski četnici nalaze u službi njemačkog okupatora, ali i da su potpisali [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|sporazume o saradnji sa kvislinškim vlastima Nezavisne Države Hrvatske]]: {{izdvojeni citat| NEMCI Četnički odredi učestvuju u borbi zajedno sa Nemcima češće puta, ali na zasebnim sektorima. Pre našeg dolaska, Nemci su uspeli da u borbu protiv komunista uvode četnike tako, da im ovi osiguravaju krila i da se mešaju u komandovanje. Ovome se je odmah stalo na put, ma da sa dosta poteškoća. Po sebi se razume da se mnogo interesuju o tome, da li mi imamo kakve veze sa Dražom Mihailovićem — što mi odbijamo, navodeći da je to samo komunistička propaganda kako bi izazvali Nemce protiv nas, pa nas tako priklještene, uveli u svoje redove. Ipak, često puta Nemci čuju kako svi četnici pevaju »Od Topole pa do Ravne Gore« ili »Od Manjače pa do Ravne Gore«, »sve su straže generala Draže« itd., dakle jasno primećuju, ali moraju da trpe. Njihova nemoć oseća se. HRVATI Ovi se redovno predaju komunistima, gde god ovi na njih udare. Hrvatski oficiri nalaze spas u komunizmu. Zbog sporazuma sa Hrvatima, koji su ovi [četnički — prim.] odredi sklopili pre našeg dolaska, borbe sa Hrvatima ne vode se. Naprotiv, za većinu starešina i boraca može se reći, da su taj sporazum shvatili kao definitivan svršetak rata, pa i otuda javašluk i slaba disciplina. Sada, dok se ne raščisti sa komunistima, ovakvo stanje mora da ostane.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_27.htm Izveštaj majora Slavoljuba Vranješevića od 3. februara 1943. majoru Zahariju Ostojiću o vojno-političkoj situaciji u četničkim odredima zapadne Bosne i saradnji sa nemačkim i ustaško-domobranskim jedinicama]</ref>}} Vojvoda [[Vukašin Marčetić]], komandant puka »Manjača«, bio je takođe jedan od potpisnikâ sporazuma sa vlastima satelitske NDH. Tokom operacije »Weiss«, vojvoda Marčetić se povezuje i sa njemačkim okupatorom, konkretno sa [[117. lovačka divizija (Nemačka)|117. divizijom]]: {{izdvojeni citat|Posebno: [...] [[369. legionarska divizija|369. pješ. div.]] će prvo dovršiti borbe na [[Grmeč]]u. Uspostavljena veza sa četničkom grupom Marčetića, koja će preuzeti osiguranje vlastitog istočnog boka.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=315&roll=2263 NARA, T315, Roll 2263, frame no. 000670.] <br /> ({{jez-njem|"369. J.D. führt vorerst Kampfhandlungen in der Grmec durch. Verbindung mit Cetnikgruppe Marcetic aufgenommem, die Schutz der eigenen Ostflanke übernehmen will."}})</ref>|Ratni dnevnik 117. divizije, unos za 5. februar 1943.}} O (prinudnom) sadjejstvu 117. divizije sa četničkim odredima pod komandom kapetana [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] u [[Bitka za Konjic 1943.|bici za Konjic]], februara 1943. godine, nakon rata će posvjedočiti i general [[Alexander Löhr]]: {{izdvojeni citat|117. lovačka divizija, koja je prodirala od Ivan-sedla ka severozapadu, vodila je od početka teške borbe, pa je na kraju odbijena i odbačena. Jedan njen deo morao je da se spasava u Konjicu, koji je bio utvrđen i posednut od Italijana i četnika. Ovo mesto su partizani okružili i tako je došlo do toga da su se ovde, pod pritiskom događaja, borili na istom frontu Nemci i četnici – doduše odvojeni jedni od drugih italijanskim jedinicama. Konjic je doduše bio oslobođen iz okruženja sa trupama iz [[Sarajevo|Sarajeva]], ali je partizanima uspelo da se probiju preko Neretve i povuku svi bez izuzetka u severnu [[Crna Gora|Crnu Goru]].<ref>{{cite web|url=http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html | title = Записи Александра Лера, часопис СРПСКО НАСЛЕЂЕ, број 7/1998 | publisher = Srpsko-nasledje.co.rs |date=3. 1. 1943. | accessdate=4. 1. 2023. | archive-url = https://web.archive.org/web/20130216202528/http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html# | archive-date=16. 2. 2013 |url-status=dead | df = }}</ref>|General [[Alexander Löhr]], komandant Jugoistoka}} Tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]], četnici su bili obilno snabdijevani streljivom i hranom iz italijanskih i njemačkih magacina. Kapetan Vojislav Lukačević, koji se zajedno sa svojim četnicima tukao uz borbenu grupu »Anacker«, [[5. mart]]a iz [[Konjic]]a je javio majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] da mu »11« (tj. Nijemci) daju municiju, kao i da je vojvoda [[Dobroslav Jevđević]], sa svoje strane, zadužen za obezbjeđivanje logistike: {{izdvojeni citat|Vidim da je glavna tvoja briga kako ćemo sa 11. Verujem da si o njima dobio preterane izveštaje. Svaka njihova kolona koja nastupa ima najviše jednu trećinu Nemaca a ostalo su domobrani i po nešto ustaša. Oni sami ne mogu ništa da urade, toga su svesni. Ja mislim da je nama najpreči za sada cilj uništenje komunista i to što brže. Ne sme nas zateći iskrcavanje u borbi sa komunistima, a isto tako ne smemo početi borbu sa 11 dok komunisti nisu likvidirani a oni nisu likvidirani i pored uspeha koje smo postigli. Čvrsto sam ubeđen da nas 11 neće napasti sve dok se vode borbe sa komunistima te je strahovanje u tom pravcu preterano... Najvažnije i najbolje snabdevanje preko [[Sarajevo|Sarajeva]] koje neka Jevđo forsira. Dobio sam sinoć preko 11, 30.000 metaka obećali još čim im stigne neki transport koji očekuju u Sarajevo.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_2_71.htm IZVEŠTAJ KOMANDANTA KONJIČKE GRUPE OD 5. MARTA 1943. KOMANDANTU ISTAKNUTOG DELA ŠTABA DRAŽE MIHAILOVIĆA O BORBENOM RASPOREDU ČETNIKA I NEMACA NA SEKTORU KONJIC—JABLANICA]</ref>}} O isporuci municije jedinicama JVuO (najvjerovatnije o onoj koja je data kapetanu Lukačeviću), Komanda Jugoistoka je 7. marta javila vojnom vrhu u [[Berlin]]u: {{izdvojeni citat|– 7. mart 1943: Municija za četnike. Vrhovna komanda je obaviještena telegramom o isporuci 30.000 metaka četničkim jedinicama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=453 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000448.] <br /> ({{jez-njem|"Munition für die Cetniks: </br> An OKW/WFSt. ergeht eine Meldung betraf. der Übergabe von 30.000 Schuß Inft. Munition an Cetnikverbände."}})</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja Komande Jugostoka za mart 1943. godine (31.3.43.)}} [[File:Chetniks and German Officers meet in Bosnia, 1943.jpg|thumb|Sastanak njemačkih oficira sa četnicima u [[Bosna (regija)|Bosni]], [[1943]]. godina]] 9. [[Mart|ožujka]] 1943. godine, [[Fašizam|fašistički]] [[Poglavnik|duce]] [[Benito Mussolini]] šalje pismo [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]],<ref>''Tajna pisma Hitler – Mussolini (1940—1943)'', edicija Dokumenti i svjedočanstva (priredio i preveo: Dr Bogdan Krizman), Novinarsko izdavačko poduzeće (NIP), Zagreb, 1953, str. 78.</ref> vođi [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]], u kom navodi da je upoznat sa suradnjom njemačkih okupacionih trupa s četnicima: {{izdvojeni citat|Više tisuća četnika naoružali su, na lokalnoj bazi, komandanti talijanskih jedinica, da vode gerilu, za koju imaju, kao svi stanovnici Balkana, naročite sklonosti. Do danas su ti četnici suzbijali partizane vrlo odlučno. Upravo sam primio izvještaj. U njemu mi javljaju, da su njemačke snage, koje su uspostavile dodir sa četnicima u dolini gornje Neretve, pristale da surađuju s njima i da su naoružale četnike metcima i ručnim bombama.|[[Benito Mussolini]] u pismu [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]] (9. III 1943)}} O pristizanju Mussolinijeva pisma istog je dana javila i Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga: {{izdvojeni citat|''9. mart'' </br> Duče poslao pismo Hitleru, u kome zastupa mišljenje da su četnici i partizani neprijatelji Osovine. O tome je razgovarao i sa nemačkim ministrom spoljnih poslova. Priznaje da su Italijani do sada naoružali nekoliko hiljada četnika za gerilski rat protiv komunista i oni su se do sada energično borili protiv partizana. Ali, sada je Duče izdao energičnu naredbu, da se četnicima više ne daje oružje i da njih, nakon što se partizani poraze, treba razoružati. Na osnovu poslednjih vesti, na prostoru gornje Neretve Nemci su takođe stupili u kontakt sa četnicima i ostavili im patrone i ručne granate.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 9. marta 1943.}} Pošto је za katastrofalni poraz četnika u bici na Neretvi optužio Jevđevića, [[Petar Baćović|Baćovića]] i [[Bajo Stanišić|Baja Stanišića]] a istakao za primjer Vojislava Lukačevića, major Ostojić im је 10. marta naredio da se kod Italijana zauzmu za dozvolu o prebacivanju četnika na zapadnu obalu Neretve. Odgovarajući na optužbe, Jevđević i Ваćоvić istoga dana izvještavaju Mihailovića da је za proboj operativne grupe NOVJ kriv upravo Lukačević, te da Ostojić, komandujući iz [[Kalinovik]]a, nema pravu predstavu о toku događaja. Jevđević navodi: „Kada sam zvao delove Vrhovne komande da komanduju nа licu mesta, odgovorili su neljubazno da neće da radе sa okupatorom, tražeći u isto doba hranu, municiju, topove i vojsku od okupatora.“ Као argument da četnici moraju bespogovorno slušati naređenja okupatorskih oficirâ, vojvoda Jevđević navodi podatak da Nijemci i Italijani hrane i snabdijevaju municijom cjelokupnu masu četnikâ od 13.200 ljudi. Riječ je o 2000 četnika pod komandom Вајa Stanišića, 4.000 iz Lukačevićeve konjičke gruре, 6.000 pod komandom majora Petra Baćovića (hercegovački četnici) i 1.200 četnika kojima komanduje major Andrija Vesković. Jevđević Mihailoviću piše i da su okupatori dali toliko hrane da је on, na osnovu lažnog brojnog stanja, uspio da uštedi 110.000 obroka, kao i da su mu za posljednjih nekoliko dana isporučili 1.100.000 metaka.<ref>AVII, reg. br. 3/1, kut. 293, dep. 2248.</ref><ref>Branko Latas, Saradnja četnika i Nemaca u borbama protiv Glavne operativne grupe divizija NOVJ u dolini Neretve (februar — mart 1943), Prilozi Instituta za istoriju (br. 17), Sarajevo, 1980, str. 214.</ref> General [[Rudolf Lüters]], zapovjednik njemačkih trupa u NDH, piše u procjeni situacije od 16. marta 1943. da je „neprijateljski otpor protiv nemačkih divizija koje su napadale uglavnom slomljen“, te da je „operacija „[[Operacija Weiss|Vajs II]]“ u suštini završena“. O četničkim snagama u njemačkoj zoni operacija, general Lüters navodi: {{izdvojeni citat|Četničko pitanje nije se dalje zaoštrilo. U području [[114. lovačka divizija (Njemačka)|714. divizije]] nisu zabeležena nikakva prekoračenja u tuđu nadležnost. Četničko rukovodstvo se potčinilo naređenjima nemačkog Vermahta i potvrdilo svoju lojalnost. Četnici koji se nalaze na području [[118. lovačka divizija (Njemačka)|718. pešadijske divizije]], naročito u rejonu [[Zenica|Zenice]] i [[Han-Pijesak|Han-Pijeska]], neprijateljski se suprotstavljaju hrvatskoj državi i nemačkom Vermahtu i pokušavaju da izazovu nemire putem sabotaža i razoružavanja hrvatskih odreda. Divizije koje su učestvovale u operaciji „Vajs II“ jedinstveno se povoljno izražavaju o držanju četničkih jedinica. Dragocenim izviđačkim podacima i napadima za rasterećenje pomagali su našim jedinicama, mada ni u jednom slučaju nije sa nemačke strane tražena podrška.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_3_38.htm Procena vojno-političke situacije komandanta nemačkih trupa u NDH od 16. marta 1943. za period od 1. do 15. marta 1943. godine]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=372&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 000366—000367.] <br /> ({{jez-njem|"Die Cetnikfrage hat sich nicht weiter zugespitzt. Im Bereich der 714.J.D. sind keine Übergriffe zu verzeichen. Die Cetnikführung hat sich den Befehlen der deutschen Wehrmacht untergeordnet und ihre Loyalität versichert. Die im Bereich der 718.J.D. befindlichen Cetniks, besonders im Raum ZENICA und HAN PIJESAK stehen kroat. Staat und deutscher Wehrmacht feindlich gegenüber und versuchen durch Sabotageakte und Entwaffnung kroat. Abteilungen Unruhe zu stiften. Die im "Weiss II"–Einsatz befindlichen Divisionen äussern sich übereinstimmend günstig über das Verhalten der Cetnikverbände. Durch wortwolle Kundschafterdienste und Entlastungsangriffe haben sie der Truppe geholfen, obwohl in keinem Falle deutscherseits Unterstützung orboten worden war."}})</ref>}} U iscrpnom izvještaju<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 1015—1018.</ref> koji je [[5. maj]]a 1943. godine podnio [[SAD|američki]] [[Ured za strateške usluge]] (preteča današnje [[Centralna obaveštajna agencija|Centralne obavještajne agencije]]), sumiraju se rezultati netom završene operacije »Weiss«: {{izdvojeni citat|Krajem januara 1943. godine zajedničke nemačke, hrvatske, italijanske i četničke snage povele su veliku ofanzivu protiv jugoslovenske oslobodilačke armije. Neprijatelj je potpomognut od Drenovićevih četnika uspeo da potisne jugoslovenske patriote u Hercegovini i jugoistočnoj Bosni. Glavni udar u sadašnjoj neprijateljskoj ofanzivi vrše kombinovane četničke snage u Hercegovini (V.[ojislav] Lukačević, član Mihailovićevog glavnog štaba), u Crnoj Gori (Bajo Stanišić) i u Sandžaku (Pavle Đurišić, član Mihailovićevog glavnog štaba). Ishod ove borbe je još neizvestan. Partizani govore da su oni odneli pobedu, dok četnici insistiraju na tome da su gotovo potpuno očistili ove jugoslovenske krajeve od antifašističkih snaga. Tačno je, međutim, da su jugoslovenski antifašistički gerilci pretrpeli teške teritorijalne gubitke, ali daleko je od toga da su njihove snage uništene ili razbijene. Na drugoj strani, mnogo slavljeni četnici generala Mihailovića danas su angažovani u jednoj od najžešćih ofanziva za uništenje jugoslovenskih demokratskih snaga.}} === Četnički teror u Srbiji (1943) === {{main|Srbija u Drugom svetskom ratu|Zločini četnika u Drugom svjetskom ratu}} Mihailovićeva taktika u Srbiji se početkom 1943. sastojala u tome da organizuje i štedi svoje snage za "planirani narodni ustanak". Nemci navode da je izbjegavao svaki konflikt sa okupacionim trupama.<ref>NAW, T-78, Roll 332, 6289915, 919: Procjena situacije komande Jugoistoka za feburar 1943 (2. mart 1943.).</ref> Izveštaji Nedićeve vlade konstatuju da je četnička akcija gotovo svuda upravljena na obračunavanje sa komunistima, koje se sprovodi beskompromisno, do istrebljenja. Inače, četnici na sastancima sa narodom naređuju lojalno držanje prema domaćim vlastima i okupatorskoj vojnoj sili kao i "odricanje svake pomoći partizansko-komunističkim bandama".<ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 59/1—1, k. 22.</ref><ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 54/5—1, k. 22.</ref> 12. februara 1943. godine, kapetan [[Miloš B. Marković]], komandant Ariljske brigade iz sastava Požeškog korpusa JVuO, prenosi Mihailoviću ideju poručnika [[Zvonimir Vučković|Zvonka Vučkovića]] da iskoristi vezu sa njemačkim oficirom u cilju »gonjenja komunista«: {{izdvojeni citat|Po povratku sa puta iz štaba 1a sastao sam se sa Vučkovićem koji me je zamolio da Vas izvestim o sledećem: </br> U srezu Kačerskom nalaze se dve komunističke grupe, prva jačine 60 a druga oko 150 ljudi. Ove se grupe prebacuju i u Oplenački srez. Za likvidaciju ovih grupa potrebno mu je oko 300 ljudi, no kada bi ih skupio izazvao bi potere od strane okupatora. Ima jednu drugu mogućnost a to je da uputi Nemce da gone ove grupe. Posredno, no obazrivo ima vezu sa jednim od nemačkih komandanata, koji je izjavio gotovost za usluge svake vrste a naročito u gonjenju komunista. Zvonko će ga upotrebiti no ne uspeli to preduzeće sam potrebno.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_33.htm Izveštaj komandanta Ariljske brigade od 12. februara 1943. Draži Mihailoviću o borbama protiv pripadnika NOP-a u zimu 1942. godine i dostignutoj organizaciji u brigadi]</ref>}} Poručnik [[Predrag Raković]], u svojstvu komandanta 2. ravnogorskog korpusa JVuO, informiše 3. marta 1943. generala Mihailovića o tajnom sastanku sa nemačkim potporučnikom Krigerom: {{izdvojeni citat|Okupator, kako Nemci tako i Bugari svu svoju akciju uputili su na komuniste, na njihovo gonjenje i istrebljenje. U smislu depeše koju sam podneo G. Ministru, sastao sam se 2 marta t.g. na Savincu u jednoj šumi sa Nemačkim komandantom potporučnikom Krigerom iz Gor. Milanovca. Sastanak je izveden potpuno tajno. Na sastanak je od strane Nemaca došao potporučnik Kriger i njegov tumač. A sa naše strane bio sam ja i moj Načelnik štaba p.por. Lazarević. Tema razgovora bila je isključivo uništenje komunističkih bandi, na teritoriji koju obezbeđuje Nemačka jedinica iz Gor. Milanovca. Uglavnom dolazi u obzir komunistički vođa [[Milorad Labudović|Labud]] koji ima oko 150 komunista pod svojom komandom u okolini Rudnika, u srezovima: Kačerskom i Orašačkom. Utvrdili smo plan za ovaj rad. O izvođenju ove akcije detaljno sam se dogovorio sa Zvonkom noću između 2/3 - III t.g., u čemu smo postigli potpunu saglasnost.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 127, reg. br. 7/3 (S-X-12/4).</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_67.htm Izveštaj komandanta 2. ravnogorskog korpusa od 3. marta 1943. Draži Mihailoviću o borbi protiv pripadnika NOP-a i pregovora sa predstavnicima nemačkih okupacionih trupa]</ref>}} I u depeši od 23. marta, Raković piše da se ponovo sastao sa nemačkim komandantom iz G. Milanovca, te je dogovoreno da se za ubijene Nemce neće više paliti kuće redom, već "samo po našem spisku", partizanske, i samo će se partizani ubijati: {{izdvojeni citat|Hapšenje naših ljudi više neće biti na reonu nemačke komande G. Milanovac. Ako pogine okupatorski vojnik na ovome terenu neće se paliti redom kuće, već samo po našem spisku i to partizanske i samo će se partizani ubijati. [...] Dobio sam 5000 metaka za čišćenje moga reona od komunista.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića: 1. januar — 8. septembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 550.</ref>}} [[Datoteka:Četnici batinaju narod.jpg|thumb|Četnici batinaju seljaka u Srbiji.]] Koliki je bio teror koji su četnici sprovodili nad pristalicama [[NOP|pokreta otpora]] u području doline Zapadne Morave, Dragačeva i Takova, svedoči konstatacija u biltenu kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova: {{izdvojeni citat|Ilegalni odredi poručnika Vlaste Antonijevića, Dače Simovića, Milutina Jankovića, poručnika Vasića i kapetana Rakovića nemilosrdno ubijaju sve one koji su makar i jedan dan bili i sarađivali sa partizanima. Neki od ovih odreda vode tako bezumnu akciju da se njihova delatnost može ravnati sa radom običnih odmetnika.<ref>http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/102680-aak-Gornji-Milanovac-Luani.html</ref>|Izveštaj kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova (april 1943)}} Četnici su, poput okupatora, prema partizanima, njihovim simpatizerima i porodicama, primenjivali najsvirepije mere: {{izdvojeni citat|1) Protiv zaludele, potpuno obezglavljene i pomahnitale komunističke bande u šumi, sve određene starešine i svo nacionalno naoružano ljudstvo ima povesti beskompromisnu borbu za njihovo potpuno uništenje. Izuzetka u ovome pogledu ne može biti. 4) Ko se uhvati da nosi hranu ili druge potrebe komunistima, a to se tačno utvrdi, komandant brigade sa čije bi teritorije bio takav krivac, odmah će ga streljati i porodicu potpuno uništiti. Kuću spaliti, a stoku zapleniti za izdržavanje gorskih jedinica. 5) Ko se uhvati, a to se od strane komandanta brigade utvrdi, da je krio komuniste, primio u svoju kuću ili im slao makakva obaveštenja, biće najstrožije kažnjen. 6) Ko se uhvati i bude dokazano, da je neko lice videlo komuniste, a nije na najbrži način izvestilo najbližu četničku komandu, biće takođe kažnjeno, u čemu se komandantima brigada ostavlja puna inicijativa. 7) '''Ako u nekom selu bude ubijen makoji četnik, komandant brigade dotične teritorije odmah će streljati deset simpatizera'''.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%92%D0%B5%D1%9A%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%B4%D0%BD%D0%BE_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%B8_%D1%9A%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B0_4.9.1943. Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica 4.9.1943.]</ref>|Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica (4.9.1943).}} Zbog svega navedenog, mnogi ljudi koji su prišli četnicima na početku ustanka protiv sila Osovine, bili su razočarani preusmerenjem dejstava u borbu protiv partizana. Tako je britanski oficir za vezu Hadson zabeležio: "Nekoliko četničkih jedinica tražilo je da bude oslobođeno zadatka borbe protiv partizana".<ref name="Deakin2"/> === Zabrana sabotaža u Srbiji i učvršćivanje vezâ s Nijemcima na području NDH (1943) === {{main|Sabotaže u Srbiji u Drugom svjetskom ratu|Neil Selby}} [[Datoteka:Plakat o streljanju DM pristalica iz 1942.jpg|mini|Plakat o streljanju „50 DM pristalica“ zbog rušenja mosta na pruzi Požarevac - Petrovac na Mlavi iz decembra [[1942]].]] U Srbiji, iako su neke četničke pristalice vršile sabotaže, trpeći nemačke odmazde zbog toga, četničko vođstvo je posebno branilo ozbiljnije sabotaža na bitnim saobraćajnicama, pa su čak sprečavali britanske komandose na terenu da ih vrše: {{izdvojeni citat|[[Neil Selby|Major Selby]] imao zadatak da organizuje sabotaže i dotur materijala za iste; „Prema Selbyevim navodima, '''do sabotaža nije došlo zato što ih D.M., odn. njegovi komandanti na terenu na terenu još nisu odobrili'''.“<ref>NAW, T-313, Roll 482, 000544: Izvještaj obavještajnog odjeljenja Vojnog komandanta Jugoistoka o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca u noći 18./19. augusta 1943 (26. august 1943.).</ref>|Izvještaj nemačkog obavještajnog odjeljenja o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca (26. august 1943).}} U izvještaju potpukovnika Klamrotha iz Generalštaba njemačkih oružanih snaga, nakon inspekcijskog putovanja po Balkanu u avgustu 1943. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> konstatuje se da je general Mihailović najstrožije zabranio izvođenje sabotažâ protiv okupacione sile prije eventualnog savezničkog iskrcavanja. Pored toga, pominje se i to da su njemačke obavještajne strukture detaljno upoznate sa kretanjem četničkog komandanta i Vrhovne komande JVuO po Srbiji: {{izdvojeni citat|Pokret Draže Mihailovića: U Srbiji tinja latentni ustanak. Draža Mihailović je liderska priroda i veoma je aktivan. Svaki preuranjeni napad protiv okupacionih snaga u startu je strogo zabranjen. Trenutno se jedino vodi borba protiv komunista. Mora se očekivati jedinstveni napad na okupacione snage, uključujući sabotaže i prepade. Pretpostavlja se da je angloameričko iskrcavanje na Jadranu trenutak za to. Stav Draže Mihailovića prema Angloamerikancima opisan je na sledeći način: „Kao pomagači ste dobrodošli, ali ja ću sâm obnoviti Jugoslaviju!“ Nadzor nad Dražom Mihailovićem je dobar. Nemačke službe vrlo brzo saznaju za njegova boravišta koja neprestano menja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=638&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289888.] </br> ({{jez-njem|"b) Draga [sic!] Mihailowitsch Bewegung: </br> In Serbien schwelt der latente Aufstand. Draga Mihailowitsch ist eine Führernatur und sehr aktiv. Jedes vorzeitige Losschlagen gegen die Besatzungstruppen ist zunächst streng verboten. Zur Zeit nur Kampf gegen Kommunisten. </br> Mit dem einheitlichen Beginn von Sabotage, Überfallen usw. auf Besatzungstruppen muss gerechnet werden. Als Zeitpunkt dafür wird die Landung der Anglo–Amerikaner in der Adria vermutet. Die Einstellung des Draga Mihailowitsch den Anglo–Amerikanern gegenüber wird geschildert: "Als Helfer willkommen, aber ich selbst baue Jugoslawien wieder auf!" Die Überwachung des Draga Mihailowitsch ist gut. Die deutschen Dienststellen kennen sehr bald seine ständig wechselnden Standorte."}})</ref>}} Ipak, kako bi i dalje stvarao privid otpora i zadržao status saveznika, povremeno je inicirao bezazlene diverzije, koje neće izazvati nemačku odmazdu: {{citiranje|Udružite se sa apotekarima. Uzmite od njih praškova za kijanje, suzavce i supervodonik. Na igrankama svrabeće praškove. Upućujte preteća pisma, uznemiravajte telefonom, stvarajte svuda strah i zabunu.<ref name="Kosta Nikolić 2004">Bojan Dimitrijević - Kosta Nikolić: Đeneral Mihailović - biografija, Beograd : Institut za savremenu istoriju, 2004, str 378-9.</ref>|[[Draža Mihailović]] naređuje „misteriozne” sabotaže po gradovima septembra 1943.}} 1. avgusta 1943. godine, komandant njemačkih trupa u Hrvatskoj ([[NDH]]) general [[Rudolf Lüters]] na sljedeći način interpretira držanje Mihailovićevih četnika (mahom onih koji su bili obuhvaćeni [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|ugovorima sa vlastima NDH]]) po okončanju [[Operacija Schwarz|operacije »Schwarz«]]: {{izdvojeni citat|Stav četnika s obje strane [[Bosna (rijeka)|rijeke Bosne]] te na području između rijekâ Bosne i [[Una|Une]] i [[Sana|Sane]] i dalje se može opisati kao lojalan, iako ustaška politika – koju je hrvatska vlada u posljednje vrijeme iznova naglasila – nije ostala bez povratnog dejstva na njihovo držanje, što je rezultiralo određenom uzdržanošću prema kom. bandama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=357&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000352.] </br> ({{jez-njem|"Die Haltung der Cetniks beiderseits der Bosna und zwischen Bosna und Una–Sana kann noch als loyal bezeichnet werden, obwohl der wohl der in letzter Zeit seitens der kroat. Regierung wieder betonte Ustascha–Kurs nicht ohne Rückwirkung auf ihre Haltung geblieben ist und sich Zurückhaltung gegen die kommunistischen Banden zeigte."}})</ref>|Izvještaj komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj za mjesec jul 1943. upućen štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]}} Kao paradigmatične za držanje spram nastupajućih njemačkih trupa mogu se uzeti preporuke iz naređenja kapetana Jovana Dabovića, komandanta Ličko-kordunaške četničke oblasti, upućene 6. septembra 1943. godine kapetanu Dušanu Đakoviću: {{izdvojeni citat|NAREĐUJEM 1) Svi komandanti narediće svima svojim jedinicama i patrolama da, ako Nemci budu naišli na njihov reon dejstva, ne otvaraju vatru i da se drže pasivno sve do mog daljeg naređenja. 2) Kada bude primećen dolazak Nemaca da se jedinice povlače u šume i da sa njima izbegavaju dodir. 3) Ako se desi da se neka jedinica, patrola ili pojedinac nađe u takvoj situaciji da Nemce ne može izbeći pri dodiru sa njima da kaže da se bori protivu komunizma. Napominjem ovom prilikom da su se Nemci prema četnicima u Hercegovini poneli vrlo korektno.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dok. br. 42, str. 81.</ref><ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dokument br. 202, strane 942—943.</ref>}} 18. rujna 1943. godine, poručnik Lippert iz Obavještajnog odjela [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] sastavlja izvještaj o posjetu poručnika [[Milana Cvjetićanina]], komandanta Bosanskog korpusa „[[Gavrilo Princip]]” [[Dinarska četnička divizija|Dinarske četničke divizije]] JVuO, kojega je [[Kapitulacija Italije|kapitulacija Italije]] zatekla na liječenju u [[Split]]u. Tom prilikom, Cvjetićanin nedvosmisleno poentira: {{izdvojeni citat|Mi četnici znamo da se samo uz pomoć njemačkih trupa može postići efikasno uništenje bandita, jer smo mi četnici za to isuviše slabi.<ref>[https://znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.], str. 273.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=984&rec=313&roll=483 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000981.] <br /> ({{jez-njem|"Wir Cetniks wissen, dass nur durch die deutschen Truppen eine wirksame Vernichtung der Banditen erfolgen kann, da wir Cetniks hierzu zu schwach sind."}})</ref><ref>[https://pescanik.net/pismo-citateljima-blica-i-gledateljima-serije-ravna-gora/ Boris Dežulović: Pismo čitateljima Blica i gledateljima serije “Ravna gora”]</ref>}} [[Datoteka:Marsz wojsk niemieckich w Dalmacji (2-515).jpg|mini|Četnici Dinarske divizije u mimohodu pored motorizovane kolone njemačke 114. divizije (Dalmacija, septembar 1943).<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2018/01/bk0306.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0306 | Photo | 114. Jäger-Division]</ref>]] Nakon [[Kapitulacija Italije u Jugoslaviji|kapitulacije Italije]] [[8. septembar|8. septembra]] [[1943]]. sve četničke snage iz italijanske okupacione zone su, nakon [[Antiosovinska ofanziva JVuO 1943.|sporadičnih sukoba]], uspostavile punu saradnju sa novouspostavljenim nemačkim okupacionim vlastima.<ref>Vidi: [[s:Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade|Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade]], [[s:Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.|Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.]], [[s:Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.|Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.]], itd.</ref> Mihailović je 7. oktobra 1943. naređivao svojim četnicima borbu protiv partizana u Sandžaku "po svaku cenu" i nesukobljavanje sa Nemcima "po svaku cenu".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_9.htm Naređenje Draže Mihailovića od 7. oktobra 1943. komandantima kopusa u zapadnoj Srbiji za mobilizaciju ljudstva i borbu protiv NOVJ u Sandžaku]</ref> Poručnik [[Jovan Pupavac]] pojašnjava u pismu upućenom 10. februara 1944. komandantu Zapadne Bosne JVuO majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]] kako je tekao proces prilaženja četnikâ pod komandom vojvode Momčila Đujića njemačkoj okupacionoj sili: {{izdvojeni citat|Dinarsku oblast sam napustio iz sledećih razloga: 1) Posle propasti Italije u Dalmaciju su došli Nemci. Komandant Dinarske oblasti pop Đujić stupio je u saradnju sa njima, najpre preko [[Mane Rokvić|Mane Rokvića]] koji je došao sa njima iz [[Bosanski Petrovac|Bosanskog Petrovca]]. Kasnije je delegirao kod štaba 114. Nemačke divizije svoga načelnika štaba kapetana Mijovića Novaka. Ljudstvo je postalo Nemačka milicija, primajući od njih redovnu hranu, municiju i dopunu oružja. Nemci su vrlo rado primili saradnju četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_73.htm Izveštaj komandanta 1. brigade Bosanskokrajiškog četničkog korpusa od 10. februara 1944. komandantu korpusa o saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji]</ref>}} U odgovoru koje je 4. oktobra 1943. poslalo Obavještajno odjeljenje 114. lovačke divizije, odbacuju se navodi iz telegrama poslatog od strane štaba 15. brdskog korpusa, u kojem se vojvoda [[Momčilo Đujić]] optužuje za prepade na njemačke trupe i u kojem se traži njegovo hapšenje. Nasuprot takvom zahtjevu, za komandanta [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]] se tvrdi sljedeće: „Uvjerljiva obavještenja i dokumenti nedvojbeno ukazuju da se Đujićeva četnička grupa u dosadašnjoj borbi protiv komunizma pokazala kao pouzdana... Sabotažni akti i prepadi na njemačke trupe dosad se nijesu događali.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=792&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000788.] <br /> ({{jez-njem|"Nach hiesigen sicheren Nachrichten und einwandfreien Unterlagen ist die Cetnikgruppe des Vojvoden Djujic im Kampf gegen die kommunistische Aufstandsbewegung bisher als zuverlässig zu bezeichnen. </br> Sabotageakte und Überfälle gegen die Deutsche Wehrmacht sind bisher nicht erfolgt."}})</ref> U poređenju sa oružanim snagama NDH, obavještajni oficiri 114. divizije Wehrmachta daju i mnogo povoljniju ocjenu za učinkovitost četnika: „Hrvatske trupe i ustaše, već zbog svoje brojnosti, ne mogu predstavljati značajniju podršku; osim toga, njihova borbena vrijednost je poznata. Četnički odredi su se dosad svuda pokazali kao izuzetno aktivni i pouzdani.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=793&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000789.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroatische Wehrmacht und Ustaschaverbände im Bereich sind schon rein zahlenmässig keine nennenswerte Unterstützung; darüber hinaus ist deren Kampfwert hinreichend bekannt. Die Cetnikverbände erweisen sich bisher überall als äusserst rege und zuverlässig."}})</ref> [[File:Četnički komandant u zapadnoj Bosni Uroš Drenović s nemačkim oficirima na terenu.jpg|thumb|Vojvoda [[Uroš Drenović]] (desno), četnički zapovjednik u [[Zapadna Bosna|zapadnoj Bosni]], zajedno sa njemačkim oficirima na terenu.]] U jesen 1943. godine, Vrhovna komanda Vermahta konstatuje prestanak bilo kakve aktivnosti DM protiv njih: {{izdvojeni citat|U jesen 1943. Titov pokret sve je više uzimao maha, a Mihailovićev pokret bio je potisnut na teritoriju Srbije. Komunisti nisu primali samo pomoć od sovjetske Rusije, nego sve više i od Engleza. Italijanska armija je kapitulirala. U ovakvoj novonastaloj situaciji četnički pokret bio je prisiljen da preispita svoj stav prema nemačkoj okupacionoj sili… Bilo kako, od tog vremena prestali su svi napadi Mihailovićevih ljudi protiv nemačke okupacione sile.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Četnici u Hercegovini su počeli sarađivati sa njemačkim nadležnim komandama odmah po ulasku njihovih trupa u bivšu italijansku okupacionu zonu: {{izdvojeni citat|Banda koja je napadala u području sjeverno od [[Bileća|Bileće]] i ojačana na oko 1200 ljudi ([[10. hercegovačka udarna brigada|X herceg. brigada]]), uz potporu 800 četnika je odbačena natrag na sjever.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1081&rec=313&roll=190 NARA, T311, Roll 195, frame no. 7450860.] <br /> ({{jez-njem|"Die im Raum N Bileca angreifende und auf etwa 1200 Mann verstärkte Bande (X.He.Brig.) mit Unterstützung von 800 Cetniks nach N zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 18. septembar 1943. godine}} {{izdvojeni citat|SS-divizija „Prinz Eugen“: Komunistička grupa (jačine 1.200 ljudi), koja je sa sjevera nastupala ka Bileći, odbačena je ka sjeveru akcijom 6. čete 2. SS brdskog puka ojačane sa 800 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=483&broj=293 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000290.] <br /> ({{jez-njem|"Von Norden gegen Bileca vordringende komm. Gruppe (1200) durch herangeführte 6./SS 2 und 800 Cetniks nach Norden zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj 15. brdskog korpusa za 18. septembar 1943.}} {{izdvojeni citat|U oblasti [[Stolac|Stoca]], kao što je već napomenuto, Stolačka i [[Ljubinje|Ljubinjska]] četnička brigada su u saradnji sa našim trupama postigle uspjeh protiv glavnine Desete herceg. brigade.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=636&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000631.] <br /> ({{jez-njem|"b.) Cetniks: </br> Im Raum von STOLAC hat, wie bereits erwähnt, im Zusammengehen mit eigenen Truppen die Cetnikbrig. von STOLAC und LUBINJE gegen die Hauptkräfte der X-herzeg.Brig. Erfolge erzielt."}})</ref>|Komanda 21. brdskog korpusa, Obaveštajno odeljenje, izveštaj o stanju, 27. septembar 1943.}} U izvještaju [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS brdske divizije Prinz Eugen]] od 10. oktobra 1943. godine, poslatom štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], pohvaljuje se lojalno držanje koje su, do tog trenutka, formacije [[Hercegovina|hercegovačkih]] četnikâ pokazale spram njemačkih okupacionih jedinica: {{izdvojeni citat|Četnici: Za borbu protiv komunista u istočnoj Hercegovini mobilisane su jače snage u okruzima [[Trebinje]], [[Bileća]], [[Stolac]] i [[Nevesinje]]. Dosadašnja iskustva s hercegovačkim četnicima mogu se ocijeniti dobrim, a njihovo držanje prema vlastitim trupama lojalnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1335&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001329.] <br /> ({{jez-njem|"Cetniks: Zur Bekämpfung der Kommunisten in der Ost–Herzegowina wurden in den Bezirken Trebinje, Bileca, Stolac u. Nevesinje stärkere Kräfte mobilisiert. Die bisherigen Erfahrungen mit den herzegowinischen Cetniks können als gut, das Verhalten gegenüber der eigenen Truppe kann als loyal bezeichnet werden."}})</ref>}} U odlomku iz mjesečnog izvješća SS divizije »Prinz Eugen«, inače njemačke elitne postrojbe na teritoriji okupirane Jugoslavije, sastavljenog 5. septembra 1943, blagonaklon stav četnika na divizijskom području (Hercegovina) opisan je na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Srbi [četnici — prim.] su se, djelimično, nastavili dokazivati ​​kao '''najpouzdaniji saveznici u borbi protiv crvenih bandi''', a time i protiv komunizma. U borbi protiv bandita uvijek su spremni sarađivati ​​s njemačkim Wehrmachtom, pa čak i podvrgnuti se njegovoj komandi.<ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 307.</ref><ref>[https://www.znaci.org/NARA/T315.php?broj=1272&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001266.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben haben sich z.T. weiterhin als die zuverlässigsten Verbündeten im Kampf gegen die roten Banden und damit gegen den Kommunismus erwiesen. Im Kampf gegen die Banditen sind sie jederzeit bereit, mit der deutschen Wehrmacht zusammenzugehen und sich ihr sogar zu unterstellen."}})</ref>|Mjesečni izvještaj 7. SS divizije XV brdskom armijskom korpusu za avgust 1943. godine}} U četničkim izvorima se potvrda ovih navodâ nalazi u naređenju koje je kapetanu Dušanu Đakoviću 6. septembra 1943. uputio potpukovnik [[Slavko Bjelajac]] (pseudonim »Nikola Dekić«), komandant Ličko-kordunaške četničke oblasti. Informišući svog podređenog oficira o ogromnim partizanskim gubicima u [[Bitka na Sutjesci|bici na Sutjesci]], Bjelajac zapisuje: {{izdvojeni citat|Po podatcima koje imamo partizani su kod Sutjeske strašno tučeni. Tvrdi se da su imali 5.000 mrtvih te da su samo naši s mrtvih lješeva partizanskih skinuli oko 200 puškomitraljeza. Četnici u Hercegovini drže pored ostalih mjesta i [[Kalinovik]], [[Foča|Foču]], i [[Čajniče]]. Ustaše su u [[Goražde|Goraždu]]. Njemci se također nalaze u Hercegovini. Dozvolili su bez ikakovih uslova da se na reonu svakog sreza može nalaziti i kretati 400 četnika (jednoj četničkoj grupi dali su 300 pušaka). <br /> U opšte izuzev situacija Hercegovine, Crne Gore, i Istočne Bosne stoji vrlo dobro. <br /> Ove podatke iz Hercegovine javljam Vam radi orjentacije. A u koliko se tiče Njemaca tek da naše stanovništvo zna da ih se ne treba plašiti i da neće vršiti represalije nad mirnim stanovništvom. <br /> Njemci govore u Hercegovini protiv Italijana i kažu da su oni spriječili širenje Srbije do rijeke Bosne protiv volje Njemaca. Optužuju Italiju da je ona dovela Pavelića na vlast. (To sve može i nemora biti tačno). <br /> Naši su zarobili čuvenog [[Nurija Pozderac|Nuriju Pozderca]] i [[Simo Milošević|Simu Miloševića]] u Hercegovini i streljali ih.<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knj. 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. br. 203, str. 946.</ref>}} Novembra 1943, Nijemci nabrajaju koje su se sve četničke vojvode u NDH upustile u saradnju s njima, kao npr.: [[Mane Rokvić]] („izjašnjava se za Nemačku i u slučaju neprijateljskog iskrcavanja stoji sigurno na našoj strani“), [[Momčilo Đujić]] („Ljotićev pristalica“ čijim „prisluškivanjem je više puta dokazano da je slao lažne izveštaje D. M. kako bi se izvukao ispod njegovog uticaja“), [[Uroš Drenović]] („nepomirljiv protivnik komunista“; „više od godinu dana sarađuje otvoreno sa nemačkim Vermahtom“) i drugi.<ref name="ReferenceA"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Cetnikführer, mit denen zusammengearbeitet wurde: </br> Vojvode Rokvic. Energischer Führer der ohne Unterbrechung rückhaltlos mit der deutschen Truppe zusammenarbeitet. Bekennt sich zu Deutschland und steht im Falle einer feindlichen Landung sicher auf unsere Seite. </br> Vojvode Djujic, Ljotic–Anhänger. DM. sucht ihn durch ständigen Druck zu beeinflussen. Durch Überwachung ist bereits mehrfach nachgewiesen, dass Djujic falsche Meldungen an DM. abgesetzt hat, um sich seinem Einfluss zu entziehen. Djujic wird seitens der. Div. im bewusster Übertreibung als besonders aktiver Kämpfer gegen den Kommunismus in Verbindung mit der deutschen Wehrmacht herausgestellt. </br> Vojvode Drenovic. Gerade Persönlichkeit, unversöhnlicher Kommunistengegner (kommunistische Untaten an seiner Ehefrau, die den Tod herbeiführten), bezeichnet sich als Beschützer seiner pravoslavischen Volksgenossen. Arbeitet länger als 1 Jahr offen mit deutscher Wehrmacht zusammen. Von DM. angestrebte Beeinflussung bisher ohne Erfolg."}})</ref> U ovom strogo povjerljivom izvještaju, obavještajni oficiri XV brdskog armijskog korpusa dopisuju još i sljedeće: „Čitav niz drugih četničkih vođâ na području južno od [[Bihać]]a, neumoljivi su protivnici komunizma i dobri vojnici. Svi su se istakli u saradnji sa [našim] trupama, a kao svoj zadatak označavaju zaštitu pravoslavnog stanovništva od uništenja.“<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 44, str. 86.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Eine Reihe weiterer Cetnikführer im Raum südl. Bihac unerbittliche Kommunistengegner und gute Soldaten haben sich in der Zusammenarbeit mit der Truppe bewährt, und sehen es als ihr Ziel an, den pravoslavischen Volksteil vor der Ausrottung zu bewahren."}})</ref> U izvještaju [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. godine zaključuje se da bi osiguranje dugih linija snabdijevanja bez četnika bilo „nezamislivo“.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=343&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000339.] <br /> ({{jez-njem|"Die Sicherung der langen Nachschubwege der Division ist ohne Unterstützung det zugeteilten Cetnik–Stützpunkte, wenn nicht ausreichend deutsche Kräfte oder kampffähige kroatische Truppen zur Verfügung gestellt werden, undenkbar."}})</ref> 19. novembra 1943. potpisani su i na snagu stupaju prvi [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta]], koji četnicima nameću obavezu "da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih".<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm</ref> 30. novembra 1943. godine [[Dragoljub Draža Mihailović|general Mihailović]] naređuje [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubi Patku]], komandantu Timočkog korpusa, da protera britanskog majora Erika Grinvuda koji hoće da vrši akcije protiv Nemaca bez njegovog dopuštenja: {{izdvojeni citat|Kod vas je tamo engleski major Grinvud sa telegrafistom. To je posledica prosjačenja materijala. Nije došao da vas pomogne u materijalu već da uništi naša sela za neku sitnu sabotažu. '''Naređujem da Grinvuda sa celom pratnjom najurite kao kučku''' po mom naređenju jer je pošao na teren bez mog odobrenja. Ponavljam najurite ga kao kučku i izvestite.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_3_42.htm</ref>|Depeša generala Mihailovića Ljubi Patku od 30. novembra 1943.}} Saveznički komandant Sredozemlja uskoro i sam uviđa da se Mihailović bavi sporednim aktivnostima, uz izbegavanje da preduzme nešto na komunikacijama vitalnim za [[Saveznici|Saveznike]] i za Nemce. Stoga je [[9. decembar|9. decembra]] [[1943]]. poslao [[Dragoljub Mihailović|Mihailoviću]] telegram kojim zahteva izvršenje specifikovanih napada na komunikacije, a koji počinje rečima: {{izdvojeni citat|Sloboda kojom se Nemci služe železničkim prugama od Grčke do Beograda za prevoz i izdržavanje trupa nepodnošljiva je.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_250.htm, Obaveštenje brigadira Armstronga od 9. decembra 1943. Draži Mihailoviću o zahtevu Komande britanskih trupa na Srednjem istoku da četnici izvrše dve sabotaže protiv Nemaca]{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd - prilog II</ref>}} === Potpisivanje ugovora o saradnji četnika i Vermahta u Srbiji (1943-1944) === {{Poseban članak|Ugovori o saradnji četnika i Vermahta}} [[Datoteka:Zone odgovornosti četnika, prema sporazumu sa Nemcima.png|thumb|Zone odgovornosti četničkih komandanata u okupiranoj Srbiji, prema sporazumu sa Nemcima 1943. [[Jevrem Simić]] i [[Nikola Kalabić]] (roze), [[Vojislav Lukačević]] (plavo), [[Ljuba Jovanović Patak]] (zeleno) i [[Mihailo Čačić]] (sivo).]] [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za Jugoistok, inicirao je pregovore koji će rezultirati potpisivanjem [[Ugovori o saradnji između JVuO i komande Jugoistoka|ugovora o zajedničkoj borbi]]. Mihailović je polovinom novembra 1943. svojim komandantima naredio da sarađuju sa Nemcima; on sam nije mogao javno da stupi u saradnju "zbog raspoloženja naroda".<ref>https://www.znaci.org/images/ktb_okw_III_6_1304.jpg KTB OKW (Kriegstagebuch des Oberkommando der Wehrmacht) - Ratni dnevnik vrhovne komande Vermahta, šesta knjiga</ref> Ugovore su to potpisivali ovlašćeni Mihailovićevi komandanti i ljudi iz vojnog rukovodstva. Prvi ugovor o saradnji potpisan je 19. 11. 1943. između [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]], komandanta Mileševskog korpusa JVuO i nemačkog komandanta Jugoistoka koga je predstavljao fon Frede, glasio je: {{Wikisource|Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.}} {{izdvojeni citat| 2) Primirje treba da bude pretpostavka za zajedničku borbu protiv komunista. 4) Obaveza Lukačevića da nijedan pripadnik njemu potčinjenih jedinica neće delovati na strani sila koje su u ratu sa Nemačkom. 5) Prepuštanje područja borbenih dejstava četničkim odredima radi samostalnog vođenja borbe, koju vodi i nemački Vermaht. 6) Uključivanje četničkih odreda prilikom većih zajedničkih operacija pod nemačko zapovedništvo. U tom periodu nemačko vodstvo izdaje borbene naloge četničkim odredima. 8) Razmena štabova za vezu. 9) Isporuke nemačke municije radi sprovođenja zajedničkih borbenih zadataka u skladu sa vojnim potrebama. 10) Sporazum se mora držati u tajnosti.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_260.htm SPORAZUM IZMEĐU KOMANDANTA JUGOISTOKA I MAJORA VOJISLAVA LUKAČEVIĆA OD 19. NOVEMBRA 1943. O SARADNJI ČETNIKA SA NEMAČKIM TRUPAMA U BORBAMA PROTIV NARODNOOSLOBODILACKE VOJSKE JUGOSLAVIJE]</ref>|Sporazum Nemaca i majora [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] (19. 11. 43.)}} 27. novembra je potpisan ugovor sa [[Nikola Kalabić|Nikolom Kalabićem]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_262.htm Sporazum od 27. novembra 1943. između pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> U narednim nedeljama ugovori su potpisani i sa drugim komandantima korpusa od operativne važnosti. Iako Mihailović lično nije potpisao ni jedan ugovor, ovim ugovorima je bio pokriven veći deo nemačke okupacione zone u Srbiji. {{izdvojeni citat|Ovaj ugovor, kao i buduće mjere, trebalo bi da se baziraju na međusobnom povjerenju i volji da se komunizam uništi, zemlja umiri a Srbiji omogući stabilna budućnost u okvirima Evrope oslobođene od komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=974&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frames no. 000969—000970: Sporazum između Krajskomandanture Zaječar i potpukovnika Ljube Jovanovića Patka o nenapadanju i saradnji u borbi protiv NOVJ (23./25. decembar 1943.)] </br> ({{jez-njem|"Diese Vereinbarung sowie die zukünftigen Massnahmen sollen getragen sein vom gegenseitigen Vertrauen und dem Willen, den Kommunismus zu vernichten, das Land zu befrieden und Serbien einer geordneten Zukunft im Rahmen eines vom Kommunismus befreiten Europas entgegenzuführen."}})</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Ljuba Jovanović Patak|Ljube Jovanovića Patka]] o borbi protiv partizana u Srbiji (decembar [[1943]]).}} Generalna tendencija priklanjanja Mihailovićevih četnikâ okupacionoj vojnoj sili bila je primijećena 28. XI 1943. i od strane njemačke Komande Jugoistoka: {{izdvojeni citat|Srbija: U oblasti Kruševca borbe između [četnika] DM i komunista. Kod četnika znaci približavanja Vermahtu, verovatno zbog nestašice municije.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&broj=639&roll=485 NARA, T313, Roll 485, frame no. 000636.] </br> ({{jez-njem|"3.) Serbien: </br> Raum Krusevac: Kampf zwischen DM u. Komm. Bei Cetniks Anzeichen für Annäherung an dt. Wehrmacht vermutl. Mun. Mangel."}})</ref>|Dnevni izveštaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 28. novembar 1943.}} 30. novembra 1943. godine i poručnik Milorad Vasić moli generala Mihailovića da mu odobri vezu sa Nijemcima, u cilju opskrbe streljivom, garantujući mu potpunu diskreciju u radu: {{izdvojeni citat|Molim da mi dozvolite da ovu priliku iskoristim i dobijem municiju i ostalo, što mi je neophodno potrebno, a da pritom čast organizacije i Vaš autoritet u narodu ne bude ničim povređen.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 11690—11691.</ref><ref>Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji (1943-1944), Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 344.</ref>}} Ugovori su bili u znatnoj meri tipizirani, nalik na sporazum između vojnog zapovednika Jugoistoka i inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića: {{izdvojeni citat|Cilj sporazuma je zajednička borba protiv komunističkih partizana, pa će stoga sve jedinice DM-četnika, potčinjene pukovniku Jevremu Simiću, biti uključene u borbu nemačke i bugarske vojske, kao i srpskih vladinih trupa, protiv komunista. U vezi s tim predviđa se uspostavljanje zajedničke obaveštajne službe kao i uzajamna podrška.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%83%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B0_%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%B8_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%BD%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_23.1.1944 Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.]</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]] (januara [[1944]]).}} Komandant Jugoistoka i [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] [[Maksimilijan fon Vajhs|fon Vajhs]] izdao je [[21. novembra]] [[1943]]. uputstvo o saradnji sa četnicima koje, između ostalog, predviđa izručenje Saveznika ("da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih"). Fon Vajhs upozorava da se "lojalna orijentacija pojedinih četničkih odreda ne sme uopštiti", jer neki još uvek izvode prepade i sabotaže, ali "propagandu protiv četničkog pokreta treba obustaviti", do daljnjeg.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm Objašnjenje komandanta Jugoistoka od 21. novembra 1943. o cilju i načinu sklapanja sporazuma sa četničkim komandantima]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/291.htm Karl Hnilicka: DAS ENDE AUF DEM BALKAN 1944/45], Musterschmidt-Verlag Göttingen, strana 268</ref> Sporazum između Vermahta i četničkog komandanta [[Mihajlo Čačić|Mihajla Čačića]], komandanta Ravaničke brigade JVuO, uključuje i hvatanje [[rudar]]a koji su pobegli u šumu, i njihovo vraćanje u [[rudnik]]e uglja.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_264.htm Sporazum komandanta Jugoistoka sa komandantom Ravaničke brigade od 14. decembra 1943. o saradnji četnika sa nemačkim trupama u borbama protiv NOVJ]</ref> Sporazum Vermahta i [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]], inspektora odreda Draže Mihailovića, predviđa da "četnici DM stavljaju na raspolaganje snagama poretka svoje podatke i svoju obaveštajnu službu" za borbu protiv partizanskog pokreta.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_267.htm Izveštaj Abver-grupe od 23. januara 1944. o sklopljenom sporazumu između vojnoupravnog komandanta Jugoistoka i inspektora četničkih jedinica u Srbiji]</ref> Sporazum Vermahta i potpukovnika Ljube Jovanovića, vođe Dražinih odreda u okrugu [[Zaječar]], četnicima omogućuje punu sloboda kretanja "danju i noću na celom području na koje se odnosi sporazum".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_266.htm Sporazum između Krajskomandanture u Zaječaru i komandanta Timočkog korpusa od 25. decembra 1943. o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> {{izdvojeni citat|Srbija i Hrvatska: kao i ranije, na ovom prostoru stoje dva suprotstavljena tabora — komunistički pod Titom i nacionalistički pod generalom Mihailovićem. Zbog brojčane premoći i veće borbene vrijednosti, komunisti su u posljednje vrijeme zadali nacionalistima niz teških udaraca. To je rezultiralo u traženju njemačke pomoći od strane nekoliko D.M.-komandanata. Već je došlo i do niza sporazuma, kojima se D.M.-jedinice obavezuju na obustavljanje neprijateljstava protiv Wehrmachta, čime im se omogućuje nesmetana borba protiv komunista.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=900&rec=311&roll=175 NARA, T-311, r. 175, s. 895: Prikaz neprijateljskog stanja u Sredozemlju od strane generalštabnog majora Varnstorfa (Warnstorff) – dodatak zabelešci sa sastanka kod načelnika štaba Grupe armija „E“ od 9. decembra 1943.] </br> ({{jez-njem|"Serbien–Kroatien: Hier stehen sich nach wie vor die nationalen Kräfte des Draca Michaylovic[sic!] und die kommunistischen Kräfte des Tito gegenüber. Infolge der zahlenmässigen und in Bezug auf die Kampfstärke starken Uberlegenheit der kommunistischen Verbände ist in der letzten Zeit DM mit seinen Kräften stark angeschlagen worden. Dies hatte zur Folge, dass verschiedene DM–Führer mit ihren Verbänden Anlehnung an die deutsche Besatzungsmacht suchten. Es sind bereits Abmachungen zu Stande gekommen, auf Grund deren DM–Verbände ihre Kampfhandlungen der deutschen Wehrmacht gegenüber einstellen und ihnen ungestörte Kampfführung den Kommunisten gegenüber zugesichert wurde."}})</ref>|Nemački prikaz stanja u Sredozemlju od 9. decembra 1943.}} Njemački opunomoćeni general u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] [[Edmund Glaise von Horstenau]] opisuje u ratnom dnevniku kontekst u kom dolazi do potpisivanja ovih ugovorâ: {{izdvojeni citat|Izgleda da je Srbija najmirnija zemlja na Balkanu, a neko reče da je ona čak i najmirnija zemlja u Evropi. Činjenica je da stanje u NDH ne može da se uporedi sa stanjem u Srbiji iako se i u Srbiji događaju neprijatne stvari... Draža Mihailović je iskoristio opšte stanje, pa su naši oblasni komandanti sklopili ugovore sa pojedinim četničkim vođama.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 412.</ref>}} I prije nego je došlo do parafiranja ugovorâ, kapetan [[Dušan Radović (četnik)|Dušan Radović]], komandant Zlatiborskog korpusa JVuO, obavijestio je 18. novembra 1943. generala Mihailovića da njemačke i bugarske okupacione trupe, uz velike poteškoće, nastoje zaustaviti ofanzivu snaga NOVJ nadomak [[Užice|Užica]], kao i da im četničke jedinice pod njegovom komandom pružaju značajnu borbenu pomoć, tj. napadaju partizane kako bi oslabili njihov pritisak na okupatora. Iz izvještaja se vidi i da je ravnogorski kapetan Milorad Mitić bio zadužen za održavanje kontakatâ s Nijemcima: {{izdvojeni citat|Noću, 17/18 ov.m-ca oko 21,30 časova, komunisti su jačim snagama napali Bugare i Nemce u Kremnima i posle osmočasovne borbe komunisti su potpuno razbili oko 1800 Bugara i 200 Nemaca... Bugari se u najvećem neredu i bez oružja povlače za Užice. Beže glavom bez obzira. Tenkove su odvukli za Užice, dok je izgleda bugarska artilerija pala u ruke partizanima. U momentu pisanja ovog izveštaja jedan izvesni deo Bugara, koji se organizovano povlači, vodi borbu sa komunistima u Biosci. Naši delovi stupili su u borbu kod Bioske iz pravca s. Kneževići. Mišljenja sam da će u toku današnjeg dana pasti i Bioska i da će komunisti navaliti za Užice. Ja gde god mogu napadaću. Stanje je vrlo ozbiljno! Kapetan Mitić, presvučen u civilno odelo, viđen je u Užicu sa Nemcima. Posle je u jednom nemačkom automobilu otišao kako kažu za Beograd kamo ga Vi šaljete radi hvatanja neke veze i sporazuma. Ova se vest širi naglo.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_34.htm Izveštaj komandanta Zlatiborskog korpusa od 18. novembra 1943. Draži Mihailoviću o borbama četnika i nemačkih i bugarskih jedinica protiv NOVJ kod Kremana]</ref>}} 14. decembra 1943, u Vrhovnu komandu JVuO stigla je depeša od majora [[Siniša Ocokoljić|Siniše Ocokoljića]] (pseudonim »Ev-Ev«), komandanta Mlavskog korpusa JVuO, kojom se kapetan Mitić još jednom imenuje osobom koja je lično involvirana u pregovore s njemačkim okupatorom: "Tufegdžić [Vojislav, komandant Cerskog korpusa JVuO — prim.] danas je doneo sledeći izveštaj: [...] 2. — Kapetan Mitić, koji je ranije u Užicu pregovarao za naš račun sa komunistima, bio je poslednjih dana na pregovorima i sa Nemcima gde je sa njima ručao u Mažestiku. Pregovore je javno sa Nemcima vršio neki kapetan Nešković, poslat od Kalabića. 3. — Nemci su povodom toga štampali letke blizu 2.000.000 primeraka sledeće sadržine: Narodni borci četnici, u radosti pozdravljam prestanak besmislenog međusobnog prolivanja krvi i zdrav razum koji je zavladao u vašim redovima. Sada možemo da se zajednički borimo protivu komunizma, tog smrtnog neprijatelja Evrope i ja vas ubrajam u nacionalne borce zato što smo i mi sami nacionalni borci. Mi ćemo udruženim silama da odbranimo Vašu lepu Otadžbinu, da je ne bi uništile komunističke bande. Primamo u svoje redove Vašu narodnu organizaciju kao čeličnu. Nije potrebno da vam ubrizgavamo narodni duh. Herojstvo je Vama u krvi i sa vama zajedno koji dobro poznajete svoju lepu zemlju poćiće nam za rukom da je oslobodimo. Stavom koga vi zauzimate osigurana je vaša budućnost. Pozdravljam vas kao svoje ratne drugove i želim vam istu vojničku sreću kao i našim vojnicima. Komandant nemačkih trupa. br. 1243. Ovaj letak Nemci su rasturili i već se pojedini primerci nalaze i kod nas. 4. — Tufegdžić javlja dalje, da je puk. Simić naveo hotimično Kalabića da se ovim vezama sa Nemcima naša organizacija kompromituje u narodu što koriste mošinovci [tj. partizani — prim.]."<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16. do 23. decembra 1943. godine]</ref> U depeši od 28. decembra 1943. poslatoj Vrhovnoj komandi JVuO od strane potpukovnika [[Petar Baćović|Petra Baćovića]], govori se o sastanku koji je [[Todor Perović]], predstavnik Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine, održao u [[Sarajevo|Sarajevu]] sa njemačkim generalom Wernerom Frommom: {{izdvojeni citat|Perović se vratio iz Sarajeva. U Sarajevu bio je kod generala Froma, komandanta pozadine celog Balkana. Između ostalog rekao mu je: »Srbi su istinski borci protivu partizana, mi Nemci cenimo borbu vaših ljudi. U tome se ističe naročito vaš kraj. Naročito cenimo saradnju majora Lukačevića. U kratko vreme prisajediniće se srpski krajevi Srbiji i u tom slučaju srpski će narod dobiti punu ekonomsku pomoć. U najkraćem roku dolazi još 12 divizija naših na teritoriju Jugoslavije radi potpunog likvidiranja partizana. Imamo jedan letak koji je izdao potpukovnik Borota za istočnu Bosnu, gde poziva narod da ga sluša kao novog komandanta, ali mi znamo da je komandant Baćović. Budite uvereni da će do proleća biti raščišćeno sa partizanima«.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]</ref>}} Iako je Draža Mihailović sugerisao svojim komandantima da »koriste jedne neprijatelje protiv drugih«,<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 1a/1, depeša br. 361.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]</ref> u praksi se ova floskula isključivo odnosila na borbu četnika protiv partizana, skupa sa okupatorima i kvislinzima. U depeši majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] (pseudonim »Sto-Sto«) od 30. januara 1944. godine, poslatoj u povodu pokušaja snagâ [[NOV i POJ]] da prodru u [[Sandžak]], general Dragoljub Mihailović otkriva što je zapravo pravi cilj četničke kolaboracije: {{izdvojeni citat|Vodite računa o Nemcima i Bugarima i iskoristite njihovu akciju protiv crvenih do krajnjih mogućnosti. Napad na [[Pljevlja|Pljevlje]] iskoristite za napad s leđa na komuniste.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} Vrlo moguće da je general Mihailović samo usvojio prijedloge koje mu je major Ostojić uputio u pismu od 6. decembra 1943. godine, gdje apostrofira sljedeće: {{izdvojeni citat|Koristeći se akcijom okupatora protiv komunista, mi ćemo verovatno u roku od mesec-dva dana opet imati situaciju u Sandžaku, Crnoj Gori, Hercegovini i Bosni u našim rukama. [...] Učeći se na sopstvenim greškama, smatram da se mora najhitnije preduzeti sledeće: 1) Stvoriti u najkraćem roku što jače pokretne borbene snage — leteće brigade i korpuse — a naročito tamo gde se za to ima mogućnosti. 2) '''Koristeći se akcijom okupatora i satelita, upotrebiti sve raspoložive snage za potpuno čišćenje od komunista svih srpskih pokrajina'''. 3) U radu pod 2) ostvariti međusobno potpomaganje iz susednih pokrajina do maksimuma.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_43.htm Pismo majora Zaharija Ostojića od 6. decembra 1943. Draži Mihailoviću o potrebi većeg angažovanja četnika s okupatorskim trupama radi sprečavanja prodora jedinica NOVJ u Srbiju]</ref>|Pismo majora Ostojića generalu Mihailoviću od 6. decembra 1943. godine}} Četničko-njemački odnosi bili su opterećeni međusobnim nepovjerenjem i sviješću o suprotstavljenosti ciljeva i interesa dviju stranâ. U telegramu koji je 29. januara [[1944]]. godine [[Joachim von Ribbentrop]], njemački ministar vanjskih poslova, uputio specijalnom opunomoćeniku za Jugoistočnu Evropu [[Hermann Neubacher|Hermannu Neubacheru]], reflektuje se jasan stav političkog i vojnog vrha u [[Berlin]]u o generalu Draži Mihailoviću, dok su podređenima date precizne smjernice za držanje prema četničkom pokretu: {{izdvojeni citat|Jedino se mogu ćuteći trpeti privremeni aranžmani nižih vojnih komandi sa Dražom Mihailovićem s ciljem suzbijanja zajedničkog neprijatelja Tita. On i njegovi ljudi ostaju i dalje, na kraju, naši neprijatelji. Zato je sada, kao i do sada, potrebno biti krajnje oprezan prema Draži Mihailoviću i njegovim četnicima, a naročito se ne sme nijednog trenutka izgubiti iz vida da će pomoć koju mu mi sada direktno ili indirektno pružamo radi vođenja borbe protiv Tita, kasnije najverovatnije biti upotrebljena protiv nas... Rat na Balkanu Nemačka je vodila zato da bi jednom zauvek uništila srpsko žarište nemira... Mi nemamo, otud, nikakvog interesa da ponovo razbuktavamo velikosrpski duh.<ref>Akten zur deutschen auswartigen Politik — ADAP/E/VII, s. 374–375.</ref><ref>Vasa Kazimirović, NDH u svetlosti dokumenata, Nova knjiga/Narodna knjiga, Beograd, 1987, str. 169.</ref><ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005. str. 20.</ref>}} Izveštaje o sklapanju ugovora četnika sa Wehrmachtom presrele su i dešifrovale savezničke obaveštajne službe, što je imalo bitnu ulogu u konačnom opredeljivanju [[Čerčil]]a za Tita, a protiv Mihailovića.<ref>Cripps, John (2001). "Mihailović or Tito? How the Codebreakers Helped Churchill Choose". {{ISBN|0593 049101}}</ref> No, Nemci nisu bili zadovoljni primenom nekih sporazuma, jer je uprkos njima dolazilo do incidenata, odnosno diverzija i napada na pripadnike [[Srpska Državna Straža|Srpske Državne Straže]] od strane četnika, usled čega je general [[Hans Felber]] pokrenuo nekoliko hapšenja i racija protiv četnika počev od februara [[1944]]. === Borbe pod nemačkom komandom (1943) === {{main|Operacija Kugelblic}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Herzegovina in 1943.jpg|minijatura|Četnici i Nemci u Hercegovini 1943.]] [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 101I-005-0018-07, Jugoslawien, Polizeieinsatz mit Spähpanzer.jpg|thumb|Nemačka lokalna milicija sa italijanskim bornim kolima (izvor: ''Bundesarchiv'', [[1943]]).]] {{izdvojeni citat|„Borbeno sadejstvo sa četničkim grupama duž glavne saobraćajnice [[Bihać]] — [[Gračac]] — [[Knin]] — [[Drniš]] — [[Šibenik]] sastoji se u tome što su četnici okupljeni u posebnim uporištima uz oslonac na nemačke trupe. Četničke vođe primaju naloge i uputstva o vršenju zadataka obezbeđenja i izviđanja od zapovednika nemačkih uporišta.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=346&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Kampfgemeinschaften mit Cetnikgruppen bestehen entlang der Hauptversorgungsstrasse Bihac – Gracac – Knin – Drnis – Sibenik derart, dass die Cetniks in besonderen Stützpunkten in Anlehnung an deutsche Truppen zusammengefasst sind. Die Cetnikführer erhalten Aufträge und Weisungen für Sicherungs– und Aufklärungsaufgaben durch deutsche Stützpunktführer."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u NDH]</ref>|Njemački izveštaj o saradnji sa četnicima protiv partizana u Dalmaciji i Bosni (19. novembar [[1943]]).}} Kratko po zauzimanju italijanske okupacione zone od strane njemačkih trupâ, četnici s teritorije [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] stupaju u borbeno savezništvo sa njima. Kako javlja obavještajno odjeljenje [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], u blizini [[Plitvička Jezera (općina)|Plitvičkih Jezera]] došlo je krajem septembra 1943. godine do prvog krupnijeg angažiranja lokalnih četničkih jedinicâ na njemačkoj strani. Ovom prilikom su četnici nanijeli partizanima ozbiljne gubitke: {{izdvojeni citat|Agent za vezu javlja o izviđanju od 27. IX: Jaka skupina lojalnih četnika s njemačkom opremom provalila je 20. septembra na područje [[Korenica|Korenice]], [[Prijeboj (Plitvička jezera)|Prijeboj]]a (16 km zap. od [[Bihać]]a), Babinog Potoka (28 km z. od Bihaća), [[Krbavica|Krbavice]] (23 km jz. do Bihaća), te uništila sve komunističke prometne veze. Četnici su nanijeli velike gubitke komunistima kod Mirić Štropine (3 sjz. od Prijeboja), 350 mrtvih.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=196&broj=390 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457118.] <br /> ({{jez-njem|"29.9. V–Mann meldet Beobachtung vom 27.9.: </br> Starke Gruppe loyaler Cetniks mit deutscher Ausrüstung an 20.9. in Raum Korenica (1558), Prijeboj (16 W), Babin Potok (28 W), Krbavica (23 SW), alles Bihac, eingebrochen und haben alle Verkehrsverbindungen der Kommunisten vernichtet. Cetniks haben bei Miric Stropina (3 NW Prijeboj) den Kommunisten große Verluste, 350 Tote, beigebracht."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 3. oktobar 1943.}} U izvorima njemačke provenijencije iz ovog perioda navodi se da su četničke jedinice asistirale okupatoru i pri izbacivanju partizana iz [[Bosansko Grahovo|Bosanskog Grahova]]: {{izdvojeni citat|Četnici na putu za snabdijevanje Gospić — Gračac, Knin — Vrlika i Knin — Drniš, i pored oprečnih poruka DM-u, nikad ne pokazuju neprijateljstvo; naprotiv, dobro su sarađivali sa 114. lovačkom divizijom u zasjedama i [zajedno] zauzeli Bos. Grahovo.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=98&rec=314&roll=560 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000093.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Lagebericht vom 27.9. bis 27.10.1943. </br> Die Cetniks an den Nachschubstrassen Gospic – Gracac, Knin – Vrlika und Knin – Drnis sind bisher trotz abweichender Meldungen an DM. nirgends feindselig aufgetreten, haben vielmehr in Hinterhalten mit der 114.Jäg.Div. gut zusammengearbeitet und Bos.Grahovo genommen."}})</ref>|Obavještajno odjeljenje [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], izvještaj za period od 27. septembra do 27. oktobra 1943.}} U naređenju poslatom 23. oktobra 1943. iz [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] Wehrmachta, koja je bila smještena na teritoriji kvislinške NDH, navodi se sljedeće: {{izdvojeni citat|Od 1. novembra 1943. svi pripadnici domaćih jedinica (četnici, ustaše i hrvatska žandarmerija) moraju biti u posjedu njemačkih propusnicâ.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=315&roll=1295&broj=606 NARA, T315, Roll 1295, frame no. 000600.] <br /> ({{jez-njem|"Ab 1.11.43 müssen sämtliche Cetnik–, Ustascha–, und kroatische Gendarmerie–Angehörige im Besitz von Ausweisen der Abteilung Ic sein."}})</ref>|Divizijska naredba br. 122 od 23. X 1943. godine}} U jednoj procjeni stanja snabdijevanja, poslatoj 25. oktobra 1943. štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]] iz 114. divizije, razmotreni su modaliteti „skladištenja zalihâ [hrane] tokom zime i opskrbe za 9.500 četnika, ustaša, zarobljenika i civilnog stanovništva“, i data je projekcija da bi tovarni prostor zapremine 12 [[Tona|tona]] bio dovoljan za podmirenje dnevnih potrebâ ove grupe („9.500 ustaša, četnika, itd.“).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1362&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 001356—001357.] <br /> ({{jez-njem|"Anlage 1 zur Beurteilung der Versorgungslage vom 25. Oktober 1943. </br> a.) Berücksichtigung der Winterbevorratung und Versorgung der 9500 Cetniks, Ustaschen, Gefangenen und Zivilbevölkerung; </br> Dabei ist die Versorgung der 9.500 Ustaschen, Cetniks usw. im hiesigen Raum nicht in Rechnung gestellt. Es würden also hierfür noch täglich 12 to Laderaum möglich sein."}})</ref> Takođe, u naredbi o snabdijevanju iz 114. divizije Wehrmachta s početka decembra 1943. godine, precizno je određeno dnevno sljedovanje četničkih jedinicâ u zoni odgovornosti divizije (najvjerovatnije je riječ o [[Dinarska divizija JVuO|Dinarskoj diviziji JVuO]] pod [[Momčilo Đujić|Đujićevom]] komandom): {{izdvojeni citat|Od sada se četnicima izdaje sljedovanje koje se sastoji od: </br> 1 porcija hljeba; 1 porcija povrća; 1 porcija namaza (mast ili marmelada); 1 porcija soli; 2 porcije napitka; 1 porcija duhana.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=822&rec=315&roll=1295 NARA, T315, Roll 1295, frames no. 000815—000816.] <br /> ({{jez-njem|"Verpflegung der Cetniks: </br> Als Verpflegung für Cetniks sind ab sofort nur folgende Portionen auszugeben bezw. zu empfangen: </br> 1 Brotportion, </br> 1 Gemüseportion, </br> 1 Brotaufstrichportion (Fett oder Marmelade), </br> 1 Salzportion, </br> 2 Getränkeportionen, </br> 1 Tabakportion."}})</ref>|Posebna direktiva za snabdijevanje br. 65/43 (2.12.43)}} {{izdvojeni citat|Četnici dobijaju snabdijevanje u skladu sa listama imena koje se stalno kontrolišu; municija za pješadijsko naoružanje se izdaje povremeno, uz strogu kontrolu potrošnje; svaki četnik nosi zvaničnu iskaznicu – oni bez iskaznice se hapse i razoružavaju.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=342&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000338.] ({{jez-njem|"Die Division gewährt den nach eigenen Wünschen beweglich und abseits ihrer Wohnorte eingesetzten Cetniks Verpflegungszuschüsse. Der Verpflegungsempfang wird nach namentlichen Listen getätigt, die Verteilung wird überwacht. Nach den gleichen Richtlinien werden von Zeit zu Zeit Gewehr– und MG–Munition im Rahmen des nachgewiesenen Verschusses ausgegeben. Der Verbrauch wird nach der jeweiligen Lage auch einigermassen genau überprüft. Jeder Cetnik muss einen namentlichen Ausweis mit der Nummer seiner Handwaffe (Gewehr– oder Pistolen–Nr.), der Unterschrift des zuständigen Kommandanten und des Ic der Division versehen, besitzen. Ohne Ausweis angetroffene Cetniks werden im Einvernehmen mit den Cetnik–Führern festgenommen und entwaffnet."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima (5. novembar 1943).}} U izvještaju [[114. lovačka divizija|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. detaljno se opisuje saradnja jedinica [[Wehrmacht]]a sa snagama pod komandom vojvodâ [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]], [[Mane Rokvić|Maneta Rokvića]] i [[Radomira Ðekića Ðeda]]. Njemački oficiri zaključuju da okupator ima veliku korist od četnika: {{izdvojeni citat|Četnički vojvoda Mane Rokvić može se opisati kao apsolutno pouzdan. Već je pružio vrijedne usluge u oblasti [[Bosanski Petrovac|Bos. Petrovca]] gdje je bio raspoređen u prethodnici tokom čitavog napredovanja divizije, svuda uspostavljajući kontakt sa lokalnim četničkim jedinicama i značajno doprinoseći uspostavljanju povjerenja civilnog stanovništva u njemački Vermaht. Njegove mjere za održavanje discipline među četnicima i njegov oštar obračun sa sumnjivim [licima] i banditima dobro su poznati. [...] Iako se Đujić ne može smatrati potpuno pouzdanim, njegova podrška u borbi protiv komunizma trenutno je dragocjena. Divizija će učiniti sve što je u njenoj moći da ga u javnosti prikaže toliko pronjemački nastrojenim kako bi njegov povratak u neprijateljski tabor jednog dana bio onemogućen. [...] Četnički vojvoda Ðedo potiče iz Crne Gore i pristalica je pokreta Koste Pećanca, koji je, na osnovu prethodnog iskustva, održavao jasnu distancu od pokreta DM. Ðedo ostavlja veoma dobar lični utisak, izrazito je drzak [u borbi] protiv bandita i sumnjivih, i jasno je naklonjen njemačkom Vermahtu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=341&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000337—000341.] </br> ({{jez-njem|"Der Cetnik–Vojvode Mane Rockvic [sic!] ist als unbedingt zuverlässig zu bezeichnen. Er hat bereits im Raum Bos. Petrovac wertvolle Dienst geleistet und war auch während des ganzen Vormarsches der Division bei der Spitze eingesetzt, stellte überall die Verbindung mit den örtlichen Cetnik–Einheiten her und hat in starken Masse für die Begründung des Vertrauens der Zivilbevölkerung zur deutschen Wehrmacht beigetragen. Seine Massnahmen zur Erhaltung der Disziplin unter den Cetniks, sein scharfes Durchgreifen gegen Verdächtige und Banditen, sind bekannt. </br> Wenn auch Djujic als nicht voll zuverlässig angesehen werden kann, so ist aber seine Unterstützung im Kampf gegen den Kommunismus z.Zt. wertvoll. Seitens der Division wird alles versucht werden, um ihm in der Öffentlichkeit soweit als deutschfreundlich herauszustellen, dass ihm eines Tages der Rückzug in das feindliche Lager unmöglich gemacht wird. </br> Der Cetnik–Vojvode Dzedo stammt aus Montenegro, ist Anhänger Richtung Kosta Pecanac, die nach bisherigen Erfahrungen klaren Abstand zur D.M.–Bewegung gehalten hat. Dzedo macht persönlich einen sehr guten Eindruck, ist ein ausgesprochener Draufgänger gegen Banditen wie Verdächtige und der Deutschen Wehrmacht eindeutig zugeneigt."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima od 5. novembra 1943.}} {{izdvojeni citat|Glavna komanda predlaže stvaranje oficirske ispostave pri štabu XV brd. korpusa za nadzor i vođenje četničkih grupâ koje se koriste za zaštitu cesta za snabdijevanje, željezničkih pruga i važnijih ratnih pogona.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=554&broj=90 NARA, T314, Roll 554, frame no. 000084.] </br> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. beantragt Schaffung einer Offz.–Planstelle beim Stab XV.Geb.A.K. zur Überwachung und Anleitung der Cetnikverbände, die zur Sicherung von Nachschubstrassen, Eisenbahnen und kriegswichtiger Anlagen eingesetzt sind."}})</ref>}} Jedan od četničkih komandanata koji se dosljedno isticao kontinuiranom kolaboracijom sa njemačkim okupatorom bio je vojvoda [[Uroš Drenović]]. Nadležni okupacioni organi bili su zadovoljni ostvarenim stepenom saradnje s Drenovićem, što se vidi i iz izvještaja XV brdskog armijskog korpusa od 26. XI 1943, u kom se pohvaljuje njegovo „lojalno držanje“: {{izdvojeni citat|Predmet: </br> Nemačka komanda za vezu kod četničkog vođe Drenovića: </br> Četnička grupa Drenović z. i j-z od Banje Luke od jedno 1500 ljudi ima već godinu i po prema nemačkom Vermahtu i prema hrvatskoj državi lojalno držanje, i naše izviđačke i bezbednosne akcije korisno podržava. U nekim slučajeva bili su podržani sa nešto municije. Hrvatska vlada razmatrala je ideju da dovede Drenovića u Sabor za predstavnika svih pravoslavnih. Komanda Kirhner (puk Brandenburg) poslala je u dogovoru sa obaveštajnim odeljenjem [korpusa] Drenoviću komandu za vezu, i postigla je značajne rezultate u pogledu specijalnih misija.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=560&broj=390 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000384.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. XV G.A.K, Abt.Ic, Betr.: Dtsch.Verb.Kdo. bei Cetnikführer Drenovic. An Pz.A.O.K.2.Ic/AO, 26.11.43: Die Cetnikgruppe Drenovic w. u. sw. Banja Luka mit etwa 1500 Mann hat seit über 1 1/2 Jahre der deutschen Wehmacht und dem kroat. Staat gegenüber eine loyale Haltung eingenommen und die eigene Aufklärung und Sicherung stets wertvoll unterstützt. In einzelnen Fällen wurde sie mit Inf.Mun. unterstützt. Die kroatische Regierung hat die Berufung des Drenovic in den Sabor (Landtag) als Vertreter aller Pravoslaven erwogen. Das Kdo. Kirchner (Rgt.Brandenburg) hat im Einvernehmen mit der Abt.Ic für seine Zwecke ein Verbindungs–Kommando zu Drenovic entsandt und in kürzester Zeit wertvolle Ergebnisse im Sinne des Sonder–Auftrages erzielt."}})</ref>|Komanda 15. brd. korpusa, Obaveštajno odeljenje, za obav. odeljenje komande 2. okl. armije, 26.11.43.}} Četnički su odredi na teritoriji marionetske NDH pružali veoma značajnu potporu njemačkim vlastima, bez koje ove ne bi uspjele efikasno održavati okupacioni sistem. U izvještaju [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] [[Wehrmacht]]a iz prve nedjelje decembra 1943. provijava upravo ovakvo gledište; istaknuto je, pak, da bi četnike trebalo (zbog „ispadâ prema hrvatskom stanovništvu“) ograničiti „na rad u srpskim selima“: {{izdvojeni citat|Budući da vlastite snage i ustaše nisu dovoljne da same umire i osiguraju golemo područje, divizija se ne može odreći suradnje četnika. Trenutačno, drugačije rješenje ne bi bilo moguće zbog nedostatka dodatnih snaga. No, ne zanemaruje se da se suradnja s četnicima ne čini dugoročno održivom zbog njihovih političkih ciljeva. Stoga će se i dalje jačati utjecaj ustaša, a time i hrvatske države, kako bi se postupno udaljili od četničkih snaga i deportirali oni [četnici] koji nisu mještani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=788&rec=314&roll=555 NARA, T314, Roll 555, frames no. 000782—000783.] <br /> ({{jez-njem|"Da die eigene Kräfte und die Ustascha allein zur Befriedung und Sicherung des weiten Raumes nicht ausreichen, kann auf eine Mitarbeit der Cetniks noch nicht verzichtet werden. Im Augenblick wäre eine Lösung von ihnen mangels anderer Kräfte nicht möglich. Es wird jedoch nicht verkannt, dass auf die Dauer eine Zusammenarbeit mit den Cetniks auf Grund ihrer politischen Zielsetzung nicht tragbar orscheint. Es wird daher der Einfluss der Ustascha und damit des kroatischen Staates weiterhin gestärkt werden, um allmählich von den Cetnik–Verbänden abrücken zu können, die nicht ortsansässigen abzuschieben. Der Anfang hierzu ist gemacht. Um die Unzuträglichkeiten zu beenden, die sich daraus ergeben, dass in rein kroatischen Gegenden die eingesetaten Cetnik–Verbände die Bevölkerung belästigen und auch ausplündern, ist in Durchführung, sie aus diesen Gebieten herauszuziehen und nur noch in Orten mit pravoslavischer Bevölkerung zu Sicherungszwecken einzusetzen."}})</ref>|Procjena situacije 264. pješadijske divizije (7.12.43)}} Komanda Jugoistoka je istog dana izvijestila Vrhovnu komandu njemačkog Wehrmachta o sadjejstvu [[114. lovačka divizija (Nemačka)|114. lovačke divizije]] i četnika u borbi protiv snaga [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]: {{izdvojeni citat|114. lovačka divizija: čišćenje prostora oko [[Vrlika|Vrlike]] u saradnji sa četnicima završeno; neprijatelj je izgubio 22 mrtva i 20 zarobljenih; veliki plen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=78&broj=89&roll=331 NARA, T78, Roll 331, frame no. 6287993.] <br /> ({{jez-njem|"114. JG. DIV: SAEUBERUNG IN RAUMES VRLIKA IM ZUSAMMENWIRKEN MIT CETNIKS NACH WEITEREN 22 FEINDTOTEN U. 20 GEFANGENEN BEI EINBRINGUNG GROESSERER BEUTE ABGESCHLOSSEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 6. decembra 1943 (7. decembar 1943.).}} === Borbe pod njemačkom komandom u Crnoj Gori (1943-1944) === {{main|Operacija Frühlingserwachen (1944)}} [[File:Collaborationist Jakov Jovović with Germans on Cetinje.jpg|thumb|Četnički komandant [[Jakov Jovović]] sa svojim saborcima i Nemcima na [[Cetinje|Cetinju]], jesen 1943.]] Od 17. do 24. oktobra [[1943]]. godine, njemačke okupacione snage su organizovale [[Operacija Balkanski klanac|operaciju Balkanski klanac]] (njem. ''Balkanschlucht''). Osnovni cilj operacije je bio likvidacija snagâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] i [[Divizija Garibaldi|Italijana]] koji su prešli na stranu partizana u Crnoj Gori, kao i ovladavanje [[Jadransko more|jadranskim]] zaleđem. Pored sopstvenih snaga, njemački okupator je za ovu priliku angažovao dva italijanska fašistička puka (oko devet bataljona), čiji su štabovi bili u [[Bar]]u i [[Podgorica|Podgorici]], kao i muslimansku fašističku miliciju i ostatke četnika Draže Mihailovića.<ref>https://www.znaci.org/00001/151_5.pdf</ref> Dakle, pored dvije divizije [[Wehrmacht]]a, u operaciji je učestvovalo i oko 5.000 [[Balli Kombëtar|balista]], talijanskih fašista i četnika.<ref>https://www.znaci.org/00001/33_9.pdf</ref> U depeši Vrhovnoj komandi JVuO od 20. oktobra 1943,<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, Knjiga predatih depeša CG—3, Depeša br. 211.</ref><ref>Др Радоје Пајовић, Контрареволуција у Црној Гори: Четнички и федералистички покрет 1941—1945, Обод, Цетиње, 1977, стр. 408.</ref> delegat VK JVuO u Crnoj Gori i [[Sandžak]]u major [[Rudolf Perhinek]] piše o učešću crnogorskih četnika na strani okupatora u ovoj [[Sile Osovine|osovinskoj]] operaciji: {{izdvojeni citat|Žalosno ali tačno. Da nisu Nemci angažovali ovolike snage, nas ovde više ne bi bilo, jer se više niko nije hteo boriti, već samo begati, ali nije se više imalo kud... Mi se izvlačimo i gledamo da smo pozadi njih, da bi iskoristili njihovu borbu sa komunistima i uništavanje istih.}} Informacija o potpunoj potčinjenosti četničkih jedinica u okupiranoj Crnoj Gori njemačkim vlastima, kao i tijesnim vezama sa kvislinškom ''Narodnom upravom'' koju je okupator formirao, Draži Mihailoviću je bila dostavljena 1. decembra 1943. godine iz štaba majora [[Petar Baćović|Petra Baćovića]] (pseudonim »Nav-Nav«): {{izdvojeni citat|Nemci daju oružje i odelo s a s d j k a c a m a [nedešifrovana riječ; moguće "žandarmima" — prim.] i nešto plate. Milicija će biti formirana kao prava vojska. Za komandanta cetinjskog bataljona major Zdravko Kasalović. Za nikšićki bataljon Boško Pavić, a mene su naimenovali za komandanta žandarmerijskog bataljona za srez šavnički. Pojava Narodne uprave i svega ovoga što se sada stvara, nije izraz želje niti naroda niti naša, već je ovo nužno zlo, između dva zla, jer drugog izlaza nema. Mi nismo u stanju samo pomoću naroda da ma šta učinimo bez pomoći Nemaca.<ref>AVII, kut. 276, reg. br. 7/1-35.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 47, str. 89.</ref>}} [[Ljubomir Lazarević]], inženjer iz [[Kolašin]]a (pseudonim »Bene«), 28. januara 1944. godine obavještava Dražu Mihailovića da četnici u Crnoj Gori sarađuju sa njemačkim okupacionim vlastima u svakom obliku: {{izdvojeni citat|Svi komandanti u Crnoj Gori primili su saradnju sa Nemcima, potpisali obavezu a sa ostatcima vojske nalaze se u žici, ili u neposrednoj blizini nje. Nema ni jedne grupe u šumi koja bi pretstavljala našu borbu, oko koje bi se moglo okupljati. Vukadinović isto tako nalazi se u Podgorici ili u okolini. Nagovešteni dolazak Srbijanske vojske pozdravljen je burno svuda, ali dolazak Ljotićevaca učinio je Ljotićevce vrlo aktivnim i prete da ko god ne bude s njima, on je komunista. Po varošima teško će se iko održati jer ta formula svakoga će staviti pod udar okupatora kao komunistu. Ovaka saradnja sa njima je nemoguća, jer ovi traže prilazak njima, ne saradnju. Po selima Crne Gore gospodare komunisti. Naše akcije vrše se samo u cilju osiguranja ili odbrane nemačkih kolona. Nemačke snage na ovom terenu vrlo su male i nesposobne za ma kakvu širu akciju. Do sada nema ni izgleda na akciju. Svako dalje čekanje, pogoršava našu situaciju. Narod gubi veru u našu dobru volju i našu sposobnost.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} [[File:Chetniks and Germans in Podgorica 1944.jpg|thumb|Četnički komandanti i njemački okupatori u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. [[Đorđije Lašić]] (prvi zdesna), šef njemačke uprave za Crnu Goru pukovnik Hajnke (treći zdesna) i Jakov Jovović (drugi slijeva) u [[Podgorica|Podgorici]], proljeće 1944.]] Krajem februara i početkom marta 1944. godine, u tzv. [[staroj Crnoj Gori]] (preciznije u [[Katunska nahija|Katunskoj nahiji]]) organizovana je [[Operacija Bura (1944)|operacija »Bura«]]. Specifičnost ove operacije ogleda se u činjenici da su za njeno izvođenje većinu ljudstva obezbijedili četnici, dok su oficiri iz Feldkomandanture na [[Cetinje|Cetinju]] i komandant mjesta [[Podgorica|Podgorice]] rukovodili borbenim djejstvima: {{izdvojeni citat|1.) Sumarni i iskustveni izveštaj: Operacija »Bora« od 27. 2. do 3. 3. 44. Sprovedena je četnička operacija »Bora«, pod nemačkom komandom, radi čišćenja rejona Danilovgrad — Čevo — Cetinje — Podgorica. 2.) Jedinice koje su učestvovale: 4000 ljudi nacionalne žandarmerije, milicije, 215. abver-trup, jedna brdska baterija iz ratnog plena, lovačko poterno odeljenje 181. peš. div. [...] 5.) Sprovođenje: U delom. oštrim borbama, kolone, koje su nastupale od i,, ji., i j., polako su osvajale teren. 29. 2. zauzeto je Čevo. Neprijatelj (jačine 250 ljudi) izvukao se prema sz. Posle odlaska nemačkih snaga i započinjanja neprij. protivnapada, četnici su se delom, u paničnom strahu, povukli na svoje polazne položaje. Neprijatelj je ponovo zauzeo teren očišćen operacijom. 6.) Gubici neprijatelja: 32 mrtva, 68 ranjenih, 23 zarobljena. Plen: 2 p. mitr., 1 mitr., 15 pušaka, 1 radio-stanica, propagandni materijal i hrana. Sopstveni gubici: 20 mrtvih, 31 ranjen, 46 nestalih. 7.) Iskustva: a) Građanska zaštita, usled nedovoljne opremljenosti i slabog borbenog morala, nije pogodna za izvršavanje borbenih zadataka; žandari, milicija, četnici, uz učešće nemačkih trupa, podesni za borbene zadatke i zadatke osiguranja... e) Prilikom sličnih operacija preduslovi za uspeh su učešće nemačkih trupa, podrška teškim naoružanjem i veza do pojedinih borbenih grupa.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_30.htm Izveštaj Komande 21. brdskog armijskog korpusa od 9. marta 1944. Komandi 2. oklopne armije o zajedničkoj nemačko-četničkoj operaciji »Bora« protiv jedinica 2. korpusa NOVJ na prostoru Danilovgrad — Cetinje — Podgorica]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&broj=72&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000065.]</ref>|Izvještaj komande 21. brdskog korpusa o rezultatima operacije »Bura« od 9. marta 1944. godine}} [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. nemački korpus]] u Crnoj Gori pokrenuo je [[10. april]]a [[1944]]. [[Operacija "Frilingservahen" (april-maj 1944)|operaciju "Frilingservahen"]], uz masovno učešće četnika. Operacija je pripremljena u saradnji sa [[Pavle Đurišić|Pavlom Đurišićem]] i započeta tako što su četnici zajedno sa Nemcima iz nemačkih garnizona napali na slobodnu teritoriju. Plan napada je bio sledeći: {{izdvojeni citat|'''Đurišićeve snage''': Prva borbena grupa, 700 ljudi, iz si. pravca preko rejona 5 km j. Bijelo Polje za Mojkovac. Druga borbena grupa, 1200 ljudi, pod komandom Đurišićevog Operativnog štaba, od Brodareva preko Šahovića za Mojkovac — Kolašin. Treća borbena grupa, 1000 ljudi, od sredine puta Pljevlja — Prijepolje pravcem Mojkovac. Četvrta borbena grupa, 1500 ljudi, od Pljevalja pravcem Mojkovac. Mojkovac treba da bude dostignut za 2 dana. Posle toga skretanje glavnine u rejon z. Tara — sz. Kolašin — Mojkovac. '''Nemačke snage''': 1 ojač. mot. č. prodire od Brodareva do Bijelog Polja. 1 ojač. mot. č. od Pljevalja do prelaza preko Tare 22 jjz. Pljevlja. Bat. [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]], 600 ljudi, sledi nemačke snage za Bijelo Polje, onda skreće za Mojkovac. Milicija iz Brodareva, 700 ljudi, čisti svoj rejon i prodire od Brodareva ka jjz. Početak napada: 10. 4. 44. [[181. pešadijska divizija (Nemačka)|181. peš. div.]] obezbediće odgovarajuće informisanje četničke Grupe "Jug" (major Lašić i Bukatonović [pogreška; vjerovatno je u pitanju major [[Savo Vukadinović]] — prim.] u Podgorici) kao i Grupe "Nikšić".<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=364&rec=314&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000357.]</ref><ref>Obaveštenje Komande 21. brdskog korpusa Komandi 181. brdske divizije od 08.04.1944., Vojnoistorijski institut, NAV--T-314, r. 663, s. 357.</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u NDH (1944) === [[File:August Šmidhuber, komandant 7. SS divizije, Todor Perović, lekar Trebinjskog korpusa i kapetan Milorad Vidačić, komandant Trebinjskog korpusa JVuO.jpg|thumb|Žena u crnini moli za milost Milorada Vidačića, komandanta Trebinjskog korpusa JVuO. Prisutni su još [[August Schmidhuber]], komandant 2. puka [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS divizije]] (prvi lijevo), Todor Perović, predstavnik četničke komande istočne Bosne i Hercegovine (drugi lijevo) i neimenovani oficir [[Schutzstaffel|SS]]-a. Fotografija je nastala tokom njemačke [[Operacija Gama|operacije Gama]] protiv partizana u [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]] (ljeto/jesen 1943. godine).<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2015/08/bk0034.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0034 | Photo | SS-Freiwilligen-Gebirgs-Division "Prinz Eugen"]</ref>]] Kolaboracija četnika u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] sa njemačkim okupacionim snagama postala je intenzivnija tokom zime 1943-1944, makar u slučaju hrvatskih kvislinških snaga i četnika bila pod neprestanom tenzijom. Podaci navedeni u izvještaju generala [[Edmund Glaise von Horstenau|Glaisea von Horstenaua]] od 26. februara 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=236&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000236.]</ref> zasnovani na službenim podacima NDH otkrivaju opseg kolaboracije: 11. februara bilo je na teritoriju NDH trideset i pet posebno imenovanih četničkih grupa sa procijenjenih 23.300 ljudi pod oružjem. Neke manje jedinice su brojale od 200 do 400 pripadnika, dok su ostale, poput [[Momčilo Đujić|Đujić]]eve grupe, imale i do 2.500 vojnika i oficira. Od toga je s Nijemcima i vlastima NDH kolaboriralo devetnaest grupa (ukupno 17.500 ljudi); šesnaest ostalih grupa s oko 5.800 ljudi ubrajane su u pobunjene četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=237&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000237—000240.]</ref> S iznimkom odreda vojvode [[Uroš Drenović|Uroša Drenovića]] u sjeverozapadnoj Bosni (oko 400 ljudi), kojeg su vlasti NDH smatrale potpuno lojalnim, za sve druge četničke kolaborirajuće grupe ustaške su vlasti držale da se prema Nijemcima odnose osobito prijateljski kako bi od njih izvukle što više oružja i municije, dok se istovremeno drže neprijateljski prema NDH.<ref>[https://znaci.org/00001/40_64.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje KOLABORACIJA IZVAN SRBIJE DO OKTOBRA 1944.]</ref> Iako se vojvoda [[Radivoje Kerović]], komandant [[Majevica|majevičkih]] četnika, u Horstenauovom izvještaju ubraja među »pobunjene četnike« (i to kao prvi na spisku, dok se za njegov odred tvrdi da ima 1000 ljudi, tj. da je najbrojniji), u dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 18. februar 1944. godine njegova lojalnost uopšte nije dovedena u pitanje: {{izdvojeni citat|Upit kod [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]] u vezi snabdijevanja municijom Kerovića koji se smatra lojalnim, i 200 ljudi zelenog kadra, koji se bore protiv crvenih zapadno od [[Koviljača|Koviljače]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=17&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000013.] <br /> ({{jez-njem|"Beim Pz.AOK. 2 wird angefragt, ob Bedenken bestehen gegen Unterstützung mit Munition der im Raume westlich Koviljaca stehenden Cetniks des Kerovic, die als loyal angesehen werden und 200 Mann des sog. "Grünen Kaders" in Kampf gegen die Roten."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnog zapovjednika Jugoistoka (18. februar 1944.)}} Od 23. do 25. januara 1944. godine, na području između [[Knin]]a i [[Kistanje|Kistanja]] organizovana je [[Operacija Frühlingswetter|operacija »Frühlingsgewitter«]]. Vodeći borbe protiv jedinicâ iz sastava [[19. sjevernodalmatinska divizija NOVJ|19. divizije NOVJ]], operaciju su izveli dijelovi [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] Wehrmachta, zatim 92. motorizovani grenadirski puk i 3. bataljon 98. brdskog lovačkog puka [[1. brdska divizija (Njemačka)|1. brdske divizije]]. Njemačkom okupatoru pridružile su se snage lokalnih četnikâ, najvjerovatnije iz [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]]. U izvještaju 264. pješadijske divizije od 25. januara 1944, poslatom Komandi [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|15. brdskog armijskog korpusa]], njemačkim gubicima tokom operacije pribrojani su oni iz četničkih redovâ: {{izdvojeni citat| Sumarni izveštaj »Frilingsgeviter«: 1.) Delimičan ogorčeni otpor neprijatelja kod Ervenika, Bratiškovaca, Kistanja, Radučića slomljen je energičnim zahvatom. Banditi iznenađeni prodorom 92. gren. p. (mot.) od sz. prema Kistanju. 2.) Gubici: A.) sopstveni: 1 poginuo, 3 ranjena, 1 četnik poginuo. B.) neprijatelj: 66 poginulih izbrojano, procenjuje se daljih 60 do 70 poginulih i ranjenih. 35 zarobljenika u eng. uniformama iz Štaba 19. dalm. div. i 5. brig. C.) Zaplenjeno: 1 mitr., 3 puš. mitr., 42 autom., 2 pt puške, 1 l. minob., 1 telefon, 46 karab., 30 eng. mina, 10.000 metaka peš. mun., 60 kom. mina za 1. minob., 3 engl. bicikla.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_21.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 25. januara 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o sopstvenim i neprijateljskim gubicima u operaciji »Frilingsgeviter« na prostoru Knin — Kistanje]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=293&rec=314&roll=561 NARA, T314, Roll 561, frame no. 000287.] <br /> ({{jez-njem|"ABSCHLUSSMELDUNG ”FRUEHLINGSGEWITTER”: </br> 1.) TEILWEISE HEFTIGER FEINDWIDERSTAND BEI ERVENIK, BRATISKOVCI, KISTANJE, RADUCIC WURDE IM ENERGISCHEN ZUGREIFEN GEBROCHEN. BANDITEN DURCH EINBRUCH GREN. RGT. (MOT) 92 VON NW NACH KISTANJE UEBERRASCHT. </br> 2.) VERLUSTE: </br> A.) EIGENE: 1 TOTER, 3 VERWUNDETE, 1 CETNIK TOT. </br> B.) FEIND: 66 GEZAEHLTE TOTE, 60 BIS 70 WEITERE TOTE UND VERWUNDETE GESCHAETZT. 35 GEFANGENE IN ENGL. UNIFORM VON STAB 19. DALM. DIV. UND ROEM. 5. BRIG. </br> C.) BEUTE: 1 S.MG., 3 LE. MG., 42 MP., 2 PZ. BUECHSEN, 1 LE. GR. W., 1 FERNSCHRECHGERAET, 46 KARAB., 30 ENGL. MINEN, 10000 SCHUSS INF. MUN., 60 SCHUSS LE. GR.W. MUN., 3 ENGL. FAHRRAEDER."}})</ref>}} [[File:Hercegovački četnici i njemački vojnici s narodnim herojem Miletom Okiljevićem uoči njegovog strijeljanja juna 1944.jpg|thumb|Pripadnici [[369. legionarska divizija|369. „Vražje“ divizije]] i četnici Gatačke brigade Nevesinjskog korpusa JVuO sa vezanim [[Miletom Okiljevićem]], zamjenikom političkog komesara II čete I bataljona XI hercegovačke brigade, zarobljenim u borbama za Gat 15. maja 1944. godine (istog mjeseca je i strijeljan). Okiljević je proglašen 1951. godine za [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnog heroja Jugoslavije]].<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2017/10/bk0272.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0272 | Photo | 369. (kroatische) Infanterie-Division]</ref>]] Vojvoda [[Dobroslav Jevđević]] je, pored Momčila Đujića i [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], vjerovatno najdalje otišao u kolaboraciji s njemačkim okupatorom, kada su u pitanju četničke jedinice van teritorije okupirane Srbije. Nakon kapitulacije Italije, boravio je u Rimu okupiranom od nacista. Nakon toga, našao se u Trstu, gdje je uspostavio čvrste veze s njemačkom obaveštajnom službom: {{izdvojeni citat|Ja sam javio Đujiću da preko naših ljudi u Sušaku i Trstu prihvate naše oficire koji idu iz Italije i upućuje u Liku i zap. Bosnu. Ovo sam javio i našima u Rim. Kap. Đaković javlja da su Nemci pobili oko 14000 partizana na prostoriji Crikvenica — Sušak — Rijeka, od kapitulacije Italije do danas.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} U izvještaju od 20. februara 1944, poslatom majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]], komandantu Zapadne Bosne JVuO, kapetan [[Ilija Jevtić]] piše o totalnoj subordinaciji [[Dinarska divizija|Dinarske divizije]] Nijemcima, koji u potpunosti kontrolišu četnike pod komandom vojvode Đujića: {{izdvojeni citat|Sem samog vojvode Đujića i jednog malog broja četnika, svi četnici Dinarske oblasti (oko hiljadu devet stotina i nekoliko) nalaze se pod nemačkom komandom. Hranu, odeću, obuću, cigarete i novac svaki četnik i njegov starešina prima kao i nemački vojnik odn. oficir. Svu municiju i oružje primaju takođe od Nemaca. Četnici pod nemačkom komandom nalaze se po bunkerima počev od Knina do Šibenika i Splita. U pojedinim bunkerima su izmešani, pola četnici pola ustaše. Nemački oficiri dolaze na Kosovo polje u četničku diviziju, a isto tako naši četnički oficiri i ostale starešine na čelu sa Đujićevim načelnikom štaba odlaze u Nemačku diviziju. Voze se na nemačkim automobilima kroz Knin i t.d. Jednom rečju između četnika i Nemaca postoji najtešnja saradnja i nemačka puna kontrola nad radom četnika. Jedino se pop Đujić, kao komandant divizije, sa svojom užom pratnjom ne pojavljuje pred njima.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_78.htm Izveštaj kapetana Ilije Jevtića od 20. februara 1944. komandantu zapadne Bosne o svom radu i saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji i Lici]</ref>}} Njemački poručnik [[Reinhard Kopps]], poznatiji kao ''Konrad'', bio je šef jedne obavještajne grupe [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]. Kada je 3. marta 1944. došao iz [[Beograd]]a u [[Dalmacija|Dalmaciju]], sobom je doveo nekoliko [[ZBOR|ljotićevaca]], između ostalih i Roka Kaleba, pripadnika antikomunističke organizacije »[[Beli Orlovi]]«. Od ostataka Đačkog bataljona (ranije: Splitsko-šibenska četa), koji su uglavnom bili ljotićevci, i dijela četnika koje mu je ustupio vojvoda Đujić, poručnik Kopps je formirao odred »Konrad« čiji je zadatak bio da vrši diverzije na partizanske štabove, organe narodne vlasti, ubija simpatizere NOP-a i da spriječi veze iz unutrašnjosti sa jedinicama i štabovima NOVJ na otocima. Grupa »Konrad« brojila je oko 30 ljudi — četnika i Nijemaca, sa sjedištem u selu [[Zablaće]], pokraj [[Šibenik]]a.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_167.htm Izveštaj Štaba Dinarske četničke oblasti od 29. maja 1944. komandantu oblasti o akciji Grupe "Konrad" protiv pripadnika NOP-a na području Dalmacije]</ref> U izvještaju koji je 11. marta 1944. godine uputio komandi [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]], o suradnji sa četnicima vojvode Đujića Kopps je zapisao sljedeće: {{izdvojeni citat|''Predmet: Četničke jedinice u sjevernoj Dalmaciji.'' Četnici su u sjevernoj Dalmaciji grupisani u jednu [[Dinarska divizija JVuO|diviziju »Dinara«]], čiji se štab nalazi u [[Kosovo polje (Dalmacija)|Kosovu]], 11 km južno od Knina. Komandovanje je u rukama vojvode Momčila Đujića, uz podršku majora Kapetanovića i kapetana Mijovića. Jačina grupâ, podređenih ovoj komandi, trenutno iznosi oko 6500 ljudi. Utjecajna zona se poklapa sa rajonom naseljenim Srbima unutar trokuta [[Knin]]—[[Šibenik]]—[[Zadar]] i doseže do zone [[Lika|Like]]. Operaciona zona je cijeli ovaj trokut, a naročito veće komunističke, partizanske oblasti, koje su naseljene Hrvatima. Do sada su vojne operacije izvođene u suradnji sa njemačkim divizijama, o čijim su rezultatima ove izvještavane. Znatni dijelovi ovih četničkih jedinica angažirani su na osiguranju njemačkih puteva za dotur. Posmatrano s vojne strane, trenutno se četnička suradnja sa njemačkim jedinicama ocjenjuje kao pozitivna. Na osnovu snaga, koje nam se ovdje nude, može se zaključiti da ona nije iskorištena u potpunosti, ali i ono što je do sada učinjeno upućuje na činjenicu, da bi njihovo dalje angažiranje u vojnom pogledu za nas bilo povoljno.<ref>[https://znaci.org/zb/4_21_10.pdf#page=1414 Zbornik dokumenata i podataka o narodnooslobodilačkom ratu, Narodnooslobodilačka borba u Dalmaciji, knjiga 10: siječanj—ožujak 1944. godine (tom 21, dokument br. 402, str. 1414—1418.)]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=696&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000692.] <br /> ({{jez-njem|"Betr. Cetnik–Verbaende Norddalmatien. </br> In Norddalmatien sind die Cetniks in einer Division "Dinara" zusammengefasst, deren Hauptquartier in Kosovo, 11 km s. Knin, liegt. Die Fuehrung liegt in den Haenden des Wojwoden Momcilo Djujitsch, der seinerseits unterstuetzt wird von Major Kapetanowitsch und Hauptmann Miowitsch. Die Staerke der diesem Kommando unterstellten Gruppen belaeuft sich z.Zt. auf etwa 6500 Mann. Das Einflussgebiet stimmt ueberein mit dem serbischen Siedlungsraum innerhalb des Dreiecks Knin–Sibenik–Zara und reicht bis ins Lika–Gebiet hinein. Operationsgebiet ist dieses gesamte Dreieck, insbesondere die in ihm liegenden groesseren, kroatisch besiedelten kommunistischen Partisanbereiche. Militaerische Operationen wurden bislang in Zusammenarbeit mit deutschen Divisionen durchgefuehrt und deren Ergebnisse dorthin gemeldet. Darueber hinaus sind wesentliche Teile dieser Cetnik–Verbaende zur Sicherung deutscher Nachschubstrassen eingesetzt. </br> Militaerisch gesehen ist somit die Zusammenarbeit der Cetniks mit deutschen Verbaenden zur Zeit positiv zu beurteilen. Sie fuehrt wohl noch keineswegs zu voller Ausnutzung der sich hier uns anbietenden Kraefte, doch berechtigt das bisher Geleistete zu der Auffassung, dass ein weiterer Einsatz sich fuer uns militaerisch guenstig auswirken muss."}})</ref>|Izvještaj jedinice »Konrad« od 11. ožujka 1944. Komandi Druge oklopne armije o četničkim jedinicama u sjevernoj Dalmaciji}} Na osnovu svega iznesenog, poručnik Konrad predlaže nadređenim: „Što se tiče upotrebe četničkih jedinica sjeverne Dalmacije u vojne svrhe, treba reći da one predstavljaju samo nastavak prakse talijanskih jedinica. Uz to se prije svega mora dodati i to, da se Talijani nikada nisu usuđivali — i pored svih hrvatskih suprotnih tvrdnji — da u većem obimu sprovedu vojnu suradnju, jer oni nisu željeli da se ojačaju četnici, tada još neoprobani u težoj političkoj situaciji. Dok su Talijani sprovodili samo djelomične operacije, danas je, uz strogu kontrolu i rukovođenje, moguća mnogo obimnija mobilizacija četničkih jedinica. Đujić nam je rekao da će se njegove jedinice, nakon čišćenja partizanskih oblasti u dalmatinskom području, angažirati tako što će u suradnji sa njemačkim komandama izvršiti zapriječavanja Titovih kanala za snabdijevanje. Na osnovu ovdje poznatih činjenica ovo izgleda apsolutno moguće.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=700&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000696.] <br /> ({{jez-njem|"Zur militaerischen Verwendung der Cetnikverbaende Norddalmatiens ist zu sagen, dass sie nur eine Fortsetzung der italienischen Verbindungen darstellen wuerde. Dazu muss allerdings hinzugefuegt werden, dass die Italiener es niemals gewagt haben – trotz aller gegenteiligen wiederholten kroatischen Behauptungen – in grossem Stil militaerische Zusammenarbeit durchzufuehren, da sie die damals noch nicht erprobten Cetniks in einer im uebrigen noch unreiferen groesseren politischen Lage nicht zu stark werden lassen wollten. Waehrend somit die Italiener nur Teilunternehmen durchfuehrten, waere bei straffer Kontrolle und Steuerung der Cetnikverbaende heute ein Heranziehen in weit groesserem Umfang moeglich. Djujitsch hat sich uns gegenueber bereiterklaert, seine Verbaende nach Saeuberung der Partisanengebiete im dalmatinischen Raum so einzusetzen, dass in Zusammenarbeit mit deutschen Dienststellen eine Sperrung der Versorgungskanaele Titos erfolgt. Auf Grund der hier bekannten Unterlagen erscheint dies vollkommen moeglich."}})</ref> [[File:Helmuth von Pannwitz and Chetniks.jpg|thumb|Njemački general [[Helmuth von Pannwitz]], zapovjednik [[15. SS kozački konjanički korpus|15. SS kozačkog korpusa]], u društvu četničkih oficirâ s teritorije NDH.]] U izvještaju Višeg SS i policijskog vođe u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj ''[[Gruppenführer]]a'' [[Konstantina Kammerhofera]] za mjesec mart 1944. godine, iskazano je stanovito nezadovoljstvo učinkovitošću četnikâ u Bosni i Hercegovini u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Policijska oblast II ([[Sarajevo]]): [...] </br> Borbena vrijednost četnika stacioniranih u policijskoj oblasti Sarajevo nastavila je opadati; borbe u okolici [[Višegrad]]a i [[Trebinje|Trebinja]] pokazale su da se oni mogu uspješno oduprijeti [neprijatelju] samo uz njemačku podršku. U [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], četnici nisu pokazali nikakvu vlastitu inicijativu tijekom izvještajnog perioda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=228&rec=314&roll=1548 NARA, T314, Roll 1548, frame no. 000222.] <br /> ({{jez-njem|"Polizeigebiet II (Sarajevo): </br> Der Kampfwert der im Polizeigebiet Sarajevo stehenden Cetniks ist weiter gesunken, bei den Kämpfen im Raum von Visegrad und Trebinje hat sich gezeigt, daß sie sich nur mit deutscher Unterstützung erfolgreich zur Wehr setzen können. In Ostbosnien zeigten sich die Cetniks im Berichtsmonat ohne eigene Initiative."}})</ref>|Mjesečni izvještaj za mart 1944. godine Višeg SS i policijskog vođe u Hrvatskoj (6. IV 1944).}} Njemački nadležni organi su ukazivali svojim višim komandama i na vidljivu diskrepanciju u domaćem antikomunističkom taboru u kontekstu »borbe protiv bandi«. Tako se u izvještaju 264. pješadijske divizije od 10. aprila 1944. na jednoj strani tvrdi da „hrvatske vlasti očigledno poseduju vrlo malo poverenja u trajno postojanje vlastite vlade“,<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_43.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji]</ref> dok se za četnike Dinarske divizije pod Đujićevom komandom navodi: {{izdvojeni citat|Nasuprot ovom, četnike treba ceniti kao jedini pouzdani faktor borbe protiv komunističkih bandi. Oni raspolažu, pored jednog boljeg rukovođenja i organizacije, i potrebnom inicijativom u borbi protiv bandi za sopstvena obaveštavanja i poduhvate i redovno javljaju upotrebljive rezultate izviđanja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=494&rec=314&roll=562 NARA, T314, Roll 562, frames no. 000489—000490.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroat. Behoerden besitzen anscheinend nur geringes Vertrauen in der dauernden Bestand der eigenen Regierung. </br> Im Gegensatz hierzu sind die Cetniks als einzig zuverlaessiger Faktor im Kampf gegen die kommunistischen Banden zu werten. Sie verfuegen neben einer besseren Fuehrung und Organisation ueber die im Bandenkampf notwendige Initiative zu eigenen Erkundungen und Unternehmen und melden regelmaessig brauchbare Aufklaerungsergebnisse."}})</ref>|Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. [[V SS korpusu]] iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], o držanju vojvode Momčila Đujića je data veoma povoljna ocjena: {{izdvojeni citat|Đujić neupitni pristalica DM. Hrvatski državljanin, lojalno radi sa vlastitim trupama protiv komunista, nasilno mobiliše pravoslavce. Prema povjerljivom izvještaju, nedavno je više puta izrazio antibritanska osjećanja. Jačina: 7000. Jesu li Đujićeve jedinice na području V SS korpusa?<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1208&rec=314&roll=565 NARA, T314, Roll 565, frame no. 001203.] <br /> ({{jez-njem|"Djujic einwandfrei DM Anhänger. Kroat. Staatsangehöriger, arbeitet mit eigener Truppe gegen Kommunisten loyal zusammen, zwangsmobilisiert Pravoslaven. In letzter Zeit nach V—Meldungen wiederholt englandfeindlich geäussert. Stärke 7000. Sind Djujic—Verbände im Bereich V. SS—Korps?"}})</ref>}} U izvještaju od 10. maja 1944, oficiri 15. brdskog korpusa navode da Nijemci snabdijevaju ukupno 6.318 četnika u NDH („Hrvatska borbena zajednica“). Za skrb 4.421 četnika starala se [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. divizija]], dok se o ostalih 1.897 brinula [[373. legionarska divizija|373. divizija]] Wehrmachta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=828&rec=314&roll=565 NAW, T-314, Roll 565, frame 000823: Zabilješka o broju četnika koje snabdijeva 15. brdski korpus (10. maj 1944.).]</ref> Sredinom srpnja 1944. godine, u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]] je organizirana [[Operacija Muholovka|operacija »Muholovka«]] ({{jez-njem|Fliegenfänger}}). U ratnom dnevniku [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] zabilježeno je da je izvođenje operacije povjereno [[13. SS oružana brdska divizija Handžar|13. SS brdskoj diviziji »Handžar«]] i lokalnim četnicima: {{izdvojeni citat|14. 7. 1944: </br> ''SS-brdska divizija »Handžar«'': </br> Za operaciju »Fligenfenger«, čišćenje prostora [[Osmaci]] (25 km jugoistočno od [[Tuzla|Tuzle]] — aerodrom bandi), krenula su 2 ojačana bataljona i četnici.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_218.htm ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XII — DOKUMENTI NEMAČKOG RAJHA — KNJIGA 4]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=960&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000820.] </br> ({{jez-njem|"W–SS–Geb.Div. Handschar: </br> Zum Unternehmen "Fliegenfänger" Säuberung Raum Osmaci (25 SO Tuzla) (Bandenflugplatz) 2 verst. Btlne. und Cetniks angetreten."}})</ref>}} Nemački izveštaj iz jula 1944. godine ocenjuje da četnici Momčila Đujića broje oko 8.000 ljudi, od čega 7.000 naoružanih; ovi su dobro organizovani te neprijateljski orijentisani prema Englezima i bez engleske pomoći. Nijemci zaključuju da im oni zamjenjuju jednu do dvije divizije u Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Jedinica Konrad [srednja Dalmacija]: Saradnja sa četnicima izvanredna. '''Oni zamenjuju jednu do dve divizije'''. Samo se oni bore — ustaše manje aktivne.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=790 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000781.] <br /> ({{jez-njem|"Zusammenarbeit der Truppe mit Cetniks hervorragend. Cetniks ersetzen 1 — 2 Divisionen. Nur sie kämpfen. Ustascha wenig aktiv."}})</ref>|Izveštaj kapetana Merrema, drugog obaveštajnog oficira Komande Jugoistoka (Armijske grupe F) o inspekcijskom putu po Srbiji, Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj u periodu 20. jun — 4. juli 1944.}} Kapetan Merrem, njemački oficir koji je sastavio ovaj izvještaj, imao je samo riječi hvale na račun četnikâ Dinarske divizije JVuO i vojvode Momčila Đujića: {{izdvojeni citat|[[373. legionarska divizija|373. pešadijska divizija]]: Saradnja sa četnicima vrlo dobra (1. lički korpus sa sedištem u [[Gračac]]u). Oni nemaju direktnu vezu sa Đujićem. Rukovođenje njima direktno od strane obaveštajnog odjeljenja divizije. Njihovim akcijama uvek prisustvuje nekoliko Nemaca koji kontrolišu isporuke municije i snabdevanja. [...] '''Oni su jedini stvarno korisni saborci''' [podvučeno u originalu — prim.]. Jedino od njih dolaze korisna obaveštenja o neprijatelju. [...] Jedan četnički komandant odaje utisak potpuno pouzdanog saborca, koji je i neprijateljski nastrojen prema Englezima. [...] Četnici su vrlo častoljubivi i drago im je kada Nemci primete njihove podvige. [...] Podoficir Bartl poznaje lično vojvodu Đujića. Đujić mu šalje čak i sopstvene naredbe u vezi s područjem [[Donji Lapac|Lapca]]. [Najbolja taktika protiv partizana sastoji se u upotrebi specijalnih jedinica] i kombinovanju četnika u jedinice snage jednog bataljona sa jednim nemačkim vodom sa radio stanicom i, po mogućstvu, teškim oružjem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=793 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Aussenstelle der 373. (kroat.) Div. – Uffz. Bartl. </br> Sehr gute Zusammenarbeit mit Cetniks. (1. Lika–Korps Sitz Gracac.) Kein unmittelbarer Einfluss Djuic. Direkte Führung durch Ic–Aussenstelle. Bei Cetnik–Einsatz nehmen meist einige deutsche Soldaten teil. Dadurch Kontrolle der Munitions– und Verpflegungslieferung gewährleistet. "Kroatische Kampfgemeinschaft" bezeichnet Bartl nur als Ausdruck im deutschen Schriftverkehr. Cetniks können diesen Begriff nicht und würden bei Bekanntgabe feindselige Haltung einnehmen. Cetniks sind die einzigen brauchbaren Mitkämpfer. Diese allein liefern auch brauchbare Feindmeldungen. </br> Kurze Rücksprache mit einem örtlichen Cetnik–Führer ergab den Eindruck eines absolut zuverlässigen, sogar englandfeindlichen Mitkämpfer. </br> Cetniks sind sehr ehrgeizig und sehen es gerne, wann ihre Taten von Deutschen beobachtet werden. Geschriebenes Wort (Flugblätter) gilt bei ihnen wenig. Das gesprochene Wort ist alles. Gute Flüsterpropaganda hat grossen Einfluss. </br> Von Invasion sprechen Cetniks kaum. </br> Uffz. Bartl kennt den Vojvoden Djuic persönlich. Djuic schickt ihm sogar die den Raum Lapac berührenden eigenen Befehle. </br> Auf die Frage, wie man nach seiner Ansicht der kommunistischen Banden Herr werden könne, antwortete Uffz. Bartl: "Durch andauerndes Jagen mit kleinen Jagdkommandos (Kleinkrieg nach Bandenart), durch Einsatz von Tarneinheiten und durch Zusammenfassen der Cetniks in Batl.–Stärke, dabei etwa 1 deutscher Zug mit Funk und möglichst mit schweren Waffen." </br> Uffz. Bartl macht einen sehr guten Eindruck, scheint sich aber doch sehr viel zuzutrauen, wenn er behauptet, er könne die gesamten Djuic–Cetniks dahin bringen, wo wir sie haben wollen, falls er an die entsprechende Stelle gesetzt werden wurde."}})</ref>}} Visoka ocjena za doprinos četničkih formacijâ s teritorije marionetske NDH ratnim naporima njemačkog okupatora data je 25. jula 1944. godine i od strane nadležnih instanci iz [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]]: {{izdvojeni citat|Hrvatska: [...] Četnici su, s obzirom na vlastitu slabost, naši prirodni saveznici u borbi protiv komunizma. '''Samo se oni bore'''! “Hrvatska borbena zajednica” postoji samo na papiru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=716&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000707.] </br> ({{jez-njem|"Cetniks unter Berücksichtigung eigener Schwäche im Kampf gegen Kommunisten unsere natürlichen Verbündeten. Sie allein kämpfen! "Kroatische Kampfgemeinschaft" steht nur auf dem Papier."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka od 25. jula 1944.}} U izvještaju od 11. avgusta 1944, nakon proputovanja koje je Vojni zapovjednik Jugoistoka poduzeo u zoni odgovornosti V SS brdskog korpusa na teritoriju NDH, o tamošnjim četnicima te suradnji s njima kazano je: {{izdvojeni citat|Dobro iskorištavanje četničkih komandanata. Zahtjev za premještaj [[369. legionarska divizija|369. pješadijske divizije]] zbog sve češćih incidenata između četnika, o čijoj suradnji divizija apsolutno ovisi, i hrvatskih pripadnika divizije. 369. pješadijska divizija se sastoji od otprilike 70% Hrvata. Zapovjednik divizije napominje da se najmanje 40% njih smatra nepouzdanim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=192&broj=445 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000440.] <br /> ({{jez-njem|"Gute Ausnutzung der Cetnikführer. Antrag auf Herauslösung der 369.I.D. da sich Zwischenfälle zwischen Cetniks, auf deren Zusammenarbeit Division unbedingt angewiesen, und kroat.Div.Angehörigen mehren. (Siehe Ic–Bericht). 369.I.D. besteht aus ca. 70 % Kroaten. Div.Kdr. bemerkt, dass hiervon minderstens 40 % als unzuverlässig anzusehen sei."}})</ref>|Izvještaj o posjeti OBSO-a zoni odgovornosti 5. SS brdskog korpusa od 7. do 11. avgusta 1944. godine (11.8.44).}} Major Adolf von Ernsthausen je bio zapovjednikom 392. artiljerijske pukovnije iz sastava [[392. legionarska divizija|392. (hrvatske) pješačke divizije]], jedne od tri njemačko-hrvatske divizije (pored [[369. legionarska divizija|369. legionarske divizije]] i [[373. pješadijska divizija|373. pješadijske divizije]]). Kao veteran [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] sa iskustvom ratovanja na [[balkanskom bojištu]], major von Ernsthausen biva upućen [[1944]]. godine u okupiranu Jugoslaviju. Von Ernsthausen će [[1959]]. godine objaviti ratne memoare pod naslovom ''Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944'' (“Vukovi [[Lika|Like]]. Sa legionarima, ustašama, domobranima i četnicima protiv Titovih partizana. Doživljaji u Hrvatskoj 1944.”).<ref>[https://winkelried-verlag.de/buecher/landser-am-feind/744/die-woelfe-der-lika Winkelried Verlag: Adolf von Ernsthausen, Die Wölfe der Lika]</ref><ref>[https://www.booklooker.de/B%C3%BCcher/Adolf-von-Ernsthausen+Die-W%C3%B6lfe-der-Lika-Mit-Legion%C3%A4ren-Ustaschi-Domobranen-und-Tschetniks-gegen/id/A02Iwx5I01ZZ3 Ernsthausen, Adolf von — Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944 — Landser am Feind, Band 5 (www.booklooker.de)]</ref> O sveobuhvatnoj saradnji Dobroslava Jevđevića s okupacionim vlastima bio je general Mihailović, u više navrata, obaviješten i od strane Jovanke Krištof (pseudonim »Mira«), četničke obavještajke u [[Slovenija|Sloveniji]]. U veoma opširnom izvještaju od 29. juna 1944, Krištof o Jevđeviću (pseudonim »Aero«) daje nedvosmislenu ocjenu: „Aero je drugi [[Milan Nedić|Nedić]].“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_198.htm Izveštaj obaveštajnog organa od 29. juna 1944. Draži Mihailoviću o stanju četničkih organizacija u Sloveniji, Hrvatskom primorju, Gorskom kotaru i Lici i saradnji sa nemačkim okupatorima]</ref> Pored toga, Krištof karakteriše Jevđevića kao „vrlo kompromitovanu osobu“ (najprije zbog „jakog sudelovanja sa okupatorom“), te zaključuje da ovaj ne bi mogao organizovati četničku ilegalu. Iz izvještaja Krištof može se zaključiti kako su vojvoda Dobroslav Jevđević i kapetan [[Dušan Đaković]], komandant 4. brigade iz sastava Ličko-kordunaške oblasti JVuO, bili podređeni okupatoru i suštinski i u simboličkoj ravni: {{izdvojeni citat|Odred u Ab.[aciji, tj. [[Opatija|Opatiji]] — prim.] likvidiran. 19 ljudi otišlo u [[Postojna|Postojnu]], a 10 ih ide u Nem.[ačku] kom. na [[Rijeka|Reci]], gde će služiti kao [[Gestapo]]. Tu će biti sa njima i Aero i kap. Đak., pa čak i r. stanica. [...] Svi su ti odredi pod Nem. kom. i bez međusobne veze, razbacani po [[Istra|Istri]], da se pokaže celom narodu, kako su Srbi Nem. sluge. Plaćeni su — vojnici 360 L.[ira] mesečno, podnar. 450 naredn. 525 podpor. mislim 3.000 a kap. Đak. 5.800 L. [...] U Josipdol je poslao Aero 11 ljudi, navodno da osnuju tamo četničku komandu. Međutim ti su ljudi Nem. tajna policija, a od četnika iz šume, koji su im dolazili u vezi, da je to četn. komanda, napravili Nem. radni bataljon, koji vode Nem. Tu je oko 40 ljudi, ostali su prestali dolaziti kad su videli šta se sa ovima desilo. [...] Kud ćemo veće poniženje za našu vojsku nego da komanduje Nem. poručnik našem kapetanu, pa i vojvodi, samo sreća, da je taj vojv. surogat, inače propadosmo od bruke... Sve ove i slične akcije vodi kap. Đaković, naravno pod komandom Nem. poručnika. Odluke o njima donosi Aero u dogovoru sa Nem. Upravo je gnusno gledati, kako se obojica klanjaju pred Nem. potpor. i por., pa kaplarima. Đak. sve pozdravlja fašistički uzdignutom rukom, a Aero samo veće činove oficire, inače našim pozdravom. [...] U Lici saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi — tamo mora okupator popuštati, jer inače odoše ljudi u šumu, a vođe su potpuno Nem. sluge i nemaju kamo bežati. [...] '''U krvi im je šurovanje sa okupatorom, a nama prikazuju kako vode vele politiku i kolike žrtve za narod s tim pridonašaju — dok u stvari nisu ništa drugo nego ponizne Nem. sluge'''. [...] Potrebno je već jednom započeti sa ozbiljnim i poštenim radom, jer će nas katastrofa preteći. Saradnju sa okupatorom trebalo bi napraviti na čisto drugoj bazi i ne sme biti vidna. Bar ovde.}} Na drugoj strani, Jovanka Krištof izdvaja kao pozitivan primjer vojvodu Momčila Ðujića: „Ovi ljudi ovde vide jedini spas u vojv. Đujiću, jer ga smatraju poštenim i iskrenim borcem za našu stvar. Isto ima org. dobro sprovedenu. Pljačkati i krasti ne dozvoljava o čemu su se uverili iz njegove prop. gde su imena poubijanih ljudi zbog nediscipline i raznih prekršaja. To ljudima imponira — pošten rad i samo to žele, a i zaslužuju, jer ih nepoštenje tuče već 3 1/2 god. I pored svega toga, ostali su verni našoj ideji. Isto saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi i ne vodi se trgovina sa ljudima, kao ovde. Ovo vodstvo se jako boji Đujića i gaji mržnju prema njemu zato hoće ljudima dokazati, da Đujić nema ništa odnosno samo par sto vojnika bez oružja koji kao čudo gledaju mitraljez. A isto, da su pod Nem. kao ovi ovde.“ U pokušaju da prebaci teret odgovornosti za sopstvenu kolaboraciju s okupatorom na komandanta Dinarske divizije JVuO, vojvoda Jevđević piše Mihailoviću 8. avgusta 1944. godine: „Garantujem i imam stotine dokaza da trupe Đujića u velikom delu stoje u tešnjoj vezi od mene, ali to niko ne vidi. Vi bi se začudili, kad bi vam sve ispričao kakve mi izveštaje pokazuju Nemci o svojim vezama sa našim jedinicama, naročito kod [[Uroš Drenović|Drenovića]] i ostalih, prebacujući mi da ih mi sabotiramo i podmuklo rušimo.“<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 156, reg. br. 51/1—1.</ref> I u izvještaju od 10. avgusta 1944, Jovanka Krištof je upozorila Mihailovića na činjenicu da se [[Lika|lički]] četnici pod komandom vojvode Jevđevića nalaze u [[Istra|Istri]] u službi okupatora, kao i da su pred [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|nacistima]] (»broj 11«) dužni salutirati [[Rimski pozdrav|fašističkim pozdravom]]: {{izdvojeni citat|Kolben [potpukovnik [[Karl Novak]] — prim.] se povratio 3 ov. meseca. Zgrozio se nad ovim radom. Nije mogao svega verovati kad su mu referisali oficiri i vojnici, dok nije neke stvari i na vlastite oči video. Mislim, da je dosta ako Vam kažem da stalno uzdiše i govori pri svakoj prilici: »Jadni Čiča, kako ga upropastiše, zar [[Vermaht]] i [[Gestapo]], da predstavlja Čičinu vojsku.« Prebleđuje slušajući i gledajući ovo. 3. mu referiraše četnici da su dobili naređenje da moraju svi nacistički pozdravljati. A jučer se sam uverio da ima oficira, koji profaniraju našu uniformu, te u njoj putuju iz [[Postojna|Postojne]] u Trst i daju povoda komun. za prop. Isti oficir Korać je tako i u Ab.[aciju] došao samo da je još imao natpis na rukavu i kapi »Lika« što po naređenju moraju svi u Postojni nositi. Ja sam ga napala zbog toga, a isto tako i Jovanovog brata, te su jučer svi na putu skinuli te sramotne natpise. [...] Čujem da Jovan sad ostaje kod Vas. Neka Vam ispriča kako su part.[izani] u okolici Post.[ojne] natiskali plakate o četn. banditima sa natpisom »Lika« na rukavu i kapi, koji su pljačkali selo sa br. 11 i odveli x ljudi i t.d. [...] Nadam se da će sad sigurno uspeti četnicima, da se odele od br. 11. Samo mnogi su od njih mišljenja da su ovim radom upropas[ti]li i ovde i Liku.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_21.htm Izveštaj Jovanke Krištof od 10. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o stanju ličkih četnika u Istri, njihovoj saradnji sa Nemcima i ponašanju Dobrosava Jevđevića u vezi sa problemom vraćanja četnika u Liku]</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u Srbiji (1944) === {{main|Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|Topličko-jablanička operacija}} [[File:Nemci predaju minobacač četnicima.jpg|thumb|Nemci predaju minobacač četnicima u Srbiji 1944.]] {{Quote box | citat = „D.M.-bande dosada nisu nikad napale okupacione trupe.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1115&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001111: Izvještaj o bandama u okolini katarakti Dunava (bez datuma, približno mart 1944).] <br /> ({{jez-njem|"Bisher haben die D.M.Banden die Besatzungstruppen noch nie angegriffen."}})</ref> | izvor = Nemački izvještaj o četnicima u okolini katarakti Dunava od marta 1944. | width = 40% | align = right}} {{Quote box | citat = „Titove bande imaju se napasti i uništiti, odn. zarobiti. Pristalice D.M.-a (četnici) ne smatrati neprijateljima.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1264&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001260: Naredba 923. Landeschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ (29. Juli 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"Angetroffene Titobanden sind anzugreifen und zu vernichten bzw. gefangen zu nehmen. DM—Anhänger (Cetniks) sind nicht als Feind anzusehen."}})</ref> | izvor = Naredba 923. Landesschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ od 29. jula 1944. | width = 40% | align = right}} Kad je sredinom marta 1944. operativna grupa sastavljena od [[Druga proleterska divizija NOVJ|Druge]] i [[Peta krajiška divizija NOVJ|Pete divizije]] NOVJ iz [[Sandžak]]a [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|prodrla u zapadnu Srbiju]], nesuglasice između četnika i Nijemaca u Srbiji potisnute su u drugi plan. Trupe sastavljene od jedinica [[Vermaht]]a i [[Vafen-SS|SS]], korpusâ JVUO, bugarskog okupacionog korpusa, [[Srpska državna straža|SDS]], [[Srpski Doborvoljački Korpus|SDK]] i [[Ruski Zaštitni Korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]] pod objedinjenom nemačkom komandom generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] funkcionisale su kao jedinstvena operativna grupa u [[Operacija Kamerjeger|operaciji »Kammerjäger«]]. Kod nadležne je četničke komande majora [[Neško Nedić|Neška Nedića]] bio akreditovan nemački kapetan Vajel kao oficir za vezu. Zajedničke operacije trajale su nešto duže od dva meseca.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj Vojnoupravnog komandanta jugoistoka od 13. maja 1944.]</ref> Kao znak otopljavanja odnosa na liniji četnici–okupator, nakon unilateralnog raskidanja (sa njemačke strane) [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|sporazuma potpisanih]] u zimu 1943/1944. godine te organiziranja [[Operacija Treibjagd|operacije »Hajka«]] protiv [[Nikola Kalabić|Kalabićevih]] četnika, u drugoj polovini marta 1944. upriličen je sastanak komandanta Drugog ravnogorskog korpusa kapetana [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]] sa oficirom [[Schutzstaffel|SS]]-a Biermannom, inače njemačkim zapovjednikom [[Čačak|Čačka]]. Tom prilikom je kapetan Raković garantovao „da ne postoje ni najmanje namere da se planira opšti ustanak ili da se sprovedu sabotažne akcije“ protiv Nijemaca, odnosno da će „na teritoriji Srbije“ iznova nastupiti primirje. U Mihailovićevo ime, četnički komandant je iskazao spremnost „za borbu protiv komunista i izvan Srbije, uz isporuke municije“, a nije čak odbacio ni mogućnost angažovanja „na drugim evropskim frontovima“.<ref>[https://web.archive.org/web/20221206140940/https://znaci.org/00001/4_14_3_269.htm Izveštaj Feldkomandanture u Čačku od 25. marta 1944. komandantu Jugoistoka o pregovorima sa komandantom 2. ravnogorskog korpusa]</ref> U izvještaju Komandi Jugoistoka, [[obersturmführer]] Biermann navodi da Draža Mihailović od njemačke strane očekuje diskretnost u održavanju kontakata, naročito stoga što bi srpske kvislinške vlasti u JVuO mogle vidjeti konkurenciju: {{izdvojeni citat|Kapetan Raković mi je kazao lično, takoreći u povjerenju kao prijatelju, da sve što mi je do sada rekao i sve što sam ja zapisao, on rekao po nalogu Draže Mihailovića, s kojim je imao svakodnevnu radio-vezu i od koga je dobivao stalna uputstva o predmetu prethodnih razgovora. Pritom me uvjerava da će sa strane Mihailovića, naravno, sve biti demantirano, ukoliko se o sadržaju razgovorâ ponovno dozna u [[Beograd|beogradskim]] krugovima ([[Milan Nedić|Nedić]], [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]). Sasvim je prirodno da ovi krugovi pokušavaju svim sredstvima osujetiti sporazum između njemačke okupacijske vlasti i Draže Mihailovića, jer trenutno su oni legalni predstavnici srpskog naroda te bi možda mogli strahovati za svoje pozicije. Pregovore između DM–pokreta i njemačkih vlasti ovi bi krugovi odmah iskoristili u propagandne svrhe i predstavili ih kao kraj ili slabost DM–pokreta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=281&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000268—000269.] <br /> ({{jez-njem|"Hauptmann Rakovic sagte mit persönlich, sozusagen vetraulich zu einem Freund, dass alles, was er mir bisher gesagt und ich aufgeschrieben habe, von ihm im Auftrage von DM gesagt worden sei, mit dem er tägliche Funkverbindung habe und von dem er laufend Anweisungen für den Stoff der bisherigen Besprechungen erhalten habe. Er versichert mir gleichzeitig dass selbverstandlich von DM–Seite alles abgestritten werde, falls wieder der Inhalt der Besprechungen in Belgrader Kreisen (Nedic, Ljotic) bekannt werde. Es sei zu natürlich, dass diese Kreise mit allen Mitteln eine Verständigung zwischen der deutschen Besatzungsmacht und DM zu hintertreiben versuchen, denn sie seien ja gegenwärtig die legalen Vertreter des serbischen Volkes und müssten evtl. um ihren Posten fürchten. Verhandlungen der DM–Bewegung mit deutschen Behörden würden sofort von diesen Kreisen propagandistisch aufgeschlachtet und als Ende bezw. Schwäche der DM–Bewegung hingestellt."}})</ref>|Njemački izvještaj od 25. marta 1944. o pregovorima šefa [[Sicherheitsdienst]]a u Čačku obersturmführera Biermanna sa kapetanom [[Predrag Raković|Predragom Rakovićem]], komandantom 2. ravnogorskog korpusa JVuO}} Kapetan Predrag Raković, jedan od glavnih četničkih komandanata zaduženih za održavanje [[Saradnja četnika sa Nedićevom vladom|veze s Milanom Nedićem]] i Nijemcima, ponovo se sastaje sa Biermannom u Čačku 26. aprila.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=331&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000314.]</ref> Raković je tada naveo da mu je general Mihailović povukao punomoć za obavljanje poslovâ s Nijemcima i da zbog toga na ovom sastanku ne sudjeluje kao njegov predstavnik. Očigledno da je Draža Mihailović bio sasvim upoznat sa ovim kontaktima i davao je za njih odobrenja, dok je Raković održavao kontakte i obavljao poslove s Nijemcima, iako su mu ovlaštenja bila povučena.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Ubrzo je uslijedilo potčinjavanje Rakovićevog Drugog ravnogorskog korpusa JVuO (kao i Javorskog korpusa pod komandom majora [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]]) njemačkim trupama u jugozapadnoj Srbiji, što se može zaključiti iz jednog izvještaja Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka s početka aprila 1944: {{izdvojeni citat|Cvetićevi četnici osiguravaju lijevi bok grupe Jug i izviđaju u pravcu [[Golija|Golije]] od Drinića ka sjeveru. Zadatak Rakovićeve grupe nepromijenjen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=413 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000408—000409.] </br> ({{jez-njem|"Die Cvetic–Cetniks sind zum Schutz der linken Flanke der Angriffsgruppe Süd und zur Aufklärung über das Golija–Gebirge über Dramici nach Norden vorzuführen. Auftrag für Rakovic–Cetniks bleibt unverändert."}})</ref>|Izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka svim potčinjenim jedinicama za 3. april 1944. godine}} U dnevnom izvještaju iz Komande Jugoistoka za 18. april 1944, predviđa se koji će sektor zauzeti jedinice pod Rakovićevom komandom u vrijeme izvođenja operacije »Kammerjäger«, kojom prilikom je okupator s uspjehom osujetio [[Drugi prodor NOVJ u Srbiju|drugi prodor NOVJ u Srbiju]]: {{izdvojeni citat|Rakovićeva grupa dobila zadatak da postavi osiguranja prema jugu na sjevernoj obali Studenice.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=514&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000510.] <br/> ({{jez-njem|"Unternehmen Kamerjägger. II. Eigene Lage: </br> F/ Cetnik–Gruppe Rakovic erhielt Auftrag zur Abschirmung nach S gegen Feind auf dem nördl. Studenica–Ufer."}})</ref>|Dnevni izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka tokom operacije Kammerjäger, 18. april 1944.}} Iz jednog razgovora na visokom nivou (prisutni: general [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka i [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova), održanom 11. aprila 1944. godine, može se nazrijeti koliko su okupacioni dužnosnici bili zadovoljni saradnjom sa četnicima i ostalim [[Kolaboracija|kolaboracionističkim]] snagama na [[Balkan]]u: {{izdvojeni citat|Neubacherovo mišljenje o vrijednosti srpskih formacijâ: [[Srpska državna straža|SDS]] loša, Hipo (pomoćna policija) isto, [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] dobar, četnici veoma različito. U Crnoj Gori se dobro tuku [[Crnogorski dobrovoljački korpus|dobrovoljci pod njemačkim vođstvom]]. Kosovski Albanci se bore s nama. Evzoni u Grčkoj nijesu za odbranu obale, ali su korisni u unutrašnjosti zemlje i sigurno neće pucati na nas.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=462&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000458.] <br/> ({{jez-njem|"Auffassung Neubacher über den Wert der serbischen Verbände: SSW schlecht, Hipo desgleichen, SFK gut, Cetniks sehr unterschiedlich. In Montenegro schlügen sich die Freiwilligen unter deutscher Führung gut. Die Kosovoalbaner kämpfen mit uns. Evzonen in Griechenland sind nichts für Küstenverteidigung, brauchbar wohl aber im Innern des Landes, werden bestimmt nicht auf uns schiessen."}})</ref>|Vojni zapovjednik Jugoistoka (Razgovor Felber-Neubacher, 11. april 1944.)}} U izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera (u odjeljku naslovljenom „Stanje kod neprijatelja“), sačinjenom 22. aprila iste godine, ambivalento držanje jedinicâ JVuO prema okupatorskim vlastima smatra se glavnom karakteristikom četničkog pokreta u Srbiji: {{izdvojeni citat|Srbija: <br /> Pokret DM je podijeljen unutar sebe. Dok se neki aktivno bore na strani njemačkog Wehrmachta protiv komunista — a da nijesu odustali od temeljnih rezervi prema svakom okupatoru — manje bande DM u centralnoj i istočnoj Srbiji spremne su činiti štetu. Izvještaji koji se stalno pojavljuju o pregovorima Draže Mihailovića i Tita nijesu potvrđeni i takođe se doimaju nevjerovatnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=556 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000552.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist in sich aufgespalten. Während ein Teil aktiv an der Seite der deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten kampft – ohne dadurch die grundsätzlichen gegen jeden Okkupator vorhandenen Vorbehalte aufgegeben zu haben – treiben kleinere DM–Banden in Mittel–und Ostserbien nach wir vor ihr Unwesen. Immer wieder auftauchende Meldungen über Verhandlungen zwischen DM und Tito bestätigen sich nicht und erscheinen auch unglaubwürdig."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka o stanju u periodu od 16. marta do 15. aprila 1944. godine}} 12. aprila 1944. godine, pukovnik [[Jevrem Simić]] izdaje jednom četničkom nižem oficiru objavu o kretanju na terenu brigade kojom komanduje, kako bi ovaj mogao što efikasnije uništavati jatake i simpatizere [[Narodnooslobodilački pokret|NOP]]-a: {{izdvojeni citat|OBJAVA Za G. Milića Majstorovića p.poručnika, komandanta II bataljona III leteće kosmajske brigade, koja mu se izdaje s tim da može slobodno da se kreće sam ili sa svojom vojskom po terenu koji je ugovoren sa našim saveznicima Nemcima i Bugarima i da u ime Kralja Petra II Karađorđevića oduzima svu rekviziciju i kolje sve partizanske jatake i simpatizere zbog čega će dobiti čin majora.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_115.htm Objava komandanta četničke oblasti u Srbiji od 12. aprila 1944. komandantu 2. bataljona 3. kosmajske brigade za nesmetano kretanje od okupatora i klanje simpatizera narodnooslobodilačkog pokreta]</ref>}} 1. maja 1944. godine, u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka, koji potpisuje načelnik štaba general [[Kurt Geitner]], navodi se cifra od nekoliko hiljada pripadnika JVuO koji pomažu okupatoru u zaustavljanju ofenzive NOVJ: {{izdvojeni citat|Srbija — Stanje u sopstvenim redovima: </br> Borbena grupa Weyel: 500. SS padobranski lovački bataljon, sa otprilike 1.000 četnika, odbacio je neprijatelja kod [[Seča Reka|Seče Reke]] (6 km zap. od [[Kosjerić]]a) i sa manjom borbenom grupom vrši napad na neprijatelja kod Varde. Izbrojano 10 mrtvih neprijatelja; vjerovatni veći gubici. [...] </br> Četnici su raspoređeni duž linije [[Požega]]—Kosjerić—[[Ražana]]—[[Povlen]], sa ukupnom jačinom od približno 5.000 ljudi. Pojedine grupe su poslale oficire za vezu. Draža Mihailović, koji je preuzeo jedinstveno zapovjedništvo, namjerava uspostaviti radio-vezu s njemačkom komandom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=673&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000669—000670.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. Eigene Lage. </br> B. Kampfgruppe Weyel. Fg.Abt. 696 bis Kostojevici an Straße 4 OSO Rogacica durchgestossen. SS–Fallschirmjäger–Btl. hat mit etwa 1000 Cetniks Feind bei Sjecareka [sic!] (6 W Kosjerici) geworfen und steht mit einer schwächeren Kampfgruppe im Angriff gegen Feind bei Varda. 10 gezählte Feindtote, weitere Feindverluste wahrscheinlich. </br> F. Cetniks stehen im allg. Linie Pozega–Kosjerici–Razana–Povlen in Gesamtstärke ca. 5000 Mann. Einzelen Gruppen haben V.Offz. abgestellt. DM., der Gesamtführung übernommen hat, will Funkverbindung zu deutschem Kommando herstellen."}})</ref>}} U monografiji “Četnici u Drugom svjetskom ratu 1941—1945” [[Jozo Tomašević]] zaključuje: „Ne mogu ipak dati nikakvu potvrdu toj slutnji da je Mihailović održavao direktnu radio-vezu s Nijemcima, a uzimajući u obzir njegov način ponašanja u cijelom ratu, malo je vjerojatno da jest.“<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Međutim, Hermann Neubacher svjedoči u memoarima kako je, makar tokom nekoliko dana u zimu [[1945]], održavao izravnu radio-vezu s Mihailovićevim štabom.<ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 161—162.</ref> U ratnom dnevniku Vojnog zapovjednika Jugoistoka od 2. maja 1944, sa pohvalom se ističe kooperacija onih snagâ JVuO u zapadnoj Srbiji koje sačinjavaju taktički sklop pod komandom majora [[Ericha Weyela]]: {{izdvojeni citat|Borbena grupa Weyel: SS padobranski lovački bataljon, zajedno sa četnicima, razbio [[Peta krajiška divizija|Petu diviziju]] kod Varde. Veliki neprijateljski gubici. Četnici su postrijeljali sve zarobljenike. Brojke će biti objavljene naknadno.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=677&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000673.] <br /> ({{jez-njem|"Kampfgruppe Weyel. SS–Fallschirmjägger–Btl. hat mit Cetniks bei Varda Tross[?] der 5.Div. zerschlagen. Hohe blutige Feindverluste. Cetniks haben sämtl. Gefangene erschossen. Zahlen werden nachgemeldet."}})</ref>}} U izvodu iz ratnog dnevnika generala Hansa-Gustava Felbera za 3. maj 1944. godine, navodi se da je načelnik štaba Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka general Kurt Geitner išao u posjetu njemačkim trupama na ratištu u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]]: {{izdvojeni citat|(3.5.44) 6,00: Putovanje do Parišta [svakako je riječ o [[Donje Vardište|Vardištu]] — prim.] zbog razgovora sa majorom Weyelom i nekim četničkim vođama o formiranju zajedničkog štaba za borbu protiv komunista. Povratak za Beograd 3. maja u 15 časova.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=807&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000803.] <br /> ({{jez-njem|"3.5.44 6.oo Uhr Fahrt nach Pariste zur Besprechung mit Major Weyel und einigen Cetnik–Führern über Bildung eines gemeinsamen Stabes zur Bekämpfung der Kommunisten. Rückkehr nach Belgrad am 3.5., nachmittags 15.oo Uhr."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka, 3. maj 1944. godine}} Kolike je razmjere poprimila kolaboracija četnikâ Draže Mihailovića sa njemačkim Wehrmachtom i srpskim kvislinškim jedinicama u proljeće 1944. godine, postaje očigledno i iz navodâ u izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja, u kom su snage JVuO ubrojane u vlastite formacije: {{izdvojeni citat| I. Sopstvene snage A) Grupa “Holman” 696. bat. feldžand. krenuo je jutros sa četnicima u napad duž puta Nova Varoš — Ljubiš. 11/4. p. “Brand.” na maršu Sjenica — Maskova. Komandno mesto grupe “Holman” — Nova Varoš. I I/4. p. “Brand.” na maršu Užice — Ivanjica — Maskova. B) Grupa “Vajel” Napad Severne četničke grupe na jakog neprijatelja jugoistočno od Rožanstva nije uspeo uprkos visokih gubitaka i na strani četnika i na strani neprijatelja, pa će jutros biti ponovljen sa I/“Brand.”. Podređeni 1. bataljon 63. puka u obezbeđenju na visovima između Čajetine i Rožanstva. C) 24. bug. div. I I /64. nije uspeo u noći 11/12. 5. da kod Mokre Gore spreči neprijateljske zaštitnice da izmaknu ka jugu. Danas je sa 1/1. srp. puka i 1.000 četnika počelo čišćenje prostora Semegnjevo — Čajetina. 8. bataljon teških mitraljeza na maršu Požega — Arilje. 11/63. biće naknadno privučen. D) Grupa “Tatalović” Srpski dobrovoljački korpus uključio se kod Ljubovije u borbe na hrvatskoj obali Drine i prihvatio četnike koji su se povlačili. Kod Rogačice 4 prebeglice.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o borbama sa 2. i 5. NOU divizijom na komunikaciji Užice — Višegrad]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000732—000733.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. II. Eigene Lage. </br> A) Gruppe Hollmann. Fg.Abt.696 heute morgen mit Cetniks zum Angriff entlang Str. Nova Varos–Ljubis angetreten. II./4.Brdbg. auf Marsch Sjenica–Maskovo. Gefechtsstand Gruppe Hollmann Nova Varos. III./4.Brdbg. auf Marsch Uzice–Ivanjica–Maskovo. </br> B) Gruppe Weyel. Angriff nördl. Cetnik–Gruppe gegen starken Feind SO Rozanstvo drang bei hohen Cetnik–u. Feindverlusten nicht durch und wird seit heute morgen mit I./Brdbg. wiederholt. Unterstelltes I./63 sichert auf Höhen zwischen Cajetina u. Rozanstvo. </br> C) 24.bulg.Div. III./64 konnte in der Nacht 11./12.5. bei Mokra Gora Ausweichen feindl. Nachhuten nach S nicht verhindern und tritt heute mit I./Serb.Rgt.1 u. 1000 Cetniks zur Säuberung des Raumes Semegnjevo–Cajetina an. 8.sMG.Btl. auf Marsch Pozega–Arilje. II./63 wird nachgezogen. </br> D) Gruppe Tatalovic. Bei Ljubovija griff SFK in Kämpfe auf kroat.Drina–Ufer ein u. nahm ausweichende Cetniks auf. Bei Rogacica 4 Überläufer."}})</ref>}} U istom izvještaju je prenijeta i sljedeća informacija: {{izdvojeni citat|Prema pouzdanom izvoru, četnički komandant [[Dragoslav Račić|Račić]], koji je učestvovao u borbi protiv Grupe “[[Milutin Morača|Morača]]” u [[Valjevo|valjevskom]] kraju, zatražio je da se vrati u svoje dotadašnje operacijsko područje, jer ne želi više da se „prlja“ saradnjom sa okupatorom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000732.] <br /> ({{jez-njem|"Nach s.Qu. hat Cetnikführer Racic, der im Kampf gegen Gruppe Moraca im Raume Valjevo beteiligt war, die Rückkehr in sein bisheriges Einsatzgebiet beantragt, da er sich durch Zusammenarbeit mit der Okkupator nicht länger "beschmutzen" wolle."}})</ref>}} Istog dana, u izvještaju koji je poslao Glavnom komandantu Jugoistoka feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|von Weichsu]], general Felber zapaža kako formiranje ''Borbene grupe Weyel'' označava novu etapu u četničko-njemačkim odnosima s ciljem saradnje u borbi protiv NOVJ, koja u tom obimu nije bila izvodiva u prethodnom periodu: {{izdvojeni citat|Utisak o upotrebljivosti pojedinih potčinjenih narodâ i jedinicâ: [...] Četnici uvjeravaju da će se uzdržati od bilo kakvog neprijateljstva prema njemačkim trupama i da će učestvovati u borbi protiv komunista do konačne pobjede. U operacijama četničke jedinice predvodi [[Neško Nedić]], a s njemačke strane major Weyel. Razgovori na bojnom polju pokazuju da su četničke vođe poput Kalabića i Rakovića spremne sarađivati sa Nijemcima. Kod ljudstva preovlađuje prijateljski pristup, uz samo nekoliko neprijateljskih lica. Naoružanje im je skromno; manjak mitraljeza. Situacija sa zalihama municije, kao i dosad, nejasna.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=727&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000723—000724.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Eindruck über die Brauchbarkeit der einzelnen unterstellten Nationen und Verbände: </br> f) Cetniks versichern jede Feindseligkeit mit deutschen Truppen auszugeben und sich am Kampf gegen die Kommunisten bis zum Endsieg zu beteiligen. Leitung der Cetnik–Verbände durch Nesko Neditsch, deutscherseits durch Major Weyel. Besprechungen auf dem Gefechtsfeld zeigen, daß die Führer der Cetniks wie Kalabic und Rakovic gewillt sind, mit den Deutschen zusammenzuarbeiten. Unter den Leuten vielfach freundliches Entgegenkommen, nur zum Teil feindselige Gesichter. Ausrüstung mit Waffen mäßig, wenig Maschinenwaffen. Über Munitionslage nach wie vor Unklarheit."}})</ref>|Raport generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|Maximilianu von Weichsu]] od 13. maja 1944. godine}} Draža Mihailović je imenovao [[Milorad Mitić|Milorada Mitića]] za oficira za vezu između svojih jedinica i njemačke komande, kako bi saradnja četničkih komandanata sa okupatorom dobila organizovaniju formu. General Mihailović je preko kapetana Mitića dostavljao svoje zahtjeve njemačkoj komandi koja je snabdijevala municijom i hranom njegove jedinice, angažovane u borbi protiv NOVJ. Mitić je o situaciji na frontovima, o svome radu i o količini pomoći primljenoj od okupatora gotovo svakodnevno izvještavao generala Mihailovića. U depeši od 28. marta 1944, između ostalog, kapetan Mitić piše: {{izdvojeni citat|O nekoj akciji Bugara ili Br. 11 (šifra koja označava Njemce — nap.) protivu crvenih dublje na terenu nema ni govora. Doručak i večera su uvek u garnizonu. Ako se hoće uništenje komunista, onda to moramo mi da uradimo. Možemo da računamo na pomoć uzduž komunikacija, na municiju i avijaciju, mada ona ne može mnogo da pomogne. Ali moraju biti hitno bačene masovne snage i lično da vodite operacije, naravno kao 'siva eminencija', inače [[Peko Dapčević|Peko]] ode u Toplicu i dalje... Moral kod naših ljudi u reonima gde su prošli komunisti je mnogo opao. Sve veća sumnja u snagu naših i Br. 11 i sve veći respekt prema crvenima... Pred svim ovim mi ne možemo da zatvorimo oči. Ovoga puta opasnost je stvarno velika, skoro ogromna...<ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—X—57/2.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_62.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje KORPUSI DRAŽE MIHAILOVIĆA POLAŽU ISPIT PRED OKUPATOROM U SRBIJI]</ref>}} 18. aprila 1944. godine, glavni inspektor Vrhovne komande JVuO pukovnik Jevrem Simić izvještava generala Mihailovića da se kapetan [[Zvonimir Vučković]], komandant Prvog ravnogorskog korpusa, nalazi pod izravnom komandom njemačkih oficira: {{izdvojeni citat|Zvonkov odred pod komandom poručnika Nenadića zajedno sa Nemcima je u Negbini.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_120.htm Pismo delegata Vrhovne komande od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću o saradnji četnika sa nemačkim i bugarskim trupama u borbama protiv NOVJ u jugozapadnom delu Srbije]</ref>}} U telegramu od 20. IV 1944. pukovnik Simić piše generalu Mihailoviću: {{izdvojeni citat|Vučković sa 130 odabranih četnika stavio se pod komandu nemačkog poručnika Kerpera i nalazi se južno od Jasenova na Beloj Glavi.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 277, registarski broj 4/1—56.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 99—100.</ref>}} Istog dana kada je došlo do formiranja ''Borbene grupe Weyel'' (28. april 1944), u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka zapisano je: {{izdvojeni citat|Srbija — I. Stanje kod neprijatelja: </br> A) Divizijska grupa “Morača” nalazi se sa istočnom kolonom u oblasti južno od Kosjerića u borbi sa vlastitim snagama i četnicima, koji su, navodno, bili lično vođeni od strane DM-a.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000628.] <br /> ({{jez-njem|"Tagesmeldung von 28.4.1944. </br> Serbien. </br> I. Feindlage. </br> A) Div.Gruppe Moraca steht mit O–Kollone im Raum S Kosjerici im Kampf mit eigenen Kräften u. Cetniks, die von DM angeblich persönlich geführt werden."}})</ref>}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. godine generalu Mihailoviću, kapetan [[Neško Nedić]] piše o uspostavljanju fronta prema snagama NOVJ u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], odnosno da je stvoren jedinstveni borbeni sklop koji sačinjavaju četnici, [[Srpski dobrovoljački korpus|srpski dobrovoljci]] i njemačke okupacione trupe: {{izdvojeni citat|Snage potčinjene meni prešle su trenutno u odbranu na liniji Bačevci—Kosjerić i to: valjevski korpus sa delom Nemaca drži levo obalu Graca u visini Lipa—Ravan. Juče su na ovom odseku odbijeni svi napadi komunista. Ajdačić sa delom Nemaca zatvara položaj Bukovi—Ražana. Na prostoru Ražana—Kosjerić ima jedan bataljon Nemaca. Brigada Negovanova kao rezerva drži Divčibare. Rakovićev korpus u Kosjeriću sa ofanzivnom ulogom. Moja težnja je da sa naslonom na Nemce, stvorim čvrstu odbranu linije Bačevci—Kosjerić, dok se snage ne prikupe i ne stvore preduslovi za uništavajući udar, a tada uništi prva, druga a potom peta divizija. U ovom cilju front ostaje prema drugoj diviziji danas u odbrani dok na ovu diviziju sa zapada napadaju jedan bataljon Nemaca i tri bataljona ljotićevaca a mi je dočekujemo. Prema petoj diviziji preduzima se napad danas sa angažovanjem.<ref>AVII, Ča, kut. 276, reg. br. 2/1—11.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 100.</ref>}} U prvoj polovini maja 1944. godine, Vrhovna komanda JVuO je javljala o zajedničkim borbama četnikâ i Nijemaca širom okupirane Jugoslavije: „Naši i nemački delovi zatvorili put [[Užice]] — [[Kokin Brod]]. Isto tako zatvorena i [[Lim (rijeka)|Limska dolina]]. Od strane Nemaca i naših 2. maja počela ofanziva od [[Podgorica|Podgorice]]. Komunisti u oblasti [[Bijelo Polje|Bijelog Polja]]. Nemci u [[Šavnik]]u, [[Žabljak]]u i [[Brodarevo|Brodarevu]]. U [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] šesnaesta, sedamnaesta i tridesetšesta komunistička divizija pri uništenju od dve nemačke divizije.“ General Mihailović je naređivao i majoru Dragiši Rakiću (pseudonim »Gis-Gis«), komandantu Vojvodine JVuO, da pokuša dobiti municiju od okupatora, koristeći se pritom i srpskim kvislinškim strukturama, budući da je [[Banat]] formalno bio dijelom [[Vojna uprava u Srbiji|Nedićeve Srbije]]: „Postarajte se za nabavku municije kako ste predvideli. Iskoristite raspoloženje Nemaca u Banatu za jačanje naše organizacije. Isto tako iskoristite i Nacionalnu službu rada.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> 11. maja 1944, general Mihailović (pseudonim »Hans«) piše da je naredio »Viktoru« (major [[Mladen Mladenović]], komandant Čegarskog korpusa JVuO), »Hermanu« (potpukovnik [[Radoslav Đurić]], komandant Južne Srbije JVuO), »Orelu« (potpukovnik [[Dragutin Keserović]], komandant Rasinsko-topličkog korpusa JVuO) i »Minču« (major [[Branivoj Petrović]], komandant Deligradskog korpusa JVuO) da „iskoriste akciju“ okupatora protiv snaga NOVJ u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]], kao i da „na pogodan način“ nabave naoružanje i municiju: {{izdvojeni citat|Po podacima od Viktora, Hermana i Georgija [potpukovnik Milutin Radojević, delegat VK JVuO za područje Jablanice i Toplice — prim.] jedna nemačka divizija jačine oko 15.000 nalazi se u [[Kuršumlija|Kuršumliji]], [[Prokuplje|Prokuplju]], [[Žitorađa|Žitorađi]], [[Pukovac|Pukovcu]] i [[Leskovac|Leskovcu]]. Ima 70 tenkova. Pripremaju se za akciju protiv komunista. [[Gestapo]]vci iz [[Niš]]a traže Viktora i nude oružje i municiju i da ne diraju naše. Keserović 8 i 9 napadao na komuniste u okolini [[Ribarska Banja|Ribarske Banje]] sa [[Jastrebac|Jastrepca]] i od sela Zdravinja. Crveni dobili pojačanje i Orel se povukao na polazni položaj [[Zdravinje]] — [[Veliki Šiljegovac]]. Orel se sprema za ponovni napad. Naredio sam: Viktoru: Da Knjaževački korpus uputi Orelu za akciju na Jastrepcu i Moravskom srezu, ako ga već nije uputio. Sa ostalim snagama da zatvori prelaze na [[Morava|Moravi]] od Niša do Leskovca. Da iskoristi na pogodan način ponudu oružja i municije, jer sada moramo tući komuniste i treba iskoristiti nemačku akciju. 2. — Hermanu: Treba iskoristiti akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice. Da prikupi svoje snage u Jablanici i da dejstvuje najpogodnijim pravcem protivu komunista imajući u vidu akciju Nemaca. Na pogodan način da dođe do municije. 3. — Orelu: Da iskoristi akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice i da mu se stavlja pod komandu Knjaževački i Deligradski korpus. Na pogodan način da dođe do municije. 4. — Minču: Da odmah pomogne Orela u akciji na Jastrepcu i Moravskom srezu kako je već naređeno i da je pod komandom Orela.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref>}} 12. maja 1944, Draža Mihailović obavještava potpukovnika [[Zaharije Ostojić|Zaharija Ostojića]] (pseudonim »Sto-Sto«) sljedeće: „2 i 5 divizija su sada u srezu Zlatiborskom. Napadi se vrše sa svih strana.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> Napad su vršile njemačke i bugarske trupe, zajedno sa ljotićevcima i četnicima. U depešama<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 2/1—28.</ref> koje je komandant Cersko-majevičke grupe korpusa major [[Dragoslav Račić]] poslao Mihailoviću prethodnog dana o saradnji četnika i Njemaca, između ostalog, stoji: {{izdvojeni citat|Saznajem da su [[Užice]] pune Jankovićevih [Milutin — prim.] četnika i da [[Predrag Raković|Raković]], [[Neško Nedić|Neško]], Ajdačić, Janković i Mitić drže neke konferencije sa Nemcima. Ako boga znate sprečavajte ovo... Ako dalje budem vodio borbu protiv komunista zajedno sa Nemcima, ja ću duboko zaglaviti... Zbog ovoga molim da mi odobrite da se vratim na moj teren i povedem samo štabnu akciju u [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] i [[Srem]]u. Neko od nas mora ostati čist.}} U proljeće 1944. godine, prilikom njemačke kontraofanzive protiv partizana u jugozapadnoj Srbiji u kojoj su učestvovale i značajne četničke snage, zabilježena je i fotografija komandanta 1. ravnogorskog korpusa JVuO sa njemačkim oficirom, vjerovatno iz Wehrmachtove divizije [[Brandenburger|''Brandenburg'']].<ref name="yuhistorija.com"/> [[Datoteka:Zvonimir_Vuckovic_i_Nemci.jpg|minijatura|Kapetan [[Zvonimir Vučković]] (desno), komandant 1. ravnogorskog korpusa JVuO, pozira sa njemačkim oficirom tokom [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|partizanskog prodora u Srbiju]] (april/maj 1944. godine)]] General [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka, 16. maja 1944. godine podvlači svojim potčinjenim: „'''Pokret DM bio je i ostaje neprijateljski.'''”<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=758&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000754.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist und bleibt Feind."}})</ref> Felber podsjeća kako četnička saradnja u borbi protiv »crvenih« proističe samo iz činjenice da su komunisti njihov neprijatelj br. 1, ali neprijatelj br. 2 i dalje ostaje okupaciona sila. General Felber stoga preporučuje da se »borba protiv partizanskih bandi« oprezno nastavi voditi skupa s jedinicama generala Mihailovića: {{izdvojeni citat|Četničke grupe koje se nalaze u borbi protiv komunista, ne treba nikako ometati niti ih napadati, već ih podupirati u borbi. Saradnja s četnicima u borbi protiv komunista, uz najštedljiviju isporuku municije i pod nadzorom okupacione sile, može biti samo lokalna i radi akutne borbe protiv partizanskih bandi. U tom slučaju potrebno je isporučivati i sanitetski materijal i negovati ranjenike. Za svaku isporuku potrebno je odobrenje Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka. Preporučujemo da se u svim prilikama obraća nesmanjena pažnja pokretu DM i njegovim postupcima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=759&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000755.] <br /> ({{jez-njem|"Cetnikgruppen, die sich im Kampf mit Ko. befinden, sind dagegen nicht zu hindern und nicht anzugreifen, sondern in ihrem Kampf zu fördern. Ein Zusammengehen mit Cetniks im Kampf gegen die Ko. unter sparsamter Lieferung von Munition unter Aufsicht der Besatzungsmacht darf nur örtlich und nur zum Zwecke des akuten Kampfes gegen die Partisanenbanden erfolgen. In diesem Falle ist auch Lieferung von Sanitätsmaterial und Pflege der Verwundeten erforderlich. Munitionslieferung bedarf in jedem Falle der Zustimmung des Mil.Befh. Südost. Ungeschwächte Aufmerksamkeit gegenüber der DM–Bewegung und deren Maßnahmen ist nach wie vor überall geboten."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_272.htm Informacije Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 16. maja 1944. potčinjenim komandama i štabovima o držanju prema četnicima]</ref>}} U zapisniku generala Felbera s kraja maja 1944, apostofira se korištenje Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca za odbranu jugozapadne granice okupirane Srbije od partizanskog prodora: {{izdvojeni citat|Predviđeno je da se veći dio četnikâ Draže Mihailovića pošalje kući, da se najpouzdaniji koriste kao izviđači na granici, i da se dobrovoljci (SDK), poslije apsolutno neophodnog odmora i osvježenja, kasnije iskoriste kao graničari.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=817&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000813.] <br /> ({{jez-njem|"Es ist beabsichtigt, von den DM–Cetniks einen größeren Teil nach Hause zu schicken, die Zuverlässigsten als Aufklärer an der Grenze zu verwenden, und später das SFK nach einer unbedingt notwendigen Ruhepause und Auffrischung als Grenzschutz einzusetzen."}})</ref>|Zapisnik o putovanju za Niš i Sofiju 25-28.05.1944.}} General [[Edmund Glaise von Horstenau]], vršio je od 15. juna do 25. juna 1944. dužnost komandanta Jugoistoka, zamjenjujući generala Hansa Felbera, koji se po službenom zadatku nalazio u Njemačkoj. Opisujući u svom ratnom dnevniku stanje u Srbiji, tj. odnose između njemačkih i bugarskih okupacionih trupa, s jedne, kao i četnika i kvislinga, s druge strane, Horstenau navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|'''Nemci gotovo da nemaju svojih trupa u Srbiji'''. Postoji samo nekoliko policijskih jedinica. Najveći deo Srbije nalazi se pod kontrolom bugarskog okupacionog korpusa. Bugarskih vojnika nema samo u severozapadnom delu Srbije i Banata. No, bugarske trupe u Srbiji jesu najlošije bugarske jedinice. Tek što sam na kratko vreme preuzeo Vrhovnu komandu u Beogradu, dve bugarske čete, zajedno sa svojim oficirima, prebegle su partizanima kod Leskovca. Jedine trupe na koje je čovek mogao da se osloni u borbi protiv partizana bili su srpski dobrovoljci, a donekle i ruski. Upotrebljivi za borbu protiv partizana bili su i ljudi Draže Mihailovića. Vezu sa njim za mene je održavao jedan nemački major [Erich Weyel], nosilac odlikovanja „viteškog krsta“.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 508.</ref>}} U vrijeme izvođenja [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Trumpf«]], u kojoj se [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pridružila njemačkim trupama u borbi protiv partizana, došlo je 14. jula 1944. u [[Kruševac|Kruševcu]] do sastanka vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera sa kapetanom [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]], načelnikom štaba ove četničke formacije. Tom prilikom, Nedić je istaknuo da su „četnici u Englesku izgubili svako poverenje, pošto su ih Englezi izdali“, ponudivši svoje usluge u „borbi protiv komunizma“. General Felber je ocijenio da je riječ „o potpuno ozbiljnoj ponudi četnika koju treba prihvatiti“, s čim se složio i major Erich Weyel, oficir za vezu kod kapetana Nedića: {{izdvojeni citat|Neško Nedić je sada načelnik štaba četničke grupe koja se sa nama bori u akciji »Trumpf« i čija se jačina može proceniti na oko 10.000 ljudi. [...] Pošto su oni sami u borbi protiv komunizma i suviše slabi, uvideli su da moraju tražiti oslonac u nemačke oružane snage, ''kojima će se bezuslovno potčiniti sa puno poverenja''. Oni su spremni da se bore protiv komunizma svuda tamo gde bih ih ja postavio. Na drugoj strani, Nedić je molio ponovnu pomoć u vidu ''isporuke municije i naoružanja, a naročito teškog naoružanja''. Četnici su spremni da daju svaku garanciju da će se isporučeno naoružanje i municija upotrebiti samo protiv komunizma. [...] Neško Nedić je još jednom molio za poverenje ne samo ovdašnjih nemačkih komandi nego i čitavog nemačkog naroda, kao i za priznanje srpskog naroda kao najvećeg neprijatelja komunizma na Balkanu. ''Kao dokaz svog unutarnjeg raspoloženja ponudio je da se lično dalje bori na [[Istočni front|istočnom frontu]] posle čišćenja Srbije od komunizma'' i siguran je da bi to, slično njemu, učinio i jedan veliki broj četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_93.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 15. jula 1944. Komandi Grupe armija »F« o razgovoru vođenom 14. jula 1944. u Kruševcu, sa četničkim komandantom Neškom Nedićem u vezi zajedničkih dejstava protiv jedinica NOV i POJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=734&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frames no. 000725—000726.] <br /> ({{jez-njem|"Nesko Nedić ist z.Zt. Chef des Stabes der beim Unternehmen "Trumpf" mit uns kämpfenden Cetnikgruppe, deren Stärke auf etwa 10 000 Mann zu schätzen ist. </br> Da sie im Kampf gegen den Kommunismus alleine zu schwach seien, sähen sie ein, dass sie Anlehnung an die deutsche Wehrmacht suchen müssten, der sie sich voller Vertrauen bedingungslos unterstellten. Sie seien bereit, gegen den Kommunismus zu kämpfen überall da, wo ich sie hinstellen würde. Auf der anderen Seite erbat Nedić erneut Unterstützung durch Lieferung von Munition und Waffen, insbesondere schweren Waffen. Die Cetniks seien bereit, jegliche Garantie zu bieten, dass das Gelieferte nur gegen den Kommunismus verwendet würde. </br> Nesko Nedić bat nochmals um Vertrauen nicht nur der hiesigen deutschen Stellen, sondern des ganzen deutschen Volkes und um Anerkennung des serbischen Volkes als stärksten Feind des Kommunismus auf dem Balkan. Als Beweis seiner inneren Haltung bot er sich an, nach Säuberung Serbiens vom Kommunismus für seine Person an der Ostfront weiterzukämpfen, und er sei sicher, dass auch eine grosse Anzahl Cetniks es ihm gleich tun würde."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka Komandi Grupe armija »F« od 15. jula 1944. godine}} Major Weyel je još od kraja aprila 1944. godine tijesno surađivao s kapetanom Neškom Nedićem (general Kurt von Geitner je 28. IV zabilježio da je formirana „nova Borbena grupa major[a] Vajel[a]“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000628—000629.] <br /> ({{jez-njem|"Neue Kampfgruppe Major Weyel."}})</ref>) u koordiniranju njemačko-četničkih operacija protiv partizana.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> U izvodu iz ratnog dnevnika Armijske grupe »F« za 18. jul 1944.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=978&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000837.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Major v.Geitner unterrichtet Oberst i.G. Selmayr über neue Lage in Serbien: Am 17.7. eröffneten rote Kräfte südl. Korsumlja [sic!] (S–Serbien) Angriff gegen Cetnikverband. unter Major Weyel. Cetnik zum Ausweichen in NW–Richtung gezwungen. Zielsetzung der Kommunisten wahrscheinlich lokale Verschiebung einer Division, da für Offensive Richtung Ibartal, vorherige Versammlung stärkerer Kräfte notwendig gewesen wäre. Abwehr nur durch Cetnik, nach Ibartal ein weiteres Russenbtl. als Sicherheitskoeffizient unter Schwächung der neu aufgebauten Drinaverteidigung verschoben."}})</ref> navedeno je da je ovo savezništvo, makar taktičko, još uvijek na snazi: {{izdvojeni citat|''General fon Gajtner obaveštava generalštabnog pukovnika Zelmajera o novoj situaciji u Srbiji'': </br> Dana 17. 7. crvene snage otpočele su napad južno od Kuršumlije (južni deo Srbije) na četničke jedinice pod komandom majora Vajela. Četnici su bili prinuđeni da se povuku u pravcu severozapada. Cilj komunista je verovatno lokalno pomeranje jedne divizije, pošto bi za ofanzivu u pravcu Ibarske doline bilo potrebno prethodno prikupljanje jačih snaga. Odbrana počiva samo na četnicima, a upućen je još jedan bataljon Rusa kao koeficijent sigurnosti, uz slabljenje organizovane odbrane na Drini.}} U dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 26. jul 1944. godine, četničkim se jedinicama odaje priznanje za krupne usluge koje su u vrijeme [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Kehraus«]] učinili okupatoru defanzivnim dejstvima pri zadržavanju glavnine snagâ NOVJ: {{izdvojeni citat|''Srbija: Operacija »Kehraus«'' [Čistka]: </br> Očigledno da je glavnina neprijateljskih snaga snažno potučena i kao takva povukla se preko srpsko-albanske demarkacione linije. Dodir sa neprijateljem održava se samo sa zaštitnicama. Operacija je time završena, naknadno čišćenje se produžava borbenim grupama koje učestvuju. Mada se u toku operacije nije uspelo u razbijanju glavnine neprijateljskih snaga, ipak je pošlo za rukom, naročito masovnom upotrebom četnika, da se osujeti namera neprijatelja da prodre u pravcu Ibra. U prostoru Sokobanje, pod pritiskom naših i četničkih snaga, delovi bandi prešli su, pod borbom sa jedinicama iz pripravnosti za zaštitu železnice, prugu Zaječar — Knjaževac u pravcu bugarske granice, dok je glavnina, uz velike gubitke u borbama sa četnicima, prodrla u prostor Aleksinca. Od 23. 7. četničke grupe su prodrle preko Save u Srem i tamo se od tog vremena nalaze u borbi sa komunistima. U ostalim delovima Srbije lokalna delatnost bandi, dok se u Banatu vrše neprekidne sabotaže u žetvi.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=204&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289457—6289458.] <br /> ({{jez-njem|"SERBIEN: ”KEHRAUS” MASSE FD–KRAEFTE ANSCHEIN. STARK ANGESCHLAGEN, UEBER SERB–ALB. DEMARKATIONSLINIE AUSGEWICHEN. FD–BERUEHRUNG NUR NOCH MIT NACHHUTEN. UNTERNEHMEN DAMIT ABGESCHLOSSEN, NACHSAEUBERUNG DURCH BETEILIGTE KGRN. FORTGESETZT. WENN ES IM VERLAUF DES UNTERNEHMENS NICHT GELANG MASSE FD–KRAEFTE ZU SCHLAGEN, SO IST ES DOCH, INSBESOND. DURCH MASSENEINSATZ DER CETNIKS GELUNGEN, FD–ABSICHT, IN RICHTUNG IBAR VORZUSTOSSEN, ZU VEREITELN. UNTER DRUCK EIG. UND CETNIK KRAEFTE BANDEN RAUM SOKOBANJA MIT TLN. UNTER KAMPF MIT ALARMEINHEITEN BAHNLINIE ZAJEZAR KNJAZEVAC RICHTUNG BULGAR GRENZE UEBERSCHRITTEN, MIT MASSE UNTER VERLUSTREICHEN KAEMPFEN MIT CETNIKS BIS IN RAUM ALEKSINAC VORGEDRUNGEN. SEIT 23.7. CETNIKS–GRUPPEN UEBER SAVE NACH SYRMIEN VORGEDRUNGEN UND DORT SEITDEM IM KAMPF MIT KOMM. IM UEBRIGEN SERBIEN OERTL. BANDENTAETIGKEIT, BANAT ANHALTENDE ERNSTSABOTAGE.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (26. VII 1944)}} Nakon dva dana, poslat je iz Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Wehrmachta sljedeći dopis: {{izdvojeni citat|Srbija: </br> Završni izvještaj [o operaciji] „Kehraus“: Uz približno 70 sopstvenih mrtvih iz svih borbenih grupa koje su učestvovale (uključujući četnike), izbrojano 363 mrtva neprijatelja, 464 zarobljenika i dezertera.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000242.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: </br> Abschlussmeldung "Kehraus": Bei etwa 70 eig. Toten aller beteiligten Kgrn. (einschl. Cetniks) 363. gez. Fd.–Tote, 464 Gefangene und Überläufer.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (28. VII 1944)}} 27. jula 1944, centrali u Berlinu javljali su iz komande Grupe armija »F«: „Srbija: Glavnina snažno potučenih neprijateljskih snaga u operaciji »Keraus«, koja se povukla ka jugu, ponovo je, posle neuspelog pokušaja da se povuče u oblast Albanije, napadnuta od strane Borbene grupe »Dizener« i četnika u prostoru jugoistočno od [[Medveđa|Medveđe]]. Gubici neprijatelja u akciji »Keraus« na dan 24. i 25. 7.: 29 mrtvih, 302 zarobljena, 8 mitraljeza, 2 minobacača i preko 200 pušaka.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=210&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289463.] <br /> ({{jez-njem|3.) SERBIEN </br> MASSE DER BEI ”KEHRAUS” STARK ANGESCHLAGENEN UND NACH S AUSGEWICHENEN FD.– KRAEFTE NACH MISSLUNGEN VERSUCH IN ALBAN. GEBIET AUSZUWEICHEN, IM RAUM SO MEDVEDJA DURCH. KGR. DIESENER UND CETNIKS ERNEUT ANGEGRIFFEN. FEINDVERLUSTE "KEHRAUS" AM 24. U. 25.7.: 29 GEZ. TOTE, 302 GEFANGENE, 8 M. G., 2 GR. W. UEBER 200 GEWEHR.}})</ref> Sjutradan, sumirani su rezultati ove operacije: „U Srbiji operacija »Keraus« je postigla potpuni uspeh; neprijatelj je bio prinuđen da izmakne u pravcu juga. Pošlo nam je za rukom da prodorom u pravcu Ibarske doline osujetimo njegovu nameru.“<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/> Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka za 30. jul 1944, takođe upućen Vrhovnoj komandi njemačkog Wehrmachta, bilježi da jedinice JVuO nastavljaju davati doprinos naporima okupatora u slamanju ofanzive koju je NOVJ poduzela u južnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Prilikom nastavljanja čišćenja u operaciji »Keraus«, dijelovi neprijateljskih snaga istočno od [[Lebane|Lebana]] prodrli su u pravcu sjevera. Glavnina je napadnuta u prostoru Lebana od strane Borbene grupe »Dizener« i četnikâ. 5. policijski puk (bez III bataljona) stupio je u akciju sa istoka. Borbene grupe 27. bugarske divizije (5 bataljona) ponovo će stupiti u akciju 31. 7. u cilju naknadnog čišćenja iz doline Toplice u pravcu juga. Neprijateljski gubici — 27. 29. 7. Kod Borbene grupe »Dizener« i četničke grupe »Vajel«: 117 izbrojanih mrtvih [neprijatelja], 604 zarobljenih; zaplijenjeno 9 mitraljeza, 5 automobila, 5 minobacača, 560 pušaka, 6 radio-uređaja, velike količine municije i [vojne] opreme svake vrste.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=221&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289474—6289475.] <br /> ({{jez-njem|"3.) SERBIEN: </br> BEI NACHSAEUBERUNG ”KEHRAUS” TLE. FD–KRAEFTE O LEBANE NACH N VORGEDRUNGEN. MASSE RAUM S LEBANE DURCH KGR. DIESENER UND CETNIKS ANGEGRIFFEN. POL. RGT. 5 OHNE ROEM 3. ) VN O ANGESETZT. </br> KGR. 27. BULG. DIV. (5 BTLNE) ANTRITT 31. 7. ERNEUT ZUR NACHSAEUBERUNG AUS TOPLICA – TAL NACH S. FEINDVERLUSTE 27.</br> 29.7.: BEI KGR. DIESENER UND CETNIK–GRUP[P]E WEYEL: 117 GEZ. TOTE, 604 GEFANGENE, 9 MG, 5 M PI, 5 GR W., 560 GEWEHRE, 6 FUNKGERAETE, GROSZE [sic!] MENGEN MUN. UND GERAET ALLER ART.}})</ref>}} Komanda Jugoistoka obavještava 11. avgusta 1944. da se Rasinsko-toplička grupa korpusa JVuO, pod komandom potpukovnika Dragutina Keserovića, i zvanično stavila pod komandu njemačkog Wehrmachta tokom [[Topličko-jablanička operacija 1944|Topličko-jablaničke operacije]]: {{izdvojeni citat|Situacija kod Borbene grupe Diesener mirna. Četnička grupa Keserovića se dobrovoljno stavila pod komandu Borbene grupe Diesener. Ponovni napad protiv neprijateljskih snaga južno od Lebana počinje 13. VIII.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=288&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289541: Dnevni izvještaj komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 10. augusta 1944 (11. august 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"C ) LAGE BEI KGR. DIESENER RUHIG. </br> CETNIK–GRUPPE KESEROVIC FREIW. UNTER BEFEHL KGR. DIESENER GETRETEN. </br> ERNEUTER ANGRIFF GEGEN FD– KRAEFTE S LEBANE LAEUFT AM 13.8. AN."}})</ref>|Izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Vermahta za 10. avgust 1944. godine}} Neposredna četničko-nemačka operativna saradnja ponovila se i prilikom nemačkih operacija [[Operacija "Trumpf"|"Trumpf"]] i [[Operacija "Halali"|"Hallali"]] u jablaničko-topličkoj oblasti protiv [[21. srpska divizija NOVJ|21]]. [[22. srpska divizija NOVJ|22]]. [[24. srpska divizija NOVJ|24]]. i [[25. srpska divizija NOVJ|25]]. divizije NOVJ tokom jula i avgusta 1944. {{izdvojeni citat|Ministar [[Nojbaher]] konstatuje da je premijer [[Milan Nedić|Nedić]] — ukazujući na neudovoljene zahteve za oružjem ponovno izrazio nameru da demisionira — verno služio nemačkim interesima. Slično je i s Mihailovićem, koji se do danas trudio da ne zauzme neprijateljsko držanje prema okupatoru. To isto Važi i za ostale vodeće Srbe, koji su se, pod parolom »Dajte nam oružje — onda pripadamo Vama«, lojalno držali.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_231.htm Zabeleška obaveštajne grupe nemačkih komandi na Jugoistoku od 30. avgusta 1944. sa savetovanja u štabu komande Jugoistoka o aktuelnim pitanjima saradnje sa Dražom Mihailovićem i razvoju celokupne situacije na području Jugoistoka]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=980&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000974—000978.] <br /> ({{jez-njem|"Hierzu stellt Minister Neubacher fest, dass Ministerpräsident Nedic – der unter Hinweis auf die unerfüllten Waffenwünsche erneut Rücktrittsabsichten geäussert habe – in gutem Glauben zur deutschen Sache handelte. Ähnlich verhält es sich bei DM, der sich bis heute bemüht habe, keine feindselige Haltung dem Okkupator gegenüber einzunehmen. Das gleiche gilt für die anderen führenden Serben, die sich unter dem Motto: "Gebt uns Waffen – dann gehören wir zu Euch!" loyal verhalten hätten."}})</ref>|Nemački obaveštajni izveštaj od 30. avgusta 1944.}} === Desant na Drvar (1944) === {{main|Desant na Drvar}} Za [[Desant na Drvar]] (operacija »Rösselsprung«), preduzet maja i juna 1944, komanda [[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druge oklopne armije]] je angažirala oko 16.000 njemačkih vojnika i tri hiljade [[Momčilo Đujić|Đujićevih]] četnika.<ref name="Pop izdaje">[https://www.znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.]</ref> Četnici su bili dragoceni kao nemački informatori, pa su upravo oni doneli Nemcima tačan podatak o lokaciji Titovog štaba: {{izdvojeni citat|Prema četničkim podacima, Tito se nalazi u drvarskoj pećini, prema drugim izvorima u Oštrelju sjeverno od Drvara.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=459&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000455.] </br> ({{jez-njem|"IIc: Tito nach Cetnikmeldg. in Höhle Drvarska Pecina bei Drvar, nach anderer Meldg. in Ostrelj N Drvar."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja [[15. brdski armijski korpus (Nemačka)|15. brdskog korpusa]] za 10. mart 1944.}} U izvještaju 2. oklopnoj armiji iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], poslatom 19. maja 1944. godine, navedeno je da će četničke jedinice biti u potpunosti podređene njemačkom Wehrmachtu u ovoj operaciji: {{izdvojeni citat|''Telegram K-di 2. okl. armije'' Tiče se: »Reselšprunga« [...] 7) Ojačani 105. SS-izv. bat. sa potčinjenim 369. izv. bat. napada X-dana, nastupajući od Livna duž Livanjskog polja preko Bosanskog Grahova na Drvar, sprečava neprijateljske proboje prema jugoistoku i razbija neprijateljski komandni aparat. U Bosanskom Grahovu naši četnici, u Drvaru naši padobranci.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_63.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. maja 1944. Komandi 2. oklopne armije o izvršenim pripremama i zadacima potčinjenih jedinica za operaciju »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=724&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frames no. 000715—000716.] </br> ({{jez-njem|"Fernschreiben An PzAOK 2 </br> Betr. Rösselsprung </br> 7.) Verstärkte SS–AA 105 mit unterstellter AA 369 stösst am X–Tag antretend von Livno entlang Livanskopolje über Bosn.Grahovo auf Drvar vor, verhindet feindl. Ausbruch nach Südosten und zerschlägt feindl. Führungsapparat. In Bosn.Grahovo eigene Cetniks, in Drvar eigene Fallschirmjäger."}})</ref>}} Komanda Druge oklopne armije je uzvratila XV brdskom armijskom korpusu dopisom od 21. maja 1944. iz kojeg se zaključuje da se četnici nalaze pod komandom majora Ernsta Benescha iz divizije [[Brandenburger]], kao i da se za njih počeo koristiti službeni naziv »[[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|Hrvatska borbena zajednica]]«: {{izdvojeni citat|1) Crveni komandni centar u Drvaru (po svoj prilici Vrhovni štab Tito, u Drvaru, na staroj stočnoj pijaci, Američka vojna misija Trninić Breg, u Prnjavoru Engleska vojna misija, preostala Ruska misija neotkrivena). Treba računati sa mesnim obezbeđenjem, pre svega na visovima severoistočno, istočno i zapadno od Drvara, u datom slučaju i na protivvazdušnu odbranu. Dalji podaci o neprijatelju postepeno se saopštavaju komandantu 500. padobranskog lov. bat. od strane Ic K-de 2 okl. armije i majora Beneša. 2) Operacija »Reselšprung« treba da ukloni crveni komandni centar oko Drvara. Komandovanje »Reselšprung«: XV brd. AK, istaknuto komandno mesto Bihać. Za operaciju »Reselšprung« nastupaju X-dana (spuštanje padobranskog lov. bat.) na Drvar: [...] d) Ojačana Borbena grupa 1. puka »Brandenburg« (bez 1. bat.) sa potčinjenom Hrvat. borbenom zajednicom, od Knina na Bosansko Grahovo, odatle u više borbenih grupa protiv linije Prekaja (14 km ji. od Drvara) — Drvar. Zadatak: Doček bandi i štabova koji se povlače prema jugu. Grupe nose maskirno odelo. 3) 500. SS-padobranski lov. bat., komandant šturmbanfirer Ribka, sa potčinjenom SS-padob. nast[avnom] četom (očekuje se konačno odobrenje [[Heinrich Himmler|rajhsfirera SS]]), 40 ljudi odreda »Beneš« i 6 ljudi kontraobaveštajne službe spuštaju se X-dana, u trenutku što je moguće ranije, u crveni komandni centar Drvar i uklanjaju munjevitim napadom naročito Vrhovni štab Tito, kao i ostale crvene komandne štabove i savezničke, odnosno ruske vojne misije.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_66.htm Naređenje Komande 2. oklopne armije od 21. maja 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa za dejstva u operaciji »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=698&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frame no. 000690.] </br> ({{jez-njem|"1.) Rotes Führungszentrum in DRVAR (voraussichtlich Hauptstab TITO DRVAR am alten Viehmarkt, amerik.Mil.Missionen TRNIC BREG, in PRNJAVOR engl.Mil.Mission, Verbleib russ.Mission nicht geklärt). Mit örtlichen Sicherungen, vor allem auch auf den Höhen NO, O und W DRVAR, gegebenenfalls auch mit Flak, ist zu rechnen. Weitere Feindfeststellungen werden an Kdr. Fallschirmjäg.Btl.500 durch Pz.AOK.2 I c und Major BENESCH laufend übermittelt. </br> 2.) Das rote Führungszentrum um DRVAR soll durch das Unternehmen "RÖSSELSPRUNG" ausgeschaltet werden. </br> Führung "RÖSSELSPRUNG": XV.Geb.AK., vorgeschobener Gefechtsstand BIHAC. </br> Zu "RÖSSELSPRUNG" treten am x–Tag (Absprungtag des Fallschirmjäg–Btl.) auf DRVAR an: </br> d) Kampfgruppe verst. 1.Rgt.Brandenburg (ohne I.Btl.) mit unterstellten kroat. Kampfgemeinschaften von KNIN auf BOS.GRAHOVO, von dort in mehreren Kampfgruppen gegen Linie PREKAJA (14 SO DRVAR) – DRVAR. Auftrag: Auffangen von nach Süd ausweichenden Banden und Stäben. Gruppe trägt Tarnbekleidung. </br> 3.) SS–Fallschirmjäg.Btl.500, Führer Sturmbannführer RYBKA mit unterstellter SS–Fallsch.Ausb.Komp. (endgültige Genehmigung Reichsführer SS steht noch aus), 40 Mann Abt. BENESCH und 6 Mann Abwehr landet am X–Tag zum frühest möglichen Zeitpunkt in roten Führungszentrum DRVAR und schaltet in blitzatrigem Zugriff insbesondere den Hauptstab TITO sowie weitere rote Führungsstäbe und allierte bzw. russ.Mil.Missionen aus."}})</ref>}} Nemci su nakon operacije ocenili da četnici izviđačke zadatke izvršavaju besprijekorno, vođstvo im je dobro, ljudstvo naviklo na fizičke napore. Nemci zaključuju da su im četnici "neophodni su pri osiguranju komunikacija, posebno zbog pomanjkanja vlastitih trupa".<ref>NAW, T-314, Roll 566, 000048-9: Izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa o rezultatima formiranja „Hrvatskih borbenih grupa“ (30. juni 1944).</ref> === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1944) === {{Poseban članak|Ponuda Draže Mihailovića Adolfu Hitleru}} [[Datoteka:First Vrede sa četnicima.jpg|thumb|Nemački kapetan von Wrede i četnički komandanti kapetan [[Nikola Kalabić]], major [[Dragoslav Račić]] i kapetan [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')<ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] Tokom jula i avgusta [[1944]]. intenzivirani su kontakti između predstavnika nemačke komande Jugoistoka [[Herman Nojbaher|Nojbahera]], predsednika vlade [[Milan Nedić|Nedića]] i predstavnika Mihailovića.<ref>[http://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%83_%D1%81_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_14.7.1944. Nemački izveštaj o razgovoru s četnicima od 14.7.1944]</ref> Njemačka strana je nakon sastanka između predstavnika Obavještajnog odjeljenja komandanta Jugoistoka i trojice visokih oficira JVuO, Mihailovićevih izaslanika ([[Dragoslav Račić]], [[Neško Nedić]] i [[Nikola Kalabić]]), održanom u Topoli 11. avgusta 1944, na osnovu ponude JVuO zaključila da se „političko zauzimanje stava Draže Mihailovića i njegovog pokreta potpuno izmenilo. Oni su spremni da u potpunosti sa nama sarađuju“. Mihailovićevi izaslanici su stavili do znanja da je za JVuO najvažnije objedinjavanje domaćih antikomunističkih snaga, opšta mobilizacija i „stvaranje jedne srpske nacionalne armije za uništenje komunizma u Srbiji“. Pošto je za ostvarenje tog cilja bila neophodna njemačka dozvola i naoružanje, JVuO je bila spremna da se obaveže na lojalnost i vjernost okupatoru.<ref name="yuhistorija.com"/> Rittmeister Fürst von Wrede citira riječi četničkih oficira sa sastanka: {{izdvojeni citat|»Srbi, koje vi niste poznavali, ipak se bore za vas. Mi se obavezujemo našom časnom oficirskom rečju da ćemo biti verni. Pokret Draže Mihailovića je spreman da dâ sve garancije koje Nemci budu zahtevali. '''Naše smrtno neprijateljstvo protiv komunizma je najbolja garancija naše vernosti'''. Nas ne interesuje budućnost, svejedno kako će se rat završiti, mi smo odlučili, ako tako mora biti, da viteški propadamo.«<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 11. avgusta 1944. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića o uslovima za sastanak Draže Mihailovića sa Nojbaherom]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000502.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben, die Ihr nicht bekannt habt, aber kämpfen für Euch. Wir verpflichten uns mit unserem Offz.Ehrenwort, dass wir treu sein werden. Die DM—Bewegung ist bereit, sämtliche von den Deutschen verlangten Garantien zu geben. Unser Todfeindschaft gegen den Kommunismus ist die beste Garantie für unsere Treue. Die Zukunft interessiert uns nicht, gleichgültig wie der Krieg ausgehen mag, wir sind entschlossen, wenn es sein muss, ritterlich zugrunde zu gehen."}})</ref>}} Rittmeister Fürst Wrede je sumirao predloge predstavnika Draže Mihailovića na sledeći način: {{izdvojeni citat| 1. DM želi da razgovara sa opunomoćenikom [[Hitler|firera]] za jugoistočni prostor. 2. On teži okupljanju svih nacionalnih srpskih snaga. 3. Mobilizacija i naoružavanje svih za oružje sposobnih Srba za borbu protiv komunizma. Naoružavanje i vođstvo pod nemačkim Vermahtom. 4. DM moli da sam ostane u ilegali. 5. Pripadnici DM—pokreta ne treba da budu u nemačkim uniformama. 6) Mesto sastanka ne treba ni u kom slučaju da bude Beograd ili neki veći grad.<ref name="B0_11 1944">[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_11.8.1944. Nemački zapisnik sa pregovora sa četnicima 11.8.1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000502—000503.] <br /> ({{jez-njem|"1.) DM wünscht mit dem Bevollm. des Führers für den Südostraum zu sprechen. </br> 2.) Er fordert Zusammenschluss aller nat. serb. Kräfte. </br> 3.) Mobilisierung und Bewaffnung aller waffenfähigen nat. Serben zum Kampf gegen den Kommunismus. Ausrüstung und Führung durch die deutsche Wehrmacht. </br> 4.) DM bittet selbst illegal bleiben zu können </br> 5.) Die Angeh. der DM–Bewegung sollen nicht in dt. Uniform gekleidet werden. </br> 6.) Ort der Zusammenkunft soll keinesfalls Belgrad oder eine grössere Stadt sein."}})</ref>}} O saradnji sa četnicima Draže Mihailovića u jednoj se njemačkoj preporuci s početka avgusta 1944. navodi: {{izdvojeni citat| ''Saradnja sa četničkim bandama'' Komandantu Jugoistoka upućen je dopis Ob. od./oficir Abvera str. pov. br. 6161/44, u vidu naređenja, o isporuci oružja i municije četničkim bandama i o saradnji između nemačkih operativnih jedinica i pojedinih lojalnih četničkih bandi u cilju zajedničke borbe protiv komunističkog neprijatelja. Postavljanjem oficira za vezu u četničkim bandama treba njihovo držanje stalno nadzirati.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1035&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000893.] ({{jez-njem|"Zusammenarbeit mit Cetnik—Banden. An den Mil.Befh. Südost ergeht mit Ic/AO Nr. 6161/44 g. Kdos. v. 2.8.44 ein Befehlschreiben über die Belieferung der Cetnikbanden mit Waffen und Munition und über die Zusammenarbeit zwischen deutschen Verbänden und einzelnen lojal erscheinen den Cetnik—Banden für Zwecke des gemeinsamen Kampfes gegen den kommunistischen Feind. Durch Abstellung von Verbindungsoffzen.zu den Cetnik—Banden ist deren Verhalten laufend zu überwachen."}})</ref>}} U večernjem izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 16. avgusta 1944, prenosi se vijest da je general Draža Mihailović, u koordinaciji sa predsjednikom srpske vlade generalom Milanom Nedićem, pred okupacione vlasti iznio ponudu o »potpunom potčinjavanju četničkih jedinica«: {{izdvojeni citat| Srbija: Sporazumno sa Nedićem, Draža Mihailović je ponudio nemačkom komandovanju potpuno potčinjavanje četničkih jedinica. Pored postojanja problema davanja talaca, unutrašnjih srpskih suprotnosti i ponude za lični dogovor Draže Mihailovića sa specijalnim opunomoćenikom Ministarstva inostranih poslova, sada postoji samo zahtev za oružje za zajedničku borbu. Srpska vlada je jednovremeno zamolila prijem kod komandanta Jugoistoka i verovatno će tom prilikom biti iznesena i namera o njenoj ostavci.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1090&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000948.] <br /> ({{jez-njem|"In Übereinstimmung mit Nedic hat DM dtsch. Führung volle Unterstellung der Cetnik Verbände angeboten. Bei Geiselgestellung, Einstellung alle Innerserbischen Gegensätze und Angebot persönlicher Aussprache DM mit Sonderbevollm.Ausw.Amtes liegt allein Waffenforderung für den gemeinsamen Kampf vor. Serbische Regierung hat zugleich um Empfang bei Mil.Befh. Südost ersucht und wird dabei voraussichtl. Rücktrittsabsicht vortragen."}})</ref>}} Povodom Mihailovićevog predloga, 17. i 18. avgusta je održan sastanak na najvišem nivou u nemačkoj komandi Jugoistoka. Tu su još jednom sumirani Dražini predlozi: {{izdvojeni citat| a) Bezuslovno obećanje, da nijedan nemački vojnik neće biti napadnut od četnika. Davanje talaca. b) Zajednička borba isključivo protiv komunista u cilju uspostavljanja mira i reda. Nemci i četnici ne moraju biti neprijatelji. c) Neprijatelj br. 1 su komunisti i svi oni koji ih podržavaju ili ne sadejstvuju u borbi protiv komunista. d) Draža Mihajlović moli da ga se privuče organizovanju Srpskog dobrovoljačkog korpusa i organizovanju Dobrovoljačkog korpusa. e) Bilo kakva veza s partizanima je nemoguća. f) Draža Mihailović moli da se stvori prijateljskije raspoloženje, da bi se oslobodilo četnike, koji su uhapšeni u Srbiji, bez posredovanja četnika. g) U slučaju invazije nema borbe protiv Nemaca. Borba protiv komunista će se produžiti. Četnici hoće da spreče vezu partizana s invazionim trupama. h) Draža Mihajlović nema veze s Englezima. On i ne želi više da je ima, odgovarajući engleskom držanju prema srpskom narodu.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=581&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000576—000577.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Das Verhandlungsangebot des DM sieht folgende wesentlichen Punkte vor: </br> a) Unbedingtes Versprechen, kein deutscher Soldat werde von Cetniken überfällen. Geiselgestellung. </br> b) Gemeinsamer Kampf ausschliesslich gegen Kommunisten zur Herstellung von Ruhe und Ordnung. Deutsche und Cetniken brauchen nicht Feinde zu sein. </br> c) Feind Nr. 1 sind Kommunisten und alle, die sie unterstützen oder im Kampfe gegen Kommunisten nicht mitwirken. </br> d) DM bittet, ihn zu Ausbau des SFK und Aufbau Freikorps heranzuziehen. </br> e) Irgendeine Verbindung mit Partisanen ist unmöglich. </br> f) DM bittet zur Hebung freundschaftlicher Stimmung um Freilassung der in Serbien verhafteten Cetniken ohne Vermittlung der Cetniken. </br> g) Im Invasionsfall kein Kampf gegen Deutsche. Kampf gegen Kommunisten wird weitergeführt. Verbindung der Partisanen zu Invasionstruppen wollen Cetniken verhindern. </br> h) DM ohne Verbindung zu Engländern. Er will auch keine mehr haben, entsprechend engl. Verhalten gegen serb. Volk."}})</ref>}} Jedan iskaz<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=585&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000580.] ({{jez-njem|"Durchführung der Zusammenarbeit mit dem Cetnik–Banden, Ausbildung und Führung im Kampf wird den in erster Linie hierfür zuständigen Sicherheitsdienst und SD übertragen. Dieser ist allein für die politische Kampfführung vorgesehen, hat die engsten Verbindungen zu den Cetniks und führt in einem Raume, der als eine Art Heeresgebiet Domäne des Sicherheitsdienstes und des SD ist."}})</ref> sa ovog sastanka ubjedljivo svjedoči o uspostavljenim tijesnim vezama između [[Sicherheitsdienst|njemačkih obavještajnih struktura]] i četničke Vrhovne komande: {{izdvojeni citat|Sprovođenje sadejstva s četničkim bandama, obuka i komandovanje u borbi biće preneti Službi obezbeđenja i SD koji su u prvom redu nadležni za ovo. Ta je služba isključivo predviđena za političko vođenje rata, '''ima najuže veze s četnicima''' i komanduje na jednom određenom području, koje je, kao neka vrsta vojnog područja, domen Službe obezbeđenja i SD.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref>|Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 18. avgusta 1944. povodom ponude Draže Mihailovića za saradnju u borbi protiv NOVJ}} U izvještaju poslatom 20. avgusta 1944. godine iz Operativnog odjeljenja [[Beograd]] [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], navodi se da je za prijem kod vođe [[Treći Reich|Reich]]a [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] pripremljen zajednički referat feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maximiliana von Weichsa]], komandanta Jugoistoka i specijalnog opunomoćenika Ministarstva inostranih poslova na Jugoistoku [[Hermann Neubacher|Hermanna Neubachera]], na temu ''saradnje sa Dražom Mihailovićem i buduće politike u Srbiji'', kao i da je sa ovim upoznat feldmaršal [[Wilhelm Keitel]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000971—000972.]</ref> Tog je dana sačinjena i službena bilješka u kojoj je sadržan sljedeći prijedlog: {{izdvojeni citat|Po predmetu ponude Nedić — Draža Mihailović, ministar Nojbaher predlaže da se organizacija četničkih jedinica prenese u nadležnost Višeg SS i policijskog vođe u Srbiji. Načelnik štaba komandanta Jugoistoka se saglasio s ovim predlogom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000972.] <br /> ({{jez-njem|"In der Angelegenheit Angebot Nedic – DM schlagt Minister Neubacher vor, die Organisation der Cetnik–Verbände dem Höh.SS–Pol.Führer in Serbien zu übertragen. Chef des Gen.Stabes–O.B.Südost ist mit diesem Vorschlag einverstanden."}})</ref>}} Sâm Neubacher je 20. avgusta uputio opširan izvještaj ministru vanjskih poslova Velikonjemačkog Reicha [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], u kojem je urgirao za prihvatanje ponude Nedić—Mihailović, navodeći da je Nedić garantirao da će se „pokret DM uzdržati od svake neprijateljske radnje protiv Nemaca i da ni u slučaju povlačenja Nemaca iz Srbije neće na Nemce biti ispaljen nijedan metak“. O odnosu Mihailovića i JVuO prema okupatoru od trenutka kada ga je Hitler imenovao ''Specijalnim izaslanikom Ministarstva vanjskih djela za Jugoistok'', Hermann Neubacher piše: {{izdvojeni citat|U pogledu Draže Mihailovića, upućujem na svoje mnogobrojne ranije telegrame. Svoje dosledno antikomunističko držanje dokazao je nedvosmisleno, uprkos najvećem pritisku od strane Engleza, odrekavši se njihove pomoći u naoružanju dok su Englezi istovremeno, preteći naoružavali Tita. Iskustva poslednjih 12 meseci u pogledu njegovog držanja prema nemačkim oružanim snagama, dosadašnje zajedničke borbe na antikomunističkom frontu i dosadašnja ozbiljna ugroženost srpske nacije, koju on priznaje u punom opsegu, smatram dovoljnim osnovom za to da će D. M. održati reč koju nam je dao ako u ovom odlučujućem trenutku budemo pružili preko Nedića odlučujuću pomoć. Spreman sam, posle jednog ličnog razgovora sa D. M., da preuzmem odgovornost za to da nas taj čovek neće napasti s leđa i da će on sam učiniti bezopasnim one elemente svoga pokreta koji su nepouzdani u pogledu nas.<ref>AVII, Mikroteka, NAV, N—T—312, rol. 780, f. 371746.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]</ref>}} Specijalni nemački izaslanik Hermann Neubacher je ocenio da obećanja Draže Mihajlovića u pogledu lojalnog držanja treba uzeti ozbiljno, pošto je dokazao on "da je toliki antikomunista, da je '''usprkos engleskim ponudama dao prednost prosjačenju kod okupatora''' pred slogom s crvenom stranom".<ref name="ReferenceB"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=575&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000570.] <br /> ({{jez-njem|"D.M. habe zweifellos bewiesen, dass er <br /> 1. Burgfrieden mit Besatzungsmacht halten will und <br /> 2. So sehr Antikommunist ist, dass er trotz Angeboten von englischer Seite einen Bettelgang beim Okkupator der Einigung mit der roten Seite vorgezegen hat. <br /> Zusicherungen D.M.'s auf loyale Einstellung sind ernst zu nehmen, da D.M. in antikommunistischer Frage stets konsequente Haltung eingenommen hat."}})</ref> Ovi pregovori završili su formulisanjem inicijative za formiranje srpske armije od 50.000 ljudi za borbu protiv komunizma kojom bi rukovodio [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]], a koju bi opremila nacistička Nemačka. Pored toga, Hitleru su specijalni izaslanik Neubacher i feldmaršal von Weichs prezentirali situaciju u Srbiji: „Četnici su u Srbiji od marta do avgusta 1944. izgubili u borbama sa komunistima oko 5.000 boraca, a prema nemačkoj okupacionoj sili u poslednje vreme nisu više neprijateljski raspoloženi. Oko 10.000 četnika bore se zajedno sa nemačkim trupama u južnoj Srbiji i to pod komandom nemačkog majora Vajela“.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref> Uz naglasak da će dato oružje „jednom kasnijom prilikom biti upravljeno protiv Nemaca“, vođa [[Treći Reich|Velikonjemačkog Reicha]] je odbacio ovu inicijativu, formulisavši konačnu svoju odluku na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Zaključujući, Führer je ustanovio, da on a) nema ništa protiv “malih taktičkih manevara“ s pokretom DM, b) da zatraženo formiranje armije, koja bi bila jačine 50.000 ljudi, nikako ne bi moglo doći u obzir.<ref name="znaci.org">[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm Službena beleška sa referisanja Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22.8.1944]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=814&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000811.] <br /> ({{jez-njem|"Abschliessend, stellte der Führer fest, daß er <br /> a) gegen "kleine taktische Manöver" mit der DM–Bewegung keine Bedenke habe, <br /> b) daß die Aufstellung der gefordeten 50 000 Mann starken Armee auf keinen Fall in Frage kommen könne."}})</ref>|Službena beleška sa referisanja komandanta Jugoistoka Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22. avgusta 1944. godine}} Ipak, u skladu sa idejom o formiranju srpskog korpusa pod komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]] koji bi se borio na strani Nemaca, [[6. septembra]] [[1944]]. [[Srpska državna straža]] i [[Srpska granična straža]] (ukupno oko 13.000 ljudi) stavljene su pod komandu Mihailovićevog komandanta Srbije generala [[Miroslav Trifunović|Trifunovića]]. Potom su jedinice [[Srpska državna straža|Srpske državne straže]] i [[Srpska granična straža|Srpske granične straže]] 6. oktobra [[1944]]. sabrane su u Jagodini gde je od njih formiran [[Srpski udarni korpus]] sa tri divizije, koji je brojao oko 6.800 ljudi. Komanda Srpske straže i Granične straže predana je naredbom generala Felbera generalu [[Miodrag Damjanović|Miodragu Damjanoviću]], šefu Nedićevog kabineta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=875&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000871.] <br /> ({{jez-njem|"An den Präsidenten den serbischen Ministerrates Herrn Generaloberst Nedić. Herr Ministerpräsident! <br /> Ich bin damit einverstanden, dass der Generalmajor Damjanović mit der Führung der serbischen bewaffneten Verbände mit Ausnahme des SFK betraut wird. Dieses Korps muss meiner Auffassung noch in den bewährten Händen des General Mušićki [sic] bleiben. Mit dem Ausdruck meiner vorzüglichen Hochachtung."}})</ref> Damjanović je bio i glavni Mihailovićev pouzdanik u Nedićevoj upravi, te su se on i komandanti Straže odmah stavili pod Mihailovićevu komandu. Ove jedinice, preimenovane u Srpski udarni korpus Jugoslovenske vojske u otadžbini, pridružile su se tako drugim četnicima u povlačenju prema Sandžaku. Njihovo je savezništvo ipak bilo nesigurno i ubrzo će se raspasti.<ref>[https://znaci.org/00001/40_74.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNICI SE POVLAČE IZ SRBIJE]</ref> === Bitka za Srbiju (1944) === {{Poseban članak|Bitka za Srbiju 1944.}} [[Datoteka:Četnici i Nemci u Srbiji 1944.jpg|minijatura|Grupa nemačkih vojnika i četnika Draže Mihailovića u vreme proboja u Srbiju 2. proleterske i 5. krajiške divizije NOVJ.]] U povjerljivom izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 26. avgusta 1944. godine, analizirano je stanje na [[Balkansko poluostrvo|Balkanu]] nakon objave rata Trećem Reichu od strane [[Bugarska|Bugarske]] te proglašenja neutralnosti [[Rumunija|Rumunjske]] (i jedna i druga su do tada bile potpisnicama [[Trojni pakt|Trojnog pakta]]), neposredno po ulasku jedinica [[Crvena armija|Crvene armije]] na teritorij dvije države. Oficiri Wehrmachta anticipiraju držanje četnika Draže Mihailovića u novonastaloj, kompliciranoj situaciji: {{izdvojeni citat|Ustanički pokreti na području Balkana – izuzev pokreta Draže Mihailovića – dobit će pojačan zamah, tako da ubrzo treba očekivati prekid svih vlastitih veza s cijelim južnim Balkanom. '''Pokret Draže Mihailovića predstavlja jedinu antiboljševičku organizaciju koja, uz odgovarajuću potporu, može biti dugoročno korisna našim interesima u borbi protiv boljševizma'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=874&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000870—000871.] ({{jez-njem|"Darüber hinaus werden die Aufstandsbewegungen im Balkan–Raum – abgesehen von der DM–Bewegung – verstärkten Auftrieb erhalten, so dass in Kürze mit einer Unterbrechung sämtlicher eigenen Verbindungen nach gesamtem Süd–Balkan gerechnet werden muss. Die DM–Bewegung stellt bei entsprechender Unterstüzung die einzige antibolschewistische Organisation dar, die im Kampf gegen den Bolschewismus auf längere Sicht unseren Interessen nutzbar gemacht werden kann."}})</ref>}} [[Bitka za Srbiju 1944.]] je bila zajednički saveznički poduhvat sa ciljem ovladavanja središnjim komunikacijskim prostorom nemačkih snaga na Balkanu. Dejstva na tlu izvršavala je [[NOVJ]], a [[Saveznici]] su obezbeđivali borbeno sadejstvo, snabdevanje i pomoć iz vazduha. Četnici su se u ovim borbama našli direktno na strani [[Wehrmacht]]a. U to vreme, Saveznici su već promenili odnos prema [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevim]] snagama, a njihov prioritet u Jugoslaviji postalo je jačanje snaga [[NOVJ]] u Srbiji.<ref>{{Cite web |title=Ficroj Meklejn: RAT NA BALKANU, glava 11 - NOVI DOGOVOR |url=http://www.znaci.org/00001/1_11.htm |access-date=2023-08-14 |archive-date=2023-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902100016/https://www.znaci.org/00001/1_11.htm }}</ref> Vrhovni štab NOVJ nameravao je da partizanske snage u Srbiji pomogne prodorom jačih snaga iz [[Bosna|Bosne]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. Nemačka komanda, kao i Mihailović, bili su rešeni da to spreče. Ključnu fazu bitke za Srbiju predstavlja [[Durmitorska operacija|operacija »Rübezahl«]]. Njemačka Komanda Jugoistoka prikupila je za ovu operaciju sljedeće raspoložive snage: {{izdvojeni citat|''Predmet'': Planiranje »Ribecal«,  1.) Snage koje učestvuju: a) Južna grupa: glavni deo 1. brd. div., albanska milicija i delovi SS-divizije »Skenderbeg«, b) Bor[bena] grupa »Jugozapad«: 2 ojačana bataljona 181. peš. divizije sa III/13. SS-puka, c) S[evero] z[apadna] grupa: 2. puk Brandenburg (bez 1 bat.), 3/12. tenk. bat. z. b. V., CDK i četnici (Drinski korpus), d) S[everna] grupa: 14. SS-puk (bez III), e) I[stočna] grupa: Viša k-da III/363. puka, 696. bat. feldžandarmerije, delovi 297. izv. bat., 2/201. brig. jur. topova, f) Grupa »Krempler«, g) Padobranski lov. bat. »Brandenburg«<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=491&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000486.] <br /> ({{jez-njem|"Betr.: Plannung "Rübezahl". </br> 1.) Beteiligte Kräfte: </br> a) Südgruppe: Masse 1. Geb. Div., alban. Milizen und Tle. SS–Div. Skanderbeg. </br> b) Kgr. Südwest: 2 verst. Btlne. 181 J.D. mit III./SS–13 </br> c) NW–Gruppe: 2. Rgt. Brandenburg (o. 1 Btln.) 3./Pz. Abt. z.b.V. 12, MFK, und Cetniks (Drina–Korps). </br> d) N–Gruppe: SS–Rgt. 14 (ohne III.). </br> e) O–Gruppe: Höh. Kdo. mit III./363, Feld Gend.Abt. 696, Tle. A.A. 297, 2./Stu. Gesch.Brig 201. </br> f) Gruppe Krempler. </br> g) Fallschirm–Jg.Btl. Brandenburg."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_108.htm Izveštaj Komandanta Jugoistoka od 12. avgusta 1944. Vrhovnoj Komandi Vermahta o sastavu borbenih grupa i njihovim pravcima napada u operaciji »Ribecal«], Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 4, dokument br. 108.</ref>}} [[NOVJ]] je nastojala da koncentriše snage na levoj strani [[Lim (reka)|Lima]] za proboj u [[Srbija|Srbiju]]. Nemačka [[Komanda Jugoistoka (Nemačka)|Komanda Jugoistoka]] je rešila da brani [[Srbija|Srbiju]] aktivnim dejstvima - sprečavanjem pokreta jedinica [[NOVJ]] kroz [[Bosna|Bosnu]] prema zapadu, kao i nizom krupnih i ambicioznih operacija u [[Sandžak]]u i istočnoj [[Bosna|Bosni]] sračunatih na razbijanje koncentracija [[NOVJ]] i njihovo onesposobljavanje za ofanzivna dejstva. Snage [[JVuO]] sa velikim entuzijazmom učestvovale su u ovim operacijama, kao i u onim koje je organizovao nemački komandant [[Srbija|Srbije]] protiv lokalnih partizana i povremenih prodora. Vrhunac ovog sadejstva nastupio je u avgustu [[1944]],<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[Službena beleška oficira Abvera Komande Jugoistoka od 22. avgusta 1944. sa referisanja komandanta Jugoistoka Adolfu Hitleru, http://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230814062743/https://znaci.org/00001/4_12_4_112.htm |date=2023-08-14 }}] Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 112</ref> kada su se odvijala najintenzivnija i najmasovnija dejstva. U izvještaju Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. godine upućenom Vojnoupravnom komandantu Jugoistoka, konstatuje se ozbiljna političko-bezbjednosna kriza uzrokovana uspješnim partizanskim manevrom, tj. prodorom u Srbiju: {{izdvojeni citat|Započeo je očekivani veliki Titov napad na Srbiju. Dok su u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], na [[Drina|Drini]], pripremljene jedinice bile tako desetkovane našim akcijama da mu tamo samo slabe snage stoje na raspolaganju, dotle je jačim delovima Titovih jedinica, koje su bile u centralnom delu [[Crna Gora|Crne Gore]], oko 3 divizije, pošlo za rukom da upadnu u [[Južna Srbija|južnu Srbiju]] i da pređu dolinu [[Ibar|Ibra]]. One sada u rejonu između Ibra i [[Južna Morava|Južne Morave]], po sjedinjavanju sa tamošnje 3 srpske crvene divizije, ugrožavaju obe glavne saobraćajne arterije prema jugu. Slobodu pokreta ovih, oko 10.000 ljudi jakih i dobro naoružanih, združenih jedinica uspeli smo, istina u teškim borbama i uz mnogo gubitaka, pomoću nemačkih, bugarskih i srpskih snaga (četnici i [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]]) da suzimo; ipak, one su preslabe da bi, s obzirom na otkazivanje bugarskih jedinica, izborile odlučujuće uspehe.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_109.htm Izveštaj Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. komandantu Jugoistoka o vojno-političkoj i privrednoj situaciji u Srbiji]</ref>}} Koliki su značaj najviši okupacioni dužnosnici u Jugoslaviji pridavali upotrebi četničkih jedinicâ u borbi protiv snaga NOVJ, može se zaključiti i na osnovu jedne naredbe od 26. avgusta 1944. godine, koju potpisuje feldmaršal [[Maximilian von Weichs]]: {{izdvojeni citat| ''Naređenje komandanta Jugoistoka'' Suštinski zadatak [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]] i Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od sada pa nadalje jeste dovesti i držati sve četničke jedinice u Srbiji i Crnoj Gori u borbenom dodiru s crvenim snagama, kako im ne bi bilo dopušteno preuzimanje vlastite inicijative, koja bi zbog cjelokupne situacije mogla biti uperena i protiv Njemačke. Odbijanje borbe protiv komunista mora se odmah prijaviti kao prijeteći simptom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=13&rec=311&roll=191 NARA, T311, Roll 191, frame no. 000007.] <br /> ({{jez-njem|"Befehle OB.Südost <br /> Eine wesentl. Aufgabe Pz.AOk 2 und Mil.Befh.Südost ist ab sofort sämtl. in Serbien und Montenegro stehenden Cetnikverbände in Gefechtsberührung mit roten Kräften zu bringen und zu halten, um sie nicht zu einer eigenen Initiative die in Auswirkung der Gesamtlage auch gegen Deutschland gerichtet sein könnte gelangen zu lassen. Weigerung, dem Kampf gegen den Komm. aufzunehmen, ist als bedrohliches Symptom sofort zu melden."}})</ref>}} Uoči bitke sa partizanima, nemački Wehrmacht je snabdeo četnike svim raspoloživim zalihama italijanskog pešadijskog oružja i municije: {{izdvojeni citat|U nadovezi na dogovor od 15. 8. saopštava se, da se za izdavanje četničkim jedinicama mogu staviti na raspolaganje, u najboljem slučaju, sledeća oružja: 7.000 pušaka 6,5 mm (ital.) sa po 100 metaka, <br /> 50 teš. mitraljeza 8 mm (ital.) sa po 13.000 metaka, <br /> 42 laka bacača 4,5 mm (ital.) sa po 250 metaka. Upozorava se na to, da je time iscrpljena celokupna zaliha italijanske pešadijske municije u domenu Komandanta Jugoistoka i da se nove pošiljke mogu očekivati tek od oktobra 1944. godine i to u ograničenom obimu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=587&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000582.] </br> ({{jez-njem|"Im Nachgang zur Besprechung vom 15.8. wird mitgeteilt, dass für Ausgabe an Cetnik–Einheiten äusserstenfalls folgende Waffen zur Verfügung gestellt werden können: </br> 7 000 Gewehre 6,5 mm (i) mit je 100 Schuss, </br> 50 s.M.G. 8 mm (i) mit je 13 000 Schuss, </br> 42 le.Gr.W. 4,5 cm (i) mit je 250 Schuss. </br> Es wird darauf aufmerksam gemacht, dass damit der gesamte Bestand an ital. Inf. Munition im Bereich O.B.Südost erschöpft ist und Neulieferung in beschränktem Maße erst ab Oktober 44 erwartet werden darf."}})</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_228.htm Obaveštenje operativnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 16. avgusta 1944. obaveštajnom odeljenju o odobrenim količinama oružja i municije četničkim jedinicama]</ref>|Obaveštenje komande Jugoistoka o odobravanju oružja i municije četnicima (16. avgust 1944.)}} U nacrtu jednog izvještaja, sastavljenog od strane oficirâ Armijske grupe »F« u ljeto 1944. godine, sumira se iskustvo njemačkih okupacionih organa sa Mihailovićevim četnicima u [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupiranoj Jugoslaviji]]: {{izdvojeni citat|Dosadašnje držanje D.M.-a ima sljedeće karakteristike: a) Aktivna borba protiv komunista u Srbiji, Crnoj Gori i Hrvatskoj, s tim što je ova borba zbog brojčane, a naročito materijalno-tehničke nadmoći komunista, uvijek rizična za snage D.M.-a, b) Neispunjavanje od Saveznika postavljenih specijalnih zadataka, c) Lokalna, ponekad vrlo aktivna saradnja sa njemačkim trupama, obavještajnim i ostalim okupacionim organima, d) Potpuna spremnost za izvršavanje taktičkih instrukcija izdatih od strane njemačkih oficira za vezu, e) Stalno ponavljanje zahtjeva za municijom i oružjem radi borbe protiv komunista, kao nagrada za dokazanu lojalnost.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=970&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000960.] <br /> ({{jez-njem|"Das bisherige Verhalten der DM–Bewegung ist gekennzeichnet: </br> a) durch eine aktive Kampfführung gegen den kommunistischen Feind in Serbien, Kroatien und Montenegro, die bei zahlenmässiger und vor allem waffentechnischer Überlegenheit der kommunistischen Banden in jedem Falle mit einem besonderen Risiko für die DM–Kräfte verbunden ist, </br> b) durch die Nichtausführung der von den Allierten generell und im Form von Spezialaufgaben gegebenen Sabotageaufträge, </br> c) durch eine örtliche, z.Zt. sehr rege Zusammenarbeit der DM–Cetniks mit der deutschen Sicherungstruppe, den Abwehrorganen und den für Ausnutzung des Landes eingesetzten deutschen Dienststellen bezw. deren Organisationen, </br> d) durch eine absolute Bereitwilligkeit, sich den taktischen Weisungen der deutschen Verbindungsoffiziere zu unterwerfen, </br> e) durch die wiederholten Versuche, für bewiesene Loyalität Munition und Waffen zum Kampf gegen den kommunistischen Feind zu erhalten."}})</ref>}} Kada su partizani konačno uspeli da se probiju u Srbiju i krenu ka Beogradu, nastupila je panika u redovima okupatora i kvislinga/kolaboracionista: {{izdvojeni citat|Titovi partizani upali su u septembru 1944. u Srbiju i to na više mesta. Zapadni deo Srbije bio je potpuno nezaštićen. Tamo je bio stacioniran samo mali broj nemačkih policijskih jedinica, koje su, zajedno sa četnicima, tu i tamo još vodile borbe. Sa svih strana neprijatelj je krenuo ka Beogradu. U gradu je vladao mir. Mi smo sedeli u Beogradu ne na buretu baruta, nego smo se nalazili u njemu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>|[[Hermann Neubacher]], “Sonderauftrag Südost”}} U izveštaju od 18. septembra 1944, komandant Jugoistoka feldmaršal Maximilian von Weichs jasno sagledava težinu situacije u kojoj su se našle okupacione snage u Srbiji usljed nezadržive partizanske ofanzive. Von Weichs smatra da se njemačkom vođstvu poput imperativa nameće nastavak saradnje sa Mihailovićevim četnicima: {{izdvojeni citat|Loša situacija u Srbiji: zbog pomanjkanja vlastitih snaga, napredovanje partizana se može još samo usporiti; politika upotrebe četnika pri tome je od nesmanjene važnosti, te će biti nastavljena svim sredstvima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=763&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000758.] <br /> ({{jez-njem|"Es kommt also darauf an, gegenüber den Banden in Serbien weiterhin mit unterlegenen Kräften eine Verzögerungstaktik zu betreiben in der Hoffnung, daß durch innerpolit. Gegensätze oder Versorgungsschwierigkeiten ihre Stoßkraft geschwächt wird. Ein Einspannen noch kampfbereiter Cetniks ist dabei von unverminderter Bedeutung u. wird mit allem Mitteln betrieben."}})</ref>|V. Weichs-ova ocjena situacije od 17.9.44 (18.9.44)}} Četnici su nudili okupatoru sadjejstvo u borbi protiv snaga NOVJ u zamjenu za municiju i naoružanje: {{izdvojeni citat|Više četničkih vođa s područja Beograda nudi se za borbu protiv komunista pri isporuci oružja i municije od strane Nijemaca.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=789&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: Kampfangebote mehrerer Cetnik–Führer Raum Belgrad gegen Kommunisten bei Waffen– und Munitionslieferung durch Deutsche."}})</ref>|Večernji izvještaj obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 19. septembar 1944. godine}} Krajem septembra 1944, četnici učestvuju s njemačkim jedinicama u borbi protiv partizana u raznim dijelovima Srbije. Tako u zapadnoj Srbiji, [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pod komandom potpukovnika [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]] i trupe Wehrmachta pokušavaju spriječiti prodor snaga NOVJ: {{izdvojeni citat|Zapadna i centralna Srbija: [...] Dijelovi Borbene grupe fon Jungenfeld prebačeni u Šabac, odakle su 26. septembra, u sadejstvu sa četničkom formacijom Račića, vršili napad na [[12. vojvođanski korpus NOVJ|12. korpus NOVJ]] koji nadire s juga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1027&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 001015.] <br /> ({{jez-njem|"West– und Mittel– Serbien: </br> Tle. Kgr. v. Jungenfeld nach Sabac verlegt, von dort 26.9. im Zusammenwirken mit Cetnik–Verband Racic Angriff auf von Süd vordringendes XII. rotes Korps."}})</ref>}} Ova elitna četnička formacija pomagala je okupatoru u zapadnoj Srbiji već početkom septembra te godine: {{izdvojeni citat|[[Požega (Srbija)|Požegu]] zauzele vlastite trupe u sadejstvu sa četnicima (Račića).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000246.] <br /> ({{jez-njem|"Pozega durch eigene Truppe in Zusammenwirken mit Cetniks (Racic) genommen."}})</ref>|Večernji izvještaj Obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 6. septembar 1944. godine}} Pukovnik von Jungenfeld se nalazio na čelu 5. policijskog puka, sa štabom u [[Šabac|Šapcu]]. O saradnji visokih četničkih oficira sa Jungenfeldom, poput komandanta Kolubarskog korpusa JVuO kapetana Milorada Lapčevića, generala [[Svetomira Đukića]], komandanta Severnih pokrajina JVuO (tj. [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Slavonija|Slavonije]]) ili majora Ilije Orelja, u vezi sa planiranjem krupnije operacije protiv snagâ [[NOV i POJ]] u [[Srem]]u avgusta 1944. godine, general Dragoljub Mihailović je bio obaviješten od strane pukovnika Dragomira Radovanovića, delegata Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u otadžbini za Vojvodinu: {{izdvojeni citat|Dobro je što je kapetan Lapčević postavljen za komandanta Sremske jurišne grupe, no on je svojim radom za poslednji mesec dana stalno radio sa nemačkim komandantom iz [[Šabac|Šapca]]. On — kapetan Lapčević je izvodio akciju u [[Kupinovo|Kupinskom]] kutu po zapovesti nemačkog komandanta iz Šabca, javno sa njim sedeo obilazio Kupinski kut naravno da su u ovom pogledu sudelovali đeneral Đukić i major Orelj. Major Orelj je potpuno zabrljao. Nezgodno je što se svuda prestavlja za Vašeg Delegata te u ime Vaše onako pijan naređuje i govori. Sve ovo vide ovi naši mladi komandanti koji vode ljude i koji treba da nose ceo teret borbe na svojim leđima. Oni nemogu da dozvole da im neko prebaci da su saradnici Nemaca. Kapetan Lapčević, đeneral Đukić i major Orelj mogli su i trebali da rade, ali samo tajno, a nikako javno svakog dana sedeti u kafani u s. [[Ušće (Obrenovac)|Ušće]] pored puta [[Obrenovac]]—Šabac, još đeneral Đukić sa đeneralskom kapom i t.d. Da umirim ove mlade ljude i da im objasnim da će se ovo zabraniti i da će se ako se šta radi, u buduće tajno raditi, trebalo je dosta vremena i muke.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_37.htm Izveštaj delegata Vrhovne komande za Vojvodinu od 22. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o akcijama protiv NOV i POJ u Sremu i o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Iz Armijske grupe »F« javljeno je 13. septembra 1944. godine da Mihailovićevi četnici pomažu okupacionoj sili i prilikom defanzivnih akcijâ u zapadnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Sjeverozapadna Srbija: Noćni napad crvenih bandi na [[Valjevo]] odbijen od strane četnika i vlastitih snaga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=553&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000550.] <br /> ({{jez-njem|"NW–Serbien: </br> Nachtangriff roter Banden auf Valjevo durch Cetniks und eig. Kräfte abgeschlagen."}})</ref>|Tajni dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«) za 13. IX 1944.}} U [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]] četnici su asistirali okupatoru pri zaštiti objekata od strateškog značaja za ratnu privredu Trećeg Reicha, čime je Nijemcima znatno olakšavana eksploatacija rudnih bogatstava u zemlji: {{izdvojeni citat|Napad bandi na rudnik uglja [[Bogovina]] odbijen od strane DM–jedinicâ i mešovite borbene grupe (Landesschützen iz [[Bor]]a i delovi 1. policijskog dobrov. bataljona).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=403&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289656.] <br /> ({{jez-njem|"BANDENANGRIFF AUF KOHLENBERGWERK BOGOVINA DURCH DM–VERBAENDE UND GEMISCHTE KGR (LDS AUS BOR UND TLE. POL. FREIW.BTL. 1) ABGEWIESEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 27. VIII 1944. godine}} Načelnik štaba Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO major [[Neško Nedić]] je 13. septembra izdao naređenje kapetanu Vojislavu Markoviću da u najtješnjoj vezi sa njemačkim okupacionim snagama odbace [[1. proleterska divizija|Prvu proletersku diviziju]] prilikom napada na Valjevo: {{izdvojeni citat|Tvoj korpus za sada ostaje za akciju prema Valjevu — prema komunističkoj grupi dejstvuje u Kolubari. Pošto ovu akciju vode uglavnom Nemci to će tvoja uloga biti da naslonom naših i u sporazumu sa njima izvršiš tučenje crvenih sugerišući Nemcima najpogodnija rešenja. Od Nemaca ćeš neposredno da se snabdevaš municijom, a glavni zadatak ti je da prisustvom uz nemačke trupe goniš i hvataš komuniste koje oni razbijaju.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_69.htm Naređenje načelnika štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 13. septembra 1944. komandantu 7. jurišnog korpusa da sadejstvuje s nemačkim trupama u odbijanju napada 1. proleterske divizije NOVJ na Valjevo]</ref>}} Istovremeno, Nijemci otpočinju s izvođenjem [[Operacija Cirkus|operacije »Cirkus«]] ({{jez-njem|Zirkus}}), čiji je cilj bio ovlađivanje [[Kolubara|kolubarskim]] pobrđem. Operacija je počela 24. septembra 1944, uz učešće [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS-divizije »Prinz Eugen«]], [[Brandenburger|1. puka »Brandenburg«]] (bez 1. bataljona), 202. tenkovskog bataljona, dijelova 5. policijskog puka i pripadnikâ Šumadijske i Kolubarske grupe korpusa JVuO.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.pdf Pregled dejstava potčinjenih jedinica vojnoupravnog komandanta Jugoistoka (Armijske grupe »Srbija«) od 23. avgusta do 4. novembra 1944. godine]</ref> Prethodnog dana, ispred Komande Jugoistoka je načelnik štaba Armijske grupe »F« general [[Arthur Winter]] uputio izvještaj kojim najavljuje početak operacije, napominjući da će se i brojne četničke jedinice boriti na strani Wehrmachta: {{izdvojeni citat|Početak "Cirkusa" 24. septembra. [...] Sve naše snage u sjeverozapadnoj Srbiji potčinjene su Borbenoj grupi fon Jungenfeld. U kruševačkom kraju uspješno napredovanje većih četničkih snaga, uz podršku 12. bataljona iz sastava [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], protiv crvenih bandi u području sjeverozapadno od Kruševca. Pothvat će biti nastavljen sa 6.000 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=941&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000931.] <br /> ({{jez-njem|"Beginn "Zirkus" 24.9. Durch Aufkl.– Vorstoss 1. Rgt. Brandenburg Arandjelovac stark feindbesetzt festgestellt. Sämtl. eig. Kräfte in NW–Serbien Kgr. v. Jungenfeld unterstellt. Raum Krusevac erfolgreicher Vorstoss stärkerer Cetnik–Kräfte, unterstützt durch 2./Pz.Abt.z.b.V.12 gegen rote Banden Raum NW Krusevac. Unternehmen wird mit 6000 Cetniks fortgeführt."}})</ref>|Povjerljivi izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 23. IX 1944.}} U septembru su kvislinške formacije [[Srpska državna straža|Srpska državna]] i [[Srpska granična straža|granična straža]] preformirane u [[Srpski udarni korpus]] (jačine 6.800), stavljen pod Mihailovićevu komandu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.htm Izveštaj komandanta Armijske grupe "Srbija" od 4. novembra 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230714172817/https://znaci.org/00001/4_12_4_168.htm |date=2023-07-14 }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 168</ref> U prvoj polovini septembra, četničko-nemačka odbrana [[Srbija|Srbije]] sa zapada doživela je slom usled prodora [[NOVJ]]. Bitka za [[Srbija|Srbiju]] definitivno je rešena tokom oktobra [[Beogradska operacija 1944.|Beogradskom operacijom]], uz sadejstvo [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa oklopnim snagama [[Crvena armija|Crvene armije]]. No, i pored toga, JVuO je nastavila sadejstvovati sa Vermahtom: {{izdvojeni citat|Usljed jakog komunističkog pritiska, još četničkih jedinica, uključujući i one iz istočne Srbije, izrazile su spremnost za dalju borbu protiv komunista u saradnji sa njem. Wehrmachtom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=101&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame 000095: Izvještaj o neprijatelju u Srbiji, Hrvatskoj, Crnoj Gori i Albaniji (Dodatak za savjetovanje kod načelnika štaba jugoistoka od 2. oktobra 1944.)] <br /> ({{jez-njem|"Unter dem starken kommunistischen Druck haben sich weitere Cetnik–Führer, auch aus O–Serbien bereit erklärt, gemeinsam mit der Deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten zu kämpfen."}})</ref>|Izvještaj [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 2. oktobra 1944.}} {{izdvojeni citat|Četnička grupa [[Siniša Ocokoljić|Ocokoljića]] iz istočne Srbije osiguravala je pozadinu Müllerovom korpusu prilikom borbi protiv Rusa u rejonu okuka Dunava–Zaječar.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000562-000564: Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)] </br> ({{jez-njem|"Die ostserbische Cetnikgruppe des Ocokoljic hat dem Korps Müller bei den Verteidigungskämpfen gegen die Russen im Raum Donauschleife–Zajecar Dienste zur Freihaltung der rückwärtigen Verbindungen geleistet."}})</ref>|Njemački izvještaj od 19. oktobra 1944.}} Opšta (pozitivna) ocjena o doprinosu četničkih snaga u borbi na strani njemačkog Wehrmachta tokom bitke za Srbiju, data je u izvještaju štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], poslatom 21. avgusta 1944. godine Vojnom zapovjedniku Jugoistoka generalu [[Hans Felber|Felberu]]: {{izdvojeni citat|Njemačko vođstvo u Srbiji je stoga moralo tražiti pomoć većih dijelova četnika Draže Mihailovića. Oni su slabo naoružani i nedavno su teško pogođeni usljed izostanka obuke pojedinačnih boraca. Ipak, dobro su se borili, pretrpjeli su znatne krvave gubitke i mogu se označiti kao bezuslovno antikomunistički.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=985&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000975.] ({{jez-njem|"Die deutsche Führung in Serbien mußte sich daher schon bisher der Mithilfe stärkerer Teile der DM–Cetniks bedienen. Diese sind schlecht bewaffnet und infolge geringer Ausbildung des Einzelkämpfers in der letzten Zeit stark angeschlagen worden. Sie haben sich aber gut geschlagen, erhebliche blutige Verluste zu verzeichnen und können als unbedingt antikommunistisch bezeichnet werden."}})</ref>|Njemačka procjena brojnosti partizanskih, njemačkih i kvislinških jedinica u Srbiji (21. august 1944).}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije|Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)}} [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-J28413, Jugoslawien, deutscher Rückzug.jpg|thumb|Nemački vojnici se povlače iz Srbije.]] Tokom septembra [[1944]]. glavna četnička mobilna formacija u centralnoj i zapadnoj Srbiji, [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa]] pod komandom [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]], skupa sa drugim pridruženim jedinicama, poražena je od nadirućih snaga [[NOVJ]] i potisnuta prema [[Beograd]]u. Ove su jedinice Nemci tokom [[3. oktobra|3]], [[4. oktobra|4.]] i [[5. oktobra]] 1944. vozovima prebacili sa željezničkih stanica Topčider i Ripanj do [[Kraljevo|Kraljeva]].<ref name="ReferenceC">Ratko Parežanin; MOJA MISIJA U CRNOJ GORI, Rim, 1974, str. 17-18.</ref><ref>Radomir Milošević-Čeda: ZAKASNELI RAPORT, Interprint, Beograd, 1996, str. 78-79.</ref> {{izdvojeni citat|Noću, iza ponoći, između 3. i 4. oktobra 1944, krenuli smo iz Beograda, sa železničke stanice u Topčideru... Uveče sam se oprostio sa komandantom Korpusa, generalom Kostom Mušickim... Kod Mušickog je u tom trenutku bio [[Nikola Kalabić]], a u štabu Dobrovoljačkog Korpusa sam primetio i Neška Nedića... Došli su da se dogovaraju sa Dobrovoljačkom komandom i da traže opremu i ostalo. Na brzinu progovorio sam nekoliko reči sa Neškom Nedićem. U vozu su s nama putovali i Kalabićevi četnici. Rekoše nam da idu do Kraljeva, gde se vrši koncentracija četnika za borbu.<ref name="ReferenceC"/>|Nedićev ministar [[Ratko Parežanin]]}} O oštrini borbi koje su se vodile između snaga NOVJ, s jedne, te okupatorsko-kolaboracionističkih jedinica s druge strane, svjedoči i jedan njemački izvještaj neposredno pred [[Beogradska operacija|pad Beograda]]. U izvještaju se apostofira strateški značaj koji je, za odbranu glavnog grada Srbije, predstavljala linija bojišnice u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], gdje je bila raspoređena Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO pod komandom potpukovnika Račića: {{izdvojeni citat|Račićeva jurišna grupa korpusa, koja je u septembru u teškim borbama na savskom zavoju bila potisnuta iz područja Čačak–Požega–Užice zbog napredovanja Titovih snaga u zapadnoj Srbiji ka sjeveru, probila se natrag u područje Užice–Požega–Čačak zapadno ka Drini u pojedinačnim grupama, trpeći velike gubitke, nakon što su njemačke snage raspoređene u ovom području povučene na [[Istočni front]]. Usljed nedostatka streljiva i oružja te u odsustvu njemačkih snaga koje bi ga poduprle, Račić je od tada mogao izvoditi samo manje operacije protiv komunističkih grupa. </br> Brzo napredovanje Rusa preko doline Morave do saobraćajnice Beograd–Kraljevo potpuno je promijenilo situaciju kod četnika. Čini se da je bliski kontakt s njemačkim trupama bio poremećen brzim pokretima njemačkih trupa uzrokovanim borbama, tako da se s te strane teško mogao vršiti bilo kakav kontinuirani uticaj na četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame no. 000562.] </br> ({{jez-njem|"Die im September durch den Nordvormarsch der Tito–Kräfte im westserbischen Gebiet aus dem Raum Cacak–Pozega–Uzice in harten Kämpfen gegen den Savabogen zurückgedrückte Sturmkorpsgruppe Racic hat sich nach Abzug der in diesem Raum eingesetzten deutschen Kräfte an die Ostfront wiederum unter starken Verlusten in Einzelgruppen in das Gebiet westlich der Drina und den Ausgangsraum Uzice–Pozega–Cacak durchgekämpft. Wegen Mangel an Munition und Waffen und im Hinblick auf das Fehlen deutscher Kräfte als Rückhalt hat Racic seitdem nur kleinere Aktionen gegen komm. Gruppen durchführen können. </br> Das rasche Vordringen der Russen über das Moravatal bis zur Straße Belgrad–Kraljevo hat die Lage der Cetniks völlig verändert. Die Tuchfühlung mit der deutschen Truppe scheint durch die im Kampfverlauf notwendig gewordenen raschen deutschen Truppenverschiebungen unterbrochen zu sein, sodass von dieser Seite die Möglichkeit zu laufender Einwirkung auf die Cetniks kaum mehr bestand."}})</ref>|Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)}} U mjesečnom izvještaju [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] ({{jez-njem|Heeresgruppe F}}) za oktobar 1944, poslatom Komandi Jugoistoka, konstatuje se da četnici u Srbiji nijesu u stanju održati svoje pozicije bez prisustva njemačkih okupacionih trupâ. Oficiri Wehrmachta tvrde da je „prebacivanje najvećeg dijela četničkih jedinica koje su se nalazile u sjevernoj i istočnoj Srbiji u suštini izvršeno da bi se izbjegli sukobi sa Rusima“, na čiju ih je „podmuklost“ upozorila Vrhovna komanda JVuO: {{izdvojeni citat|U borbi sa snagama 1. komun. korpusa koje su napredovale ka Beogradu, krajem septembra je Rudnički korpus [JVuO] u rejonu Lazarevca (32 km si. od Valjeva) potpuno uništen, dok je Kosmajski korpus uspio da se održi u rejonu sjeverno od Mladenovca (4 km j–ji. od Beograda). Nakon povlačenja njemačkih trupa, budući u nemogućnosti da zadrže dotadašnja operativna područja zbog premoći Rusa i komunista, četničke jedinice koje su se borile u sjeverozapadnoj i centralnoj Srbiji prebačene su do sredine oktobra na područje južno od Zapadne Morave.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001138.] <br /> ({{jez-njem|"Die Verlegung des grössten Teiles der in Nord– und Ostserbien befindlichen Cetnik–Einheiten wurde im wesentlichen zur Vermeidung von Zusammenstössen mit den Russen vorgenommem, vor deren Hinterlist das Obkdo. die Stäbe dringend warnte. <br /> Im Kampf mit den auf Belgrad vorgehenden Kräften des I.komm.Korps wurde Ende September das im Raum Lazarevac (32 NO Valjevo) stehende Rudnik–Korps völlig zerschlagen, während das Kosmaj–Korps sich im Raum Nord Mladenovac (4 SSO Belgrad) behaupten könnte. <br /> Angesichts der Unmöglichket, nach dem Abzug der deutschen Truppen die bisherigen Einsatzräume gegen die Übermacht der Russen und Kommunisten zu halten, wurden die in Nordwest– und Mittel– Serbien kämpfenden Cetnik–Einheiten biss Mitte Oktober in den Raum südlich der Westl. Morava verlegt."}})</ref>}} Izbijanje [[Crvena armija|Crvene armije]] na severoistočnu granicu Jugoslavije izazvalo je pometnju u četničkim redovima. Znatan deo četničkih trupa tokom septembra razbijen je od strane NOVJ u zapadnoj Srbiji. Sam [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]] sa manjom grupom boraca je nateran na povlačenje u Bosnu. Neki su pokušali da napadom na Nemce pred sam dolazak Crvene armije ponovo steknu saveznički status ([[Predrag Raković|Raković]], [[Dragutin Keserović|Keserović]], [[Dragoslav Račić|Račić]]), ali je i ovaj pokušaj bio kratkotrajan. Nakon neuspeha, glavnina se krajem oktobra koncentrisala u oblasti Ivanjice. Upravo u tom periodu vrh Armijske grupe E iz Grčke izbio je do [[Novi Pazar|Novog Pazara]]. Četnici su se priključili [[Proboj Armijske grupe E kroz Sandžak|prodoru Armijske grupe E kroz Sandžak]] u istočnu [[Bosna|Bosnu]]. {{Wikisource|Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.}} {{izdvojeni citat|Draža Mihailović će nastaviti borbu protiv komunizma. Njegove jedinice se već bore sa Titovim trupama i imaju djelomično vezu sa njemačkim jedinicama (pukovnik v. Jungfeld, general Müller). Sada je stvar u tome, kako upotrebiti četničke jedinice kao prethodnice i osiguranje za komunikacije prilikom predstojećeg izmještanja njemačkih trupa iz Srbije. Pritom se neće moći izbjeći da četnici, prateći moguće pokrete njemačkih trupa ka zapadu, ne dospiju na tlo Hrvatske.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=51&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"D.M. wird weiterhin Kampf gegen den Kommunismus führen. Seine Verbände stehen nach wie vor gegen den Titobanden und haben zum Teil auch die notwendige Bindung an die deutsche Truppe (Oberst von Jungfeld, General Müller). Es wird nunmehr darauf ankommen, die Cetniks bei den zu erwartenden Absatzbewegungen der deutschen Truppe in Serbien als eine Art Vorhut einzusetzen, die die rückwärtigen Verbindungen durch Kampf gegen die dortständigen kommunistischen Banden öffnen. Dabei ist nicht zu vermeiden, dass die Cetniks im Zuge möglicher Rückverlegung der deutschen Kräfte in Serbien nach Westen auf kroatisches Gebiet übertreten."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Prvog dana oktobra 1944, u Komandi Jugoistoka je održano savjetovanje na kojem je upozoreno na promjenljivo raspoloženje četnika prema njemačkoj oružanoj sili u okupiranoj Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Srbija: [...] Četničko držanje i dalje različito. Srbijanski četnici se bore zajedno sa Wehrmachtom protiv komunista. Čak je i sam Draža Mihailović tražio njemačko osiguranje za planirano prebacivanje svog štaba iz sjeverozapadne Srbije u područje jugozapadno od Beograda. Ovaj plan se ipak nije ostvario. Suprotno tome, četnici u Istočnoj Bosni, Hercegovini i južnoj Crnoj Gori su neprijateljski nastrojeni. Kreću se ka obali, kako bi u slučaju savezničkog iskrcavanja s njima uspostavili kontakt i dobili savezničku zaštitu od crvenih. Iz sigurnog izvora se doznaje da D.M. izričito osudio njihovo protivnjemačko držanje.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=111&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000105—000106.] ({{jez-njem|"Cetnik–Haltung weiterhin uneinheitlich. Serbische Cetniks kämpfen zusammen mit deutscher Truppe gegen komm. Banden. DM. selbst bat sogar um deutsche Hilfe zur Sicherung beabsichtigter Verlegung seines Hauptstabes von NW–Serbien in Raum SW Belgrad. Diese Absicht jedoch nicht durchgeführt. Demgegenüber feindselige Haltung der Cetniks im O–Bosnien, Herzegovina und S–Montenegro und Bewegung dieser Kräfte zur Küste in den Raum Dubrovnik mit dem Ziel, bei erwarteter engl.Landung Verbindung mit Allierten aufzunehmen und Schutz gegen Rote zu suchen. Nach S.Qu. bekannt, dass DM. die deutschfeidliche Haltung dieser Cetniks aussdrücklich missbilligt."}})</ref>|Izvještaj sa savjetovanja kod načelnika štaba Jugoistoka od 2. oktobra 1944 (1. oktobar 1944.).}} Koliki je stepen kontrole nad četničkim snagama u Srbiji uspjela ostvariti njemačka Komanda Jugoistoka, vidljivo je i iz zapisnika sa sastanka na vrhu, održanog neposredno pred početak [[Beogradska operacija|Beogradske operacije]] (8. X 1944), kada su zabilježene i riječi Višeg SS i policijskog vođe [[Hermanna Behrendsa]]: {{izdvojeni citat|Na pitanje g-dina feldmaršala [tj. [[Maximilian von Weichs|von Weichs]]a — prim.] postoji li mogućnost komunističkog ustanka u Beogradu, Viši SS i policijski vođa Obergruppenführer Behrends je odgovorio odrečno, ističući da su stalnim pročešljavanjem u posljednje vrijeme uklonjeni svi oni komunisti koji bi na bilo koji način mogli učestvovati u takvoj akciji. Na pitanje gdje se nalaze komunisti zatvoreni u koncentracioni logor, Behrends je odgovorio da su svi pobijeni. Na kraju je skrenuo pažnju na to da je u četničke redove uspio ubaciti dovoljno jake grupe Službe sigurnosti [SD-Sicherheitsdienst], koje imaju ostati sa četnicima i ubuduće. Na to je glavnokomandujući primijetio da je samo to dovoljan razlog zašto bi se vodstvo nad četnicima trebalo povjeriti isključivo Višem SS i policijskom vođi.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=52&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"Die Frage des Herrn Feldmarschall an den Obergruppenführer Behrends, ob er mit einem kommunistischen Aufstand in Belgrad rechne, verneinte dieser unter Hinweis darauf, dass er in letzter Zeit durch dauernde Durchkämmungen alle irgendwie für einen Putsch infrage kommenden Kommunisten beseitigt habe. Die Frage nach dem Verbleib der im Konzentrationslager erfassten Kommunisten beantwortete er dahingehend, dass diese alle umgelegt seien. Abschliessend wies Obergruppenführer Behrends noch daraufhin, dass er bei den Cetniks ausreichend starke SD—Kommandos eingebaut habe, die bei den Cetniks verbleiben würden. Von seiten O.B.Südost wurde daraufhin festgestellt, dass allein schon durch diese Tatsache die weitere Führung der Cetnikverbände durch den Höh.SS und Pol.Führer gegeben sei."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Nakon poraza u [[Bitka na Jelovoj gori|bici na Jelovoj gori]], Vrhovna komanda JVuO na čelu sa Dražom Mihailovićem obrela se u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]]. Potpukovnik [[Zaharije Ostojić]], komandant Istaknutog dela štaba Vrhovne komande, šalje 30. septembra 1944. komandantu Zlatiborskog korpusa kapetanu Dušanu Radoviću (pseudonim »Kondor«) upozoravajuću depešu: {{izdvojeni citat| ''Za Kondora — ultra urgent'' Imam obaveštenje da ste Vi, [Miloš] Marković i [Filip] Ajdačić upućeni u [[Višegrad|višegradski]] srez sa specijalnim zadatkom i da ćete isti izvršiti u punoj vezi sa [[Gestapo]]m i Švabama. Vaši ljudi pričaju da su kaznena ekspedicija. Još u toku današnjeg dana očekujem Vaše objašnjenje, jer ću u protivnom preduzeti potrebno, a narod i istorija reći će ko je izdajnik?<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_133.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša Istaknutog dela štaba Vrhovne komande od 7. avgusta 1944. do 7. januara 1945. godine]</ref>}} Jedinice [[Crvena armija|Crvene armije]] i [[NOVJ]] u prvoj polovini oktobra [[1944]]. zaposele su komunikaciju dolinom [[Morava (reka)|Morave]] između [[Vranje|Vranja]] i [[Velika Plana|Velike Plane]], što je otežalo [[Proboj Armijske grupe "E" iz Grčke 1944|proboj Armijske grupe "E" iz Grčke]]. Ova formacija time je bila usmerena na komunikaciju [[Skoplje]] - [[Kosovska Mitrovica]] - [[Raška]], odnosno dolinom [[Ibar (reka)|Ibra]], i zatim na otvaranje puteva prema [[Sarajevo|Sarajevu]] pod borbom. Tokom ovog četvoromesečnog proboja saradnja između Armijske grupe "E" i četnika iz [[Srbija|Srbije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]] imala je više vidova. U izvještaju [[91. armijskog korpusa]] Wehrmachta od 25. oktobra 1944. godine, što ga je potpisao general [[Werner von Erdmannsdorf]],<ref>NARA, T314, Roll 1360, frame no. 000889.</ref> odato je svojevrsno priznanje generalu Mihailoviću i njegovim četnicima kao najvrjednijim antikomunističkim (sa)borcima na čitavom okupiranom području [[Jugoistočna Evropa|jugoistočne Evrope]]: {{izdvojeni citat|Među antikomunističke grupe u Srbiji spadaju i sljedbenici srpskog pukovnika Draže Mihailovića [Mihailović je unaprijeđen u čin generala još decembra 1941. — prim.] i neke nezavisne četničke jedinice (četnik — borac za slobodu). Pukovnik Draža Mihailović igra u Srbiji ulogu sličnu onoj koju igra general [[EDES]]-a [[Napoleon Zervas|Zervas]] u Grčkoj. On jeste anglofil, ali i apsolutno antikomunistički nastrojen. Na osnovu njegova antikomunističkog stava, saradnja [četnika i Nijemaca] u borbi protiv Titovih komunističkih bandi bila je uglavnom zadovoljavajuća. Srbin je dobar vojnik i u tom pogledu nalazi se na prvom mjestu na Balkanu. Disciplinovan je, žilav i uporan, te stoga stoji iznad prosječnog Grka. Srpske bande se bore žešće od Grka i imaju se više cijeniti od grčkih bandita. Njihovo naoružanje je dobro.|Uputstvo za srpsko-albansku teritoriju, izdato od strane obavještajnog odjeljenja 91. armijskog korpusa, 25. oktobar 1944. godine}} Prilikom proboja od [[Sjenica|Sjenice]] prema [[Prijepolje|Prijepolju]] [[24. oktobra|24]]-[[31. oktobra]] [[1944]]. Nemci su nastupali zajedno sa borcima [[Srpski udarni korpus|Srpskog udarnog korpusa]] protiv snaga [[37. sandžačka divizija|37. sandžačke divizije]]. Od Prijepolja se glavnina [[Armijska grupe "E"|Armijske grupe "E"]] kroz Sandžak usmerila na pravac Prijepolje - Višegrad - Rogatica - Sarajevo. Jednim motorizovanim bataljonom Nemci su 1. novembra otvorili su put Prijepolje - Pljevlja, i usmerili celokupne četničke snage iz [[Srbija|Srbije]] na pravac [[Sjenica]] - [[Prijepolje]] - [[Pljevlja]] - [[Goražde]]. Time su iskoristili snage [[JVUO]] iz Srbije kao svoju levu pobočnicu. Nakon toga, svojim napadom na NOVJ u pravcu Tuzle ([[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944]]) sadejstvovale su snagama [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] u njihovom proboju na sever. U dnevnom izvještaju za 13. novembar 1944. o situaciji na teritoriji okupirane Jugoslavije iz štaba Armijske grupe »F«, u paragrafu naslovljenom “Njemačke i savezničke trupe“, navodi se, očigledno na osnovu presretnute komunikacije snaga NOVJ, da se general Dragoljub Mihailović nalazi u rejonu [[Sjenica|Sjenice]] sa „aktivnim jugoslovenskim generalom” (moguće da je riječ o [[Miroslav Trifunović|Miroslavu Trifunoviću]]).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=719&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001217.] <br /> ({{jez-njem|"I. Deutsche und verbündete Truppen. </br> Draza Mihajlovic befindet sich mit einem aktiven jugosl. General im Sjenica. (VII.mont.Brig. an 3.Div. 4.11.)"}})</ref> Dok komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] general [[Aleksander Ler|Ler]] u svom pregledu brojnog stanja od [[16. novembra]] [[1944]]. ubraja 10.000 četnika Pavla Đurišića u vlastite (njemačke) trupe,<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_174.htm Pregled brojnog stanja jedinica potčinjenih Grupi armija »E« na dan 16. 11. 1944. godine, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII - dokumenti nemačkog rajha, knjiga 4], Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 174.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frames no. 000376—000377.]</ref> dotle se za četnike iz Srbije u izveštaju poslatom Vrhovnoj komandi u [[Berlin]]u kaže da se "drže u senci Vermahta". Nevoljno savezništvo veoma dobro ilustruje i sljedeći izveštaj: {{izdvojeni citat|Grupa Marković (2500—3000), u sporazumu sa nem. vojskom, osigurava odsek Mitrovica — Raška (mesta uklj.) — Novi Pazar. Izviđanje protiv Bugara, Tita i Sovjeta. Do sada nije bilo ozbiljnih incidenata. Potrebna je opreznost. [[Miroslav Trifunović|Trifunović]] sa oko 18.000 četnika [[Dragoslav Račić|Račića]] i [[Dragutin Keserović|Keserovića]], uporedno sa nem. pokretima u rejonu Prijepolje. Pravac marša Foča. U početku učešće u borbenim dejstvima na nemačkoj strani (zaštita bokova). U poslednje vreme samo saputnici. Utisak: dokle god postoje zajednički interesi — uopšte mir. Ako vide mogućnost uspeha, bezuslovno treba očekivati prepade na nemački [[Vermaht]], naročito na odvojene grupe. <br /> Moli se da se dostavi rezultat pregovora DM — [[Hermann Neubacher|zastupnik Ministarstva spoljnih poslova]].<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B5_%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0_%22%D0%95%22_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%83_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_11.11.1944. Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.], Vojnoistorijski institut, NAV--T-311, r. 184</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=507&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000501.] <br/> ({{jez-njem|"1.) Gruppe Markovic (2500–3000) sichert im Einvernehmen mit dt. Truppe Abschnitt Mitrovica – Raska (Orte ausschl.) – Novi Pazar. Aufklärung gegen Bulgaren, Tito und Sowjets. Bis jetzt keine ernsteren Zwischenfälle. Vorsicht geboten. <br /> 2.) Trifunovic mit ca. 18000 Cetniks des Racic und Keserovic gleichlaufend mit dt. Bewegungen im Raum Prijepolje Marschrichtung Foca. Anfangs Teilnahme an Kampfhandlungen auf deutscher Seite (Flankenschutz). Neuerdings nur Mitläufer. Eindruck: Solange gleichlaufende Interessen im allgemeinen Ruhe. Wenn erfolgversprechend, Überfälle gegen deutsche Wehrmacht, besonders Splittergruppen, unbedingt zu erwarten. <br /> 3.) Um Übermittlung des Verhandlungsergebnisses DM – Vertreter AA wird gebeten."}})</ref>}} Načelnik štaba Armijske grupe »E« general-major [[Erich Schmidt-Richberg]] piše 5. decembra 1944. godine o pokušajima da se s četnicima Draže Mihailovića nađe, u vrijeme zajedničkog povlačenja, obostrano korisno rješenje u smislu nastavka saradnje u borbi protiv snagâ [[NOV i POJ]]: {{izdvojeni citat| ''Borbenoj grupi pukovnika Bemera </br> Glavni štab [[V SS brdskog korpusa]]'': 1) Pošto nemačka Vrhovna komanda sa opunomoćenicima DM već pregovara (preko izaslanika pukovnika [[Gojko Borota|Borote]]), molimo da se generalu Trifunoviću predoči da sačeka uputstva od svog pretpostavljenog starešine. 2) Utvrđivanje neke neutralne zone ist. od [[Sokolac|Sokolca]] ne može se dovesti u sklad sa nemačkim planovima. 3) Ostali predlozi DM već su dostavljeni. 4) U držanju nemačkog Vermahta, koje je ranije utvrđeno, prema četnicima ništa se nije promenilo. Nemački Vermaht ima nameru da zadovolji potrebe četnika u što većoj meri uzimajući u obzir i pružanje materijalne pomoći.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=868&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000862.] <br/> ({{jez-njem|"An Kampfgruppe Oberst Böhmer nachrichtl.: </br> Gen.Kdo.V.SS-Geb. Korps (durch Schreiben, 2. Ausf.) </br> 1.) Da deutsches Okdo. nur mit einer DM Vertretung verhandeln kann, und dies bereits geschiet (von entsandter Oberst Borota), wird gebeten, dass General Trifunovic nahezulegen, Weisungen seiner vorgesetzten Stelle abzuwarten. </br> 2.) Festlegung eines neutralen Raumes ostw. Sokolac läst sich mit deutschen Planungen nicht in Einklang bringen. Entsprechende andere Vorschläge wurden bereits DM übermittelt. </br> 3.) An dem ursprünglich festgelegten Verhalten der deutschen Wehrmacht gegenüber den Cetniks hat sich nichts geändert. </br> 4.) Die deutsche Wehrmacht wird versuchen, den Bedürfnissen der Cetniks weitgehend gerecht zu werden und beabsichtigt hierzu auch materielle Hilfeleistung."}})</ref>}} U posljednjim mjesecima okupacije Jugoslavije, dužnosnici njemačkog Wehrmachta mogli su dati konačni i zaokruženi sud o karakteru kolaboracije JVuO sa okupacionim snagama. Tako uputstvo iz štaba 91. armijskog korpusa od 26. decembra 1944. godine sadrži veoma iznijansirano tumačenje kvaliteta dosadašnje njemačko-četničke saradnje, prvenstveno uslovljene spoznajom da [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] predstavlja zajedničkog neprijatelja. Pored toga, oficiri iz štaba 91. koprusa analiziraju kako se može proći s najmanje političke štete usljed stalno prisutnog antagonizma između vlasti NDH i četnikâ, preporučajući oprez u odnosima s potonjima zbog njihovih neprekinutih veza sa [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznicima]]: {{izdvojeni citat|Srpski četnici: </br> Upotreba četničkih jedinica dala je u raznim oblastima dobre rezultate. Poznavanje zemljišta od strane četnikâ i njihove izviđačke aktivnosti protiv Titovih snaga od koristi su njemačkom Wehrmachtu. Međutim, oslanjanje četnika na njemački Wehrmacht proizilazi isključivo iz činjenice da su inferiorni u odnosu na Titove snage — [[Angloamerika|angloamerička]] oružana intervencija bi ih navela da odmah promijene kurs. Njihovi pokušaji da se svrstaju uz angloameričkog neprijatelja se nastavljaju. Stoga se savjetuje veliki oprez kada se postupa sa četnicima. Za vlastiti stav prema četnicima presudno je sljedeće: </br> 1) Upotreba četničkih jedinica mora se sprovesti na način tako da, u slučaju nagle promjene kursa, šteta ostane u granicama podnošljivog; </br> 2) Nijemci moraju iskoristiti neprijateljstvo između četnika i boljševičkih bandi; </br> 3) Saradnja s četnicima od slučaja do slučaja u zamjenu za opskrbu borbenom municijom, zdravstvenu njegu i snabdijevanje namirnicama, ukoliko su dostupne; </br> 4) Cjelokupno hrvatsko stanovništvo mrzi četnike; kompromis između njih i hrvatskih vlasti (posebno ustaša) teško da je moguć. Stoga, moramo spriječiti njihov upad na hrvatski teritorij, posebno između [[Drina|Drine]] i [[Bosna (rijeka)|Bosne]]. Prelazak [natrag] preko Drine u Srbiju, naročito od strane četnika iz Stare Srbije [misli se na teritoriju Nedićeve Srbije — prim.], treba podržati, jer se time izbjegava konflikt s NDH. Na hrvatskom tlu, taktički nužan kontakt s četnicima tokom operacija protiv Titovih snaga treba održati što je moguće više neprimjetnijim, s obzirom na odnos s ustašama; </br> 5) Postojeća mržnja između srpskih četnika i [[Bošnjaci|Muslimana]] zahtijeva poseban oprez tokom pregovora s obje strane i njihovog upošljavanja, jer će se i jedna i druga strana ili povući ili odmah zauzeti neprijateljski stav ako se za takve pregovore sazna; </br> Da li se četnici mogu iskoristiti u njemačku svrhu u borbi protiv Titovih bandi, '''čime bi se uštedjela njemačka krv''', zavisiće od razumnog i vještog pregovaranja s njima.<ref>[https://znaci.org/ok/T317.php?sta1=etni&sta2=D.M&idem=1404 NARA, T314, Roll 1630, frame no. 000770.] <br /> ({{jez-njem|"Die serbischen Cetniks. </br> Der Einsatz von Cetnik–Verbänden hat in verschiedenen Gebieten guten Ergebnissen geführt. Von Nutzen für die Deutsche Wehrmacht ist die Landeskenntnis der Cetniks und ihre Aufklärungstätigkeit den Titobanden gegenüber. </br> Anlehnung der Cetniks an die Deutsche Wehrmacht beruht jedoch nur auf die Tatsache, daß sie den Titokräften unterlegen sind: ein bewaffnetes angloameriknisches Eingreifen wird ihr sofortiges Umschwenken veranlassen, Ihre Versuche, sich dem angloamerikanischen Gegner zu nähern, laufen weiter. Große Vorsicht den Cetniks gegenüber ist daher angebracht. </br> Für die eigene Haltung den Cetniks gegenüber ist maßgebend: </br> 1.) Der Einsatz der Cetnik–Verbände ist so durchzuführen, daß bei plötzlichem Umschwenken der Schaden in erträglichen Grenzen bleibt. </br> 2.) Die Feindschaft zwischen den Cetniks und bolschewistischen Banden muß deutscherseits ausgenützt werden. </br> 3.) Zusammenarbeit mit Cetniks von Fall zu Fall gegen Bereitstellung von Gefechtsmunition, sanitäre Betreuung und Verpflegung, soweit diese vorhanden. </br> 4.) Die Cetniks sind bei der gesamten kroatischen Bevölkerung verhasst, ein Ausgleich zwischen ihnen und den kroatischen Dienststellen (bes. Ustascha) ist kaum möglich, daher muss ein Eindringen in den innerkroatischen Raum insbesondere zwischen Drina und Bosna unsererseits verhindert werden. Ein Übertritt insbesondere der altserbischen Cetniks über die Drina nach Serbien ist zu unterstützen, da so Konflikt mit Kroatien vermieden wird. Auf kroatischem Boden ist taktisch notwendige Fühlung mit Cetniks bei Einsatz gegen Titobanden im Hinblick auf Verhältnis zur Ustascha möglichst wenig in Erscheinung treten zu lassen. </br> 5.) Der bestehende Haß zwischen serbischen Cetniks und Muselmanen verpflichtet bei Verhandlungen und Einsatz beider Teile zu besonderer Vorsicht, da bei Bekanntwerden solcher Verhandlungen beide Parteien entweder abspringen oder sofort eine feindselige Haltung einnehmen werden. </br> Von einer verständnisvoll und geschickt geführten Verhandlung mit den Cetniks wird es abhängen, ob diese durch Einsatz gegen Titobanden für deutsche Zwecke nutzbar gemacht werden können, somit also deutsches Blut gespart werden kann."}})</ref>|Uputstvo načelnika štaba 91. armijskog korpusa o „srpskim četnicima“ iz decembra 1944.}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore|Pavle Đurišić|Crnogorski dobrovoljački korpus}} [[File:Spisak vlastitih trupa njemačke Armijske grupe E 1944, decembra 1944.jpg|thumb|Spisak trupa njemačke Armijske grupe »E« iz decembra 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000376.]</ref> Na spisku se nalazi i “10.000 Crnogoraca“ ({{jez-njem|"10.000 Montenegriner"}}). Riječ je o četnicima [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] (tj. CDK), koji su se povlačili zajedno sa okupacionim snagama.]] Dok su srbijanski četnici sadjejstvovali snagama Armijske grupe »E« u njihovom proboju na sjever, četnici iz Crne Gore uzeli su učešća u [[Proboj XXI brdskog korpusa iz okruženja|proboju XXI brdskog korpusa iz okruženja]]. Jedinice crnogorskih četnika, koje su od Njemaca takođe preformirane u dobrovoljačke pukove ("[[Crnogorski dobrovoljački korpus]]"), borile su se u sastavu njemačkog [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. brdskog korpusa]] između [[Danilovgrad]]a i [[Cetinje|Cetinja]] rame uz rame sa njemačkim vojnicima. Ove snage učestvovale su zajedno sa njemačkim snagama u operacijama protiv NOVJ ([[Operacija Frilingservahen aprila 1944|Frilingservahen]], [[Operacija Ribecal avgusta 1944|Ribecal]]). Komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe "E"]] je u svom izvještaju od ove četnike ubrojao u brojno stanje svojih jedinica: {{izdvojeni citat|C. D. K. od 3 puka, pod komandom potpukovnika [[Pavle Đurišić|Đurišića]], formiran neposredno od strane K-de 2. OkA ([[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druga oklopna armija]]), bio je do sada u službenom pogledu potčinjen K-di 2. OkA a u snabdevačkom i taktičkom pogledu 181. peš. div., koja je trebalo da se obimno uključi u obuku. [...] C.D.K. se do sada dokazao u borbi protiv komunista, ali je upitna njegova pouzdanost prema njemačkom Wehrmachtu zbog Đurišićeva kontradiktornog stava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=825&rec=314&roll=664 NARA, T314, Roll 664, frame 000817.] <br /> ({{jez-njem|"M.F.K. zu 3 Rgt. unter Führung Oberstleutnant Djurisic, wurde von Pz.AOK 2 unmittelbar aufgestellt, unterstand bisher truppendienstlich Pz.AOK, versorgungsmässig und taktisch 181.Inf.Div., die sich ausbildungsmässig weitgehend einzuschalten hatte. </br> M.F.K. im Kampf gegen Kommunisten bisher bewährt, jedoch in seiner Zuverlässigskeit gegenüber der deutschen Wehrmacht durch widerspruchsvolle Haltung Djurisic fragwürdig."}})</ref>|Izvještaj Komande 21. brdskog korpusa Komandi Grupe armija "E" od 23. septembra 1944. godine}} O odluci komandanta Crne Gore, Boke i Sandžaka JVuO potpukovnika Pavla Đurišića da slijedi kolonu njemačkih armijâ pri povlačenju s Balkana, te o značajnoj pomoći pruženoj okupatoru od strane crnogorskih četnika tom prilikom, piše u svojim ratnim memoarima i [[Hermann Neubacher]]: {{izdvojeni citat|On je bio opasan nemački saveznik. Meni je uvek bilo savršeno jasno da bismo mi za Pavla Đurišića, u slučaju invazije zapadnih sila na Balkan, ponovo postali njegov najveći neprijatelj. Kada je započelo povlačenje nemačkih trupa iz Crne Gore, Pavle Đurišić je krenuo sa njima. Tokom napornih marševa po planinskom terenu, tokom operacije povlačenja prolazili smo i kroz područja koja su kontrolisali partizani. Njegove trupe vodile su borbu sa partizanima i time nemačkim trupama olakšale evakuaciju sa tog prostora. Kasnije je Pavle Đurišić sklopio ugovor sa ustaškim trupama Ante Pavelića, da bi mogao da prođe sa svojim jedinicama kroz Hrvatsku i Istru. Tamo su se već nalazile i druge četničke jedinice, kao i Ljotićevi dobrovoljci.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], str. 176—177.</ref>|[[Hermann Neubacher]]}} === Prelazak sa Nemcima u Bosnu (1944-1945) === {{main|Proboj Armijske grupe E kroz istočnu Bosnu|Četnička ofanziva u istočnoj Bosni 1944.|Bosanska golgota}} [[File: Četnički oficir Dinarske divizije, SS-Sturmbannführer Ernst Lerch i neidentificirani SS-Hautsturmführer tokom ofanzive protiv IX. korpusa.jpg|thumb|Oficir [[Dinarska četnička divizija|Dinarske divizije JVuO]], SS-Sturmbannführer [[Ernst Lerch]] i neidentificirani SS-Hauptsturmführer tokom ofanzive protiv [[9. korpus NOVJ|9. korpusa NOVJ]] u Sloveniji, mart 1945. godine<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2016/05/bk0164.html Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0164 | Photo | Höherer SS- und Polizeiführer Adriatisches Küstenland]</ref>]] [[Armijska grupa "E"]] imala je u planu otvaranje komunikacija kroz istočnu Bosnu, pa je krajem novembra jedna njena divizija ([[11. poljska vazduhoplovna divizija (Nemačka)|11. poljska vazduhoplovna divizija]]) započela napad pravcem od [[Rogatica|Rogatice]] prema [[Zvornik]]u, protiv snaga [[Treći udarni korpus NOVJ|Trećeg udarnog korpusa]] [[NOVJ]]. Međutim, kako su tokom ofanzive [[NOVJ]] i Crvene armije od 3. decembra nemačke pozicije na [[Sremski front|Sremskom frontu]] ozbiljno ugrožene, ova divizija hitno je izvučena i transportovana prugom [[Sarajevo]] - [[Slavonski Brod]] na [[Sremski front]]. Na njeno mesto usmerena je glavnina četnika iz [[Srbija|Srbije]]. U izvještaju Operativnog odjeljenja u [[Sarajevo|Sarajevu]] Armijske grupe »E« od 10. decembra 1944, koji potpisuje potpukovnik Warnstorff, istaknuto je: {{izdvojeni citat| Telegram 34. i 91. arm. korpusu, 5. SS-brd. arm. korpusu i Korpusnoj grupi »Kibler«: 1) Četnici na maršu u širi rejon Valjeva privremeno će preći preko područja Rogatica — Ljubovija — Zvornik — Kladanj. 2) DM garantuje najlojalnije držanje prema nemačkim jedinicama i nudi saradnju. Znak raspoznavanja za saradnju između nemačkih jedinica i četnika je: Mitrovica. 3) Četnike u što većoj meri koristiti za službu izviđanja. Materijalna pomoć može im se obezbediti u ograničenim razmerama ukoliko se stave na raspolaganje za borbu protiv bandi. 4) K-da Grupe armija obavestila je hrvatske vlasti o navedenom kretanju.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=998&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000992.] ({{jez-njem| <br /> "1.) Cetniks überschreiten auf dem Marsch in den Großraum Valjevo vorübergehend das Gebiet Rogatica – Ljubovija – Zvornik – Kladanj. <br /> 2.) DM hat loyalste Haltung gegenüber deutscher Truppe zugesichert und bietet Zusammenarbeit an. Kennwort zwischen deutscher Truppe und Cetniks für Zusammenarbeit ist "Mitrovica". <br /> 3.) Die Cetniks sind weitgehend für Erkundungsaufträge zu verwenden. Materielle Hilfe darf ihnen in beschränktem Ausmaß gewährt werden, soweit sie sich zum Kampf gegen die Banden zur Verfügung stellen. <br /> 4.) Die kroatischen Behörden sind über obige Bewegung durch Okdo. unterrichtet worden."}})</ref>}} U izvještaju njemačkog opunomoćenog generala u [[NDH]] od 24. decembra 1944. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_82.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje POSLJEDNJI DANI NA VUČJAKU]</ref> navodi se da je general Draža Mihailović izrazio spremnost za suradnju i sa formacijama NDH u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Prema izvješću pouzdanog agenta, Draža Mihajlović je izrazio namjeru da se bori skupa sa ustašama i domobranima, jer je njihov zajednički glavni cilj uništenje komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=443&rec=311&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000427.] <br /> ({{jez-njem|"Nach zuverlässiger V–Mann–Meldung soll Draza Mihajlovic geäussert haben, er wolle mit den Ustascha und Domobranen zusammen kämpfen, da das gemeinsame Hauptziel die Vernichtung des Kommunismus sei."}})</ref>|Izvještaj njemačkog opunomoćenog generala u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 24. XII 1944.}} Četnici su, pod ličnom komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]], nakon koncentrisanja unutar nemačko-ustaških linija, izvršili [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|napad na snage NOVJ]]. 8. decembra [[1944]]. ujutro sa nemačko-ustaških položaja u okolini [[Rogatica|Rogatice]] krenuli u silovit napad prema [[Zvornik]]u. Ovaj napad bio je usklađen sa napadom nemačkog 34. armijskog korpusa sa druge strane, pravcem [[Užice]] - [[Ljubovija]] - [[Zvornik]]. Ovom prilikom četnicima su Nemci obezbedili snabdevanje municijom, kao i zbrinjavanje ranjenika u nemačkim bolnicama u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Pošto je prodor četnika prema [[Zvornik]]u odbijen, njihova glavnina usmerila se prema oslobođenoj [[Tuzla|Tuzli]]. U [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|neizvesnim borbama od 24. do 28. decembra]] [[Treći udarni korpus NOVJ]] krajnjim naporom odbio je ovaj napad. Nakon ovog poraza, glavnina [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] snaga razmestila se u [[Modriča|Modriči]] i okolini, gde su nakon kraćeg sukoba uspostavili sporazum sa snagama NDH. Tako su se našli na za Nemce vitalnoj komunikaciji Sarajevo - Brod, vodeći zajedno sa Nemcima teške dvomesečne borbe protiv [[Druga armija JA|Druge jugoslovenske armije]], koja je nastojala da je prekine. Preko pukovnika Borote, komandanta Romanijskog korpusa JVuO, uspostavljena je saradnja sa nemačkim štabom u [[Sarajevo|Sarajevu]], od kojeg je obezbeđeno snabdevanje municijom i bolničko zbrinjavanje ranjenika.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_130.htm Opšti uslovi sporazuma o saradnji između četnika i nemačkih jedinica pripremljeni za pregovore decembra 1944. godine], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - dokument broj 130</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_219.htm Ratni dnevnik Armijske grupe E 1.10.1944-31.12.1944], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - prilog broj 2, (10. decembar 1944)</ref> [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićeva]] grupacija takođe je uspostavila vezu sa Štefanom Hedrihom ({{jez-nem|Stefan Hedrich}}), SS-oberfirerom i inspektorom u glavnom štabu SS, komandantom SS-oblasti Severozapadna Bosna.<ref>[https://www.znaci.org/00001/181.htm Roland Kaltenegger: TOTENKOPF & EDELWEIß], četvrti deo: Das Kriegsjahr 1944 (Ares verlag, Graz), strana 268.</ref> [[3. april]]a 1945. godine, kada su nemačke trupe napuštale Bijeljinu i okolinu, Mihailović je pokušao da ih pridobije da ostanu pod njegovom komandom kao jugoslovenski državljani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_192.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša štaba Vrhovne komande od 12. decembra 1944. do 7. aprila 1945. godine]</ref> [[Schutzstaffel|SS]]-Sturmbannführer (major) [[Ernst Lerch]], u izvještaju od 8. marta 1945. godine, piše da je [[Aleksandar Nikolić (četnik)|Aleksandar Nikolić]], zapovjednik Sremsko-slavonske komande JVuO, zajedno sa svojim trupama (za koje navodi da broje oko 80 ljudi, ali i da bi po pristizanju ostatka jedinice ta cifra mogla dostići i 400) došao u [[Istra|Istru]], tj. u [[Operativna zona Jadransko primorje|Operativnu zonu Jadransko primorje]], gdje se stavlja na raspolaganje njemačkim vlastima. Ernst Lerch moli nadređene da naznače rejon u kojem bi »grupa pukovnika Nikolića« mogla da bude »upotrebljena«: {{izdvojeni citat|1.) U prostor [[Jurdani]], prov. [[Rijeka (grad)|Rijeka]], stigli su delovi četničke grupe pukovnika Nikoliča u jačini oko 80 ljudi. 2.) Prema telegr. Glavnog ureda SS od 7. 2. 45, delovodn. pov. br. 375/45, grupa Nikolić potčinjena je komandantu SS i policije u [Operativnoj zoni] Jadr. primorje. [...] 6.) Pukovnik Nikolić je samostalni četnički komandant i njegov načelnik Štaba major Miladinović je izjavio da ova grupa ne želi nikakvu zavisnost od ministra [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]a, odn. od drugih četničkih grupa. <br /> Oni obećavaju da će se stoprocentno zajedno s Nemcima boriti kako protiv komunista tako i protiv regularnih engleskih trupa koje oni navodno preziru iz dubine duše. <br /> Ovaj osnovni stav oni će zadržati u svakoj situaciji pa ma šta se desilo.<ref>[https://znaci.org/zb/4_6_19.htm Zbornik NOR-a – tom VI – Borbe u Sloveniji – knjiga 19. – 1. III – 15. V 1945. godine, Vojnoistorijski institut], Beograd, 1975, dokument br. 161, str. 822–823.</ref>|Obaveštenje komandanta SS i policije u Operativnoj zoni Jadransko primorje od 8. marta 1945. o pristizanju četnika pukovnika Nikolića u Istru}} [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za [[Jugoistočna Evropa|jugoistočnu Evropu]], u svojim poslijeratnim memoarima ističe da je sa četničkim komandantom održavao vezu sve do aprila 1945, tj. do [[Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)|zajedničkog povlačenja Nijemaca i četnika]] pred jedinicama NOVJ i [[Crvena armija|Crvene armije]]. Neubacher navodi da je postojala i zamisao o susretu između njega i generala Mihailovića, ali [[Joachim von Ribbentrop]] nije dao dopuštenje za taj sastanak: {{izdvojeni citat|Tokom sukoba četnika sa Englezima, stiglo je do mene pitanje da li bih bio spreman da razgovaram sa Dražom Mihailovićem. Ovu sam molbu prosledio ministru spoljnih poslova Ribentropu, tražeći od njega da mi dozvoli da do takvog susreta dođe. U principu, nije mi bilo zabranjeno da uspostavim kontakt. Ali, za vođenje razgovora morao sam da dobijem specijalnu dozvolu. Bilo mi je, međutim, zabranjeno da stupim na teren koji kontroliše Draža Mihailović. Moja spremnost i želja da se sretnem sa njim bili su veliki, te sam uskoro morao da sam sebi priznam da je moj glavni motiv bio – radoznalost. Da se sretnem sa četničkim vođom, a da se prethodno ne izvrše potrebne pripreme, razgovor bi bio besmislen, i jedino bi doneo neugodnost i neprilike za Dražu Mihailovića, jer bi dobio etiketu „kolaboratera“. Trebalo je susret dobro organizovati, kako bi bilo sigurno da će doneti senzacionalan rezultat. Verovatno je i sam Draža Mihailović tako razmišljao, pa zato, najzad, nije nikada ni došlo do našeg susreta. Ali, ostali smo u vezi preko naših posrednika. I jedna i druga strana bila je u tim kontaktima veoma oprezna. Jedan moj poverljiv čovek čak je tri puta bio u Dražinom glavnom štabu. Da ne bih bio suviše opširan, zadovoljiću se samo tvrdnjom da Draža Mihailović svoju politiku sve do kraja rata nije menjao. Tek početkom 1945, u vreme naših poslednjih borbi u Hrvatskoj, kada je povlačenje naših trupa sa tog prostora bilo samo pitanje dana, Draža Mihailović mi se obratio direktnom molbom – i to preko svojih poverljivih ljudi u Beču – da mu pružim pomoć u vezi sa naoružanjem njegovih jedinica. Tokom nekoliko dana ja sam čak imao direktnu radio-vezu sa njegovim glavnim štabom u Bosni. Moj poverljiv čovek bio je poslednji put kod Draže u aprilu 1945.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>}} General Mihailović je odbijao da osobno uđe u bilo kakav aranžman s okupatorom, i od ove je politike odstupio samo u četiri ili pet navrata tokom rata. Riječ je o [[Sastanak u Divcima|sastanku u Divcima]] sredinom novembra 1941. godine, zatim o dva sastanka s predstavnikom Hermanna Neubachera, [[Rudolfom Stärkerom]], u jesen 1944 (prvi u zapadnoj Srbiji na kojem je Mihailovića pratio pukovnik [[Robert H. McDowell]], šef američke vojne misije pri njegovu štabu, a drugi u sjeveroistočnoj Bosni), kao i o posljednjem sastanku sa Stärkerom na planini [[Vučjak]], početkom aprila 1945. Neubacher pokušava u svojoj knjizi ekskulpirati Mihailovića od odgovornosti za kolaboraciju.<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> == Nemci o generalu Mihailoviću i JVuO == [[Datoteka:Draža pred sudom.jpg|mini|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović]] na [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] [[1946]].]] {{izdvojeni citat|'''Njemačka je za D.M.-a neprijatelj br. 2 – neprijatelj br. 1 su komunisti'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=695&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000686.] <br /> ({{jez-njem|"Deutschland ist für D.M. nur noch der Feind No. 2. Feind No. 1 sind die Kommunisten."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka Armijske grupe »F« sa izaslanikom Neubacherom održanog 30. jula 1944.}} Prilikom ispitivanja od strane istražitelja 7. američke armije avgusta 1945. godine, pisanu izjavu o svojim aktivnostima u ratnom periodu sastavio je i [[feldmaršal]] [[Maximilian von Weichs]], koji je avgusta 1943. naslijedio generala Löhra na mjestu glavnokomandujućeg Jugoistoka. U odjeljku naslovljenom »Grupe koje pomažu Njemačkoj«, von Weichs o četnicima Draže Mihailovića piše sljedeće: {{izdvojeni citat|Mihailovićeve trupe su se nekada borile protiv naših okupacionih trupa iz lojalnosti prema svome kralju. U isto vreme su se borile protiv Tita, zbog svojih antikomunističkih ubeđenja. Ovaj rat na dva fronta nije mogao dugo potrajati, posebno kada je britanska podrška počela favorizovati Tita. Sledstveno, Mihailović je pokazao pronemačka stremljenja. Bilo je angažmana tokom kojih su se srpski četnici borili protiv Tita zajedno sa nemačkim trupama. Sa druge strane, dešavalo se da neprijateljski raspoložene četničke grupe napadnu nemačke vozove za snabdevanje da bi popunili sopstvene zalihe. Mihailović je voleo da ostane u pozadini, i prepusti takve poslove svojim podređenima. On se nadao da će dočekati svoje vreme ovom igrom moći, dok mu anglo-američko iskrcavanje ne obezbedi dovoljnu podršku protiv Tita. Nemačka je prigrlila njegovu podršku, koliko god privremenu. Četničke izviđačke aktivnosti naši komandanti su visoko cenili.<ref>http://znaci.org/00002/318_4.htm ({{jez-eng|"MIHAILOVIC's troops once fought against our occupation troops out of loyalty to their King. At the same time they fought against TITO, because of anti—Communist convictions. This two front war could not last long, particularly when British support favored TITO. Consequently MIHAILOVIC showed pro-German leanings. There were engagements during which Serbian Chetniks fought TITO alongside German troops. On the other hand, hostile Chetnik groups were known to attack German supply trains in order to replenish their own stocks. ''MIHAILOVIC liked to remain in the background, and leave such affairs up to his subordinates. He hoped to bide his time with this play of power until an Anglo—American landing would provide sufficient support against TITO. Germany welcomed his support, however temporary. Chetnik reconnaissance activities were valued highly by our commanders''."}})</ref>}} Takođe, feldmaršal von Weichs na drugom mjestu podcrtava da, dok se general Mihailović nastojao držati po strani, taktička je njemačko-četnička kolaboracija na terenu poprimala sve veći obim: {{izdvojeni citat|Iako se on sâm [Mihailović] oštroumno suzdržavao od iznošenja svog ličnog stava u javnosti, bez sumnje kako bi imao odriješene ruke za svaku eventualnost (npr. savezničko iskrcavanje na Balkanu), dopustio je svojim komandantima da pregovaraju s Nijemcima te da s njima sarađuju. I oni su to činili, sve više i više...<ref>Röhr, Werner, ed. (1994). Europa unterm Hakenkreuz: Okkupation und Kollaboration (1938–1945). Berlin: Hüthig. s. 358. <br/ > ({{jez-eng|"Though he himself [Draža Mihailović] shrewdly refrained from giving his personal view in public, no doubt to have a free hand for every eventuality (e.g. Allied landing on the Balkans), he allowed his commanders to negotiate with Germans and to co-operate with them. And they did so, more and more..."}})</ref>|[[Maximilian von Weichs]]}} Specijalni [[Adolf Hitler|Hitler]]ov izaslanik [[Hermann Neubacher]] u svojim memoarima tumači politiku Draže Mihailovića. On piše da je Mihailović „ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva”. Neubacher primjećuje da su Mihailovićevi komandanti sarađivali sa Nijemcima, dočim je on nastavio voditi antiokupatorsku propagandu: {{izdvojeni citat|Politiku Draže Mihailovića nije bilo teško razumeti. On je bio impresioniran nemačkim vojnim podvizima. Pa ipak, sa sigurnošću je računao na to da će Nemačka izgubiti rat. Dovoljno sam čuo od pouzdanih izvora, koji su me obavestili o Dražinom stavu prema Rajhu. On je ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva. Saveznici su Dražu ostavili na cedilu, pa je zato pokušao da od Nemaca – koji su za njega sada bili samo neprijatelj broj dva – dobije što je moguće više oružja. Namera četničkog vođe bila je ova: da se, kada započne nemačko povlačenje, bez borbe dokopa nemačkih strateških pozicija i da se na njima utvrdi. On se spremao za konačan obračun sa Titom, koji je trebalo da se vodi beskompromisno, na život ili smrt, a u pitanju je bila budućnost Jugoslavije. Dok su, dakle, Dražini podređeni komandanti tu i tamo sarađivali sa Nemcima, on je sam nastavio da i dalje vodi propagandu protiv Nemaca.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 160–161.</ref>}} Čak i kada je odobravao kolaboraciju svojih komandanata sa okupatorima, general Mihailović je strogo vodio računa da se na taj način lično ne kompromituje, prvenstveno iz straha od negativne reakcije stanovništva okupirane Jugoslavije. Presretanjem komunikacije između Mihailovića i vojvode Đujića ujesen 1943, njemački nadležni organi su registrovali ovu tendenciju kod četničkog vođstva: {{izdvojeni citat|18.11. Radio-naređenje D.M. Đujiću da još više nego do sada ratuje zajedno sa njemačkim Wehrmachom protiv komunista, jer su oni izdali srpsku nacionalnu stvar. On sam ne može tako postupiti zbog stava naroda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=235&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000223.] <br /> ({{jez-njem|"18. 11. FUNKBEFEHL D. M. AN DJUJIC, MIT DEUTSCHER WEHRMACHT GEGEN KOMMUNISTEN MEHR ALS BISHER ZU KAEMPFEN, DA NATIONALE SACHE SERBIENS VERRATEN. ER SELBST KOENNE WEGEN VOLKSMEINUNG NICHT MITMACHEN."}})</ref>|Depeša komande Druge oklopne armije komandi [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 21. novembra 1943. godine}} General [[Schutzstaffel|SS]]-a [[Otto Kumm]], treći komandant [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS dobrovoljačke brdske divizije »Prinz Eugen«]], u knjizi ratnih memoara naslovljenoj ''Vorwärts, Prinz Eugen! Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"'' („Naprijed, Prinz Eugen! Istorija 7. SS dobrovoljačke divizije Prinz Eugen”), ostavio je svoje tumačenje prirode odnosâ između JVuO i njemačkog okupatora: {{izdvojeni citat|Kao ostatak „u šumi“ regularne armije nakon okupacije Jugoslavije, oni su nosili stare uniforme – i nove brade, jer su se zakleli da se neće brijati dok okupator ne bude isteran iz zemlje. Oni su bili verni kraljevini i borili su se za svog mladog kralja Petra II, ali radije su se držali udaljenih sela i oblasti, ne napadajući naše jedinice, osim ako se nisu osećali dovoljno nadmoćnim. Disciplina i naoružanje bilo im je relativno dobro, a u odnosu prema drugim jugoslovenskim narodnim i verskim grupama bili su nepredvidljivi – što je često išlo do napada na hrvatska sela i muslimanske žene. Kao prijatelje još su imali Engleze – i njihov radio. Na volovskim kolima ili na konjskim leđima oni su se povremeno prebacivali u druge oblasti, najčešće neuzdrmani, jer smo ih mi puštali, smatrajući da ih dugoročno možemo pridobiti za nas – kao '''braću po oružju protiv komunizma'''. To je donekle nejasna situacija, oni nisu prijatelji, ali ni neprijatelji, i situacija se menja s vremena na vreme.<ref>[http://www.znaci.org/00001/200.htm Otto Kumm: VORWÄRTS, PRINZ EUGEN! - Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"], [http://www.znaci.org/00001/200_5.pdf Aufstellung der Division "Prinz Eugen"] str. 52. <br /> ({{jez-njem|"Als Reste der nach der Besetzung Jugoslawiens 'in den Wald' gegangenen regulären Armee tragen sie die alte Uniform – und neue Bärte, da sie geschworen haben, sich nicht früher zu rasieren, bevor nicht der Okkupator aus dem Land gejagt ist. Sie sind königstreu und kämpfen für ihren Jung-König Peter II., doch weichen sie lieber aus in abseits gelegene Dörfer und Gebiete und stellen sich nur selten unseren Verbänden, es sei denn, sie fühlen sich in ausreichender Ubermacht. Disziplin und Bewaffnung sind relativ gut, gegenüber den anderen jugoslawischen Volks- und Glaubensgruppen sind sie unberechenbar, weshalb es oft zu Ubergriffen gegen kroatische Dörfer oder muselmanische Frauen kommt. Als stille Freunde haben sie die Engländer – und ihre Funkgeräte. Auf Ochsenkarren oder hoch zu Roß verlegen sie manchmal in eine andere Gegend, meist ungeschoren, da wir sie ziehen lassen und sie auf lange Sicht für uns gewinnen wollen – als Waffengefährten gegen den Kommunismus. Es ist eine etwas unklare Situation, sie sind nicht Freund, auch nicht Feind, die Lage wechselt von mal zu mal."}})</ref>}} Saradnju sa četničkim formacijama generala Mihailovića u borbi protiv zajedničkog neprijatelja pominje u svojim memoarima i [[Schutzstaffel|SS]]-potpukovnik [[Otto Skorzeny]], vođa njemačkih komandosa, zaslužan za izvođenje brojnih specijalnih operacija tokom rata. Neposredno pred [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|kapitulaciju nacističke Njemačke]], ''Obersturmbannführer'' Skorzeny je tri dana (od 5. do 8. maja [[1945]]. godine) vršio dužnost šefa njemačke vojno-obavještajne službe ''[[Abwehr]]''. Po osobnom ''[[Adolf Hitler|Führer]]ovom'' naređenju, potpukovnik Skorzeny biva upućen proljeća 1944. godine u okupiranu Jugoslaviju, kako bi koordinirao [[Operacija Konjićev skok|operacijom uništenja]] [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOVJ]] i zarobljavanja [[Josip Broz Tito|maršala Tita]]: {{izdvojeni citat|U proljeće 1944. dobio sam naredbu Vrhovne komande Wehrmachta da lociram [[Josip Broz Tito|Titov]] štab, uništim ga i uhvatim Tita, koji je, prema [[Winston Churchill|Churchill]]ovoj volji, već bio zamijenio generala Mihailovića. Mihailović, ratni ministar mladog kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II]] od Jugoslavije, koji je živio u egzilu u [[London]]u, bio je uplašen sve većim uticajem komunizma. Na njegovo zaprepaštenje, njegovi su se četnici ponekad borili zajedno čak s mađarskim trupama, Hrvatima [[Ante Pavelić]]a, pa čak i sa našim vojnicima protiv Titovih trupâ.<ref>Otto Skorzeny, ''Meine Kommandounternehmen. Krieg ohne Fronten'', Universitas Verlag in F.A. Herbig Verlagsbuchhandlung GmbH, München, 1993, s. 201. <br /> ({{jez-njem|"Im Frühjahr 1944 bekam ich den Befehl vom OKW, das Hauptquartier Titos ausfindig zu machen, es zu zerstören und Tito gefangenzunehmen, der nach dem Willen Churchills schon den General Mihailowitsch abgelöst hatte. Der Kriegsminister des im Exil in London lebenden jungen Königs Peter II. von Jugoslawien, Mihailowitsch, war über den fortschreitenden Einfluß des Kommunismus erschreckt. Seine Tschetniks schlugen sich zu seinem Erstaunen manchmal sogar gemeinsam mit den ungarischen Truppen, den Kroaten des Ante Pawelitsch und selbst unseren Soldaten gegen die Truppen Titos."}})</ref>}} == Reference == {{izvori|2}} == Povezano == * [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine]] * [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom]] == Vanjske veze == {{commonscat|Chetnik collaboration with Axis occupation}} * [https://www.znaci.org/00001/40.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945 (Stanford University Press 1975)] {{Kolaboracija u Jugoslaviji}} {{Authority control}} [[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu| ]] pw3vsyvun1p0gvuhuwa7476uziejpgy 828 4711669 42655745 42652440 2026-07-16T06:54:05Z Grufo 205948 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/mediawikiwiki/Q122696746|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 42655745 Scribunto text/plain require[[strict]] --- --- --- PRIVATE ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Abstract utilities ]]-- ---------------------------- -- Helper function for `string.gsub()` (for managing zero-padded numbers) local function zero_padded (str) return ('%03d%s'):format(#str, str) end -- Helper function for `table.sort()` (for natural sorting) local function natural_sort (var1, var2) return var1:gsub('%d+', zero_padded) < var2:gsub('%d+', zero_padded) end -- Return a copy or a reference to a table local function copy_or_ref_table (src, refonly) if refonly then return src end local newtab = {} for key, val in pairs(src) do newtab[key] = val end return newtab end -- Copy at most N items (of all kinds) from `src` to `dest` and return `dest` local function copy_table_maxn (dest, src, len) local idx = 1 for key, val in pairs(src) do dest[key], idx = val, idx + 1 if idx > len then break end end return dest end -- Remove some numeric elements from a table, shifting everything to the left local function remove_numeric_keys (tbl, idx, len) local cache, tmp = {}, idx + len - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key >= idx then if key > tmp then cache[key - len] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Make a reduced copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_reduced (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = 1 - idx for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - tmp] = val elseif key < idx then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val elseif key < idx then ret[key + len] = val end end end return ret end -- Make an expanded copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_expanded (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val else ret[key + len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = idx - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > 0 then ret[key + tmp] = val elseif key < 1 then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val else ret[key - len] = val end end end return ret end -- Given a table, create two new tables containing the sorted list of keys local function get_key_list_sorted (tbl, sort_fn) local nums, words, nn, nw = {}, {}, 0, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nn = nn + 1 nums[nn] = key else nw = nw + 1 words[nw] = key end end table.sort(nums) table.sort(words, sort_fn) return nums, words, nn, nw end -- Parse a parameter name string and return it as a string or a number local function get_parameter_name (par_str) local ret = par_str:match'^%s*(.-)%s*$' if ret ~= '0' and ret:find'^%-?[1-9]%d*$' == nil then return ret end return tonumber(ret) end -- Move a key from a table to another, but only if under a different name and -- always parsing numeric strings as numbers local function steal_if_renamed (val, src, skey, dest, dkey) local realkey = get_parameter_name(dkey) if skey ~= realkey then dest[realkey], src[skey] = val, nil end end --[[ Public strings ]]-- ------------------------ -- Special match keywords (functions and modifiers MUST avoid these names) local mkeywords = { ['or'] = 0, pattern = 1, plain = 2, strict = 3 } -- Sort functions (functions and modifiers MUST avoid these names) local sortfunctions = { alphabetically = false, naturally = natural_sort } -- Callback styles for the `mapping_*` and `renaming_*` class of modifiers -- (functions and modifiers MUST avoid these names) --[[ Meanings of the columns: col[1] = Loop type (0-3) col[2] = Number of module arguments that the style requires (1-3) col[3] = Minimum number of sequential parameters passed to the callback col[4] = Name of the callback parameter where to place each parameter name col[5] = Name of the callback parameter where to place each parameter value col[6] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[4]` col[7] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[5]` A value of `-1` indicates that no meaningful value is stored (i.e. `nil`) ]]-- local mapping_styles = { names_and_values = { 3, 2, 2, 1, 2, -1, -1 }, values_and_names = { 3, 2, 2, 2, 1, -1, -1 }, values_only = { 1, 2, 1, -1, 1, -1, -1 }, names_only = { 2, 2, 1, 1, -1, -1, -1 }, names_and_values_as = { 3, 4, 0, -1, -1, 2, 3 }, names_only_as = { 2, 3, 0, -1, -1, 2, -1 }, values_only_as = { 1, 3, 0, -1, -1, -1, 2 }, blindly = { 0, 2, 0, -1, -1, -1, -1 } } -- Memory slots (functions and modifiers MUST avoid these names) local memoryslots = { h = 'header', f = 'footer', i = 'itersep', l = 'lastsep', n = 'ifngiven', p = 'pairsep', s = 'oxfordsep' } -- Possible trimming modes for the `parsing` modifier local trim_parse_opts = { trim_none = { false, false }, trim_positional = { false, true }, trim_named = { true, false }, trim_all = { true, true } } -- Possible string modes for the iteration separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local isep_parse_opts = { splitter_pattern = false, splitter_string = true } -- Possible string modes for the key-value separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local psep_parse_opts = { setter_pattern = false, setter_string = true } -- Possible position references for the `splicing` modifier local position_references = { add_nothing = 0, add_smallest_number = 1, add_last_of_sequence = 2, add_largest_number = 3 } -- Possible modes for the `reassigning` modifier local a_modes = { duplicate = 0, transfer = 1, provide = 2, spare = 3, sacrifice = 4 } -- Functions and modifiers MUST avoid these names too: `here`, `in_substack`, -- `let`, `expose`, `use`, `with_flushed_glue`, `without_flushed_glue` -- `without_sorting` --[[ Private constants ]]-- --------------------------- -- Hard-coded name of the module (to avoid going through `frame:getTitle()`) local modulename = 'Module:Params' -- The functions listed here declare that they don't need the `frame.args` -- metatable to be copied into a regular table; if they are modifiers they also -- guarantee that they will make their own (modified) copy available local refpipe = { call_for_each_group = true, --coins = true, count = true, evaluating = true, for_each = true, list = true, list_values = true, list_maybe_with_names = true, value_of = true } -- The functions listed here declare that they don't need the -- `frame:getParent().args` metatable to be copied into a regular table; if -- they are modifiers they also guarantee that they will make their own -- (modified) copy available local refparams = { call_for_each_group = true, combining = true, combining_by_calling = true, combining_values = true, concat_and_call = true, concat_and_invoke = true, concat_and_magic = true, count = true, grouping_by_calling = true, mixing_names_and_values = true, keeping_at_most = true, renaming_by_mixing = true, renaming_to_sequence = true, renaming_to_uppercase = true, renaming_to_lowercase = true, --renaming_to_values = true, shifting = true, splicing = true, --swapping_names_and_values = true, value_of = true, with_name_matching = true } -- Maximum number of numeric parameters that can be filled, if missing (we -- chose an arbitrary number for this constant; you can discuss about its -- optimal value at Module talk:Params) local maxfill = 1024 -- The private table of functions local library = {} -- Functions and modifiers that can only be invoked in first position local static_iface = {} --[[ Private functions ]]-- --------------------------- -- Create a new context local function context_new (child_frame) local main_frame = child_frame:getParent() return { frame = main_frame, opipe = child_frame.args, oparams = main_frame.args, firstposonly = static_iface, iterfunc = pairs, sorttype = 0, n_parents = 0, n_children = 0, n_available = maxfill } end -- Move to the next action within the user-given list local function context_iterate (ctx, n_forward) local nextfn if ctx.pipe[n_forward] ~= nil then nextfn = ctx.pipe[n_forward]:match'^%s*(.*%S)' end if nextfn == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end if library[nextfn] == nil then if ctx.firstposonly[nextfn] == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. nextfn .. '’ does not exist', 0) else error(modulename .. ': The ‘' .. nextfn .. '’ directive can only appear in first position', 0) end end remove_numeric_keys(ctx.pipe, 1, n_forward) return library[nextfn] end -- Main loop local function main_loop (ctx, start_with) local fn = start_with repeat fn = fn(ctx) until not fn if ctx.n_parents > 0 then error(modulename .. ': One or more ‘merging_substack’ directives are missing', 0) end if ctx.n_children > 0 then error(modulename .. ', For some of the snapshots either the ‘flushing’ directive is missing or a group has not been properly closed with ‘merging_substack’', 0) end end -- Load a `setting`-like directive string into the `dest` table local function set_strings_from_opts (dest, opts, start_from) local cmd if opts[start_from] == nil then return start_from - 1 end cmd = opts[start_from]:gsub('%s+', ''):gsub('/+', '/') :match'^/*(.*[^/])' if cmd == nil then return start_from end local vname, chr local amap, sep, argc = {}, string.byte('/'), start_from + 1 for idx = 1, #cmd do chr = cmd:byte(idx) if chr == sep then for key, val in ipairs(amap) do dest[val], amap[key] = opts[argc], nil end argc = argc + 1 else vname = memoryslots[string.char(chr)] if vname == nil then error(modulename .. ', ‘setting’: Unknown slot ‘' .. string.char(chr) .. '’', 0) end table.insert(amap, vname) end end for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] end return argc end -- Add a new stack of parameters to `ctx.children` local function new_substack (ctx) local currsnap, newparams = ctx.n_children + 1, {} if ctx.children == nil then ctx.children = { newparams } else ctx.children[currsnap] = newparams end ctx.n_children = currsnap return newparams end -- Parse a raw argument containing a `sortfunctions` directive, or -- `'without_sorting'`, or `nil` local function load_sort_opt (raw_arg) if raw_arg == nil then return nil, 1, false end local trarg = raw_arg:match'^%s*(.-)%s*$' if trarg == 'without_sorting' then return nil, 2, false, trarg end local tmp = sortfunctions[trarg] if tmp == nil then return nil, 1, false, trarg end return tmp or nil, 2, true, trarg end -- Parse optional user arguments of type `...|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]| -- [number of additional parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]` local function load_child_opts (src, start_from, append_after, params) local tnamed, tmp1, tmp2 local pin, tbl, mem = start_from, {}, {} while src[pin] ~= nil and src[pin + 1] ~= nil do tmp1 = src[pin]:match'^%s*(.*%S)' if tmp1 == 'let' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 1]) mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = nil, src[pin + 2], pin + 3 --[[ elseif tmp1 == 'expose' then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 1]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = tmp2, tmp2, pin + 2 ]]-- elseif tmp1 == 'use' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 2]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[get_parameter_name(src[pin + 1])], pin = tmp2, tmp2, pin + 3 else break end end local tnew = copy_or_ref_table(params, next(mem) == nil) for key in pairs(mem) do tnew[key] = nil end if pin ~= start_from then tnamed, tbl = tbl, {} end tmp1 = tonumber(src[pin]) if tmp1 ~= nil and math.floor(tmp1) == tmp1 then if tmp1 < 0 then tmp1 = -1 end tmp2 = append_after - pin for idx = pin + 1, pin + tmp1 do tbl[idx + tmp2] = src[idx] end pin = pin + tmp1 + 1 end if tnamed ~= nil then for key, val in pairs(tnamed) do tbl[key] = val end end return tbl, pin, tnew, mem end -- Load the optional arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` -- class of modifiers local function load_callback_opts (src, n_skip, default_style, params) local style, shf local tmp = src[n_skip + 1] if tmp ~= nil then style = mapping_styles[tmp:match'^%s*(.-)%s*$'] end if style == nil then style, shf = default_style, n_skip - 1 else shf = n_skip end local n_exist, karg, varg = style[3], style[4], style[5] tmp = style[6] if tmp > -1 then karg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if karg == '0' or karg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then karg = tonumber(karg) n_exist = math.max(n_exist, karg) end end tmp = style[7] if tmp > -1 then varg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if varg == '0' or varg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then varg = tonumber(varg) n_exist = math.max(n_exist, varg) end end local dest, argc, tnew, mem = load_child_opts(src, style[2] + shf, n_exist, params) tmp = style[1] if (tmp == 3 or tmp == 2) and dest[karg] ~= nil then tmp = tmp - 2 end if (tmp == 3 or tmp == 1) and dest[varg] ~= nil then tmp = tmp - 1 end return dest, argc, tmp, karg, varg, tnew, mem end -- Parse the arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` class of -- modifiers local function load_replace_args (opts, whoami) if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern string was given', 0) end if opts[2] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No replacement string was given', 0) end local ptn, repl, nmax, argc = opts[1], opts[2], tonumber(opts[3]), 3 if nmax ~= nil or (opts[3] or ''):match'^%s*$' ~= nil then argc = 4 end local flg = opts[argc] if flg ~= nil then flg = mkeywords[flg:match'^%s*(.-)%s*$'] end if flg == 0 then flg = nil elseif flg ~= nil then argc = argc + 1 end return ptn, repl, nmax, flg, argc, (nmax ~= nil and nmax < 1) or (flg == 3 and ptn == repl) end -- Parse the arguments of the `with_*_matching` class of modifiers local function load_pattern_args (opts, whoami) local keyw local ptns, state, nptns, cnt = {}, 0, 0, 1 for _, val in ipairs(opts) do if state == 0 then nptns, state = nptns + 1, -1 ptns[nptns] = { val, false, false } else keyw = val:match'^%s*(.*%S)' if keyw == nil or mkeywords[keyw] == nil or ( state > 0 and mkeywords[keyw] > 0 ) then break else state = mkeywords[keyw] if state > 1 then ptns[nptns][2] = true end if state == 3 then ptns[nptns][3] = true end end end cnt = cnt + 1 end if state == 0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern was given', 0) end return ptns, nptns, cnt end -- Load the optional arguments of the `parsing`, `reinterpreting` and -- `evaluating` modifiers local function load_parse_opts (opts, start_from, isp, psp) local tmp local optslots, noptslots, argc, trimn, trimu, iplain, pplain = { true, true, true }, 3, start_from, true, false, true, true repeat noptslots, tmp = noptslots - 1, opts[argc] if tmp == nil then break end tmp = tmp:match'^%s*(.-)%s*$' if optslots[1] ~= nil and trim_parse_opts[tmp] ~= nil then tmp = trim_parse_opts[tmp] trimn, trimu, optslots[1] = tmp[1], tmp[2], nil elseif optslots[2] ~= nil and isep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 iplain, isp, optslots[2] = isep_parse_opts[tmp], opts[argc], nil elseif optslots[3] ~= nil and psep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 pplain, psp, optslots[3] = psep_parse_opts[tmp], opts[argc], nil else break end argc = argc + 1 until noptslots < 1 return isp, iplain, psp, pplain, trimn, trimu, argc end -- Map parameters' values using a custom callback and a referenced table local value_maps = { [0] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do tbl[key] = fn() end end, [1] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[varg] = val tbl[key] = fn() end end, [2] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do margs[karg] = key tbl[key] = fn() end end, [3] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[karg], margs[varg] = key, val tbl[key] = fn() end end } -- Private table for `map_names()` local name_thieves = { [0] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [1] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[varg] = val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [2] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg] = key steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [3] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg], rargs[varg] = key, val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end } -- Map parameters' names using a custom callback and a referenced table local function map_names (tbl, rargs, karg, varg, looptype, fn) local cache = {} name_thieves[looptype](cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Return a new table that contains `src` regrouped according to the numeric -- suffixes in its keys local function make_groups (src) -- NOTE: `src` might be the original metatable! local prefix, gid local groups = {} for key, val in pairs(src) do -- `key` must only be a string or a number... if type(key) == 'string' then prefix, gid = key:match'^%s*(.-)%s*(%-?%d*)%s*$' gid = tonumber(gid) or '' else prefix, gid = '', key end if groups[gid] == nil then groups[gid] = {} end if prefix == '0' or prefix:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then prefix = tonumber(prefix) if prefix < 1 then prefix = prefix - 1 end end groups[gid][prefix] = val end return groups end -- Split into parts a string containing the `$#` and `$@` placeholders and -- return the information as a skeleton table, a canvas table and a length local function parse_placeholder_string (target) local idx, s_pos, skel, canvas = 1, 1, {}, {} local e_pos = string.find(target, '%$[@#]', 1, false) while e_pos ~= nil do canvas[idx] = target:sub(s_pos, e_pos - 1) skel[idx + 1] = target:sub(e_pos, e_pos + 1) == '$@' idx = idx + 2 s_pos = e_pos + 2 e_pos = string.find(target, '%$[@#]', s_pos, false) end if (s_pos > target:len()) then idx = idx - 1 else canvas[idx] = target:sub(s_pos) end return skel, canvas, idx end -- Populate a table by parsing a parameter string (heavy lifting for `parsing`, -- `reinterpreting` and `evaluating`) local function parse_parameter_string (tbl, str, isp, ipl, psp, ppl, trn, tru) local key, val, spos1, spos2, pos1, pos2 local pos3, idx, lenplone = 0, 1, #str + 1 if isp == nil or isp == '' then if psp == nil or psp == '' then if tru then tbl[idx] = str:match'^%s*(.-)%s*$' else tbl[idx] = str end return idx end spos1, spos2 = str:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = str:match'^%s*(.-)%s*$' else val = str end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(str:sub(1, spos1 - 1)) val = str:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val return idx end if psp == nil or psp == '' then repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end tbl[idx], idx = val, idx + 1 until pos2 == nil return idx end repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) spos1, spos2 = val:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(val:sub(1, spos1 - 1)) val = val:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val until pos2 == nil return idx end -- Heavy lifting for `snapshotting` and `remembering` local function make_child (ctx, src, whoami) local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len == 0 then local stack = new_substack(ctx) for key, val in pairs(src) do stack[key] = val end return len == nil and 1 or 2 end if len < 0 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: The number of parameters to copy must be an integer greater than zero', 0) end copy_table_maxn(new_substack(ctx), src, len) return 2 end -- Heavy lifting for `setting_by_flushing`, `combining` and `combining_values` local function set_strings_from_substack (ctx, dest, whoami) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: There are no substacks to flush', 0) end local currsnap = ctx.n_children local stack = ctx.children[currsnap] for key, val in pairs(memoryslots) do if stack[key] ~= nil then dest[val] = stack[key] end end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 end -- Heavy lifting for `combining` and `combining_values` local function combine_parameters (ctx, keyval_fn, whoami) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! This function -- MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No parameter name was provided', 0) end local argc local tbl, vars = ctx.params, {} local sortfn, varsarg0, do_sort, tmp = load_sort_opt(opts[2]) if varsarg0 == 2 then tmp = opts[3] and opts[3]:match'^%s*(.-)%s*$' end if tmp == 'with_flushed_glue' then varsarg0 = varsarg0 + 1 argc = set_strings_from_opts(vars, opts, varsarg0 + 1) set_strings_from_substack(ctx, vars, whoami) else if tmp == 'without_flushed_glue' then varsarg0 = varsarg0 + 1 end argc = set_strings_from_opts(vars, opts, varsarg0 + 1) end if argc < varsarg0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No setting directive was given', 0) end if next(tbl) == nil then if vars.ifngiven ~= nil then ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = vars.ifngiven } elseif tbl == ctx.oparams then ctx.params = {} end return argc end local cache, len if do_sort then local words cache, words, len, tmp = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, tmp do cache[len + idx] = words[idx] end len = len + tmp else len, cache = 0, {} for key in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = key end end local pmap, nss, kvs, pps = {}, 0, vars.pairsep or '', vars.itersep or '' for idx = 1, len do tmp, pmap[nss + 1] = cache[idx], pps pmap[nss + 2] = keyval_fn(tmp, tbl[tmp], kvs) nss = nss + 2 end tmp = vars.oxfordsep or vars.lastsep if tmp ~= nil and nss > 4 then pmap[nss - 1] = tmp elseif nss > 2 and vars.lastsep ~= nil then pmap[nss - 1] = vars.lastsep end pmap[1] = vars.header or '' if vars.footer ~= nil then pmap[nss + 1] = vars.footer end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = table.concat(pmap) } return argc end -- Concatenate the numeric keys from the table of parameters to the numeric -- keys from the table of options; non-numeric keys from the table of options -- will prevail over colliding non-numeric keys from the table of parameters local function concat_params (ctx) local retval, tbl, nmax = {}, ctx.params, table.maxn(ctx.pipe) if ctx.subset == 1 then -- We need only the sequence for key, val in ipairs(tbl) do retval[key + nmax] = val end else if ctx.subset == -1 then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then retval[key + nmax] = val else retval[key] = val end end end for key, val in pairs(ctx.pipe) do retval[key] = val end return retval end -- Flush the parameters by calling a custom function for each value (after this -- function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function flush_params (ctx, fn) local tbl = ctx.params if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then for key, val in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end return end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end return end if ctx.subset ~= -1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do fn(key, val) end end -- Flush the parameters by calling one of two custom functions for each value -- (after this function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function mixed_flush_params (ctx, fn_seq, fn_oth) if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(ctx.params) do fn_seq(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then flush_params(ctx, fn_oth) return end local tbl = ctx.params if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) local sequence = {} for key, val in ipairs(tbl) do sequence[key] = val end if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end for idx = 1, nn do if sequence[nums[idx]] then fn_seq(nums[idx], sequence[nums[idx]]) else fn_oth(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end end if ctx.sorttype ~= 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end return end for key, val in ipairs(tbl) do fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end end -- Finalize and return a concatenated list local function finalize_and_return_concatenated_list (ctx, lst, len, modsize) if len > 0 then local tmp = ctx.oxfordsep or ctx.lastsep if tmp ~= nil and len > modsize * 2 then lst[len - modsize + 1] = tmp elseif len > modsize and ctx.lastsep ~= nil then lst[len - modsize + 1] = ctx.lastsep end lst[1] = ctx.header or '' if ctx.footer ~= nil then lst[len + 1] = ctx.footer end ctx.text = table.concat(lst) else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end --- --- --- PUBLIC ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Modifiers ]]-- ------------------- -- Syntax: #invoke:params|sequential|pipe to library.sequential = function (ctx) if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The two directives ‘non-sequential’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end if ctx.sorttype > 0 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ and ‘reassorted’ directives are redundant when followed by ‘sequential’', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = ipairs, 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|non-sequential|pipe to library['non-sequential'] = function (ctx) if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The ‘non-sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘non-sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = pairs, -1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|all_sorted|pipe to library.all_sorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The two directives ‘reassorted’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|reassorted|pipe to library.reassorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘reassorted’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 2 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting|directives|...|pipe to library.setting = function (ctx) local argc = set_strings_from_opts(ctx, ctx.pipe, 1) if argc < 2 then error(modulename .. ', ‘setting’: No directive was given', 0) end return context_iterate(ctx, argc + 1) end -- Syntax: #invoke:params|scoring|new parameter name|[container]|pipe to library.scoring = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘scoring’: No parameter name was provided', 0) end local tmp local retval, opts = 0, ctx.pipe for _ in pairs(ctx.params) do retval = retval + 1 end if opts[2] ~= nil then tmp = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == 'in_substack' then new_substack(ctx)[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, 3) end ctx.params[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, tmp == 'here' and 3 or 2) end -- Syntax: #invoke:params|squeezing|pipe to library.squeezing = function (ctx) local store, indices, tbl, newlen = {}, {}, ctx.params, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then newlen = newlen + 1 indices[newlen], store[key], tbl[key] = key, val, nil end end table.sort(indices) for idx = 1, newlen do tbl[idx] = store[indices[idx]] end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|filling_the_gaps|pipe to library.filling_the_gaps = function (ctx) local newval, tbl, tmp, nmin, nmax, nnums = ctx.pipe[1], ctx.params, {}, 1, nil, -1 if newval == nil then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: No value was provided', 0) end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmax == nil then if key < nmin then nmin = key end nmax = key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end tmp[key], nnums = val, nnums + 1 end end if nmax ~= nil and nmax - nmin > nnums then ctx.n_available = ctx.n_available + nmin + nnums - nmax if ctx.n_available < 0 then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: It is possible to fill at most ' .. tostring(maxfill) .. ' parameters', 0) end for idx = nmin, nmax, 1 do tbl[idx] = newval end for key, val in pairs(tmp) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|clearing|pipe to library.clearing = function (ctx) local tbl, numerics = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil end end for key, val in ipairs(numerics) do tbl[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|cutting|left cut|right cut|pipe to library.cutting = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Left cut must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Right cut must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local len = #tbl if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end local tot = lcut + rcut if tot > 0 then local cache = {} if tot >= len then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end tot = len else for idx = len - rcut + 1, len, 1 do tbl[idx] = nil end for idx = 1, lcut, 1 do tbl[idx] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then if key > len then cache[key - tot] = val else cache[key - lcut] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|cropping|left crop|right crop|pipe to library.cropping = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Left crop must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Right crop must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local nmin, nmax for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmin == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end if nmin ~= nil then local len = nmax - nmin + 1 if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end if lcut + rcut - len > -1 then for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tbl[key] = nil end end elseif lcut + rcut > 0 then for idx = nmax - rcut + 1, nmax do tbl[idx] = nil end for idx = nmin, nmin + lcut - 1 do tbl[idx] = nil end local lshift = nmin + lcut - 1 if lshift > 0 then for idx = lshift + 1, nmax, 1 do tbl[idx - lshift], tbl[idx] = tbl[idx], nil end end end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|purging|start offset|length|pipe to library.purging = function (ctx) local idx = tonumber(ctx.pipe[1]) if idx == nil or math.floor(idx) ~= idx then error(modulename .. ', ‘purging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘purging’: Length must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params if len < 1 then len = len + table.maxn(tbl) if idx > len then return context_iterate(ctx, 3) end len = len - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(tbl, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|backpurging|start offset|length|pipe to library.backpurging = function (ctx) local last = tonumber(ctx.pipe[1]) if last == nil or math.floor(last) ~= last then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Length must be an integer number', 0) end local idx local tbl = ctx.params if len > 0 then idx = last - len + 1 else for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and (idx == nil or key < idx) then idx = key end end if idx == nil then return context_iterate(ctx, 3) end idx = idx - len if last < idx then return context_iterate(ctx, 3) end len = last - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(ctx.params, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|shifting|addend|pipe to library.shifting = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local nshift = tonumber(ctx.pipe[1]) if nshift == nil or nshift == 0 or math.floor(nshift) ~= nshift then error(modulename .. ', ‘shifting’: A non-zero integer number must be provided', 0) end local tbl = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'number' then tbl[key + nshift] = val else tbl[key] = val end end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|reversing_numeric_names|pipe to library.reversing_numeric_names = function (ctx) local tbl, numerics, nmax = ctx.params, {}, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil if key > nmax then nmax = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax - key + 1] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pivoting_numeric_names|pipe to --[[ library.pivoting_numeric_names = function (ctx) local tbl = ctx.params local shift = #tbl + 1 if shift < 2 then return library.reversing_numeric_names(ctx) end local numerics = {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[shift - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|mirroring_numeric_names|pipe to --[[ library.mirroring_numeric_names = function (ctx) local nmax, nmin local tbl, numerics = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil if nmax == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax + nmin - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|swapping_numeric_names|pipe to --[[ library.swapping_numeric_names = function (ctx) local tmp local tbl, cache, nsize = ctx.params, {}, 0 for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nsize = nsize + 1 cache[nsize] = key end end table.sort(cache) for idx = math.floor(nsize / 2), 1, -1 do tmp = tbl[cache[idx] ] tbl[cache[idx] ] = tbl[cache[nsize - idx + 1] ] tbl[cache[nsize - idx + 1] ] = tmp end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|sorting_sequential_values|[criterion]|pipe to library.sorting_sequential_values = function (ctx) local sortfn if ctx.pipe[1] ~= nil then sortfn = sortfunctions[ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$'] end if sortfn then table.sort(ctx.params, sortfn) else table.sort(ctx.params) end -- i.e. either `false` or `nil` if sortfn == nil then return context_iterate(ctx, 1) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|splicing|[add to position]|position|increment| -- [number of elements to write]|...|pipe to library.splicing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp2, argc, pos, refp local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params local tmp1 = opts[1] if tmp1 ~= nil then tmp2 = tonumber(tmp1) if tmp2 == nil or math.floor(tmp2) ~= tmp2 then pos, argc, tmp2 = tonumber(opts[2]), 4, tmp1:match'^%s*(.*%S)' if tmp2 ~= nil then refp = position_references[tmp2] if refp == nil then error(modulename .. ', ‘splicing’: ‘' .. tostring(tmp2) .. '’ is not a valid first argument', 0) end else refp = 0 end else pos, argc, refp = tmp2, 3, 0 end else pos, argc, refp = tonumber(opts[2]), 4, 0 end if pos == nil or math.floor(pos) ~= pos then error(modulename .. ', ‘splicing’: The position must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[argc - 1]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘splicing’: The increment must be an integer number', 0) end if refp == 2 then for _ in ipairs(tbl) do pos = pos + 1 end refp = 0 end tmp1, tmp2 = nil, nil if refp ~= 0 or len ~= 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if tmp1 == nil then tmp1, tmp2 = key, key elseif key < tmp1 then tmp1 = key elseif key > tmp2 then tmp2 = key end end end end if tmp2 == nil then len = 0 elseif refp == 3 then pos = pos + tmp2 elseif refp == 1 then pos = pos + tmp1 end if len > 0 and pos + len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_expanded(tbl, pos, len) elseif len < 0 and pos - len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_reduced(tbl, pos, -len) else tbl = copy_or_ref_table(tbl, tbl ~= ctx.oparams) end ctx.params = tbl tmp1 = tonumber(opts[argc]) if len == 0 and (tmp1 == nil or tmp1 < 1) then error(modulename .. ', ‘splicing’: When the increment is zero the number of elements to add cannot be zero', 0) end if tmp1 == nil or tmp1 < 0 or math.floor(tmp1) ~= tmp1 then return context_iterate(ctx, argc) end tmp2 = argc - pos + 1 for key = pos, pos + tmp1 - 1 do tbl[key] = opts[key + tmp2] end return context_iterate(ctx, argc + tmp1 + 1) end -- Syntax: #invoke:params|imposing|name|value|pipe to library.imposing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘imposing’: Missing parameter name to impose', 0) end ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = ctx.pipe[2] return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|providing|name|value|pipe to library.providing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘providing’: Missing parameter name to provide', 0) end local key = get_parameter_name(ctx.pipe[1]) if ctx.params[key] == nil then ctx.params[key] = ctx.pipe[2] end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|reassigning|source|destination|[mode]|pipe to library.reassigning = function (ctx) local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing source parameter', 0) end if opts[2] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing destination parameter', 0) end local mode local src = get_parameter_name(opts[1]) local val = tbl[src] if opts[3] ~= nil then mode = a_modes[opts[3]:match'^%s*(.-)%s*$'] end local argc = mode == nil and 3 or 4 if val == nil then return context_iterate(ctx, argc) end local dest = get_parameter_name(opts[2]) if mode == 1 or mode == 4 or (mode == 3 and tbl[dest] == nil) then tbl[src] = nil end if mode == nil or mode < 2 or tbl[dest] == nil then tbl[dest] = val end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|discarding|name|[how many]|pipe to library.discarding = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘discarding’: Missing parameter name to discard', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil then ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = nil return context_iterate(ctx, 2) end local key = tonumber(ctx.pipe[1]) if key == nil or math.floor(key) ~= key then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range was provided, but the initial parameter name is not an integer number', 0) end if len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range can only be an integer number greater than zero', 0) end for idx = key, key + len - 1 do ctx.params[idx] = nil end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_non-numeric_names|pipe to library['excluding_non-numeric_names'] = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) ~= 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_numeric_names|pipe to library.excluding_numeric_names = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_name_matching = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp, ptn local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_matching') local tbl, newparams = ctx.params, {} for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then tmp = ptn[1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end newparams[tmp] = tbl[tmp] else for key, val in pairs(tbl) do if tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then newparams[key] = val end end end end ctx.params = newparams return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_name_not_matching = function (ctx) local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_not_matching') local tbl = ctx.params if nptns == 1 and targets[1][3] then local tmp = targets[1][1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tbl[tonumber(tmp)] = nil else tbl[tmp] = nil end return context_iterate(ctx, argc) end local yesmatch, ptn for key in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if tostring(key) ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_value_matching = function (ctx) local nomatch, ptn local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_matching') for key, val in pairs(tbl) do nomatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val == ptn[1] then nomatch = false break end elseif val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then nomatch = false break end end if nomatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_value_not_matching = function (ctx) local yesmatch, ptn local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_not_matching') for key, val in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|keeping_at_most|number of parameters to pick|pipe to library.keeping_at_most = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘keeping_at_most’: The number of parameters to keep must be an integer greater than zero', 0) end ctx.params = copy_table_maxn({}, ctx.params, len) return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|trimming_values|pipe to library.trimming_values = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:match'^%s*(.-)%s*$' end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_lowercase|pipe to library.mapping_to_lowercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:lower() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_uppercase|pipe to library.mapping_to_uppercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:upper() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.mapping_by_calling = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = margs } value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_invoking|module name|function name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_invoking = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = margs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_magic = function (ctx) local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, margs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.mapping_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'mapping_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then for key, val in pairs(tbl) do if val == ptn then tbl[key] = repl end end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:gsub(ptn, repl, nmax) end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_mixing|mixing string|pipe to library.mapping_by_mixing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local tbl, mix = ctx.params, ctx.pipe[1] if mix == '$#' then for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 2) end local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(tbl) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end tbl[key] = table.concat(cnv) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_names|pipe to --[[ library.mapping_to_names = function (ctx) local tbl = ctx.params for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_lowercase|pipe to library.renaming_to_lowercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:lower()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_uppercase|pipe to library.renaming_to_uppercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:upper()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_sequence|[sort order]|pipe to library.renaming_to_sequence = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache, len local tbl = ctx.params local sortfn, argc, do_sort = load_sort_opt(ctx.pipe[1]) if do_sort then local words, wl cache, words, len, wl = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, len do cache[idx] = tbl[cache[idx]] end for idx = 1, wl do cache[len + idx] = tbl[words[idx]] end else len, cache = 0, {} for _, val in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.renaming_by_calling = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_calling’: No template name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = rargs } map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_invoking|module name|function -- name|[call style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of -- additional arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument -- N]|pipe to library.renaming_by_invoking = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = rargs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.renaming_by_magic = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, rargs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.renaming_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'renaming_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then ptn = get_parameter_name(ptn) local val = tbl[ptn] if val ~= nil then tbl[ptn], tbl[get_parameter_name(repl)] = nil, val end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end local cache = {} for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, tostring(key):gsub(ptn, repl, nmax)) end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_mixing|mixing string|pipe to library.renaming_by_mixing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local mix = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$' local cache = {} if mix == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end else local skel, canvas, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(ctx.params) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then canvas[idx] = val else canvas[idx] = tostring(key) end end cache[get_parameter_name(table.concat(canvas))] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_values|pipe to --[[ library.renaming_to_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for _, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = val end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|grouping_by_calling|template -- name|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.grouping_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp, argc, tbl, mem = load_child_opts(ctx.pipe, 2, 0, ctx.params) local gargs = {} for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' and key < 1 then gargs[key - 1] = val else gargs[key] = val end end tmp = ctx.pipe[1] if tmp ~= nil then tmp = tmp:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘grouping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local groups = make_groups(tbl) for gid, group in pairs(groups) do for key, val in pairs(gargs) do group[key] = val end group[0], model.args = gid, group groups[gid] = ctx.frame:expandTemplate(model) end for key, val in pairs(mem) do groups[key] = val end ctx.params = groups return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|parsing|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.parsing = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘parsing’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') parse_parameter_string(ctx.params, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|reinterpreting|parameter to reinterpret|[trim -- flag]|[iteration delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter -- setter]|[...]|pipe to library.reinterpreting = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘reinterpreting’: No parameter to reinterpret was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') local tbl, tmp = ctx.params, get_parameter_name(opts[1]) local str = tbl[tmp] if str ~= nil then tbl[tmp] = nil parse_parameter_string(tbl, str, isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|evaluating|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.evaluating = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘evaluating’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '!', ':') if opts[1]:match'^%s*(.*%S)' == nil then ctx.pipe = copy_or_ref_table(opts, opts ~= ctx.opipe) return context_iterate(ctx, argc) end local new_opts, cache = {}, {} local shift = parse_parameter_string(cache, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) - argc for key, val in pairs(opts) do if type(key) ~= 'number' or key < 1 then new_opts[key] = val elseif key >= argc then new_opts[key + shift] = val end end for key, val in pairs(cache) do new_opts[key] = val end ctx.pipe = new_opts return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mixing_names_and_values|mixing string|pipe to library.mixing_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter names', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter values', 0) end local tmp local mix_k = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$' local cache, mix_v = {}, ctx.pipe[2] if mix_k == '$@' and mix_v == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end elseif mix_k == '$@' and mix_v == '$#' then for key, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = tostring(key) end elseif mix_k == '$#' and mix_v == '$#' then for key in pairs(ctx.params) do cache[key] = tostring(key) end else local skel_k, cnv_k, n_parts_k = parse_placeholder_string(mix_k) local skel_v, cnv_v, n_parts_v = parse_placeholder_string(mix_v) for key, val in pairs(ctx.params) do tmp = tostring(key) for idx = 2, n_parts_k, 2 do if skel_k[idx] then cnv_k[idx] = val else cnv_k[idx] = tmp end end for idx = 2, n_parts_v, 2 do if skel_v[idx] then cnv_v[idx] = val else cnv_v[idx] = tmp end end cache[get_parameter_name(table.concat(cnv_k))] = table.concat(cnv_v) end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|swapping_names_and_values|pipe to --[[ library.swapping_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = key end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|combining|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return key .. kvs .. val end, 'combining' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_values|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return val end, 'combining_values' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_calling|template name|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tname = ctx.pipe[1] if tname ~= nil then tname = tname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No template name was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = ctx.params } } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_invoking|module name|function name|new -- parameter name|pipe to library.combining_by_invoking = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local mname = ctx.pipe[1] if mname ~= nil then mname = mname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = ctx.pipe[2] if fname ~= nil then fname = fname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No function name was provided', 0) end if ctx.pipe[3] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No parameter name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = ctx.params } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[3])] = tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) } return context_iterate(ctx, 4) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_magic|parser function|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local magic = ctx.pipe[1] if magic ~= nil then magic = magic:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parser function was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:callParserFunction(magic, ctx.params) } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|snapshotting|[maximum number]|pipe to library.snapshotting = function (ctx) return context_iterate(ctx, make_child(ctx, ctx.params, 'snapshotting')) end -- Syntax: #invoke:params|remembering|[maximum number]|pipe to library.remembering = function (ctx) return context_iterate(ctx, make_child(ctx, ctx.oparams, 'remembering')) end -- Syntax: #invoke:params|entering_substack|[new]|pipe to library.entering_substack = function (ctx) local tbl, ncurrparent = ctx.params, ctx.n_parents + 1 if ctx.parents == nil then ctx.parents = { tbl } else ctx.parents[ncurrparent] = tbl end ctx.n_parents = ncurrparent if ctx.pipe[1] ~= nil and ctx.pipe[1]:match'^%s*new%s*$' then ctx.params = {} return context_iterate(ctx, 2) end local currsnap = ctx.n_children if currsnap > 0 then ctx.params, ctx.children[currsnap], ctx.n_children = ctx.children[currsnap], nil, currsnap - 1 else local newparams = {} for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end ctx.params = newparams end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pulling|parameter name|pipe to library.pulling = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘pulling’: No parameter to pull was provided', 0) end local tmp = ctx.n_parents local parent = tmp < 1 and ctx.oparams or ctx.parents[tmp] tmp = get_parameter_name(opts[1]) if parent[tmp] ~= nil then ctx.params[tmp] = parent[tmp] end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|recalling|parameter name|pipe to library.recalling = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘recalling’: No parameter to recall was provided', 0) end local arg = get_parameter_name(opts[1]) if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|finding|parameter name|pipe to --[[ library.finding = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘finding’: No parameter to find was provided', 0) end local arg = get_parameter_name(opts[1]) local parent for idx = ctx.n_parents, 1, -1 do parent = ctx.parents[idx] if parent[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = parent[arg] return context_iterate(ctx, 2) end end if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|picking|number of parameters to pick|pipe to --[[ library.picking = function (ctx) local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘picking’: The number of parameters to pick must be an integer greater than zero', 0) end if ctx.n_parents < 1 then copy_table_maxn(ctx.params, ctx.oparams, len) else copy_table_maxn(ctx.params, ctx.parents[ctx.n_parents], len) end return context_iterate(ctx, 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|detaching_substack|pipe to library.detaching_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘detaching_substack’: No substack has been created', 0) end local parent = ctx.parents[ncurrparent] for key in pairs(ctx.params) do parent[key] = nil end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|dropping_substack|pipe to library.dropping_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘dropping_substack’: No substack has been created', 0) end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|leaving_substack|pipe to library.leaving_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘leaving_substack’: No substack has been created', 0) end local currsnap = ctx.n_children + 1 if ctx.children == nil then ctx.children = { ctx.params } else ctx.children[currsnap] = ctx.params end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents, ctx.n_children = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1, currsnap return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|merging_substack|pipe to library.merging_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘merging_substack’: No substack has been created', 0) end local parent, child = ctx.parents[ncurrparent], ctx.params ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = parent, nil, ncurrparent - 1 for key, val in pairs(child) do parent[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|flushing|pipe to library.flushing = function (ctx) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘flushing’: There are no substacks to flush', 0) end local parent, currsnap = ctx.params, ctx.n_children for key, val in pairs(ctx.children[currsnap]) do parent[key] = val end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting_by_flushing|pipe to library.setting_by_flushing = function (ctx) set_strings_from_substack(ctx, ctx, 'setting_by_flushing') return context_iterate(ctx, 1) end --[[ Functions ]]-- ----------------------------- -- Syntax: #invoke:params|count library.count = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local retval = 0 for _ in ctx.iterfunc(ctx.params) do retval = retval + 1 end if ctx.subset == -1 then retval = retval - #ctx.params end ctx.text = retval return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_call|template name|[prepend 1]|[prepend 2] -- |[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=value -- n]|[...] library.concat_and_call = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_call’: No template name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = concat_params(ctx) } return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_invoke|module name|function name|[prepend -- 1]|[prepend 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named -- item n=value n]|[...] library.concat_and_invoke = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No function name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 2) local mfunc = require('Module:' .. mname)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.text = mfunc(ctx.frame:newChild{ title = 'Module:' .. mname, args = concat_params(ctx) }) return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_magic|parser function|[prepend 1]|[prepend -- 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n= -- value n]|[...] library.concat_and_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_magic’: No parser function was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:callParserFunction(magic, concat_params(ctx)) return false end -- Syntax: #invoke:params|value_of|parameter name library.value_of = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘value_of’: No parameter name was provided', 0) end local val local key = opts[1]:match'^%s*(.-)%s*$' if key == '0' or key:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then key = tonumber(key) val = ctx.params[key] -- No worries: #ctx.params is unused when the modifier is in -- first position (and therefore `ctx.params` is a metatable) if val ~= nil and ( ctx.subset ~= -1 or key > #ctx.params or key < 1 ) and ( ctx.subset ~= 1 or (key <= #ctx.params and key > 0) ) then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end else val = ctx.params[key] if ctx.subset ~= 1 and val ~= nil then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end return false end -- Syntax: #invoke:params|list library.list = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_values library.list_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! -- NOTE: `library.coins()` and `library.unique_coins()` rely on us local ret, nss, pps = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], nss = pps, val, nss + 2 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_maybe_with_names library.list_maybe_with_names = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' mixed_flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, '', '', val, nss + 4 end, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|coins|[first coin = value 1]|[second coin = value -- 2]|[...]|[last coin = value N] --[[ library.coins = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = opts[get_parameter_name(val)] end return library.list_values(ctx) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|unique_coins|[first coin = value 1]|[second coin = -- value 2]|[...]|[last coin = value N] --[[ library.unique_coins = function (ctx) local tmp local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tmp = get_parameter_name(val) tbl[key], opts[tmp] = opts[tmp], nil end return library.list_values(ctx) end ]] -- Syntax: #invoke:params|for_each|wikitext library.for_each = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, pps, txt = {}, 0, ctx.itersep or '', ctx.pipe[1] or '' local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(txt) flush_params(ctx, function (key, val) for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end ret[nss + 1], nss = pps, nss + 2 ret[nss] = table.concat(cnv) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each|template name|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each|module name|module function|[append -- 1]|[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...] -- |[named param n=value n]|[...] library.invoke_for_each = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each|parser function|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.magic_for_each = function (ctx) local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_value|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_value = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_value’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each_value|module name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.invoke_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname, fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' remove_numeric_keys(opts, 1, 1) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each_value|parser function|[append 1] -- |[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named -- param n=value n]|[...] library.magic_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each_value’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_group|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_group = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local tmp if ctx.pipe[1] ~= nil then tmp = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_group’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local opts, ret, nss, ccs = {}, {}, 0, ctx.itersep or '' for key, val in pairs(ctx.pipe) do if type(key) == 'number' then opts[key - 1] = val else opts[key] = val end end ctx.pipe = opts ctx.params = make_groups(ctx.params) flush_params(ctx, function (gid, group) for key, val in pairs(opts) do group[key] = val end group[0], model.args, ret[nss + 1], nss = gid, group, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end --[[ First-position-only modifiers ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|new|pipe to static_iface.new = function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, false) ctx.params = {} main_loop(ctx, context_iterate(ctx, 1)) return ctx.text end --[[ First-position-only functions ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|self static_iface.self = function (frame) return frame:getParent():getTitle() end --[[ Public metatable of functions ]]-- --------------------------------------- return setmetatable({}, { __index = function (_, query) local fname = query:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end local func = static_iface[fname] if func ~= nil then return func end func = library[fname] if func == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end return function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, refpipe[fname]) ctx.params = copy_or_ref_table(ctx.oparams, refparams[fname]) main_loop(ctx, func) return ctx.text end end }) jm8x5ug81bre69dpt2csm0n3owsmu2i 0 4714858 42655357 42655103 2026-07-15T12:44:28Z Edgar Allan Poe 29250 /* Članice */ 42655357 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = CAF | izvorni naziv = Confédération Africaine de Football | logo = Confederation_of_African_Football_logo.svg | veličina = | tip = nogometna konfederacija | osnivanje = [[8. veljače]] [[1957.]] | mjesto osnivanja = {{flagicon|SUD}} [[Kartum]], [[Sudan]] | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|EGI}} [[Šesti Oktobar (grad)|Šesti Oktobar]], [[Egipat]] | regija = Afrika | broj članica = 54 | službeni jezici = {{hlist|[[francuski]]|[[arapski]]|[[engleski]]|[[španjolski]]}} | predsjednik = {{flagicon|JAR}} [[Patrice Motsepe]] | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|MAR}} [[Fouzi Lekjaa]]|{{flagicon|GAN}} [[Kurt Okraku]]|{{flagicon|GAB}} [[Pierre-Alain Mounguengui]]|{{flagicon|COD}} [[Bestine Ditabala]]|{{flagicon|MOZ}} [[Feizal Sidat]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|NGA}} ''[[Samson Adamu]]'' {{small|(v.d.)}} | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = }} '''Konfederacija afričkog nogometa''' ('''CAF'''; [[francuski]]: ''Confédération Africaine de Football'', [[engleski]]: ''Confederation of African Football'') je krovna nogometna konfederacija u [[Afrika|Africi]]. Predstavlja državne nogometne saveze Afrike, održava klupska i reprezentativna natjecanja u Africi te nadzire novčane nagrade, pravila i medijska prava tih natjecanja. CAF je jedna od šest nogometnih konfederacija članica [[FIFA]]-e. CAF je osnovan [[8. februara|8. veljače]] [[1957.]] godine u [[Kartum]]u, glavnom gradu [[Sudan]]a, a osnovali su ga predstavnici egipatskog, etiopskog, južnoafričkog i sudanskog nogometnog saveza. Temelj za osnivanje konfederacije bili su razgovori između predstavnika ovih saveza održanih [[7. juna|7. lipnja]] [[1956.]] godine u hotelu ''Avenida'' u [[portugal]]skom [[Lisabon]]u. [[Jusuf Muhammad]] ([[Egipat]]) postao je prvi glavni tajnik, a [[Abdelaziz Salem]] ([[Egipat]]) prvi predsjednik CAF-a. Administrativno sjedište se od [[2002.]] godine nalazi u gradu [[Šesti Oktobar (grad)|Šestom Oktobru]], koji se nalazi nedaleko od [[Kairo|Kaira]]. Konfederacija trenutno ima 54 punopravne članice, dok [[Zanzibar]] i [[Réunion]] imaju status neregionalnih članica. Aktualni predsjednik je [[Patrice Motsepe]] iz [[Južnoafrička Republika|Južnoafričke Republike]], a njegov je prvi potpredsjednik [[Fouzi Lekjaa]] iz [[Maroko|Maroka]]. Vršitelj dužnosti glavnog tajnika je [[Samson Adamu]] iz [[Nigerija|Nigerije]].<ref>{{cite web |title=Inside FIFA |url=http://www.fifa.com/about-fifa/associations/CAF/ |access-date=2026-06-14 |website=Fifa.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Executive Committee |url=https://www.cafonline.com/inside-caf/about-us/organization/executive-committee/ |access-date=14 June 2026 |website=Cafonline.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Eludini |first=Tunde |date=2026-03-29 |title=CAF appoints Nigeria&#8217;s Samson Adamu as Acting Secretary General |url=https://www.premiumtimesng.com/sports/football/867653-caf-appoints-nigerias-samson-adamu-as-acting-secretary-general.html |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[Premium Times]] |language=en-GB |issn=2360-7688}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigeria’s Samson Adamu Steps in As Acting General Secretary of CAF |url=https://www.thisdaylive.com/2026/03/29/nigerias-samson-adamu-steps-in-as-acting-general-secretary-of-caf/ |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[This Day]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nlebem |first=Anthony |date=2026-03-29 |title=CAF appoints Nigeria’s Samson Adamu as acting secretary general |url=https://businessday.ng/sports/article/caf-appoints-nigerias-samson-adamu-as-acting-secretary-general/ |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]] |location=Lagos, Nigeria |language=en-US}}</ref> == Uprava == Na čelu CAF-a nalazi se predsjednik, koji ima pet potpredsjednika. Ostale izvršne funkcije su one glavnog tajnika i glavnog koordinatora. Aktualno rukovodstvo čine: {|class="wikitable" |- !Funkcija !Ime |- |bgcolor=#EAECF0| '''Predsjednik |{{flagicon|South Africa}} [[Patrice Motsepe]] |- | rowspan="5" bgcolor=#EAECF0| '''Potpredsjednici''' |{{flagicon|Morocco }} [[Fouzi Lekjaa]] |- |{{flagicon|Ghana}} [[Kurt Okraku]] |- |{{flagicon|Gabon}} [[Pierre-Alain Mounguengui]] |- |{{flagicon|COD}} [[Bestine Ditabala]] |- |{{flagicon|Mozambique}} [[Feizal Sidat]] |- |bgcolor=#EAECF0| '''Glavni tajnik''' |{{flagicon|Nigeria}} ''[[Samson Adamu]]'' (v.d.) |- |bgcolor=#EAECF0| '''Glavni koordinator''' |{{flagicon|Ghana}} [[Frederick Acheampong]] |} === Lista predsjednika === {| class="wikitable" style="text-align: center" !{{Abbr|Br.|Broj}} !Ime !Mandat |- !1. |align="left" |{{flagicon|EGI|1952}} [[Abdelaziz Salem]] |[[1957.]] – [[1958.]] |- !2. |align="left" |{{flagicon|EGI|1958}} [[Abdelaziz Mustafa]] |[[1958.]] – [[1968.]] |- !3. |align="left" |{{flagicon|SUD|1956}} [[Abdelhalim Muhammad]] |[[1968.]] – [[1972.]] |- !4. |align="left" |{{flagicon|ETI|1941}} [[Yidnekatchew Tessema]] |[[1972.]] – [[1987.]] |- !(–) |align="left" |{{flagicon|SUD}} ''[[Abdelhalim Muhammad]]'' |[[1987.]] – [[1988.]] |- !5. |align="left" |{{flagicon|CMR}} [[Issa Hayatou]] |[[1988.]] – [[2017.]] |- !6. |align="left" |{{flagicon|MAD}} [[Ahmad Ahmad]] |[[2017.]] – [[2020.]] |- !(–) |align="left" |''{{flagicon|COD}} [[Constant Omari]]'' |[[2020.]] – [[2021.]] |- !6. |align="left" |{{flagicon|MAD}} [[Ahmad Ahmad]]<ref>{{cite news|last=Asala|first=Kizzi|date=30 January 2021|title=Madagascar's Ahmad Ahmad Temporarily Reinstated as Head of the CAF|url=https://www.africanews.com/2021/01/30/madagascar-s-ahmad-ahmad-temporarily-reinstated-as-head-of-the-caf/|publisher=[[africanews]]|agency=[[Agence France-Presse|AFP]]|access-date=1 February 2021}}</ref> |[[2021.]] |- !7. |align="left" |{{flagicon|JAR}} [[Patrice Motsepe]]<ref>{{Cite web|last=Dove|first=Ed|date=12 March 2021|title=Patrice Motsepe: Africa's ninth richest person appointed Caf president|url=https://www.goal.com/en/news/patrice-motsepe-africas-ninth-richest-person-appointed-caf/bl3s8p4dafm51fmjkxs4va9q9|website=[[Goal.com]]|access-date=12 March 2021}}</ref> |[[2021.]] – ''danas'' |} == Članice == Konfederacija afričkog nogometa broji ukupno 54 punopravne članice.<ref name="Mem">{{cite web|title=Member Associations|url=https://www.cafonline.com/inside-caf/member-associations/|website=CAFOnline.com|access-date=15 February 2024}}</ref><ref>{{cite news | last=Nicholson | first=Paul | title=Motsepe rubberstamps pay rises for member association presidents as CAF reports $9m loss | work=Inside World Football | date=22 October 2024 | url=https://www.insideworldfootball.com/2024/10/22/motsepe-rubberstamps-pay-rises-member-association-presidents-caf-reports-9m-loss/ | access-date=19 November 2024}}</ref> [[File:Carte Afrique CAF.png|thumb|Regionalne federacije u sklopu CAF-a: {{legend|#8fbc8f|[[UNAF]] (Sjeverna Afrika)}} {{legend|#ffd700|[[WAFU]] (Zapadna Afrika)}} {{legend|#db7093|[[UNIFFAC]] (Centralna Afrika)}} {{legend|#4682b4|[[CECAFA]] (Istočna Afrika)}} {{legend|#deb887|[[COSAFA]] (Južna Afrika)}}]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo u<br>CAF-u ! Regionalno<br>članstvo ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] |- !colspan=8|[[UNAF|Unija sjevernoafričkog nogometa (UNAF)]] (5) |- | ALG ||style="text-align:left;"| {{fba|Algeria}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | EGY ||style="text-align:left;"| {{fba|Egypt}}{{efn|Članica [[UNAF]]-a. Egipat se [[19. studenog]] [[2009.]] godine bio povukao iz UNAF-a, ali se vratio [[2011.]] godine.}} | [[1921.]] || [[1923.]] || [[1957.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | LBY ||style="text-align:left;"| {{fba|Libya}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | MAR ||style="text-align:left;"| {{fba|Morocco}} | [[1955.]] || [[1960.]] || [[1960.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | TUN ||style="text-align:left;"| {{fba|Tunisia}} | [[1957.]] || [[1960.]] || [[1960.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[WAFU|Zapadnoafrička nogometna unija (WAFU)]] (16) |- | BEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Benin}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | BFA ||style="text-align:left;"| {{fba|Burkina Faso}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Gambia}} | [[1952.]] || [[1968.]] || [[1966.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GHA ||style="text-align:left;"| {{fba|Ghana}} | [[1935.]] || [[1948.]] || [[1960.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GUI ||style="text-align:left;"| {{fba|Guinea}} | [[1960.]] || [[1962.]] || [[1962.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GNB ||style="text-align:left;"| {{fba|Guinea-Bissau}} | [[1974.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | LBR ||style="text-align:left;"| {{fba|Liberia}} | [[1936.]] || [[1964.]] || [[1962.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | MLI ||style="text-align:left;"| {{fba|Mali}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | MTN ||style="text-align:left;"| {{fba|Mauritania}} | [[1961.]] || [[1970.]] || [[1976.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | NIG ||style="text-align:left;"| {{fba|Niger}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | NGA ||style="text-align:left;"| {{fba|Nigeria}} | [[1945.]] || [[1960.]] || [[1959.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | CIV ||style="text-align:left;"| {{fba|Ivory Coast|ime=Obala Bjelokosti}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | SEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Senegal}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | SLE ||style="text-align:left;"| {{fba|Sierra Leone}} | [[1960.]] || [[1960.]] || [[1967.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | TOG ||style="text-align:left;"| {{fba|Togo}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | CPV ||style="text-align:left;"| {{fba|Cape Verde}} | [[1982.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[UNIFFAC|Unija centralnoafričkih nogometnih saveza Central (UNIFFAC)]] (8) |- | CTA ||style="text-align:left;"| {{fba|Central African Republic}} | [[1961.]] || [[1964.]] || [[1968.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CHA ||style="text-align:left;"| {{fba|Čad}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | COD ||style="text-align:left;"| {{fba|COD}} | [[1919.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | EQG ||style="text-align:left;"| {{fba|Ekvatorska Gvineja}} | [[1957.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | GAB ||style="text-align:left;"| {{fba|Gabon}} | [[1962.]] || [[1966.]] || [[1968.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CMR ||style="text-align:left;"| {{fba|Cameroon}} | [[1959.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CGO ||style="text-align:left;"| {{fba|Congo}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | STP ||style="text-align:left;"| {{fba|São Tomé and Príncipe}} | [[1975.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[CECAFA|Vijeće za nogometne saveze Istočne i Centralne Afrike (CECAFA)]] (11) |- | BDI ||style="text-align:left;"| {{fba|Burundi}} | [[1948.]] || [[1972.]] || [[1972.]] || [[1994.]] || {{yes}} |- | DJI ||style="text-align:left;"| {{fba|Džibuti}} | [[1979.]] || [[1994.]] || [[1994.]] || [[1994.]] || {{yes}} |- | ERI ||style="text-align:left;"| {{fba|Eritreja}} | [[1996.]] || [[1998.]] || [[1998.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | ETH ||style="text-align:left;"| {{fba|Etiopija}} | [[1943.]] || [[1952.]] || [[1957.]] || [[1983.]] || {{yes}} |- | SSD ||style="text-align:left;"| {{fba|Južni Sudan}} | [[2011.]] || [[2012.]] || [[2012.]] || [[2012.]] || {{yes}} |- | KEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Kenya}} | [[1960.]] || [[1960.]] || [[1961.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | RWA ||style="text-align:left;"| {{fba|Rwanda}} | [[1975.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1995.]] || {{yes}} |- | SOM ||style="text-align:left;"| {{fba|Somalija}} | [[1951.]] || [[1962.]] || [[1968.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | SDN ||style="text-align:left;"| {{fba|Sudan}} | [[1936.]] || [[1948.]] || [[1957.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | TAN ||style="text-align:left;"| {{fba|Tanzanija}} | [[1945.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | UGA ||style="text-align:left;"| {{fba|Uganda}} | [[1924.]] || [[1960.]] || [[1961.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[COSAFA|Vijeće nogometnih saveza Južne Afrike (COSAFA)]] (14) |- | ANG ||style="text-align:left;"| {{fba|Angola}} | [[1979.]] || [[1980.]] || [[1980.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | BOT ||style="text-align:left;"| {{fba|Bocvana}} | [[1970.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | SWZ ||style="text-align:left;"| {{fba|Esvatini}} | [[1968.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | RSA ||style="text-align:left;"| {{fba|South Africa}}{{efn|Južnoafrička Republika bila je isključena iz CAF-a i izbačena s [[Afrički kup nacija 1957.|Kupa nacija 1957.]] godine zbog [[apartheid]]a.}} | [[1892.]] || [[1992.]] || [[1992.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | COM ||style="text-align:left;"| {{fba|Komori}} | [[1979.]] || [[2005.]] || [[2003.]] || [[2007.]] || {{yes}} |- | LES ||style="text-align:left;"| {{fba|Lesotho}} | [[1932.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | MAD ||style="text-align:left;"| {{fba|Madagascar}} | [[1961.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | MWI ||style="text-align:left;"| {{fba|Malawi}} | [[1966.]] || [[1968.]] || [[1974.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | MRI ||style="text-align:left;"| {{fba|Mauritius}} | [[1952.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | MOZ ||style="text-align:left;"| {{fba|Mozambique}} | [[1975.]] || [[1980.]] || [[1978.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | NAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Namibia}} | [[1990.]] || [[1992.]] || [[1992.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | SEY ||style="text-align:left;"| {{fba|Seychelles}} | [[1979.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | ZAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Zambia}} | [[1929.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | ZIM ||style="text-align:left;"| {{fba|Zimbabwe}} | [[1892.]] || [[1965.]] || [[1980.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- !colspan=8|Neregionalne članice (2) |- | REU ||style="text-align:left;"| {{fba|Réunion}}{{efn|name=AM}} | [[1956.]] || — || [[1992.]] || — || {{ne}} |- | ZAN ||style="text-align:left;"| {{fba|Zanzibar}}{{efn|name=AM|Pridružena članica, nije članica [[FIFA]]-e. Zanzibar je imao status pune članice tijekom period od četiri mjeseca [[2017.]] godine, nakon čega je status promijenjen jer je CAF priznao da je punopravno članstvo dodijeljeno greškom.<ref>{{cite web|last=Gleeson|first=Mark|date=21 July 2017|title=Zanzibar loses Caf membership in embarrassing U-turn|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40682462|website=[[BBC Sport]]|access-date=31 May 2018}}</ref> Međutim, Zanzibar je punopravni član [[CECAFA]]-e. Réunion je pridruženi član [[COSAFA]]-e.<ref>{{Cite web|url=https://cosafa.com/aboutus/|title=ABOUT US|website=Cosafa.com|date=12 June 2026|access-date=14 June 2026}}</ref>}} | [[1926.]] || — || [[2004.]] || [[1973.]] || {{ne}} |} == Natjecanja == U nadležnosti CAF-a je nekoliko takmičenja: {| class="wikitable sortable" |- !Takmičenja !Trenutni prvak |- | [[CAF Liga prvaka]] | {{ZD|TUN}} [[Espérance Sportive de Tunis|ES Tunis]] |- | [[CAF Konfederalni kup]] | {{ZD|MAR}} [[Raja Casablanca]] |- | [[CAF Superkup]] | {{ZD|MAR}} [[Wydad Athletic Club (nogomet)|Wydad AC]] |- | [[Afrički kup nacija]] | {{NOG|KAM}} |- | [[CAF U-23]] | {{ZD|NGA}} [[Nogometna reprezentacija Nigerije U-20|Nigerija]] |- | [[CAF U-20]] | {{ZD|EGI}} [[Nogometna reprezentacija Zambije U-20|Zambija]] |- | [[CAF U-17]] | {{ZD|OBS}} [[Nogometna reprezentacija Malija U-17|Mali]] |- | [[Afrička nogometna prvenstva za žene]] | {{ZD|NGA}} [[Ženska nogometna reprezentacija Nigerije|Nigerija]] |- | [[CAF Prvenstvo na pijesku]] | {{ZD|SEN}} [[Reprezentacija Senegala u nogometu na pijesku|Senegal]] |} == Reference== {{reference}} == Vanjske veze == {{commons category}} *{{official website|https://www.cafonline.com/}} *[http://soccerlens.com/caf-confederation-of-african-football/31184/ Overview of CAF and its competitions] via Soccerlens.com *[https://www.youtube.com/watch?v=tkT1USKRs2s The CAF Anthem] since 2007 {{Afričke fudbalske reprezentacije}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:CAF| ]] [[Kategorija:Fudbalske organizacije]] [[Kategorija:Međunarodne sportske organizacije]] [[Kategorija:Sport u Africi]] [[Kategorija:Nastanci 1957.]] m2lvhet6h4i2c36948z3qgo62zuvl1t 42655359 42655357 2026-07-15T13:05:23Z Edgar Allan Poe 29250 /* Reference */ 42655359 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = CAF | izvorni naziv = Confédération Africaine de Football | logo = Confederation_of_African_Football_logo.svg | veličina = | tip = nogometna konfederacija | osnivanje = [[8. veljače]] [[1957.]] | mjesto osnivanja = {{flagicon|SUD}} [[Kartum]], [[Sudan]] | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|EGI}} [[Šesti Oktobar (grad)|Šesti Oktobar]], [[Egipat]] | regija = Afrika | broj članica = 54 | službeni jezici = {{hlist|[[francuski]]|[[arapski]]|[[engleski]]|[[španjolski]]}} | predsjednik = {{flagicon|JAR}} [[Patrice Motsepe]] | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|MAR}} [[Fouzi Lekjaa]]|{{flagicon|GAN}} [[Kurt Okraku]]|{{flagicon|GAB}} [[Pierre-Alain Mounguengui]]|{{flagicon|COD}} [[Bestine Ditabala]]|{{flagicon|MOZ}} [[Feizal Sidat]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|NGA}} ''[[Samson Adamu]]'' {{small|(v.d.)}} | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = }} '''Konfederacija afričkog nogometa''' ('''CAF'''; [[francuski]]: ''Confédération Africaine de Football'', [[engleski]]: ''Confederation of African Football'') je krovna nogometna konfederacija u [[Afrika|Africi]]. Predstavlja državne nogometne saveze Afrike, održava klupska i reprezentativna natjecanja u Africi te nadzire novčane nagrade, pravila i medijska prava tih natjecanja. CAF je jedna od šest nogometnih konfederacija članica [[FIFA]]-e. CAF je osnovan [[8. februara|8. veljače]] [[1957.]] godine u [[Kartum]]u, glavnom gradu [[Sudan]]a, a osnovali su ga predstavnici egipatskog, etiopskog, južnoafričkog i sudanskog nogometnog saveza. Temelj za osnivanje konfederacije bili su razgovori između predstavnika ovih saveza održanih [[7. juna|7. lipnja]] [[1956.]] godine u hotelu ''Avenida'' u [[portugal]]skom [[Lisabon]]u. [[Jusuf Muhammad]] ([[Egipat]]) postao je prvi glavni tajnik, a [[Abdelaziz Salem]] ([[Egipat]]) prvi predsjednik CAF-a. Administrativno sjedište se od [[2002.]] godine nalazi u gradu [[Šesti Oktobar (grad)|Šestom Oktobru]], koji se nalazi nedaleko od [[Kairo|Kaira]]. Konfederacija trenutno ima 54 punopravne članice, dok [[Zanzibar]] i [[Réunion]] imaju status neregionalnih članica. Aktualni predsjednik je [[Patrice Motsepe]] iz [[Južnoafrička Republika|Južnoafričke Republike]], a njegov je prvi potpredsjednik [[Fouzi Lekjaa]] iz [[Maroko|Maroka]]. Vršitelj dužnosti glavnog tajnika je [[Samson Adamu]] iz [[Nigerija|Nigerije]].<ref>{{cite web |title=Inside FIFA |url=http://www.fifa.com/about-fifa/associations/CAF/ |access-date=2026-06-14 |website=Fifa.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Executive Committee |url=https://www.cafonline.com/inside-caf/about-us/organization/executive-committee/ |access-date=14 June 2026 |website=Cafonline.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Eludini |first=Tunde |date=2026-03-29 |title=CAF appoints Nigeria&#8217;s Samson Adamu as Acting Secretary General |url=https://www.premiumtimesng.com/sports/football/867653-caf-appoints-nigerias-samson-adamu-as-acting-secretary-general.html |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[Premium Times]] |language=en-GB |issn=2360-7688}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigeria’s Samson Adamu Steps in As Acting General Secretary of CAF |url=https://www.thisdaylive.com/2026/03/29/nigerias-samson-adamu-steps-in-as-acting-general-secretary-of-caf/ |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[This Day]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nlebem |first=Anthony |date=2026-03-29 |title=CAF appoints Nigeria’s Samson Adamu as acting secretary general |url=https://businessday.ng/sports/article/caf-appoints-nigerias-samson-adamu-as-acting-secretary-general/ |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]] |location=Lagos, Nigeria |language=en-US}}</ref> == Uprava == Na čelu CAF-a nalazi se predsjednik, koji ima pet potpredsjednika. Ostale izvršne funkcije su one glavnog tajnika i glavnog koordinatora. Aktualno rukovodstvo čine: {|class="wikitable" |- !Funkcija !Ime |- |bgcolor=#EAECF0| '''Predsjednik |{{flagicon|South Africa}} [[Patrice Motsepe]] |- | rowspan="5" bgcolor=#EAECF0| '''Potpredsjednici''' |{{flagicon|Morocco }} [[Fouzi Lekjaa]] |- |{{flagicon|Ghana}} [[Kurt Okraku]] |- |{{flagicon|Gabon}} [[Pierre-Alain Mounguengui]] |- |{{flagicon|COD}} [[Bestine Ditabala]] |- |{{flagicon|Mozambique}} [[Feizal Sidat]] |- |bgcolor=#EAECF0| '''Glavni tajnik''' |{{flagicon|Nigeria}} ''[[Samson Adamu]]'' (v.d.) |- |bgcolor=#EAECF0| '''Glavni koordinator''' |{{flagicon|Ghana}} [[Frederick Acheampong]] |} === Lista predsjednika === {| class="wikitable" style="text-align: center" !{{Abbr|Br.|Broj}} !Ime !Mandat |- !1. |align="left" |{{flagicon|EGI|1952}} [[Abdelaziz Salem]] |[[1957.]] – [[1958.]] |- !2. |align="left" |{{flagicon|EGI|1958}} [[Abdelaziz Mustafa]] |[[1958.]] – [[1968.]] |- !3. |align="left" |{{flagicon|SUD|1956}} [[Abdelhalim Muhammad]] |[[1968.]] – [[1972.]] |- !4. |align="left" |{{flagicon|ETI|1941}} [[Yidnekatchew Tessema]] |[[1972.]] – [[1987.]] |- !(–) |align="left" |{{flagicon|SUD}} ''[[Abdelhalim Muhammad]]'' |[[1987.]] – [[1988.]] |- !5. |align="left" |{{flagicon|CMR}} [[Issa Hayatou]] |[[1988.]] – [[2017.]] |- !6. |align="left" |{{flagicon|MAD}} [[Ahmad Ahmad]] |[[2017.]] – [[2020.]] |- !(–) |align="left" |''{{flagicon|COD}} [[Constant Omari]]'' |[[2020.]] – [[2021.]] |- !6. |align="left" |{{flagicon|MAD}} [[Ahmad Ahmad]]<ref>{{cite news|last=Asala|first=Kizzi|date=30 January 2021|title=Madagascar's Ahmad Ahmad Temporarily Reinstated as Head of the CAF|url=https://www.africanews.com/2021/01/30/madagascar-s-ahmad-ahmad-temporarily-reinstated-as-head-of-the-caf/|publisher=[[africanews]]|agency=[[Agence France-Presse|AFP]]|access-date=1 February 2021}}</ref> |[[2021.]] |- !7. |align="left" |{{flagicon|JAR}} [[Patrice Motsepe]]<ref>{{Cite web|last=Dove|first=Ed|date=12 March 2021|title=Patrice Motsepe: Africa's ninth richest person appointed Caf president|url=https://www.goal.com/en/news/patrice-motsepe-africas-ninth-richest-person-appointed-caf/bl3s8p4dafm51fmjkxs4va9q9|website=[[Goal.com]]|access-date=12 March 2021}}</ref> |[[2021.]] – ''danas'' |} == Članice == Konfederacija afričkog nogometa broji ukupno 54 punopravne članice.<ref name="Mem">{{cite web|title=Member Associations|url=https://www.cafonline.com/inside-caf/member-associations/|website=CAFOnline.com|access-date=15 February 2024}}</ref><ref>{{cite news | last=Nicholson | first=Paul | title=Motsepe rubberstamps pay rises for member association presidents as CAF reports $9m loss | work=Inside World Football | date=22 October 2024 | url=https://www.insideworldfootball.com/2024/10/22/motsepe-rubberstamps-pay-rises-member-association-presidents-caf-reports-9m-loss/ | access-date=19 November 2024}}</ref> [[File:Carte Afrique CAF.png|thumb|Regionalne federacije u sklopu CAF-a: {{legend|#8fbc8f|[[UNAF]] (Sjeverna Afrika)}} {{legend|#ffd700|[[WAFU]] (Zapadna Afrika)}} {{legend|#db7093|[[UNIFFAC]] (Centralna Afrika)}} {{legend|#4682b4|[[CECAFA]] (Istočna Afrika)}} {{legend|#deb887|[[COSAFA]] (Južna Afrika)}}]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo u<br>CAF-u ! Regionalno<br>članstvo ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] |- !colspan=8|[[UNAF|Unija sjevernoafričkog nogometa (UNAF)]] (5) |- | ALG ||style="text-align:left;"| {{fba|Algeria}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | EGY ||style="text-align:left;"| {{fba|Egypt}}{{efn|Članica [[UNAF]]-a. Egipat se [[19. studenog]] [[2009.]] godine bio povukao iz UNAF-a, ali se vratio [[2011.]] godine.}} | [[1921.]] || [[1923.]] || [[1957.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | LBY ||style="text-align:left;"| {{fba|Libya}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | MAR ||style="text-align:left;"| {{fba|Morocco}} | [[1955.]] || [[1960.]] || [[1960.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | TUN ||style="text-align:left;"| {{fba|Tunisia}} | [[1957.]] || [[1960.]] || [[1960.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[WAFU|Zapadnoafrička nogometna unija (WAFU)]] (16) |- | BEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Benin}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | BFA ||style="text-align:left;"| {{fba|Burkina Faso}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Gambia}} | [[1952.]] || [[1968.]] || [[1966.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GHA ||style="text-align:left;"| {{fba|Ghana}} | [[1935.]] || [[1948.]] || [[1960.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GUI ||style="text-align:left;"| {{fba|Guinea}} | [[1960.]] || [[1962.]] || [[1962.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GNB ||style="text-align:left;"| {{fba|Guinea-Bissau}} | [[1974.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | LBR ||style="text-align:left;"| {{fba|Liberia}} | [[1936.]] || [[1964.]] || [[1962.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | MLI ||style="text-align:left;"| {{fba|Mali}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | MTN ||style="text-align:left;"| {{fba|Mauritania}} | [[1961.]] || [[1970.]] || [[1976.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | NIG ||style="text-align:left;"| {{fba|Niger}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | NGA ||style="text-align:left;"| {{fba|Nigeria}} | [[1945.]] || [[1960.]] || [[1959.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | CIV ||style="text-align:left;"| {{fba|Ivory Coast|ime=Obala Bjelokosti}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | SEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Senegal}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | SLE ||style="text-align:left;"| {{fba|Sierra Leone}} | [[1960.]] || [[1960.]] || [[1967.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | TOG ||style="text-align:left;"| {{fba|Togo}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | CPV ||style="text-align:left;"| {{fba|Cape Verde}} | [[1982.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[UNIFFAC|Unija centralnoafričkih nogometnih saveza Central (UNIFFAC)]] (8) |- | CTA ||style="text-align:left;"| {{fba|Central African Republic}} | [[1961.]] || [[1964.]] || [[1968.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CHA ||style="text-align:left;"| {{fba|Čad}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | COD ||style="text-align:left;"| {{fba|COD}} | [[1919.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | EQG ||style="text-align:left;"| {{fba|Ekvatorska Gvineja}} | [[1957.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | GAB ||style="text-align:left;"| {{fba|Gabon}} | [[1962.]] || [[1966.]] || [[1968.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CMR ||style="text-align:left;"| {{fba|Cameroon}} | [[1959.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CGO ||style="text-align:left;"| {{fba|Congo}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | STP ||style="text-align:left;"| {{fba|São Tomé and Príncipe}} | [[1975.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[CECAFA|Vijeće za nogometne saveze Istočne i Centralne Afrike (CECAFA)]] (11) |- | BDI ||style="text-align:left;"| {{fba|Burundi}} | [[1948.]] || [[1972.]] || [[1972.]] || [[1994.]] || {{yes}} |- | DJI ||style="text-align:left;"| {{fba|Džibuti}} | [[1979.]] || [[1994.]] || [[1994.]] || [[1994.]] || {{yes}} |- | ERI ||style="text-align:left;"| {{fba|Eritreja}} | [[1996.]] || [[1998.]] || [[1998.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | ETH ||style="text-align:left;"| {{fba|Etiopija}} | [[1943.]] || [[1952.]] || [[1957.]] || [[1983.]] || {{yes}} |- | SSD ||style="text-align:left;"| {{fba|Južni Sudan}} | [[2011.]] || [[2012.]] || [[2012.]] || [[2012.]] || {{yes}} |- | KEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Kenya}} | [[1960.]] || [[1960.]] || [[1961.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | RWA ||style="text-align:left;"| {{fba|Rwanda}} | [[1975.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1995.]] || {{yes}} |- | SOM ||style="text-align:left;"| {{fba|Somalija}} | [[1951.]] || [[1962.]] || [[1968.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | SDN ||style="text-align:left;"| {{fba|Sudan}} | [[1936.]] || [[1948.]] || [[1957.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | TAN ||style="text-align:left;"| {{fba|Tanzanija}} | [[1945.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | UGA ||style="text-align:left;"| {{fba|Uganda}} | [[1924.]] || [[1960.]] || [[1961.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[COSAFA|Vijeće nogometnih saveza Južne Afrike (COSAFA)]] (14) |- | ANG ||style="text-align:left;"| {{fba|Angola}} | [[1979.]] || [[1980.]] || [[1980.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | BOT ||style="text-align:left;"| {{fba|Bocvana}} | [[1970.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | SWZ ||style="text-align:left;"| {{fba|Esvatini}} | [[1968.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | RSA ||style="text-align:left;"| {{fba|South Africa}}{{efn|Južnoafrička Republika bila je isključena iz CAF-a i izbačena s [[Afrički kup nacija 1957.|Kupa nacija 1957.]] godine zbog [[apartheid]]a.}} | [[1892.]] || [[1992.]] || [[1992.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | COM ||style="text-align:left;"| {{fba|Komori}} | [[1979.]] || [[2005.]] || [[2003.]] || [[2007.]] || {{yes}} |- | LES ||style="text-align:left;"| {{fba|Lesotho}} | [[1932.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | MAD ||style="text-align:left;"| {{fba|Madagascar}} | [[1961.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | MWI ||style="text-align:left;"| {{fba|Malawi}} | [[1966.]] || [[1968.]] || [[1974.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | MRI ||style="text-align:left;"| {{fba|Mauritius}} | [[1952.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | MOZ ||style="text-align:left;"| {{fba|Mozambique}} | [[1975.]] || [[1980.]] || [[1978.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | NAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Namibia}} | [[1990.]] || [[1992.]] || [[1992.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | SEY ||style="text-align:left;"| {{fba|Seychelles}} | [[1979.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | ZAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Zambia}} | [[1929.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | ZIM ||style="text-align:left;"| {{fba|Zimbabwe}} | [[1892.]] || [[1965.]] || [[1980.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- !colspan=8|Neregionalne članice (2) |- | REU ||style="text-align:left;"| {{fba|Réunion}}{{efn|name=AM}} | [[1956.]] || — || [[1992.]] || — || {{ne}} |- | ZAN ||style="text-align:left;"| {{fba|Zanzibar}}{{efn|name=AM|Pridružena članica, nije članica [[FIFA]]-e. Zanzibar je imao status pune članice tijekom period od četiri mjeseca [[2017.]] godine, nakon čega je status promijenjen jer je CAF priznao da je punopravno članstvo dodijeljeno greškom.<ref>{{cite web|last=Gleeson|first=Mark|date=21 July 2017|title=Zanzibar loses Caf membership in embarrassing U-turn|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40682462|website=[[BBC Sport]]|access-date=31 May 2018}}</ref> Međutim, Zanzibar je punopravni član [[CECAFA]]-e. Réunion je pridruženi član [[COSAFA]]-e.<ref>{{Cite web|url=https://cosafa.com/aboutus/|title=ABOUT US|website=Cosafa.com|date=12 June 2026|access-date=14 June 2026}}</ref>}} | [[1926.]] || — || [[2004.]] || [[1973.]] || {{ne}} |} == Natjecanja == U nadležnosti CAF-a je nekoliko takmičenja: {| class="wikitable sortable" |- !Takmičenja !Trenutni prvak |- | [[CAF Liga prvaka]] | {{ZD|TUN}} [[Espérance Sportive de Tunis|ES Tunis]] |- | [[CAF Konfederalni kup]] | {{ZD|MAR}} [[Raja Casablanca]] |- | [[CAF Superkup]] | {{ZD|MAR}} [[Wydad Athletic Club (nogomet)|Wydad AC]] |- | [[Afrički kup nacija]] | {{NOG|KAM}} |- | [[CAF U-23]] | {{ZD|NGA}} [[Nogometna reprezentacija Nigerije U-20|Nigerija]] |- | [[CAF U-20]] | {{ZD|EGI}} [[Nogometna reprezentacija Zambije U-20|Zambija]] |- | [[CAF U-17]] | {{ZD|OBS}} [[Nogometna reprezentacija Malija U-17|Mali]] |- | [[Afrička nogometna prvenstva za žene]] | {{ZD|NGA}} [[Ženska nogometna reprezentacija Nigerije|Nigerija]] |- | [[CAF Prvenstvo na pijesku]] | {{ZD|SEN}} [[Reprezentacija Senegala u nogometu na pijesku|Senegal]] |} == Bilješke == {{notelist}} == Reference== {{reference}} == Vanjske veze == {{commons category}} *{{official website|https://www.cafonline.com/}} *[http://soccerlens.com/caf-confederation-of-african-football/31184/ Overview of CAF and its competitions] via Soccerlens.com *[https://www.youtube.com/watch?v=tkT1USKRs2s The CAF Anthem] since 2007 {{Afričke fudbalske reprezentacije}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:CAF| ]] [[Kategorija:Fudbalske organizacije]] [[Kategorija:Međunarodne sportske organizacije]] [[Kategorija:Sport u Africi]] [[Kategorija:Nastanci 1957.]] g7kjc6mi4cge7iwa3xkgp1ilm7b3w6n 42655381 42655359 2026-07-15T13:55:32Z Edgar Allan Poe 29250 /* Natjecanja */ 42655381 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = CAF | izvorni naziv = Confédération Africaine de Football | logo = Confederation_of_African_Football_logo.svg | veličina = | tip = nogometna konfederacija | osnivanje = [[8. veljače]] [[1957.]] | mjesto osnivanja = {{flagicon|SUD}} [[Kartum]], [[Sudan]] | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|EGI}} [[Šesti Oktobar (grad)|Šesti Oktobar]], [[Egipat]] | regija = Afrika | broj članica = 54 | službeni jezici = {{hlist|[[francuski]]|[[arapski]]|[[engleski]]|[[španjolski]]}} | predsjednik = {{flagicon|JAR}} [[Patrice Motsepe]] | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|MAR}} [[Fouzi Lekjaa]]|{{flagicon|GAN}} [[Kurt Okraku]]|{{flagicon|GAB}} [[Pierre-Alain Mounguengui]]|{{flagicon|COD}} [[Bestine Ditabala]]|{{flagicon|MOZ}} [[Feizal Sidat]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|NGA}} ''[[Samson Adamu]]'' {{small|(v.d.)}} | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = }} '''Konfederacija afričkog nogometa''' ('''CAF'''; [[francuski]]: ''Confédération Africaine de Football'', [[engleski]]: ''Confederation of African Football'') je krovna nogometna konfederacija u [[Afrika|Africi]]. Predstavlja državne nogometne saveze Afrike, održava klupska i reprezentativna natjecanja u Africi te nadzire novčane nagrade, pravila i medijska prava tih natjecanja. CAF je jedna od šest nogometnih konfederacija članica [[FIFA]]-e. CAF je osnovan [[8. februara|8. veljače]] [[1957.]] godine u [[Kartum]]u, glavnom gradu [[Sudan]]a, a osnovali su ga predstavnici egipatskog, etiopskog, južnoafričkog i sudanskog nogometnog saveza. Temelj za osnivanje konfederacije bili su razgovori između predstavnika ovih saveza održanih [[7. juna|7. lipnja]] [[1956.]] godine u hotelu ''Avenida'' u [[portugal]]skom [[Lisabon]]u. [[Jusuf Muhammad]] ([[Egipat]]) postao je prvi glavni tajnik, a [[Abdelaziz Salem]] ([[Egipat]]) prvi predsjednik CAF-a. Administrativno sjedište se od [[2002.]] godine nalazi u gradu [[Šesti Oktobar (grad)|Šestom Oktobru]], koji se nalazi nedaleko od [[Kairo|Kaira]]. Konfederacija trenutno ima 54 punopravne članice, dok [[Zanzibar]] i [[Réunion]] imaju status neregionalnih članica. Aktualni predsjednik je [[Patrice Motsepe]] iz [[Južnoafrička Republika|Južnoafričke Republike]], a njegov je prvi potpredsjednik [[Fouzi Lekjaa]] iz [[Maroko|Maroka]]. Vršitelj dužnosti glavnog tajnika je [[Samson Adamu]] iz [[Nigerija|Nigerije]].<ref>{{cite web |title=Inside FIFA |url=http://www.fifa.com/about-fifa/associations/CAF/ |access-date=2026-06-14 |website=Fifa.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Executive Committee |url=https://www.cafonline.com/inside-caf/about-us/organization/executive-committee/ |access-date=14 June 2026 |website=Cafonline.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Eludini |first=Tunde |date=2026-03-29 |title=CAF appoints Nigeria&#8217;s Samson Adamu as Acting Secretary General |url=https://www.premiumtimesng.com/sports/football/867653-caf-appoints-nigerias-samson-adamu-as-acting-secretary-general.html |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[Premium Times]] |language=en-GB |issn=2360-7688}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigeria’s Samson Adamu Steps in As Acting General Secretary of CAF |url=https://www.thisdaylive.com/2026/03/29/nigerias-samson-adamu-steps-in-as-acting-general-secretary-of-caf/ |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[This Day]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nlebem |first=Anthony |date=2026-03-29 |title=CAF appoints Nigeria’s Samson Adamu as acting secretary general |url=https://businessday.ng/sports/article/caf-appoints-nigerias-samson-adamu-as-acting-secretary-general/ |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]] |location=Lagos, Nigeria |language=en-US}}</ref> == Uprava == Na čelu CAF-a nalazi se predsjednik, koji ima pet potpredsjednika. Ostale izvršne funkcije su one glavnog tajnika i glavnog koordinatora. Aktualno rukovodstvo čine: {|class="wikitable" |- !Funkcija !Ime |- |bgcolor=#EAECF0| '''Predsjednik |{{flagicon|South Africa}} [[Patrice Motsepe]] |- | rowspan="5" bgcolor=#EAECF0| '''Potpredsjednici''' |{{flagicon|Morocco }} [[Fouzi Lekjaa]] |- |{{flagicon|Ghana}} [[Kurt Okraku]] |- |{{flagicon|Gabon}} [[Pierre-Alain Mounguengui]] |- |{{flagicon|COD}} [[Bestine Ditabala]] |- |{{flagicon|Mozambique}} [[Feizal Sidat]] |- |bgcolor=#EAECF0| '''Glavni tajnik''' |{{flagicon|Nigeria}} ''[[Samson Adamu]]'' (v.d.) |- |bgcolor=#EAECF0| '''Glavni koordinator''' |{{flagicon|Ghana}} [[Frederick Acheampong]] |} === Lista predsjednika === {| class="wikitable" style="text-align: center" !{{Abbr|Br.|Broj}} !Ime !Mandat |- !1. |align="left" |{{flagicon|EGI|1952}} [[Abdelaziz Salem]] |[[1957.]] – [[1958.]] |- !2. |align="left" |{{flagicon|EGI|1958}} [[Abdelaziz Mustafa]] |[[1958.]] – [[1968.]] |- !3. |align="left" |{{flagicon|SUD|1956}} [[Abdelhalim Muhammad]] |[[1968.]] – [[1972.]] |- !4. |align="left" |{{flagicon|ETI|1941}} [[Yidnekatchew Tessema]] |[[1972.]] – [[1987.]] |- !(–) |align="left" |{{flagicon|SUD}} ''[[Abdelhalim Muhammad]]'' |[[1987.]] – [[1988.]] |- !5. |align="left" |{{flagicon|CMR}} [[Issa Hayatou]] |[[1988.]] – [[2017.]] |- !6. |align="left" |{{flagicon|MAD}} [[Ahmad Ahmad]] |[[2017.]] – [[2020.]] |- !(–) |align="left" |''{{flagicon|COD}} [[Constant Omari]]'' |[[2020.]] – [[2021.]] |- !6. |align="left" |{{flagicon|MAD}} [[Ahmad Ahmad]]<ref>{{cite news|last=Asala|first=Kizzi|date=30 January 2021|title=Madagascar's Ahmad Ahmad Temporarily Reinstated as Head of the CAF|url=https://www.africanews.com/2021/01/30/madagascar-s-ahmad-ahmad-temporarily-reinstated-as-head-of-the-caf/|publisher=[[africanews]]|agency=[[Agence France-Presse|AFP]]|access-date=1 February 2021}}</ref> |[[2021.]] |- !7. |align="left" |{{flagicon|JAR}} [[Patrice Motsepe]]<ref>{{Cite web|last=Dove|first=Ed|date=12 March 2021|title=Patrice Motsepe: Africa's ninth richest person appointed Caf president|url=https://www.goal.com/en/news/patrice-motsepe-africas-ninth-richest-person-appointed-caf/bl3s8p4dafm51fmjkxs4va9q9|website=[[Goal.com]]|access-date=12 March 2021}}</ref> |[[2021.]] – ''danas'' |} == Članice == Konfederacija afričkog nogometa broji ukupno 54 punopravne članice.<ref name="Mem">{{cite web|title=Member Associations|url=https://www.cafonline.com/inside-caf/member-associations/|website=CAFOnline.com|access-date=15 February 2024}}</ref><ref>{{cite news | last=Nicholson | first=Paul | title=Motsepe rubberstamps pay rises for member association presidents as CAF reports $9m loss | work=Inside World Football | date=22 October 2024 | url=https://www.insideworldfootball.com/2024/10/22/motsepe-rubberstamps-pay-rises-member-association-presidents-caf-reports-9m-loss/ | access-date=19 November 2024}}</ref> [[File:Carte Afrique CAF.png|thumb|Regionalne federacije u sklopu CAF-a: {{legend|#8fbc8f|[[UNAF]] (Sjeverna Afrika)}} {{legend|#ffd700|[[WAFU]] (Zapadna Afrika)}} {{legend|#db7093|[[UNIFFAC]] (Centralna Afrika)}} {{legend|#4682b4|[[CECAFA]] (Istočna Afrika)}} {{legend|#deb887|[[COSAFA]] (Južna Afrika)}}]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo u<br>CAF-u ! Regionalno<br>članstvo ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] |- !colspan=8|[[UNAF|Unija sjevernoafričkog nogometa (UNAF)]] (5) |- | ALG ||style="text-align:left;"| {{fba|Algeria}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | EGY ||style="text-align:left;"| {{fba|Egypt}}{{efn|Članica [[UNAF]]-a. Egipat se [[19. studenog]] [[2009.]] godine bio povukao iz UNAF-a, ali se vratio [[2011.]] godine.}} | [[1921.]] || [[1923.]] || [[1957.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | LBY ||style="text-align:left;"| {{fba|Libya}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | MAR ||style="text-align:left;"| {{fba|Morocco}} | [[1955.]] || [[1960.]] || [[1960.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | TUN ||style="text-align:left;"| {{fba|Tunisia}} | [[1957.]] || [[1960.]] || [[1960.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[WAFU|Zapadnoafrička nogometna unija (WAFU)]] (16) |- | BEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Benin}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | BFA ||style="text-align:left;"| {{fba|Burkina Faso}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Gambia}} | [[1952.]] || [[1968.]] || [[1966.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GHA ||style="text-align:left;"| {{fba|Ghana}} | [[1935.]] || [[1948.]] || [[1960.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GUI ||style="text-align:left;"| {{fba|Guinea}} | [[1960.]] || [[1962.]] || [[1962.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GNB ||style="text-align:left;"| {{fba|Guinea-Bissau}} | [[1974.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | LBR ||style="text-align:left;"| {{fba|Liberia}} | [[1936.]] || [[1964.]] || [[1962.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | MLI ||style="text-align:left;"| {{fba|Mali}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | MTN ||style="text-align:left;"| {{fba|Mauritania}} | [[1961.]] || [[1970.]] || [[1976.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | NIG ||style="text-align:left;"| {{fba|Niger}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | NGA ||style="text-align:left;"| {{fba|Nigeria}} | [[1945.]] || [[1960.]] || [[1959.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | CIV ||style="text-align:left;"| {{fba|Ivory Coast|ime=Obala Bjelokosti}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | SEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Senegal}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | SLE ||style="text-align:left;"| {{fba|Sierra Leone}} | [[1960.]] || [[1960.]] || [[1967.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | TOG ||style="text-align:left;"| {{fba|Togo}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | CPV ||style="text-align:left;"| {{fba|Cape Verde}} | [[1982.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[UNIFFAC|Unija centralnoafričkih nogometnih saveza Central (UNIFFAC)]] (8) |- | CTA ||style="text-align:left;"| {{fba|Central African Republic}} | [[1961.]] || [[1964.]] || [[1968.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CHA ||style="text-align:left;"| {{fba|Čad}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | COD ||style="text-align:left;"| {{fba|COD}} | [[1919.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | EQG ||style="text-align:left;"| {{fba|Ekvatorska Gvineja}} | [[1957.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | GAB ||style="text-align:left;"| {{fba|Gabon}} | [[1962.]] || [[1966.]] || [[1968.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CMR ||style="text-align:left;"| {{fba|Cameroon}} | [[1959.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CGO ||style="text-align:left;"| {{fba|Congo}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | STP ||style="text-align:left;"| {{fba|São Tomé and Príncipe}} | [[1975.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[CECAFA|Vijeće za nogometne saveze Istočne i Centralne Afrike (CECAFA)]] (11) |- | BDI ||style="text-align:left;"| {{fba|Burundi}} | [[1948.]] || [[1972.]] || [[1972.]] || [[1994.]] || {{yes}} |- | DJI ||style="text-align:left;"| {{fba|Džibuti}} | [[1979.]] || [[1994.]] || [[1994.]] || [[1994.]] || {{yes}} |- | ERI ||style="text-align:left;"| {{fba|Eritreja}} | [[1996.]] || [[1998.]] || [[1998.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | ETH ||style="text-align:left;"| {{fba|Etiopija}} | [[1943.]] || [[1952.]] || [[1957.]] || [[1983.]] || {{yes}} |- | SSD ||style="text-align:left;"| {{fba|Južni Sudan}} | [[2011.]] || [[2012.]] || [[2012.]] || [[2012.]] || {{yes}} |- | KEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Kenya}} | [[1960.]] || [[1960.]] || [[1961.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | RWA ||style="text-align:left;"| {{fba|Rwanda}} | [[1975.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1995.]] || {{yes}} |- | SOM ||style="text-align:left;"| {{fba|Somalija}} | [[1951.]] || [[1962.]] || [[1968.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | SDN ||style="text-align:left;"| {{fba|Sudan}} | [[1936.]] || [[1948.]] || [[1957.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | TAN ||style="text-align:left;"| {{fba|Tanzanija}} | [[1945.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | UGA ||style="text-align:left;"| {{fba|Uganda}} | [[1924.]] || [[1960.]] || [[1961.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[COSAFA|Vijeće nogometnih saveza Južne Afrike (COSAFA)]] (14) |- | ANG ||style="text-align:left;"| {{fba|Angola}} | [[1979.]] || [[1980.]] || [[1980.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | BOT ||style="text-align:left;"| {{fba|Bocvana}} | [[1970.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | SWZ ||style="text-align:left;"| {{fba|Esvatini}} | [[1968.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | RSA ||style="text-align:left;"| {{fba|South Africa}}{{efn|Južnoafrička Republika bila je isključena iz CAF-a i izbačena s [[Afrički kup nacija 1957.|Kupa nacija 1957.]] godine zbog [[apartheid]]a.}} | [[1892.]] || [[1992.]] || [[1992.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | COM ||style="text-align:left;"| {{fba|Komori}} | [[1979.]] || [[2005.]] || [[2003.]] || [[2007.]] || {{yes}} |- | LES ||style="text-align:left;"| {{fba|Lesotho}} | [[1932.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | MAD ||style="text-align:left;"| {{fba|Madagascar}} | [[1961.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | MWI ||style="text-align:left;"| {{fba|Malawi}} | [[1966.]] || [[1968.]] || [[1974.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | MRI ||style="text-align:left;"| {{fba|Mauritius}} | [[1952.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | MOZ ||style="text-align:left;"| {{fba|Mozambique}} | [[1975.]] || [[1980.]] || [[1978.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | NAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Namibia}} | [[1990.]] || [[1992.]] || [[1992.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | SEY ||style="text-align:left;"| {{fba|Seychelles}} | [[1979.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | ZAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Zambia}} | [[1929.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | ZIM ||style="text-align:left;"| {{fba|Zimbabwe}} | [[1892.]] || [[1965.]] || [[1980.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- !colspan=8|Neregionalne članice (2) |- | REU ||style="text-align:left;"| {{fba|Réunion}}{{efn|name=AM}} | [[1956.]] || — || [[1992.]] || — || {{ne}} |- | ZAN ||style="text-align:left;"| {{fba|Zanzibar}}{{efn|name=AM|Pridružena članica, nije članica [[FIFA]]-e. Zanzibar je imao status pune članice tijekom period od četiri mjeseca [[2017.]] godine, nakon čega je status promijenjen jer je CAF priznao da je punopravno članstvo dodijeljeno greškom.<ref>{{cite web|last=Gleeson|first=Mark|date=21 July 2017|title=Zanzibar loses Caf membership in embarrassing U-turn|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40682462|website=[[BBC Sport]]|access-date=31 May 2018}}</ref> Međutim, Zanzibar je punopravni član [[CECAFA]]-e. Réunion je pridruženi član [[COSAFA]]-e.<ref>{{Cite web|url=https://cosafa.com/aboutus/|title=ABOUT US|website=Cosafa.com|date=12 June 2026|access-date=14 June 2026}}</ref>}} | [[1926.]] || — || [[2004.]] || [[1973.]] || {{ne}} |} == Natjecanja == {| class="wikitable sortable" |- ! Natjecanje ! Najrecentnije<br>izdanje ! Prvaci ! Drugoplasirani ! Sljedeće<br>izdanje |- ! colspan=10|Muške reprezentacije |- | [[Afrički kup nacija]] | align="center"| [[2025.]] | {{fb|Morocco}} | {{fb|Senegal}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-23 Afrički kup nacija]] | align="center"| [[2023.]] | {{fb|Morocco}} | {{fb|Egypt}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Fudbal na Afričkim igrama|Afričke igre]] | align="center"| [[2023.]] | {{fb|GHA}} | {{fb|UGA}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-20 Afrički kup nacija]]{{efn|Ovaj je turnir izvorno utemeljen kao dvokružni kvalifikacijski turnir za U-21 Kup nacija [[1977.]] godine. Od [[1979.]] godine, organizira se pravi turnir pod imenom '''Afričko prvenstvo mladih''', a koji je od [[2015.]] godine nosio sljedeća imena: ''Afrički U-21 Kup nacija'' (do [[1989.]]), ''Afričko U-21 prvenstvo'' (do [[2003.]]) i ''Afričko U-20 prvenstvo'' (do [[2015.]]). Aktualno ime koristi se od [[2017.]] godine.}} | align="center"| [[2025.]] | {{fb|RSA}} | {{fb|MAR}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-17 Afrički kup nacija]]{{efn|Od [[1995.]] do [[2015.]] godine turnir je nosio naziv ''Afričko U-17 prvenstvo''. Aktualno ime koristi se od [[2017.]] godine.}} | align="center"| [[2025.]] | {{fb|SEN}} | {{fb|TAN}} | align="center"| [[2026.]] |- | [[CAF Nogomometno prvenstvo afričkih škola|U-15 prvenstvo afričkih škola za dječake]] | align="center"| [[2026.]] | {{fb|SEN}} | {{fb|UGA}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Afrički kup nacija (futsal)|Futsal Kup nacija]] | align="center"| [[2024.]] | {{flagicon|MAR}} [[Futsal reprezentacija Maroka|Maroko]] | {{flagicon|ANG}} [[Futsal reprezentacija Angole|Angola]] | align="center"| [[2026.]] |- | [[Futsal na Olimpijskim igrama mladih|Kvalifikacijski turnir u futsalu za Olimpijadu mladih]] | align="center"| [[2018.]] | {{flagicon|EGY}} [[Futsal reprezentacija Egipta|Egipat]] | {{flagicon|ANG}} [[Futsal reprezentacija Angole|Angola]] | align="center"| [[2026.]] |- | [[Afrički kup nacija (fudbal na pijesku)|Kup nacija u nogometu na pijesku]] | align="center"| [[2024.]] | {{flagicon|SEN}} [[Reprezentacija Senegala u fudbalu na pijesku|Senegal]] | {{flagicon|MTN}} [[Reprezentacija Mauritanije u fudbalu na pijesku|Mauritanija]] | align="center"| [[2026.]] |- ! colspan=10|Ženske reprezentacije |- | [[Afrički kup nacija za žene|Afrički kup nacija]] | align="center"| [[2024.]] | {{fbw|NGA}} | {{fbw|MAR}} | align="center"| [[2026.]] |- | [[Fudbal na Afričkim igrama|Afričke igre]] | align="center"| [[2023.]] | {{fbw|GHA}} | {{fbw|NGA}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Afričke kvalifikacije za U-20 FIFA Svjetsko prvenstvo za žene|Afričke kvalifikacije za U-20 Svjetsko prvenstvo]] | align="center"| [[2024.]] | {{fbw|CMR}}<br />{{fbw|GHA}}<br />{{fbw|MAR}}<br />{{fbw|NGA}} | {{fbw|ETH}}<br />{{fbw|SEN}}<br />{{fbw|EGY}}<br />{{fbw|Burundi}} | align="center"| [[2026.]] |- | [[Afričke kvalifikacije za U-17 FIFA Svjetsko prvenstvo za žene|Afričke kvalifikacije za U-17 Svjetsko prvenstvo]] | align="center"| [[2025.]] | {{fbw|CIV|ime=Obala Bjelokosti}}<br />{{fbw|CMR}}<br />{{fbw|NGA}}<br />{{fbw|ZAM}} | {{fbw|GUI}}<br />{{fbw|KEN}}<br />{{fbw|ALG}}<br />{{fbw|BEN}} | align="center"| [[2026.]] |- |[[Afrički kup nacija za žene (futsal)|Futsal Kup nacija]] | align="center"| [[2025.]] |{{flagicon|MAR}} [[Ženska futsal reprezentacija Maroka|Maroko]] |{{flagicon|TAN}} [[Ženska futsal reprezentacija Tanzanije|Tanzanija]] | align="center"| [[2029.]] |- | [[CAF Nogomometno prvenstvo afričkih škola|U-15 prvenstvo afričkih škola za djevojčice]] | align="center"| [[2026.]] | {{fbw|GHA}} | {{fbw|BFA}} | align="center"| [[2027.]] |- ! colspan=10|Muški klubovi |- | [[CAF Superkup|Superkup]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|EGY}} [[Pyramids FC]] | {{flagicon|MAR}} [[RS Berkane]] | align="center"| [[2026.]] |- | [[CAF Liga prvaka|Liga prvaka]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|RSA}} [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] | {{flagicon|MAR}} [[AS FAR]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[CAF Kup konfederacija|Kup konfederacija]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|ALG}} [[USM Alger]] | {{flagicon|EGY}} [[Al-Zamalek (fudbalski klub)|Al-Zamalek]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[Afrička fudbalska liga|Afrička nogometna liga]] | align="center"| [[2023.]] | {{flagicon|RSA}} [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] | {{flagicon|MAR}} [[Wydad AC]] | {{Ne|''Ukinuto''}} |- ! colspan=10|Ženski klubovi |- | [[CAF Liga prvaka za žene|Liga prvaka]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|MAR}} [[AS FAR (žene)|AS FAR]] | {{flagicon|CIV}} [[ASEC Mimosas (žene)|ASEC Mimosas]] | align="center"| [[2026.]] |} == Bilješke == {{notelist}} == Reference== {{reference}} == Vanjske veze == {{commons category}} *{{official website|https://www.cafonline.com/}} *[http://soccerlens.com/caf-confederation-of-african-football/31184/ Overview of CAF and its competitions] via Soccerlens.com *[https://www.youtube.com/watch?v=tkT1USKRs2s The CAF Anthem] since 2007 {{Afričke fudbalske reprezentacije}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:CAF| ]] [[Kategorija:Fudbalske organizacije]] [[Kategorija:Međunarodne sportske organizacije]] [[Kategorija:Sport u Africi]] [[Kategorija:Nastanci 1957.]] nf7y5bnn3pzesqrsej99h5vj2n6w3nr 42655387 42655381 2026-07-15T14:09:07Z Edgar Allan Poe 29250 /* Članice */ 42655387 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = CAF | izvorni naziv = Confédération Africaine de Football | logo = Confederation_of_African_Football_logo.svg | veličina = | tip = nogometna konfederacija | osnivanje = [[8. veljače]] [[1957.]] | mjesto osnivanja = {{flagicon|SUD}} [[Kartum]], [[Sudan]] | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|EGI}} [[Šesti Oktobar (grad)|Šesti Oktobar]], [[Egipat]] | regija = Afrika | broj članica = 54 | službeni jezici = {{hlist|[[francuski]]|[[arapski]]|[[engleski]]|[[španjolski]]}} | predsjednik = {{flagicon|JAR}} [[Patrice Motsepe]] | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|MAR}} [[Fouzi Lekjaa]]|{{flagicon|GAN}} [[Kurt Okraku]]|{{flagicon|GAB}} [[Pierre-Alain Mounguengui]]|{{flagicon|COD}} [[Bestine Ditabala]]|{{flagicon|MOZ}} [[Feizal Sidat]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|NGA}} ''[[Samson Adamu]]'' {{small|(v.d.)}} | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = }} '''Konfederacija afričkog nogometa''' ('''CAF'''; [[francuski]]: ''Confédération Africaine de Football'', [[engleski]]: ''Confederation of African Football'') je krovna nogometna konfederacija u [[Afrika|Africi]]. Predstavlja državne nogometne saveze Afrike, održava klupska i reprezentativna natjecanja u Africi te nadzire novčane nagrade, pravila i medijska prava tih natjecanja. CAF je jedna od šest nogometnih konfederacija članica [[FIFA]]-e. CAF je osnovan [[8. februara|8. veljače]] [[1957.]] godine u [[Kartum]]u, glavnom gradu [[Sudan]]a, a osnovali su ga predstavnici egipatskog, etiopskog, južnoafričkog i sudanskog nogometnog saveza. Temelj za osnivanje konfederacije bili su razgovori između predstavnika ovih saveza održanih [[7. juna|7. lipnja]] [[1956.]] godine u hotelu ''Avenida'' u [[portugal]]skom [[Lisabon]]u. [[Jusuf Muhammad]] ([[Egipat]]) postao je prvi glavni tajnik, a [[Abdelaziz Salem]] ([[Egipat]]) prvi predsjednik CAF-a. Administrativno sjedište se od [[2002.]] godine nalazi u gradu [[Šesti Oktobar (grad)|Šestom Oktobru]], koji se nalazi nedaleko od [[Kairo|Kaira]]. Konfederacija trenutno ima 54 punopravne članice, dok [[Zanzibar]] i [[Réunion]] imaju status neregionalnih članica. Aktualni predsjednik je [[Patrice Motsepe]] iz [[Južnoafrička Republika|Južnoafričke Republike]], a njegov je prvi potpredsjednik [[Fouzi Lekjaa]] iz [[Maroko|Maroka]]. Vršitelj dužnosti glavnog tajnika je [[Samson Adamu]] iz [[Nigerija|Nigerije]].<ref>{{cite web |title=Inside FIFA |url=http://www.fifa.com/about-fifa/associations/CAF/ |access-date=2026-06-14 |website=Fifa.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Executive Committee |url=https://www.cafonline.com/inside-caf/about-us/organization/executive-committee/ |access-date=14 June 2026 |website=Cafonline.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Eludini |first=Tunde |date=2026-03-29 |title=CAF appoints Nigeria&#8217;s Samson Adamu as Acting Secretary General |url=https://www.premiumtimesng.com/sports/football/867653-caf-appoints-nigerias-samson-adamu-as-acting-secretary-general.html |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[Premium Times]] |language=en-GB |issn=2360-7688}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigeria’s Samson Adamu Steps in As Acting General Secretary of CAF |url=https://www.thisdaylive.com/2026/03/29/nigerias-samson-adamu-steps-in-as-acting-general-secretary-of-caf/ |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[This Day]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nlebem |first=Anthony |date=2026-03-29 |title=CAF appoints Nigeria’s Samson Adamu as acting secretary general |url=https://businessday.ng/sports/article/caf-appoints-nigerias-samson-adamu-as-acting-secretary-general/ |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]] |location=Lagos, Nigeria |language=en-US}}</ref> == Uprava == Na čelu CAF-a nalazi se predsjednik, koji ima pet potpredsjednika. Ostale izvršne funkcije su one glavnog tajnika i glavnog koordinatora. Aktualno rukovodstvo čine: {|class="wikitable" |- !Funkcija !Ime |- |bgcolor=#EAECF0| '''Predsjednik |{{flagicon|South Africa}} [[Patrice Motsepe]] |- | rowspan="5" bgcolor=#EAECF0| '''Potpredsjednici''' |{{flagicon|Morocco }} [[Fouzi Lekjaa]] |- |{{flagicon|Ghana}} [[Kurt Okraku]] |- |{{flagicon|Gabon}} [[Pierre-Alain Mounguengui]] |- |{{flagicon|COD}} [[Bestine Ditabala]] |- |{{flagicon|Mozambique}} [[Feizal Sidat]] |- |bgcolor=#EAECF0| '''Glavni tajnik''' |{{flagicon|Nigeria}} ''[[Samson Adamu]]'' (v.d.) |- |bgcolor=#EAECF0| '''Glavni koordinator''' |{{flagicon|Ghana}} [[Frederick Acheampong]] |} === Lista predsjednika === {| class="wikitable" style="text-align: center" !{{Abbr|Br.|Broj}} !Ime !Mandat |- !1. |align="left" |{{flagicon|EGI|1952}} [[Abdelaziz Salem]] |[[1957.]] – [[1958.]] |- !2. |align="left" |{{flagicon|EGI|1958}} [[Abdelaziz Mustafa]] |[[1958.]] – [[1968.]] |- !3. |align="left" |{{flagicon|SUD|1956}} [[Abdelhalim Muhammad]] |[[1968.]] – [[1972.]] |- !4. |align="left" |{{flagicon|ETI|1941}} [[Yidnekatchew Tessema]] |[[1972.]] – [[1987.]] |- !(–) |align="left" |{{flagicon|SUD}} ''[[Abdelhalim Muhammad]]'' |[[1987.]] – [[1988.]] |- !5. |align="left" |{{flagicon|CMR}} [[Issa Hayatou]] |[[1988.]] – [[2017.]] |- !6. |align="left" |{{flagicon|MAD}} [[Ahmad Ahmad]] |[[2017.]] – [[2020.]] |- !(–) |align="left" |''{{flagicon|COD}} [[Constant Omari]]'' |[[2020.]] – [[2021.]] |- !6. |align="left" |{{flagicon|MAD}} [[Ahmad Ahmad]]<ref>{{cite news|last=Asala|first=Kizzi|date=30 January 2021|title=Madagascar's Ahmad Ahmad Temporarily Reinstated as Head of the CAF|url=https://www.africanews.com/2021/01/30/madagascar-s-ahmad-ahmad-temporarily-reinstated-as-head-of-the-caf/|publisher=[[africanews]]|agency=[[Agence France-Presse|AFP]]|access-date=1 February 2021}}</ref> |[[2021.]] |- !7. |align="left" |{{flagicon|JAR}} [[Patrice Motsepe]]<ref>{{Cite web|last=Dove|first=Ed|date=12 March 2021|title=Patrice Motsepe: Africa's ninth richest person appointed Caf president|url=https://www.goal.com/en/news/patrice-motsepe-africas-ninth-richest-person-appointed-caf/bl3s8p4dafm51fmjkxs4va9q9|website=[[Goal.com]]|access-date=12 March 2021}}</ref> |[[2021.]] – ''danas'' |} == Članice == Konfederacija afričkog nogometa broji ukupno 54 punopravne članice.<ref name="Mem">{{cite web|title=Member Associations|url=https://www.cafonline.com/inside-caf/member-associations/|website=CAFOnline.com|access-date=15 February 2024}}</ref><ref>{{cite news | last=Nicholson | first=Paul | title=Motsepe rubberstamps pay rises for member association presidents as CAF reports $9m loss | work=Inside World Football | date=22 October 2024 | url=https://www.insideworldfootball.com/2024/10/22/motsepe-rubberstamps-pay-rises-member-association-presidents-caf-reports-9m-loss/ | access-date=19 November 2024}}</ref> [[File:Carte Afrique CAF.png|thumb|Regionalne federacije u sklopu CAF-a: {{legend|#8fbc8f|[[UNAF]] (Sjeverna Afrika)}} {{legend|#ffd700|[[WAFU]] (Zapadna Afrika)}} {{legend|#db7093|[[UNIFFAC]] (Centralna Afrika)}} {{legend|#4682b4|[[CECAFA]] (Istočna Afrika)}} {{legend|#deb887|[[COSAFA]] (Južna Afrika)}}]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo u<br>CAF-u ! Regionalno<br>članstvo ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] |- !colspan=8|[[UNAF|Unija sjevernoafričkog nogometa (UNAF)]] (5) |- | ALG ||style="text-align:left;"| {{fba|Algeria}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | EGY ||style="text-align:left;"| {{fba|Egypt}}{{efn|Članica [[UNAF]]-a. Egipat se [[19. studenog]] [[2009.]] godine bio povukao iz UNAF-a, ali se vratio [[2011.]] godine.}} | [[1921.]] || [[1923.]] || [[1957.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | LBY ||style="text-align:left;"| {{fba|Libya}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | MAR ||style="text-align:left;"| {{fba|Morocco}} | [[1955.]] || [[1960.]] || [[1960.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | TUN ||style="text-align:left;"| {{fba|Tunisia}} | [[1957.]] || [[1960.]] || [[1960.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[WAFU|Zapadnoafrička nogometna unija (WAFU)]] (16) |- | BEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Benin}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | BFA ||style="text-align:left;"| {{fba|Burkina Faso}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Gambia}} | [[1952.]] || [[1968.]] || [[1966.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GHA ||style="text-align:left;"| {{fba|Ghana}} | [[1935.]] || [[1948.]] || [[1960.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GUI ||style="text-align:left;"| {{fba|Guinea}} | [[1960.]] || [[1962.]] || [[1962.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GNB ||style="text-align:left;"| {{fba|Guinea-Bissau}} | [[1974.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | LBR ||style="text-align:left;"| {{fba|Liberia}} | [[1936.]] || [[1964.]] || [[1962.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | MLI ||style="text-align:left;"| {{fba|Mali}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | MTN ||style="text-align:left;"| {{fba|Mauritania}} | [[1961.]] || [[1970.]] || [[1976.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | NIG ||style="text-align:left;"| {{fba|Niger}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | NGA ||style="text-align:left;"| {{fba|Nigeria}} | [[1945.]] || [[1960.]] || [[1959.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | CIV ||style="text-align:left;"| {{fba|Ivory Coast|ime=Obala Bjelokosti}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | SEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Senegal}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | SLE ||style="text-align:left;"| {{fba|Sierra Leone}} | [[1960.]] || [[1960.]] || [[1967.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | TOG ||style="text-align:left;"| {{fba|Togo}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | CPV ||style="text-align:left;"| {{fba|Cape Verde}} | [[1982.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[UNIFFAC|Unija centralnoafričkih nogometnih saveza Central (UNIFFAC)]] (8) |- | CTA ||style="text-align:left;"| {{fba|Central African Republic}} | [[1961.]] || [[1964.]] || [[1968.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CHA ||style="text-align:left;"| {{fba|Čad}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | COD ||style="text-align:left;"| {{fba|COD}} | [[1919.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | EQG ||style="text-align:left;"| {{fba|Ekvatorska Gvineja}} | [[1957.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | GAB ||style="text-align:left;"| {{fba|Gabon}} | [[1962.]] || [[1966.]] || [[1968.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CMR ||style="text-align:left;"| {{fba|Cameroon}} | [[1959.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CGO ||style="text-align:left;"| {{fba|Congo}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | STP ||style="text-align:left;"| {{fba|São Tomé and Príncipe}} | [[1975.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[CECAFA|Vijeće za nogometne saveze Istočne i Centralne Afrike (CECAFA)]] (11) |- | BDI ||style="text-align:left;"| {{fba|Burundi}} | [[1948.]] || [[1972.]] || [[1972.]] || [[1994.]] || {{yes}} |- | DJI ||style="text-align:left;"| {{fba|Džibuti}} | [[1979.]] || [[1994.]] || [[1994.]] || [[1994.]] || {{yes}} |- | ERI ||style="text-align:left;"| {{fba|Eritreja}} | [[1996.]] || [[1998.]] || [[1998.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | ETH ||style="text-align:left;"| {{fba|Etiopija}} | [[1943.]] || [[1952.]] || [[1957.]] || [[1983.]] || {{yes}} |- | SSD ||style="text-align:left;"| {{fba|Južni Sudan}} | [[2011.]] || [[2012.]] || [[2012.]] || [[2012.]] || {{yes}} |- | KEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Kenya}} | [[1960.]] || [[1960.]] || [[1961.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | RWA ||style="text-align:left;"| {{fba|Rwanda}} | [[1975.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1995.]] || {{yes}} |- | SOM ||style="text-align:left;"| {{fba|Somalija}} | [[1951.]] || [[1962.]] || [[1968.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | SDN ||style="text-align:left;"| {{fba|Sudan}} | [[1936.]] || [[1948.]] || [[1957.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | TAN ||style="text-align:left;"| {{fba|Tanzanija}} | [[1945.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | UGA ||style="text-align:left;"| {{fba|Uganda}} | [[1924.]] || [[1960.]] || [[1961.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[COSAFA|Vijeće nogometnih saveza Južne Afrike (COSAFA)]] (14) |- | ANG ||style="text-align:left;"| {{fba|Angola}} | [[1979.]] || [[1980.]] || [[1980.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | BOT ||style="text-align:left;"| {{fba|Bocvana}} | [[1970.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | SWZ ||style="text-align:left;"| {{fba|Esvatini}} | [[1968.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | RSA ||style="text-align:left;"| {{fba|South Africa}}{{efn|Južnoafrička Republika bila je isključena iz CAF-a i izbačena s [[Afrički kup nacija 1957.|Kupa nacija 1957.]] godine zbog [[apartheid]]a.}} | [[1892.]] || [[1992.]] || [[1992.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | COM ||style="text-align:left;"| {{fba|Komori}} | [[1979.]] || [[2005.]] || [[2003.]] || [[2007.]] || {{yes}} |- | LES ||style="text-align:left;"| {{fba|Lesotho}} | [[1932.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | MAD ||style="text-align:left;"| {{fba|Madagascar}} | [[1961.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | MWI ||style="text-align:left;"| {{fba|Malawi}} | [[1966.]] || [[1968.]] || [[1974.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | MRI ||style="text-align:left;"| {{fba|Mauritius}} | [[1952.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | MOZ ||style="text-align:left;"| {{fba|Mozambique}} | [[1975.]] || [[1980.]] || [[1978.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | NAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Namibia}} | [[1990.]] || [[1992.]] || [[1992.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | SEY ||style="text-align:left;"| {{fba|Seychelles}} | [[1979.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | ZAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Zambia}} | [[1929.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | ZIM ||style="text-align:left;"| {{fba|Zimbabwe}} | [[1892.]] || [[1965.]] || [[1980.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- !colspan=8|Neregionalne članice (2) |- | REU ||style="text-align:left;"| {{fba|Réunion}}{{efn|name=AM}} | [[1956.]] || — || [[1992.]] || — || {{ne}} |- | ZAN ||style="text-align:left;"| {{fba|Zanzibar}}{{efn|name=AM|Pridružena članica, nije članica [[FIFA]]-e. Zanzibar je imao status pune članice tijekom period od četiri mjeseca [[2017.]] godine, nakon čega je status promijenjen jer je CAF priznao da je punopravno članstvo dodijeljeno greškom.<ref>{{cite web|last=Gleeson|first=Mark|date=21 July 2017|title=Zanzibar loses Caf membership in embarrassing U-turn|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40682462|website=[[BBC Sport]]|access-date=31 May 2018}}</ref> Međutim, Zanzibar je punopravni član [[CECAFA]]-e. Réunion je pridruženi član [[COSAFA]]-e.<ref>{{Cite web|url=https://cosafa.com/aboutus/|title=ABOUT US|website=Cosafa.com|date=12 June 2026|access-date=14 June 2026}}</ref>}} | [[1926.]] || — || [[2004.]] || [[1973.]] || {{ne}} |} Uz to, postoje i teritoriji koji se nalaze u Africi, ali koji nisu povezano s CAF-om niti jednom drugom konfederacijom: * {{fba|Mayotte|local}} * {{fba|Chagos Islands}} (''[[Britanska teritorija Indijskog okeana|Britanski teritorij u Indijskom oceanu]]'') Neke nepriznate ili djelomično priznate afričke države imaju nacionalne reprezentacije, ali nisu razmatrane za članstvo u CAF-u. Umjesto toga, one su dio drugih organizacija poput [[Confederation of Independent Football Associations|CONIFA]]-e. Somaliland nije članica CONIFA-e od [[2010-e|2010-ih]] godina kada su napustili organizaciju te se razmatra za potencijalno članstvo u [[FIFA]]-i. * {{fba|Somaliland}} FIFA code: '''SMD''' * {{fba|Western Sahara|name=Sahrawi Arab Democratic Republic}} == Natjecanja == {| class="wikitable sortable" |- ! Natjecanje ! Najrecentnije<br>izdanje ! Prvaci ! Drugoplasirani ! Sljedeće<br>izdanje |- ! colspan=10|Muške reprezentacije |- | [[Afrički kup nacija]] | align="center"| [[2025.]] | {{fb|Morocco}} | {{fb|Senegal}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-23 Afrički kup nacija]] | align="center"| [[2023.]] | {{fb|Morocco}} | {{fb|Egypt}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Fudbal na Afričkim igrama|Afričke igre]] | align="center"| [[2023.]] | {{fb|GHA}} | {{fb|UGA}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-20 Afrički kup nacija]]{{efn|Ovaj je turnir izvorno utemeljen kao dvokružni kvalifikacijski turnir za U-21 Kup nacija [[1977.]] godine. Od [[1979.]] godine, organizira se pravi turnir pod imenom '''Afričko prvenstvo mladih''', a koji je od [[2015.]] godine nosio sljedeća imena: ''Afrički U-21 Kup nacija'' (do [[1989.]]), ''Afričko U-21 prvenstvo'' (do [[2003.]]) i ''Afričko U-20 prvenstvo'' (do [[2015.]]). Aktualno ime koristi se od [[2017.]] godine.}} | align="center"| [[2025.]] | {{fb|RSA}} | {{fb|MAR}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-17 Afrički kup nacija]]{{efn|Od [[1995.]] do [[2015.]] godine turnir je nosio naziv ''Afričko U-17 prvenstvo''. Aktualno ime koristi se od [[2017.]] godine.}} | align="center"| [[2025.]] | {{fb|SEN}} | {{fb|TAN}} | align="center"| [[2026.]] |- | [[CAF Nogomometno prvenstvo afričkih škola|U-15 prvenstvo afričkih škola za dječake]] | align="center"| [[2026.]] | {{fb|SEN}} | {{fb|UGA}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Afrički kup nacija (futsal)|Futsal Kup nacija]] | align="center"| [[2024.]] | {{flagicon|MAR}} [[Futsal reprezentacija Maroka|Maroko]] | {{flagicon|ANG}} [[Futsal reprezentacija Angole|Angola]] | align="center"| [[2026.]] |- | [[Futsal na Olimpijskim igrama mladih|Kvalifikacijski turnir u futsalu za Olimpijadu mladih]] | align="center"| [[2018.]] | {{flagicon|EGY}} [[Futsal reprezentacija Egipta|Egipat]] | {{flagicon|ANG}} [[Futsal reprezentacija Angole|Angola]] | align="center"| [[2026.]] |- | [[Afrički kup nacija (fudbal na pijesku)|Kup nacija u nogometu na pijesku]] | align="center"| [[2024.]] | {{flagicon|SEN}} [[Reprezentacija Senegala u fudbalu na pijesku|Senegal]] | {{flagicon|MTN}} [[Reprezentacija Mauritanije u fudbalu na pijesku|Mauritanija]] | align="center"| [[2026.]] |- ! colspan=10|Ženske reprezentacije |- | [[Afrički kup nacija za žene|Afrički kup nacija]] | align="center"| [[2024.]] | {{fbw|NGA}} | {{fbw|MAR}} | align="center"| [[2026.]] |- | [[Fudbal na Afričkim igrama|Afričke igre]] | align="center"| [[2023.]] | {{fbw|GHA}} | {{fbw|NGA}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Afričke kvalifikacije za U-20 FIFA Svjetsko prvenstvo za žene|Afričke kvalifikacije za U-20 Svjetsko prvenstvo]] | align="center"| [[2024.]] | {{fbw|CMR}}<br />{{fbw|GHA}}<br />{{fbw|MAR}}<br />{{fbw|NGA}} | {{fbw|ETH}}<br />{{fbw|SEN}}<br />{{fbw|EGY}}<br />{{fbw|Burundi}} | align="center"| [[2026.]] |- | [[Afričke kvalifikacije za U-17 FIFA Svjetsko prvenstvo za žene|Afričke kvalifikacije za U-17 Svjetsko prvenstvo]] | align="center"| [[2025.]] | {{fbw|CIV|ime=Obala Bjelokosti}}<br />{{fbw|CMR}}<br />{{fbw|NGA}}<br />{{fbw|ZAM}} | {{fbw|GUI}}<br />{{fbw|KEN}}<br />{{fbw|ALG}}<br />{{fbw|BEN}} | align="center"| [[2026.]] |- |[[Afrički kup nacija za žene (futsal)|Futsal Kup nacija]] | align="center"| [[2025.]] |{{flagicon|MAR}} [[Ženska futsal reprezentacija Maroka|Maroko]] |{{flagicon|TAN}} [[Ženska futsal reprezentacija Tanzanije|Tanzanija]] | align="center"| [[2029.]] |- | [[CAF Nogomometno prvenstvo afričkih škola|U-15 prvenstvo afričkih škola za djevojčice]] | align="center"| [[2026.]] | {{fbw|GHA}} | {{fbw|BFA}} | align="center"| [[2027.]] |- ! colspan=10|Muški klubovi |- | [[CAF Superkup|Superkup]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|EGY}} [[Pyramids FC]] | {{flagicon|MAR}} [[RS Berkane]] | align="center"| [[2026.]] |- | [[CAF Liga prvaka|Liga prvaka]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|RSA}} [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] | {{flagicon|MAR}} [[AS FAR]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[CAF Kup konfederacija|Kup konfederacija]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|ALG}} [[USM Alger]] | {{flagicon|EGY}} [[Al-Zamalek (fudbalski klub)|Al-Zamalek]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[Afrička fudbalska liga|Afrička nogometna liga]] | align="center"| [[2023.]] | {{flagicon|RSA}} [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] | {{flagicon|MAR}} [[Wydad AC]] | {{Ne|''Ukinuto''}} |- ! colspan=10|Ženski klubovi |- | [[CAF Liga prvaka za žene|Liga prvaka]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|MAR}} [[AS FAR (žene)|AS FAR]] | {{flagicon|CIV}} [[ASEC Mimosas (žene)|ASEC Mimosas]] | align="center"| [[2026.]] |} == Bilješke == {{notelist}} == Reference== {{reference}} == Vanjske veze == {{commons category}} *{{official website|https://www.cafonline.com/}} *[http://soccerlens.com/caf-confederation-of-african-football/31184/ Overview of CAF and its competitions] via Soccerlens.com *[https://www.youtube.com/watch?v=tkT1USKRs2s The CAF Anthem] since 2007 {{Afričke fudbalske reprezentacije}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:CAF| ]] [[Kategorija:Fudbalske organizacije]] [[Kategorija:Međunarodne sportske organizacije]] [[Kategorija:Sport u Africi]] [[Kategorija:Nastanci 1957.]] g80ftteyr103t96urpo0955r4fukrqz 42655391 42655387 2026-07-15T14:12:52Z Edgar Allan Poe 29250 /* Članice */ 42655391 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = CAF | izvorni naziv = Confédération Africaine de Football | logo = Confederation_of_African_Football_logo.svg | veličina = | tip = nogometna konfederacija | osnivanje = [[8. veljače]] [[1957.]] | mjesto osnivanja = {{flagicon|SUD}} [[Kartum]], [[Sudan]] | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|EGI}} [[Šesti Oktobar (grad)|Šesti Oktobar]], [[Egipat]] | regija = Afrika | broj članica = 54 | službeni jezici = {{hlist|[[francuski]]|[[arapski]]|[[engleski]]|[[španjolski]]}} | predsjednik = {{flagicon|JAR}} [[Patrice Motsepe]] | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|MAR}} [[Fouzi Lekjaa]]|{{flagicon|GAN}} [[Kurt Okraku]]|{{flagicon|GAB}} [[Pierre-Alain Mounguengui]]|{{flagicon|COD}} [[Bestine Ditabala]]|{{flagicon|MOZ}} [[Feizal Sidat]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|NGA}} ''[[Samson Adamu]]'' {{small|(v.d.)}} | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = }} '''Konfederacija afričkog nogometa''' ('''CAF'''; [[francuski]]: ''Confédération Africaine de Football'', [[engleski]]: ''Confederation of African Football'') je krovna nogometna konfederacija u [[Afrika|Africi]]. Predstavlja državne nogometne saveze Afrike, održava klupska i reprezentativna natjecanja u Africi te nadzire novčane nagrade, pravila i medijska prava tih natjecanja. CAF je jedna od šest nogometnih konfederacija članica [[FIFA]]-e. CAF je osnovan [[8. februara|8. veljače]] [[1957.]] godine u [[Kartum]]u, glavnom gradu [[Sudan]]a, a osnovali su ga predstavnici egipatskog, etiopskog, južnoafričkog i sudanskog nogometnog saveza. Temelj za osnivanje konfederacije bili su razgovori između predstavnika ovih saveza održanih [[7. juna|7. lipnja]] [[1956.]] godine u hotelu ''Avenida'' u [[portugal]]skom [[Lisabon]]u. [[Jusuf Muhammad]] ([[Egipat]]) postao je prvi glavni tajnik, a [[Abdelaziz Salem]] ([[Egipat]]) prvi predsjednik CAF-a. Administrativno sjedište se od [[2002.]] godine nalazi u gradu [[Šesti Oktobar (grad)|Šestom Oktobru]], koji se nalazi nedaleko od [[Kairo|Kaira]]. Konfederacija trenutno ima 54 punopravne članice, dok [[Zanzibar]] i [[Réunion]] imaju status neregionalnih članica. Aktualni predsjednik je [[Patrice Motsepe]] iz [[Južnoafrička Republika|Južnoafričke Republike]], a njegov je prvi potpredsjednik [[Fouzi Lekjaa]] iz [[Maroko|Maroka]]. Vršitelj dužnosti glavnog tajnika je [[Samson Adamu]] iz [[Nigerija|Nigerije]].<ref>{{cite web |title=Inside FIFA |url=http://www.fifa.com/about-fifa/associations/CAF/ |access-date=2026-06-14 |website=Fifa.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Executive Committee |url=https://www.cafonline.com/inside-caf/about-us/organization/executive-committee/ |access-date=14 June 2026 |website=Cafonline.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Eludini |first=Tunde |date=2026-03-29 |title=CAF appoints Nigeria&#8217;s Samson Adamu as Acting Secretary General |url=https://www.premiumtimesng.com/sports/football/867653-caf-appoints-nigerias-samson-adamu-as-acting-secretary-general.html |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[Premium Times]] |language=en-GB |issn=2360-7688}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigeria’s Samson Adamu Steps in As Acting General Secretary of CAF |url=https://www.thisdaylive.com/2026/03/29/nigerias-samson-adamu-steps-in-as-acting-general-secretary-of-caf/ |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[This Day]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nlebem |first=Anthony |date=2026-03-29 |title=CAF appoints Nigeria’s Samson Adamu as acting secretary general |url=https://businessday.ng/sports/article/caf-appoints-nigerias-samson-adamu-as-acting-secretary-general/ |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]] |location=Lagos, Nigeria |language=en-US}}</ref> == Uprava == Na čelu CAF-a nalazi se predsjednik, koji ima pet potpredsjednika. Ostale izvršne funkcije su one glavnog tajnika i glavnog koordinatora. Aktualno rukovodstvo čine: {|class="wikitable" |- !Funkcija !Ime |- |bgcolor=#EAECF0| '''Predsjednik |{{flagicon|South Africa}} [[Patrice Motsepe]] |- | rowspan="5" bgcolor=#EAECF0| '''Potpredsjednici''' |{{flagicon|Morocco }} [[Fouzi Lekjaa]] |- |{{flagicon|Ghana}} [[Kurt Okraku]] |- |{{flagicon|Gabon}} [[Pierre-Alain Mounguengui]] |- |{{flagicon|COD}} [[Bestine Ditabala]] |- |{{flagicon|Mozambique}} [[Feizal Sidat]] |- |bgcolor=#EAECF0| '''Glavni tajnik''' |{{flagicon|Nigeria}} ''[[Samson Adamu]]'' (v.d.) |- |bgcolor=#EAECF0| '''Glavni koordinator''' |{{flagicon|Ghana}} [[Frederick Acheampong]] |} === Lista predsjednika === {| class="wikitable" style="text-align: center" !{{Abbr|Br.|Broj}} !Ime !Mandat |- !1. |align="left" |{{flagicon|EGI|1952}} [[Abdelaziz Salem]] |[[1957.]] – [[1958.]] |- !2. |align="left" |{{flagicon|EGI|1958}} [[Abdelaziz Mustafa]] |[[1958.]] – [[1968.]] |- !3. |align="left" |{{flagicon|SUD|1956}} [[Abdelhalim Muhammad]] |[[1968.]] – [[1972.]] |- !4. |align="left" |{{flagicon|ETI|1941}} [[Yidnekatchew Tessema]] |[[1972.]] – [[1987.]] |- !(–) |align="left" |{{flagicon|SUD}} ''[[Abdelhalim Muhammad]]'' |[[1987.]] – [[1988.]] |- !5. |align="left" |{{flagicon|CMR}} [[Issa Hayatou]] |[[1988.]] – [[2017.]] |- !6. |align="left" |{{flagicon|MAD}} [[Ahmad Ahmad]] |[[2017.]] – [[2020.]] |- !(–) |align="left" |''{{flagicon|COD}} [[Constant Omari]]'' |[[2020.]] – [[2021.]] |- !6. |align="left" |{{flagicon|MAD}} [[Ahmad Ahmad]]<ref>{{cite news|last=Asala|first=Kizzi|date=30 January 2021|title=Madagascar's Ahmad Ahmad Temporarily Reinstated as Head of the CAF|url=https://www.africanews.com/2021/01/30/madagascar-s-ahmad-ahmad-temporarily-reinstated-as-head-of-the-caf/|publisher=[[africanews]]|agency=[[Agence France-Presse|AFP]]|access-date=1 February 2021}}</ref> |[[2021.]] |- !7. |align="left" |{{flagicon|JAR}} [[Patrice Motsepe]]<ref>{{Cite web|last=Dove|first=Ed|date=12 March 2021|title=Patrice Motsepe: Africa's ninth richest person appointed Caf president|url=https://www.goal.com/en/news/patrice-motsepe-africas-ninth-richest-person-appointed-caf/bl3s8p4dafm51fmjkxs4va9q9|website=[[Goal.com]]|access-date=12 March 2021}}</ref> |[[2021.]] – ''danas'' |} == Članice == Konfederacija afričkog nogometa broji ukupno 54 punopravne članice.<ref name="Mem">{{cite web|title=Member Associations|url=https://www.cafonline.com/inside-caf/member-associations/|website=CAFOnline.com|access-date=15 February 2024}}</ref><ref>{{cite news | last=Nicholson | first=Paul | title=Motsepe rubberstamps pay rises for member association presidents as CAF reports $9m loss | work=Inside World Football | date=22 October 2024 | url=https://www.insideworldfootball.com/2024/10/22/motsepe-rubberstamps-pay-rises-member-association-presidents-caf-reports-9m-loss/ | access-date=19 November 2024}}</ref> [[File:Carte Afrique CAF.png|thumb|Regionalne federacije u sklopu CAF-a: {{legend|#8fbc8f|[[UNAF]] (Sjeverna Afrika)}} {{legend|#ffd700|[[WAFU]] (Zapadna Afrika)}} {{legend|#db7093|[[UNIFFAC]] (Centralna Afrika)}} {{legend|#4682b4|[[CECAFA]] (Istočna Afrika)}} {{legend|#deb887|[[COSAFA]] (Južna Afrika)}}]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo u<br>CAF-u ! Regionalno<br>članstvo ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] |- !colspan=8|[[UNAF|Unija sjevernoafričkog nogometa (UNAF)]] (5) |- | ALG ||style="text-align:left;"| {{fba|Algeria}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | EGY ||style="text-align:left;"| {{fba|Egypt}}{{efn|Članica [[UNAF]]-a. Egipat se [[19. studenog]] [[2009.]] godine bio povukao iz UNAF-a, ali se vratio [[2011.]] godine.}} | [[1921.]] || [[1923.]] || [[1957.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | LBY ||style="text-align:left;"| {{fba|Libya}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | MAR ||style="text-align:left;"| {{fba|Morocco}} | [[1955.]] || [[1960.]] || [[1960.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | TUN ||style="text-align:left;"| {{fba|Tunisia}} | [[1957.]] || [[1960.]] || [[1960.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[WAFU|Zapadnoafrička nogometna unija (WAFU)]] (16) |- | BEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Benin}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | BFA ||style="text-align:left;"| {{fba|Burkina Faso}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Gambia}} | [[1952.]] || [[1968.]] || [[1966.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GHA ||style="text-align:left;"| {{fba|Ghana}} | [[1935.]] || [[1948.]] || [[1960.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GUI ||style="text-align:left;"| {{fba|Guinea}} | [[1960.]] || [[1962.]] || [[1962.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GNB ||style="text-align:left;"| {{fba|Guinea-Bissau}} | [[1974.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | LBR ||style="text-align:left;"| {{fba|Liberia}} | [[1936.]] || [[1964.]] || [[1962.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | MLI ||style="text-align:left;"| {{fba|Mali}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | MTN ||style="text-align:left;"| {{fba|Mauritania}} | [[1961.]] || [[1970.]] || [[1976.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | NIG ||style="text-align:left;"| {{fba|Niger}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | NGA ||style="text-align:left;"| {{fba|Nigeria}} | [[1945.]] || [[1960.]] || [[1959.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | CIV ||style="text-align:left;"| {{fba|Ivory Coast|ime=Obala Bjelokosti}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | SEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Senegal}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | SLE ||style="text-align:left;"| {{fba|Sierra Leone}} | [[1960.]] || [[1960.]] || [[1967.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | TOG ||style="text-align:left;"| {{fba|Togo}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | CPV ||style="text-align:left;"| {{fba|Cape Verde}} | [[1982.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[UNIFFAC|Unija centralnoafričkih nogometnih saveza Central (UNIFFAC)]] (8) |- | CTA ||style="text-align:left;"| {{fba|Central African Republic}} | [[1961.]] || [[1964.]] || [[1968.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CHA ||style="text-align:left;"| {{fba|Čad}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | COD ||style="text-align:left;"| {{fba|COD}} | [[1919.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | EQG ||style="text-align:left;"| {{fba|Ekvatorska Gvineja}} | [[1957.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | GAB ||style="text-align:left;"| {{fba|Gabon}} | [[1962.]] || [[1966.]] || [[1968.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CMR ||style="text-align:left;"| {{fba|Cameroon}} | [[1959.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CGO ||style="text-align:left;"| {{fba|Congo}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | STP ||style="text-align:left;"| {{fba|São Tomé and Príncipe}} | [[1975.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[CECAFA|Vijeće za nogometne saveze Istočne i Centralne Afrike (CECAFA)]] (11) |- | BDI ||style="text-align:left;"| {{fba|Burundi}} | [[1948.]] || [[1972.]] || [[1972.]] || [[1994.]] || {{yes}} |- | DJI ||style="text-align:left;"| {{fba|Džibuti}} | [[1979.]] || [[1994.]] || [[1994.]] || [[1994.]] || {{yes}} |- | ERI ||style="text-align:left;"| {{fba|Eritreja}} | [[1996.]] || [[1998.]] || [[1998.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | ETH ||style="text-align:left;"| {{fba|Etiopija}} | [[1943.]] || [[1952.]] || [[1957.]] || [[1983.]] || {{yes}} |- | SSD ||style="text-align:left;"| {{fba|Južni Sudan}} | [[2011.]] || [[2012.]] || [[2012.]] || [[2012.]] || {{yes}} |- | KEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Kenya}} | [[1960.]] || [[1960.]] || [[1961.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | RWA ||style="text-align:left;"| {{fba|Rwanda}} | [[1975.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1995.]] || {{yes}} |- | SOM ||style="text-align:left;"| {{fba|Somalija}} | [[1951.]] || [[1962.]] || [[1968.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | SDN ||style="text-align:left;"| {{fba|Sudan}} | [[1936.]] || [[1948.]] || [[1957.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | TAN ||style="text-align:left;"| {{fba|Tanzanija}} | [[1945.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | UGA ||style="text-align:left;"| {{fba|Uganda}} | [[1924.]] || [[1960.]] || [[1961.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[COSAFA|Vijeće nogometnih saveza Južne Afrike (COSAFA)]] (14) |- | ANG ||style="text-align:left;"| {{fba|Angola}} | [[1979.]] || [[1980.]] || [[1980.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | BOT ||style="text-align:left;"| {{fba|Bocvana}} | [[1970.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | SWZ ||style="text-align:left;"| {{fba|Esvatini}} | [[1968.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | RSA ||style="text-align:left;"| {{fba|South Africa}}{{efn|Južnoafrička Republika bila je isključena iz CAF-a i izbačena s [[Afrički kup nacija 1957.|Kupa nacija 1957.]] godine zbog [[apartheid]]a.}} | [[1892.]] || [[1992.]] || [[1992.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | COM ||style="text-align:left;"| {{fba|Komori}} | [[1979.]] || [[2005.]] || [[2003.]] || [[2007.]] || {{yes}} |- | LES ||style="text-align:left;"| {{fba|Lesotho}} | [[1932.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | MAD ||style="text-align:left;"| {{fba|Madagascar}} | [[1961.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | MWI ||style="text-align:left;"| {{fba|Malawi}} | [[1966.]] || [[1968.]] || [[1974.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | MRI ||style="text-align:left;"| {{fba|Mauritius}} | [[1952.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | MOZ ||style="text-align:left;"| {{fba|Mozambique}} | [[1975.]] || [[1980.]] || [[1978.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | NAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Namibia}} | [[1990.]] || [[1992.]] || [[1992.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | SEY ||style="text-align:left;"| {{fba|Seychelles}} | [[1979.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | ZAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Zambia}} | [[1929.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | ZIM ||style="text-align:left;"| {{fba|Zimbabwe}} | [[1892.]] || [[1965.]] || [[1980.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- !colspan=8|Neregionalne članice (2) |- | REU ||style="text-align:left;"| {{fba|Réunion}}{{efn|name=AM}} | [[1956.]] || — || [[1992.]] || — || {{ne}} |- | ZAN ||style="text-align:left;"| {{fba|Zanzibar}}{{efn|name=AM|Pridružena članica, nije članica [[FIFA]]-e. Zanzibar je imao status pune članice tijekom period od četiri mjeseca [[2017.]] godine, nakon čega je status promijenjen jer je CAF priznao da je punopravno članstvo dodijeljeno greškom.<ref>{{cite web|last=Gleeson|first=Mark|date=21 July 2017|title=Zanzibar loses Caf membership in embarrassing U-turn|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40682462|website=[[BBC Sport]]|access-date=31 May 2018}}</ref> Međutim, Zanzibar je punopravni član [[CECAFA]]-e. Réunion je pridruženi član [[COSAFA]]-e.<ref>{{Cite web|url=https://cosafa.com/aboutus/|title=ABOUT US|website=Cosafa.com|date=12 June 2026|access-date=14 June 2026}}</ref>}} | [[1926.]] || — || [[2004.]] || [[1973.]] || {{ne}} |} Uz to, postoje i teritoriji koji se nalaze u Africi, ali koji nisu povezano s CAF-om niti jednom drugom konfederacijom: * {{fba|Mayotte|local}} * {{flagicon image|Flag of CSSC.svg}} [[Fudbalska reprezentacija otoka Chagos|otoci Chagos]] (''[[Britanska teritorija Indijskog okeana|Britanski teritorij u Indijskom oceanu]]'') Neke nepriznate ili djelomično priznate afričke države imaju nacionalne reprezentacije, ali nisu razmatrane za članstvo u CAF-u. Umjesto toga, one su dio drugih organizacija poput [[Confederation of Independent Football Associations|CONIFA]]-e. Somaliland nije članica CONIFA-e od [[2010-e|2010-ih]] godina kada su napustili organizaciju te se razmatra za potencijalno članstvo u [[FIFA]]-i. * {{fba|Somaliland}} (FIFA code: '''SMD''') * {{fba|Saharska Arapska Demokratska Republika}} == Natjecanja == {| class="wikitable sortable" |- ! Natjecanje ! Najrecentnije<br>izdanje ! Prvaci ! Drugoplasirani ! Sljedeće<br>izdanje |- ! colspan=10|Muške reprezentacije |- | [[Afrički kup nacija]] | align="center"| [[2025.]] | {{fb|Morocco}} | {{fb|Senegal}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-23 Afrički kup nacija]] | align="center"| [[2023.]] | {{fb|Morocco}} | {{fb|Egypt}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Fudbal na Afričkim igrama|Afričke igre]] | align="center"| [[2023.]] | {{fb|GHA}} | {{fb|UGA}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-20 Afrički kup nacija]]{{efn|Ovaj je turnir izvorno utemeljen kao dvokružni kvalifikacijski turnir za U-21 Kup nacija [[1977.]] godine. Od [[1979.]] godine, organizira se pravi turnir pod imenom '''Afričko prvenstvo mladih''', a koji je od [[2015.]] godine nosio sljedeća imena: ''Afrički U-21 Kup nacija'' (do [[1989.]]), ''Afričko U-21 prvenstvo'' (do [[2003.]]) i ''Afričko U-20 prvenstvo'' (do [[2015.]]). Aktualno ime koristi se od [[2017.]] godine.}} | align="center"| [[2025.]] | {{fb|RSA}} | {{fb|MAR}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-17 Afrički kup nacija]]{{efn|Od [[1995.]] do [[2015.]] godine turnir je nosio naziv ''Afričko U-17 prvenstvo''. Aktualno ime koristi se od [[2017.]] godine.}} | align="center"| [[2025.]] | {{fb|SEN}} | {{fb|TAN}} | align="center"| [[2026.]] |- | [[CAF Nogomometno prvenstvo afričkih škola|U-15 prvenstvo afričkih škola za dječake]] | align="center"| [[2026.]] | {{fb|SEN}} | {{fb|UGA}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Afrički kup nacija (futsal)|Futsal Kup nacija]] | align="center"| [[2024.]] | {{flagicon|MAR}} [[Futsal reprezentacija Maroka|Maroko]] | {{flagicon|ANG}} [[Futsal reprezentacija Angole|Angola]] | align="center"| [[2026.]] |- | [[Futsal na Olimpijskim igrama mladih|Kvalifikacijski turnir u futsalu za Olimpijadu mladih]] | align="center"| [[2018.]] | {{flagicon|EGY}} [[Futsal reprezentacija Egipta|Egipat]] | {{flagicon|ANG}} [[Futsal reprezentacija Angole|Angola]] | align="center"| [[2026.]] |- | [[Afrički kup nacija (fudbal na pijesku)|Kup nacija u nogometu na pijesku]] | align="center"| [[2024.]] | {{flagicon|SEN}} [[Reprezentacija Senegala u fudbalu na pijesku|Senegal]] | {{flagicon|MTN}} [[Reprezentacija Mauritanije u fudbalu na pijesku|Mauritanija]] | align="center"| [[2026.]] |- ! colspan=10|Ženske reprezentacije |- | [[Afrički kup nacija za žene|Afrički kup nacija]] | align="center"| [[2024.]] | {{fbw|NGA}} | {{fbw|MAR}} | align="center"| [[2026.]] |- | [[Fudbal na Afričkim igrama|Afričke igre]] | align="center"| [[2023.]] | {{fbw|GHA}} | {{fbw|NGA}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Afričke kvalifikacije za U-20 FIFA Svjetsko prvenstvo za žene|Afričke kvalifikacije za U-20 Svjetsko prvenstvo]] | align="center"| [[2024.]] | {{fbw|CMR}}<br />{{fbw|GHA}}<br />{{fbw|MAR}}<br />{{fbw|NGA}} | {{fbw|ETH}}<br />{{fbw|SEN}}<br />{{fbw|EGY}}<br />{{fbw|Burundi}} | align="center"| [[2026.]] |- | [[Afričke kvalifikacije za U-17 FIFA Svjetsko prvenstvo za žene|Afričke kvalifikacije za U-17 Svjetsko prvenstvo]] | align="center"| [[2025.]] | {{fbw|CIV|ime=Obala Bjelokosti}}<br />{{fbw|CMR}}<br />{{fbw|NGA}}<br />{{fbw|ZAM}} | {{fbw|GUI}}<br />{{fbw|KEN}}<br />{{fbw|ALG}}<br />{{fbw|BEN}} | align="center"| [[2026.]] |- |[[Afrički kup nacija za žene (futsal)|Futsal Kup nacija]] | align="center"| [[2025.]] |{{flagicon|MAR}} [[Ženska futsal reprezentacija Maroka|Maroko]] |{{flagicon|TAN}} [[Ženska futsal reprezentacija Tanzanije|Tanzanija]] | align="center"| [[2029.]] |- | [[CAF Nogomometno prvenstvo afričkih škola|U-15 prvenstvo afričkih škola za djevojčice]] | align="center"| [[2026.]] | {{fbw|GHA}} | {{fbw|BFA}} | align="center"| [[2027.]] |- ! colspan=10|Muški klubovi |- | [[CAF Superkup|Superkup]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|EGY}} [[Pyramids FC]] | {{flagicon|MAR}} [[RS Berkane]] | align="center"| [[2026.]] |- | [[CAF Liga prvaka|Liga prvaka]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|RSA}} [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] | {{flagicon|MAR}} [[AS FAR]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[CAF Kup konfederacija|Kup konfederacija]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|ALG}} [[USM Alger]] | {{flagicon|EGY}} [[Al-Zamalek (fudbalski klub)|Al-Zamalek]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[Afrička fudbalska liga|Afrička nogometna liga]] | align="center"| [[2023.]] | {{flagicon|RSA}} [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] | {{flagicon|MAR}} [[Wydad AC]] | {{Ne|''Ukinuto''}} |- ! colspan=10|Ženski klubovi |- | [[CAF Liga prvaka za žene|Liga prvaka]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|MAR}} [[AS FAR (žene)|AS FAR]] | {{flagicon|CIV}} [[ASEC Mimosas (žene)|ASEC Mimosas]] | align="center"| [[2026.]] |} == Bilješke == {{notelist}} == Reference== {{reference}} == Vanjske veze == {{commons category}} *{{official website|https://www.cafonline.com/}} *[http://soccerlens.com/caf-confederation-of-african-football/31184/ Overview of CAF and its competitions] via Soccerlens.com *[https://www.youtube.com/watch?v=tkT1USKRs2s The CAF Anthem] since 2007 {{Afričke fudbalske reprezentacije}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:CAF| ]] [[Kategorija:Fudbalske organizacije]] [[Kategorija:Međunarodne sportske organizacije]] [[Kategorija:Sport u Africi]] [[Kategorija:Nastanci 1957.]] q7thhtc0t95tfbxfeczwu84mgwm70bo 42655392 42655391 2026-07-15T14:13:20Z Edgar Allan Poe 29250 /* Natjecanja */ 42655392 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = CAF | izvorni naziv = Confédération Africaine de Football | logo = Confederation_of_African_Football_logo.svg | veličina = | tip = nogometna konfederacija | osnivanje = [[8. veljače]] [[1957.]] | mjesto osnivanja = {{flagicon|SUD}} [[Kartum]], [[Sudan]] | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|EGI}} [[Šesti Oktobar (grad)|Šesti Oktobar]], [[Egipat]] | regija = Afrika | broj članica = 54 | službeni jezici = {{hlist|[[francuski]]|[[arapski]]|[[engleski]]|[[španjolski]]}} | predsjednik = {{flagicon|JAR}} [[Patrice Motsepe]] | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|MAR}} [[Fouzi Lekjaa]]|{{flagicon|GAN}} [[Kurt Okraku]]|{{flagicon|GAB}} [[Pierre-Alain Mounguengui]]|{{flagicon|COD}} [[Bestine Ditabala]]|{{flagicon|MOZ}} [[Feizal Sidat]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|NGA}} ''[[Samson Adamu]]'' {{small|(v.d.)}} | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = }} '''Konfederacija afričkog nogometa''' ('''CAF'''; [[francuski]]: ''Confédération Africaine de Football'', [[engleski]]: ''Confederation of African Football'') je krovna nogometna konfederacija u [[Afrika|Africi]]. Predstavlja državne nogometne saveze Afrike, održava klupska i reprezentativna natjecanja u Africi te nadzire novčane nagrade, pravila i medijska prava tih natjecanja. CAF je jedna od šest nogometnih konfederacija članica [[FIFA]]-e. CAF je osnovan [[8. februara|8. veljače]] [[1957.]] godine u [[Kartum]]u, glavnom gradu [[Sudan]]a, a osnovali su ga predstavnici egipatskog, etiopskog, južnoafričkog i sudanskog nogometnog saveza. Temelj za osnivanje konfederacije bili su razgovori između predstavnika ovih saveza održanih [[7. juna|7. lipnja]] [[1956.]] godine u hotelu ''Avenida'' u [[portugal]]skom [[Lisabon]]u. [[Jusuf Muhammad]] ([[Egipat]]) postao je prvi glavni tajnik, a [[Abdelaziz Salem]] ([[Egipat]]) prvi predsjednik CAF-a. Administrativno sjedište se od [[2002.]] godine nalazi u gradu [[Šesti Oktobar (grad)|Šestom Oktobru]], koji se nalazi nedaleko od [[Kairo|Kaira]]. Konfederacija trenutno ima 54 punopravne članice, dok [[Zanzibar]] i [[Réunion]] imaju status neregionalnih članica. Aktualni predsjednik je [[Patrice Motsepe]] iz [[Južnoafrička Republika|Južnoafričke Republike]], a njegov je prvi potpredsjednik [[Fouzi Lekjaa]] iz [[Maroko|Maroka]]. Vršitelj dužnosti glavnog tajnika je [[Samson Adamu]] iz [[Nigerija|Nigerije]].<ref>{{cite web |title=Inside FIFA |url=http://www.fifa.com/about-fifa/associations/CAF/ |access-date=2026-06-14 |website=Fifa.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Executive Committee |url=https://www.cafonline.com/inside-caf/about-us/organization/executive-committee/ |access-date=14 June 2026 |website=Cafonline.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Eludini |first=Tunde |date=2026-03-29 |title=CAF appoints Nigeria&#8217;s Samson Adamu as Acting Secretary General |url=https://www.premiumtimesng.com/sports/football/867653-caf-appoints-nigerias-samson-adamu-as-acting-secretary-general.html |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[Premium Times]] |language=en-GB |issn=2360-7688}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nigeria’s Samson Adamu Steps in As Acting General Secretary of CAF |url=https://www.thisdaylive.com/2026/03/29/nigerias-samson-adamu-steps-in-as-acting-general-secretary-of-caf/ |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[This Day]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nlebem |first=Anthony |date=2026-03-29 |title=CAF appoints Nigeria’s Samson Adamu as acting secretary general |url=https://businessday.ng/sports/article/caf-appoints-nigerias-samson-adamu-as-acting-secretary-general/ |access-date=2026-04-14 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]] |location=Lagos, Nigeria |language=en-US}}</ref> == Uprava == Na čelu CAF-a nalazi se predsjednik, koji ima pet potpredsjednika. Ostale izvršne funkcije su one glavnog tajnika i glavnog koordinatora. Aktualno rukovodstvo čine: {|class="wikitable" |- !Funkcija !Ime |- |bgcolor=#EAECF0| '''Predsjednik |{{flagicon|South Africa}} [[Patrice Motsepe]] |- | rowspan="5" bgcolor=#EAECF0| '''Potpredsjednici''' |{{flagicon|Morocco }} [[Fouzi Lekjaa]] |- |{{flagicon|Ghana}} [[Kurt Okraku]] |- |{{flagicon|Gabon}} [[Pierre-Alain Mounguengui]] |- |{{flagicon|COD}} [[Bestine Ditabala]] |- |{{flagicon|Mozambique}} [[Feizal Sidat]] |- |bgcolor=#EAECF0| '''Glavni tajnik''' |{{flagicon|Nigeria}} ''[[Samson Adamu]]'' (v.d.) |- |bgcolor=#EAECF0| '''Glavni koordinator''' |{{flagicon|Ghana}} [[Frederick Acheampong]] |} === Lista predsjednika === {| class="wikitable" style="text-align: center" !{{Abbr|Br.|Broj}} !Ime !Mandat |- !1. |align="left" |{{flagicon|EGI|1952}} [[Abdelaziz Salem]] |[[1957.]] – [[1958.]] |- !2. |align="left" |{{flagicon|EGI|1958}} [[Abdelaziz Mustafa]] |[[1958.]] – [[1968.]] |- !3. |align="left" |{{flagicon|SUD|1956}} [[Abdelhalim Muhammad]] |[[1968.]] – [[1972.]] |- !4. |align="left" |{{flagicon|ETI|1941}} [[Yidnekatchew Tessema]] |[[1972.]] – [[1987.]] |- !(–) |align="left" |{{flagicon|SUD}} ''[[Abdelhalim Muhammad]]'' |[[1987.]] – [[1988.]] |- !5. |align="left" |{{flagicon|CMR}} [[Issa Hayatou]] |[[1988.]] – [[2017.]] |- !6. |align="left" |{{flagicon|MAD}} [[Ahmad Ahmad]] |[[2017.]] – [[2020.]] |- !(–) |align="left" |''{{flagicon|COD}} [[Constant Omari]]'' |[[2020.]] – [[2021.]] |- !6. |align="left" |{{flagicon|MAD}} [[Ahmad Ahmad]]<ref>{{cite news|last=Asala|first=Kizzi|date=30 January 2021|title=Madagascar's Ahmad Ahmad Temporarily Reinstated as Head of the CAF|url=https://www.africanews.com/2021/01/30/madagascar-s-ahmad-ahmad-temporarily-reinstated-as-head-of-the-caf/|publisher=[[africanews]]|agency=[[Agence France-Presse|AFP]]|access-date=1 February 2021}}</ref> |[[2021.]] |- !7. |align="left" |{{flagicon|JAR}} [[Patrice Motsepe]]<ref>{{Cite web|last=Dove|first=Ed|date=12 March 2021|title=Patrice Motsepe: Africa's ninth richest person appointed Caf president|url=https://www.goal.com/en/news/patrice-motsepe-africas-ninth-richest-person-appointed-caf/bl3s8p4dafm51fmjkxs4va9q9|website=[[Goal.com]]|access-date=12 March 2021}}</ref> |[[2021.]] – ''danas'' |} == Članice == Konfederacija afričkog nogometa broji ukupno 54 punopravne članice.<ref name="Mem">{{cite web|title=Member Associations|url=https://www.cafonline.com/inside-caf/member-associations/|website=CAFOnline.com|access-date=15 February 2024}}</ref><ref>{{cite news | last=Nicholson | first=Paul | title=Motsepe rubberstamps pay rises for member association presidents as CAF reports $9m loss | work=Inside World Football | date=22 October 2024 | url=https://www.insideworldfootball.com/2024/10/22/motsepe-rubberstamps-pay-rises-member-association-presidents-caf-reports-9m-loss/ | access-date=19 November 2024}}</ref> [[File:Carte Afrique CAF.png|thumb|Regionalne federacije u sklopu CAF-a: {{legend|#8fbc8f|[[UNAF]] (Sjeverna Afrika)}} {{legend|#ffd700|[[WAFU]] (Zapadna Afrika)}} {{legend|#db7093|[[UNIFFAC]] (Centralna Afrika)}} {{legend|#4682b4|[[CECAFA]] (Istočna Afrika)}} {{legend|#deb887|[[COSAFA]] (Južna Afrika)}}]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo u<br>CAF-u ! Regionalno<br>članstvo ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] |- !colspan=8|[[UNAF|Unija sjevernoafričkog nogometa (UNAF)]] (5) |- | ALG ||style="text-align:left;"| {{fba|Algeria}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | EGY ||style="text-align:left;"| {{fba|Egypt}}{{efn|Članica [[UNAF]]-a. Egipat se [[19. studenog]] [[2009.]] godine bio povukao iz UNAF-a, ali se vratio [[2011.]] godine.}} | [[1921.]] || [[1923.]] || [[1957.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | LBY ||style="text-align:left;"| {{fba|Libya}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | MAR ||style="text-align:left;"| {{fba|Morocco}} | [[1955.]] || [[1960.]] || [[1960.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- | TUN ||style="text-align:left;"| {{fba|Tunisia}} | [[1957.]] || [[1960.]] || [[1960.]] || [[2005.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[WAFU|Zapadnoafrička nogometna unija (WAFU)]] (16) |- | BEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Benin}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | BFA ||style="text-align:left;"| {{fba|Burkina Faso}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Gambia}} | [[1952.]] || [[1968.]] || [[1966.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GHA ||style="text-align:left;"| {{fba|Ghana}} | [[1935.]] || [[1948.]] || [[1960.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GUI ||style="text-align:left;"| {{fba|Guinea}} | [[1960.]] || [[1962.]] || [[1962.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | GNB ||style="text-align:left;"| {{fba|Guinea-Bissau}} | [[1974.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | LBR ||style="text-align:left;"| {{fba|Liberia}} | [[1936.]] || [[1964.]] || [[1962.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | MLI ||style="text-align:left;"| {{fba|Mali}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | MTN ||style="text-align:left;"| {{fba|Mauritania}} | [[1961.]] || [[1970.]] || [[1976.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | NIG ||style="text-align:left;"| {{fba|Niger}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | NGA ||style="text-align:left;"| {{fba|Nigeria}} | [[1945.]] || [[1960.]] || [[1959.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | CIV ||style="text-align:left;"| {{fba|Ivory Coast|ime=Obala Bjelokosti}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | SEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Senegal}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | SLE ||style="text-align:left;"| {{fba|Sierra Leone}} | [[1960.]] || [[1960.]] || [[1967.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | TOG ||style="text-align:left;"| {{fba|Togo}} | [[1960.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | CPV ||style="text-align:left;"| {{fba|Cape Verde}} | [[1982.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[UNIFFAC|Unija centralnoafričkih nogometnih saveza Central (UNIFFAC)]] (8) |- | CTA ||style="text-align:left;"| {{fba|Central African Republic}} | [[1961.]] || [[1964.]] || [[1968.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CHA ||style="text-align:left;"| {{fba|Čad}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | COD ||style="text-align:left;"| {{fba|COD}} | [[1919.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | EQG ||style="text-align:left;"| {{fba|Ekvatorska Gvineja}} | [[1957.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | GAB ||style="text-align:left;"| {{fba|Gabon}} | [[1962.]] || [[1966.]] || [[1968.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CMR ||style="text-align:left;"| {{fba|Cameroon}} | [[1959.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | CGO ||style="text-align:left;"| {{fba|Congo}} | [[1962.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- | STP ||style="text-align:left;"| {{fba|São Tomé and Príncipe}} | [[1975.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[1978.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[CECAFA|Vijeće za nogometne saveze Istočne i Centralne Afrike (CECAFA)]] (11) |- | BDI ||style="text-align:left;"| {{fba|Burundi}} | [[1948.]] || [[1972.]] || [[1972.]] || [[1994.]] || {{yes}} |- | DJI ||style="text-align:left;"| {{fba|Džibuti}} | [[1979.]] || [[1994.]] || [[1994.]] || [[1994.]] || {{yes}} |- | ERI ||style="text-align:left;"| {{fba|Eritreja}} | [[1996.]] || [[1998.]] || [[1998.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | ETH ||style="text-align:left;"| {{fba|Etiopija}} | [[1943.]] || [[1952.]] || [[1957.]] || [[1983.]] || {{yes}} |- | SSD ||style="text-align:left;"| {{fba|Južni Sudan}} | [[2011.]] || [[2012.]] || [[2012.]] || [[2012.]] || {{yes}} |- | KEN ||style="text-align:left;"| {{fba|Kenya}} | [[1960.]] || [[1960.]] || [[1961.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | RWA ||style="text-align:left;"| {{fba|Rwanda}} | [[1975.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1995.]] || {{yes}} |- | SOM ||style="text-align:left;"| {{fba|Somalija}} | [[1951.]] || [[1962.]] || [[1968.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | SDN ||style="text-align:left;"| {{fba|Sudan}} | [[1936.]] || [[1948.]] || [[1957.]] || [[1975.]] || {{yes}} |- | TAN ||style="text-align:left;"| {{fba|Tanzanija}} | [[1945.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- | UGA ||style="text-align:left;"| {{fba|Uganda}} | [[1924.]] || [[1960.]] || [[1961.]] || [[1973.]] || {{yes}} |- !colspan=8|[[COSAFA|Vijeće nogometnih saveza Južne Afrike (COSAFA)]] (14) |- | ANG ||style="text-align:left;"| {{fba|Angola}} | [[1979.]] || [[1980.]] || [[1980.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | BOT ||style="text-align:left;"| {{fba|Bocvana}} | [[1970.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | SWZ ||style="text-align:left;"| {{fba|Esvatini}} | [[1968.]] || [[1978.]] || [[1976.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | RSA ||style="text-align:left;"| {{fba|South Africa}}{{efn|Južnoafrička Republika bila je isključena iz CAF-a i izbačena s [[Afrički kup nacija 1957.|Kupa nacija 1957.]] godine zbog [[apartheid]]a.}} | [[1892.]] || [[1992.]] || [[1992.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | COM ||style="text-align:left;"| {{fba|Komori}} | [[1979.]] || [[2005.]] || [[2003.]] || [[2007.]] || {{yes}} |- | LES ||style="text-align:left;"| {{fba|Lesotho}} | [[1932.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | MAD ||style="text-align:left;"| {{fba|Madagascar}} | [[1961.]] || [[1964.]] || [[1963.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | MWI ||style="text-align:left;"| {{fba|Malawi}} | [[1966.]] || [[1968.]] || [[1974.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | MRI ||style="text-align:left;"| {{fba|Mauritius}} | [[1952.]] || [[1964.]] || [[1965.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | MOZ ||style="text-align:left;"| {{fba|Mozambique}} | [[1975.]] || [[1980.]] || [[1978.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | NAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Namibia}} | [[1990.]] || [[1992.]] || [[1992.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | SEY ||style="text-align:left;"| {{fba|Seychelles}} | [[1979.]] || [[1986.]] || [[1986.]] || [[2000.]] || {{yes}} |- | ZAM ||style="text-align:left;"| {{fba|Zambia}} | [[1929.]] || [[1964.]] || [[1964.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- | ZIM ||style="text-align:left;"| {{fba|Zimbabwe}} | [[1892.]] || [[1965.]] || [[1980.]] || [[1997.]] || {{yes}} |- !colspan=8|Neregionalne članice (2) |- | REU ||style="text-align:left;"| {{fba|Réunion}}{{efn|name=AM}} | [[1956.]] || — || [[1992.]] || — || {{ne}} |- | ZAN ||style="text-align:left;"| {{fba|Zanzibar}}{{efn|name=AM|Pridružena članica, nije članica [[FIFA]]-e. Zanzibar je imao status pune članice tijekom period od četiri mjeseca [[2017.]] godine, nakon čega je status promijenjen jer je CAF priznao da je punopravno članstvo dodijeljeno greškom.<ref>{{cite web|last=Gleeson|first=Mark|date=21 July 2017|title=Zanzibar loses Caf membership in embarrassing U-turn|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40682462|website=[[BBC Sport]]|access-date=31 May 2018}}</ref> Međutim, Zanzibar je punopravni član [[CECAFA]]-e. Réunion je pridruženi član [[COSAFA]]-e.<ref>{{Cite web|url=https://cosafa.com/aboutus/|title=ABOUT US|website=Cosafa.com|date=12 June 2026|access-date=14 June 2026}}</ref>}} | [[1926.]] || — || [[2004.]] || [[1973.]] || {{ne}} |} Uz to, postoje i teritoriji koji se nalaze u Africi, ali koji nisu povezano s CAF-om niti jednom drugom konfederacijom: * {{fba|Mayotte|local}} * {{flagicon image|Flag of CSSC.svg}} [[Fudbalska reprezentacija otoka Chagos|otoci Chagos]] (''[[Britanska teritorija Indijskog okeana|Britanski teritorij u Indijskom oceanu]]'') Neke nepriznate ili djelomično priznate afričke države imaju nacionalne reprezentacije, ali nisu razmatrane za članstvo u CAF-u. Umjesto toga, one su dio drugih organizacija poput [[Confederation of Independent Football Associations|CONIFA]]-e. Somaliland nije članica CONIFA-e od [[2010-e|2010-ih]] godina kada su napustili organizaciju te se razmatra za potencijalno članstvo u [[FIFA]]-i. * {{fba|Somaliland}} (FIFA-in kod: '''SMD''') * {{fba|Saharska Arapska Demokratska Republika}} == Natjecanja == {| class="wikitable sortable" |- ! Natjecanje ! Najrecentnije<br>izdanje ! Prvaci ! Drugoplasirani ! Sljedeće<br>izdanje |- ! colspan=10|Muške reprezentacije |- | [[Afrički kup nacija]] | align="center"| [[2025.]] | {{fb|Morocco}} | {{fb|Senegal}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-23 Afrički kup nacija]] | align="center"| [[2023.]] | {{fb|Morocco}} | {{fb|Egypt}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Fudbal na Afričkim igrama|Afričke igre]] | align="center"| [[2023.]] | {{fb|GHA}} | {{fb|UGA}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-20 Afrički kup nacija]]{{efn|Ovaj je turnir izvorno utemeljen kao dvokružni kvalifikacijski turnir za U-21 Kup nacija [[1977.]] godine. Od [[1979.]] godine, organizira se pravi turnir pod imenom '''Afričko prvenstvo mladih''', a koji je od [[2015.]] godine nosio sljedeća imena: ''Afrički U-21 Kup nacija'' (do [[1989.]]), ''Afričko U-21 prvenstvo'' (do [[2003.]]) i ''Afričko U-20 prvenstvo'' (do [[2015.]]). Aktualno ime koristi se od [[2017.]] godine.}} | align="center"| [[2025.]] | {{fb|RSA}} | {{fb|MAR}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-17 Afrički kup nacija]]{{efn|Od [[1995.]] do [[2015.]] godine turnir je nosio naziv ''Afričko U-17 prvenstvo''. Aktualno ime koristi se od [[2017.]] godine.}} | align="center"| [[2025.]] | {{fb|SEN}} | {{fb|TAN}} | align="center"| [[2026.]] |- | [[CAF Nogomometno prvenstvo afričkih škola|U-15 prvenstvo afričkih škola za dječake]] | align="center"| [[2026.]] | {{fb|SEN}} | {{fb|UGA}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Afrički kup nacija (futsal)|Futsal Kup nacija]] | align="center"| [[2024.]] | {{flagicon|MAR}} [[Futsal reprezentacija Maroka|Maroko]] | {{flagicon|ANG}} [[Futsal reprezentacija Angole|Angola]] | align="center"| [[2026.]] |- | [[Futsal na Olimpijskim igrama mladih|Kvalifikacijski turnir u futsalu za Olimpijadu mladih]] | align="center"| [[2018.]] | {{flagicon|EGY}} [[Futsal reprezentacija Egipta|Egipat]] | {{flagicon|ANG}} [[Futsal reprezentacija Angole|Angola]] | align="center"| [[2026.]] |- | [[Afrički kup nacija (fudbal na pijesku)|Kup nacija u nogometu na pijesku]] | align="center"| [[2024.]] | {{flagicon|SEN}} [[Reprezentacija Senegala u fudbalu na pijesku|Senegal]] | {{flagicon|MTN}} [[Reprezentacija Mauritanije u fudbalu na pijesku|Mauritanija]] | align="center"| [[2026.]] |- ! colspan=10|Ženske reprezentacije |- | [[Afrički kup nacija za žene|Afrički kup nacija]] | align="center"| [[2024.]] | {{fbw|NGA}} | {{fbw|MAR}} | align="center"| [[2026.]] |- | [[Fudbal na Afričkim igrama|Afričke igre]] | align="center"| [[2023.]] | {{fbw|GHA}} | {{fbw|NGA}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Afričke kvalifikacije za U-20 FIFA Svjetsko prvenstvo za žene|Afričke kvalifikacije za U-20 Svjetsko prvenstvo]] | align="center"| [[2024.]] | {{fbw|CMR}}<br />{{fbw|GHA}}<br />{{fbw|MAR}}<br />{{fbw|NGA}} | {{fbw|ETH}}<br />{{fbw|SEN}}<br />{{fbw|EGY}}<br />{{fbw|Burundi}} | align="center"| [[2026.]] |- | [[Afričke kvalifikacije za U-17 FIFA Svjetsko prvenstvo za žene|Afričke kvalifikacije za U-17 Svjetsko prvenstvo]] | align="center"| [[2025.]] | {{fbw|CIV|ime=Obala Bjelokosti}}<br />{{fbw|CMR}}<br />{{fbw|NGA}}<br />{{fbw|ZAM}} | {{fbw|GUI}}<br />{{fbw|KEN}}<br />{{fbw|ALG}}<br />{{fbw|BEN}} | align="center"| [[2026.]] |- |[[Afrički kup nacija za žene (futsal)|Futsal Kup nacija]] | align="center"| [[2025.]] |{{flagicon|MAR}} [[Ženska futsal reprezentacija Maroka|Maroko]] |{{flagicon|TAN}} [[Ženska futsal reprezentacija Tanzanije|Tanzanija]] | align="center"| [[2029.]] |- | [[CAF Nogomometno prvenstvo afričkih škola|U-15 prvenstvo afričkih škola za djevojčice]] | align="center"| [[2026.]] | {{fbw|GHA}} | {{fbw|BFA}} | align="center"| [[2027.]] |- ! colspan=10|Muški klubovi |- | [[CAF Superkup|Superkup]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|EGY}} [[Pyramids FC]] | {{flagicon|MAR}} [[RS Berkane]] | align="center"| [[2026.]] |- | [[CAF Liga prvaka|Liga prvaka]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|RSA}} [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] | {{flagicon|MAR}} [[AS FAR]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[CAF Kup konfederacija|Kup konfederacija]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|ALG}} [[USM Alger]] | {{flagicon|EGY}} [[Al-Zamalek (fudbalski klub)|Al-Zamalek]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[Afrička fudbalska liga|Afrička nogometna liga]] | align="center"| [[2023.]] | {{flagicon|RSA}} [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] | {{flagicon|MAR}} [[Wydad AC]] | {{Ne|''Ukinuto''}} |- ! colspan=10|Ženski klubovi |- | [[CAF Liga prvaka za žene|Liga prvaka]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|MAR}} [[AS FAR (žene)|AS FAR]] | {{flagicon|CIV}} [[ASEC Mimosas (žene)|ASEC Mimosas]] | align="center"| [[2026.]] |} == Bilješke == {{notelist}} == Reference== {{reference}} == Vanjske veze == {{commons category}} *{{official website|https://www.cafonline.com/}} *[http://soccerlens.com/caf-confederation-of-african-football/31184/ Overview of CAF and its competitions] via Soccerlens.com *[https://www.youtube.com/watch?v=tkT1USKRs2s The CAF Anthem] since 2007 {{Afričke fudbalske reprezentacije}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:CAF| ]] [[Kategorija:Fudbalske organizacije]] [[Kategorija:Međunarodne sportske organizacije]] [[Kategorija:Sport u Africi]] [[Kategorija:Nastanci 1957.]] idzwhzado2ihla43uq7kdwer3gb9qmu 0 4719742 42655852 42555256 2026-07-16T08:40:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655852 wikitext text/x-wiki [[File:Elephant mother.jpg|thumb|right|200px|[[Slon]]ovi su primjer folivora među sisarima]] U [[zoologija|zoologiji]], '''folivor''' je biljojed koji je specijaliziran za jedenje [[list|lišća]]. Zreli listovi sadrže visok udio teško probavljive [[celuloza|celuloze]], manje energije od drugih vrsta hrane i često otrovne spojeve.<ref name=" encylopediahumanevolution">Jones, S., Martin, R., & Pilbeam, D. (1994) ''The Cambridge Encyclopedia of Human Evolution''. Cambridge: Cambridge University Press</ref> Iz tog razloga, folivorne životinje obično imaju dug [[probavni trakt]] i spor [[bazalni metabolizam|metabolizam]]. Mnoge se oslanjaju na pomoć [[simbioza|simbiotskih]] bakterija kako bi oslobodili hranjive tvari u svojoj prehrani. Osim toga, kao što je uočeno kod folivornih primata, postoji izražena sklonost prema nezrelim listovima koji se lakše [[žvakanje|žvaću]], imaju više energije i proteina, a manje vlakana i [[otrov]]a od zrelijih vlaknastih listova.<ref name= encylopediahumanevolution /> == Folivorija i let == [[File:Opisthocomus hoazin.jpg|thumb|[[Opisthocomus hoazin|Hoacin]]]] Primijećeno je da je folivorija izuzetno rijetka među letećim kičmenjacima.<ref name="FunctionalEcology">{{cite journal | url=https://www.jstor.org/stable/2389776 | jstor=2389776 | title=Do the Power Requirements of Flapping Flight Constrain Folivory in Flying Animals? | last1=Dudley | first1=R. | last2=Vermeij | first2=G. J. | journal=Functional Ecology | date=1992 | volume=6 | issue=1 | pages=101–104 }}</ref> Morton (1978) je to pripisao činjenici da je lišće teško, sporo se probavlja i sadrži malo energije u odnosu na drugu hranu.<ref name="FunctionalEcology" /> [[Hoacin]] je primjer leteće, folivorne ptice, ali je slab letač zbog dobro razvijenog prednjeg crijeva (koje služi za probavu hrane) što smanjuje površinu dostupnu za pričvršćivanje letnih mišića.<ref>{{Cite journal |last=Grajal |first=Alejandro |date=1995 |title=Structure and Function of the Digestive Tract of the Hoatzin (Opisthocomus hoazin): A Folivorous Bird with Foregut Fermentation |url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v112n01/p0020-p0028.pdf |journal=The Auk |volume=112 |issue=1 |pages=20–28 |doi=10.2307/4088763}}</ref> Međutim, postoje mnoge vrste folivornih letećih insekata. Neki [[šišmiši]] su djelomično folivorni; njihov način ishrane lišćem, prema Lowryju (1989), sastoji se od žvakanja lišća, gutanja [[biljni sok|biljnog soka]] i ispljuvanja ostatka.<ref>{{cite journal | url=https://www.jstor.org/stable/2389930 | jstor=2389930 | title=Folivory in Bats: An Adaptation Derived from Frugivory | last1=Kunz | first1=T. H. | last2=Ingalls | first2=K. A. | journal=Functional Ecology | date=1994 | volume=8 | issue=5 | pages=665–668 }}</ref> == Arborealni folivori == [[Image:Bradypus.jpg|thumb|[[Bradypus variegatus|Smeđoprsi troprsti ljenjivac]]]] [[arborealno kretanje|Arborealni]] sisari-folivori, poput [[ljenjivci|ljenjivaca]], [[koala]] i nekih vrsta [[majmuni|majmuna]] i [[lemuri|lemura]], obično su veliki i penju se oprezno.<ref name="CautiousClimbing">{{cite journal | url=https://doi.org/10.1007%2FBF02438967 | doi=10.1007/BF02438967 | title=Cautious climbing and folivory: A model of hominoid differentation | date=1995 | last1=Sarmiento | first1=E. E. | journal=Human Evolution | volume=10 | issue=4 | pages=289–321 | url-access=subscription }}</ref> Sličnosti u obliku tijela i strukturi glave i zuba između ranih [[Čovjekoliki majmuni|hominoida]] i različitih porodica drvenastih lisnojedih iznesene su kao dokaz da su rani hominoidi također bili lisnojedi.<ref name="CautiousClimbing" /> == Primati == Standardna [[teoretska ekologija|ekološka teorija]] predviđa relativno [[Mjere veličine grupe|velike grupe]] folivornih [[primati|primata]], jer velike grupe nude bolju kolektivnu odbranu od predatora i suočavaju se s malom konkurencijom za hranu među sobom. Primijećeno je da te životinje ipak često žive u malim grupama. Objašnjenja ponuđena za taj očigledni paradoks uključuju društvene faktore poput povećane učestalosti [[infanticid (zoologija)|čedomorstva]] u velikim grupama.<ref>{{cite journal | url=https://link.springer.com/article/10.1007/s002650000286 | doi=10.1007/s002650000286 | title=Competition and group size in Thomas's langurs ( Presbytis thomasi ): The folivore paradox revisited | date=2001 | last1=Steenbeek | first1=R. | last2=van Schaik | first2=Carel P. | journal=Behavioral Ecology and Sociobiology | volume=49 | issue=2–3 | pages=100–110 }}</ref> [[File:Alouatta-caraya ppia-m01b.jpg|thumb|[[urlikavci|Urlikavac]]]] Folivorni primati su relativno rijetki u [[novi svijet|Novom svijetu]], a glavni izuzetak su majmuni [[urlikavci]]. Jedno objašnjenje koje je ponuđeno je da se plodonošenje i listanje javljaju istovremeno kod biljaka Novog svijeta. Međutim, istraživanje iz 2001. godine nije pronašlo dokaze o istovremenom plodonošenju i listanju na većini lokacija, što očigledno opovrgava tu hipotezu.<ref>{{Cite journal|last=Heymann|first=Eckhard W.|date=2001|title=Can phenology explain the scarcity of folivory in New World primates?|journal=American Journal of Primatology|language=en|volume=55|issue=3|pages=171–175|doi=10.1002/ajp.1050|issn=1098-2345|pmid=11746280|s2cid=8344876}}</ref> == Primjeri == Primjeri folivornih životinja uključuju sljedeće: [[Image:Okapi2.jpg|thumb|[[Okapi]]]] * Sisari: [[okapi]]ji, [[slon]]ovi, [[ljenjivci]], [[Phalangeriformes|oposumi]], [[velika panda|velike pande]], [[koala|koale]] i razne vrste [[majmuni|majmuna]], npr. [[urlikavci]] Novog svijeta i [[Colobinae|kolobini]] Starog svijeta. * Ptice: [[hoacin]] iz regije Amazona i [[kākāpō]] sa Novog Zelanda. * Gmizavci: [[iguana|iguane]]<ref>{{Cite web |title=The Diet of a Generalized Folivore: Iguana iguana in Panama |url=https://www.anapsid.org/iguana/rand.html |access-date=2024-02-05 |website=www.anapsid.org}}</ref> * Insekti: razne vrste [[gusjenica]], [[Symphyta|osličar]]a, [[Coleoptera|buba]], [[Lisni savijač|savijača lišća]] i [[Orthoptera]]. * Ostali: mnoge vrste kopnenih [[gastropoda]] (puževi i golaći). == Povezano == * [[Interakcije između potrošača i resursa]] * [[Lisni savijač]], folivorna strategija mnogih insekata == Reference == {{reflist}} == Vanjske poveznice == {{wiktionary}} * [http://www.wordquests.info/folivorous.html wordquests.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310172235/http://www.wordquests.info/folivorous.html |date=2016-03-10 }} {{načini ishrane}} [[Kategorija:Načini ishrane]] 2o5279km0s2lt5ox15ojqbtkw4afvq8 0 4721781 42655524 42655221 2026-07-15T20:51:06Z Edgar Allan Poe 29250 /* Strijelci */ 42655524 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') je 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održava u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. To je prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje se održalo na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] je prvi put domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir se igra u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bio je to prvi put u historiji turnira da su tri zemlje zajednički organizirale prvenstvo te prvi put da je na njemu sudjelovalo 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bio je to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko je postao prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da su svoje prve nastupe na ovom natjecanju imali [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL|CONMEBOL-]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |<s>{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]])</s><ref>{{cite web |url= https://www.bbc.com/sport/football/articles/cnv9drg0qzgo |title= Somali referee Artan barred from entering USA |author= Mike Peter |date= June 8, 2026 |website= BBC Sport|access-date= June 8, 2026}}</ref> |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|<s>{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])</s><ref name="RD1"/><ref name="RD2"/>|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])|{{flagicon|FRA}} [[Willy Delajod]] ([[Francuska]])<ref name="RD1">{{Cite web |date=May 7, 2026 |title=Willy Delajod selected for VAR at 2026 World Cup as France add to contingent |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://onefootball.com/fr/news/willy-delajod-selected-for-var-at-2026-world-cup-as-france-add-to-contingent-42829117}}</ref><ref name="RD2">{{Cite web |date=May 15, 2026 |title=KNVB haalt scheidsrechter Rob Dieperink van beslissend duel NEC af |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://www.telegraaf.nl/sport/voetbal/knvb-haalt-scheidsrechter-rob-dieperink-van-beslissend-duel-nec-af/151711038.html|language=Dutch}}</ref>}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. :{{color box|#BBF3FF}} Momčad može proći kao najbolja trećeplasirana momčad.}} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''9'''||3||3||0||0||6||0||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''1'''||3||0||1||2||2||6||-4 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|9}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|67}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= [[Hwang In-beom]] {{gol|67}}<br>[[O Hyeon-gyu]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Krejčí]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 44,985 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Mokoena]] {{gol|83|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,442 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 1:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Luis Romo|Romo]] {{gol|50}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,522 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mateo Chávez|M. Chávez]] {{gol|55}}<br>[[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|61}}<br>[[Álvaro Fidalgo|Fidalgo]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Thapelo Maseko|Maseko]] {{gol|63}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''7'''||3||2||1||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''4'''||3||1||1||1||8||3||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''1'''||3||0||1||2||2||10||-8 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Jovo Lukić|Lukić]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,002 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= [[Miro Muheim|Muheim]] {{gol|90+4|ag.}} |strijelci2= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|17|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 67,966 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|74}}, {{gol|90}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|84}}<br>[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol|90+7|pen}} |strijelci2= [[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,026 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 6:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|16}}<br>[[Jonathan David|J. David]] {{gol|29}}, {{gol|45+3}}, {{gol|90+2}}<br>[[Nathan Saliba|Saliba]] {{gol|64}}<br>[[Mohamed Manai|Manai]] {{gol|75|og}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= [[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|46}}<br>[[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|57}} |strijelci2= [[Promise David|P. David]] {{gol|76}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{gol|29}}<br>[[Mahmud Abu Nada|Abu Nada]] {{gol|34|ag}}<br>[[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Hasan al-Hejdus|al-Hejdus]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''7'''||3||2||1||0||7||1||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''7'''||3||2||1||0||6||3||+3 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||3||0||0||3||2||8||-6 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|32}} |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= [[John McGinn|McGinn]] {{gol|28}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|23}}, {{gol|36}}<br>[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|45+3}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|7}}, {{gol|45+3}}<br>[[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|60}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,487 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{gol|39}}<br>[[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|45+1}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|78}}<br>[[Gessime Yassine|Yassine]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Yassine Bounou|Bounou]] {{gol|10|ag}}<br>[[Wilson Isidor|Isidor]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''6'''||3||2||0||1||8||4||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''3'''||3||1||0||2||3||5||-2 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{gol|7|ag.}}<br>[[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|31}}, {{gol|45+5}}<br>[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{gol|27}}<br>[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{gol|75}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= [[Cameron Burgess|Burgess]] {{gol|11|ag}}<br>[[Alex Freeman|Freeman]] {{gol|43}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= [[Arda Güler|Güler]] {{gol|10}}<br>[[Barış Alper Yılmaz|Yılmaz]] {{gol|31}}<br>[[Kaan Ayhan|Ayhan]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Auston Trusty|Trusty]] {{gol|3}}<br>[[Sebastian Berhalter|Berhalter]] {{gol|49}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''6'''||3||2||0||1||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] |'''6'''||3||2||0||1||4||2||+2 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''1'''||3||0||1||3||1||9||-8 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 7:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{gol|6}}<br>[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{gol|38}}<br>[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|45+5|pen.}}, {{gol|88}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{gol|47}}<br>[[Nathaniel Brown (fudbaler)|Brown]] {{gol|68}}<br>[[Deniz Undav|Undav]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Livano Comenencia|Comenencia]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,021 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|90}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,274 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]]<ref>{{Cite web |last1=Fish |first1=Hal |date=June 12, 2026 |title=English Referee Michael Oliver Out of 2026 World Cup Match as FIFA Issue Statement |url=https://www.givemesport.com/referee-michael-oliver-out-world-cup-match-injury-fifa-statement/ |access-date=June 12, 2026 |publisher=givemesport.com |language=en-US}}</ref> }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= [[Deniz Undav|Undav]] {{gol|68}}, {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Franck Kessié|Kessié]] {{gol|30}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,598 |sudac= {{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= |strijelci2= [[Nicolas Pépé|Pépé]] {{gol|7}}, {{gol|64}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= [[Nilson Angulo|Angulo]] {{gol|9}}<br>[[Gonzalo Plata|Plata]] {{gol|77}} |strijelci2= [[Leroy Sané|Sané]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''7'''||3||2||1||0||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''5'''||3||1||2||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||3||0||0||3||2||12||-10 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Virgil van Dijk|van Dijk]] {{gol|51}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Keito Nakamura|Nakamura]] {{gol|57}}<br>[[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|88}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,285 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= [[Yasin Ayari|Ayari]] {{gol|7}}, {{gol|90+6}}<br>[[Alexander Isak|Isak]] {{gol|30}}<br>[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|59}}<br>[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Omar Rekik|Rekik]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 50,987 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|5}}, {{gol|17}}<br>[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|47}}, {{gol|54}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 0:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= [[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|4}}<br>[[Ayase Ueda|Ueda]] {{gol|31}}, {{gol|83}}<br>[[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|J. Itō]] {{gol|69}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Daizen Maeda|Maeda]] {{gol|56}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,137 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= [[Hazem Mastouri|Mastouri]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Ellyes Skhiri|Skhiri]] {{gol|3|ag}}<br>[[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|7}}<br>[[Jan Paul van Hecke|van Hecke]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,391 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''5'''||3||1||2||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''5'''||3||1||2||0||5||3||+2 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''1'''||3||0||1||2||4||10||-6 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|66|ag.}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|19}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,775 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|32}}<br>[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Elijah Just|Just]] {{gol|7}}, {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,108 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,317 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Finn Surman|Surman]] {{gol|15}} |strijelci2= [[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|58}}<br>[[Mohammad Salah|Salah]] {{gol|67}}<br>[[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= [[Mahmud Saber|Saber]] {{gol|5}} |strijelci2= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|14}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:5 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Elijah Just|Just]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|28}}, {{gol|50}}<br>[[Kevin De Bruyne|De Bruyne]] {{gol|66}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|88}}<br>[[Alexis Saelemaekers|Saelemaekers]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''7'''||3||2||1||0||5||0||+5 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''3'''||3||0||3||0||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''2'''||3||0||2||1||1||5||-4 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,640 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= [[Abdulelah al-Amri|al-Amri]] {{gol|41}} |strijelci2= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 62,764 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 4:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= [[Lamine Yamal|Yamal]] {{gol|10}}<br>[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|21}}, {{gol|24}}<br>[[Hassan al-Tambakti|al-Tambakti]] {{gol|49|ag}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|44}}<br>[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{gol|45+6}} |strijelci2= [[Kevin Pina (fudbaler)|K. Pina]] {{gol|21}}<br>[[Hélio Varela|Varela]] {{gol|61}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,003 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,278 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Álex Baena|Baena]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,065 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''9'''||3||3||0||0||10||2||+8 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''6'''||3||2||0||1||8||7||+1 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||3||0||0||3||1||12||-11 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|66}}, {{gol|90+6}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|82}} |strijelci2= [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] {{gol|90+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,545 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Ejman Husein|Husein]] {{gol|39}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|29}}, {{gol|43}}<br>[[Leo Østigård|Østigård]] {{gol|76}}<br>[[Ejman Husein|Husein]] {{gol|90+6|ag}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,106 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}}{{efn|Utakmica je zbog vremenskih neprilika prekinuta nakon prvog poluvremena te je nastavljena u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode, u drugom popluvremenu nije bilo pauze za hidrataciju.}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|14}}, {{gol|54}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Marcus Holmgren Pedersen|Holmgren Pedersen]] {{gol|43}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|48}}, {{gol|58}} |strijelci2= [[Ismaïla Sarr|Sarr]] {{gol|53}}, {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= [[Thelo Aasgaard|Aasgaard]] {{gol|21}} |strijelci2= [[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|7}}, {{gol|20}}, {{gol|32}}<br>[[Désiré Doué|Doué]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|4}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|56}}<br>[[Pape Gueye|P. Gueye]] {{gol|59}},{{gol| 71}}<br>[[Iliman Ndiaye|I. Ndiaye]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''9'''||3||3||0||0||8||1||+7 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''4'''||3||1||1||1||6||6||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||3||0||0||3||3||8||-5 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|16}}, {{gol|60}}, {{gol|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= [[Romano Schmid|Scmhid]] {{gol|21}}<br>[[Jazan al-Arab|al-Arab]] {{gol|76|ag}}<br>[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|90+12|pen}} |strijelci2= [[Ali Alvan|Alvan]] {{gol|50}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,527 |sudac= {{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|38}}, {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Nizar al-Rašdan|al-Rašdan]] {{gol|36}} |strijelci2= [[Nadhir Benbouali|Benbouali]] {{gol|69}}<br>[[Amine Gouiri|Gouiri]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,371 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= 3:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Rafik Belghali|Belghali]] {{gol|45}}<br>[[Riyad Mahrez|Mahrez]] {{gol|60}}, {{gol|90+3}} |strijelci2= [[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|28}}<br>[[Marcel Sabitzer|Sabitzer]] {{gol|55}}<br>[[Saša Kalajdžić|Kalajdžić]] {{gol|90+6}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= [[Musa al-Taamri|al-Taamri]] {{gol|55}} |strijelci2= [[Giovani Lo Celso|Lo Celso]] {{gol|19}}<br>[[Lautaro Martínez|La. Martínez]] {{gol|31|pen}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''7'''||3||2||1||0||4||1||+3 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''5'''||3||1||2||0||6||1||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||3||0||0||3||2||11||-9 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[João Neves|J. Neves]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= [[Abbosbek Fayzullayev|Fayzullayev]] {{gol|60}} |strijelci2= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|40}}<br>[[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] {{goal|65}}<br>[[Jaminton Campaz|Campaz]] {{goal|90+9}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|6}}, {{gol|39}}<br>[[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Mendes]] {{gol|17}}<br>[[Abduvohid Neʼmatov|Neʼmatov]] {{gol|60|ag}}<br>[[Rafael Leão|Leão]] {{gol|87}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,358 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|68|pen}}, {{gol|90+1}}<br>[[Fiston Mayele|Mayele]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Eldor Shomurodov|Shomurodov]] {{gol|10}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''7'''||3||2||1||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''6'''||3||2||0||1||5||5||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||3||0||0||3||0||4||-4 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|12|pen}}, {{gol|42}}<br>[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|47}}<br>[[Marcus Rashford|Rashford]] {{gol|85}} |strijelci2= [[Martin Baturina|Baturina]] {{gol|36}}<br>[[Petar Musa|Musa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,389 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 42,942 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,983 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ante Budimir|Budimir]] {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|62}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Petar Sučić|P. Sučić]] {{gol|31}}<br>[[Nikola Vlašić|Vlašić]] {{gol|83}} |strijelci2= [[Derrick Luckassen|Luckassen]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa K|K]] |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa F|F]] |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa L|L]] |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa E|E]] |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa B|B]] |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa J|J]] |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa D|D]] |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa I|I]] |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- |9. |[[#Grupa G|G]] |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- |10. |[[#Grupa A|A]] |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- |11. |[[#Grupa C|C]] |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- |12. |[[#Grupa H|H]] |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|{{flag|Njemačka}}|1 {{small|(3)}}|{{flag|Paragvaj}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Francuska}}|3|{{flag|Švedska}}|0 |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Južnoafrička Republika}}|0|{{flag|Kanada}}|1 |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|{{flag|Nizozemska}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Maroko}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(3)}} |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|{{flag|Portugal}}|2|{{flag|Hrvatska}}|1 |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}|3|{{flag|Austrija}}|0 |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|{{flagcountry|SAD}}|2|{{flagcountry|BIH}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flag|Belgija}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Senegal}}|2 |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|{{flag|Brazil}}|2|{{flag|Japan}}|1 |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Obala Bjelokosti}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Ekvador}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Engleska}}|2|{{flag|DR Kongo}}|1 |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Argentina}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Zelenortska Republika}}|2 |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Australija}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Egipat}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}}|2|{{flag|Alžir}}|0 |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Kolumbija}}|1|{{flag|Gana}}|0 <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|{{flag|Paragvaj}}|0|{{flag|Francuska}}|1 |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|{{flag|Kanada}}|0|{{flag|Maroko}}|3 |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Portugal}}|0|{{flag|Španjolska}}|1 |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flagcountry|SAD}}|1|{{flag|Belgija}}|4 |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Brazil}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Engleska}}|3 |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Argentina}}|3|{{flag|Egipat}}|2 |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|0 {{small|(4)}}|{{flag|Kolumbija}}|0 {{small|(3)}} <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|{{flag|Francuska}}|2|{{flag|Maroko}}|0 |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}|2|{{flag|Belgija}}|1 |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Norveška}}|1|{{flag|Engleska}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|2 |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Argentina}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Švicarska|size=16px}}|1 <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Francuska}}|0|{{flag|Španjolska}}|2 |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Engleska}}||{{flag|Argentina}}| <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Španjolska}}||| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Francuska}}||| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= [[Stephen Eustáquio|Eustáquio]] {{gol|90+2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 69,237 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Casemiro]] {{gol|56}}<br>[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|90+5}} |strijelci2= [[Kaishū Sano|Sano]] {{gol|29}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Enciso]] {{gol|42}} |11m=3:4 |11m1=[[Kai Havertz|Havertz]] {{penmiss}}<br>[[Joshua Kimmich|Kimmich]] {{pengoal}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{pengoal}}<br>[[Nick Woltemade|Woltemade]] {{penmiss}}<br>[[Nadiem Amiri|Amiri]] {{pengoal}}<br>[[Jonathan Tah|Tah]] {{penmiss}} |11m2={{pengoal}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]]<br>{{pengoal}} [[Gustavo Gómez|G. Gómez]]<br>{{pengoal}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]]<br>{{penmiss}} [[Antonio Sanabria|Sanabria]]<br>{{penmiss}} [[Fabián Balbuena|Balbuena]]<br>{{pengoal}} [[José Canale|Canale]] |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,945 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=[[Nizozemska]] {{flagicon|Nizozemska}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|72}} |strijelci2= [[Issa Diop (fudbaler)|Diop]] {{gol|90+1}} |11m=2:3 |11m1=[[Teun Koopmeiners|Koopmeiners]] {{pengoal}}<br>[[Justin Kluivert|Kluivert]] {{penmiss}}<br>[[Wout Weghorst|Weghorst]] {{pengoal}}<br>[[Quinten Timber|Timber]] {{penmiss}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{penmiss}} |11m2={{penmiss}} [[Neil El Aynaoui|El Aynaoui]]<br>{{pengoal}} [[Soufiane Rahimi|Rahimi]]<br>{{pengoal}} [[Chemsdine Talbi|Talbi]]<br>{{penmiss}} [[Achraf Hakimi|Hakimi]]<br>{{pengoal}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|74}} |strijelci2= [[Antonio Nusa|Nusa]] {{gol|39}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|86}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,665 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|45}}, {{gol|74}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|53}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode na utakmici, FIFA je izvorno objavila da neće biti pauza za hidrataciju, međutim one su na kraju ipak održane.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|22}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|31}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|75}}, {{gol|86}} |strijelci2= [[Brian Cipenga|Cipenga]] {{gol|7}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|86}}<br>[[Youri Tielemans|Tielemans]] {{gol|89}}, {{gol|120+5}} |strijelci2= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|25}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|51}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 Izvještaj] |momčad2= {{flagcountry|BIH}} |strijelci1= [[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|45}}<br>[[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|36}}, {{gol|89}}<br>[[Pedro Porro|Porro]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|68|pen}}<br>[[Gonçalo Ramos|Ramos]] {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Ivan Perišić|Perišić]] {{gol|53}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|10}}<br>[[Dan Ndoye|Ndoye]] {{gol|46}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|55|ag}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|13}} |11m=2:4 |11m1=[[Harry Souttar|Souttar]] {{penmiss}}<br>[[Jackson Irvine|Irvine]] {{gol}}<br>[[Awer Mabil|Mabil]] {{gol}}<br>[[Lucas Herrington|Herrington]] {{penmiss}} |11m2={{gol}} [[Mahmud Saber|Saber]]<br>{{gol}} [[Rami Rabia|Rabia]]<br>{{gol}} [[Mohammad Salah|Salah]]<br>{{gol}} [[Hosam Abdelmagid|Abdelmagid]] |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,244 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|29}}<br>[[Lisandro Martínez|Li. Martínez]] {{gol|93}}<br>[[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{gol|111|ag}} |strijelci2= [[Deroy Duarte|D. Duarte]] {{gol|59}}<br>[[Sidny Lopes Cabral|Lopes Cabral]] {{gol|103}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Jhon Arias (fudbaler)|J. Arias]] {{gol|14}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Azzedine Ounahi|Ounahi]] {{gol|50}}, {{gol|82}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|90+8}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|70|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Neymar]] {{gol|90+10|pen}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|79}}, {{gol|90}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 19:00 po lokalnom vremenu.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|42}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|69|pen}} |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|36}}, {{gol|38}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|60|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mikel Merino|Merino]] {{gol|90+1}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|31}} |strijelci2= [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] {{gol|9}}, {{gol|33}}<br>[[Hans Vanaken|Vanaken]] {{gol|57}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Cristian Romero|Romero]] {{gol|79}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|83}}<br>[[Enzo Fernández|Fernández]] {{gol|90+2}} |strijelci2= [[Jaser Ibrahim|Ibrahim]] {{gol|15}}<br>[[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 0:0 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m=4:3 |11m1= [[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol}}<br>[[Zeki Amdouni|Amdouni]] {{gol}}<br>[[Manuel Akanji|Akanji]] {{penmiss}}<br>[[Cedric Itten|Itten]] {{pengoal}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{pengoal}} |11m2= {{gol}} [[Juan Fernando Quintero|Quintero]]<br>{{penmiss}} [[Davinson Sánchez|Sánchez]]<br>{{gol}} [[Jaminton Campaz|Campaz]]<br>{{penmiss}} [[Cucho Hernández|Hernández]]<br>{{gol}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} === Četvrtfinale === {{footballbox |datum= [[9. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|60}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,811 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[10. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Fabián Ruiz|Ruiz]] {{gol|30}}<br>[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|88}} |strijelci2= [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] {{gol|41}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 1:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= [[Andreas Schjelderup|Schjelderup]] {{gol|36}} |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|45+2}}, {{gol|93}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= [[Alexis Mac Allister|Mac Allister]] {{gol|10}}<br>[[Julián Álvarez (fudbaler)|Álvarez]] {{gol|112}}<br>[[Lautaro Martínez|La. Martínez]] {{gol|120+1}} |strijelci2= [[Dan Ndoye|Ndoye]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} === Polufinale === {{footballbox |datum= [[14. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021541 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|22|pen}}<br>[[Pedro Porro|Porro]] {{gol|58}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,176 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021540 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} === Utakmica za treće mjesto === {{footballbox |datum= [[18. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Poraženi PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} === Finale === {{footballbox |datum= [[19. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ==Statistike i nagrade== ===Statistike=== {{small|'''Ažurirano:''' [[11. srpnja]] [[2026.]]}} {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Prvi pogodak''' * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] – 9. minuta ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najbrži pogodak''' * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] – 2. minuta ([[Turska]] 0:1 [[Paragvaj]]) '''Najkasniji pogodak''' * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] – 120+5. minuta (pen.) ([[Belgija]] 3:2 [[Senegal]], pr.) '''Prvi žuti karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Prvi crveni karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Sphephelo Sithole]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najstariji igrač s nastupom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|6}} '''Najmlađi igrač s nastupom''' * {{flagicon|MEX}} [[Gilberto Mora (fudbaler, rođen 2008.)|Gilberto Mora]] – {{age in years and days|2008|10|14|2026|6|11}} '''Najstariji igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|2}} '''Najmlađi igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] – {{age in years and days|2008|1|24|2026|6|16}} '''Prvi hat-trick''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ([[Argentina]] 3:0 [[Alžir]]) '''Igrači s najviše postignutih pogodaka na jednoj utakmici (3)''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] * {{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Najviše golova na utakmici''' * {{flag|Njemačka}} 7:1 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} '''Najmanje golova na utakmici''' * {{flag|Španjolska}} 0:0 [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|CPV}} * {{flag|Ekvador}} 0:0 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} * {{flag|Belgija}} 0:0 [[Iran]] {{flagicon|IRN}} * {{flag|Engleska}} 0:0 [[Gana]] {{flagicon|GAN}} * {{flag|Paragvaj}} 0:0 [[Australija]] {{flagicon|AUS}} * {{flag|Zelenortska Republika}} 0:0 [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} * {{flag|Kolumbija}} 0:0 [[Portugal]] {{flagicon|POR}} * {{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|(4)}}0:0{{small|(3)}} [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} '''Momčadi s najviše postignutih pogodaka (17)''' * {{NogRep|ARG}} '''Momčadi s najviše primljenih pogodaka (12)''' * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|TUN}} '''Momčadi s najmanje primljenih pogodaka (1)''' * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|ŠPA|ime=Španjolska}} '''Momčadi s najmanje postignutih pogodaka (0)''' * {{NogRep|PAN}} |} ===Strijelci=== {{small|'''Ažurirano:''' [[15. srpnja]] [[2026.]]}} ;8 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]]''' * '''{{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]''' {{div col end}} ;7 golova {{div col|4}} * {{flagicon|NOR}} [[Erling Haaland]]''' {{div col end}} ;6 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ENG}} [[Jude Bellingham]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] {{div col end}} ;5 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]] {{div col end}} ;4 gola {{div col|4}} * {{flagicon|BRA}} [[Vinícius Júnior]] * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] * {{flagicon|SEN}} [[Ismaïla Sarr]] {{div col end}} ;3 gola {{div col|4}} * {{flagicon|BEL}} [[Charles De Ketelaere]] * {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]] * {{flagicon|BRA}} [[Matheus Cunha]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]]''' * {{flagicon|MAR}} [[Ismael Saibari]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] * {{flagicon|NIZ}} [[Brian Brobbey]] * {{flagicon|NIZ}} [[Cody Gakpo]] * {{flagicon|NZL}} [[Elijah Just]] * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] * {{flagicon|NJE}} [[Deniz Undav]] * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] * {{flagicon|SAD}} [[Folarin Balogun]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Johan Manzambi]] {{div col end}} ;2 gola {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Riyad Mahrez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] * {{flagicon|BEL}} [[Leandro Trossard]] * {{flagicon|BIH}} [[Ermin Mahmić]]''' * {{flagicon|EGI}} [[Imam Ašur]] * {{flagicon|EGI}} [[Mustafa Ziko]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Bradley Barcola]] * {{flagicon|IRN}} [[Ramin Rezaijan]] * {{flagicon|JAP}} [[Daichi Kamada]] * {{flagicon|JAP}} [[Ayase Ueda]] * {{flagicon|KAN}} [[Cyle Larin]] * {{flagicon|KOL}} [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Daniel Muñoz]] * {{flagicon|MAR}} [[Azzedine Ounahi]] * {{flagicon|MAR}} [[Soufiane Rahimi]] * {{flagicon|NIZ}} [[Crysencio Summerville]] * {{flagicon|CIV}} [[Amad Diallo]] * {{flagicon|CIV}} [[Nicolas Pépé]] * {{flagicon|SEN}} [[Habib Diarra]] * {{flagicon|SEN}} [[Pape Gueye]] * {{flagicon|SAD}} [[Malik Tillman]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Merino]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Pedro Porro]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Yasin Ayari]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Anthony Elanga]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Dan Ndoye]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Rubén Vargas]] * {{flagicon|URU}} [[Maximiliano Araújo]] {{div col end}} ;1 gol {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Belghali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Nadhir Benbouali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Amine Gouiri]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Giovani Lo Celso]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Alexis Mac Allister]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Lisandro Martínez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Cristian Romero]] * {{flagicon|AUS}} [[Nestory Irankunda]] * {{flagicon|AUS}} [[Connor Metcalfe]] * {{flagicon|AUT}} [[Saša Kalajdžić]] * {{flagicon|AUT}} [[Marcel Sabitzer]] * {{flagicon|AUT}} [[Romano Schmid]] * {{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] * {{flagicon|BEL}} [[Alexis Saelemaekers]] * {{flagicon|BEL}} [[Hans Vanaken]] * {{flagicon|BIH}} [[Kerim Alajbegović]] * {{flagicon|BIH}} [[Jovo Lukić]] * {{flagicon|BRA}} [[Casemiro]] * {{flagicon|BRA}} [[Gabriel Martinelli]] * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] * {{flagicon|CUW}} [[Livano Comenencia]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Ladislav Krejčí]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Michal Sadílek]] * {{flagicon|COD}} [[Brian Cipenga]] * {{flagicon|COD}} [[Fiston Mayele]] * {{flagicon|EGI}} [[Jaser Ibrahim]] * {{flagicon|EGI}} [[Mahmud Saber]] * {{flagicon|EGI}} [[Mohammad Salah]] * {{flagicon|EGI}} [[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] * {{flagicon|EKV}} [[Nilson Angulo]] * {{flagicon|EKV}} [[Gonzalo Plata]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Anthony Gordon (fudbaler)|Anthony Gordon]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Désiré Doué]] * {{flagicon|GAN}} [[Derrick Luckassen]] * {{flagicon|GAN}} [[Caleb Yirenkyi]] * {{flagicon|HAI}} [[Wilson Isidor]] * {{flagicon|HRV}} [[Martin Baturina]] * {{flagicon|HRV}} [[Ante Budimir]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Musa]] * {{flagicon|HRV}} [[Ivan Perišić]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Sučić]] * {{flagicon|HRV}} [[Nikola Vlašić]] * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] * {{flagicon|IRN}} [[Mohammad Mohebi]] * {{flagicon|JAP}} [[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|Jun'ya Itō]] * {{flagicon|JAP}} [[Daizen Maeda]] * {{flagicon|JAP}} [[Keito Nakamura]] * {{flagicon|JAP}} [[Kaishū Sano]] * {{flagicon|JOR}} [[Ali Alvan]] * {{flagicon|JOR}} [[Nizar al-Rašdan]] * {{flagicon|JOR}} [[Musa al-Taamri]] * {{flagicon|JKO}} [[Hwang In-beom]] * {{flagicon|JKO}} [[O Hyeon-gyu]] * {{flagicon|JAR}} [[Thapelo Maseko]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] * {{flagicon|KAN}} [[Promise David]] * {{flagicon|KAN}} [[Stephen Eustáquio]] * {{flagicon|KAN}} [[Nathan Saliba]] * {{flagicon|KAT}} [[Hasan al-Hejdus]] * {{flagicon|KOL}} [[Jhon Arias (fudbaler)|Jhon Arias]] * {{flagicon|KOL}} [[Jaminton Campaz]] * {{flagicon|KOL}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Luis Díaz]] * {{flagicon|MAR}} [[Issa Diop (fudbaler)|Issa Diop]] * {{flagicon|MAR}} [[Achraf Hakimi]] * {{flagicon|MAR}} [[Gessime Yassine]] * {{flagicon|MEX}} [[Mateo Chávez]] * {{flagicon|MEX}} [[Álvaro Fidalgo]] * {{flagicon|MEX}} [[Luis Romo]] * {{flagicon|NIZ}} [[Virgil van Dijk]] * {{flagicon|NIZ}} [[Jan Paul van Hecke]] * {{flagicon|NOR}} [[Thelo Aasgaard]] * {{flagicon|NOR}} [[Marcus Holmgren Pedersen]] * {{flagicon|NOR}} [[Antonio Nusa]] * {{flagicon|NOR}} [[Leo Østigård]] * {{flagicon|NOR}} [[Andreas Schjelderup]] * {{flagicon|NZL}} [[Finn Surman]] * {{flagicon|NJE}} [[Nathaniel Brown (fudbaler)|Nathaniel Brown]] * {{flagicon|NJE}} [[Jamal Musiala]] * {{flagicon|NJE}} [[Felix Nmecha]] * {{flagicon|NJE}} [[Leroy Sané]] * {{flagicon|NJE}} [[Nico Schlotterbeck]] * {{flagicon|CIV}} [[Franck Kessié]] * {{flagicon|PAR}} [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Julio Enciso]] * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] * {{flagicon|PAR}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] * {{flagicon|POR}} [[Rafael Leão]] * {{flagicon|POR}} [[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Nuno Mendes]] * {{flagicon|POR}} [[João Neves]] * {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]] * {{flagicon|SAU}} [[Abdulelah al-Amri]] * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] * {{flagicon|SEN}} [[Iliman Ndiaye]] * {{flagicon|SAD}} [[Sebastian Berhalter]] * {{flagicon|SAD}} [[Alex Freeman]] * {{flagicon|SAD}} [[Giovanni Reyna]] * {{flagicon|SAD}} [[Auston Trusty]] * {{flagicon|ŠKO}} [[John McGinn]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Álex Baena]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Fabián Ruiz]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Lamine Yamal]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Gyökeres]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Alexander Isak]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Mattias Svanberg]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] * {{flagicon|TUN}} [[Hazem Mastouri]] * {{flagicon|TUN}} [[Omar Rekik]] * {{flagicon|TUR}} [[Kaan Ayhan]] * {{flagicon|TUR}} [[Arda Güler]] * {{flagicon|TUR}} [[Barış Alper Yılmaz]] * {{flagicon|URU}} [[Agustín Canobbio]] * {{flagicon|UZB}} [[Abbosbek Fayzullayev]] * {{flagicon|UZB}} [[Eldor Shomurodov]] * {{flagicon|ZEL}} [[Deroy Duarte]] * {{flagicon|ZEL}} [[Sidny Lopes Cabral]] * {{flagicon|ZEL}} [[Kevin Pina (fudbaler)|Kevin Pina]] * {{flagicon|ZEL}} [[Hélio Varela]] {{div col end}} ;1 autogol {{div col|4}} * {{flagicon|AUS}} [[Cameron Burgess]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] {{small|(protiv {{flagicon|NOR}} [[Norveška|Norveške]])}} * {{flagicon|JOR}} [[Jazan al-Arab]] {{small|(protiv {{flagicon|AUT}} [[Austrija|Austrije]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mahmud Abu Nada]] {{small|(protiv {{flagicon|BIH}} [[BiH|Bosne i Hercegovine]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mohamed Manai]] {{small|(protiv {{flagicon|KAN}} [[Kanada|Kanade]])}} * {{flagicon|MAR}} [[Yassine Bounou]] {{small|(protiv {{flagicon|HAI}} [[Haiti]]ja)}} * {{flagicon|PAR}} [[Damián Bobadilla]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|SAU}} [[Hassan al-Tambakti]] {{small|(protiv {{flagicon|ŠPA}} [[Španjolska|Španjolske]])}} * {{flagicon|ŠVI}} [[Miro Muheim]] {{small|(protiv {{flagicon|KAT}} [[Katar]]a)}} * {{flagicon|TUN}} [[Ellyes Skhiri]] {{small|(protiv {{flagicon|NIZ}} [[Nizozemska|Nizozemske]])}} * {{flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]] {{small|(protiv {{flagicon|POR}} [[Portugal]]a)}} * {{flagicon|ZEL}} [[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{small|(protiv {{flagicon|ARG}} [[Argentina|Argentine]])}} {{div col end}} ;2 autogola {{div col|4}} * {{flagicon|EGI}} [[Muhammad Hani]] {{small|(protiv {{flagicon|BEL}} [[Belgija|Belgije]] i {{flagicon|AUS}} [[Australija|Australije]])}} {{div col end}} ===Jedanaesterci=== Ne računajući utakmice koje su odlučene izvođenjem jedanaesteraca, ovako izgleda realizacija jedanaesteraca dosuđenih tokom igre: {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Realizirani ==== * {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[Katar]]a * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] za [[Njemačka|Njemačku]] u utakmici protiv [[Curaçao|Curaçaa]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] za [[Austrija|Austriju]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] za [[JAR|Južnoafričku Republiku]] u utakmici protiv [[Češka|Češke]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[BiH|Bosne i Hercegovine]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] za [[DR Kongo]] u utakmici protiv [[Uzbekistan]]a * {{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] za [[Belgija|Belgiju]] u utakmici protiv [[Senegal]]a * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] za [[Portugal]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Paragvaj]]a * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Meksiko|Meksika]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] za [[Meksiko]] u utakmici protiv [[Engleska|Engleske]] * {{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]] za [[Španjolska|Španjolsku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Promašeni ==== * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Austrija|Austrije]] * {{flagicon|NOR}} [[Jørgen Strand Larsen]] za [[Norveška|Norvešku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] * {{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]] za [[Iran]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|BRA}} [[Bruno Guimarães]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Maroko|Maroka]] |} ===Nagrade=== <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 20%;" |- !Pobjednici<br>FIFA Svjetskog prvenstva 2026. |- |align=center|{{flagicon|ARG|size=100px}}<br>'''[[Fudbalska reprezentacija Argentine|ARGENTINA]]'''<br />'''3. naslov''' |} <br>--> <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 100%;" |- ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna kopačka|Dobitnik zlatne kopačke]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna lopta|Dobitnik zlatne lopte]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna rukavica|Dobitnik Zlatne rukavice]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#FIFA Fair Play pokal|Dobitnik FIFA Fair Play pokala]] |- |align=center| {{small|(? golova)}} |align=center| |align=center| |align=center| |align=center| |}--> <!--==== Idealna momčad ==== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 80%;" |- !Vratari !Braniči !Veznjaci !Napadači |- |align=left valign=top|{{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |align=left valign=top| |align=left valign=top| |align=left valign=top| |}--> == Konačni poredak == [[File:2026 world cup.png|upright=2.0|thumb|Konačni plasman sudionika svjetskog prvenstva 2026. godine{{col-start}}{{col-4}}{{legend|#2b42a3|Prvaci}}{{legend|#34c0be|Drugoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#269c5a|Trećeplasirani}}{{legend|#81c846|Četvrtoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#e4e454|Četvrtfinalisti}}{{legend|#EFE4B0|Osmina finala}} {{col-4}}{{legend|#ff9f40|Šesnaestina faza}}{{legend|#b94954|Grupna faza}} {{col-end}}]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !width=25| #!!width=165| Momčad !!width=25| Grupa !!width=25| Uta. !!width=25| Pob. !!width=25| Izj. !!width=25| Por. !!width=25| G+ !!width=25| G- !!width=25| GR !!width=25| Bod. |- | colspan="11"| '''Finale''' |-bgcolor=gold | 1 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=silver | 2 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Treće i četvrto mjesto''' |-bgcolor=cc9966 | 3 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=beige | 4 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Četvrtfinale''' |- | 5 || align="left"| {{NogRep|NOR}} || [[#Grupa I|I]] || 6 || 4 || 0 || 2 || 13 || 11 || +2 || 12 |- | 6 || align="left"| {{NogRep|BEL}} || [[#Grupa G|G]] || 6 || 3 || 2 || 1 || 14 || 5 || +1 || 11 |- | rowspan="2"| 7 || align="left"| {{NogRep|MAR}} || [[#Grupa C|C]] || 6 || 3 || 2 || 1 || 10 || 6 || +4 || 11 |- | align="left"| {{NogRep|ŠVI}} || [[#Grupa B|B]] || 6 || 3 || 2 || 1 || 10 || 6 || +4 || 11 |- | colspan="11"| '''Osmina finala''' |- | 9 || align="left"| {{NogRep|MEX}} || [[#Grupa A|A]] || 5 || 4 || 0 || 1 || 10 || 3 || +7 || 12 |- | 10 || align="left"| {{NogRep|KOL}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 3 || 2 || 0 || 5 || 1 || +4 || 11 |- | 11 || align="left"| {{NogRep|BRA}} || [[#Grupa C|C]] || 5 || 3 || 1 || 1 || 10 || 4 || +6 || 10 |- | 12 || align="left"| {{NogRep|SAD}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 3 || 0 || 2 || 11 || 8 || +3 || 9 |- | 13 || align="left"| {{NogRep|POR}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 2 || 2 || 1 || 8 || 3 || +5 || 8 |- | 14 || align="left"| {{NogRep|KAN}} || [[#Grupa B|B]] || 5 || 2 || 1 || 2 || 9 || 6 || +3 || 7 |- | 15 || align="left"| {{NogRep|EGI}} || [[#Grupa G|G]] || 5 || 1 || 3 || 1 || 8 || 7 || +1 || 6 |- | 16 || align="left"| {{NogRep|PAR}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 1 || 2 || 2 || 3 || 6 || -3 || 5 |- | colspan="11"| '''Šesnaestina finala''' |- | 17 || align="left"| {{NogRep|NIZ}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 2 || 2 || 0 || 11 || 5 || +6 || 8 |- | 18 || align="left"| {{NogRep|NJE}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 1 || 1 || 11 || 5 || +6 || 7 |- | 19 || align="left"| {{NogRep|CIV|ime=Obala Bjelokosti}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 5 || 4 || +1 || 6 |- | 20 || align="left"| {{NogRep|HRV}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 6 || 7 || -1 || 6 |- | 21 || align="left"| {{NogRep|JAP}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 8 || 5 || +3 || 5 |- | 22 || align="left"| {{NogRep|AUS}} || [[#Grupa D|D]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 3 || 0 || 5 |- | 23 || align="left"| {{NogRep|COD}} || [[#Grupa K|K]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 5 || 0 || 4 |- | 24 || align="left"| {{NogRep|GAN}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 3 || -1 || 4 |- | 25 || align="left"| {{NogRep|EKV}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 26 || align="left"| {{NogRep|JAR}} || [[#Grupa A|A]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 27 || align="left"| {{NogRep|ŠVE}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 7 || 10 || -3 || 4 |- | 28 || align="left"| {{NogRep|AUT}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 6 || 9 || -3 || 4 |- | 29 || align="left"| {{NogRep|BIH}} || [[#Grupa B|B]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 8 || -3 || 4 |- | 30 || align="left"| {{NogRep|ALŽ}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 9 || -4 || 4 |- | 31 || align="left"| {{NogRep|SEN}} || [[#Grupa I|I]] || 4 || 1 || 0 || 3 || 10 || 9 || +1 || 3 |- | 32 || align="left"| {{NogRep|ZEL}} || [[#Grupa H|H]] || 4 || 0 || 3 || 1 || 4 || 5 || -1 || 3 |- | colspan="11"| '''Grupna faza''' |- | 33 || align="left"|{{NogRep|IRN}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || 3 |- | 34 || align="left"|{{NogRep|JKO}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || -1 || 3 |- | 35 || align="left"|{{NogRep|TUR}} || [[#Grupa D|D]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 5 || -2 || 3 |- | 36 || align="left"|{{NogRep|ŠKO}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || -3 || 3 |- | 37 || align="left"|{{NogRep|URU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || 2 |- | 38 || align="left"|{{NogRep|SAU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 1 || 5 || -4 || 2 |- | 39 || align="left"|{{NogRep|ČEŠ}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 6 || -4 || 1 |- | 40 || align="left"|{{NogRep|NZL}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 10 || -6 || 1 |- | 41 || align="left"|{{NogRep|KAT}} || [[#Grupa B|B]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 10 || -8 || 1 |- | 42 || align="left"|{{NogRep|CUW}} || [[#Grupa E|E]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 9 || -8 || 1 |- | 43 || align="left"|{{NogRep|PAN}} || [[#Grupa L|L]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 4 || -4 || 0 |- | 44 || align="left"|{{NogRep|JOR}} || [[#Grupa J|J]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 3 || 8 || -5 || 0 |- | 45 || align="left"|{{NogRep|HAI}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 8 || -6 || 0 |- | 46 || align="left"|{{NogRep|UZB}} || [[#Grupa K|K]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 11 || -9 || 0 |- | 47 || align="left"|{{NogRep|TUN}} || [[#Grupa F|F]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 12 || -10 || 0 |- | 48 || align="left"|{{NogRep|IRK}} || [[#Grupa I|I]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 12 || -11 || 0 |} == Marketing == === Službena lopta === {{main|Adidas Trionda}} {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = right | direction = horizontal | background color = | total_width = 500px | caption_align = | image1 = Trionda (cropped).jpg | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = | image2 = Maple-Zayu-Clutch (mascot).jpeg | alt2 = | link2 = | caption2 = | footer = [[Adidas Trionda]] (lijevo) službena je lopta, dok su los Maple, jaguar Zayu i orao Clutch službene maskote (desno) FIFA Svjetskog prvenstva 2026. godine. }} Dana [[2. svibnja]] [[2025.]] pojavili su se medijski natpisi da će se službena lopta za prvenstvo zvati [[Adidas Trionda]]. Lopta sadrži crvenu, zelenu i plavu boju (što su boje koje predstavljaju [[Kanada|Kanadu]], [[Meksiko]] i [[SAD|Sjedinjene Države]] te se nalaze na njihovim zastavama) koje su međusobno povezane bijelim valom, a što objašnjava i naziv lopte, s obzirom da "trionda" na [[španjolski|španjolskom]] sadrži riječi za tri (''tri'') i val (''onda'').<ref>{{Cite web |last=Steiner |first=Ben |date=May 2, 2025 |title=FIFA World Cup 2026 'Trionda' Match Ball Leaks, Featuring U.S., Mexico and Canada Colors |url=https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502232842/https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |archive-date=May 2, 2025 |magazine=Sports Illustrated}}</ref> Na lopti se nalaze i nacionalni simboli triju domaćina ([[javor]]ov list za [[Kanada|Kanadu]], [[suri orao|zlatni orao]] za [[Meksiko]], zvijezda petokraka za [[Sjedinjene Države]]), kao i zlatni dodaci koji predstavljaju [[trofej FIFA Svjetskog prvenstva]].<ref>{{Cite web |date=October 2, 2025 |title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda |access-date=October 2, 2025 |website=FIFA}}</ref> === Maskote === {{main|Maskote FIFA Svjetskih prvenstava}} Službene maskote prvenstva predstavljene su [[25. rujna]] [[2025.]] godine, a to su [[Maple, Zayu i Clutch]].<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Cesar |date=September 25, 2025 |title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch! |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch |access-date=September 25, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Maple je antropomorfni kanadski [[los]], a nosi crveni dres i predstavlja kreativnost i upornost. Igra na poziciji golmana, a inspiriran je [[javor]]ovim listom, simbolom [[Kanada|Kanade]]. Zayu je antropomorfni meksički [[jaguar]] koji nosi tradicionalni zeleni dres i igra kao napadač. Inspiriran je značajem jaguara za antičke civilizacije, a predstavlja snagu, agilnost i kulturološki ponos. Clutch je antropomorfni [[bjeloglavi orao]] u plavom dresu, a simbolizira hrabrost, vodstvo i jedinstvo. Igra kao vezni igrač. Maskote su dizajnirane tako da predstavljaju kulturno nasljeđe zemalja domaćina.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled |title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |access-date=September 25, 2025}}</ref> === Muzika === {{see also|FIFA World Cup 2026 Official Album|Lista službenih pjesama FIFA Svjetskih prvenstava}} Dana [[17. svibnja]] [[2023.]] godine objavljena je službena pjesma prvenstva, instrumentalna kompozicija jednostavnog naziva "FIFA World Cup 26 Theme Song".<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |title=The Official FIFA World Cup 26™ Theme |date=May 17, 2023 |via=YouTube|archive-date=May 30, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250530012949/https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE|url-status=live}}</ref> U ožujku [[2025.]] godine objavljeno je šesnaest remiksova ove teme, a koje su izradili umjetnici iz gradova domaćina i tako im dali lokalni element.<ref>{{Cite web |date=February 26, 2025 |title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226225754/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |archive-date=February 26, 2025 |website=FIFA}}</ref> Dana [[20. ožujka]] [[2026.]] godine potvrđen je izlazak službenog albuma, a istoga je dana objavljen i prvi singl s tog albuma, pjesma "[[Lighter (pjesma, Jelly Roll i Carín León)|Lighter]]", koju izvode [[Jelly Roll]] i [[Carín León]].<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/official-world-cup-2026-album-lighter-jelly-roll-carin-leon-cirkut |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album kicks off with Lighter by Jelly Roll and Carín León, produced by Cirkut|access-date=March 21, 2026 |date=March 20, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 20, 2026 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album roll-out begins |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/official-album-roll-out-begins-lighter |access-date=March 21, 2026 |publisher= |website=FIFA}}</ref> Druga pjesma, "[[Por Ella (pjesma, Belinda i Los Ángeles Azules song)|Por Ella]]", koju izvode [[Belinda Peregrín]] i [[Los Ángeles Azules]], objavljena je [[17. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{cite web |date=April 17, 2026 |title=Por Ella released as second single of FIFA World Cup 2026 Album |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/por-ella-los-angeles-azules-belinda-released-as-second-single-of-album|access-date=April 17, 2026 |publisher=FIFA}}</ref> Treća pjesma, "[[Echo (pjesma, Daddy Yankee i Shenseea song)|Echo]]", koju izvode [[Daddy Yankee]] i [[Shenseea]], objavljena je [[28. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{Cite web |date=April 28, 2026 |title=Daddy Yankee and Shenseea join forces on Echo, the third single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/daddy-yankee-shenseea-echo-third-single-fifa-world-cup-2026-album |access-date=April 30, 2026 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref> == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Stadioni FIFA Svjetskog prvenstva 2026.}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] p6nxnrtt19l3ai1t2hsxv7q9nb6v2jm 42655525 42655524 2026-07-15T20:51:39Z Edgar Allan Poe 29250 /* Statistike */ 42655525 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') je 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održava u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. To je prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje se održalo na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] je prvi put domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir se igra u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bio je to prvi put u historiji turnira da su tri zemlje zajednički organizirale prvenstvo te prvi put da je na njemu sudjelovalo 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bio je to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko je postao prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da su svoje prve nastupe na ovom natjecanju imali [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL|CONMEBOL-]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |<s>{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]])</s><ref>{{cite web |url= https://www.bbc.com/sport/football/articles/cnv9drg0qzgo |title= Somali referee Artan barred from entering USA |author= Mike Peter |date= June 8, 2026 |website= BBC Sport|access-date= June 8, 2026}}</ref> |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|<s>{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])</s><ref name="RD1"/><ref name="RD2"/>|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])|{{flagicon|FRA}} [[Willy Delajod]] ([[Francuska]])<ref name="RD1">{{Cite web |date=May 7, 2026 |title=Willy Delajod selected for VAR at 2026 World Cup as France add to contingent |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://onefootball.com/fr/news/willy-delajod-selected-for-var-at-2026-world-cup-as-france-add-to-contingent-42829117}}</ref><ref name="RD2">{{Cite web |date=May 15, 2026 |title=KNVB haalt scheidsrechter Rob Dieperink van beslissend duel NEC af |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://www.telegraaf.nl/sport/voetbal/knvb-haalt-scheidsrechter-rob-dieperink-van-beslissend-duel-nec-af/151711038.html|language=Dutch}}</ref>}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. :{{color box|#BBF3FF}} Momčad može proći kao najbolja trećeplasirana momčad.}} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''9'''||3||3||0||0||6||0||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''1'''||3||0||1||2||2||6||-4 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|9}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|67}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= [[Hwang In-beom]] {{gol|67}}<br>[[O Hyeon-gyu]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Krejčí]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 44,985 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Mokoena]] {{gol|83|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,442 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 1:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Luis Romo|Romo]] {{gol|50}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,522 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mateo Chávez|M. Chávez]] {{gol|55}}<br>[[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|61}}<br>[[Álvaro Fidalgo|Fidalgo]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Thapelo Maseko|Maseko]] {{gol|63}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''7'''||3||2||1||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''4'''||3||1||1||1||8||3||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''1'''||3||0||1||2||2||10||-8 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Jovo Lukić|Lukić]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,002 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= [[Miro Muheim|Muheim]] {{gol|90+4|ag.}} |strijelci2= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|17|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 67,966 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|74}}, {{gol|90}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|84}}<br>[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol|90+7|pen}} |strijelci2= [[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,026 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 6:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|16}}<br>[[Jonathan David|J. David]] {{gol|29}}, {{gol|45+3}}, {{gol|90+2}}<br>[[Nathan Saliba|Saliba]] {{gol|64}}<br>[[Mohamed Manai|Manai]] {{gol|75|og}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= [[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|46}}<br>[[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|57}} |strijelci2= [[Promise David|P. David]] {{gol|76}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{gol|29}}<br>[[Mahmud Abu Nada|Abu Nada]] {{gol|34|ag}}<br>[[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Hasan al-Hejdus|al-Hejdus]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''7'''||3||2||1||0||7||1||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''7'''||3||2||1||0||6||3||+3 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||3||0||0||3||2||8||-6 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|32}} |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= [[John McGinn|McGinn]] {{gol|28}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|23}}, {{gol|36}}<br>[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|45+3}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|7}}, {{gol|45+3}}<br>[[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|60}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,487 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{gol|39}}<br>[[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|45+1}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|78}}<br>[[Gessime Yassine|Yassine]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Yassine Bounou|Bounou]] {{gol|10|ag}}<br>[[Wilson Isidor|Isidor]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''6'''||3||2||0||1||8||4||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''3'''||3||1||0||2||3||5||-2 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{gol|7|ag.}}<br>[[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|31}}, {{gol|45+5}}<br>[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{gol|27}}<br>[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{gol|75}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= [[Cameron Burgess|Burgess]] {{gol|11|ag}}<br>[[Alex Freeman|Freeman]] {{gol|43}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= [[Arda Güler|Güler]] {{gol|10}}<br>[[Barış Alper Yılmaz|Yılmaz]] {{gol|31}}<br>[[Kaan Ayhan|Ayhan]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Auston Trusty|Trusty]] {{gol|3}}<br>[[Sebastian Berhalter|Berhalter]] {{gol|49}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''6'''||3||2||0||1||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] |'''6'''||3||2||0||1||4||2||+2 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''1'''||3||0||1||3||1||9||-8 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 7:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{gol|6}}<br>[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{gol|38}}<br>[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|45+5|pen.}}, {{gol|88}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{gol|47}}<br>[[Nathaniel Brown (fudbaler)|Brown]] {{gol|68}}<br>[[Deniz Undav|Undav]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Livano Comenencia|Comenencia]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,021 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|90}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,274 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]]<ref>{{Cite web |last1=Fish |first1=Hal |date=June 12, 2026 |title=English Referee Michael Oliver Out of 2026 World Cup Match as FIFA Issue Statement |url=https://www.givemesport.com/referee-michael-oliver-out-world-cup-match-injury-fifa-statement/ |access-date=June 12, 2026 |publisher=givemesport.com |language=en-US}}</ref> }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= [[Deniz Undav|Undav]] {{gol|68}}, {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Franck Kessié|Kessié]] {{gol|30}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,598 |sudac= {{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= |strijelci2= [[Nicolas Pépé|Pépé]] {{gol|7}}, {{gol|64}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= [[Nilson Angulo|Angulo]] {{gol|9}}<br>[[Gonzalo Plata|Plata]] {{gol|77}} |strijelci2= [[Leroy Sané|Sané]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''7'''||3||2||1||0||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''5'''||3||1||2||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||3||0||0||3||2||12||-10 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Virgil van Dijk|van Dijk]] {{gol|51}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Keito Nakamura|Nakamura]] {{gol|57}}<br>[[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|88}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,285 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= [[Yasin Ayari|Ayari]] {{gol|7}}, {{gol|90+6}}<br>[[Alexander Isak|Isak]] {{gol|30}}<br>[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|59}}<br>[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Omar Rekik|Rekik]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 50,987 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|5}}, {{gol|17}}<br>[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|47}}, {{gol|54}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 0:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= [[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|4}}<br>[[Ayase Ueda|Ueda]] {{gol|31}}, {{gol|83}}<br>[[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|J. Itō]] {{gol|69}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Daizen Maeda|Maeda]] {{gol|56}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,137 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= [[Hazem Mastouri|Mastouri]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Ellyes Skhiri|Skhiri]] {{gol|3|ag}}<br>[[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|7}}<br>[[Jan Paul van Hecke|van Hecke]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,391 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''5'''||3||1||2||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''5'''||3||1||2||0||5||3||+2 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''1'''||3||0||1||2||4||10||-6 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|66|ag.}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|19}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,775 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|32}}<br>[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Elijah Just|Just]] {{gol|7}}, {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,108 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,317 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Finn Surman|Surman]] {{gol|15}} |strijelci2= [[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|58}}<br>[[Mohammad Salah|Salah]] {{gol|67}}<br>[[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= [[Mahmud Saber|Saber]] {{gol|5}} |strijelci2= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|14}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:5 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Elijah Just|Just]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|28}}, {{gol|50}}<br>[[Kevin De Bruyne|De Bruyne]] {{gol|66}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|88}}<br>[[Alexis Saelemaekers|Saelemaekers]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''7'''||3||2||1||0||5||0||+5 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''3'''||3||0||3||0||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''2'''||3||0||2||1||1||5||-4 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,640 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= [[Abdulelah al-Amri|al-Amri]] {{gol|41}} |strijelci2= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 62,764 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 4:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= [[Lamine Yamal|Yamal]] {{gol|10}}<br>[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|21}}, {{gol|24}}<br>[[Hassan al-Tambakti|al-Tambakti]] {{gol|49|ag}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|44}}<br>[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{gol|45+6}} |strijelci2= [[Kevin Pina (fudbaler)|K. Pina]] {{gol|21}}<br>[[Hélio Varela|Varela]] {{gol|61}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,003 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,278 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Álex Baena|Baena]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,065 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''9'''||3||3||0||0||10||2||+8 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''6'''||3||2||0||1||8||7||+1 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||3||0||0||3||1||12||-11 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|66}}, {{gol|90+6}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|82}} |strijelci2= [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] {{gol|90+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,545 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Ejman Husein|Husein]] {{gol|39}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|29}}, {{gol|43}}<br>[[Leo Østigård|Østigård]] {{gol|76}}<br>[[Ejman Husein|Husein]] {{gol|90+6|ag}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,106 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}}{{efn|Utakmica je zbog vremenskih neprilika prekinuta nakon prvog poluvremena te je nastavljena u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode, u drugom popluvremenu nije bilo pauze za hidrataciju.}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|14}}, {{gol|54}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Marcus Holmgren Pedersen|Holmgren Pedersen]] {{gol|43}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|48}}, {{gol|58}} |strijelci2= [[Ismaïla Sarr|Sarr]] {{gol|53}}, {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= [[Thelo Aasgaard|Aasgaard]] {{gol|21}} |strijelci2= [[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|7}}, {{gol|20}}, {{gol|32}}<br>[[Désiré Doué|Doué]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|4}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|56}}<br>[[Pape Gueye|P. Gueye]] {{gol|59}},{{gol| 71}}<br>[[Iliman Ndiaye|I. Ndiaye]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''9'''||3||3||0||0||8||1||+7 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''4'''||3||1||1||1||6||6||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||3||0||0||3||3||8||-5 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|16}}, {{gol|60}}, {{gol|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= [[Romano Schmid|Scmhid]] {{gol|21}}<br>[[Jazan al-Arab|al-Arab]] {{gol|76|ag}}<br>[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|90+12|pen}} |strijelci2= [[Ali Alvan|Alvan]] {{gol|50}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,527 |sudac= {{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|38}}, {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Nizar al-Rašdan|al-Rašdan]] {{gol|36}} |strijelci2= [[Nadhir Benbouali|Benbouali]] {{gol|69}}<br>[[Amine Gouiri|Gouiri]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,371 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= 3:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Rafik Belghali|Belghali]] {{gol|45}}<br>[[Riyad Mahrez|Mahrez]] {{gol|60}}, {{gol|90+3}} |strijelci2= [[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|28}}<br>[[Marcel Sabitzer|Sabitzer]] {{gol|55}}<br>[[Saša Kalajdžić|Kalajdžić]] {{gol|90+6}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= [[Musa al-Taamri|al-Taamri]] {{gol|55}} |strijelci2= [[Giovani Lo Celso|Lo Celso]] {{gol|19}}<br>[[Lautaro Martínez|La. Martínez]] {{gol|31|pen}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''7'''||3||2||1||0||4||1||+3 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''5'''||3||1||2||0||6||1||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||3||0||0||3||2||11||-9 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[João Neves|J. Neves]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= [[Abbosbek Fayzullayev|Fayzullayev]] {{gol|60}} |strijelci2= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|40}}<br>[[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] {{goal|65}}<br>[[Jaminton Campaz|Campaz]] {{goal|90+9}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|6}}, {{gol|39}}<br>[[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Mendes]] {{gol|17}}<br>[[Abduvohid Neʼmatov|Neʼmatov]] {{gol|60|ag}}<br>[[Rafael Leão|Leão]] {{gol|87}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,358 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|68|pen}}, {{gol|90+1}}<br>[[Fiston Mayele|Mayele]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Eldor Shomurodov|Shomurodov]] {{gol|10}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''7'''||3||2||1||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''6'''||3||2||0||1||5||5||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||3||0||0||3||0||4||-4 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|12|pen}}, {{gol|42}}<br>[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|47}}<br>[[Marcus Rashford|Rashford]] {{gol|85}} |strijelci2= [[Martin Baturina|Baturina]] {{gol|36}}<br>[[Petar Musa|Musa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,389 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 42,942 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,983 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ante Budimir|Budimir]] {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|62}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Petar Sučić|P. Sučić]] {{gol|31}}<br>[[Nikola Vlašić|Vlašić]] {{gol|83}} |strijelci2= [[Derrick Luckassen|Luckassen]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa K|K]] |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa F|F]] |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa L|L]] |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa E|E]] |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa B|B]] |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa J|J]] |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa D|D]] |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa I|I]] |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- |9. |[[#Grupa G|G]] |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- |10. |[[#Grupa A|A]] |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- |11. |[[#Grupa C|C]] |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- |12. |[[#Grupa H|H]] |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|{{flag|Njemačka}}|1 {{small|(3)}}|{{flag|Paragvaj}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Francuska}}|3|{{flag|Švedska}}|0 |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Južnoafrička Republika}}|0|{{flag|Kanada}}|1 |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|{{flag|Nizozemska}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Maroko}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(3)}} |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|{{flag|Portugal}}|2|{{flag|Hrvatska}}|1 |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}|3|{{flag|Austrija}}|0 |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|{{flagcountry|SAD}}|2|{{flagcountry|BIH}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flag|Belgija}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Senegal}}|2 |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|{{flag|Brazil}}|2|{{flag|Japan}}|1 |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Obala Bjelokosti}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Ekvador}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Engleska}}|2|{{flag|DR Kongo}}|1 |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Argentina}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Zelenortska Republika}}|2 |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Australija}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Egipat}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}}|2|{{flag|Alžir}}|0 |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Kolumbija}}|1|{{flag|Gana}}|0 <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|{{flag|Paragvaj}}|0|{{flag|Francuska}}|1 |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|{{flag|Kanada}}|0|{{flag|Maroko}}|3 |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Portugal}}|0|{{flag|Španjolska}}|1 |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flagcountry|SAD}}|1|{{flag|Belgija}}|4 |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Brazil}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Engleska}}|3 |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Argentina}}|3|{{flag|Egipat}}|2 |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|0 {{small|(4)}}|{{flag|Kolumbija}}|0 {{small|(3)}} <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|{{flag|Francuska}}|2|{{flag|Maroko}}|0 |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}|2|{{flag|Belgija}}|1 |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Norveška}}|1|{{flag|Engleska}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|2 |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Argentina}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Švicarska|size=16px}}|1 <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Francuska}}|0|{{flag|Španjolska}}|2 |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Engleska}}||{{flag|Argentina}}| <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Španjolska}}||| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Francuska}}||| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= [[Stephen Eustáquio|Eustáquio]] {{gol|90+2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 69,237 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Casemiro]] {{gol|56}}<br>[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|90+5}} |strijelci2= [[Kaishū Sano|Sano]] {{gol|29}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Enciso]] {{gol|42}} |11m=3:4 |11m1=[[Kai Havertz|Havertz]] {{penmiss}}<br>[[Joshua Kimmich|Kimmich]] {{pengoal}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{pengoal}}<br>[[Nick Woltemade|Woltemade]] {{penmiss}}<br>[[Nadiem Amiri|Amiri]] {{pengoal}}<br>[[Jonathan Tah|Tah]] {{penmiss}} |11m2={{pengoal}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]]<br>{{pengoal}} [[Gustavo Gómez|G. Gómez]]<br>{{pengoal}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]]<br>{{penmiss}} [[Antonio Sanabria|Sanabria]]<br>{{penmiss}} [[Fabián Balbuena|Balbuena]]<br>{{pengoal}} [[José Canale|Canale]] |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,945 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=[[Nizozemska]] {{flagicon|Nizozemska}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|72}} |strijelci2= [[Issa Diop (fudbaler)|Diop]] {{gol|90+1}} |11m=2:3 |11m1=[[Teun Koopmeiners|Koopmeiners]] {{pengoal}}<br>[[Justin Kluivert|Kluivert]] {{penmiss}}<br>[[Wout Weghorst|Weghorst]] {{pengoal}}<br>[[Quinten Timber|Timber]] {{penmiss}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{penmiss}} |11m2={{penmiss}} [[Neil El Aynaoui|El Aynaoui]]<br>{{pengoal}} [[Soufiane Rahimi|Rahimi]]<br>{{pengoal}} [[Chemsdine Talbi|Talbi]]<br>{{penmiss}} [[Achraf Hakimi|Hakimi]]<br>{{pengoal}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|74}} |strijelci2= [[Antonio Nusa|Nusa]] {{gol|39}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|86}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,665 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|45}}, {{gol|74}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|53}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode na utakmici, FIFA je izvorno objavila da neće biti pauza za hidrataciju, međutim one su na kraju ipak održane.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|22}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|31}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|75}}, {{gol|86}} |strijelci2= [[Brian Cipenga|Cipenga]] {{gol|7}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|86}}<br>[[Youri Tielemans|Tielemans]] {{gol|89}}, {{gol|120+5}} |strijelci2= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|25}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|51}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 Izvještaj] |momčad2= {{flagcountry|BIH}} |strijelci1= [[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|45}}<br>[[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|36}}, {{gol|89}}<br>[[Pedro Porro|Porro]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|68|pen}}<br>[[Gonçalo Ramos|Ramos]] {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Ivan Perišić|Perišić]] {{gol|53}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|10}}<br>[[Dan Ndoye|Ndoye]] {{gol|46}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|55|ag}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|13}} |11m=2:4 |11m1=[[Harry Souttar|Souttar]] {{penmiss}}<br>[[Jackson Irvine|Irvine]] {{gol}}<br>[[Awer Mabil|Mabil]] {{gol}}<br>[[Lucas Herrington|Herrington]] {{penmiss}} |11m2={{gol}} [[Mahmud Saber|Saber]]<br>{{gol}} [[Rami Rabia|Rabia]]<br>{{gol}} [[Mohammad Salah|Salah]]<br>{{gol}} [[Hosam Abdelmagid|Abdelmagid]] |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,244 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|29}}<br>[[Lisandro Martínez|Li. Martínez]] {{gol|93}}<br>[[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{gol|111|ag}} |strijelci2= [[Deroy Duarte|D. Duarte]] {{gol|59}}<br>[[Sidny Lopes Cabral|Lopes Cabral]] {{gol|103}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Jhon Arias (fudbaler)|J. Arias]] {{gol|14}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Azzedine Ounahi|Ounahi]] {{gol|50}}, {{gol|82}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|90+8}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|70|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Neymar]] {{gol|90+10|pen}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|79}}, {{gol|90}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 19:00 po lokalnom vremenu.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|42}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|69|pen}} |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|36}}, {{gol|38}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|60|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mikel Merino|Merino]] {{gol|90+1}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|31}} |strijelci2= [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] {{gol|9}}, {{gol|33}}<br>[[Hans Vanaken|Vanaken]] {{gol|57}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Cristian Romero|Romero]] {{gol|79}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|83}}<br>[[Enzo Fernández|Fernández]] {{gol|90+2}} |strijelci2= [[Jaser Ibrahim|Ibrahim]] {{gol|15}}<br>[[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 0:0 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m=4:3 |11m1= [[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol}}<br>[[Zeki Amdouni|Amdouni]] {{gol}}<br>[[Manuel Akanji|Akanji]] {{penmiss}}<br>[[Cedric Itten|Itten]] {{pengoal}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{pengoal}} |11m2= {{gol}} [[Juan Fernando Quintero|Quintero]]<br>{{penmiss}} [[Davinson Sánchez|Sánchez]]<br>{{gol}} [[Jaminton Campaz|Campaz]]<br>{{penmiss}} [[Cucho Hernández|Hernández]]<br>{{gol}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} === Četvrtfinale === {{footballbox |datum= [[9. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|60}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,811 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[10. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Fabián Ruiz|Ruiz]] {{gol|30}}<br>[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|88}} |strijelci2= [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] {{gol|41}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 1:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= [[Andreas Schjelderup|Schjelderup]] {{gol|36}} |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|45+2}}, {{gol|93}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= [[Alexis Mac Allister|Mac Allister]] {{gol|10}}<br>[[Julián Álvarez (fudbaler)|Álvarez]] {{gol|112}}<br>[[Lautaro Martínez|La. Martínez]] {{gol|120+1}} |strijelci2= [[Dan Ndoye|Ndoye]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} === Polufinale === {{footballbox |datum= [[14. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021541 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|22|pen}}<br>[[Pedro Porro|Porro]] {{gol|58}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,176 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021540 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} === Utakmica za treće mjesto === {{footballbox |datum= [[18. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Poraženi PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} === Finale === {{footballbox |datum= [[19. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ==Statistike i nagrade== ===Statistike=== {{small|'''Ažurirano:''' [[15. srpnja]] [[2026.]]}} {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Prvi pogodak''' * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] – 9. minuta ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najbrži pogodak''' * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] – 2. minuta ([[Turska]] 0:1 [[Paragvaj]]) '''Najkasniji pogodak''' * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] – 120+5. minuta (pen.) ([[Belgija]] 3:2 [[Senegal]], pr.) '''Prvi žuti karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Prvi crveni karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Sphephelo Sithole]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najstariji igrač s nastupom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|6}} '''Najmlađi igrač s nastupom''' * {{flagicon|MEX}} [[Gilberto Mora (fudbaler, rođen 2008.)|Gilberto Mora]] – {{age in years and days|2008|10|14|2026|6|11}} '''Najstariji igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|2}} '''Najmlađi igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] – {{age in years and days|2008|1|24|2026|6|16}} '''Prvi hat-trick''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ([[Argentina]] 3:0 [[Alžir]]) '''Igrači s najviše postignutih pogodaka na jednoj utakmici (3)''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] * {{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Najviše golova na utakmici''' * {{flag|Njemačka}} 7:1 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} '''Najmanje golova na utakmici''' * {{flag|Španjolska}} 0:0 [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|CPV}} * {{flag|Ekvador}} 0:0 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} * {{flag|Belgija}} 0:0 [[Iran]] {{flagicon|IRN}} * {{flag|Engleska}} 0:0 [[Gana]] {{flagicon|GAN}} * {{flag|Paragvaj}} 0:0 [[Australija]] {{flagicon|AUS}} * {{flag|Zelenortska Republika}} 0:0 [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} * {{flag|Kolumbija}} 0:0 [[Portugal]] {{flagicon|POR}} * {{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|(4)}}0:0{{small|(3)}} [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} '''Momčadi s najviše postignutih pogodaka (18)''' * {{NogRep|ARG}} '''Momčadi s najviše primljenih pogodaka (12)''' * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|TUN}} '''Momčadi s najmanje primljenih pogodaka (1)''' * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|ŠPA|ime=Španjolska}} '''Momčadi s najmanje postignutih pogodaka (0)''' * {{NogRep|PAN}} |} ===Strijelci=== {{small|'''Ažurirano:''' [[15. srpnja]] [[2026.]]}} ;8 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]]''' * '''{{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]''' {{div col end}} ;7 golova {{div col|4}} * {{flagicon|NOR}} [[Erling Haaland]]''' {{div col end}} ;6 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ENG}} [[Jude Bellingham]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] {{div col end}} ;5 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]] {{div col end}} ;4 gola {{div col|4}} * {{flagicon|BRA}} [[Vinícius Júnior]] * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] * {{flagicon|SEN}} [[Ismaïla Sarr]] {{div col end}} ;3 gola {{div col|4}} * {{flagicon|BEL}} [[Charles De Ketelaere]] * {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]] * {{flagicon|BRA}} [[Matheus Cunha]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]]''' * {{flagicon|MAR}} [[Ismael Saibari]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] * {{flagicon|NIZ}} [[Brian Brobbey]] * {{flagicon|NIZ}} [[Cody Gakpo]] * {{flagicon|NZL}} [[Elijah Just]] * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] * {{flagicon|NJE}} [[Deniz Undav]] * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] * {{flagicon|SAD}} [[Folarin Balogun]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Johan Manzambi]] {{div col end}} ;2 gola {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Riyad Mahrez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] * {{flagicon|BEL}} [[Leandro Trossard]] * {{flagicon|BIH}} [[Ermin Mahmić]]''' * {{flagicon|EGI}} [[Imam Ašur]] * {{flagicon|EGI}} [[Mustafa Ziko]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Bradley Barcola]] * {{flagicon|IRN}} [[Ramin Rezaijan]] * {{flagicon|JAP}} [[Daichi Kamada]] * {{flagicon|JAP}} [[Ayase Ueda]] * {{flagicon|KAN}} [[Cyle Larin]] * {{flagicon|KOL}} [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Daniel Muñoz]] * {{flagicon|MAR}} [[Azzedine Ounahi]] * {{flagicon|MAR}} [[Soufiane Rahimi]] * {{flagicon|NIZ}} [[Crysencio Summerville]] * {{flagicon|CIV}} [[Amad Diallo]] * {{flagicon|CIV}} [[Nicolas Pépé]] * {{flagicon|SEN}} [[Habib Diarra]] * {{flagicon|SEN}} [[Pape Gueye]] * {{flagicon|SAD}} [[Malik Tillman]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Merino]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Pedro Porro]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Yasin Ayari]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Anthony Elanga]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Dan Ndoye]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Rubén Vargas]] * {{flagicon|URU}} [[Maximiliano Araújo]] {{div col end}} ;1 gol {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Belghali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Nadhir Benbouali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Amine Gouiri]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Giovani Lo Celso]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Alexis Mac Allister]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Lisandro Martínez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Cristian Romero]] * {{flagicon|AUS}} [[Nestory Irankunda]] * {{flagicon|AUS}} [[Connor Metcalfe]] * {{flagicon|AUT}} [[Saša Kalajdžić]] * {{flagicon|AUT}} [[Marcel Sabitzer]] * {{flagicon|AUT}} [[Romano Schmid]] * {{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] * {{flagicon|BEL}} [[Alexis Saelemaekers]] * {{flagicon|BEL}} [[Hans Vanaken]] * {{flagicon|BIH}} [[Kerim Alajbegović]] * {{flagicon|BIH}} [[Jovo Lukić]] * {{flagicon|BRA}} [[Casemiro]] * {{flagicon|BRA}} [[Gabriel Martinelli]] * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] * {{flagicon|CUW}} [[Livano Comenencia]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Ladislav Krejčí]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Michal Sadílek]] * {{flagicon|COD}} [[Brian Cipenga]] * {{flagicon|COD}} [[Fiston Mayele]] * {{flagicon|EGI}} [[Jaser Ibrahim]] * {{flagicon|EGI}} [[Mahmud Saber]] * {{flagicon|EGI}} [[Mohammad Salah]] * {{flagicon|EGI}} [[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] * {{flagicon|EKV}} [[Nilson Angulo]] * {{flagicon|EKV}} [[Gonzalo Plata]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Anthony Gordon (fudbaler)|Anthony Gordon]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Désiré Doué]] * {{flagicon|GAN}} [[Derrick Luckassen]] * {{flagicon|GAN}} [[Caleb Yirenkyi]] * {{flagicon|HAI}} [[Wilson Isidor]] * {{flagicon|HRV}} [[Martin Baturina]] * {{flagicon|HRV}} [[Ante Budimir]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Musa]] * {{flagicon|HRV}} [[Ivan Perišić]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Sučić]] * {{flagicon|HRV}} [[Nikola Vlašić]] * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] * {{flagicon|IRN}} [[Mohammad Mohebi]] * {{flagicon|JAP}} [[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|Jun'ya Itō]] * {{flagicon|JAP}} [[Daizen Maeda]] * {{flagicon|JAP}} [[Keito Nakamura]] * {{flagicon|JAP}} [[Kaishū Sano]] * {{flagicon|JOR}} [[Ali Alvan]] * {{flagicon|JOR}} [[Nizar al-Rašdan]] * {{flagicon|JOR}} [[Musa al-Taamri]] * {{flagicon|JKO}} [[Hwang In-beom]] * {{flagicon|JKO}} [[O Hyeon-gyu]] * {{flagicon|JAR}} [[Thapelo Maseko]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] * {{flagicon|KAN}} [[Promise David]] * {{flagicon|KAN}} [[Stephen Eustáquio]] * {{flagicon|KAN}} [[Nathan Saliba]] * {{flagicon|KAT}} [[Hasan al-Hejdus]] * {{flagicon|KOL}} [[Jhon Arias (fudbaler)|Jhon Arias]] * {{flagicon|KOL}} [[Jaminton Campaz]] * {{flagicon|KOL}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Luis Díaz]] * {{flagicon|MAR}} [[Issa Diop (fudbaler)|Issa Diop]] * {{flagicon|MAR}} [[Achraf Hakimi]] * {{flagicon|MAR}} [[Gessime Yassine]] * {{flagicon|MEX}} [[Mateo Chávez]] * {{flagicon|MEX}} [[Álvaro Fidalgo]] * {{flagicon|MEX}} [[Luis Romo]] * {{flagicon|NIZ}} [[Virgil van Dijk]] * {{flagicon|NIZ}} [[Jan Paul van Hecke]] * {{flagicon|NOR}} [[Thelo Aasgaard]] * {{flagicon|NOR}} [[Marcus Holmgren Pedersen]] * {{flagicon|NOR}} [[Antonio Nusa]] * {{flagicon|NOR}} [[Leo Østigård]] * {{flagicon|NOR}} [[Andreas Schjelderup]] * {{flagicon|NZL}} [[Finn Surman]] * {{flagicon|NJE}} [[Nathaniel Brown (fudbaler)|Nathaniel Brown]] * {{flagicon|NJE}} [[Jamal Musiala]] * {{flagicon|NJE}} [[Felix Nmecha]] * {{flagicon|NJE}} [[Leroy Sané]] * {{flagicon|NJE}} [[Nico Schlotterbeck]] * {{flagicon|CIV}} [[Franck Kessié]] * {{flagicon|PAR}} [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Julio Enciso]] * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] * {{flagicon|PAR}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] * {{flagicon|POR}} [[Rafael Leão]] * {{flagicon|POR}} [[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Nuno Mendes]] * {{flagicon|POR}} [[João Neves]] * {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]] * {{flagicon|SAU}} [[Abdulelah al-Amri]] * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] * {{flagicon|SEN}} [[Iliman Ndiaye]] * {{flagicon|SAD}} [[Sebastian Berhalter]] * {{flagicon|SAD}} [[Alex Freeman]] * {{flagicon|SAD}} [[Giovanni Reyna]] * {{flagicon|SAD}} [[Auston Trusty]] * {{flagicon|ŠKO}} [[John McGinn]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Álex Baena]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Fabián Ruiz]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Lamine Yamal]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Gyökeres]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Alexander Isak]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Mattias Svanberg]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] * {{flagicon|TUN}} [[Hazem Mastouri]] * {{flagicon|TUN}} [[Omar Rekik]] * {{flagicon|TUR}} [[Kaan Ayhan]] * {{flagicon|TUR}} [[Arda Güler]] * {{flagicon|TUR}} [[Barış Alper Yılmaz]] * {{flagicon|URU}} [[Agustín Canobbio]] * {{flagicon|UZB}} [[Abbosbek Fayzullayev]] * {{flagicon|UZB}} [[Eldor Shomurodov]] * {{flagicon|ZEL}} [[Deroy Duarte]] * {{flagicon|ZEL}} [[Sidny Lopes Cabral]] * {{flagicon|ZEL}} [[Kevin Pina (fudbaler)|Kevin Pina]] * {{flagicon|ZEL}} [[Hélio Varela]] {{div col end}} ;1 autogol {{div col|4}} * {{flagicon|AUS}} [[Cameron Burgess]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] {{small|(protiv {{flagicon|NOR}} [[Norveška|Norveške]])}} * {{flagicon|JOR}} [[Jazan al-Arab]] {{small|(protiv {{flagicon|AUT}} [[Austrija|Austrije]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mahmud Abu Nada]] {{small|(protiv {{flagicon|BIH}} [[BiH|Bosne i Hercegovine]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mohamed Manai]] {{small|(protiv {{flagicon|KAN}} [[Kanada|Kanade]])}} * {{flagicon|MAR}} [[Yassine Bounou]] {{small|(protiv {{flagicon|HAI}} [[Haiti]]ja)}} * {{flagicon|PAR}} [[Damián Bobadilla]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|SAU}} [[Hassan al-Tambakti]] {{small|(protiv {{flagicon|ŠPA}} [[Španjolska|Španjolske]])}} * {{flagicon|ŠVI}} [[Miro Muheim]] {{small|(protiv {{flagicon|KAT}} [[Katar]]a)}} * {{flagicon|TUN}} [[Ellyes Skhiri]] {{small|(protiv {{flagicon|NIZ}} [[Nizozemska|Nizozemske]])}} * {{flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]] {{small|(protiv {{flagicon|POR}} [[Portugal]]a)}} * {{flagicon|ZEL}} [[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{small|(protiv {{flagicon|ARG}} [[Argentina|Argentine]])}} {{div col end}} ;2 autogola {{div col|4}} * {{flagicon|EGI}} [[Muhammad Hani]] {{small|(protiv {{flagicon|BEL}} [[Belgija|Belgije]] i {{flagicon|AUS}} [[Australija|Australije]])}} {{div col end}} ===Jedanaesterci=== Ne računajući utakmice koje su odlučene izvođenjem jedanaesteraca, ovako izgleda realizacija jedanaesteraca dosuđenih tokom igre: {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Realizirani ==== * {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[Katar]]a * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] za [[Njemačka|Njemačku]] u utakmici protiv [[Curaçao|Curaçaa]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] za [[Austrija|Austriju]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] za [[JAR|Južnoafričku Republiku]] u utakmici protiv [[Češka|Češke]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[BiH|Bosne i Hercegovine]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] za [[DR Kongo]] u utakmici protiv [[Uzbekistan]]a * {{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] za [[Belgija|Belgiju]] u utakmici protiv [[Senegal]]a * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] za [[Portugal]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Paragvaj]]a * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Meksiko|Meksika]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] za [[Meksiko]] u utakmici protiv [[Engleska|Engleske]] * {{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]] za [[Španjolska|Španjolsku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Promašeni ==== * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Austrija|Austrije]] * {{flagicon|NOR}} [[Jørgen Strand Larsen]] za [[Norveška|Norvešku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] * {{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]] za [[Iran]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|BRA}} [[Bruno Guimarães]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Maroko|Maroka]] |} ===Nagrade=== <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 20%;" |- !Pobjednici<br>FIFA Svjetskog prvenstva 2026. |- |align=center|{{flagicon|ARG|size=100px}}<br>'''[[Fudbalska reprezentacija Argentine|ARGENTINA]]'''<br />'''3. naslov''' |} <br>--> <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 100%;" |- ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna kopačka|Dobitnik zlatne kopačke]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna lopta|Dobitnik zlatne lopte]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna rukavica|Dobitnik Zlatne rukavice]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#FIFA Fair Play pokal|Dobitnik FIFA Fair Play pokala]] |- |align=center| {{small|(? golova)}} |align=center| |align=center| |align=center| |align=center| |}--> <!--==== Idealna momčad ==== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 80%;" |- !Vratari !Braniči !Veznjaci !Napadači |- |align=left valign=top|{{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |align=left valign=top| |align=left valign=top| |align=left valign=top| |}--> == Konačni poredak == [[File:2026 world cup.png|upright=2.0|thumb|Konačni plasman sudionika svjetskog prvenstva 2026. godine{{col-start}}{{col-4}}{{legend|#2b42a3|Prvaci}}{{legend|#34c0be|Drugoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#269c5a|Trećeplasirani}}{{legend|#81c846|Četvrtoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#e4e454|Četvrtfinalisti}}{{legend|#EFE4B0|Osmina finala}} {{col-4}}{{legend|#ff9f40|Šesnaestina faza}}{{legend|#b94954|Grupna faza}} {{col-end}}]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !width=25| #!!width=165| Momčad !!width=25| Grupa !!width=25| Uta. !!width=25| Pob. !!width=25| Izj. !!width=25| Por. !!width=25| G+ !!width=25| G- !!width=25| GR !!width=25| Bod. |- | colspan="11"| '''Finale''' |-bgcolor=gold | 1 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=silver | 2 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Treće i četvrto mjesto''' |-bgcolor=cc9966 | 3 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=beige | 4 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Četvrtfinale''' |- | 5 || align="left"| {{NogRep|NOR}} || [[#Grupa I|I]] || 6 || 4 || 0 || 2 || 13 || 11 || +2 || 12 |- | 6 || align="left"| {{NogRep|BEL}} || [[#Grupa G|G]] || 6 || 3 || 2 || 1 || 14 || 5 || +1 || 11 |- | rowspan="2"| 7 || align="left"| {{NogRep|MAR}} || [[#Grupa C|C]] || 6 || 3 || 2 || 1 || 10 || 6 || +4 || 11 |- | align="left"| {{NogRep|ŠVI}} || [[#Grupa B|B]] || 6 || 3 || 2 || 1 || 10 || 6 || +4 || 11 |- | colspan="11"| '''Osmina finala''' |- | 9 || align="left"| {{NogRep|MEX}} || [[#Grupa A|A]] || 5 || 4 || 0 || 1 || 10 || 3 || +7 || 12 |- | 10 || align="left"| {{NogRep|KOL}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 3 || 2 || 0 || 5 || 1 || +4 || 11 |- | 11 || align="left"| {{NogRep|BRA}} || [[#Grupa C|C]] || 5 || 3 || 1 || 1 || 10 || 4 || +6 || 10 |- | 12 || align="left"| {{NogRep|SAD}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 3 || 0 || 2 || 11 || 8 || +3 || 9 |- | 13 || align="left"| {{NogRep|POR}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 2 || 2 || 1 || 8 || 3 || +5 || 8 |- | 14 || align="left"| {{NogRep|KAN}} || [[#Grupa B|B]] || 5 || 2 || 1 || 2 || 9 || 6 || +3 || 7 |- | 15 || align="left"| {{NogRep|EGI}} || [[#Grupa G|G]] || 5 || 1 || 3 || 1 || 8 || 7 || +1 || 6 |- | 16 || align="left"| {{NogRep|PAR}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 1 || 2 || 2 || 3 || 6 || -3 || 5 |- | colspan="11"| '''Šesnaestina finala''' |- | 17 || align="left"| {{NogRep|NIZ}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 2 || 2 || 0 || 11 || 5 || +6 || 8 |- | 18 || align="left"| {{NogRep|NJE}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 1 || 1 || 11 || 5 || +6 || 7 |- | 19 || align="left"| {{NogRep|CIV|ime=Obala Bjelokosti}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 5 || 4 || +1 || 6 |- | 20 || align="left"| {{NogRep|HRV}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 6 || 7 || -1 || 6 |- | 21 || align="left"| {{NogRep|JAP}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 8 || 5 || +3 || 5 |- | 22 || align="left"| {{NogRep|AUS}} || [[#Grupa D|D]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 3 || 0 || 5 |- | 23 || align="left"| {{NogRep|COD}} || [[#Grupa K|K]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 5 || 0 || 4 |- | 24 || align="left"| {{NogRep|GAN}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 3 || -1 || 4 |- | 25 || align="left"| {{NogRep|EKV}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 26 || align="left"| {{NogRep|JAR}} || [[#Grupa A|A]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 27 || align="left"| {{NogRep|ŠVE}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 7 || 10 || -3 || 4 |- | 28 || align="left"| {{NogRep|AUT}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 6 || 9 || -3 || 4 |- | 29 || align="left"| {{NogRep|BIH}} || [[#Grupa B|B]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 8 || -3 || 4 |- | 30 || align="left"| {{NogRep|ALŽ}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 9 || -4 || 4 |- | 31 || align="left"| {{NogRep|SEN}} || [[#Grupa I|I]] || 4 || 1 || 0 || 3 || 10 || 9 || +1 || 3 |- | 32 || align="left"| {{NogRep|ZEL}} || [[#Grupa H|H]] || 4 || 0 || 3 || 1 || 4 || 5 || -1 || 3 |- | colspan="11"| '''Grupna faza''' |- | 33 || align="left"|{{NogRep|IRN}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || 3 |- | 34 || align="left"|{{NogRep|JKO}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || -1 || 3 |- | 35 || align="left"|{{NogRep|TUR}} || [[#Grupa D|D]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 5 || -2 || 3 |- | 36 || align="left"|{{NogRep|ŠKO}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || -3 || 3 |- | 37 || align="left"|{{NogRep|URU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || 2 |- | 38 || align="left"|{{NogRep|SAU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 1 || 5 || -4 || 2 |- | 39 || align="left"|{{NogRep|ČEŠ}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 6 || -4 || 1 |- | 40 || align="left"|{{NogRep|NZL}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 10 || -6 || 1 |- | 41 || align="left"|{{NogRep|KAT}} || [[#Grupa B|B]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 10 || -8 || 1 |- | 42 || align="left"|{{NogRep|CUW}} || [[#Grupa E|E]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 9 || -8 || 1 |- | 43 || align="left"|{{NogRep|PAN}} || [[#Grupa L|L]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 4 || -4 || 0 |- | 44 || align="left"|{{NogRep|JOR}} || [[#Grupa J|J]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 3 || 8 || -5 || 0 |- | 45 || align="left"|{{NogRep|HAI}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 8 || -6 || 0 |- | 46 || align="left"|{{NogRep|UZB}} || [[#Grupa K|K]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 11 || -9 || 0 |- | 47 || align="left"|{{NogRep|TUN}} || [[#Grupa F|F]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 12 || -10 || 0 |- | 48 || align="left"|{{NogRep|IRK}} || [[#Grupa I|I]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 12 || -11 || 0 |} == Marketing == === Službena lopta === {{main|Adidas Trionda}} {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = right | direction = horizontal | background color = | total_width = 500px | caption_align = | image1 = Trionda (cropped).jpg | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = | image2 = Maple-Zayu-Clutch (mascot).jpeg | alt2 = | link2 = | caption2 = | footer = [[Adidas Trionda]] (lijevo) službena je lopta, dok su los Maple, jaguar Zayu i orao Clutch službene maskote (desno) FIFA Svjetskog prvenstva 2026. godine. }} Dana [[2. svibnja]] [[2025.]] pojavili su se medijski natpisi da će se službena lopta za prvenstvo zvati [[Adidas Trionda]]. Lopta sadrži crvenu, zelenu i plavu boju (što su boje koje predstavljaju [[Kanada|Kanadu]], [[Meksiko]] i [[SAD|Sjedinjene Države]] te se nalaze na njihovim zastavama) koje su međusobno povezane bijelim valom, a što objašnjava i naziv lopte, s obzirom da "trionda" na [[španjolski|španjolskom]] sadrži riječi za tri (''tri'') i val (''onda'').<ref>{{Cite web |last=Steiner |first=Ben |date=May 2, 2025 |title=FIFA World Cup 2026 'Trionda' Match Ball Leaks, Featuring U.S., Mexico and Canada Colors |url=https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502232842/https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |archive-date=May 2, 2025 |magazine=Sports Illustrated}}</ref> Na lopti se nalaze i nacionalni simboli triju domaćina ([[javor]]ov list za [[Kanada|Kanadu]], [[suri orao|zlatni orao]] za [[Meksiko]], zvijezda petokraka za [[Sjedinjene Države]]), kao i zlatni dodaci koji predstavljaju [[trofej FIFA Svjetskog prvenstva]].<ref>{{Cite web |date=October 2, 2025 |title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda |access-date=October 2, 2025 |website=FIFA}}</ref> === Maskote === {{main|Maskote FIFA Svjetskih prvenstava}} Službene maskote prvenstva predstavljene su [[25. rujna]] [[2025.]] godine, a to su [[Maple, Zayu i Clutch]].<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Cesar |date=September 25, 2025 |title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch! |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch |access-date=September 25, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Maple je antropomorfni kanadski [[los]], a nosi crveni dres i predstavlja kreativnost i upornost. Igra na poziciji golmana, a inspiriran je [[javor]]ovim listom, simbolom [[Kanada|Kanade]]. Zayu je antropomorfni meksički [[jaguar]] koji nosi tradicionalni zeleni dres i igra kao napadač. Inspiriran je značajem jaguara za antičke civilizacije, a predstavlja snagu, agilnost i kulturološki ponos. Clutch je antropomorfni [[bjeloglavi orao]] u plavom dresu, a simbolizira hrabrost, vodstvo i jedinstvo. Igra kao vezni igrač. Maskote su dizajnirane tako da predstavljaju kulturno nasljeđe zemalja domaćina.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled |title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |access-date=September 25, 2025}}</ref> === Muzika === {{see also|FIFA World Cup 2026 Official Album|Lista službenih pjesama FIFA Svjetskih prvenstava}} Dana [[17. svibnja]] [[2023.]] godine objavljena je službena pjesma prvenstva, instrumentalna kompozicija jednostavnog naziva "FIFA World Cup 26 Theme Song".<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |title=The Official FIFA World Cup 26™ Theme |date=May 17, 2023 |via=YouTube|archive-date=May 30, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250530012949/https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE|url-status=live}}</ref> U ožujku [[2025.]] godine objavljeno je šesnaest remiksova ove teme, a koje su izradili umjetnici iz gradova domaćina i tako im dali lokalni element.<ref>{{Cite web |date=February 26, 2025 |title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226225754/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |archive-date=February 26, 2025 |website=FIFA}}</ref> Dana [[20. ožujka]] [[2026.]] godine potvrđen je izlazak službenog albuma, a istoga je dana objavljen i prvi singl s tog albuma, pjesma "[[Lighter (pjesma, Jelly Roll i Carín León)|Lighter]]", koju izvode [[Jelly Roll]] i [[Carín León]].<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/official-world-cup-2026-album-lighter-jelly-roll-carin-leon-cirkut |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album kicks off with Lighter by Jelly Roll and Carín León, produced by Cirkut|access-date=March 21, 2026 |date=March 20, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 20, 2026 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album roll-out begins |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/official-album-roll-out-begins-lighter |access-date=March 21, 2026 |publisher= |website=FIFA}}</ref> Druga pjesma, "[[Por Ella (pjesma, Belinda i Los Ángeles Azules song)|Por Ella]]", koju izvode [[Belinda Peregrín]] i [[Los Ángeles Azules]], objavljena je [[17. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{cite web |date=April 17, 2026 |title=Por Ella released as second single of FIFA World Cup 2026 Album |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/por-ella-los-angeles-azules-belinda-released-as-second-single-of-album|access-date=April 17, 2026 |publisher=FIFA}}</ref> Treća pjesma, "[[Echo (pjesma, Daddy Yankee i Shenseea song)|Echo]]", koju izvode [[Daddy Yankee]] i [[Shenseea]], objavljena je [[28. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{Cite web |date=April 28, 2026 |title=Daddy Yankee and Shenseea join forces on Echo, the third single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/daddy-yankee-shenseea-echo-third-single-fifa-world-cup-2026-album |access-date=April 30, 2026 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref> == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Stadioni FIFA Svjetskog prvenstva 2026.}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] gl573vhkiofu5fdmczbkjpaytrjyhdd 42655527 42655525 2026-07-15T20:54:06Z Edgar Allan Poe 29250 /* Strijelci */ 42655527 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') je 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održava u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. To je prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje se održalo na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] je prvi put domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir se igra u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bio je to prvi put u historiji turnira da su tri zemlje zajednički organizirale prvenstvo te prvi put da je na njemu sudjelovalo 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bio je to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko je postao prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da su svoje prve nastupe na ovom natjecanju imali [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL|CONMEBOL-]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |<s>{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]])</s><ref>{{cite web |url= https://www.bbc.com/sport/football/articles/cnv9drg0qzgo |title= Somali referee Artan barred from entering USA |author= Mike Peter |date= June 8, 2026 |website= BBC Sport|access-date= June 8, 2026}}</ref> |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|<s>{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])</s><ref name="RD1"/><ref name="RD2"/>|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])|{{flagicon|FRA}} [[Willy Delajod]] ([[Francuska]])<ref name="RD1">{{Cite web |date=May 7, 2026 |title=Willy Delajod selected for VAR at 2026 World Cup as France add to contingent |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://onefootball.com/fr/news/willy-delajod-selected-for-var-at-2026-world-cup-as-france-add-to-contingent-42829117}}</ref><ref name="RD2">{{Cite web |date=May 15, 2026 |title=KNVB haalt scheidsrechter Rob Dieperink van beslissend duel NEC af |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://www.telegraaf.nl/sport/voetbal/knvb-haalt-scheidsrechter-rob-dieperink-van-beslissend-duel-nec-af/151711038.html|language=Dutch}}</ref>}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. :{{color box|#BBF3FF}} Momčad može proći kao najbolja trećeplasirana momčad.}} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''9'''||3||3||0||0||6||0||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''1'''||3||0||1||2||2||6||-4 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|9}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|67}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= [[Hwang In-beom]] {{gol|67}}<br>[[O Hyeon-gyu]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Krejčí]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 44,985 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Mokoena]] {{gol|83|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,442 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 1:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Luis Romo|Romo]] {{gol|50}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,522 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mateo Chávez|M. Chávez]] {{gol|55}}<br>[[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|61}}<br>[[Álvaro Fidalgo|Fidalgo]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Thapelo Maseko|Maseko]] {{gol|63}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''7'''||3||2||1||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''4'''||3||1||1||1||8||3||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''1'''||3||0||1||2||2||10||-8 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Jovo Lukić|Lukić]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,002 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= [[Miro Muheim|Muheim]] {{gol|90+4|ag.}} |strijelci2= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|17|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 67,966 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|74}}, {{gol|90}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|84}}<br>[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol|90+7|pen}} |strijelci2= [[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,026 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 6:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|16}}<br>[[Jonathan David|J. David]] {{gol|29}}, {{gol|45+3}}, {{gol|90+2}}<br>[[Nathan Saliba|Saliba]] {{gol|64}}<br>[[Mohamed Manai|Manai]] {{gol|75|og}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= [[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|46}}<br>[[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|57}} |strijelci2= [[Promise David|P. David]] {{gol|76}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{gol|29}}<br>[[Mahmud Abu Nada|Abu Nada]] {{gol|34|ag}}<br>[[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Hasan al-Hejdus|al-Hejdus]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''7'''||3||2||1||0||7||1||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''7'''||3||2||1||0||6||3||+3 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||3||0||0||3||2||8||-6 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|32}} |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= [[John McGinn|McGinn]] {{gol|28}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|23}}, {{gol|36}}<br>[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|45+3}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|7}}, {{gol|45+3}}<br>[[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|60}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,487 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{gol|39}}<br>[[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|45+1}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|78}}<br>[[Gessime Yassine|Yassine]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Yassine Bounou|Bounou]] {{gol|10|ag}}<br>[[Wilson Isidor|Isidor]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''6'''||3||2||0||1||8||4||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''3'''||3||1||0||2||3||5||-2 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{gol|7|ag.}}<br>[[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|31}}, {{gol|45+5}}<br>[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{gol|27}}<br>[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{gol|75}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= [[Cameron Burgess|Burgess]] {{gol|11|ag}}<br>[[Alex Freeman|Freeman]] {{gol|43}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= [[Arda Güler|Güler]] {{gol|10}}<br>[[Barış Alper Yılmaz|Yılmaz]] {{gol|31}}<br>[[Kaan Ayhan|Ayhan]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Auston Trusty|Trusty]] {{gol|3}}<br>[[Sebastian Berhalter|Berhalter]] {{gol|49}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''6'''||3||2||0||1||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] |'''6'''||3||2||0||1||4||2||+2 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''1'''||3||0||1||3||1||9||-8 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 7:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{gol|6}}<br>[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{gol|38}}<br>[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|45+5|pen.}}, {{gol|88}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{gol|47}}<br>[[Nathaniel Brown (fudbaler)|Brown]] {{gol|68}}<br>[[Deniz Undav|Undav]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Livano Comenencia|Comenencia]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,021 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|90}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,274 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]]<ref>{{Cite web |last1=Fish |first1=Hal |date=June 12, 2026 |title=English Referee Michael Oliver Out of 2026 World Cup Match as FIFA Issue Statement |url=https://www.givemesport.com/referee-michael-oliver-out-world-cup-match-injury-fifa-statement/ |access-date=June 12, 2026 |publisher=givemesport.com |language=en-US}}</ref> }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= [[Deniz Undav|Undav]] {{gol|68}}, {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Franck Kessié|Kessié]] {{gol|30}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,598 |sudac= {{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= |strijelci2= [[Nicolas Pépé|Pépé]] {{gol|7}}, {{gol|64}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= [[Nilson Angulo|Angulo]] {{gol|9}}<br>[[Gonzalo Plata|Plata]] {{gol|77}} |strijelci2= [[Leroy Sané|Sané]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''7'''||3||2||1||0||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''5'''||3||1||2||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||3||0||0||3||2||12||-10 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Virgil van Dijk|van Dijk]] {{gol|51}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Keito Nakamura|Nakamura]] {{gol|57}}<br>[[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|88}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,285 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= [[Yasin Ayari|Ayari]] {{gol|7}}, {{gol|90+6}}<br>[[Alexander Isak|Isak]] {{gol|30}}<br>[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|59}}<br>[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Omar Rekik|Rekik]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 50,987 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|5}}, {{gol|17}}<br>[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|47}}, {{gol|54}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 0:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= [[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|4}}<br>[[Ayase Ueda|Ueda]] {{gol|31}}, {{gol|83}}<br>[[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|J. Itō]] {{gol|69}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Daizen Maeda|Maeda]] {{gol|56}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,137 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= [[Hazem Mastouri|Mastouri]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Ellyes Skhiri|Skhiri]] {{gol|3|ag}}<br>[[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|7}}<br>[[Jan Paul van Hecke|van Hecke]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,391 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''5'''||3||1||2||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''5'''||3||1||2||0||5||3||+2 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''1'''||3||0||1||2||4||10||-6 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|66|ag.}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|19}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,775 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|32}}<br>[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Elijah Just|Just]] {{gol|7}}, {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,108 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,317 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Finn Surman|Surman]] {{gol|15}} |strijelci2= [[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|58}}<br>[[Mohammad Salah|Salah]] {{gol|67}}<br>[[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= [[Mahmud Saber|Saber]] {{gol|5}} |strijelci2= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|14}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:5 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Elijah Just|Just]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|28}}, {{gol|50}}<br>[[Kevin De Bruyne|De Bruyne]] {{gol|66}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|88}}<br>[[Alexis Saelemaekers|Saelemaekers]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''7'''||3||2||1||0||5||0||+5 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''3'''||3||0||3||0||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''2'''||3||0||2||1||1||5||-4 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,640 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= [[Abdulelah al-Amri|al-Amri]] {{gol|41}} |strijelci2= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 62,764 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 4:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= [[Lamine Yamal|Yamal]] {{gol|10}}<br>[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|21}}, {{gol|24}}<br>[[Hassan al-Tambakti|al-Tambakti]] {{gol|49|ag}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|44}}<br>[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{gol|45+6}} |strijelci2= [[Kevin Pina (fudbaler)|K. Pina]] {{gol|21}}<br>[[Hélio Varela|Varela]] {{gol|61}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,003 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,278 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Álex Baena|Baena]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,065 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''9'''||3||3||0||0||10||2||+8 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''6'''||3||2||0||1||8||7||+1 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||3||0||0||3||1||12||-11 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|66}}, {{gol|90+6}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|82}} |strijelci2= [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] {{gol|90+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,545 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Ejman Husein|Husein]] {{gol|39}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|29}}, {{gol|43}}<br>[[Leo Østigård|Østigård]] {{gol|76}}<br>[[Ejman Husein|Husein]] {{gol|90+6|ag}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,106 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}}{{efn|Utakmica je zbog vremenskih neprilika prekinuta nakon prvog poluvremena te je nastavljena u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode, u drugom popluvremenu nije bilo pauze za hidrataciju.}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|14}}, {{gol|54}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Marcus Holmgren Pedersen|Holmgren Pedersen]] {{gol|43}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|48}}, {{gol|58}} |strijelci2= [[Ismaïla Sarr|Sarr]] {{gol|53}}, {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= [[Thelo Aasgaard|Aasgaard]] {{gol|21}} |strijelci2= [[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|7}}, {{gol|20}}, {{gol|32}}<br>[[Désiré Doué|Doué]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|4}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|56}}<br>[[Pape Gueye|P. Gueye]] {{gol|59}},{{gol| 71}}<br>[[Iliman Ndiaye|I. Ndiaye]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''9'''||3||3||0||0||8||1||+7 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''4'''||3||1||1||1||6||6||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||3||0||0||3||3||8||-5 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|16}}, {{gol|60}}, {{gol|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= [[Romano Schmid|Scmhid]] {{gol|21}}<br>[[Jazan al-Arab|al-Arab]] {{gol|76|ag}}<br>[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|90+12|pen}} |strijelci2= [[Ali Alvan|Alvan]] {{gol|50}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,527 |sudac= {{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|38}}, {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Nizar al-Rašdan|al-Rašdan]] {{gol|36}} |strijelci2= [[Nadhir Benbouali|Benbouali]] {{gol|69}}<br>[[Amine Gouiri|Gouiri]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,371 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= 3:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Rafik Belghali|Belghali]] {{gol|45}}<br>[[Riyad Mahrez|Mahrez]] {{gol|60}}, {{gol|90+3}} |strijelci2= [[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|28}}<br>[[Marcel Sabitzer|Sabitzer]] {{gol|55}}<br>[[Saša Kalajdžić|Kalajdžić]] {{gol|90+6}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= [[Musa al-Taamri|al-Taamri]] {{gol|55}} |strijelci2= [[Giovani Lo Celso|Lo Celso]] {{gol|19}}<br>[[Lautaro Martínez|La. Martínez]] {{gol|31|pen}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''7'''||3||2||1||0||4||1||+3 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''5'''||3||1||2||0||6||1||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||3||0||0||3||2||11||-9 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[João Neves|J. Neves]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= [[Abbosbek Fayzullayev|Fayzullayev]] {{gol|60}} |strijelci2= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|40}}<br>[[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] {{goal|65}}<br>[[Jaminton Campaz|Campaz]] {{goal|90+9}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|6}}, {{gol|39}}<br>[[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Mendes]] {{gol|17}}<br>[[Abduvohid Neʼmatov|Neʼmatov]] {{gol|60|ag}}<br>[[Rafael Leão|Leão]] {{gol|87}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,358 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|68|pen}}, {{gol|90+1}}<br>[[Fiston Mayele|Mayele]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Eldor Shomurodov|Shomurodov]] {{gol|10}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''7'''||3||2||1||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''6'''||3||2||0||1||5||5||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||3||0||0||3||0||4||-4 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|12|pen}}, {{gol|42}}<br>[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|47}}<br>[[Marcus Rashford|Rashford]] {{gol|85}} |strijelci2= [[Martin Baturina|Baturina]] {{gol|36}}<br>[[Petar Musa|Musa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,389 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 42,942 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,983 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ante Budimir|Budimir]] {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|62}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Petar Sučić|P. Sučić]] {{gol|31}}<br>[[Nikola Vlašić|Vlašić]] {{gol|83}} |strijelci2= [[Derrick Luckassen|Luckassen]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa K|K]] |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa F|F]] |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa L|L]] |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa E|E]] |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa B|B]] |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa J|J]] |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa D|D]] |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa I|I]] |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- |9. |[[#Grupa G|G]] |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- |10. |[[#Grupa A|A]] |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- |11. |[[#Grupa C|C]] |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- |12. |[[#Grupa H|H]] |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|{{flag|Njemačka}}|1 {{small|(3)}}|{{flag|Paragvaj}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Francuska}}|3|{{flag|Švedska}}|0 |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Južnoafrička Republika}}|0|{{flag|Kanada}}|1 |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|{{flag|Nizozemska}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Maroko}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(3)}} |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|{{flag|Portugal}}|2|{{flag|Hrvatska}}|1 |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}|3|{{flag|Austrija}}|0 |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|{{flagcountry|SAD}}|2|{{flagcountry|BIH}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flag|Belgija}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Senegal}}|2 |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|{{flag|Brazil}}|2|{{flag|Japan}}|1 |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Obala Bjelokosti}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Ekvador}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Engleska}}|2|{{flag|DR Kongo}}|1 |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Argentina}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Zelenortska Republika}}|2 |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Australija}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Egipat}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}}|2|{{flag|Alžir}}|0 |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Kolumbija}}|1|{{flag|Gana}}|0 <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|{{flag|Paragvaj}}|0|{{flag|Francuska}}|1 |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|{{flag|Kanada}}|0|{{flag|Maroko}}|3 |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Portugal}}|0|{{flag|Španjolska}}|1 |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flagcountry|SAD}}|1|{{flag|Belgija}}|4 |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Brazil}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Engleska}}|3 |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Argentina}}|3|{{flag|Egipat}}|2 |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|0 {{small|(4)}}|{{flag|Kolumbija}}|0 {{small|(3)}} <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|{{flag|Francuska}}|2|{{flag|Maroko}}|0 |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}|2|{{flag|Belgija}}|1 |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Norveška}}|1|{{flag|Engleska}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|2 |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Argentina}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Švicarska|size=16px}}|1 <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Francuska}}|0|{{flag|Španjolska}}|2 |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Engleska}}||{{flag|Argentina}}| <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Španjolska}}||| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Francuska}}||| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= [[Stephen Eustáquio|Eustáquio]] {{gol|90+2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 69,237 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Casemiro]] {{gol|56}}<br>[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|90+5}} |strijelci2= [[Kaishū Sano|Sano]] {{gol|29}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Enciso]] {{gol|42}} |11m=3:4 |11m1=[[Kai Havertz|Havertz]] {{penmiss}}<br>[[Joshua Kimmich|Kimmich]] {{pengoal}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{pengoal}}<br>[[Nick Woltemade|Woltemade]] {{penmiss}}<br>[[Nadiem Amiri|Amiri]] {{pengoal}}<br>[[Jonathan Tah|Tah]] {{penmiss}} |11m2={{pengoal}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]]<br>{{pengoal}} [[Gustavo Gómez|G. Gómez]]<br>{{pengoal}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]]<br>{{penmiss}} [[Antonio Sanabria|Sanabria]]<br>{{penmiss}} [[Fabián Balbuena|Balbuena]]<br>{{pengoal}} [[José Canale|Canale]] |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,945 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=[[Nizozemska]] {{flagicon|Nizozemska}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|72}} |strijelci2= [[Issa Diop (fudbaler)|Diop]] {{gol|90+1}} |11m=2:3 |11m1=[[Teun Koopmeiners|Koopmeiners]] {{pengoal}}<br>[[Justin Kluivert|Kluivert]] {{penmiss}}<br>[[Wout Weghorst|Weghorst]] {{pengoal}}<br>[[Quinten Timber|Timber]] {{penmiss}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{penmiss}} |11m2={{penmiss}} [[Neil El Aynaoui|El Aynaoui]]<br>{{pengoal}} [[Soufiane Rahimi|Rahimi]]<br>{{pengoal}} [[Chemsdine Talbi|Talbi]]<br>{{penmiss}} [[Achraf Hakimi|Hakimi]]<br>{{pengoal}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|74}} |strijelci2= [[Antonio Nusa|Nusa]] {{gol|39}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|86}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,665 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|45}}, {{gol|74}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|53}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode na utakmici, FIFA je izvorno objavila da neće biti pauza za hidrataciju, međutim one su na kraju ipak održane.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|22}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|31}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|75}}, {{gol|86}} |strijelci2= [[Brian Cipenga|Cipenga]] {{gol|7}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|86}}<br>[[Youri Tielemans|Tielemans]] {{gol|89}}, {{gol|120+5}} |strijelci2= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|25}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|51}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 Izvještaj] |momčad2= {{flagcountry|BIH}} |strijelci1= [[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|45}}<br>[[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|36}}, {{gol|89}}<br>[[Pedro Porro|Porro]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|68|pen}}<br>[[Gonçalo Ramos|Ramos]] {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Ivan Perišić|Perišić]] {{gol|53}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|10}}<br>[[Dan Ndoye|Ndoye]] {{gol|46}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|55|ag}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|13}} |11m=2:4 |11m1=[[Harry Souttar|Souttar]] {{penmiss}}<br>[[Jackson Irvine|Irvine]] {{gol}}<br>[[Awer Mabil|Mabil]] {{gol}}<br>[[Lucas Herrington|Herrington]] {{penmiss}} |11m2={{gol}} [[Mahmud Saber|Saber]]<br>{{gol}} [[Rami Rabia|Rabia]]<br>{{gol}} [[Mohammad Salah|Salah]]<br>{{gol}} [[Hosam Abdelmagid|Abdelmagid]] |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,244 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|29}}<br>[[Lisandro Martínez|Li. Martínez]] {{gol|93}}<br>[[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{gol|111|ag}} |strijelci2= [[Deroy Duarte|D. Duarte]] {{gol|59}}<br>[[Sidny Lopes Cabral|Lopes Cabral]] {{gol|103}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Jhon Arias (fudbaler)|J. Arias]] {{gol|14}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Azzedine Ounahi|Ounahi]] {{gol|50}}, {{gol|82}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|90+8}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|70|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Neymar]] {{gol|90+10|pen}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|79}}, {{gol|90}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 19:00 po lokalnom vremenu.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|42}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|69|pen}} |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|36}}, {{gol|38}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|60|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mikel Merino|Merino]] {{gol|90+1}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|31}} |strijelci2= [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] {{gol|9}}, {{gol|33}}<br>[[Hans Vanaken|Vanaken]] {{gol|57}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Cristian Romero|Romero]] {{gol|79}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|83}}<br>[[Enzo Fernández|Fernández]] {{gol|90+2}} |strijelci2= [[Jaser Ibrahim|Ibrahim]] {{gol|15}}<br>[[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 0:0 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m=4:3 |11m1= [[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol}}<br>[[Zeki Amdouni|Amdouni]] {{gol}}<br>[[Manuel Akanji|Akanji]] {{penmiss}}<br>[[Cedric Itten|Itten]] {{pengoal}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{pengoal}} |11m2= {{gol}} [[Juan Fernando Quintero|Quintero]]<br>{{penmiss}} [[Davinson Sánchez|Sánchez]]<br>{{gol}} [[Jaminton Campaz|Campaz]]<br>{{penmiss}} [[Cucho Hernández|Hernández]]<br>{{gol}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} === Četvrtfinale === {{footballbox |datum= [[9. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|60}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,811 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[10. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Fabián Ruiz|Ruiz]] {{gol|30}}<br>[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|88}} |strijelci2= [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] {{gol|41}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 1:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= [[Andreas Schjelderup|Schjelderup]] {{gol|36}} |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|45+2}}, {{gol|93}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= [[Alexis Mac Allister|Mac Allister]] {{gol|10}}<br>[[Julián Álvarez (fudbaler)|Álvarez]] {{gol|112}}<br>[[Lautaro Martínez|La. Martínez]] {{gol|120+1}} |strijelci2= [[Dan Ndoye|Ndoye]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} === Polufinale === {{footballbox |datum= [[14. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021541 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|22|pen}}<br>[[Pedro Porro|Porro]] {{gol|58}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,176 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021540 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} === Utakmica za treće mjesto === {{footballbox |datum= [[18. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Poraženi PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} === Finale === {{footballbox |datum= [[19. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ==Statistike i nagrade== ===Statistike=== {{small|'''Ažurirano:''' [[15. srpnja]] [[2026.]]}} {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Prvi pogodak''' * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] – 9. minuta ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najbrži pogodak''' * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] – 2. minuta ([[Turska]] 0:1 [[Paragvaj]]) '''Najkasniji pogodak''' * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] – 120+5. minuta (pen.) ([[Belgija]] 3:2 [[Senegal]], pr.) '''Prvi žuti karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Prvi crveni karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Sphephelo Sithole]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najstariji igrač s nastupom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|6}} '''Najmlađi igrač s nastupom''' * {{flagicon|MEX}} [[Gilberto Mora (fudbaler, rođen 2008.)|Gilberto Mora]] – {{age in years and days|2008|10|14|2026|6|11}} '''Najstariji igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|2}} '''Najmlađi igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] – {{age in years and days|2008|1|24|2026|6|16}} '''Prvi hat-trick''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ([[Argentina]] 3:0 [[Alžir]]) '''Igrači s najviše postignutih pogodaka na jednoj utakmici (3)''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] * {{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Najviše golova na utakmici''' * {{flag|Njemačka}} 7:1 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} '''Najmanje golova na utakmici''' * {{flag|Španjolska}} 0:0 [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|CPV}} * {{flag|Ekvador}} 0:0 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} * {{flag|Belgija}} 0:0 [[Iran]] {{flagicon|IRN}} * {{flag|Engleska}} 0:0 [[Gana]] {{flagicon|GAN}} * {{flag|Paragvaj}} 0:0 [[Australija]] {{flagicon|AUS}} * {{flag|Zelenortska Republika}} 0:0 [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} * {{flag|Kolumbija}} 0:0 [[Portugal]] {{flagicon|POR}} * {{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|(4)}}0:0{{small|(3)}} [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} '''Momčadi s najviše postignutih pogodaka (18)''' * {{NogRep|ARG}} '''Momčadi s najviše primljenih pogodaka (12)''' * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|TUN}} '''Momčadi s najmanje primljenih pogodaka (1)''' * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|ŠPA|ime=Španjolska}} '''Momčadi s najmanje postignutih pogodaka (0)''' * {{NogRep|PAN}} |} ===Strijelci=== {{small|'''Ažurirano:''' [[15. srpnja]] [[2026.]]}} ;8 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]]''' * '''{{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]''' {{div col end}} ;7 golova {{div col|4}} * {{flagicon|NOR}} [[Erling Haaland]]''' {{div col end}} ;6 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ENG}} [[Jude Bellingham]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] {{div col end}} ;5 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]] {{div col end}} ;4 gola {{div col|4}} * {{flagicon|BRA}} [[Vinícius Júnior]] * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] * {{flagicon|SEN}} [[Ismaïla Sarr]] {{div col end}} ;3 gola {{div col|4}} * '''{{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] * {{flagicon|BEL}} [[Charles De Ketelaere]] * {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]] * {{flagicon|BRA}} [[Matheus Cunha]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]]''' * {{flagicon|MAR}} [[Ismael Saibari]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] * {{flagicon|NIZ}} [[Brian Brobbey]] * {{flagicon|NIZ}} [[Cody Gakpo]] * {{flagicon|NZL}} [[Elijah Just]] * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] * {{flagicon|NJE}} [[Deniz Undav]] * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] * {{flagicon|SAD}} [[Folarin Balogun]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Johan Manzambi]] {{div col end}} ;2 gola {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Riyad Mahrez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] * {{flagicon|BEL}} [[Leandro Trossard]] * {{flagicon|BIH}} [[Ermin Mahmić]]''' * {{flagicon|EGI}} [[Imam Ašur]] * {{flagicon|EGI}} [[Mustafa Ziko]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Bradley Barcola]] * {{flagicon|IRN}} [[Ramin Rezaijan]] * {{flagicon|JAP}} [[Daichi Kamada]] * {{flagicon|JAP}} [[Ayase Ueda]] * {{flagicon|KAN}} [[Cyle Larin]] * {{flagicon|KOL}} [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Daniel Muñoz]] * {{flagicon|MAR}} [[Azzedine Ounahi]] * {{flagicon|MAR}} [[Soufiane Rahimi]] * {{flagicon|NIZ}} [[Crysencio Summerville]] * {{flagicon|CIV}} [[Amad Diallo]] * {{flagicon|CIV}} [[Nicolas Pépé]] * {{flagicon|SEN}} [[Habib Diarra]] * {{flagicon|SEN}} [[Pape Gueye]] * {{flagicon|SAD}} [[Malik Tillman]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Merino]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Pedro Porro]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Yasin Ayari]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Anthony Elanga]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Dan Ndoye]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Rubén Vargas]] * {{flagicon|URU}} [[Maximiliano Araújo]] {{div col end}} ;1 gol {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Belghali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Nadhir Benbouali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Amine Gouiri]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Giovani Lo Celso]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Alexis Mac Allister]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Lisandro Martínez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Cristian Romero]] * {{flagicon|AUS}} [[Nestory Irankunda]] * {{flagicon|AUS}} [[Connor Metcalfe]] * {{flagicon|AUT}} [[Saša Kalajdžić]] * {{flagicon|AUT}} [[Marcel Sabitzer]] * {{flagicon|AUT}} [[Romano Schmid]] * {{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] * {{flagicon|BEL}} [[Alexis Saelemaekers]] * {{flagicon|BEL}} [[Hans Vanaken]] * {{flagicon|BIH}} [[Kerim Alajbegović]] * {{flagicon|BIH}} [[Jovo Lukić]] * {{flagicon|BRA}} [[Casemiro]] * {{flagicon|BRA}} [[Gabriel Martinelli]] * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] * {{flagicon|CUW}} [[Livano Comenencia]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Ladislav Krejčí]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Michal Sadílek]] * {{flagicon|COD}} [[Brian Cipenga]] * {{flagicon|COD}} [[Fiston Mayele]] * {{flagicon|EGI}} [[Jaser Ibrahim]] * {{flagicon|EGI}} [[Mahmud Saber]] * {{flagicon|EGI}} [[Mohammad Salah]] * {{flagicon|EGI}} [[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] * {{flagicon|EKV}} [[Nilson Angulo]] * {{flagicon|EKV}} [[Gonzalo Plata]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Anthony Gordon (fudbaler)|Anthony Gordon]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Désiré Doué]] * {{flagicon|GAN}} [[Derrick Luckassen]] * {{flagicon|GAN}} [[Caleb Yirenkyi]] * {{flagicon|HAI}} [[Wilson Isidor]] * {{flagicon|HRV}} [[Martin Baturina]] * {{flagicon|HRV}} [[Ante Budimir]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Musa]] * {{flagicon|HRV}} [[Ivan Perišić]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Sučić]] * {{flagicon|HRV}} [[Nikola Vlašić]] * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] * {{flagicon|IRN}} [[Mohammad Mohebi]] * {{flagicon|JAP}} [[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|Jun'ya Itō]] * {{flagicon|JAP}} [[Daizen Maeda]] * {{flagicon|JAP}} [[Keito Nakamura]] * {{flagicon|JAP}} [[Kaishū Sano]] * {{flagicon|JOR}} [[Ali Alvan]] * {{flagicon|JOR}} [[Nizar al-Rašdan]] * {{flagicon|JOR}} [[Musa al-Taamri]] * {{flagicon|JKO}} [[Hwang In-beom]] * {{flagicon|JKO}} [[O Hyeon-gyu]] * {{flagicon|JAR}} [[Thapelo Maseko]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] * {{flagicon|KAN}} [[Promise David]] * {{flagicon|KAN}} [[Stephen Eustáquio]] * {{flagicon|KAN}} [[Nathan Saliba]] * {{flagicon|KAT}} [[Hasan al-Hejdus]] * {{flagicon|KOL}} [[Jhon Arias (fudbaler)|Jhon Arias]] * {{flagicon|KOL}} [[Jaminton Campaz]] * {{flagicon|KOL}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Luis Díaz]] * {{flagicon|MAR}} [[Issa Diop (fudbaler)|Issa Diop]] * {{flagicon|MAR}} [[Achraf Hakimi]] * {{flagicon|MAR}} [[Gessime Yassine]] * {{flagicon|MEX}} [[Mateo Chávez]] * {{flagicon|MEX}} [[Álvaro Fidalgo]] * {{flagicon|MEX}} [[Luis Romo]] * {{flagicon|NIZ}} [[Virgil van Dijk]] * {{flagicon|NIZ}} [[Jan Paul van Hecke]] * {{flagicon|NOR}} [[Thelo Aasgaard]] * {{flagicon|NOR}} [[Marcus Holmgren Pedersen]] * {{flagicon|NOR}} [[Antonio Nusa]] * {{flagicon|NOR}} [[Leo Østigård]] * {{flagicon|NOR}} [[Andreas Schjelderup]] * {{flagicon|NZL}} [[Finn Surman]] * {{flagicon|NJE}} [[Nathaniel Brown (fudbaler)|Nathaniel Brown]] * {{flagicon|NJE}} [[Jamal Musiala]] * {{flagicon|NJE}} [[Felix Nmecha]] * {{flagicon|NJE}} [[Leroy Sané]] * {{flagicon|NJE}} [[Nico Schlotterbeck]] * {{flagicon|CIV}} [[Franck Kessié]] * {{flagicon|PAR}} [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Julio Enciso]] * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] * {{flagicon|PAR}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] * {{flagicon|POR}} [[Rafael Leão]] * {{flagicon|POR}} [[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Nuno Mendes]] * {{flagicon|POR}} [[João Neves]] * {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]] * {{flagicon|SAU}} [[Abdulelah al-Amri]] * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] * {{flagicon|SEN}} [[Iliman Ndiaye]] * {{flagicon|SAD}} [[Sebastian Berhalter]] * {{flagicon|SAD}} [[Alex Freeman]] * {{flagicon|SAD}} [[Giovanni Reyna]] * {{flagicon|SAD}} [[Auston Trusty]] * {{flagicon|ŠKO}} [[John McGinn]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Álex Baena]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Fabián Ruiz]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Lamine Yamal]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Gyökeres]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Alexander Isak]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Mattias Svanberg]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] * {{flagicon|TUN}} [[Hazem Mastouri]] * {{flagicon|TUN}} [[Omar Rekik]] * {{flagicon|TUR}} [[Kaan Ayhan]] * {{flagicon|TUR}} [[Arda Güler]] * {{flagicon|TUR}} [[Barış Alper Yılmaz]] * {{flagicon|URU}} [[Agustín Canobbio]] * {{flagicon|UZB}} [[Abbosbek Fayzullayev]] * {{flagicon|UZB}} [[Eldor Shomurodov]] * {{flagicon|ZEL}} [[Deroy Duarte]] * {{flagicon|ZEL}} [[Sidny Lopes Cabral]] * {{flagicon|ZEL}} [[Kevin Pina (fudbaler)|Kevin Pina]] * {{flagicon|ZEL}} [[Hélio Varela]] {{div col end}} ;1 autogol {{div col|4}} * {{flagicon|AUS}} [[Cameron Burgess]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] {{small|(protiv {{flagicon|NOR}} [[Norveška|Norveške]])}} * {{flagicon|JOR}} [[Jazan al-Arab]] {{small|(protiv {{flagicon|AUT}} [[Austrija|Austrije]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mahmud Abu Nada]] {{small|(protiv {{flagicon|BIH}} [[BiH|Bosne i Hercegovine]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mohamed Manai]] {{small|(protiv {{flagicon|KAN}} [[Kanada|Kanade]])}} * {{flagicon|MAR}} [[Yassine Bounou]] {{small|(protiv {{flagicon|HAI}} [[Haiti]]ja)}} * {{flagicon|PAR}} [[Damián Bobadilla]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|SAU}} [[Hassan al-Tambakti]] {{small|(protiv {{flagicon|ŠPA}} [[Španjolska|Španjolske]])}} * {{flagicon|ŠVI}} [[Miro Muheim]] {{small|(protiv {{flagicon|KAT}} [[Katar]]a)}} * {{flagicon|TUN}} [[Ellyes Skhiri]] {{small|(protiv {{flagicon|NIZ}} [[Nizozemska|Nizozemske]])}} * {{flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]] {{small|(protiv {{flagicon|POR}} [[Portugal]]a)}} * {{flagicon|ZEL}} [[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{small|(protiv {{flagicon|ARG}} [[Argentina|Argentine]])}} {{div col end}} ;2 autogola {{div col|4}} * {{flagicon|EGI}} [[Muhammad Hani]] {{small|(protiv {{flagicon|BEL}} [[Belgija|Belgije]] i {{flagicon|AUS}} [[Australija|Australije]])}} {{div col end}} ===Jedanaesterci=== Ne računajući utakmice koje su odlučene izvođenjem jedanaesteraca, ovako izgleda realizacija jedanaesteraca dosuđenih tokom igre: {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Realizirani ==== * {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[Katar]]a * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] za [[Njemačka|Njemačku]] u utakmici protiv [[Curaçao|Curaçaa]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] za [[Austrija|Austriju]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] za [[JAR|Južnoafričku Republiku]] u utakmici protiv [[Češka|Češke]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[BiH|Bosne i Hercegovine]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] za [[DR Kongo]] u utakmici protiv [[Uzbekistan]]a * {{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] za [[Belgija|Belgiju]] u utakmici protiv [[Senegal]]a * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] za [[Portugal]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Paragvaj]]a * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Meksiko|Meksika]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] za [[Meksiko]] u utakmici protiv [[Engleska|Engleske]] * {{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]] za [[Španjolska|Španjolsku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Promašeni ==== * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Austrija|Austrije]] * {{flagicon|NOR}} [[Jørgen Strand Larsen]] za [[Norveška|Norvešku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] * {{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]] za [[Iran]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|BRA}} [[Bruno Guimarães]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Maroko|Maroka]] |} ===Nagrade=== <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 20%;" |- !Pobjednici<br>FIFA Svjetskog prvenstva 2026. |- |align=center|{{flagicon|ARG|size=100px}}<br>'''[[Fudbalska reprezentacija Argentine|ARGENTINA]]'''<br />'''3. naslov''' |} <br>--> <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 100%;" |- ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna kopačka|Dobitnik zlatne kopačke]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna lopta|Dobitnik zlatne lopte]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna rukavica|Dobitnik Zlatne rukavice]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#FIFA Fair Play pokal|Dobitnik FIFA Fair Play pokala]] |- |align=center| {{small|(? golova)}} |align=center| |align=center| |align=center| |align=center| |}--> <!--==== Idealna momčad ==== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 80%;" |- !Vratari !Braniči !Veznjaci !Napadači |- |align=left valign=top|{{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |align=left valign=top| |align=left valign=top| |align=left valign=top| |}--> == Konačni poredak == [[File:2026 world cup.png|upright=2.0|thumb|Konačni plasman sudionika svjetskog prvenstva 2026. godine{{col-start}}{{col-4}}{{legend|#2b42a3|Prvaci}}{{legend|#34c0be|Drugoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#269c5a|Trećeplasirani}}{{legend|#81c846|Četvrtoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#e4e454|Četvrtfinalisti}}{{legend|#EFE4B0|Osmina finala}} {{col-4}}{{legend|#ff9f40|Šesnaestina faza}}{{legend|#b94954|Grupna faza}} {{col-end}}]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !width=25| #!!width=165| Momčad !!width=25| Grupa !!width=25| Uta. !!width=25| Pob. !!width=25| Izj. !!width=25| Por. !!width=25| G+ !!width=25| G- !!width=25| GR !!width=25| Bod. |- | colspan="11"| '''Finale''' |-bgcolor=gold | 1 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=silver | 2 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Treće i četvrto mjesto''' |-bgcolor=cc9966 | 3 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=beige | 4 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Četvrtfinale''' |- | 5 || align="left"| {{NogRep|NOR}} || [[#Grupa I|I]] || 6 || 4 || 0 || 2 || 13 || 11 || +2 || 12 |- | 6 || align="left"| {{NogRep|BEL}} || [[#Grupa G|G]] || 6 || 3 || 2 || 1 || 14 || 5 || +1 || 11 |- | rowspan="2"| 7 || align="left"| {{NogRep|MAR}} || [[#Grupa C|C]] || 6 || 3 || 2 || 1 || 10 || 6 || +4 || 11 |- | align="left"| {{NogRep|ŠVI}} || [[#Grupa B|B]] || 6 || 3 || 2 || 1 || 10 || 6 || +4 || 11 |- | colspan="11"| '''Osmina finala''' |- | 9 || align="left"| {{NogRep|MEX}} || [[#Grupa A|A]] || 5 || 4 || 0 || 1 || 10 || 3 || +7 || 12 |- | 10 || align="left"| {{NogRep|KOL}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 3 || 2 || 0 || 5 || 1 || +4 || 11 |- | 11 || align="left"| {{NogRep|BRA}} || [[#Grupa C|C]] || 5 || 3 || 1 || 1 || 10 || 4 || +6 || 10 |- | 12 || align="left"| {{NogRep|SAD}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 3 || 0 || 2 || 11 || 8 || +3 || 9 |- | 13 || align="left"| {{NogRep|POR}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 2 || 2 || 1 || 8 || 3 || +5 || 8 |- | 14 || align="left"| {{NogRep|KAN}} || [[#Grupa B|B]] || 5 || 2 || 1 || 2 || 9 || 6 || +3 || 7 |- | 15 || align="left"| {{NogRep|EGI}} || [[#Grupa G|G]] || 5 || 1 || 3 || 1 || 8 || 7 || +1 || 6 |- | 16 || align="left"| {{NogRep|PAR}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 1 || 2 || 2 || 3 || 6 || -3 || 5 |- | colspan="11"| '''Šesnaestina finala''' |- | 17 || align="left"| {{NogRep|NIZ}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 2 || 2 || 0 || 11 || 5 || +6 || 8 |- | 18 || align="left"| {{NogRep|NJE}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 1 || 1 || 11 || 5 || +6 || 7 |- | 19 || align="left"| {{NogRep|CIV|ime=Obala Bjelokosti}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 5 || 4 || +1 || 6 |- | 20 || align="left"| {{NogRep|HRV}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 6 || 7 || -1 || 6 |- | 21 || align="left"| {{NogRep|JAP}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 8 || 5 || +3 || 5 |- | 22 || align="left"| {{NogRep|AUS}} || [[#Grupa D|D]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 3 || 0 || 5 |- | 23 || align="left"| {{NogRep|COD}} || [[#Grupa K|K]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 5 || 0 || 4 |- | 24 || align="left"| {{NogRep|GAN}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 3 || -1 || 4 |- | 25 || align="left"| {{NogRep|EKV}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 26 || align="left"| {{NogRep|JAR}} || [[#Grupa A|A]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 27 || align="left"| {{NogRep|ŠVE}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 7 || 10 || -3 || 4 |- | 28 || align="left"| {{NogRep|AUT}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 6 || 9 || -3 || 4 |- | 29 || align="left"| {{NogRep|BIH}} || [[#Grupa B|B]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 8 || -3 || 4 |- | 30 || align="left"| {{NogRep|ALŽ}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 9 || -4 || 4 |- | 31 || align="left"| {{NogRep|SEN}} || [[#Grupa I|I]] || 4 || 1 || 0 || 3 || 10 || 9 || +1 || 3 |- | 32 || align="left"| {{NogRep|ZEL}} || [[#Grupa H|H]] || 4 || 0 || 3 || 1 || 4 || 5 || -1 || 3 |- | colspan="11"| '''Grupna faza''' |- | 33 || align="left"|{{NogRep|IRN}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || 3 |- | 34 || align="left"|{{NogRep|JKO}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || -1 || 3 |- | 35 || align="left"|{{NogRep|TUR}} || [[#Grupa D|D]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 5 || -2 || 3 |- | 36 || align="left"|{{NogRep|ŠKO}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || -3 || 3 |- | 37 || align="left"|{{NogRep|URU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || 2 |- | 38 || align="left"|{{NogRep|SAU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 1 || 5 || -4 || 2 |- | 39 || align="left"|{{NogRep|ČEŠ}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 6 || -4 || 1 |- | 40 || align="left"|{{NogRep|NZL}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 10 || -6 || 1 |- | 41 || align="left"|{{NogRep|KAT}} || [[#Grupa B|B]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 10 || -8 || 1 |- | 42 || align="left"|{{NogRep|CUW}} || [[#Grupa E|E]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 9 || -8 || 1 |- | 43 || align="left"|{{NogRep|PAN}} || [[#Grupa L|L]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 4 || -4 || 0 |- | 44 || align="left"|{{NogRep|JOR}} || [[#Grupa J|J]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 3 || 8 || -5 || 0 |- | 45 || align="left"|{{NogRep|HAI}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 8 || -6 || 0 |- | 46 || align="left"|{{NogRep|UZB}} || [[#Grupa K|K]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 11 || -9 || 0 |- | 47 || align="left"|{{NogRep|TUN}} || [[#Grupa F|F]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 12 || -10 || 0 |- | 48 || align="left"|{{NogRep|IRK}} || [[#Grupa I|I]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 12 || -11 || 0 |} == Marketing == === Službena lopta === {{main|Adidas Trionda}} {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = right | direction = horizontal | background color = | total_width = 500px | caption_align = | image1 = Trionda (cropped).jpg | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = | image2 = Maple-Zayu-Clutch (mascot).jpeg | alt2 = | link2 = | caption2 = | footer = [[Adidas Trionda]] (lijevo) službena je lopta, dok su los Maple, jaguar Zayu i orao Clutch službene maskote (desno) FIFA Svjetskog prvenstva 2026. godine. }} Dana [[2. svibnja]] [[2025.]] pojavili su se medijski natpisi da će se službena lopta za prvenstvo zvati [[Adidas Trionda]]. Lopta sadrži crvenu, zelenu i plavu boju (što su boje koje predstavljaju [[Kanada|Kanadu]], [[Meksiko]] i [[SAD|Sjedinjene Države]] te se nalaze na njihovim zastavama) koje su međusobno povezane bijelim valom, a što objašnjava i naziv lopte, s obzirom da "trionda" na [[španjolski|španjolskom]] sadrži riječi za tri (''tri'') i val (''onda'').<ref>{{Cite web |last=Steiner |first=Ben |date=May 2, 2025 |title=FIFA World Cup 2026 'Trionda' Match Ball Leaks, Featuring U.S., Mexico and Canada Colors |url=https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502232842/https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |archive-date=May 2, 2025 |magazine=Sports Illustrated}}</ref> Na lopti se nalaze i nacionalni simboli triju domaćina ([[javor]]ov list za [[Kanada|Kanadu]], [[suri orao|zlatni orao]] za [[Meksiko]], zvijezda petokraka za [[Sjedinjene Države]]), kao i zlatni dodaci koji predstavljaju [[trofej FIFA Svjetskog prvenstva]].<ref>{{Cite web |date=October 2, 2025 |title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda |access-date=October 2, 2025 |website=FIFA}}</ref> === Maskote === {{main|Maskote FIFA Svjetskih prvenstava}} Službene maskote prvenstva predstavljene su [[25. rujna]] [[2025.]] godine, a to su [[Maple, Zayu i Clutch]].<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Cesar |date=September 25, 2025 |title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch! |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch |access-date=September 25, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Maple je antropomorfni kanadski [[los]], a nosi crveni dres i predstavlja kreativnost i upornost. Igra na poziciji golmana, a inspiriran je [[javor]]ovim listom, simbolom [[Kanada|Kanade]]. Zayu je antropomorfni meksički [[jaguar]] koji nosi tradicionalni zeleni dres i igra kao napadač. Inspiriran je značajem jaguara za antičke civilizacije, a predstavlja snagu, agilnost i kulturološki ponos. Clutch je antropomorfni [[bjeloglavi orao]] u plavom dresu, a simbolizira hrabrost, vodstvo i jedinstvo. Igra kao vezni igrač. Maskote su dizajnirane tako da predstavljaju kulturno nasljeđe zemalja domaćina.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled |title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |access-date=September 25, 2025}}</ref> === Muzika === {{see also|FIFA World Cup 2026 Official Album|Lista službenih pjesama FIFA Svjetskih prvenstava}} Dana [[17. svibnja]] [[2023.]] godine objavljena je službena pjesma prvenstva, instrumentalna kompozicija jednostavnog naziva "FIFA World Cup 26 Theme Song".<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |title=The Official FIFA World Cup 26™ Theme |date=May 17, 2023 |via=YouTube|archive-date=May 30, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250530012949/https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE|url-status=live}}</ref> U ožujku [[2025.]] godine objavljeno je šesnaest remiksova ove teme, a koje su izradili umjetnici iz gradova domaćina i tako im dali lokalni element.<ref>{{Cite web |date=February 26, 2025 |title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226225754/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |archive-date=February 26, 2025 |website=FIFA}}</ref> Dana [[20. ožujka]] [[2026.]] godine potvrđen je izlazak službenog albuma, a istoga je dana objavljen i prvi singl s tog albuma, pjesma "[[Lighter (pjesma, Jelly Roll i Carín León)|Lighter]]", koju izvode [[Jelly Roll]] i [[Carín León]].<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/official-world-cup-2026-album-lighter-jelly-roll-carin-leon-cirkut |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album kicks off with Lighter by Jelly Roll and Carín León, produced by Cirkut|access-date=March 21, 2026 |date=March 20, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 20, 2026 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album roll-out begins |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/official-album-roll-out-begins-lighter |access-date=March 21, 2026 |publisher= |website=FIFA}}</ref> Druga pjesma, "[[Por Ella (pjesma, Belinda i Los Ángeles Azules song)|Por Ella]]", koju izvode [[Belinda Peregrín]] i [[Los Ángeles Azules]], objavljena je [[17. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{cite web |date=April 17, 2026 |title=Por Ella released as second single of FIFA World Cup 2026 Album |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/por-ella-los-angeles-azules-belinda-released-as-second-single-of-album|access-date=April 17, 2026 |publisher=FIFA}}</ref> Treća pjesma, "[[Echo (pjesma, Daddy Yankee i Shenseea song)|Echo]]", koju izvode [[Daddy Yankee]] i [[Shenseea]], objavljena je [[28. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{Cite web |date=April 28, 2026 |title=Daddy Yankee and Shenseea join forces on Echo, the third single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/daddy-yankee-shenseea-echo-third-single-fifa-world-cup-2026-album |access-date=April 30, 2026 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref> == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Stadioni FIFA Svjetskog prvenstva 2026.}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] 1r86riw8axvcue119d6jnbyh623vhve 42655528 42655527 2026-07-15T20:55:05Z Edgar Allan Poe 29250 /* Statistike */ 42655528 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') je 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održava u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. To je prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje se održalo na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] je prvi put domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir se igra u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bio je to prvi put u historiji turnira da su tri zemlje zajednički organizirale prvenstvo te prvi put da je na njemu sudjelovalo 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bio je to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko je postao prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da su svoje prve nastupe na ovom natjecanju imali [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL|CONMEBOL-]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |<s>{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]])</s><ref>{{cite web |url= https://www.bbc.com/sport/football/articles/cnv9drg0qzgo |title= Somali referee Artan barred from entering USA |author= Mike Peter |date= June 8, 2026 |website= BBC Sport|access-date= June 8, 2026}}</ref> |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|<s>{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])</s><ref name="RD1"/><ref name="RD2"/>|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])|{{flagicon|FRA}} [[Willy Delajod]] ([[Francuska]])<ref name="RD1">{{Cite web |date=May 7, 2026 |title=Willy Delajod selected for VAR at 2026 World Cup as France add to contingent |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://onefootball.com/fr/news/willy-delajod-selected-for-var-at-2026-world-cup-as-france-add-to-contingent-42829117}}</ref><ref name="RD2">{{Cite web |date=May 15, 2026 |title=KNVB haalt scheidsrechter Rob Dieperink van beslissend duel NEC af |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://www.telegraaf.nl/sport/voetbal/knvb-haalt-scheidsrechter-rob-dieperink-van-beslissend-duel-nec-af/151711038.html|language=Dutch}}</ref>}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. :{{color box|#BBF3FF}} Momčad može proći kao najbolja trećeplasirana momčad.}} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''9'''||3||3||0||0||6||0||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''1'''||3||0||1||2||2||6||-4 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|9}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|67}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= [[Hwang In-beom]] {{gol|67}}<br>[[O Hyeon-gyu]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Krejčí]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 44,985 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Mokoena]] {{gol|83|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,442 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 1:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Luis Romo|Romo]] {{gol|50}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,522 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mateo Chávez|M. Chávez]] {{gol|55}}<br>[[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|61}}<br>[[Álvaro Fidalgo|Fidalgo]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Thapelo Maseko|Maseko]] {{gol|63}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''7'''||3||2||1||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''4'''||3||1||1||1||8||3||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''1'''||3||0||1||2||2||10||-8 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Jovo Lukić|Lukić]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,002 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= [[Miro Muheim|Muheim]] {{gol|90+4|ag.}} |strijelci2= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|17|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 67,966 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|74}}, {{gol|90}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|84}}<br>[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol|90+7|pen}} |strijelci2= [[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,026 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 6:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|16}}<br>[[Jonathan David|J. David]] {{gol|29}}, {{gol|45+3}}, {{gol|90+2}}<br>[[Nathan Saliba|Saliba]] {{gol|64}}<br>[[Mohamed Manai|Manai]] {{gol|75|og}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= [[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|46}}<br>[[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|57}} |strijelci2= [[Promise David|P. David]] {{gol|76}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{gol|29}}<br>[[Mahmud Abu Nada|Abu Nada]] {{gol|34|ag}}<br>[[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Hasan al-Hejdus|al-Hejdus]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''7'''||3||2||1||0||7||1||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''7'''||3||2||1||0||6||3||+3 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||3||0||0||3||2||8||-6 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|32}} |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= [[John McGinn|McGinn]] {{gol|28}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|23}}, {{gol|36}}<br>[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|45+3}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|7}}, {{gol|45+3}}<br>[[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|60}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,487 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{gol|39}}<br>[[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|45+1}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|78}}<br>[[Gessime Yassine|Yassine]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Yassine Bounou|Bounou]] {{gol|10|ag}}<br>[[Wilson Isidor|Isidor]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''6'''||3||2||0||1||8||4||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''3'''||3||1||0||2||3||5||-2 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{gol|7|ag.}}<br>[[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|31}}, {{gol|45+5}}<br>[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{gol|27}}<br>[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{gol|75}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= [[Cameron Burgess|Burgess]] {{gol|11|ag}}<br>[[Alex Freeman|Freeman]] {{gol|43}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= [[Arda Güler|Güler]] {{gol|10}}<br>[[Barış Alper Yılmaz|Yılmaz]] {{gol|31}}<br>[[Kaan Ayhan|Ayhan]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Auston Trusty|Trusty]] {{gol|3}}<br>[[Sebastian Berhalter|Berhalter]] {{gol|49}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''6'''||3||2||0||1||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] |'''6'''||3||2||0||1||4||2||+2 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''1'''||3||0||1||3||1||9||-8 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 7:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{gol|6}}<br>[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{gol|38}}<br>[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|45+5|pen.}}, {{gol|88}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{gol|47}}<br>[[Nathaniel Brown (fudbaler)|Brown]] {{gol|68}}<br>[[Deniz Undav|Undav]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Livano Comenencia|Comenencia]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,021 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|90}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,274 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]]<ref>{{Cite web |last1=Fish |first1=Hal |date=June 12, 2026 |title=English Referee Michael Oliver Out of 2026 World Cup Match as FIFA Issue Statement |url=https://www.givemesport.com/referee-michael-oliver-out-world-cup-match-injury-fifa-statement/ |access-date=June 12, 2026 |publisher=givemesport.com |language=en-US}}</ref> }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= [[Deniz Undav|Undav]] {{gol|68}}, {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Franck Kessié|Kessié]] {{gol|30}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,598 |sudac= {{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= |strijelci2= [[Nicolas Pépé|Pépé]] {{gol|7}}, {{gol|64}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= [[Nilson Angulo|Angulo]] {{gol|9}}<br>[[Gonzalo Plata|Plata]] {{gol|77}} |strijelci2= [[Leroy Sané|Sané]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''7'''||3||2||1||0||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''5'''||3||1||2||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||3||0||0||3||2||12||-10 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Virgil van Dijk|van Dijk]] {{gol|51}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Keito Nakamura|Nakamura]] {{gol|57}}<br>[[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|88}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,285 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= [[Yasin Ayari|Ayari]] {{gol|7}}, {{gol|90+6}}<br>[[Alexander Isak|Isak]] {{gol|30}}<br>[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|59}}<br>[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Omar Rekik|Rekik]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 50,987 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|5}}, {{gol|17}}<br>[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|47}}, {{gol|54}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 0:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= [[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|4}}<br>[[Ayase Ueda|Ueda]] {{gol|31}}, {{gol|83}}<br>[[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|J. Itō]] {{gol|69}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Daizen Maeda|Maeda]] {{gol|56}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,137 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= [[Hazem Mastouri|Mastouri]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Ellyes Skhiri|Skhiri]] {{gol|3|ag}}<br>[[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|7}}<br>[[Jan Paul van Hecke|van Hecke]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,391 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''5'''||3||1||2||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''5'''||3||1||2||0||5||3||+2 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''1'''||3||0||1||2||4||10||-6 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|66|ag.}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|19}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,775 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|32}}<br>[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Elijah Just|Just]] {{gol|7}}, {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,108 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,317 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Finn Surman|Surman]] {{gol|15}} |strijelci2= [[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|58}}<br>[[Mohammad Salah|Salah]] {{gol|67}}<br>[[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= [[Mahmud Saber|Saber]] {{gol|5}} |strijelci2= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|14}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:5 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Elijah Just|Just]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|28}}, {{gol|50}}<br>[[Kevin De Bruyne|De Bruyne]] {{gol|66}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|88}}<br>[[Alexis Saelemaekers|Saelemaekers]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''7'''||3||2||1||0||5||0||+5 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''3'''||3||0||3||0||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''2'''||3||0||2||1||1||5||-4 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,640 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= [[Abdulelah al-Amri|al-Amri]] {{gol|41}} |strijelci2= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 62,764 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 4:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= [[Lamine Yamal|Yamal]] {{gol|10}}<br>[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|21}}, {{gol|24}}<br>[[Hassan al-Tambakti|al-Tambakti]] {{gol|49|ag}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|44}}<br>[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{gol|45+6}} |strijelci2= [[Kevin Pina (fudbaler)|K. Pina]] {{gol|21}}<br>[[Hélio Varela|Varela]] {{gol|61}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,003 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,278 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Álex Baena|Baena]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,065 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''9'''||3||3||0||0||10||2||+8 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''6'''||3||2||0||1||8||7||+1 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||3||0||0||3||1||12||-11 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|66}}, {{gol|90+6}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|82}} |strijelci2= [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] {{gol|90+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,545 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Ejman Husein|Husein]] {{gol|39}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|29}}, {{gol|43}}<br>[[Leo Østigård|Østigård]] {{gol|76}}<br>[[Ejman Husein|Husein]] {{gol|90+6|ag}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,106 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}}{{efn|Utakmica je zbog vremenskih neprilika prekinuta nakon prvog poluvremena te je nastavljena u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode, u drugom popluvremenu nije bilo pauze za hidrataciju.}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|14}}, {{gol|54}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Marcus Holmgren Pedersen|Holmgren Pedersen]] {{gol|43}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|48}}, {{gol|58}} |strijelci2= [[Ismaïla Sarr|Sarr]] {{gol|53}}, {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= [[Thelo Aasgaard|Aasgaard]] {{gol|21}} |strijelci2= [[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|7}}, {{gol|20}}, {{gol|32}}<br>[[Désiré Doué|Doué]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|4}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|56}}<br>[[Pape Gueye|P. Gueye]] {{gol|59}},{{gol| 71}}<br>[[Iliman Ndiaye|I. Ndiaye]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''9'''||3||3||0||0||8||1||+7 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''4'''||3||1||1||1||6||6||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||3||0||0||3||3||8||-5 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|16}}, {{gol|60}}, {{gol|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= [[Romano Schmid|Scmhid]] {{gol|21}}<br>[[Jazan al-Arab|al-Arab]] {{gol|76|ag}}<br>[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|90+12|pen}} |strijelci2= [[Ali Alvan|Alvan]] {{gol|50}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,527 |sudac= {{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|38}}, {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Nizar al-Rašdan|al-Rašdan]] {{gol|36}} |strijelci2= [[Nadhir Benbouali|Benbouali]] {{gol|69}}<br>[[Amine Gouiri|Gouiri]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,371 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= 3:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Rafik Belghali|Belghali]] {{gol|45}}<br>[[Riyad Mahrez|Mahrez]] {{gol|60}}, {{gol|90+3}} |strijelci2= [[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|28}}<br>[[Marcel Sabitzer|Sabitzer]] {{gol|55}}<br>[[Saša Kalajdžić|Kalajdžić]] {{gol|90+6}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= [[Musa al-Taamri|al-Taamri]] {{gol|55}} |strijelci2= [[Giovani Lo Celso|Lo Celso]] {{gol|19}}<br>[[Lautaro Martínez|La. Martínez]] {{gol|31|pen}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''7'''||3||2||1||0||4||1||+3 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''5'''||3||1||2||0||6||1||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||3||0||0||3||2||11||-9 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[João Neves|J. Neves]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= [[Abbosbek Fayzullayev|Fayzullayev]] {{gol|60}} |strijelci2= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|40}}<br>[[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] {{goal|65}}<br>[[Jaminton Campaz|Campaz]] {{goal|90+9}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|6}}, {{gol|39}}<br>[[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Mendes]] {{gol|17}}<br>[[Abduvohid Neʼmatov|Neʼmatov]] {{gol|60|ag}}<br>[[Rafael Leão|Leão]] {{gol|87}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,358 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|68|pen}}, {{gol|90+1}}<br>[[Fiston Mayele|Mayele]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Eldor Shomurodov|Shomurodov]] {{gol|10}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''7'''||3||2||1||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''6'''||3||2||0||1||5||5||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||3||0||0||3||0||4||-4 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|12|pen}}, {{gol|42}}<br>[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|47}}<br>[[Marcus Rashford|Rashford]] {{gol|85}} |strijelci2= [[Martin Baturina|Baturina]] {{gol|36}}<br>[[Petar Musa|Musa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,389 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 42,942 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,983 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ante Budimir|Budimir]] {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|62}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Petar Sučić|P. Sučić]] {{gol|31}}<br>[[Nikola Vlašić|Vlašić]] {{gol|83}} |strijelci2= [[Derrick Luckassen|Luckassen]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa K|K]] |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa F|F]] |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa L|L]] |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa E|E]] |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa B|B]] |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa J|J]] |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa D|D]] |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa I|I]] |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- |9. |[[#Grupa G|G]] |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- |10. |[[#Grupa A|A]] |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- |11. |[[#Grupa C|C]] |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- |12. |[[#Grupa H|H]] |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|{{flag|Njemačka}}|1 {{small|(3)}}|{{flag|Paragvaj}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Francuska}}|3|{{flag|Švedska}}|0 |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Južnoafrička Republika}}|0|{{flag|Kanada}}|1 |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|{{flag|Nizozemska}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Maroko}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(3)}} |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|{{flag|Portugal}}|2|{{flag|Hrvatska}}|1 |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}|3|{{flag|Austrija}}|0 |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|{{flagcountry|SAD}}|2|{{flagcountry|BIH}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flag|Belgija}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Senegal}}|2 |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|{{flag|Brazil}}|2|{{flag|Japan}}|1 |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Obala Bjelokosti}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Ekvador}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Engleska}}|2|{{flag|DR Kongo}}|1 |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Argentina}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Zelenortska Republika}}|2 |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Australija}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Egipat}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}}|2|{{flag|Alžir}}|0 |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Kolumbija}}|1|{{flag|Gana}}|0 <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|{{flag|Paragvaj}}|0|{{flag|Francuska}}|1 |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|{{flag|Kanada}}|0|{{flag|Maroko}}|3 |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Portugal}}|0|{{flag|Španjolska}}|1 |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flagcountry|SAD}}|1|{{flag|Belgija}}|4 |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Brazil}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Engleska}}|3 |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Argentina}}|3|{{flag|Egipat}}|2 |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|0 {{small|(4)}}|{{flag|Kolumbija}}|0 {{small|(3)}} <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|{{flag|Francuska}}|2|{{flag|Maroko}}|0 |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}|2|{{flag|Belgija}}|1 |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Norveška}}|1|{{flag|Engleska}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|2 |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Argentina}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Švicarska|size=16px}}|1 <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Francuska}}|0|{{flag|Španjolska}}|2 |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Engleska}}||{{flag|Argentina}}| <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Španjolska}}||| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Francuska}}||| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= [[Stephen Eustáquio|Eustáquio]] {{gol|90+2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 69,237 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Casemiro]] {{gol|56}}<br>[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|90+5}} |strijelci2= [[Kaishū Sano|Sano]] {{gol|29}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Enciso]] {{gol|42}} |11m=3:4 |11m1=[[Kai Havertz|Havertz]] {{penmiss}}<br>[[Joshua Kimmich|Kimmich]] {{pengoal}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{pengoal}}<br>[[Nick Woltemade|Woltemade]] {{penmiss}}<br>[[Nadiem Amiri|Amiri]] {{pengoal}}<br>[[Jonathan Tah|Tah]] {{penmiss}} |11m2={{pengoal}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]]<br>{{pengoal}} [[Gustavo Gómez|G. Gómez]]<br>{{pengoal}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]]<br>{{penmiss}} [[Antonio Sanabria|Sanabria]]<br>{{penmiss}} [[Fabián Balbuena|Balbuena]]<br>{{pengoal}} [[José Canale|Canale]] |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,945 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=[[Nizozemska]] {{flagicon|Nizozemska}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|72}} |strijelci2= [[Issa Diop (fudbaler)|Diop]] {{gol|90+1}} |11m=2:3 |11m1=[[Teun Koopmeiners|Koopmeiners]] {{pengoal}}<br>[[Justin Kluivert|Kluivert]] {{penmiss}}<br>[[Wout Weghorst|Weghorst]] {{pengoal}}<br>[[Quinten Timber|Timber]] {{penmiss}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{penmiss}} |11m2={{penmiss}} [[Neil El Aynaoui|El Aynaoui]]<br>{{pengoal}} [[Soufiane Rahimi|Rahimi]]<br>{{pengoal}} [[Chemsdine Talbi|Talbi]]<br>{{penmiss}} [[Achraf Hakimi|Hakimi]]<br>{{pengoal}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|74}} |strijelci2= [[Antonio Nusa|Nusa]] {{gol|39}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|86}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,665 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|45}}, {{gol|74}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|53}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode na utakmici, FIFA je izvorno objavila da neće biti pauza za hidrataciju, međutim one su na kraju ipak održane.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|22}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|31}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|75}}, {{gol|86}} |strijelci2= [[Brian Cipenga|Cipenga]] {{gol|7}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|86}}<br>[[Youri Tielemans|Tielemans]] {{gol|89}}, {{gol|120+5}} |strijelci2= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|25}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|51}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 Izvještaj] |momčad2= {{flagcountry|BIH}} |strijelci1= [[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|45}}<br>[[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|36}}, {{gol|89}}<br>[[Pedro Porro|Porro]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|68|pen}}<br>[[Gonçalo Ramos|Ramos]] {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Ivan Perišić|Perišić]] {{gol|53}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|10}}<br>[[Dan Ndoye|Ndoye]] {{gol|46}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|55|ag}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|13}} |11m=2:4 |11m1=[[Harry Souttar|Souttar]] {{penmiss}}<br>[[Jackson Irvine|Irvine]] {{gol}}<br>[[Awer Mabil|Mabil]] {{gol}}<br>[[Lucas Herrington|Herrington]] {{penmiss}} |11m2={{gol}} [[Mahmud Saber|Saber]]<br>{{gol}} [[Rami Rabia|Rabia]]<br>{{gol}} [[Mohammad Salah|Salah]]<br>{{gol}} [[Hosam Abdelmagid|Abdelmagid]] |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,244 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|29}}<br>[[Lisandro Martínez|Li. Martínez]] {{gol|93}}<br>[[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{gol|111|ag}} |strijelci2= [[Deroy Duarte|D. Duarte]] {{gol|59}}<br>[[Sidny Lopes Cabral|Lopes Cabral]] {{gol|103}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Jhon Arias (fudbaler)|J. Arias]] {{gol|14}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Azzedine Ounahi|Ounahi]] {{gol|50}}, {{gol|82}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|90+8}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|70|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Neymar]] {{gol|90+10|pen}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|79}}, {{gol|90}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 19:00 po lokalnom vremenu.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|42}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|69|pen}} |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|36}}, {{gol|38}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|60|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mikel Merino|Merino]] {{gol|90+1}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|31}} |strijelci2= [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] {{gol|9}}, {{gol|33}}<br>[[Hans Vanaken|Vanaken]] {{gol|57}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Cristian Romero|Romero]] {{gol|79}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|83}}<br>[[Enzo Fernández|Fernández]] {{gol|90+2}} |strijelci2= [[Jaser Ibrahim|Ibrahim]] {{gol|15}}<br>[[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 0:0 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m=4:3 |11m1= [[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol}}<br>[[Zeki Amdouni|Amdouni]] {{gol}}<br>[[Manuel Akanji|Akanji]] {{penmiss}}<br>[[Cedric Itten|Itten]] {{pengoal}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{pengoal}} |11m2= {{gol}} [[Juan Fernando Quintero|Quintero]]<br>{{penmiss}} [[Davinson Sánchez|Sánchez]]<br>{{gol}} [[Jaminton Campaz|Campaz]]<br>{{penmiss}} [[Cucho Hernández|Hernández]]<br>{{gol}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} === Četvrtfinale === {{footballbox |datum= [[9. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|60}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,811 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[10. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Fabián Ruiz|Ruiz]] {{gol|30}}<br>[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|88}} |strijelci2= [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] {{gol|41}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 1:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= [[Andreas Schjelderup|Schjelderup]] {{gol|36}} |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|45+2}}, {{gol|93}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= [[Alexis Mac Allister|Mac Allister]] {{gol|10}}<br>[[Julián Álvarez (fudbaler)|Álvarez]] {{gol|112}}<br>[[Lautaro Martínez|La. Martínez]] {{gol|120+1}} |strijelci2= [[Dan Ndoye|Ndoye]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} === Polufinale === {{footballbox |datum= [[14. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021541 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|22|pen}}<br>[[Pedro Porro|Porro]] {{gol|58}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,176 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021540 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} === Utakmica za treće mjesto === {{footballbox |datum= [[18. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Poraženi PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} === Finale === {{footballbox |datum= [[19. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ==Statistike i nagrade== ===Statistike=== {{small|'''Ažurirano:''' [[15. srpnja]] [[2026.]]}} {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Prvi pogodak''' * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] – 9. minuta ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najbrži pogodak''' * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] – 2. minuta ([[Turska]] 0:1 [[Paragvaj]]) '''Najkasniji pogodak''' * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] – 120+5. minuta (pen.) ([[Belgija]] 3:2 [[Senegal]], pr.) '''Prvi žuti karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Prvi crveni karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Sphephelo Sithole]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najstariji igrač s nastupom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|6}} '''Najmlađi igrač s nastupom''' * {{flagicon|MEX}} [[Gilberto Mora (fudbaler, rođen 2008.)|Gilberto Mora]] – {{age in years and days|2008|10|14|2026|6|11}} '''Najstariji igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|2}} '''Najmlađi igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] – {{age in years and days|2008|1|24|2026|6|16}} '''Prvi hat-trick''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ([[Argentina]] 3:0 [[Alžir]]) '''Igrači s najviše postignutih pogodaka na jednoj utakmici (3)''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] * {{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Najviše golova na utakmici''' * {{flag|Njemačka}} 7:1 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} '''Najmanje golova na utakmici''' * {{flag|Španjolska}} 0:0 [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|CPV}} * {{flag|Ekvador}} 0:0 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} * {{flag|Belgija}} 0:0 [[Iran]] {{flagicon|IRN}} * {{flag|Engleska}} 0:0 [[Gana]] {{flagicon|GAN}} * {{flag|Paragvaj}} 0:0 [[Australija]] {{flagicon|AUS}} * {{flag|Zelenortska Republika}} 0:0 [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} * {{flag|Kolumbija}} 0:0 [[Portugal]] {{flagicon|POR}} * {{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|(4)}}0:0{{small|(3)}} [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} '''Momčadi s najviše postignutih pogodaka (19)''' * {{NogRep|ARG}} '''Momčadi s najviše primljenih pogodaka (12)''' * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|TUN}} '''Momčadi s najmanje primljenih pogodaka (1)''' * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|ŠPA|ime=Španjolska}} '''Momčadi s najmanje postignutih pogodaka (0)''' * {{NogRep|PAN}} |} ===Strijelci=== {{small|'''Ažurirano:''' [[15. srpnja]] [[2026.]]}} ;8 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]]''' * '''{{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]''' {{div col end}} ;7 golova {{div col|4}} * {{flagicon|NOR}} [[Erling Haaland]]''' {{div col end}} ;6 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ENG}} [[Jude Bellingham]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] {{div col end}} ;5 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]] {{div col end}} ;4 gola {{div col|4}} * {{flagicon|BRA}} [[Vinícius Júnior]] * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] * {{flagicon|SEN}} [[Ismaïla Sarr]] {{div col end}} ;3 gola {{div col|4}} * '''{{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] * {{flagicon|BEL}} [[Charles De Ketelaere]] * {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]] * {{flagicon|BRA}} [[Matheus Cunha]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]]''' * {{flagicon|MAR}} [[Ismael Saibari]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] * {{flagicon|NIZ}} [[Brian Brobbey]] * {{flagicon|NIZ}} [[Cody Gakpo]] * {{flagicon|NZL}} [[Elijah Just]] * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] * {{flagicon|NJE}} [[Deniz Undav]] * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] * {{flagicon|SAD}} [[Folarin Balogun]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Johan Manzambi]] {{div col end}} ;2 gola {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Riyad Mahrez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] * {{flagicon|BEL}} [[Leandro Trossard]] * {{flagicon|BIH}} [[Ermin Mahmić]]''' * {{flagicon|EGI}} [[Imam Ašur]] * {{flagicon|EGI}} [[Mustafa Ziko]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Bradley Barcola]] * {{flagicon|IRN}} [[Ramin Rezaijan]] * {{flagicon|JAP}} [[Daichi Kamada]] * {{flagicon|JAP}} [[Ayase Ueda]] * {{flagicon|KAN}} [[Cyle Larin]] * {{flagicon|KOL}} [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Daniel Muñoz]] * {{flagicon|MAR}} [[Azzedine Ounahi]] * {{flagicon|MAR}} [[Soufiane Rahimi]] * {{flagicon|NIZ}} [[Crysencio Summerville]] * {{flagicon|CIV}} [[Amad Diallo]] * {{flagicon|CIV}} [[Nicolas Pépé]] * {{flagicon|SEN}} [[Habib Diarra]] * {{flagicon|SEN}} [[Pape Gueye]] * {{flagicon|SAD}} [[Malik Tillman]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Merino]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Pedro Porro]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Yasin Ayari]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Anthony Elanga]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Dan Ndoye]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Rubén Vargas]] * {{flagicon|URU}} [[Maximiliano Araújo]] {{div col end}} ;1 gol {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Belghali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Nadhir Benbouali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Amine Gouiri]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Giovani Lo Celso]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Alexis Mac Allister]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Lisandro Martínez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Cristian Romero]] * {{flagicon|AUS}} [[Nestory Irankunda]] * {{flagicon|AUS}} [[Connor Metcalfe]] * {{flagicon|AUT}} [[Saša Kalajdžić]] * {{flagicon|AUT}} [[Marcel Sabitzer]] * {{flagicon|AUT}} [[Romano Schmid]] * {{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] * {{flagicon|BEL}} [[Alexis Saelemaekers]] * {{flagicon|BEL}} [[Hans Vanaken]] * {{flagicon|BIH}} [[Kerim Alajbegović]] * {{flagicon|BIH}} [[Jovo Lukić]] * {{flagicon|BRA}} [[Casemiro]] * {{flagicon|BRA}} [[Gabriel Martinelli]] * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] * {{flagicon|CUW}} [[Livano Comenencia]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Ladislav Krejčí]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Michal Sadílek]] * {{flagicon|COD}} [[Brian Cipenga]] * {{flagicon|COD}} [[Fiston Mayele]] * {{flagicon|EGI}} [[Jaser Ibrahim]] * {{flagicon|EGI}} [[Mahmud Saber]] * {{flagicon|EGI}} [[Mohammad Salah]] * {{flagicon|EGI}} [[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] * {{flagicon|EKV}} [[Nilson Angulo]] * {{flagicon|EKV}} [[Gonzalo Plata]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Anthony Gordon (fudbaler)|Anthony Gordon]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Désiré Doué]] * {{flagicon|GAN}} [[Derrick Luckassen]] * {{flagicon|GAN}} [[Caleb Yirenkyi]] * {{flagicon|HAI}} [[Wilson Isidor]] * {{flagicon|HRV}} [[Martin Baturina]] * {{flagicon|HRV}} [[Ante Budimir]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Musa]] * {{flagicon|HRV}} [[Ivan Perišić]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Sučić]] * {{flagicon|HRV}} [[Nikola Vlašić]] * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] * {{flagicon|IRN}} [[Mohammad Mohebi]] * {{flagicon|JAP}} [[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|Jun'ya Itō]] * {{flagicon|JAP}} [[Daizen Maeda]] * {{flagicon|JAP}} [[Keito Nakamura]] * {{flagicon|JAP}} [[Kaishū Sano]] * {{flagicon|JOR}} [[Ali Alvan]] * {{flagicon|JOR}} [[Nizar al-Rašdan]] * {{flagicon|JOR}} [[Musa al-Taamri]] * {{flagicon|JKO}} [[Hwang In-beom]] * {{flagicon|JKO}} [[O Hyeon-gyu]] * {{flagicon|JAR}} [[Thapelo Maseko]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] * {{flagicon|KAN}} [[Promise David]] * {{flagicon|KAN}} [[Stephen Eustáquio]] * {{flagicon|KAN}} [[Nathan Saliba]] * {{flagicon|KAT}} [[Hasan al-Hejdus]] * {{flagicon|KOL}} [[Jhon Arias (fudbaler)|Jhon Arias]] * {{flagicon|KOL}} [[Jaminton Campaz]] * {{flagicon|KOL}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Luis Díaz]] * {{flagicon|MAR}} [[Issa Diop (fudbaler)|Issa Diop]] * {{flagicon|MAR}} [[Achraf Hakimi]] * {{flagicon|MAR}} [[Gessime Yassine]] * {{flagicon|MEX}} [[Mateo Chávez]] * {{flagicon|MEX}} [[Álvaro Fidalgo]] * {{flagicon|MEX}} [[Luis Romo]] * {{flagicon|NIZ}} [[Virgil van Dijk]] * {{flagicon|NIZ}} [[Jan Paul van Hecke]] * {{flagicon|NOR}} [[Thelo Aasgaard]] * {{flagicon|NOR}} [[Marcus Holmgren Pedersen]] * {{flagicon|NOR}} [[Antonio Nusa]] * {{flagicon|NOR}} [[Leo Østigård]] * {{flagicon|NOR}} [[Andreas Schjelderup]] * {{flagicon|NZL}} [[Finn Surman]] * {{flagicon|NJE}} [[Nathaniel Brown (fudbaler)|Nathaniel Brown]] * {{flagicon|NJE}} [[Jamal Musiala]] * {{flagicon|NJE}} [[Felix Nmecha]] * {{flagicon|NJE}} [[Leroy Sané]] * {{flagicon|NJE}} [[Nico Schlotterbeck]] * {{flagicon|CIV}} [[Franck Kessié]] * {{flagicon|PAR}} [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Julio Enciso]] * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] * {{flagicon|PAR}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] * {{flagicon|POR}} [[Rafael Leão]] * {{flagicon|POR}} [[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Nuno Mendes]] * {{flagicon|POR}} [[João Neves]] * {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]] * {{flagicon|SAU}} [[Abdulelah al-Amri]] * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] * {{flagicon|SEN}} [[Iliman Ndiaye]] * {{flagicon|SAD}} [[Sebastian Berhalter]] * {{flagicon|SAD}} [[Alex Freeman]] * {{flagicon|SAD}} [[Giovanni Reyna]] * {{flagicon|SAD}} [[Auston Trusty]] * {{flagicon|ŠKO}} [[John McGinn]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Álex Baena]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Fabián Ruiz]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Lamine Yamal]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Gyökeres]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Alexander Isak]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Mattias Svanberg]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] * {{flagicon|TUN}} [[Hazem Mastouri]] * {{flagicon|TUN}} [[Omar Rekik]] * {{flagicon|TUR}} [[Kaan Ayhan]] * {{flagicon|TUR}} [[Arda Güler]] * {{flagicon|TUR}} [[Barış Alper Yılmaz]] * {{flagicon|URU}} [[Agustín Canobbio]] * {{flagicon|UZB}} [[Abbosbek Fayzullayev]] * {{flagicon|UZB}} [[Eldor Shomurodov]] * {{flagicon|ZEL}} [[Deroy Duarte]] * {{flagicon|ZEL}} [[Sidny Lopes Cabral]] * {{flagicon|ZEL}} [[Kevin Pina (fudbaler)|Kevin Pina]] * {{flagicon|ZEL}} [[Hélio Varela]] {{div col end}} ;1 autogol {{div col|4}} * {{flagicon|AUS}} [[Cameron Burgess]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] {{small|(protiv {{flagicon|NOR}} [[Norveška|Norveške]])}} * {{flagicon|JOR}} [[Jazan al-Arab]] {{small|(protiv {{flagicon|AUT}} [[Austrija|Austrije]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mahmud Abu Nada]] {{small|(protiv {{flagicon|BIH}} [[BiH|Bosne i Hercegovine]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mohamed Manai]] {{small|(protiv {{flagicon|KAN}} [[Kanada|Kanade]])}} * {{flagicon|MAR}} [[Yassine Bounou]] {{small|(protiv {{flagicon|HAI}} [[Haiti]]ja)}} * {{flagicon|PAR}} [[Damián Bobadilla]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|SAU}} [[Hassan al-Tambakti]] {{small|(protiv {{flagicon|ŠPA}} [[Španjolska|Španjolske]])}} * {{flagicon|ŠVI}} [[Miro Muheim]] {{small|(protiv {{flagicon|KAT}} [[Katar]]a)}} * {{flagicon|TUN}} [[Ellyes Skhiri]] {{small|(protiv {{flagicon|NIZ}} [[Nizozemska|Nizozemske]])}} * {{flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]] {{small|(protiv {{flagicon|POR}} [[Portugal]]a)}} * {{flagicon|ZEL}} [[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{small|(protiv {{flagicon|ARG}} [[Argentina|Argentine]])}} {{div col end}} ;2 autogola {{div col|4}} * {{flagicon|EGI}} [[Muhammad Hani]] {{small|(protiv {{flagicon|BEL}} [[Belgija|Belgije]] i {{flagicon|AUS}} [[Australija|Australije]])}} {{div col end}} ===Jedanaesterci=== Ne računajući utakmice koje su odlučene izvođenjem jedanaesteraca, ovako izgleda realizacija jedanaesteraca dosuđenih tokom igre: {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Realizirani ==== * {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[Katar]]a * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] za [[Njemačka|Njemačku]] u utakmici protiv [[Curaçao|Curaçaa]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] za [[Austrija|Austriju]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] za [[JAR|Južnoafričku Republiku]] u utakmici protiv [[Češka|Češke]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[BiH|Bosne i Hercegovine]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] za [[DR Kongo]] u utakmici protiv [[Uzbekistan]]a * {{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] za [[Belgija|Belgiju]] u utakmici protiv [[Senegal]]a * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] za [[Portugal]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Paragvaj]]a * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Meksiko|Meksika]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] za [[Meksiko]] u utakmici protiv [[Engleska|Engleske]] * {{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]] za [[Španjolska|Španjolsku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Promašeni ==== * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Austrija|Austrije]] * {{flagicon|NOR}} [[Jørgen Strand Larsen]] za [[Norveška|Norvešku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] * {{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]] za [[Iran]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|BRA}} [[Bruno Guimarães]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Maroko|Maroka]] |} ===Nagrade=== <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 20%;" |- !Pobjednici<br>FIFA Svjetskog prvenstva 2026. |- |align=center|{{flagicon|ARG|size=100px}}<br>'''[[Fudbalska reprezentacija Argentine|ARGENTINA]]'''<br />'''3. naslov''' |} <br>--> <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 100%;" |- ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna kopačka|Dobitnik zlatne kopačke]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna lopta|Dobitnik zlatne lopte]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna rukavica|Dobitnik Zlatne rukavice]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#FIFA Fair Play pokal|Dobitnik FIFA Fair Play pokala]] |- |align=center| {{small|(? golova)}} |align=center| |align=center| |align=center| |align=center| |}--> <!--==== Idealna momčad ==== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 80%;" |- !Vratari !Braniči !Veznjaci !Napadači |- |align=left valign=top|{{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |align=left valign=top| |align=left valign=top| |align=left valign=top| |}--> == Konačni poredak == [[File:2026 world cup.png|upright=2.0|thumb|Konačni plasman sudionika svjetskog prvenstva 2026. godine{{col-start}}{{col-4}}{{legend|#2b42a3|Prvaci}}{{legend|#34c0be|Drugoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#269c5a|Trećeplasirani}}{{legend|#81c846|Četvrtoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#e4e454|Četvrtfinalisti}}{{legend|#EFE4B0|Osmina finala}} {{col-4}}{{legend|#ff9f40|Šesnaestina faza}}{{legend|#b94954|Grupna faza}} {{col-end}}]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !width=25| #!!width=165| Momčad !!width=25| Grupa !!width=25| Uta. !!width=25| Pob. !!width=25| Izj. !!width=25| Por. !!width=25| G+ !!width=25| G- !!width=25| GR !!width=25| Bod. |- | colspan="11"| '''Finale''' |-bgcolor=gold | 1 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=silver | 2 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Treće i četvrto mjesto''' |-bgcolor=cc9966 | 3 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=beige | 4 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Četvrtfinale''' |- | 5 || align="left"| {{NogRep|NOR}} || [[#Grupa I|I]] || 6 || 4 || 0 || 2 || 13 || 11 || +2 || 12 |- | 6 || align="left"| {{NogRep|BEL}} || [[#Grupa G|G]] || 6 || 3 || 2 || 1 || 14 || 5 || +1 || 11 |- | rowspan="2"| 7 || align="left"| {{NogRep|MAR}} || [[#Grupa C|C]] || 6 || 3 || 2 || 1 || 10 || 6 || +4 || 11 |- | align="left"| {{NogRep|ŠVI}} || [[#Grupa B|B]] || 6 || 3 || 2 || 1 || 10 || 6 || +4 || 11 |- | colspan="11"| '''Osmina finala''' |- | 9 || align="left"| {{NogRep|MEX}} || [[#Grupa A|A]] || 5 || 4 || 0 || 1 || 10 || 3 || +7 || 12 |- | 10 || align="left"| {{NogRep|KOL}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 3 || 2 || 0 || 5 || 1 || +4 || 11 |- | 11 || align="left"| {{NogRep|BRA}} || [[#Grupa C|C]] || 5 || 3 || 1 || 1 || 10 || 4 || +6 || 10 |- | 12 || align="left"| {{NogRep|SAD}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 3 || 0 || 2 || 11 || 8 || +3 || 9 |- | 13 || align="left"| {{NogRep|POR}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 2 || 2 || 1 || 8 || 3 || +5 || 8 |- | 14 || align="left"| {{NogRep|KAN}} || [[#Grupa B|B]] || 5 || 2 || 1 || 2 || 9 || 6 || +3 || 7 |- | 15 || align="left"| {{NogRep|EGI}} || [[#Grupa G|G]] || 5 || 1 || 3 || 1 || 8 || 7 || +1 || 6 |- | 16 || align="left"| {{NogRep|PAR}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 1 || 2 || 2 || 3 || 6 || -3 || 5 |- | colspan="11"| '''Šesnaestina finala''' |- | 17 || align="left"| {{NogRep|NIZ}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 2 || 2 || 0 || 11 || 5 || +6 || 8 |- | 18 || align="left"| {{NogRep|NJE}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 1 || 1 || 11 || 5 || +6 || 7 |- | 19 || align="left"| {{NogRep|CIV|ime=Obala Bjelokosti}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 5 || 4 || +1 || 6 |- | 20 || align="left"| {{NogRep|HRV}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 6 || 7 || -1 || 6 |- | 21 || align="left"| {{NogRep|JAP}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 8 || 5 || +3 || 5 |- | 22 || align="left"| {{NogRep|AUS}} || [[#Grupa D|D]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 3 || 0 || 5 |- | 23 || align="left"| {{NogRep|COD}} || [[#Grupa K|K]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 5 || 0 || 4 |- | 24 || align="left"| {{NogRep|GAN}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 3 || -1 || 4 |- | 25 || align="left"| {{NogRep|EKV}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 26 || align="left"| {{NogRep|JAR}} || [[#Grupa A|A]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 27 || align="left"| {{NogRep|ŠVE}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 7 || 10 || -3 || 4 |- | 28 || align="left"| {{NogRep|AUT}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 6 || 9 || -3 || 4 |- | 29 || align="left"| {{NogRep|BIH}} || [[#Grupa B|B]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 8 || -3 || 4 |- | 30 || align="left"| {{NogRep|ALŽ}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 9 || -4 || 4 |- | 31 || align="left"| {{NogRep|SEN}} || [[#Grupa I|I]] || 4 || 1 || 0 || 3 || 10 || 9 || +1 || 3 |- | 32 || align="left"| {{NogRep|ZEL}} || [[#Grupa H|H]] || 4 || 0 || 3 || 1 || 4 || 5 || -1 || 3 |- | colspan="11"| '''Grupna faza''' |- | 33 || align="left"|{{NogRep|IRN}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || 3 |- | 34 || align="left"|{{NogRep|JKO}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || -1 || 3 |- | 35 || align="left"|{{NogRep|TUR}} || [[#Grupa D|D]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 5 || -2 || 3 |- | 36 || align="left"|{{NogRep|ŠKO}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || -3 || 3 |- | 37 || align="left"|{{NogRep|URU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || 2 |- | 38 || align="left"|{{NogRep|SAU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 1 || 5 || -4 || 2 |- | 39 || align="left"|{{NogRep|ČEŠ}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 6 || -4 || 1 |- | 40 || align="left"|{{NogRep|NZL}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 10 || -6 || 1 |- | 41 || align="left"|{{NogRep|KAT}} || [[#Grupa B|B]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 10 || -8 || 1 |- | 42 || align="left"|{{NogRep|CUW}} || [[#Grupa E|E]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 9 || -8 || 1 |- | 43 || align="left"|{{NogRep|PAN}} || [[#Grupa L|L]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 4 || -4 || 0 |- | 44 || align="left"|{{NogRep|JOR}} || [[#Grupa J|J]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 3 || 8 || -5 || 0 |- | 45 || align="left"|{{NogRep|HAI}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 8 || -6 || 0 |- | 46 || align="left"|{{NogRep|UZB}} || [[#Grupa K|K]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 11 || -9 || 0 |- | 47 || align="left"|{{NogRep|TUN}} || [[#Grupa F|F]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 12 || -10 || 0 |- | 48 || align="left"|{{NogRep|IRK}} || [[#Grupa I|I]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 12 || -11 || 0 |} == Marketing == === Službena lopta === {{main|Adidas Trionda}} {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = right | direction = horizontal | background color = | total_width = 500px | caption_align = | image1 = Trionda (cropped).jpg | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = | image2 = Maple-Zayu-Clutch (mascot).jpeg | alt2 = | link2 = | caption2 = | footer = [[Adidas Trionda]] (lijevo) službena je lopta, dok su los Maple, jaguar Zayu i orao Clutch službene maskote (desno) FIFA Svjetskog prvenstva 2026. godine. }} Dana [[2. svibnja]] [[2025.]] pojavili su se medijski natpisi da će se službena lopta za prvenstvo zvati [[Adidas Trionda]]. Lopta sadrži crvenu, zelenu i plavu boju (što su boje koje predstavljaju [[Kanada|Kanadu]], [[Meksiko]] i [[SAD|Sjedinjene Države]] te se nalaze na njihovim zastavama) koje su međusobno povezane bijelim valom, a što objašnjava i naziv lopte, s obzirom da "trionda" na [[španjolski|španjolskom]] sadrži riječi za tri (''tri'') i val (''onda'').<ref>{{Cite web |last=Steiner |first=Ben |date=May 2, 2025 |title=FIFA World Cup 2026 'Trionda' Match Ball Leaks, Featuring U.S., Mexico and Canada Colors |url=https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502232842/https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |archive-date=May 2, 2025 |magazine=Sports Illustrated}}</ref> Na lopti se nalaze i nacionalni simboli triju domaćina ([[javor]]ov list za [[Kanada|Kanadu]], [[suri orao|zlatni orao]] za [[Meksiko]], zvijezda petokraka za [[Sjedinjene Države]]), kao i zlatni dodaci koji predstavljaju [[trofej FIFA Svjetskog prvenstva]].<ref>{{Cite web |date=October 2, 2025 |title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda |access-date=October 2, 2025 |website=FIFA}}</ref> === Maskote === {{main|Maskote FIFA Svjetskih prvenstava}} Službene maskote prvenstva predstavljene su [[25. rujna]] [[2025.]] godine, a to su [[Maple, Zayu i Clutch]].<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Cesar |date=September 25, 2025 |title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch! |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch |access-date=September 25, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Maple je antropomorfni kanadski [[los]], a nosi crveni dres i predstavlja kreativnost i upornost. Igra na poziciji golmana, a inspiriran je [[javor]]ovim listom, simbolom [[Kanada|Kanade]]. Zayu je antropomorfni meksički [[jaguar]] koji nosi tradicionalni zeleni dres i igra kao napadač. Inspiriran je značajem jaguara za antičke civilizacije, a predstavlja snagu, agilnost i kulturološki ponos. Clutch je antropomorfni [[bjeloglavi orao]] u plavom dresu, a simbolizira hrabrost, vodstvo i jedinstvo. Igra kao vezni igrač. Maskote su dizajnirane tako da predstavljaju kulturno nasljeđe zemalja domaćina.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled |title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |access-date=September 25, 2025}}</ref> === Muzika === {{see also|FIFA World Cup 2026 Official Album|Lista službenih pjesama FIFA Svjetskih prvenstava}} Dana [[17. svibnja]] [[2023.]] godine objavljena je službena pjesma prvenstva, instrumentalna kompozicija jednostavnog naziva "FIFA World Cup 26 Theme Song".<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |title=The Official FIFA World Cup 26™ Theme |date=May 17, 2023 |via=YouTube|archive-date=May 30, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250530012949/https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE|url-status=live}}</ref> U ožujku [[2025.]] godine objavljeno je šesnaest remiksova ove teme, a koje su izradili umjetnici iz gradova domaćina i tako im dali lokalni element.<ref>{{Cite web |date=February 26, 2025 |title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226225754/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |archive-date=February 26, 2025 |website=FIFA}}</ref> Dana [[20. ožujka]] [[2026.]] godine potvrđen je izlazak službenog albuma, a istoga je dana objavljen i prvi singl s tog albuma, pjesma "[[Lighter (pjesma, Jelly Roll i Carín León)|Lighter]]", koju izvode [[Jelly Roll]] i [[Carín León]].<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/official-world-cup-2026-album-lighter-jelly-roll-carin-leon-cirkut |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album kicks off with Lighter by Jelly Roll and Carín León, produced by Cirkut|access-date=March 21, 2026 |date=March 20, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 20, 2026 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album roll-out begins |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/official-album-roll-out-begins-lighter |access-date=March 21, 2026 |publisher= |website=FIFA}}</ref> Druga pjesma, "[[Por Ella (pjesma, Belinda i Los Ángeles Azules song)|Por Ella]]", koju izvode [[Belinda Peregrín]] i [[Los Ángeles Azules]], objavljena je [[17. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{cite web |date=April 17, 2026 |title=Por Ella released as second single of FIFA World Cup 2026 Album |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/por-ella-los-angeles-azules-belinda-released-as-second-single-of-album|access-date=April 17, 2026 |publisher=FIFA}}</ref> Treća pjesma, "[[Echo (pjesma, Daddy Yankee i Shenseea song)|Echo]]", koju izvode [[Daddy Yankee]] i [[Shenseea]], objavljena je [[28. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{Cite web |date=April 28, 2026 |title=Daddy Yankee and Shenseea join forces on Echo, the third single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/daddy-yankee-shenseea-echo-third-single-fifa-world-cup-2026-album |access-date=April 30, 2026 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref> == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Stadioni FIFA Svjetskog prvenstva 2026.}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] ff9xpuh7bi55fmz6gyitxumtc5s0d2y 42655533 42655528 2026-07-15T21:03:43Z Edgar Allan Poe 29250 /* Faza na izbacivanje */ 42655533 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') je 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održava u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. To je prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje se održalo na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] je prvi put domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir se igra u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bio je to prvi put u historiji turnira da su tri zemlje zajednički organizirale prvenstvo te prvi put da je na njemu sudjelovalo 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bio je to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko je postao prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da su svoje prve nastupe na ovom natjecanju imali [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL|CONMEBOL-]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |<s>{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]])</s><ref>{{cite web |url= https://www.bbc.com/sport/football/articles/cnv9drg0qzgo |title= Somali referee Artan barred from entering USA |author= Mike Peter |date= June 8, 2026 |website= BBC Sport|access-date= June 8, 2026}}</ref> |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|<s>{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])</s><ref name="RD1"/><ref name="RD2"/>|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])|{{flagicon|FRA}} [[Willy Delajod]] ([[Francuska]])<ref name="RD1">{{Cite web |date=May 7, 2026 |title=Willy Delajod selected for VAR at 2026 World Cup as France add to contingent |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://onefootball.com/fr/news/willy-delajod-selected-for-var-at-2026-world-cup-as-france-add-to-contingent-42829117}}</ref><ref name="RD2">{{Cite web |date=May 15, 2026 |title=KNVB haalt scheidsrechter Rob Dieperink van beslissend duel NEC af |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://www.telegraaf.nl/sport/voetbal/knvb-haalt-scheidsrechter-rob-dieperink-van-beslissend-duel-nec-af/151711038.html|language=Dutch}}</ref>}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. :{{color box|#BBF3FF}} Momčad može proći kao najbolja trećeplasirana momčad.}} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''9'''||3||3||0||0||6||0||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''1'''||3||0||1||2||2||6||-4 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|9}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|67}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= [[Hwang In-beom]] {{gol|67}}<br>[[O Hyeon-gyu]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Krejčí]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 44,985 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Mokoena]] {{gol|83|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,442 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 1:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Luis Romo|Romo]] {{gol|50}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,522 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mateo Chávez|M. Chávez]] {{gol|55}}<br>[[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|61}}<br>[[Álvaro Fidalgo|Fidalgo]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Thapelo Maseko|Maseko]] {{gol|63}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''7'''||3||2||1||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''4'''||3||1||1||1||8||3||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''1'''||3||0||1||2||2||10||-8 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Jovo Lukić|Lukić]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,002 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= [[Miro Muheim|Muheim]] {{gol|90+4|ag.}} |strijelci2= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|17|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 67,966 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|74}}, {{gol|90}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|84}}<br>[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol|90+7|pen}} |strijelci2= [[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,026 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 6:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|16}}<br>[[Jonathan David|J. David]] {{gol|29}}, {{gol|45+3}}, {{gol|90+2}}<br>[[Nathan Saliba|Saliba]] {{gol|64}}<br>[[Mohamed Manai|Manai]] {{gol|75|og}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= [[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|46}}<br>[[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|57}} |strijelci2= [[Promise David|P. David]] {{gol|76}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{gol|29}}<br>[[Mahmud Abu Nada|Abu Nada]] {{gol|34|ag}}<br>[[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Hasan al-Hejdus|al-Hejdus]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''7'''||3||2||1||0||7||1||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''7'''||3||2||1||0||6||3||+3 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||3||0||0||3||2||8||-6 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|32}} |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= [[John McGinn|McGinn]] {{gol|28}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|23}}, {{gol|36}}<br>[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|45+3}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|7}}, {{gol|45+3}}<br>[[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|60}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,487 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{gol|39}}<br>[[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|45+1}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|78}}<br>[[Gessime Yassine|Yassine]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Yassine Bounou|Bounou]] {{gol|10|ag}}<br>[[Wilson Isidor|Isidor]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''6'''||3||2||0||1||8||4||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''3'''||3||1||0||2||3||5||-2 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{gol|7|ag.}}<br>[[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|31}}, {{gol|45+5}}<br>[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{gol|27}}<br>[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{gol|75}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= [[Cameron Burgess|Burgess]] {{gol|11|ag}}<br>[[Alex Freeman|Freeman]] {{gol|43}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= [[Arda Güler|Güler]] {{gol|10}}<br>[[Barış Alper Yılmaz|Yılmaz]] {{gol|31}}<br>[[Kaan Ayhan|Ayhan]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Auston Trusty|Trusty]] {{gol|3}}<br>[[Sebastian Berhalter|Berhalter]] {{gol|49}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''6'''||3||2||0||1||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] |'''6'''||3||2||0||1||4||2||+2 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''1'''||3||0||1||3||1||9||-8 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 7:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{gol|6}}<br>[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{gol|38}}<br>[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|45+5|pen.}}, {{gol|88}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{gol|47}}<br>[[Nathaniel Brown (fudbaler)|Brown]] {{gol|68}}<br>[[Deniz Undav|Undav]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Livano Comenencia|Comenencia]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,021 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|90}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,274 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]]<ref>{{Cite web |last1=Fish |first1=Hal |date=June 12, 2026 |title=English Referee Michael Oliver Out of 2026 World Cup Match as FIFA Issue Statement |url=https://www.givemesport.com/referee-michael-oliver-out-world-cup-match-injury-fifa-statement/ |access-date=June 12, 2026 |publisher=givemesport.com |language=en-US}}</ref> }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= [[Deniz Undav|Undav]] {{gol|68}}, {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Franck Kessié|Kessié]] {{gol|30}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,598 |sudac= {{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= |strijelci2= [[Nicolas Pépé|Pépé]] {{gol|7}}, {{gol|64}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= [[Nilson Angulo|Angulo]] {{gol|9}}<br>[[Gonzalo Plata|Plata]] {{gol|77}} |strijelci2= [[Leroy Sané|Sané]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''7'''||3||2||1||0||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''5'''||3||1||2||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||3||0||0||3||2||12||-10 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Virgil van Dijk|van Dijk]] {{gol|51}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Keito Nakamura|Nakamura]] {{gol|57}}<br>[[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|88}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,285 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= [[Yasin Ayari|Ayari]] {{gol|7}}, {{gol|90+6}}<br>[[Alexander Isak|Isak]] {{gol|30}}<br>[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|59}}<br>[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Omar Rekik|Rekik]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 50,987 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|5}}, {{gol|17}}<br>[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|47}}, {{gol|54}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 0:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= [[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|4}}<br>[[Ayase Ueda|Ueda]] {{gol|31}}, {{gol|83}}<br>[[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|J. Itō]] {{gol|69}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Daizen Maeda|Maeda]] {{gol|56}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,137 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= [[Hazem Mastouri|Mastouri]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Ellyes Skhiri|Skhiri]] {{gol|3|ag}}<br>[[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|7}}<br>[[Jan Paul van Hecke|van Hecke]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,391 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''5'''||3||1||2||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''5'''||3||1||2||0||5||3||+2 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''1'''||3||0||1||2||4||10||-6 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|66|ag.}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|19}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,775 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|32}}<br>[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Elijah Just|Just]] {{gol|7}}, {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,108 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,317 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Finn Surman|Surman]] {{gol|15}} |strijelci2= [[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|58}}<br>[[Mohammad Salah|Salah]] {{gol|67}}<br>[[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= [[Mahmud Saber|Saber]] {{gol|5}} |strijelci2= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|14}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:5 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Elijah Just|Just]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|28}}, {{gol|50}}<br>[[Kevin De Bruyne|De Bruyne]] {{gol|66}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|88}}<br>[[Alexis Saelemaekers|Saelemaekers]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''7'''||3||2||1||0||5||0||+5 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''3'''||3||0||3||0||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''2'''||3||0||2||1||1||5||-4 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,640 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= [[Abdulelah al-Amri|al-Amri]] {{gol|41}} |strijelci2= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 62,764 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 4:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= [[Lamine Yamal|Yamal]] {{gol|10}}<br>[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|21}}, {{gol|24}}<br>[[Hassan al-Tambakti|al-Tambakti]] {{gol|49|ag}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|44}}<br>[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{gol|45+6}} |strijelci2= [[Kevin Pina (fudbaler)|K. Pina]] {{gol|21}}<br>[[Hélio Varela|Varela]] {{gol|61}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,003 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,278 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Álex Baena|Baena]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,065 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''9'''||3||3||0||0||10||2||+8 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''6'''||3||2||0||1||8||7||+1 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||3||0||0||3||1||12||-11 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|66}}, {{gol|90+6}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|82}} |strijelci2= [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] {{gol|90+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,545 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Ejman Husein|Husein]] {{gol|39}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|29}}, {{gol|43}}<br>[[Leo Østigård|Østigård]] {{gol|76}}<br>[[Ejman Husein|Husein]] {{gol|90+6|ag}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,106 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}}{{efn|Utakmica je zbog vremenskih neprilika prekinuta nakon prvog poluvremena te je nastavljena u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode, u drugom popluvremenu nije bilo pauze za hidrataciju.}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|14}}, {{gol|54}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Marcus Holmgren Pedersen|Holmgren Pedersen]] {{gol|43}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|48}}, {{gol|58}} |strijelci2= [[Ismaïla Sarr|Sarr]] {{gol|53}}, {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= [[Thelo Aasgaard|Aasgaard]] {{gol|21}} |strijelci2= [[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|7}}, {{gol|20}}, {{gol|32}}<br>[[Désiré Doué|Doué]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|4}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|56}}<br>[[Pape Gueye|P. Gueye]] {{gol|59}},{{gol| 71}}<br>[[Iliman Ndiaye|I. Ndiaye]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''9'''||3||3||0||0||8||1||+7 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''4'''||3||1||1||1||6||6||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||3||0||0||3||3||8||-5 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|16}}, {{gol|60}}, {{gol|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= [[Romano Schmid|Scmhid]] {{gol|21}}<br>[[Jazan al-Arab|al-Arab]] {{gol|76|ag}}<br>[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|90+12|pen}} |strijelci2= [[Ali Alvan|Alvan]] {{gol|50}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,527 |sudac= {{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|38}}, {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Nizar al-Rašdan|al-Rašdan]] {{gol|36}} |strijelci2= [[Nadhir Benbouali|Benbouali]] {{gol|69}}<br>[[Amine Gouiri|Gouiri]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,371 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= 3:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Rafik Belghali|Belghali]] {{gol|45}}<br>[[Riyad Mahrez|Mahrez]] {{gol|60}}, {{gol|90+3}} |strijelci2= [[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|28}}<br>[[Marcel Sabitzer|Sabitzer]] {{gol|55}}<br>[[Saša Kalajdžić|Kalajdžić]] {{gol|90+6}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= [[Musa al-Taamri|al-Taamri]] {{gol|55}} |strijelci2= [[Giovani Lo Celso|Lo Celso]] {{gol|19}}<br>[[Lautaro Martínez|La. Martínez]] {{gol|31|pen}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''7'''||3||2||1||0||4||1||+3 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''5'''||3||1||2||0||6||1||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||3||0||0||3||2||11||-9 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[João Neves|J. Neves]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= [[Abbosbek Fayzullayev|Fayzullayev]] {{gol|60}} |strijelci2= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|40}}<br>[[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] {{goal|65}}<br>[[Jaminton Campaz|Campaz]] {{goal|90+9}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|6}}, {{gol|39}}<br>[[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Mendes]] {{gol|17}}<br>[[Abduvohid Neʼmatov|Neʼmatov]] {{gol|60|ag}}<br>[[Rafael Leão|Leão]] {{gol|87}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,358 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|68|pen}}, {{gol|90+1}}<br>[[Fiston Mayele|Mayele]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Eldor Shomurodov|Shomurodov]] {{gol|10}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''7'''||3||2||1||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''6'''||3||2||0||1||5||5||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||3||0||0||3||0||4||-4 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|12|pen}}, {{gol|42}}<br>[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|47}}<br>[[Marcus Rashford|Rashford]] {{gol|85}} |strijelci2= [[Martin Baturina|Baturina]] {{gol|36}}<br>[[Petar Musa|Musa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,389 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 42,942 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,983 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ante Budimir|Budimir]] {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|62}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Petar Sučić|P. Sučić]] {{gol|31}}<br>[[Nikola Vlašić|Vlašić]] {{gol|83}} |strijelci2= [[Derrick Luckassen|Luckassen]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa K|K]] |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa F|F]] |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa L|L]] |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa E|E]] |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa B|B]] |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa J|J]] |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa D|D]] |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa I|I]] |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- |9. |[[#Grupa G|G]] |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- |10. |[[#Grupa A|A]] |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- |11. |[[#Grupa C|C]] |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- |12. |[[#Grupa H|H]] |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|{{flag|Njemačka}}|1 {{small|(3)}}|{{flag|Paragvaj}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Francuska}}|3|{{flag|Švedska}}|0 |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Južnoafrička Republika}}|0|{{flag|Kanada}}|1 |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|{{flag|Nizozemska}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Maroko}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(3)}} |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|{{flag|Portugal}}|2|{{flag|Hrvatska}}|1 |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}|3|{{flag|Austrija}}|0 |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|{{flagcountry|SAD}}|2|{{flagcountry|BIH}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flag|Belgija}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Senegal}}|2 |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|{{flag|Brazil}}|2|{{flag|Japan}}|1 |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Obala Bjelokosti}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Ekvador}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Engleska}}|2|{{flag|DR Kongo}}|1 |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Argentina}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Zelenortska Republika}}|2 |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Australija}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Egipat}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}}|2|{{flag|Alžir}}|0 |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Kolumbija}}|1|{{flag|Gana}}|0 <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|{{flag|Paragvaj}}|0|{{flag|Francuska}}|1 |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|{{flag|Kanada}}|0|{{flag|Maroko}}|3 |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Portugal}}|0|{{flag|Španjolska}}|1 |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flagcountry|SAD}}|1|{{flag|Belgija}}|4 |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Brazil}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Engleska}}|3 |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Argentina}}|3|{{flag|Egipat}}|2 |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|0 {{small|(4)}}|{{flag|Kolumbija}}|0 {{small|(3)}} <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|{{flag|Francuska}}|2|{{flag|Maroko}}|0 |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}|2|{{flag|Belgija}}|1 |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Norveška}}|1|{{flag|Engleska}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|2 |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Argentina}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Švicarska|size=16px}}|1 <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Francuska}}|0|{{flag|Španjolska}}|2 |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Engleska}}|1|{{flag|Argentina}}|2 <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Španjolska}}||{{flag|Argentina}}| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Francuska}}||{{flag|Engleska}}| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= [[Stephen Eustáquio|Eustáquio]] {{gol|90+2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 69,237 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Casemiro]] {{gol|56}}<br>[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|90+5}} |strijelci2= [[Kaishū Sano|Sano]] {{gol|29}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Enciso]] {{gol|42}} |11m=3:4 |11m1=[[Kai Havertz|Havertz]] {{penmiss}}<br>[[Joshua Kimmich|Kimmich]] {{pengoal}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{pengoal}}<br>[[Nick Woltemade|Woltemade]] {{penmiss}}<br>[[Nadiem Amiri|Amiri]] {{pengoal}}<br>[[Jonathan Tah|Tah]] {{penmiss}} |11m2={{pengoal}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]]<br>{{pengoal}} [[Gustavo Gómez|G. Gómez]]<br>{{pengoal}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]]<br>{{penmiss}} [[Antonio Sanabria|Sanabria]]<br>{{penmiss}} [[Fabián Balbuena|Balbuena]]<br>{{pengoal}} [[José Canale|Canale]] |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,945 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=[[Nizozemska]] {{flagicon|Nizozemska}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|72}} |strijelci2= [[Issa Diop (fudbaler)|Diop]] {{gol|90+1}} |11m=2:3 |11m1=[[Teun Koopmeiners|Koopmeiners]] {{pengoal}}<br>[[Justin Kluivert|Kluivert]] {{penmiss}}<br>[[Wout Weghorst|Weghorst]] {{pengoal}}<br>[[Quinten Timber|Timber]] {{penmiss}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{penmiss}} |11m2={{penmiss}} [[Neil El Aynaoui|El Aynaoui]]<br>{{pengoal}} [[Soufiane Rahimi|Rahimi]]<br>{{pengoal}} [[Chemsdine Talbi|Talbi]]<br>{{penmiss}} [[Achraf Hakimi|Hakimi]]<br>{{pengoal}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|74}} |strijelci2= [[Antonio Nusa|Nusa]] {{gol|39}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|86}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,665 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|45}}, {{gol|74}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|53}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode na utakmici, FIFA je izvorno objavila da neće biti pauza za hidrataciju, međutim one su na kraju ipak održane.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|22}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|31}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|75}}, {{gol|86}} |strijelci2= [[Brian Cipenga|Cipenga]] {{gol|7}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|86}}<br>[[Youri Tielemans|Tielemans]] {{gol|89}}, {{gol|120+5}} |strijelci2= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|25}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|51}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 Izvještaj] |momčad2= {{flagcountry|BIH}} |strijelci1= [[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|45}}<br>[[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|36}}, {{gol|89}}<br>[[Pedro Porro|Porro]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|68|pen}}<br>[[Gonçalo Ramos|Ramos]] {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Ivan Perišić|Perišić]] {{gol|53}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|10}}<br>[[Dan Ndoye|Ndoye]] {{gol|46}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|55|ag}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|13}} |11m=2:4 |11m1=[[Harry Souttar|Souttar]] {{penmiss}}<br>[[Jackson Irvine|Irvine]] {{gol}}<br>[[Awer Mabil|Mabil]] {{gol}}<br>[[Lucas Herrington|Herrington]] {{penmiss}} |11m2={{gol}} [[Mahmud Saber|Saber]]<br>{{gol}} [[Rami Rabia|Rabia]]<br>{{gol}} [[Mohammad Salah|Salah]]<br>{{gol}} [[Hosam Abdelmagid|Abdelmagid]] |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,244 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|29}}<br>[[Lisandro Martínez|Li. Martínez]] {{gol|93}}<br>[[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{gol|111|ag}} |strijelci2= [[Deroy Duarte|D. Duarte]] {{gol|59}}<br>[[Sidny Lopes Cabral|Lopes Cabral]] {{gol|103}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Jhon Arias (fudbaler)|J. Arias]] {{gol|14}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Azzedine Ounahi|Ounahi]] {{gol|50}}, {{gol|82}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|90+8}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|70|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Neymar]] {{gol|90+10|pen}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|79}}, {{gol|90}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 19:00 po lokalnom vremenu.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|42}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|69|pen}} |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|36}}, {{gol|38}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|60|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mikel Merino|Merino]] {{gol|90+1}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|31}} |strijelci2= [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] {{gol|9}}, {{gol|33}}<br>[[Hans Vanaken|Vanaken]] {{gol|57}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Cristian Romero|Romero]] {{gol|79}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|83}}<br>[[Enzo Fernández|Fernández]] {{gol|90+2}} |strijelci2= [[Jaser Ibrahim|Ibrahim]] {{gol|15}}<br>[[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 0:0 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m=4:3 |11m1= [[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol}}<br>[[Zeki Amdouni|Amdouni]] {{gol}}<br>[[Manuel Akanji|Akanji]] {{penmiss}}<br>[[Cedric Itten|Itten]] {{pengoal}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{pengoal}} |11m2= {{gol}} [[Juan Fernando Quintero|Quintero]]<br>{{penmiss}} [[Davinson Sánchez|Sánchez]]<br>{{gol}} [[Jaminton Campaz|Campaz]]<br>{{penmiss}} [[Cucho Hernández|Hernández]]<br>{{gol}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} === Četvrtfinale === {{footballbox |datum= [[9. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|60}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,811 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[10. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Fabián Ruiz|Ruiz]] {{gol|30}}<br>[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|88}} |strijelci2= [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] {{gol|41}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 1:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= [[Andreas Schjelderup|Schjelderup]] {{gol|36}} |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|45+2}}, {{gol|93}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= [[Alexis Mac Allister|Mac Allister]] {{gol|10}}<br>[[Julián Álvarez (fudbaler)|Álvarez]] {{gol|112}}<br>[[Lautaro Martínez|La. Martínez]] {{gol|120+1}} |strijelci2= [[Dan Ndoye|Ndoye]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} === Polufinale === {{footballbox |datum= [[14. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021541 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|22|pen}}<br>[[Pedro Porro|Porro]] {{gol|58}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,176 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021540 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= [[Anthony Gordon (fudbaler)|Gordon]] {{gol|55}} |strijelci2= [[Enzo Fernández|Fernández]] {{gol|85}}<br>[[Lautaro Martínez|La. Martínez]] {{gol|90+2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} === Utakmica za treće mjesto === {{footballbox |datum= [[18. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289291/400021542 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} === Finale === {{footballbox |datum= [[19. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289292/400021543 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ==Statistike i nagrade== ===Statistike=== {{small|'''Ažurirano:''' [[15. srpnja]] [[2026.]]}} {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Prvi pogodak''' * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] – 9. minuta ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najbrži pogodak''' * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] – 2. minuta ([[Turska]] 0:1 [[Paragvaj]]) '''Najkasniji pogodak''' * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] – 120+5. minuta (pen.) ([[Belgija]] 3:2 [[Senegal]], pr.) '''Prvi žuti karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Prvi crveni karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Sphephelo Sithole]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najstariji igrač s nastupom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|6}} '''Najmlađi igrač s nastupom''' * {{flagicon|MEX}} [[Gilberto Mora (fudbaler, rođen 2008.)|Gilberto Mora]] – {{age in years and days|2008|10|14|2026|6|11}} '''Najstariji igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|2}} '''Najmlađi igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] – {{age in years and days|2008|1|24|2026|6|16}} '''Prvi hat-trick''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ([[Argentina]] 3:0 [[Alžir]]) '''Igrači s najviše postignutih pogodaka na jednoj utakmici (3)''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] * {{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Najviše golova na utakmici''' * {{flag|Njemačka}} 7:1 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} '''Najmanje golova na utakmici''' * {{flag|Španjolska}} 0:0 [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|CPV}} * {{flag|Ekvador}} 0:0 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} * {{flag|Belgija}} 0:0 [[Iran]] {{flagicon|IRN}} * {{flag|Engleska}} 0:0 [[Gana]] {{flagicon|GAN}} * {{flag|Paragvaj}} 0:0 [[Australija]] {{flagicon|AUS}} * {{flag|Zelenortska Republika}} 0:0 [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} * {{flag|Kolumbija}} 0:0 [[Portugal]] {{flagicon|POR}} * {{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|(4)}}0:0{{small|(3)}} [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} '''Momčadi s najviše postignutih pogodaka (19)''' * {{NogRep|ARG}} '''Momčadi s najviše primljenih pogodaka (12)''' * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|TUN}} '''Momčadi s najmanje primljenih pogodaka (1)''' * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|ŠPA|ime=Španjolska}} '''Momčadi s najmanje postignutih pogodaka (0)''' * {{NogRep|PAN}} |} ===Strijelci=== {{small|'''Ažurirano:''' [[15. srpnja]] [[2026.]]}} ;8 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]]''' * '''{{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]''' {{div col end}} ;7 golova {{div col|4}} * {{flagicon|NOR}} [[Erling Haaland]]''' {{div col end}} ;6 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ENG}} [[Jude Bellingham]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] {{div col end}} ;5 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]] {{div col end}} ;4 gola {{div col|4}} * {{flagicon|BRA}} [[Vinícius Júnior]] * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] * {{flagicon|SEN}} [[Ismaïla Sarr]] {{div col end}} ;3 gola {{div col|4}} * '''{{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] * {{flagicon|BEL}} [[Charles De Ketelaere]] * {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]] * {{flagicon|BRA}} [[Matheus Cunha]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]]''' * {{flagicon|MAR}} [[Ismael Saibari]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] * {{flagicon|NIZ}} [[Brian Brobbey]] * {{flagicon|NIZ}} [[Cody Gakpo]] * {{flagicon|NZL}} [[Elijah Just]] * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] * {{flagicon|NJE}} [[Deniz Undav]] * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] * {{flagicon|SAD}} [[Folarin Balogun]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Johan Manzambi]] {{div col end}} ;2 gola {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Riyad Mahrez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] * {{flagicon|BEL}} [[Leandro Trossard]] * {{flagicon|BIH}} [[Ermin Mahmić]]''' * {{flagicon|EGI}} [[Imam Ašur]] * {{flagicon|EGI}} [[Mustafa Ziko]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Bradley Barcola]] * {{flagicon|IRN}} [[Ramin Rezaijan]] * {{flagicon|JAP}} [[Daichi Kamada]] * {{flagicon|JAP}} [[Ayase Ueda]] * {{flagicon|KAN}} [[Cyle Larin]] * {{flagicon|KOL}} [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Daniel Muñoz]] * {{flagicon|MAR}} [[Azzedine Ounahi]] * {{flagicon|MAR}} [[Soufiane Rahimi]] * {{flagicon|NIZ}} [[Crysencio Summerville]] * {{flagicon|CIV}} [[Amad Diallo]] * {{flagicon|CIV}} [[Nicolas Pépé]] * {{flagicon|SEN}} [[Habib Diarra]] * {{flagicon|SEN}} [[Pape Gueye]] * {{flagicon|SAD}} [[Malik Tillman]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Merino]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Pedro Porro]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Yasin Ayari]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Anthony Elanga]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Dan Ndoye]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Rubén Vargas]] * {{flagicon|URU}} [[Maximiliano Araújo]] {{div col end}} ;1 gol {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Belghali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Nadhir Benbouali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Amine Gouiri]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Giovani Lo Celso]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Alexis Mac Allister]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Lisandro Martínez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Cristian Romero]] * {{flagicon|AUS}} [[Nestory Irankunda]] * {{flagicon|AUS}} [[Connor Metcalfe]] * {{flagicon|AUT}} [[Saša Kalajdžić]] * {{flagicon|AUT}} [[Marcel Sabitzer]] * {{flagicon|AUT}} [[Romano Schmid]] * {{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] * {{flagicon|BEL}} [[Alexis Saelemaekers]] * {{flagicon|BEL}} [[Hans Vanaken]] * {{flagicon|BIH}} [[Kerim Alajbegović]] * {{flagicon|BIH}} [[Jovo Lukić]] * {{flagicon|BRA}} [[Casemiro]] * {{flagicon|BRA}} [[Gabriel Martinelli]] * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] * {{flagicon|CUW}} [[Livano Comenencia]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Ladislav Krejčí]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Michal Sadílek]] * {{flagicon|COD}} [[Brian Cipenga]] * {{flagicon|COD}} [[Fiston Mayele]] * {{flagicon|EGI}} [[Jaser Ibrahim]] * {{flagicon|EGI}} [[Mahmud Saber]] * {{flagicon|EGI}} [[Mohammad Salah]] * {{flagicon|EGI}} [[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] * {{flagicon|EKV}} [[Nilson Angulo]] * {{flagicon|EKV}} [[Gonzalo Plata]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Anthony Gordon (fudbaler)|Anthony Gordon]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Désiré Doué]] * {{flagicon|GAN}} [[Derrick Luckassen]] * {{flagicon|GAN}} [[Caleb Yirenkyi]] * {{flagicon|HAI}} [[Wilson Isidor]] * {{flagicon|HRV}} [[Martin Baturina]] * {{flagicon|HRV}} [[Ante Budimir]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Musa]] * {{flagicon|HRV}} [[Ivan Perišić]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Sučić]] * {{flagicon|HRV}} [[Nikola Vlašić]] * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] * {{flagicon|IRN}} [[Mohammad Mohebi]] * {{flagicon|JAP}} [[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|Jun'ya Itō]] * {{flagicon|JAP}} [[Daizen Maeda]] * {{flagicon|JAP}} [[Keito Nakamura]] * {{flagicon|JAP}} [[Kaishū Sano]] * {{flagicon|JOR}} [[Ali Alvan]] * {{flagicon|JOR}} [[Nizar al-Rašdan]] * {{flagicon|JOR}} [[Musa al-Taamri]] * {{flagicon|JKO}} [[Hwang In-beom]] * {{flagicon|JKO}} [[O Hyeon-gyu]] * {{flagicon|JAR}} [[Thapelo Maseko]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] * {{flagicon|KAN}} [[Promise David]] * {{flagicon|KAN}} [[Stephen Eustáquio]] * {{flagicon|KAN}} [[Nathan Saliba]] * {{flagicon|KAT}} [[Hasan al-Hejdus]] * {{flagicon|KOL}} [[Jhon Arias (fudbaler)|Jhon Arias]] * {{flagicon|KOL}} [[Jaminton Campaz]] * {{flagicon|KOL}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Luis Díaz]] * {{flagicon|MAR}} [[Issa Diop (fudbaler)|Issa Diop]] * {{flagicon|MAR}} [[Achraf Hakimi]] * {{flagicon|MAR}} [[Gessime Yassine]] * {{flagicon|MEX}} [[Mateo Chávez]] * {{flagicon|MEX}} [[Álvaro Fidalgo]] * {{flagicon|MEX}} [[Luis Romo]] * {{flagicon|NIZ}} [[Virgil van Dijk]] * {{flagicon|NIZ}} [[Jan Paul van Hecke]] * {{flagicon|NOR}} [[Thelo Aasgaard]] * {{flagicon|NOR}} [[Marcus Holmgren Pedersen]] * {{flagicon|NOR}} [[Antonio Nusa]] * {{flagicon|NOR}} [[Leo Østigård]] * {{flagicon|NOR}} [[Andreas Schjelderup]] * {{flagicon|NZL}} [[Finn Surman]] * {{flagicon|NJE}} [[Nathaniel Brown (fudbaler)|Nathaniel Brown]] * {{flagicon|NJE}} [[Jamal Musiala]] * {{flagicon|NJE}} [[Felix Nmecha]] * {{flagicon|NJE}} [[Leroy Sané]] * {{flagicon|NJE}} [[Nico Schlotterbeck]] * {{flagicon|CIV}} [[Franck Kessié]] * {{flagicon|PAR}} [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Julio Enciso]] * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] * {{flagicon|PAR}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] * {{flagicon|POR}} [[Rafael Leão]] * {{flagicon|POR}} [[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Nuno Mendes]] * {{flagicon|POR}} [[João Neves]] * {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]] * {{flagicon|SAU}} [[Abdulelah al-Amri]] * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] * {{flagicon|SEN}} [[Iliman Ndiaye]] * {{flagicon|SAD}} [[Sebastian Berhalter]] * {{flagicon|SAD}} [[Alex Freeman]] * {{flagicon|SAD}} [[Giovanni Reyna]] * {{flagicon|SAD}} [[Auston Trusty]] * {{flagicon|ŠKO}} [[John McGinn]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Álex Baena]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Fabián Ruiz]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Lamine Yamal]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Gyökeres]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Alexander Isak]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Mattias Svanberg]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] * {{flagicon|TUN}} [[Hazem Mastouri]] * {{flagicon|TUN}} [[Omar Rekik]] * {{flagicon|TUR}} [[Kaan Ayhan]] * {{flagicon|TUR}} [[Arda Güler]] * {{flagicon|TUR}} [[Barış Alper Yılmaz]] * {{flagicon|URU}} [[Agustín Canobbio]] * {{flagicon|UZB}} [[Abbosbek Fayzullayev]] * {{flagicon|UZB}} [[Eldor Shomurodov]] * {{flagicon|ZEL}} [[Deroy Duarte]] * {{flagicon|ZEL}} [[Sidny Lopes Cabral]] * {{flagicon|ZEL}} [[Kevin Pina (fudbaler)|Kevin Pina]] * {{flagicon|ZEL}} [[Hélio Varela]] {{div col end}} ;1 autogol {{div col|4}} * {{flagicon|AUS}} [[Cameron Burgess]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] {{small|(protiv {{flagicon|NOR}} [[Norveška|Norveške]])}} * {{flagicon|JOR}} [[Jazan al-Arab]] {{small|(protiv {{flagicon|AUT}} [[Austrija|Austrije]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mahmud Abu Nada]] {{small|(protiv {{flagicon|BIH}} [[BiH|Bosne i Hercegovine]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mohamed Manai]] {{small|(protiv {{flagicon|KAN}} [[Kanada|Kanade]])}} * {{flagicon|MAR}} [[Yassine Bounou]] {{small|(protiv {{flagicon|HAI}} [[Haiti]]ja)}} * {{flagicon|PAR}} [[Damián Bobadilla]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|SAU}} [[Hassan al-Tambakti]] {{small|(protiv {{flagicon|ŠPA}} [[Španjolska|Španjolske]])}} * {{flagicon|ŠVI}} [[Miro Muheim]] {{small|(protiv {{flagicon|KAT}} [[Katar]]a)}} * {{flagicon|TUN}} [[Ellyes Skhiri]] {{small|(protiv {{flagicon|NIZ}} [[Nizozemska|Nizozemske]])}} * {{flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]] {{small|(protiv {{flagicon|POR}} [[Portugal]]a)}} * {{flagicon|ZEL}} [[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{small|(protiv {{flagicon|ARG}} [[Argentina|Argentine]])}} {{div col end}} ;2 autogola {{div col|4}} * {{flagicon|EGI}} [[Muhammad Hani]] {{small|(protiv {{flagicon|BEL}} [[Belgija|Belgije]] i {{flagicon|AUS}} [[Australija|Australije]])}} {{div col end}} ===Jedanaesterci=== Ne računajući utakmice koje su odlučene izvođenjem jedanaesteraca, ovako izgleda realizacija jedanaesteraca dosuđenih tokom igre: {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Realizirani ==== * {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[Katar]]a * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] za [[Njemačka|Njemačku]] u utakmici protiv [[Curaçao|Curaçaa]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] za [[Austrija|Austriju]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] za [[JAR|Južnoafričku Republiku]] u utakmici protiv [[Češka|Češke]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[BiH|Bosne i Hercegovine]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] za [[DR Kongo]] u utakmici protiv [[Uzbekistan]]a * {{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] za [[Belgija|Belgiju]] u utakmici protiv [[Senegal]]a * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] za [[Portugal]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Paragvaj]]a * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Meksiko|Meksika]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] za [[Meksiko]] u utakmici protiv [[Engleska|Engleske]] * {{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]] za [[Španjolska|Španjolsku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Promašeni ==== * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Austrija|Austrije]] * {{flagicon|NOR}} [[Jørgen Strand Larsen]] za [[Norveška|Norvešku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] * {{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]] za [[Iran]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|BRA}} [[Bruno Guimarães]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Maroko|Maroka]] |} ===Nagrade=== <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 20%;" |- !Pobjednici<br>FIFA Svjetskog prvenstva 2026. |- |align=center|{{flagicon|ARG|size=100px}}<br>'''[[Fudbalska reprezentacija Argentine|ARGENTINA]]'''<br />'''3. naslov''' |} <br>--> <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 100%;" |- ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna kopačka|Dobitnik zlatne kopačke]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna lopta|Dobitnik zlatne lopte]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna rukavica|Dobitnik Zlatne rukavice]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#FIFA Fair Play pokal|Dobitnik FIFA Fair Play pokala]] |- |align=center| {{small|(? golova)}} |align=center| |align=center| |align=center| |align=center| |}--> <!--==== Idealna momčad ==== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 80%;" |- !Vratari !Braniči !Veznjaci !Napadači |- |align=left valign=top|{{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |align=left valign=top| |align=left valign=top| |align=left valign=top| |}--> == Konačni poredak == [[File:2026 world cup.png|upright=2.0|thumb|Konačni plasman sudionika svjetskog prvenstva 2026. godine{{col-start}}{{col-4}}{{legend|#2b42a3|Prvaci}}{{legend|#34c0be|Drugoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#269c5a|Trećeplasirani}}{{legend|#81c846|Četvrtoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#e4e454|Četvrtfinalisti}}{{legend|#EFE4B0|Osmina finala}} {{col-4}}{{legend|#ff9f40|Šesnaestina faza}}{{legend|#b94954|Grupna faza}} {{col-end}}]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !width=25| #!!width=165| Momčad !!width=25| Grupa !!width=25| Uta. !!width=25| Pob. !!width=25| Izj. !!width=25| Por. !!width=25| G+ !!width=25| G- !!width=25| GR !!width=25| Bod. |- | colspan="11"| '''Finale''' |-bgcolor=gold | 1 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=silver | 2 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Treće i četvrto mjesto''' |-bgcolor=cc9966 | 3 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=beige | 4 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Četvrtfinale''' |- | 5 || align="left"| {{NogRep|NOR}} || [[#Grupa I|I]] || 6 || 4 || 0 || 2 || 13 || 11 || +2 || 12 |- | 6 || align="left"| {{NogRep|BEL}} || [[#Grupa G|G]] || 6 || 3 || 2 || 1 || 14 || 5 || +1 || 11 |- | rowspan="2"| 7 || align="left"| {{NogRep|MAR}} || [[#Grupa C|C]] || 6 || 3 || 2 || 1 || 10 || 6 || +4 || 11 |- | align="left"| {{NogRep|ŠVI}} || [[#Grupa B|B]] || 6 || 3 || 2 || 1 || 10 || 6 || +4 || 11 |- | colspan="11"| '''Osmina finala''' |- | 9 || align="left"| {{NogRep|MEX}} || [[#Grupa A|A]] || 5 || 4 || 0 || 1 || 10 || 3 || +7 || 12 |- | 10 || align="left"| {{NogRep|KOL}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 3 || 2 || 0 || 5 || 1 || +4 || 11 |- | 11 || align="left"| {{NogRep|BRA}} || [[#Grupa C|C]] || 5 || 3 || 1 || 1 || 10 || 4 || +6 || 10 |- | 12 || align="left"| {{NogRep|SAD}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 3 || 0 || 2 || 11 || 8 || +3 || 9 |- | 13 || align="left"| {{NogRep|POR}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 2 || 2 || 1 || 8 || 3 || +5 || 8 |- | 14 || align="left"| {{NogRep|KAN}} || [[#Grupa B|B]] || 5 || 2 || 1 || 2 || 9 || 6 || +3 || 7 |- | 15 || align="left"| {{NogRep|EGI}} || [[#Grupa G|G]] || 5 || 1 || 3 || 1 || 8 || 7 || +1 || 6 |- | 16 || align="left"| {{NogRep|PAR}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 1 || 2 || 2 || 3 || 6 || -3 || 5 |- | colspan="11"| '''Šesnaestina finala''' |- | 17 || align="left"| {{NogRep|NIZ}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 2 || 2 || 0 || 11 || 5 || +6 || 8 |- | 18 || align="left"| {{NogRep|NJE}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 1 || 1 || 11 || 5 || +6 || 7 |- | 19 || align="left"| {{NogRep|CIV|ime=Obala Bjelokosti}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 5 || 4 || +1 || 6 |- | 20 || align="left"| {{NogRep|HRV}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 6 || 7 || -1 || 6 |- | 21 || align="left"| {{NogRep|JAP}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 8 || 5 || +3 || 5 |- | 22 || align="left"| {{NogRep|AUS}} || [[#Grupa D|D]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 3 || 0 || 5 |- | 23 || align="left"| {{NogRep|COD}} || [[#Grupa K|K]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 5 || 0 || 4 |- | 24 || align="left"| {{NogRep|GAN}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 3 || -1 || 4 |- | 25 || align="left"| {{NogRep|EKV}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 26 || align="left"| {{NogRep|JAR}} || [[#Grupa A|A]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 27 || align="left"| {{NogRep|ŠVE}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 7 || 10 || -3 || 4 |- | 28 || align="left"| {{NogRep|AUT}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 6 || 9 || -3 || 4 |- | 29 || align="left"| {{NogRep|BIH}} || [[#Grupa B|B]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 8 || -3 || 4 |- | 30 || align="left"| {{NogRep|ALŽ}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 9 || -4 || 4 |- | 31 || align="left"| {{NogRep|SEN}} || [[#Grupa I|I]] || 4 || 1 || 0 || 3 || 10 || 9 || +1 || 3 |- | 32 || align="left"| {{NogRep|ZEL}} || [[#Grupa H|H]] || 4 || 0 || 3 || 1 || 4 || 5 || -1 || 3 |- | colspan="11"| '''Grupna faza''' |- | 33 || align="left"|{{NogRep|IRN}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || 3 |- | 34 || align="left"|{{NogRep|JKO}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || -1 || 3 |- | 35 || align="left"|{{NogRep|TUR}} || [[#Grupa D|D]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 5 || -2 || 3 |- | 36 || align="left"|{{NogRep|ŠKO}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || -3 || 3 |- | 37 || align="left"|{{NogRep|URU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || 2 |- | 38 || align="left"|{{NogRep|SAU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 1 || 5 || -4 || 2 |- | 39 || align="left"|{{NogRep|ČEŠ}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 6 || -4 || 1 |- | 40 || align="left"|{{NogRep|NZL}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 10 || -6 || 1 |- | 41 || align="left"|{{NogRep|KAT}} || [[#Grupa B|B]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 10 || -8 || 1 |- | 42 || align="left"|{{NogRep|CUW}} || [[#Grupa E|E]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 9 || -8 || 1 |- | 43 || align="left"|{{NogRep|PAN}} || [[#Grupa L|L]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 4 || -4 || 0 |- | 44 || align="left"|{{NogRep|JOR}} || [[#Grupa J|J]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 3 || 8 || -5 || 0 |- | 45 || align="left"|{{NogRep|HAI}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 8 || -6 || 0 |- | 46 || align="left"|{{NogRep|UZB}} || [[#Grupa K|K]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 11 || -9 || 0 |- | 47 || align="left"|{{NogRep|TUN}} || [[#Grupa F|F]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 12 || -10 || 0 |- | 48 || align="left"|{{NogRep|IRK}} || [[#Grupa I|I]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 12 || -11 || 0 |} == Marketing == === Službena lopta === {{main|Adidas Trionda}} {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = right | direction = horizontal | background color = | total_width = 500px | caption_align = | image1 = Trionda (cropped).jpg | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = | image2 = Maple-Zayu-Clutch (mascot).jpeg | alt2 = | link2 = | caption2 = | footer = [[Adidas Trionda]] (lijevo) službena je lopta, dok su los Maple, jaguar Zayu i orao Clutch službene maskote (desno) FIFA Svjetskog prvenstva 2026. godine. }} Dana [[2. svibnja]] [[2025.]] pojavili su se medijski natpisi da će se službena lopta za prvenstvo zvati [[Adidas Trionda]]. Lopta sadrži crvenu, zelenu i plavu boju (što su boje koje predstavljaju [[Kanada|Kanadu]], [[Meksiko]] i [[SAD|Sjedinjene Države]] te se nalaze na njihovim zastavama) koje su međusobno povezane bijelim valom, a što objašnjava i naziv lopte, s obzirom da "trionda" na [[španjolski|španjolskom]] sadrži riječi za tri (''tri'') i val (''onda'').<ref>{{Cite web |last=Steiner |first=Ben |date=May 2, 2025 |title=FIFA World Cup 2026 'Trionda' Match Ball Leaks, Featuring U.S., Mexico and Canada Colors |url=https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502232842/https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |archive-date=May 2, 2025 |magazine=Sports Illustrated}}</ref> Na lopti se nalaze i nacionalni simboli triju domaćina ([[javor]]ov list za [[Kanada|Kanadu]], [[suri orao|zlatni orao]] za [[Meksiko]], zvijezda petokraka za [[Sjedinjene Države]]), kao i zlatni dodaci koji predstavljaju [[trofej FIFA Svjetskog prvenstva]].<ref>{{Cite web |date=October 2, 2025 |title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda |access-date=October 2, 2025 |website=FIFA}}</ref> === Maskote === {{main|Maskote FIFA Svjetskih prvenstava}} Službene maskote prvenstva predstavljene su [[25. rujna]] [[2025.]] godine, a to su [[Maple, Zayu i Clutch]].<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Cesar |date=September 25, 2025 |title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch! |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch |access-date=September 25, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Maple je antropomorfni kanadski [[los]], a nosi crveni dres i predstavlja kreativnost i upornost. Igra na poziciji golmana, a inspiriran je [[javor]]ovim listom, simbolom [[Kanada|Kanade]]. Zayu je antropomorfni meksički [[jaguar]] koji nosi tradicionalni zeleni dres i igra kao napadač. Inspiriran je značajem jaguara za antičke civilizacije, a predstavlja snagu, agilnost i kulturološki ponos. Clutch je antropomorfni [[bjeloglavi orao]] u plavom dresu, a simbolizira hrabrost, vodstvo i jedinstvo. Igra kao vezni igrač. Maskote su dizajnirane tako da predstavljaju kulturno nasljeđe zemalja domaćina.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled |title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |access-date=September 25, 2025}}</ref> === Muzika === {{see also|FIFA World Cup 2026 Official Album|Lista službenih pjesama FIFA Svjetskih prvenstava}} Dana [[17. svibnja]] [[2023.]] godine objavljena je službena pjesma prvenstva, instrumentalna kompozicija jednostavnog naziva "FIFA World Cup 26 Theme Song".<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |title=The Official FIFA World Cup 26™ Theme |date=May 17, 2023 |via=YouTube|archive-date=May 30, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250530012949/https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE|url-status=live}}</ref> U ožujku [[2025.]] godine objavljeno je šesnaest remiksova ove teme, a koje su izradili umjetnici iz gradova domaćina i tako im dali lokalni element.<ref>{{Cite web |date=February 26, 2025 |title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226225754/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |archive-date=February 26, 2025 |website=FIFA}}</ref> Dana [[20. ožujka]] [[2026.]] godine potvrđen je izlazak službenog albuma, a istoga je dana objavljen i prvi singl s tog albuma, pjesma "[[Lighter (pjesma, Jelly Roll i Carín León)|Lighter]]", koju izvode [[Jelly Roll]] i [[Carín León]].<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/official-world-cup-2026-album-lighter-jelly-roll-carin-leon-cirkut |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album kicks off with Lighter by Jelly Roll and Carín León, produced by Cirkut|access-date=March 21, 2026 |date=March 20, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 20, 2026 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album roll-out begins |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/official-album-roll-out-begins-lighter |access-date=March 21, 2026 |publisher= |website=FIFA}}</ref> Druga pjesma, "[[Por Ella (pjesma, Belinda i Los Ángeles Azules song)|Por Ella]]", koju izvode [[Belinda Peregrín]] i [[Los Ángeles Azules]], objavljena je [[17. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{cite web |date=April 17, 2026 |title=Por Ella released as second single of FIFA World Cup 2026 Album |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/por-ella-los-angeles-azules-belinda-released-as-second-single-of-album|access-date=April 17, 2026 |publisher=FIFA}}</ref> Treća pjesma, "[[Echo (pjesma, Daddy Yankee i Shenseea song)|Echo]]", koju izvode [[Daddy Yankee]] i [[Shenseea]], objavljena je [[28. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{Cite web |date=April 28, 2026 |title=Daddy Yankee and Shenseea join forces on Echo, the third single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/daddy-yankee-shenseea-echo-third-single-fifa-world-cup-2026-album |access-date=April 30, 2026 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref> == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Stadioni FIFA Svjetskog prvenstva 2026.}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] trgmsg0le6vwiq72dlxu9evhb28436i 0 4721953 42655711 42643857 2026-07-16T05:20:02Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655711 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|[[adaptacijska radijacija|adaptacijskom radijacijom]]}} [[File:Phanerozoic radiations.svg|thumb|400px|Evolutivne radijacije tokom [[fanerozoik]]a.]] '''Evolutivna radijacija''' je povećanje [[taksonomija|taksonomske]] raznolikosti uzrokovano povećanim stopama [[specijacija|specijacije]],<ref name="Simões et al 2016">{{Cite journal| first1 = M. | title = The evolving theory of evolutionary radiations | journal = Trends in Ecology & Evolution | volume = 31 | pages = 27–34| year = 2016| last1 = Simões| issue = 1 |display-authors=etal| doi = 10.1016/j.tree.2015.10.007 | pmid = 26632984 | bibcode = 2016TEcoE..31...27S }}</ref> koje može, ali i ne mora biti povezano s povećanjem [[Morfologija (biologija)|morfološke]] nejednakosti.<ref name=Wesley-Hunt2005>{{Cite journal| first1 = G. D. | title = The morphological diversification of carnivores in North America | url = https://archive.org/details/sim_paleobiology_winter-2005_31_1/page/35 | journal = Paleobiology | volume = 31 | pages = 35–55| year = 2005| last1 = Wesley-Hunt | issue = 1 | doi = 10.1666/0094-8373(2005)031<0035:TMDOCI>2.0.CO;2 | bibcode = 2005Pbio...31...35W | s2cid = 10989917 }}</ref> Značajno veliko i raznoliko zračenje unutar relativno kratkog [[geološka hronologija|geološkog vremenskog raspona]] (npr. [[geološka hronologija|perioda]] ili [[geološka hronologija|epohe]]) često se naziva '''eksplozijom'''. Radijacije mogu utjecati na jednu [[kladus|kladu]] ili više njih, te biti brza ili postepena; tamo gdje su brza i potaknuta prilagođavanjem jedne loze njihovom okruženju, nazivaju se [[adaptacijska radijacija|adaptacijskim radijacijama]].<ref name=Schluter2000>{{cite book | author = Schluter, D. | year = 2000 | title = The Ecology of Adaptive Radiation | url = https://archive.org/details/ecologyofadaptiv0000schl | publisher = Oxford University Press }}</ref> == Primjeri == Možda najpoznatiji primjer evolutivne radijacije je onaj kod [[Placentalia|placentalnih sisara]] odmah nakon [[izumiranje|izumiranja]] [[dinosaur]]a (izuzevši ptice) na kraju [[Kreda (period)|krede]], prije otprilike 66 miliona godina. U to vrijeme, placentalni sisari su uglavnom bili male životinje koje su se hranile insektima, slične veličine i oblika modernim [[rovke|rovka]]ma. Do [[eocen]]a (prije 58-37 miliona godina), evoluirali su u tako raznolike oblike kao što su [[šišmiši]], [[kitovi]] i [[konji]].<ref>Ova tema je obrađena na vrlo pristupačan način u 11. poglavlju knjige [[Richard Fortey|Richarda Forteya]] ''[[Life: An Unauthorised Biography]]'' (1997)</ref> Druga poznata zračenja uključuju [[avalonska eksplozija|avalonsku eksploziju]], [[Kambrijska eksplozija|kambrijsku eksploziju]], [[veliki ordovicijski događaj biodiverzifikacije]], [[događaj biodiverzifikacije iz karbona i najranijeg perma]], [[mezozojsko-kenozojska radijacija|mezozojsko-kenozojsku radijaciju]], širenje kopnenih biljaka nakon njihove [[evolutivna historija biljaka|kolonizacije kopna]], kredsko [[evolutivna historija biljaka|širenje skrivenosjemenjača]] i diverzifikaciju insekata, radijaciju koje se nastavlja gotovo bez ikakvog smanjenja intenziteta još od [[Devon (geologija)|devon]]a, prije 400 miliona godina.<ref>Zračenje je pretrpjelo samo jedan problem, kada je [[permsko-trijasko izumiranje]] uništilo mnoge vrste.</ref> == Tipovi == Adaptacijske radijacije uključuju povećanje stope specijacije klada, povezano s divergencijom morfoloških osobina koje su direktno povezane s ekološkim navikama; te radijacije uključuju specijaciju koja nije vođena geografskim faktorima i javlja se u simpatriji; također mogu biti povezana sa sticanjem ključne osobine.<ref name="Lieberman2012">{{Cite journal | first1 = B.S. | title = Adaptive radiations in the context of macroevolutionary theory: a paleontological perspective | journal = Evolutionary Biology | volume = 39 | pages = 181–191 | year = 2012 | last1 = Lieberman | issue = 2 | url = https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/1808/13649/3/Lieberman_Adaptive_Radiations.pdf | doi = 10.1007/s11692-012-9165-8 | bibcode = 2012EvBio..39..181L | hdl = 1808/13649 | s2cid = 4004118 | hdl-access = free | archive-date = 2023-10-18 | access-date = 2026-05-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20231018205116/https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/handle/1808/13649/Lieberman_Adaptive_Radiations.pdf;jsessionid=06D9EF294A2DE4A8238DDFC90B887568?sequence=3 | url-status = dead }}</ref> [[neadaptacijska radijacija|Neadaptacijske radijacije]] vjerovatno obuhvataju svaku vrstu evolutivne radijacije koja nije adaptacijska radijacija,<ref>{{Cite journal|last1=Czekanski-Moir|first1=Jesse E.|last2=Rundell|first2=Rebecca J.|date=2019-05-01|title=The Ecology of Nonecological Speciation and Nonadaptive Radiations|url=https://www.cell.com/trends/ecology-evolution/abstract/S0169-5347(19)30027-8|journal=Trends in Ecology & Evolution|language=en|volume=34|issue=5|pages=400–415|doi=10.1016/j.tree.2019.01.012|issn=0169-5347|pmid=30824193|bibcode=2019TEcoE..34..400C |s2cid=73494468 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Rundell|first1=Rebecca J.|last2=Price|first2=Trevor D.|date=2009-07-01|title=Adaptive radiation, nonadaptive radiation, ecological speciation and nonecological speciation|url=https://www.cell.com/trends/ecology-evolution/abstract/S0169-5347(09)00126-8|journal=Trends in Ecology & Evolution|language=en|volume=24|issue=7|pages=394–399|doi=10.1016/j.tree.2009.02.007|issn=0169-5347|pmid=19409647|bibcode=2009TEcoE..24..394R |url-access=subscription}}</ref> iako kada je poznat precizniji mehanizam koji pokreće raznolikost, može biti korisno nazvati obrazac, npr. geografskom radijacijom.<ref name="Simões et al 2016" /> Geografske radijacije uključuju povećanje specijacije uzrokovano povećanjem mogućnosti za geografsku izolaciju.<ref name="Simões et al 2016" /> Radijacije mogu biti neskladne, pri čemu se raznolikost ili disparitet povećavaju gotovo nezavisno jedno od drugog, ili konkordantne, gdje se oba povećavaju sličnom brzinom.<ref name=Wesley-Hunt2005/> Tamo gdje je mehanizam diverzifikacije dvosmislen i vrste izgledaju blisko povezane, ponekad se koriste termini "zračenje vrste", "jato vrste" ili "[[kompleksna vrsta]]".<ref>{{Cite journal|last1=Bowen|first1=Brian W.|last2=Forsman|first2=Zac H.|last3=Whitney|first3=Jonathan L.|last4=Faucci|first4=Anuschka|last5=Hoban|first5=Mykle|last6=Canfield|first6=Sean J.|last7=Johnston|first7=Erika C.|last8=Coleman|first8=Richard R.|last9=Copus|first9=Joshua M.|last10=Vicente|first10=Jan|last11=Toonen|first11=Robert J.|date=2020-02-05|title=Species Radiations in the Sea: What the Flock?|url=https://academic.oup.com/jhered/article/111/1/70/5703679|journal=Journal of Heredity|language=en|volume=111|issue=1|pages=70–83|doi=10.1093/jhered/esz075|pmid=31943081 |issn=0022-1503|doi-access=free}}</ref> == U fosilnom zapisu == Veliki dio rada [[paleontologija|paleontologa]] koji proučavaju evolutivne radijacije koristio je [[fosil]]e morskih [[beskičmenjak]]a jednostavno zato što su oni obično mnogo brojniji i lakše ih je prikupiti u većoj količini u odnosu na velike kopnene [[kičmenjak]]e poput [[sisar]]a ili [[dinosaur]]a. [[Ramenonošci]] su, na primjer, pretrpjeli velike nalete evolucijskog zračenja u ranom [[kambrij]]u, ranom [[ordovicij]]u, u manjoj mjeri tokom [[silur]]a i [[devon]]a, a zatim ponovo tokom [[karbon]]a i najranijeg [[perm]]a. Tokom tih perioda, različite [[vrste]] ramenonožaca su nezavisno preuzele sličnu morfologiju, a vjerovatno i način života, kao i vrste koje su živjele milionima godina ranije. Taj fenomen, poznat kao homeomorfija, objašnjava se [[konvergentna evolucija|konvergentnom evolucijom]]: kada su izloženi sličnim selektivnim pritiscima, organizmi će često razviti slične adaptacije.<ref>{{cite book|title = Living and Fossil Brachiopods|url = https://archive.org/details/livingfossilbrac0000rudw|first = M. J. S. |last = Rudwick|date = 1970|publisher = Hutchinson|isbn = 9780091030810}}</ref> Daljnji primjeri brze evolutivne radijacije mogu se primijetiti među [[amoniti]]ma, koji su pretrpjeli niz izumiranja od kojih su se više puta rediverzificirali; i [[trilobiti]]ma koji su se tokom kambrija brzo razvili u različite oblike koji zauzimaju mnoge [[ekološka niša|niše]] koje danas iskorištavaju [[rakovi]].<ref>''Aquagenesis, The Origins and Evolution of Life in the Sea'' by Richard Ellis (2001)</ref><ref>{{cite book|title = Ammonites|first1= Neale|last1= Monks |first2= Philip|last2= Palmer |date =2002|publisher = Smithsonian Books|isbn = 978-1588340474}}</ref><ref>{{cite book|title= Trilobite! Eyewitness to Evolution|first= Richard|last = Fortey |date =2000|publisher =HarperCollins|isbn = 9780002570121}}</ref> == Noviji primjeri == Brojne grupe su u relativno novije vrijeme prošle kroz evolutivnu radijaciju. [[cichlidae|Ciklidi]] su posebno bili predmet brojnih istraživanja [[biolog]]a. Na mjestima poput [[Malavi (jezero)|jezera Malavi]] evoluirali su u vrlo širok spektar oblika, uključujući vrste koje se hrane filtriranjem vode, puževima, [[parazitiranje legla|parazitiraju na leglima]], pasu alge i love druge ribe.<ref>The Cichlid Fishes: Nature's Grand Experiment in Evolution by George Barlow (2002)</ref> [[ekomorfi Anolisa|Karipski gušteri roda]] ''[[Anolis]]'' su još jedan dobro poznati primjer adaptivnog zračenja.<ref>[http://www87.homepage.villanova.edu/todd.jackman/anolis/parallel.html ''Parallel Adaptive Radiations - Caribbean Anoline Lizards.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160918174336/http://www87.homepage.villanova.edu/todd.jackman/anolis/parallel.html |date=2016-09-18 }} Todd Jackman. Villanova University. Retrieved 10 September 2013.</ref> [[trava|Trave]] su bile uspješne, evoluirajući paralelno s [[biljojed]]ima koji [[ispaša|pasu]] poput [[konj]]a i [[antilopa]].<ref>[http://www.palaeos.com/Cenozoic/Cenozoic.htm Palaeos Cenozoic: The Cenozoic Era<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081106000812/http://www.palaeos.com/Cenozoic/Cenozoic.htm |date=2008-11-06 }}</ref> == Povezano == * [[Evolutivna fauna]] * [[Adaptacijska radijacija]] * [[Neadaptacijska radijacija]] == Reference == {{Reflist|30em}} [[Kategorija:Biološka terminologija]] 4skkyufkqs8lnwfefswqfe6jdjrcc5d 0 4722567 42655427 42602559 2026-07-15T15:08:12Z Edgar Allan Poe 29250 42655427 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Aníbal Godoy | slika = Anibal Godoy England v Panama 27 June 26-022.jpg | slika_širina = | punoime = Aníbal Casis Godoy Lemus | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|1990|2|10|hr=da}} | rodnigrad = {{flagicon|PAN}} [[Ciudad de Panamá]] | rodnadržava = [[Panama]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = [[Panamci|Panamac]] | državljanstvo = {{flagicon|PAN}} [[Panama|panamsko]]<br>{{flagicon|SAD}} [[SAD|američko]] {{small|(od 2025.)}} | visina = 1.83 m | pozicija = defenzivni vezni | trenutniklub = {{flagicon|SAD}} [[San Diego FC|San Diego]] | brojnadresu = 20 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2007 – 2013 | klubovi1 = {{flagicon|PAN}} [[Chepo F.C.|Chepo]] | nastupi(golovi)1 = 113 (10) | godine2 = 2012 | klubovi2 = → {{flagicon|ARG}} [[Godoy Cruz Antonio Tomba|Godoy Cruz]] | nastupi(golovi)2 = 0 (0) | godine3 = 2013 – 2015 | klubovi3 = {{flagicon|MAĐ}} [[Kispest Honvéd FC|Honvéd]] | nastupi(golovi)3 = 24 (0) | godine4 = 2015 – 2019 | klubovi4 = {{nowrap|{{flagicon|SAD}} [[San Jose Earthquakes]]}} | nastupi(golovi)4 = 101 (5) | godine5 = 2020 – 2024 | klubovi5 = {{flagicon|SAD}} [[Nashville SC|Nashville]] | nastupi(golovi)5 = 111 (3) | godine6 = 2025 – | klubovi6 = {{flagicon|SAD}} [[San Diego FC|San Diego]] | nastupi(golovi)6 = 39 (1) | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2010 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|PAN}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 159 (4) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 27.5.2026 }} '''Aníbal Casis Godoy Lemus''' ({{IPA-es|aˈniβal ɣoˈðoj|lang}}; [[Ciudad de Panamá]], [[10. veljače]] [[1990.]]), [[Panama|panamski]] nogometaš i reprezentativac koji igra kao defenzivni vezni. Većinu klupske karijere proveo je u [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Americi]], a trenutno igra za [[San Diego FC]]; od [[2025.]] godine ima i [[SAD|američko]] državljanstvo. Trenutni je kaptean [[Fudbalska reprezentacija Paname|reprezentacije Paname]], za koju je debitirao [[2010.]] godine. Nastupio je na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|FIFA Svjetskom prvenstvu 2018.]] godine, što je bio debitantski nastup Paname na tom natjecanju. Sa 159 nastupa, rekorder je po broju nastupa za reprezentaciju. {{Sastav Panama 2018 SP}} {{Sastav Panama 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1990||Godoy, Aníbal}} [[Kategorija:Panamski fudbaleri]] [[Kategorija:Američki fudbaleri]] ipq7q27pcupfyu2qpl34mp7e307gq8v 0 4723192 42655417 42637773 2026-07-15T15:02:53Z Edgar Allan Poe 29250 42655417 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Muhammad Hani<br>{{nobold|{{small|محمد هاني جمال الدمرداش}}}} | slika = Mohamed Hany (cropped).jpg | slika_širina = | punoime = {{nowrap|Muhammad Hani Gamal al-Dimirdaš}} | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|hr=da|1996|2|2}} | rodnigrad = {{flagicon|EGI}} [[Kairo]] | rodnadržava = [[Egipat]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.75 m | pozicija = desni bek | trenutniklub = {{flagicon|EGI}} [[Al-Ahli (fudbalski klub)|Al-Ahli]] | brojnadresu = 30 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2014 – | klubovi1 = {{flagicon|EGI}} [[Al-Ahli (fudbalski klub)|Al-Ahli]] | nastupi(golovi)1 = 224 (5) | godine2 = | klubovi2 = | nastupi(golovi)2 = | godine3 = | klubovi3 = | nastupi(golovi)3 = | godine4 = | klubovi4 = | nastupi(golovi)4 = | godine5 = | klubovi5 = | nastupi(golovi)5 = | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2016 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|EGI}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 42 (0) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 17.6.2026 }} '''Muhammad Hani Gamal al-Dimirdaš''' ([[arapski]]: محمد هاني جمال الدمرداش; [[Kairo]], [[2. veljače]] [[1996.]]), [[egipat]]ski nogometaš i reprezentativac koji igra kao desni bek. Cijelu profesionalnu karijeru proveo je u [[Al-Ahli (fudbalski klub)|Al-Ahliju]]. Za [[Fudbalska reprezentacija Egipta|reprezentaciju Egipta]] debitirao je [[2016.]] godine, a sudjelovao ja na nekoliko međunarodnih natjecanja. {{Sastav Egipat 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1996||Hani, Muhammad}} [[Kategorija:Egipatski fudbaleri]] 38v954xbe0buf2gmzgzjf4yi8nrw4sx 10 4723219 42655519 42638825 2026-07-15T20:15:49Z Aca 108187 test 42655519 sanitized-css text/css .main-page-image { box-sizing: border-box; text-align: center; } .main-page-image--left { float: left; margin: 0.5em 0.9em 0.4em 0; } .main-page-image--right { float: right; margin: 0.5em 0 0.4em 0.9em; } .main-page-image--center { clear: both; margin: 0.5em auto 0.75em; } .main-page-image--full { clear: both; margin: 0.5em auto 0.75em; width: 100%; } .main-page-image--small { width: 110px; } .main-page-image--portrait { width: 130px; } .main-page-image--medium { width: 150px; } .main-page-image--large { width: 220px; } .main-page-image--wide { width: 300px; } .main-page-image__frame { box-sizing: border-box; display: block; line-height: 0; max-width: 100%; width: 100%; } .main-page-image__frame--white { background: #fff; } .main-page-image__frame > span, .main-page-image__frame a { box-sizing: border-box; display: block; max-width: 100%; width: 100%; } .main-page-image img, .main-page-image .mw-file-element { box-sizing: border-box; display: block; height: auto !important; margin: 0; max-width: 100% !important; width: 100% !important; } .main-page-image .mw-image-border .mw-file-element { border: 1px solid var(--border-color-subtle,#c8ccd1) !important; box-sizing: border-box; } .main-page-image__caption { line-height: 1.3; margin-top: 0.2em; } /* Prilagodba za PCS/app */ body.pcs-theme-default .main-page-image, body.pcs-theme-dark .main-page-image, body.pcs-theme-sepia .main-page-image, body.pcs-theme-black .main-page-image { clear: both; float: none !important; margin: 0.25em auto 0.75em !important; max-width: 100%; text-align: center; } /* Prilagodba za uske ekrane */ @media (max-width: 719px) { body.pcs-theme-default .main-page-image, body.pcs-theme-dark .main-page-image, body.pcs-theme-sepia .main-page-image, body.pcs-theme-black .main-page-image { width: 100% !important; } body.pcs-theme-default .main-page-image__frame, body.pcs-theme-dark .main-page-image__frame, body.pcs-theme-sepia .main-page-image__frame, body.pcs-theme-black .main-page-image__frame { width: 100%; } body.pcs-theme-default .main-page-image img, body.pcs-theme-dark .main-page-image img, body.pcs-theme-sepia .main-page-image img, body.pcs-theme-black .main-page-image img, body.pcs-theme-default .main-page-image .mw-file-element, body.pcs-theme-dark .main-page-image .mw-file-element, body.pcs-theme-sepia .main-page-image .mw-file-element, body.pcs-theme-black .main-page-image .mw-file-element { width: 100% !important; } } @media (max-width: 1199px) { .main-page-image--right { clear: both; float: none; margin: 0.5em auto 0.75em; } } 5h8umzs8wbfcrt1wjn3ksl422e1jm76 0 4723221 42655422 42638405 2026-07-15T15:05:50Z Edgar Allan Poe 29250 42655422 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Martin Baturina | slika = Martin Baturina Croatia v Portugal 2 July 2026-027.jpg | slika_širina = | punoime = | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|hr=da|2003|2|16}} | rodnigrad = {{flagicon|ŠVI}} [[Zürich]] | rodnadržava = [[Švicarska]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.72 m | pozicija = ofenzivni vezni | trenutniklub = {{flagicon|ITA}} [[Como 1907|Como]] | brojnadresu = 20 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2021 – 2025 | klubovi1 = {{flagicon|HRV}} [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | nastupi(golovi)1 = 114 (17) | godine2 = 2025 – | klubovi2 = {{flagicon|ITA}} [[Como 1907|Como]] | nastupi(golovi)2 = 29 (6) | godine3 = | klubovi3 = | nastupi(golovi)3 = | godine4 = | klubovi4 = | nastupi(golovi)4 = | godine5 = | klubovi5 = | nastupi(golovi)5 = | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2023 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|HRV}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 20 (2) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 19.6.2026 }} '''Martin Baturina''' ([[Zürich]], [[16. veljače]] [[2003.]]) [[Hrvatska|hrvatski]] je [[nogometaš]] koji igra na poziciji [[Vezni igrač (nogomet)|veznog igrača]]. Trenutačno igra za [[Como 1907|Como]]. == Klupska karijera == === Rana karijera === Godine 2015. prelazi iz [[HNK Hajduk Split|splitskog Hajduka]] u [[RNK Split]]. Dvije godine kasnije prelazi u [[Nogometna škola GNK Dinamo|zagrebački Dinamo]].<ref name="TM">[https://www.transfermarkt.de/martin-baturina/profil/spieler/580451 Profil], [[Transfermarkt]], pristupljeno 29. rujna 2021.</ref> === Dinamo Zagreb === Za [[GNK Dinamo Zagreb II|Dinamo Zagreb II]] debitirao je 14. veljače 2021. kada je druga momčad Dinama izgubila od [[NK BSK Bijelo Brdo|Bijelog Brda]] 1:0.<ref name="DINII">[https://www.transfermarkt.de/martin-baturina/leistungsdatendetails/spieler/580451/plus/0?saison=&verein=44796&liga=&wettbewerb=&pos=&trainer_id= DETAILLIERTE LEITUNGSDATEN – GNK Dinamo Zagreb II], [[Transfermarkt]], pristupljeno 29. rujna 2021.</ref> Za prvu momčad Dinama debitirao je 16. svibnja u utakmici [[1. HNL]] u kojoj je [[HNK Gorica|Gorica]] poražena 0:3.<ref name="DIN">[https://www.transfermarkt.de/martin-baturina/leistungsdatendetails/spieler/580451/plus/0?saison=&verein=419&liga=&wettbewerb=&pos=&trainer_id= DETAILLIERTE LEITUNGSDATEN – GNK Dinamo Zagreb], [[Transfermarkt]], pristupljeno 29. rujna 2021.</ref><ref>[https://www.gnkdinamo.hr/hr/vijesti/gavranovicev-hat-trick-debitirao-baturina GAVRANOVIĆEV HAT-TRICK, DEBITIRAO BATURINA], [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]], pristupljeno 29. rujna 2021.</ref> U [[Hrvatski nogometni kup|Hrvatskom nogometnom kupu]] debitirao je 22. rujna kada je Dinamo pobijedio [[HNK Orijent 1919|riječki Orijent]] 1:4.<ref name="DIN" /> Osam dana kasnije debitirao je u [[UEFA Europska liga|UEFA Europskoj ligi]] protiv [[K.R.C. Genk|Genka]] kojeg je Dinamo dobio 0:3.<ref name="DIN" /> Svoj prvi gol za Dinamo postigao je 5. ožujka 2022. u utakmici 1. HNL u kojoj je Dinamo pobijedio [[HNK Šibenik|Šibenik]] 3:0.<ref name="DIN" /><ref>Edi Džindo, [https://www.vecernji.hr/sport/uzivo-od-15-dinamo-igra-1000-hnl-utakmicu-sibenik-opet-promijenio-trenera-1568428 Bočkaj i Baturina zabili prvijence, Petković 'počistio paučinu' poluvolejem], [[Večernji list]], objavljeno 5. ožujka 2022., pristupljeno 5. ožujka 2022.</ref> U utakmici posljednjeg kola [[1. HNL 2021./22.]] odigrane 21. svibnja protiv [[HNK Hajduk Split|splitskog Hajduka]], Baturina je ušao u 5. minuti sudačke nadoknade. Pet minuta kasnije asistirao je [[Mislav Oršić|Mislavu Oršiću]] za 2:1, a u 12. minuti ujedno i posljednjoj minuti susreta, Baturina je postigao gol za konačnih 3:1.<ref name="DIN" /><ref>Tomo Ničota, [https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/klubovi/hajduk/video-orsic-i-baturina-zabili-hajduku-u-nadoknadi-za-veliku-festu-u-maksimiru-15200441 VIDEO: ORŠIĆ I BATURINA ZABILI HAJDUKU U NADOKNADI ZA VELIKU FEŠTU U MAKSIMIRU!], [[Sportske novosti]], objavljeno 21. svibnja 2022., pristupljeno 21. svibnja 2022.</ref><ref>Boris Trifunović, [https://www.24sata.hr/sport/vjecni-derbi-kao-secer-na-kraju-hoce-li-hajduk-napraviti-spalir-837084 Ludnica na Maksimiru: Dinamo u 100. i 102. minuti srušio 'bile'], [[24sata]], objavljeno 21. svibnja 2022., pristupljeno 21. svibnja 2022.</ref> U [[UEFA Liga prvaka|UEFA Ligi prvaka]] debitirao je 6. rujna kada je Dinamo pobijedio [[Chelsea F.C.|Chelsea]] 1:0.<ref name="DIN" /> Baturina je postigao gol i asistenciju u ligaškoj utakmici odigranoj 26. veljače 2023. protiv Hajduka kojeg je Dinamo dobio 4:0.<ref>Boris Trifunović, Luka Tunjić, [https://www.24sata.hr/sport/blizi-se-veliki-derbi-uskoro-stizu-sastavi-dinama-i-hajduka-894098 Fantastični Dinamo deklasirao Hajduk na Maksimiru i zabio četiri gola za +11 na vrhu HNL-a], [[24sata]], objavljeno 26. veljače 2023., pristupljeno 26. veljače 2023.</ref> Dvije asistencije postigao je 15. travnja 2023. kada je [[NK Slaven Belupo|Slaven Belupo]] poražen 4:0.<ref>Boris Trifunović, [https://www.24sata.hr/sport/dinamo-jednostrano-raskinuo-ugovor-s-cacicem-stigli-sastavi-904269 Dinamo deklasirao 'farmaceute' i pobjegao Hajduku na plus 12], [[24sata]], objavljeno 15. travnja 2023., pristupljeno 16. travnja 2023.</ref> Dana 15. srpnja 2023. postigao je jedini gol na utakmici [[Hrvatski nogometni superkup|superkupa]] protiv splitskog Hajduka.<ref>Boris Trifunović, [https://www.24sata.hr/sport/maksimir-gotovo-rasprodan-sve-je-spremno-za-najveci-derbi-922751 VIDEO Dinamo srušio Hajduk u derbiju i osvojio Superkup!], [[24sata]], objavljeno 15. srpnja 2023., pristupljeno 15. srpnja 2023.</ref> Postigao je dva pogotka 10. ožujka 2024. kada je Dinamo u ligaškom susretu dobio [[NK Slaven Belupo|Slaven Belupo]] 5:2.<ref>[[HINA]], [https://www.novilist.hr/sport/dinamo-slavio-u-golijadi-baturina-i-penali-spasili-modre/ Dinamo slavio u golijadi, Baturina i penali spasili Modre], [[Novi list]], objavljeno 10. ožujka 2024., pristupljeno 10. ožujka 2024.</ref> Triput je bio asistent 2. kolovoza u utakmici 1. kola [[HNL 2024./25.]] u kojoj je Dinamo savladao [[NK Istra 1961|Istru 1961]] 5:0.<ref>[https://www.telegram.hr/telesport/na-prvu/demonstracija-sile-na-otvorenju-hnl-sezone-dinamo-potpuno-rastavio-istru-na-kisnom-maksimiru/ Demonstracija sile na otvorenju HNL sezone. Dinamo potpuno rastavio Istru na kišnom Maksimiru], Telesport, objavljeno 2. kolovoza 2024., pristupljeno 3. kolovoza 2024.</ref> Postigao je gol i asistenciju 2. listopada u utakmici [[UEFA Liga prvaka 2024./25.|UEFA Lige prvaka 2024./25.]] protiv [[AS Monaco FC|Monaca]] koja je završila 2:2.<ref>[https://www.telegram.hr/telesport/na-prvu/baturina-je-odigrao-fenomenalno-protiv-monaca-ove-brojke-su-jednostavno-sjajne/ Baturina je odigrao fenomenalno protiv Monaca. Ove brojke su jednostavno sjajne], Telesport, objavljeno 2. listopada 2024., pristupljeno 2. listopada 2024.</ref> Svoj 150. klupski nastup ostvario je 15. veljače 2025. kada je [[HNK Gorica|Gorica]] izgubila 3:1 u ligi.<ref>[https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/klubovi/dinamo/dinamo-nakon-pobjede-posvetio-objavu-dragulju-suparnike-ostavlja-u-retrovizoru-poseban-smek-i-glazura-15553736 Dinamo nakon pobjede posvetio objavu dragulju: ‘Suparnike ostavlja ‘u retrovizoru‘, poseban šmek i glazura‘], [[Sportske novosti]], objavljeno 15. veljače 2025., pristupljeno 15. veljače 2025.</ref> Za Dinamo Zagreb ostvario je 22 pogodaka i 39 asistencija u 165 službenih nastupa, odnosno 26 puta je bio strijelac u sveukupnih 188 utakmica u kojima je igrao kao igrač Dinama.<ref>[https://gnkdinamo.hr/hr/vijesti/clanak/dragi-martine-velika-hvala-na-svemu-sto-si-pruzio-dinamu-zelimo-ti-svu-srecu-u-nastavku-karijere Dragi Martine, velika hvala na svemu što si pružio Dinamu, želimo ti svu sreću u nastavku karijere], [[GNK Dinamo Zagreb]], objavljeno 16. lipnja 2025., pristupljeno 1. srpnja 2025.</ref> === Como === Baturina je 16. lipnja 2025. prešao u [[Italija|talijanski]] [[Como 1907|Como]], s kojim je potpisao ugovor do 2030., za fiksni iznos od 17 milijuna eura uz 8 milijuna eura bonusa.<ref>[https://comofootball.com/en/martin-baturina-joins-como-1907/ MARTIN BATURINA JOINS COMO 1907], [[Como 1907|Como]], objavljeno 16. lipnja 2025., pristupljeno 1. srpnja 2025.</ref><ref>Ante Buškulić, [https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/transferi/fabregas-nahvalio-baturinu-a-pogledajte-kako-se-dinamo-oprostio-s-njim-15595017 Fabregas nahvalio Baturinu, a pogledajte kako se Dinamo oprostio s njim], [[Sportske novosti]], objavljeno 16. lipnja 2025., pristupljeno 1. srpnja 2025.</ref> Za novi klub debitirao je 16. kolovoza u utakmici [[Coppa Italia|kupa]] u kojoj je [[FC Südtirol|Südtirol]] pobijeđen 3:1.<ref>[[HINA]], [https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/nogomet-mix/baturina-i-drustvo-izborili-novu-pobjedu-drugoligas-poveo-u-kupu-a-onda-je-uslijedio-veliki-preokret-15613536 Baturina i društvo izborili novu pobjedu, drugoligaš poveo u Kupu, a onda je uslijedio veliki preokret], [[Sportske novosti]], objavljeno 16. kolovoza 2025., pristupljeno 29. kolovoza 2025.</ref><ref>[https://www.telegram.hr/telesport/na-prvu/como-je-skinuo-veliki-skalp-na-otvaranju-serie-a-ali-martin-baturina-nije-sudjelovao-u-tome/ Como je skinuo veliki skalp na otvaranju Serie A, ali Martin Baturina nije sudjelovao u tome], Telesport, objavljeno 24. kolovoza 2025., pristupljeno 29. kolovoza 2025.</ref> U [[Serie A]] debitirao je 30. kolovoza protiv [[Bologna FC 1909|Bologne]] koja je pobijedila s minimalnih 1:0.<ref>[https://www.telegram.hr/telesport/na-prvu/baturina-upisao-prve-minute-u-serie-a-ali-nije-imao-puno-vremena-za-razmahati-se-como-izgubio/ Baturina upisao prve minute u Serie A, ali nije imao puno vremena za razmahati se. Como izgubio], Telesport, objavljeno 30. kolovoza 2025., pristupljeno 8. rujna 2025.</ref> Prvi klupski pogodak ostvario je 24. studenog kada je [[Torino FC|Torino]] izgubio 1:5 u ligi.<ref>[https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/serie-a/video-sjajna-vecer-hrvata-baturina-napokon-dobio-priliku-pa-odmah-zabio-mrezu-zatresao-i-nikola-vlasic-15646115 VIDEO: Sjajna večer Hrvata! Baturina napokon dobio priliku pa odmah zabio, mrežu zatresao i Nikola Vlašić], [[Sportske novosti]], objavljeno 24. studenog 2025., pristupljeno 25. studenog 2025.</ref> == Reprezentativna karijera == Tijekom svoje karijere nastupao je za selekcije Hrvatske do 15, 16, 18, 19 i 21 godine.<ref>[https://hns.team/igraci/204976/martin-baturina/ Profil], [[Hrvatski nogometni savez]], pristupljeno 29. rujna 2021.</ref> Za [[Hrvatska nogometna reprezentacija|A selekciju]] debitirao je 18. studenog 2023. u kvalifikacijskoj utakmici za [[Europsko prvenstvo u rukometu – Njemačka 2024.|Europsko prvenstvo 2024.]] u kojoj je [[Latvijska nogometna reprezentacija|Latvija]] izgubila 0:2.<ref>[[HINA]], Martin Bubanović, [https://www.vecernji.hr/sport/uzivo-od-18-latvija-hrvatska-vatrene-je-u-rigu-doslo-podrzati-vise-od-1000-navijaca-1725172 'Vatreni' dominantno došli do važne pobjede (2:0) i na korak do Eura! Debi Baturine i Pašalića], [[Večernji list]], objavljeno 18. studenog 2023., pristupljeno 18. studenog 2023.</ref> Dana 15. listopada Hrvatska igrala je 3:3 s [[Poljska nogometna reprezentacija|Poljskom]] u [[UEFA Liga nacija 2024./25.|UEFA Ligi nacija 2024./25.]] Tada je u 24. minuti Baturina asistirao svom klupskom suigraču u [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamu]] [[Petar Sučić|Petru Sučiću]] za njegov reprezentativni prvijenac, a Baturina je dvije minute kasnije postigao svoj prvi pogodak za reprezentaciju i to na asistenciju Sučića.<ref>[https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-nacija/video-hrvatska-odigrala-ludu-utakmicu-i-prezivjela-preokret-sa-sest-golova-zavrsio-sokantnim-iskljucenjem-15512491 VIDEO: Hrvatska odigrala ludu utakmicu i ‘preživjela‘! Preokret sa šest golova završio šokantnim isključenjem], [[Sportske novosti]], objavljeno 15. listopada 2024., pristupljeno 15. listopada 2024.</ref> == Osobni život == Sin je [[Mate Baturina|Mate]] i brat [[Roko Baturina|Roka Baturine]].<ref>Davorin Olivari, [https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/krznar-je-iznenadio-sve-no-taj-decko-je-zaista-nogometni-majstor-strucnjaci-on-je-bogomdani-talent-15105458 KRZNAR JE IZNENADIO SVE, NO TAJ DEČKO JE ZAISTA NOGOMETNI MAJSTOR! STRUČNJACI: ON JE BOGOMDANI TALENT], Sportske novosti, objavljeno 27. rujna 2021., pristupljeno 29. rujna 2021.</ref> == Priznanja == === Individualna === * [[Trofej Nogometaš]] – Najbolji mladi nogometaš [[HNL|HNL-a]]: [[HNL 2022./23.|2022./23.]]<ref name="tn3">[https://slobodnadalmacija.hr/sport/hajduk/kapetan-hajduka-dobitnik-je-trofej-nogometas-u-izboru-nogometasa-i-trenera-hnl-a-1308358 Marko Livaja najbolji igrač HNL-a u izboru nogometaša i trenera!], [[Slobodna Dalmacija]], objavljeno 20. srpnja 2023., pristupljeno 20. srpnja 2023.</ref> * Trofej Nogometaš – Najbolja momčad godine HNL-a: [[HNL 2022./23.|2022./23.]],<ref name="tn3"/> [[HNL 2023./24.|2023./24.]],<ref>Nogometni plus, [https://www.nacional.hr/izabrali-igraci-i-treneri-modric-petkovic-baturina-i-jakirovic-osvojili-glavne-nagrade/ IZABRALI IGRAČI I TRENERI Modrić, Petković, Baturina i Jakirović osvojili glavne nagrade], Nacional, objavljeno 25. svibnja 2024., pristupljeno 27. svibnja 2024.</ref> [[HNL 2024./25.|2024./25.]]<ref>Robert Šola, [https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/prva-hnl/livaja-najbolji-igrac-shnl-a-modric-i-13-put-za-redom-na-vrhu-veliko-priznanje-za-trenera-istre-1961-15587458 Modrić 13. put za redom na vrhu, Livaja najbolji igrač SHNL-a, veliko priznanje i za trenera Istre 1961], Sportske novosti, objavljeno 23. svibnja 2025., pristupljeno 23. svibnja 2025.</ref> * [[Momčad sezone HNL-a]]: [[HNL 2024./25.|2024./25.]]<ref>[https://hnl.hr/news/29514/odrzana-svecana-dodjela-nagrada-najboljima-u-supersport-hnl-u-livaji-tri-priznanja/ Održana svečana dodjela nagrada najboljima u SuperSport HNL-u, Livaji tri priznanja], [[HNL]], objavljeno 26. svibnja 2025., pristupljeno 27. svibnja 2025.</ref> * Mladi igrač mjeseca [[Serie A]]: siječanj 2026.<ref>{{cite press release |url=https://en.legaseriea.it/serie-a/news/martin-baturina-rising-star-of-the-month-for-january |publisher=Serie A |access-date=28 January 2026 |date=28 January 2026 |title=Martin Baturina "Rising Star Of The Month" for January}}</ref> === Klupska === ;Dinamo Zagreb * [[HNL|1. HNL/HNL]] '''(4):''' [[1. HNL 2020./21.|2020./21.]], [[1. HNL 2021./22.|2021./22.]], [[HNL 2022./23.|2022./23.]], [[HNL 2023./24.|2023./24.]] * [[Hrvatski nogometni kup]] '''(1):''' [[Hrvatski nogometni kup 2023./24.|2023./24.]] * [[Hrvatski nogometni superkup]] '''(2):''' 2022., 2023. == Izvori == {{izvori|30em}} == Vanjske poveznice == * [https://www.transfermarkt.com/martin-baturina/profil/spieler/580451 Profil], [[Transfermarkt]] {{eng oznaka}} {{Sastav Hrvatska 2024 EP}} {{Sastav Hrvatska 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|2003||Baturina, Martin}} [[Kategorija:Hrvatski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Dinamo Zagreba]] [[Kategorija:Biografije, Zürich]] dsqdw7k0bjjb4fjul3ukco7o0chj64o 0 4723298 42655640 42647866 2026-07-16T03:27:13Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655640 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Erling Haaland | slika = Erling Haaland Morocco v Norway 7 June 2026-51.jpg | slika_širina = | punoime = Erling Braut Haaland<br>(rođen kao Erling Braut Håland) | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|2000|7|21|hr=da}} | rodnigrad = {{nowrap|{{flagicon|UK}} [[Leeds]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]]}} | rodnadržava = | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.95 m | pozicija = napadač | trenutniklub = {{flagicon|ENG}} [[Manchester City F.C.|Manchester City]] | brojnadresu = 9 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2016 – 2017 | klubovi1 = {{flagicon|NOR}} [[Bryne FK|Bryne]] | nastupi(golovi)1 = 16 (0) | godine2 = 2017 – 2019 | klubovi2 = {{flagicon|NOR}} [[Molde FK|Molde]] | nastupi(golovi)2 = 39 (14) | godine3 = 2019 – 2020 | klubovi3 = {{flagicon|AUT}} [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] | nastupi(golovi)3 = 16 (17) | godine4 = 2020 – 2022 | klubovi4 = {{nowrap|{{flagicon|NJE}} [[Borussia Dortmund]]}} | nastupi(golovi)4 = 67 (62) | godine5 = 2022 – | klubovi5 = {{flagicon|ENG}} [[Manchester City F.C.|Manchester City]] | nastupi(golovi)5 = 132 (112) | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2019 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|NOR}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 51 (57) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 21.6.2026 }} '''Erling Braut Haaland''', rođen kao '''Erling Braut Håland''' ([[Leeds]], [[21. srpnja]] [[2000.]]) [[Norveška|norveški]] je [[nogometaš]] koji igra na poziciji [[Napadač (nogomet)|napadača]]. Trenutačno je igrač [[Manchester City F.C.|Manchester Cityja]]. == Rani život == Erling Haaland rođen je 21. srpnja 2000. u [[Leeds]]u, [[Engleska]]. U to je vrijeme njegov otac [[Alf-Inge Håland]] igrao za [[Leeds United F.C.|Leeds United]] koji se tada natjecao u [[FA Premier liga|Premier ligi]].<ref>{{cite news |url=https://www.leeds-live.co.uk/sport/leeds-united/erling-haaland-leeds-united-manutd-14854128 |title=Wonderkid Haaland would pick Leeds United over Man Utd every time |last=Cross |first=Beren |date=9. srpnja 2018. |website=Leeds Live |access-date=22. studenoga 2019. |quote=Erling Braut Haaland was born in Leeds in July 2000, a short time after his father, Alf-Inge, departed Elland Road for Manchester City after three years in West Yorkshire. |archive-date=16. travnja 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416231306/https://www.leeds-live.co.uk/sport/leeds-united/erling-haaland-molde-leeds-united-14854128 |url-status=live}}</ref> Godine 2004. Erling se preselio u [[Bryne]], mjesto u [[Norveška|Norveškoj]] u kojem su prije živjeli njegovi roditelji.<ref>{{Cite web |last=Hansen |first=Ole Jonny Eriksrud |date=29. studenoga 2018. |title=Erling Braut Haaland: – Har sagt til meg selv at jeg vil bli verdens beste spiller |url=http://nettavisen.no/artikkel/3423560463 |access-date=31. listopada 2020. |website=Nettavisen |language=no |archive-date=16. travnja 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416231307/https://www.nettavisen.no/artikkel/erling-braut-haaland-har-sagt-til-meg-selv-at-jeg-vil-bli-verdens-beste-spiller/s/12-95-3423560463 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Rose |first=Gary |date=2. listopada 2019. |title=Erling Braut Haaland: Is Red Bull Salzburg striker really 'the next Zlatan Ibrahimovic'? |url=https://www.bbc.com/sport/football/49885026 |website=BBC Sport |access-date=28. listopada 2019. |archive-date=2. listopada 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002060355/https://www.bbc.com/sport/football/49885026 |url-status=live}}</ref> Erling je u mladosti osim [[nogomet]]a trenirao i [[rukomet]], [[golf]] te [[atletika|atletiku]].<ref>{{cite news |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/elring-haaland-interview-clicked-with-sancho-reus-and-hazard-straight-away-9952 |title=Erling Haaland: "I clicked with Jadon Sancho, Marco Reus and Thorgan Hazard straight away" |website=bundesliga.com |date=14. veljače 2020. |access-date=20. veljače 2021. |archive-date=20. studenoga 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120220559/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/elring-haaland-interview-clicked-with-sancho-reus-and-hazard-straight-away-9952 |url-status=live}}</ref> Također je navodno 2006. za svoju dobnu skupinu postavio svjetski rekord u [[Skok u dalj s mjesta|skoku u dalj s mjesta]], skočivši 1,63 metra.<ref>{{cite web |url=https://www.90min.com/in/posts/6560333-stunning-report-reveals-erling-braut-haaland-is-a-world-record-holder-in-athletics |title=Stunning Report Reveals Erling Braut Haaland is a World Record Holder in Athletics |last=Arora |first=Mudeet |website=90min |date=19. veljače 2020. |access-date=20. veljače 2021. |archive-date=16. travnja 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416231303/https://www.90min.com/in/posts/6560333-stunning-report-reveals-erling-braut-haaland-is-a-world-record-holder-in-athletics |url-status=live}}</ref> == Klupska karijera == === Bryne === Kao petogodišnjak pridružio se akademiji lokalnog kluba [[Bryne FK]].<ref>{{cite news |last1=Godø |first1=Øyvind |title=Slik ble Erling Braut Haaland en av heteste fotballspillere – Han kunne ikke løpe skikkelig |url=https://www.dagbladet.no/sport/han-kunne-ikke-lope-skikkelig/72073154 |newspaper=Dagbladet |access-date=2. rujna 2020. |date=30. siječnja 2020. |archive-date=30. siječnja 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130134208/https://www.dagbladet.no/sport/han-kunne-ikke-lope-skikkelig/72073154 |url-status=live}}</ref><ref name="bundesliga-background1">{{cite web |title=Erling Haaland's journey: from Bryne to Borussia Dortmund |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/erling-haaland-roots-from-bryne-to-borussia-dortmund-history-norway-solskjaer-10652 |publisher=Bundesliga |access-date=2. rujna 2020. |archive-date=31. svibnja 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531212502/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/erling-haaland-roots-from-bryne-to-borussia-dortmund-history-norway-solskjaer-10652 |url-status=live}}</ref> Tijekom sezone 2015./16. Haaland je za rezervnu momčad Brynea postigao 18 golova u 14 utakmica.<ref name="auto">{{Cite web |title=In Profile: Erling Braut Håland |website=FOTBALLBEN |date=13. srpnja 2018. |access-date=13. srpnja 2018. |url=https://fotballben.weebly.com/home/in-profile-erling-braut-haland# |archive-date=13. srpnja 2018. |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713173626/https://fotballben.weebly.com/home/in-profile-erling-braut-haland |url-status=live}}</ref> Za prvu momčad kluba debitirao je 12. svibnja 2016. kao petnaestogodišnjak u drugoligaškoj utakmici protiv [[Ranheim Fotball|Ranheima]] od kojeg je Bryne izgubio 1:0.<ref name="goal-background1">{{cite web |last1=König |first1=Nicklas |last2=Schmeckel |first2=Maximilian |title=Behind Haaland's Unstoppable Rise |url=https://www.goal.com/story/erling-haaland-unstoppable-rise/ |website=Goal.com |publisher=Perform Group |access-date=2. rujna 2020. |archive-date=18. ožujka 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318114617/https://www.goal.com/story/erling-haaland-unstoppable-rise/ |url-status=live}}</ref><ref name="bundesliga-background1" /><ref>{{Cite news |title=Rødt kort og tap da Håland debuterte |newspaper=Jærbladet |date=12. svibnja 2016. |access-date=30. travnja 2018. |url=http://jbl.no/index.php?page=vis_nyhet&NyhetID=39447 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625161118/http://jbl.no/index.php?page=vis_nyhet&NyhetID=39447 |archive-date=25. lipnja 2018.}}</ref> Haaland je isprva igrao za prvu momčad Brynea kao [[Napadač (nogomet)|krilo]], a kasnije je prebačen na poziciju [[Napadač (nogomet)|središnjeg napadača]]. Unatoč tome što u svojoj prvoj sezoni za klub nije postigao niti jedan zgoditak, [[TSG 1899 Hoffenheim|Hoffenheim]] ga je pozvao na probu. Haaland je na kraju prešao u redove [[Molde FK|Moldea]] koji je tada vodio [[Ole Gunnar Solskjær]].<ref name="goal-background1" /> Haaland je za Bryne sveukupno nastupao 16 puta.<ref name="auto" /> === Molde === [[File:Molde-Zenit (2) Erling Braut Håland 2018-8-30.jpg|thumb|upright|Haaland u dresu [[Molde FK|Moldea]] 2018. godine]] Dana 1. veljače 2017. objavljeno je da je Haaland potpisao ugovor s [[Molde FK|Moldeom]].<ref>{{Cite web |title=HÅLAND KLAR FOR MOLDE FK |publisher=Molde FK |date=1. veljače 2017. |access-date=30. travnja 2018. |url=http://www.moldefk.no/nyheter/haland-klar-for-molde-fk |archive-date=2. srpnja 2018. |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702175707/http://www.moldefk.no/nyheter/haland-klar-for-molde-fk |url-status=live}}</ref> Dana 26. travnja 2017. Haaland je postigao svoj prvi gol za klub u svojem debitantskom nastupu za klub i to u utakmici [[Norveški nogometni kup|kupa]] protiv [[Volda TI|Volde TI]] koja je izgubila 2:3.<ref>{{Cite news |title=Solskjær hyller stortalentet Erling Braut Håland (17): – Ekkel å spille mot |newspaper=Verdens Gang |date=6. kolovoza 2018. |access-date=30. travnja 2018. |url=https://www.vg.no/sport/fotball/i/VVnp4/solskjaer-hyller-stortalentet-erling-braut-haaland-17-ekkel-aa-spille-mot |archive-date=30. travnja 2018. |archive-url=https://web.archive.org/web/20180430183007/https://www.vg.no/sport/fotball/i/VVnp4/solskjaer-hyller-stortalentet-erling-braut-haaland-17-ekkel-aa-spille-mot |url-status=live}}</ref> U [[Eliteserien|ligi]] je debitirao 4. lipnja 2017. protiv kluba [[Sarpsborg 08 FF|Sarpsborg 08]]. Na toj je utakmici ušao kao zamjena u 71. minuti, a u 77. minuti postigao je jedini gol na utakmici.<ref>{{Cite news |title=Alfies sønn (16) fikk Molde-debut: Gult kort etter 65 sekunder |newspaper=Verdens Gang |date=5. lipnja 2017. |access-date=30. travnja 2018. |url=https://www.vg.no/sport/fotball/i/vR084/alfies-soenn-16-fikk-molde-debut-gult-kort-etter-65-sekunder |archive-date=13. veljače 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213220610/https://www.vg.no/sport/fotball/i/vR084/alfies-soenn-16-fikk-molde-debut-gult-kort-etter-65-sekunder |url-status=live}}</ref> U svojoj prvoj sezoni Haaland je postigao 4 gola u 20 utakmica.<ref>{{cite web |title=alyomfotball.no: Erling Braut Haaland – Tipico Bundesliga |url=http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=304980&tournamentId=247&useFullUrl=false |publisher=alt om fotball |access-date=2. rujna 2020. |archive-date=27. studenoga 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127194929/http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=304980&tournamentId=247&useFullUrl=false |url-status=live}}</ref> Dana 1. srpnja 2018. Haaland je postigao 4 gola u prvih 21 minute utakmice protiv [[SK Brann|Branna]] koji je poražen 0:4. Nakon te utakmice Ole Gunnar Solskjær, trener Moldea, usporedio je Haalandov način igranja s [[Romelu Lukaku|Romeluom Lukakuom]] te je otkrio da je klub odbio nekoliko ponuda za Haalanda od raznih klubova.<ref>{{Cite news |title=Manchester United scout watches wonderkid Erling Haaland score FOUR goals |newspaper=Manchester Evening News |date=2. srpnja 2018. |access-date=7. srpnja 2018. |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/transfer-news/man-utd-transfer-erling-haland-14853170 |archive-date=7. srpnja 2018. |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707172425/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/transfer-news/man-utd-transfer-erling-haland-14853170 |url-status=live}}</ref> Zbog svojih nastupa u 2018. imenovan je probojem godine.<ref name="breakthrough award">{{cite web |url=https://www.eliteserien.no/fotballfesten/alle-vinnerne-pa-fotballfesten |title=Alle vinnerne på fotballfesten |publisher=Eliteserien |date=25. studenoga 2018. |access-date=20. ožujka 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20181127152124/https://www.eliteserien.no/fotballfesten/alle-vinnerne-pa-fotballfesten |archive-date=27. studenoga 2018. |url-status=dead}}</ref> Te je godine postigao 16 golova u 30 klupskih utakmica te je bio najbolji strijelac Moldea.<ref>{{Cite web |title=Erling Braut Haaland: – Har sagt til meg selv at jeg vil bli verdens beste spiller |publisher=Nettavisen |date=28. studenoga 2019. |access-date=2. ožujka 2020. |url=https://www.nettavisen.no/nyheter/erling-braut-haaland---har-sagt-til-meg-selv-at-jeg-vil-bli-verdens-beste-spiller/3423560463.html |archive-date=14. prosinca 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214155943/https://www.nettavisen.no/nyheter/erling-braut-haaland---har-sagt-til-meg-selv-at-jeg-vil-bli-verdens-beste-spiller/3423560463.html |url-status=live}}</ref> === Red Bull Salzburg === [[File:FC Salzburg versus. KRC Genk (UEFA Championsleague 17. September 2019) 31.jpg|thumb|upright|Haaland u dresu [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburga]] 2019. godine]] ==== Sezona 2018./19. ==== Dana 19. kolovoza 2018. [[Red Bull Salzburg]] objavio je da će Haaland prijeći u njihove redove 1. siječnja iduće godine.<ref name=":0">{{cite web |title=Servus in Salzburg Erling Halend |url=https://www.redbullsalzburg.at/de/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2018_19/servus-in-salzburg-erling-haland.html |publisher=Red Bull Salzburg |access-date=19. kolovoza 2018. |date=19. kolovoza 2018. |archive-date=18. kolovoza 2018. |archive-url=https://web.archive.org/web/20180818214857/https://www.redbullsalzburg.at/de/fc-red-bull-salzburg/news/saison_2018_19/servus-in-salzburg-erling-haland.html |url-status=live}}</ref> Za Red Bull Salzburg debitirao je 17. veljače u utakmici četvrtfinala [[Austrijski nogometni kup|kupa]] protiv [[1. Wiener Neustädter SC (2008.)|Wiener Neustädtera]] koji je izgubio utakmicu 1:2.<ref name="RBSTM">[https://www.transfermarkt.de/erling-haaland/leistungsdatendetails/spieler/418560/plus/0?saison=&verein=409&liga=&wettbewerb=&pos=&trainer_id= DETAILLIERTE LEISTUNGSDATEN – Red Bull Salzburg], Transfermarkt, pristupljeno 9. rujna 2021.</ref> U [[Austrijska Bundesliga|ligi]] je debitirao 24. veljače kada je [[Rapid Beč]] porazio Red Bull Salzburg 2:0.<ref name="RBSTM" /> Svoj prvi gol za klub postigao je 12. veljače kada je Red Bull Salzburg u ligi pobijedio [[LASK Linz|LASK]] 2:1.<ref name="RBSTM" /> ==== Sezona 2019./20. ==== Svoj prvi klupski [[hat-trick]] postigao je 19. srpnja u kupu protiv kluba [[SC-ESV Parndorf 1919]] koji je izgubio 7:1.<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/07/19/austria/ofb-stiegl-cup/sc-esv-parndorf-1919/fc-red-bull-salzburg/3048847/ |title=Parndorf vs. Salzburg 1–7: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=1. rujna 2021.}}</ref> Svoj drugi klupski hat-trick postigao je u ligi 10. kolovoza protiv [[Wolfsberger AC|Wolfsbergera]] s kojim je Red Bull Salzburg igrao 5:2.<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/08/10/austria/bundesliga/fc-red-bull-salzburg/wolfsberger-athletik-club/3034849/ |title=Salzburg vs. Wolfsberger AC 5–2: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=1. rujna 2021.}}</ref> Dana 14. rujna postigao je svoj treći klupski hat-trick i to protiv [[TSV Hartberg]]a kojeg je Red Bull Salzburg dobio 7:2. To je bila šesta utakmica zaredom u kojoj je Haaland postigao barem jedan gol te je na tih šest utakmicama postigao jedanaest golova.<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/09/14/austria/bundesliga/fc-red-bull-salzburg/tsv-hartberg/3034873/ |title=Salzburg vs. Hartberg 7–2: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=1. rujna 2021.}}</ref> Tri dana kasnije Haaland je ostvario svoji prvi nastup u [[UEFA Liga prvaka|UEFA Ligi prvaka]] i to protiv [[K.R.C. Genk|Genka]] koji je poreažen rezultatom 6:2. U prvom poluvremenu te utakmice Genku je zabio tri gola te je tako postigao svoj četvrti hat-trick za klub.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2019/sep/17/champions-league-roundup-haland-makes-history-in-salzburg-romp-as-barca-are-held |title=Champions League roundup: Håland makes history in Salzburg romp as Barça are held |newspaper=The Guardian |date=17. rujna 2019. |access-date=17. rujna 2019. |archive-date=2. listopada 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002172228/https://www.theguardian.com/football/2019/sep/17/champions-league-roundup-haland-makes-history-in-salzburg-romp-as-barca-are-held |url-status=live}}</ref> U svojim idućim dvima utakmicama u UEFA Ligi prvaka, Haaland je zabio gol [[Liverpool F.C.|Liverpoolu]] (4:3 za Liverpool) te dva [[S.S.C. Napoli|Napoliju]] (3:2 za Napoli). Time je postao drugi tinejdžer u povijesti natjecanja koji je postigao gol u svakom od svoja prva tri nastupa u tom natjecanju. Sa svojih šest postignutih golova, Haaland je bio najbolji strijelac prve tri utakmice grupne faze.<ref name="goal">{{cite web |url=https://www.goal.com/en-cm/news/salzburgs-haaland-matches-drogbas-champions-league-record/rij8a810gbsn1bai6ycxrok8x |title=Salzburg's Haaland matches Drogba's Champions League record |website=Goal.com |publisher=Perform Group |date=24. listopada 2019. |access-date=5. studenoga 2019. |archive-date=2. veljače 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200202021948/https://www.goal.com/en-cm/news/salzburgs-haaland-matches-drogbas-champions-league-record/rij8a810gbsn1bai6ycxrok8x |url-status=live}}</ref> U uzvratnoj utakmici protiv Napolija koja je završila 1:1, Haaland je zabio iz [[jedanaesterac|penala]]. Tim je golom postao prvi tinejdžer te četvrti igrač bilo koje dobi, nakon [[José Carlos Nascimento|Zéa Carlosa]], [[Alessandro Del Piero|Alessandra Del Piera]] i [[Diego Costa|Diega Coste]], koji je zabio gol u svakom od svojih prva četiri nastupa u UEFA Liga prvaka.<ref name=":1">{{cite web |url=https://www.sport1.de/fussball/champions-league/2019/11/champions-league-erling-haaland-von-red-bull-trifft-auch-gegen-neapel |title=Haaland ballert sich zum Rekord |publisher=Sport1 |date=5. studenoga 2019. |access-date=5. studenoga 2019. |archive-date=6. studenoga 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106121924/https://www.sport1.de/fussball/champions-league/2019/11/champions-league-erling-haaland-von-red-bull-trifft-auch-gegen-neapel |url-status=live}}</ref> Dana 10. studenog Haaland je u ligaškoj utakmici protiv Wolfsbergera koja je završila 0:3 postigao svoj peti hat-trick u sezoni te drugi protiv tog kluba.<ref>{{cite news |url=https://en.as.com/en/2019/11/10/football/1573410028_663896.html |title=Erling Braut Haaland bags fifth hat-trick of the season |newspaper=Diario AS |date=10. studenoga 2019. |access-date=19. prosinca 2019. |archive-date=9. lipnja 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609094257/https://en.as.com/en/2019/11/10/football/1573410028_663896.html |url-status=live}}</ref> U svojoj petoj utakmici u UEFA Ligi prvaka, odigranoj protiv Genka kojeg je Red Bull porazio rezultatom 1:4, Haaland je ušao s klupe te pritom postigao jedan gol za svoj klub. Haaland je tako postao prvi tinejdžer te šesti igrač bilo koje dobi, nakon Alessandra Del Piera, [[Serhij Rebrov|Serhija Rebrova]], [[Neymar]]a, [[Cristiano Ronaldo|Cristiana Ronalda]] i [[Robert Lewandowski|Roberta Lewandowskog]], koji je uspio zabiti gol u svakoj od prvih pet utakmica grupne faze tog natjecanja.<ref>{{cite news |url=https://en.as.com/en/2019/11/27/football/1574893540_950310.html |title=Erling Haaland makes Champions League history |newspaper=Diario AS |date=27. studenoga 2019. |access-date=19. prosinca 2019. |archive-date=12. veljače 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200212123718/https://en.as.com/en/2019/11/27/football/1574893540_950310.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Genk 1–4 Red Bull Salzburg: Erling Braut Haaland breaks more scoring records |url=https://www.bbc.com/sport/football/50519954 |website=BBC Sport |access-date=19. prosinca 2019. |date=27. studenoga 2019. |archive-date=28. studenoga 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128101920/https://www.bbc.com/sport/football/50519954 |url-status=live}}</ref> U zadnjoj utakmici grupne faze Liverpool je porazio Red Bull Salzburg 2:0 te je Red Bull Salzburg ispao iz UEFA Lige prvaka.<ref>{{cite news |title=Red Bull Salzburg 0–2 Liverpool: Reds reach Champions League knockout stages with win |url=https://www.bbc.com/sport/football/50667332 |website=BBC Sport |access-date=19. prosinca 2019. |date=10. prosinca 2019. |archive-date=12. prosinca 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212170327/https://www.bbc.com/sport/football/50667332 |url-status=live}}</ref> Ta utakmica bila je ujedno i Haalandova zadnja za klub. U sezoni 2019./20. za Red Bull Salzburg postigao je 28 golova u 22 nastupa, a tijekom obje sezone za klub postigao je 29 golova u 27 utakmica.<ref>{{cite news |url=https://www.skysports.com/football/news/11899/11897354/erling-haaland-signs-for-borussia-dortmund-from-rb-salzburg |title=Dortmund sign Man Utd target Haaland |publisher=Sky Sports |date=30. prosinca 2019. |access-date=30. prosinca 2019. |archive-date=29. prosinca 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229214316/https://www.skysports.com/football/news/11899/11897354/erling-haaland-signs-for-borussia-dortmund-from-rb-salzburg |url-status=live}}</ref> === Borussia Dortmund === Unatoč tome što je navodno bio meta [[Manchester United F.C.|Manchester Uniteda]] i [[Juventus F.C.|Juventusa]], 29. prosinca 2019. objavljeno je da je Haaland potpisao ugovor s [[Borussia Dortmund|Borussijom Dortmund]] na četiri i pol godine. Iznos ovog transfera iznosio je oko 20 milijuna eura.<ref>{{cite web |url=https://www.bvb.de/News/Uebersicht/BVB-verpflichtet-Erling-Haaland |title=BVB verplichtet Erling Haalan |publisher=Borussia Dortmund |date=29. prosinca 2019. |access-date=29. prosinca 2019. |archive-date=5. veljače 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205184007/https://www.bvb.de/News/Uebersicht/BVB-verpflichtet-Erling-Haaland |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Erling Braut Haaland: Borussia Dortmund sign striker from Red Bull Salzburg |url=https://www.bbc.com/sport/football/50940894 |website=BBC Sport |access-date=31. prosinca 2019. |date=29. prosinca 2019. |archive-date=30. prosinca 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230183508/https://www.bbc.com/sport/football/50940894 |url-status=live}}</ref> ==== Sezona 2019./20. ==== Za Borussiju Dortmund debitirao je u [[Njemačka nogometna Bundesliga|ligi]] 18. siječnja 2020. protiv [[FC Augsburg|Augsburga]] kojeg je Borussia dobila 3:5. Haaland je na toj utakmici ušao kao zamjena u drugom poluvremenu te je već nakon 23 minute postigao svoj prvi hat-trick za klub.<ref>{{cite news |title=FC Augsburg 3–5 Borussia Dortmund: Erling Braut Haaland scores hat-trick on debut |url=https://www.bbc.com/sport/football/51163405 |website=BBC Sport |access-date=18. siječnja 2020. |date=18. siječnja 2020. |archive-date=19. siječnja 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200119112551/https://www.bbc.com/sport/football/51163405 |url-status=live}}</ref> Time je postao drugi igrač u povijesti kluba koji je zabio tri gola na svojem debiju (prvi je bio [[Pierre-Emerick Aubameyang]]).<ref>{{cite web |last=Grez |first=Matias |date=18. siječnja 2020. |title=Teen sensation Erling Braut Håland scores debut hat-trick to save Borussia Dortmund |url=https://www.cnn.com/2020/01/18/football/borussia-dortmund-erling-braut-hland-augsburg-spt-intl |access-date=20. siječnja 2020. |publisher=CNN |archive-date=18. siječnja 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200118232154/https://www.cnn.com/2020/01/18/football/borussia-dortmund-erling-braut-hland-augsburg-spt-intl/ |url-status=live}}</ref> Šest dana kasnije Borussia je igrala lokalni derbi protiv [[1. FC Köln|Kölna]] koji je završio 5:1). Haaland je i na toj utakmici ušao kao zamjena u drugom poluvremenu. 12 minuta kasnije postigao je svoj prvi gol na toj utakmici, a 10 minuta kasnije svoj drugi na utakmici.<ref>{{cite web |url=https://www.kicker.de/4588821/ticker/borussia-dortmund-17/1-fc-koeln-16 |title=Haaland glänzt auch beim Heimdebüt: BVB schießt Köln ab |website=kicker |publisher=Olympia-Verlag |access-date=25. siječnja 2020. |archive-date=25. siječnja 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125134630/https://www.kicker.de/4588821/ticker/borussia-dortmund-17/1-fc-koeln-16 |url-status=live}}</ref> Tom je utakmicom Haaland postao prvi igrač koji je postigao pet golova u svoje prve dvije utakmice Bundeslige te igrač kojem je trebalo najmanje vremena da postigne pet golova u svoje prve dvije utakmice Bundeslige.<ref>{{cite web |url=http://www.bvb.de/eng/content/view/full/173172/ |title=Haaland's Bundesliga record – five goals in 56 minutes |publisher=Borussia Dortmund |access-date=25. siječnja 2020. |archive-date=25. siječnja 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125031443/https://www.bvb.de/eng/content/view/full/173172 |url-status=live}}</ref> Unatoč tome što je u siječnju 2020. igrao samo oko sat vremena u Bundesligi, proglašen je najboljim igračem u Bundesligi za taj mjesec.<ref>{{cite news |title=Haaland wins Player of the Month award after an hour on pitch |url=https://www.espn.com/soccer/borussia-dortmund/story/4053203/haaland-wins-player-of-the-month-award-after-an-hour-on-pitch |publisher=ESPN |access-date=18. veljače 2020. |date=15. veljače 2020. |archive-date=17. veljače 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217002023/https://www.espn.com/soccer/borussia-dortmund/story/4053203/haaland-wins-player-of-the-month-award-after-an-hour-on-pitch |url-status=live}}</ref> Dana 1. veljače Haaland je postigao dva gola na utakmici protiv [[1. FC Union Berlin|Uniona Berlin]] koju je Borussia dobila 5:0 te je tako postao prvi igrač u povijesti Bundeslige koji je postigao gol u svoja prva tri nastupa u tom natjecanju.<ref>{{cite web |title=Borussia Dortmund 5–0 Union Berlin: Jadon Sancho and Erling Braut Haaland break records |url=https://www.bbc.com/sport/football/51342031 |website=BBC Sport |access-date=1. veljače 2020. |date=3. veljače 2020. |archive-date=2. veljače 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200202212856/https://www.bbc.com/sport/football/51342031 |url-status=live}}</ref> Dana 18. veljače Haaland je u utakmici osmine finala protiv [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germaina]] koji je poražen 2:1 postigao dva gola. Time je podigao svoj broj postignutih golova u [[UEFA Liga prvaka 2019./20.|UEFA Ligi prvaka 2019./20.]] sa šest na osam.<ref>{{cite web |last1=Dawkes |first1=Phil |title=Borussia Dortmund 2–1 Paris St-Germain: Erling Braut Haaland scores twice |url=https://www.bbc.com/sport/football/51533266 |website=BBC Sport |access-date=19. veljače 2020. |date=18. veljače 2020. |archive-date=21. veljače 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221011052/https://www.bbc.com/sport/football/51533266 |url-status=live}}</ref> Borussia Dortmund je 11. ožujka u uzvratnoj utakmici izgubila 2:0 od Paris Saint-Germaina te je tako ispala iz UEFA Lige prvaka 2019./20.<ref>{{cite web |last1=Chowdhury |first1=Saj |title=Paris St-Germain 2–0 Borussia Dortmund: Neymar scores as French champions reach last eight |url=https://www.bbc.com/sport/football/51800667 |website=BBC Sport |access-date=11. ožujka 2020. |date=11. ožujka 2020. |archive-date=12. srpnja 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200712095759/https://www.bbc.com/sport/football/51800667 |url-status=live}}</ref> Zbog [[Pandemija COVID-19|pandemije COVID-19]] došlo je do prekida Bundeslige. U prvoj utakmici nakon prekida, odigranoj 16. svibnja protiv Borussijinog rivala [[FC Schalke 04|Schalkea]] i koja je završila 4:0, Haaland je postigao prvi gol na utakmici koji je ujedno bio i njegov deseti u toj sezoni Bundeslige.<ref>{{cite web |title=Dortmund's Haaland scores Bundesliga's first goal upon league's return |url=https://www.espn.co.uk/football/german-bundesliga/story/4095187/dortmunds-erling-haaland-scores-bundesligas-first-goal-upon-leagues-return |date=16. svibnja 2020. |publisher=ESPN |access-date=18. svibnja 2020. |archive-date=11. lipnja 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611060310/https://www.espn.co.uk/football/german-bundesliga/story/4095187/dortmunds-erling-haaland-scores-bundesligas-first-goal-upon-leagues-return |url-status=live}}</ref> Dana 20. lipnja Haaland je postigao jedina dva gola na utakmici protiv [[RB Leipzig]]a. Tom je pobjedom Borussia osigurala 2. mjesto u Bundesligi koje garantira nastup u grupnoj fazi [[UEFA Liga prvaka 2020./21.|UEFA Lige prvaka 2020./21.]] Tijekom sezone 2019./20.<ref>{{Cite web |date=20. lipnja 2020. |title=Haaland goals secure Bundesliga runner-up spot for Dortmund |url=https://apnews.com/b25c961f959d34b4600bba4db0d567f7 |access-date=26. lipnja 2020. |website=Associated Press News |archive-date=29. lipnja 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629211450/https://apnews.com/b25c961f959d34b4600bba4db0d567f7 |url-status=live}}</ref> Haaland je za Red Bull Salzburg i Borussiju Dortmund postigao 44 gola u 40 utakmica.<ref>{{cite news |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/erling-haaland-talking-about-titles-alone-not-enough-borussia-dortmund-12226 |title=Borussia Dortmund's Erling Haaland: "Talking about winning titles alone is not enough" |website=bundesliga.com |date=29. srpnja 2020. |access-date=4. kolovoza 2020. |archive-date=3. kolovoza 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803233523/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/erling-haaland-talking-about-titles-alone-not-enough-borussia-dortmund-12226 |url-status=live}}</ref> ==== Sezona 2020./21. ==== U utakmici prvog kola nove sezone Bundeslige odigrane 19. rujna 2020. protiv [[Borussia Mönchengladbach|Borussije Mönchengladbach]], a koja je završila 3:0, Haaland je postigao dva gola.<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/de/bundesliga/news/borussia-dortmund-bvb-doppelpacker-erling-haaland-zentrum-junge-wilde-12915 |title=Jung, entschlossen, talentiert – Borussia Dortmund begeistert zum Start |publisher=Bundesliga |date=Rujan 2020.}}</ref> U utakmici [[DFL-Supercup]]a odigranoj 30. rujna, Haaland je zabio gol [[FC Bayern München|Bayern Münchenu]] za 2:2, no Borussia je na kraju izgubila 3:2.<ref>{{cite web |date=30. rujna 2020. |title=Bayern Munich beat Borussia Dortmund to claim German Super Cup |url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=577252 |website=ESPN |accessdate=7. studenoga 2020. |archive-date=2. studenoga 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20201102094844/https://www.espn.com/soccer/report?gameId=577252 |url-status=live}}</ref> U prvom ligaškom susretu između ta dva kluba odigranom 7. studenog, Haaland je ponovno bio strijelac za Borussiju Dortmund, no njegova je momčad ponovno izgubila istim rezultatom kao i u DFL-Supercupu.<ref>{{cite web |date=7. studenoga 2020. |title=Bayern hold on to win Klassiker thriller |url=https://www.skysports.com/football/news/11881/12126576/borussia-dortmund-2-3-bayern-munich-bayern-top-bundesliga-as-robert-lewandowski-keeps-up-klassiker-form |website=Sky Sports |accessdate=7. studenoga 2020. |archive-date=16. travnja 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416231304/https://www.skysports.com/football/news/11881/12126576/borussia-dortmund-2-3-bayern-munich-bayern-top-bundesliga-as-robert-lewandowski-keeps-up-klassiker-form |url-status=live}}</ref> Dana 21. studenog Haaland je postigao tri gola u 32 minute ligaške utakmice u kojoj je [[Hertha BSC|Hertha Berlin]] izgubila 2:5.<ref>{{cite web |url=https://www.bvb.de/eng/content/view/full/183562 |title=Haaland scores four as BVB come from behind to win in Berlin |publisher=Borussia Dortmund |date=21. studenoga 2020. |access-date=22. studenoga 2020. |archive-date=4. prosinca 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204090915/https://www.bvb.de/eng/content/view/full/183562 |url-status=live}}</ref> Zbog tih pet golova postignutih u studenom 2020., po drugi je put u karijeri bio proglašen igračem mjeseca Bundeslige.<ref name="November POTM"/> U grupnoj fazi [[UEFA Liga prvaka 2020./21.|UEFA Lige prvaka 2020./21.]] postigao je šest golova, uključujući dva u svojoj 12. utakmici UEFA Lige prvaka odigranoj 24. studenog protiv [[Club Brugge KV|Club Bruggea]] koji je bio poražen 3:0. Golovima na toj utakmici postao je igrač koji je u najmanje nastupa postigao 15 i 16 golova u UEFA Ligi prvaka.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/54868208 |title=Erling Braut Haaland: Will Borussia Dortmund striker fill Lionel Messi & Cristiano Ronaldo's shoes? |website=BBC Sport |date=24. studenoga 2020. |accessdate=24. studenoga 2020. |archive-date=19. veljače 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219085323/https://www.bbc.com/sport/football/54868208 |url-status=live}}</ref> Borussia Dortmund je 2. prosinca uoči pete utakmice grupne faze UEFA Lige prvaka protiv [[S.S. Lazio|Lazija]] objavila da Haaland zbog ozljede neće moći igrati do kraja kalendarske godine.<ref>{{cite news |date=2. prosinca 2020. |title=Borussia Dortmund's Haaland to miss rest of 2020 through injury |url=https://www.espn.com/soccer/borussia-dortmund/story/4251567/borussia-dortmunds-haaland-to-miss-rest-of-2020-through-injury |website=ESPN |accessdate=3. prosinca 2020. |archive-date=2. prosinca 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20201202210410/https://www.espn.com/soccer/borussia-dortmund/story/4251567/borussia-dortmunds-haaland-to-miss-rest-of-2020-through-injury |url-status=live}}</ref> Na teren se vratio 3. siječnja 2021. kada je Borussia u ligi pobijedila [[VfL Wolfsburg|Wolfsburg]] 2:0.<ref>{{cite news |date=1. siječnja 2021. |title=Haaland back in action as Bundesliga returns from mini-break |url=https://www.besoccer.com/new/amp/haaland-back-in-action-as-bundesliga-returns-from-mini-break-934945 |website=BeSoccer |accessdate=17. veljače 2021. |archive-date=16. travnja 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416231305/https://www.besoccer.com/new/amp/haaland-back-in-action-as-bundesliga-returns-from-mini-break-934945 |url-status=live}}</ref> Šest dana kasnije postigao je dva gola u ligaškoj utakmici protiv [[RB Leipzig]]a koji je izgubio 1:3.<ref>{{cite news |date=9. siječnja 2021. |title=Erling Haaland hits brace as Borussia Dortmund overcome RB Leipzig |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/rb-leipzig-borussia-dortmund-live-line-ups-stats-haaland-sancho-szoboszlai-14194 |website=bundesliga.com |accessdate=17. veljače 2021. |archive-date=28. siječnja 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210128093215/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/rb-leipzig-borussia-dortmund-live-line-ups-stats-haaland-sancho-szoboszlai-14194 |url-status=live}}</ref> Dana 22. siječnja postigao je dva gola u ligaškoj utakmici u kojoj je njegov klub izgubio 2:4 od Borussije Mönchengladbach.<ref>{{cite news |date=22. siječnja 2021. |title=Borussia Mönchengladbach leapfrog Borussia Dortmund in six-goal thriller |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-dortmund-live-line-ups-stats-haaland-reyna-sancho-14402 |website=bundesliga.com |accessdate=17. veljače 2021. |archive-date=15. veljače 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215155533/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-dortmund-live-line-ups-stats-haaland-reyna-sancho-14402 |url-status=live}}</ref> U prvoj utakmici osmine finala UEFA Lige prvaka odigrane 17. veljače protiv [[Sevilla FC|Seville]] koja je izgubila 2:3, Haaland je zabio dva gola te je asistirao za još jedan.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/56039612 |title=Sevilla 2–3 Borussia Dortmund: Erling Braut Haaland puts Dortmund in charge of Champions League tie |website=BBC Sport |date=17. veljače 2021. |accessdate=17. veljače 2021. |archive-date=17. veljače 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217175519/https://www.bbc.com/sport/football/56039612 |url-status=live}}</ref> Haaland je 6. ožujka zabio dva gola tijekom prvih deset minuta ligaške utakmice protiv Bayern Münchena od kojeg je Borussia izgubila 2:4.<ref>{{cite web |date=6. ožujka 2021. |title=Robert Lewandowski reminds Erling Haaland of the Bundesliga pecking order |url=https://www.espn.com/soccer/german-bundesliga/story/4330933/robert-lewandowski-reminds-erling-haaland-of-the-bundesliga-pecking-order |website=ESPN |accessdate=7. ožujka 2021. |archive-date=7. ožujka 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307014840/https://www.espn.com/soccer/german-bundesliga/story/4330933/robert-lewandowski-reminds-erling-haaland-of-the-bundesliga-pecking-order |url-status=live}}</ref> Haalandov drugi gol na toj utakmici bio je ujedno i 100. u njegovoj seniorskoj karijeri. Do te je brojke došao nakon samo 146 odigranih utakmica.<ref>{{cite web |url=https://www.givemesport.com/1657177-haaland-messi-or-ronaldo-who-scored-100-goals-quickest-in-their-career |last=Hoskin |first=Rob |title=Haaland, Messi or Ronaldo: Who scored 100 goals quickest in their career? |website=GiveMeSport |date=7. ožujka 2021. |accessdate=7. ožujka 2021. |archive-date=8. ožujka 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308025006/https://www.givemesport.com/1657177-haaland-messi-or-ronaldo-who-scored-100-goals-quickest-in-their-career |url-status=live}}</ref> U uzvratnoj utakmici osmine finala UEFA Lige prvaka odigrane 9. ožujka protiv Seville s kojom je Borussia igrala 2:2, Haaland je postigao dva gola.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/56325186 |title=Borussia Dortmund 2–2 Sevilla |website=BBC Sport |date=9. ožujka 2021. |accessdate=9. ožujka 2021. |archive-date=9. ožujka 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309231532/https://www.bbc.com/sport/football/56325186 |url-status=live}}</ref> Sa samo 14 nastupa u tom natjecanju, Haaland je postigao 20 golova što ga je učinilo najmlađim igračem koji je postigao toliko golova, igračem koji je uspio u najmanji broj utakmica postići 20 golova te prvim igračem koji je uspio postići više golova na jednoj utakmici četiri puta zaredom.<ref>{{cite news |date=9. ožujka 2021. |title=Erling Haaland fastest and youngest to reach 20 Champions League goals |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0267-11c2243c2cc4-ef4d87bba67c-1000--haaland-fastest-to-20-goals/ |website=UEFA.com |accessdate=9. ožujka 2021. |archive-date=9. ožujka 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309215610/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0267-11c2243c2cc4-ef4d87bba67c-1000--haaland-fastest-to-20-goals/ |url-status=live}}</ref> Nakon što je propustio dvije utakmice zbog ozljede,<ref>{{cite news |url=https://www.besoccer.com/new/dortmund-wait-on-injured-haaland-for-dfb-pokal-final-989727 |title=Dortmund wait on injured Haaland for DFB Pokal final |website=BeSoccer |date=8. svibnja 2021. |access-date=14. svibnja 2021. |archive-date=15. svibnja 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515050605/https://www.besoccer.com/new/dortmund-wait-on-injured-haaland-for-dfb-pokal-final-989727 |url-status=dead }}</ref> Haaland se vratio u početni sastav Borussije 13. svibnja kada je njegov klub igrao finale [[DFB-Pokal]]a protiv RB Leipziga. Haaland je postigao dva gola na toj utakmici koja je završila 4:1. To je bio prvi naslov koji je osvojio s klubom.<ref>{{cite web |url=https://www.dfb.de/dfb-pokal/spieltag/?spieledb_path=%2Fmatches%2F2320839 |title=RB Leipzig 1–4 Borussia Dortmund |website=dfb.de |date=13. svibnja 2021.}}</ref> Haaland je u sezoni 2020./21. postigao 41 gol, od kojih je 27 postigao u Bundesligi.<ref name="goal21">{{cite web |url=https://www.goal.com/de/meldungen/haaland-spieler-der-saison-bundesliga-bvb-lewandowski/natrorjs169915wzfzoovcthb |title=BVB: Erling Haaland zum Spieler der Saison in der Bundesliga gekürt |website=Goal.com |date=25. svibnja 2021.}}</ref> Osvojio je nagradu za najboljeg igrača sezone Bundesligu kojeg biraju navijači. U UEFA Ligi prvaka je sa svojih deset postignutih golova bio najbolji strijelac.<ref name="scorer">{{cite news |url=https://www.bvb.de/eng/News/Overview/Teams-goals188 |title=Champions League top scorer: Haaland finishes out in front |publisher=UEFA |date=29. svibnja 2021. |access-date=29. svibnja 2021. |archive-date=7. kolovoza 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807220755/https://www.bvb.de/eng/News/Overview/Teams-goals188 |url-status=dead }}</ref> Osvojio je [[UEFA Liga prvaka 2020./21.#Igrači sezone|nagradu za najboljeg napadača za tu sezonu UEFA Lige prvaka]].<ref name="UCL forward" /> ==== Sezona 2021./22. ==== Haaland je započeo sezonu hat-trickom u utakmici prve runde DFB-Pokala odigrane 7. kolovoza 2021. protiv [[SV Wehen Wiesbaden|Wehen Wiesbadena]] koji je poražen 0:3.<ref>{{cite news |url=https://www.spiegel.de/sport/fussball/dfb-pokal-erling-haaland-erzielt-fuer-borussia-dortmund-in-der-ersten-runde-drei-tore-a-e1d17cd8-c1c7-4ab0-9a45-e4cad8842272 |title=Haaland startet mit drei Toren in die Saison |publisher=Spiegel Sport |date=7. kolovoza 2021. |access-date=7. kolovoza 2021.}}</ref> Sedam dana kasnije zabio je dva gola i asistirao za još tri u utakmici prvog kola Bundeslige 2021./22. odigrane protiv [[Eintracht Frankfurt]]a s kojim je Borussia igrala 5:2.<ref>{{cite news |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-dortmund-eintracht-frankfurt-live-line-ups-stats-haaland-reyna-16863 |title=Erling Haaland orchestrates big Borussia Dortmund win against Eintracht Frankfurt |publisher=Bundesliga |date=14. kolovoza 2021. |access-date=14. kolovoza 2021.}}</ref> === Manchester City === ==== Sezona 2022./23. ==== Dana 10. svibnja 2022., engleski prvak [[Manchester City F.C.|Manchester City]] objavio je da je postigao dogovor o potpisivanju Haalanda nakon što je aktivirao njegovu otkupnu klauzulu od 60 milijuna eura (51,2 milijuna funti).<ref>{{Citiranje novina|title=Man City 'reach agreement' to sign £51m Haaland|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/60819647|access-date=2022-06-14}}</ref> Dana 13. lipnja 2022., City je službeno najavio da će se Haaland pridružiti klubu od 1. srpnja 2022. nakon što je potpisao petogodišnji ugovor.<ref>{{Citiranje weba|last=Edwards|first=John|title=City complete Haaland transfer|url=https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-manchester-city-transfer-complete-63790702|access-date=2022-06-14|website=www.mancity.com|language=en}}</ref> Za Manchester City debitirao je 30. srpnja u utakmici [[FA Community Shield]]a 2022. u kojoj je [[Liverpool F.C.|Liverpool]] pobijedio 3:1.<ref>{{cite web |last=Swan |first=Rob |date=30 July 2022 |title=Liverpool 3–1 Man City: Darwin Nunez silences doubters as Erling Haaland misses sitter |url=https://www.givemesport.com/88041310-liverpool-3-1-man-city-darwin-nunez-silences-doubters-as-erling-haaland-misses-sitter |access-date=30 July 2022 |website=GiveMeSport}}</ref> Dana 7. kolovoza debitirao je u [[FA Premier liga|Premier ligi]] i to protiv [[West Ham United F.C.|West Ham Uniteda]]. Tada je postigao jedina dva gola na utakmici.<ref>{{cite web |date=7 August 2022 |title=Erling Haaland ‘born to score goals', says Pep Guardiola after City victory |url=https://www.theguardian.com/football/2022/aug/07/erling-haaland-born-to-score-goals-says-pep-guardiola-after-city-victory |access-date=8 August 2022 |work=The Guardian}}</ref> Dana 27. kolovoza Haaland je postigao [[hat-trick]] u ligaškoj utakmici protiv [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palacea]] koja je završila 4:2.<ref>{{cite web |date=27 August 2022 |title=Haaland’s 19-minute Manchester City hat-trick puts out Crystal Palace’s fire |url=https://www.theguardian.com/football/2022/aug/27/manchester-city-crystal-palace-premier-league-match-report |access-date=27 August 2022 |work=The Guardian}}</ref> Četiri dana kasnije ponovno je postigao hat-trick i to protiv [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Foresta]] koji je poražen s visokih 6:0.<ref>{{cite web |date=31 August 2022|title=Haaland scores hat-trick as Manchester City hit Nottingham Forest for six|url=https://www.theguardian.com/football/2022/aug/31/manchester-city-nottingham-forest-premier-league-match-report|access-date=31 August 2022|work=The Guardian}}</ref> Dana 6. rujna Haaland je ostvario svoj klupski debi u [[UEFA Liga prvaka|UEFA Ligi prvaka]] te je postigao dva gola protiv [[Sevilla F.C.|Seville]] koja je izgubila susret 0:4.<ref name="BBC Sevilla 0-4 Man City">{{cite web |last1=Sutcliffe |first1=Steve |title=Sevilla 0–4 Manchester City: Erling Haaland scores twice in comfortable win for Pep Guardiola's side |url=https://www.bbc.com/sport/football/62800316 |work=BBC Sport |date=6 September 2022 |access-date=6 September 2022}}</ref><ref name="ESPN Champions League Sevilla v City">{{cite web |last1=Dawson |first1=Rob |title=Erling Haaland, Man City's Champions League quest off to a flying start with big win over Sevilla |url=https://www.espn.com/soccer/blog-the-match/story/4740153/erling-haalandman-citys-champions-league-quest-off-to-a-flying-start-with-big-win-over-sevilla |website=ESPN |date=6 September 2022 |access-date=6 September 2022}}</ref> Time je postao prvi igrač u povijesti natjecanja koji je postigao 25 pogotka u 20 utakmica. Deset dana kasnije imenovan je najboljim igračem Premier lige za kolovoz 2022.<ref name="auto1">{{cite web |title=Haaland voted August EA SPORTS Player of the Month |url=http://www.premierleague.com/news/2787350 |access-date=16 September 2022 |date=16 September 2022 |publisher=Premier League}}</ref> Dana 6. rujna ostvario je svoj klupski debi u [[UEFA Liga prvaka|UEFA Ligi prvaka]] u utakmici protiv [[Sevilla F.C.|Seville]] kojoj je postigao dva gola te time postao prvi igrač koji je postigao 25 golova u 20 utakmica UEFA Lige prvaka.<ref>{{cite web |last=Sutcliffe |first=Steve |title=Sevilla 0–4 Manchester City: Erling Haaland scores twice in comfortable win for Pep Guardiola's side |url=https://www.bbc.com/sport/football/62800316 |website=BBC Sport |date=6 September 2022 |access-date=6 September 2022 |archive-date=5 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905193634/https://www.bbc.com/sport/football/62800316 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Dawson |first=Rob |title=Erling Haaland, Man City's Champions League quest off to a flying start with big win over Sevilla |url=https://www.espn.com/soccer/blog-the-match/story/4740153/erling-haalandman-citys-champions-league-quest-off-to-a-flying-start-with-big-win-over-sevilla |publisher=ESPN |date=6 September 2022 |access-date=6 September 2022 |archive-date=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926082227/https://www.espn.com/soccer/blog-the-match/story/4740153/erling-haalandman-citys-champions-league-quest-off-to-a-flying-start-with-big-win-over-sevilla |url-status=live }}</ref> Haaland je 2. listopada postao prvi igrač u povijesti Premier lige koji je postigao hat-trick u tri domaća susreta zaredom. Tada je postigao tri gola i dvije asistencije u utakmici protiv [[Manchester United F.C.|Manchester Uniteda]] koja je završila 6:3.<ref>{{cite magazine |last=Gastelum |first=Andrew |url=https://www.si.com/soccer/2022/10/02/erling-haaland-hat-trick-manchester-derby-city-foden-video |title=Man City's Erling Haaland, Phil Foden Net Hat Tricks in Manchester Derby |date=2 October 2022 |access-date=2 October 2022 |magazine=Sports Illustrated |archive-date=7 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007014010/https://www.si.com/soccer/2022/10/02/erling-haaland-hat-trick-manchester-derby-city-foden-video |url-status=live }}</ref> Tada je također postao igrač s najmanje nastupa u Premier ligi, a da je postigao tri hat-tricka. Dotadašnji držitelj rekorda bio je [[Michael Owen]] koji je postigao svoj treći hat-trick u svom 48. nastupu u Premier ligi 1998., dok je Haaland je postigao svoj treći hat-trick u svom 8. nastupu.<ref>{{cite web |last=Foster |first=Richard |url=https://www.theguardian.com/football/2022/oct/06/premier-league-records-erling-haaland-alan-shearer-andy-cole-sergio-aguero |title=Premier League records beware: Erling Haaland has landed |date=6 October 2022 |access-date=7 October 2022 |newspaper=The Guardian |location=London |archive-date=17 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230417111811/https://www.theguardian.com/football/2022/oct/06/premier-league-records-erling-haaland-alan-shearer-andy-cole-sergio-aguero |url-status=live }}</ref> Haaland je 28. prosinca postigao dva gola u ligaškoj utakmici protiv [[Leeds United F.C.|Leeds Uniteda]] koji je poražen 1:3. Taj dan postigao je svoj 20. gol u Premier ligi te je s 14 nastupa u Premier ligi postao igrač s najmanje nastupa, a da je postigao 20 golova u tom natjecanju. Rekord je do tada držao [[Kevin Phillips (engleski nogometaš)|Kevin Phillips]] sa sedam nastupa više.<ref>{{cite web |last=Stone |first=Simon |url=https://www.bbc.com/sport/football/64113551 |title=Erling Haaland: Striker hungry for goals after missing out on World Cup |date=28 December 2022 |access-date=29 December 2022 |website=BBC Sport |archive-date=17 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230417111818/https://www.bbc.com/sport/football/64113551 |url-status=live }}</ref> Dana 22. siječnja 2023. postigao je svoj četvrti hat-trick u Premier ligi i to protiv [[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolverhampton Wanderersa]] kojeg je Manchester City pobijedio 3:0. Haaland je u toj utakmici postigao svoj 25. gol u Premier ligi i to u svom 19. nastupu. [[Mohamed Salah]] i [[Son Heung-min]] bili su najbolji strijelci prošle sezone Premier lige i to s 23 postignuta gola.<ref>{{Cite news |last=Moses |first=Martin |date=22 January 2023 |title=Erling Haaland: Manchester City Star Breaks Last Season's Golden Boot Tally of Mohamed Salah, Heung Min Son |website=Sports Brief |url=https://sportsbrief.com/football/manchester-city/32916-erling-haaland-manchester-city-star-breaks-seasons-golden-boot-tally-mohamed-salah-heung-min-son/ |access-date=23 January 2023 |archive-date=1. travnja 2023. |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401111334/https://sportsbrief.com/football/manchester-city/32916-erling-haaland-manchester-city-star-breaks-seasons-golden-boot-tally-mohamed-salah-heung-min-son/ |url-status=dead }}</ref> Dana 14. ožujka Haaland je postigao pet golova u utakmici osmine finale [[UEFA Liga prvaka 2022./23.|UEFA Lige prvaka 2022./23.]] protiv [[RB Leipzig]]a koji je poražen s visokih 7:0. Haaland je tada izjednačio rekord za najviše postignutih golova u jednoj utakmici UEFA Lige prvaka. Taj rekord su dotada držali [[Lionel Messi]] i [[Luiz Adriano]].<ref name=":4">{{Cite web |date=14 March 2023 |title=5-goal Haaland breaks City single-season record |url=https://www.espn.com/soccer/manchester-city-engman_city/story/4900908/haaland-breaks-manchester-citys-single-season-scoring-record |access-date=14 March 2023 |publisher=ESPN |archive-date=14 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314215330/https://www.espn.com/soccer/manchester-city-engman_city/story/4900908/haaland-breaks-manchester-citys-single-season-scoring-record |url-status=live }}</ref> Haaland je na toj utakmici postigao svoj 39. gol u sezoni te je time oborio rekord za najboljeg klupskog strijelca u jednoj sezoni. Rekord je dotada držao [[Tommy Johnson (nogometaš, rođen 1901.)|Tommy Johnson]] s 38 postignutih golova u sezoni 1928./29.<ref name=":4" /> Haaland je također postao prvi igrač nakon Lionela Messija i [[Cristiano Ronaldo|Cristiana Ronalda]] koji je postigao dvoznamenkasti broj golova u više sezona UEFA Lige prvaka.<ref name=":4" /> Četiri dana kasnije, 18. ožujka, Haaland je u [[FA kup]]u postigao svoj šesti hat-trick u sezoni i to protiv [[Burnley F.C.|Burnleyja]] koji je ispao iz natjecanja izgubivši 6:0.<ref>{{Cite news |last=Jackson |first=Jamie |date=18 March 2023 |title=Haaland fires hat-trick as Manchester City demolish Kompany's Burnley 6-0 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/18/manchester-city-burnley-fa-cup-quarter-final-match-report |access-date=21 May 2023 |archive-date=21 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230521101806/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/18/manchester-city-burnley-fa-cup-quarter-final-match-report |url-status=live }}</ref> Haaland je 11. travnja postigao svoj 45. gol u svim natjecanjima te sezone u utakmici četvrtfinala UEFA Lige prvaka protiv [[FC Bayern München|Bayerna]]. Time je oborio rekord igrača Premier lige za najveći broj golova u svim natjecanjima u jednoj sezoni. Dotada su rekord držali [[Ruud van Nistelrooij]] i Mohamed Salah s 44 postignuta gola u svim natjecanjima.<ref>{{cite news |last=Kelsey |first=George |title=Haaland surpasses long-standing Premier League goal record |url=https://www.mancity.com/news/mens/Haaland%20surpasses%20long-standing%20Premier%20League%20goal%20record |access-date=12 April 2023 |publisher=Manchester City F.C.}}</ref> Svoj 50. gol u sezoni Haaland je postigao [[Fulham F.C.|Fulhamu]] koji je 30. travnja izgubio 1:2 u ligi.<ref>{{cite news |title=Haaland hits his 50th goal of the season |url=https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-50-goals-manchester-city-63817773 |access-date=3 May 2023 |publisher=Manchester City F.C. |archive-date=3 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230503212628/https://amp.mancity.com/news/mens/erling-haaland-50-goals-manchester-city-63817773 |url-status=live }}</ref> Dana 3. svibnja 2023. zabio je svoj 35. gol u Premier ligi i time oborio rekord za najveći broj golova u jednoj sezoni Premier lige koji su držali [[Andy Cole]] i [[Alan Shearer]] s 34 gola.<ref name=":5" /> Tada je Manchester City dobio [[West Ham United F.C.|West Ham United]] 3:0. Tjedan dana kasnije Haaland je s rekordnih 82 % osvojio nagradu [[Football Writers' Association]]a za igrača godine Premier lige, postavši četvrti igrač u povijesti koji je osvojio tu nagradu u svojoj prvoj sezoni u Premier ligi.<ref>{{cite news |title=Erling Haaland named Football Writers' Association Men's Footballer of the Year for 2022/23; Chelsea's Sam Kerr wins Women's award |url=https://www.skysports.com/football/news/11095/12878888/erling-haaland-named-football-writers-association-mens-footballer-of-the-year-for-2022-23-chelseas-sam-kerr-wins-womens-award |archive-date=12 May 2023 |date=12 May 2023 |archive-url= |work=Sky Sports |location=UK}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 May 2023 |title=Haaland wins FWA award by biggest margin ever |url=https://www.espn.co.uk/football/manchester-city-engman_city/story/4945971/haaland-wins-mens-fwa-footballer-of-the-year-award-by-record-margin-kerr-claims-womens-prize |access-date=12 May 2023 |website=ESPN |archive-date=12 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512150219/https://www.espn.co.uk/football/manchester-city-engman_city/story/4945971/haaland-wins-mens-fwa-footballer-of-the-year-award-by-record-margin-kerr-claims-womens-prize |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Jackson |first=Jamie |date=12 May 2023 |title=Haaland and Kerr win Football Writers' Association player of the year awards |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/2023/may/12/haaland-and-kerr-win-football-writers-association-player-of-the-year-awards |access-date=12 May 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=12 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512103419/https://www.theguardian.com/football/2023/may/12/haaland-and-kerr-win-football-writers-association-player-of-the-year-awards |url-status=live }}</ref> Haalandov prvi osvojeni trofej s Manchester Cityjem bila je Premier liga koju je osvojio 20. svibnja.<ref>{{Cite news |last=Unwin |first=Will |date=20 May 2023 |title=Manchester City win Premier League title for fifth time in six seasons |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/2023/may/20/manchester-city-win-premier-league-title-for-fifth-time-in-six-seasons |access-date=20 May 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=20 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230520192758/https://www.theguardian.com/football/2023/may/20/manchester-city-win-premier-league-title-for-fifth-time-in-six-seasons |url-status=live }}</ref> Četiri dana kasnije asistirao je [[Phil Foden|Philu Fodenu]] u ligaškoj utakmici protiv [[Brighton & Hove Albion F.C.|Brightona]] koja je završila 1:1. te je sa sveukupnih 44 gola i asistencija oborio rekord [[Thierry Henry|Thierryja Henryja]] za najveći broj golova i asistencija u jednoj sezoni Premier lige, a da je ona imala 38 utakmica.<ref>{{Cite web |last=Furniss |first=Matt |date=24 May 2023 |title=Most Goal Involvements in a Premier League Season |url=https://theanalyst.com/2023/05/most-goal-involvements-in-a-premier-league-season/ |access-date=24 May 2023 |website=The Analyst |archive-date=24 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230524232540/https://theanalyst.com/2023/05/most-goal-involvements-in-a-premier-league-season/ |url-status=live }}</ref> Haaland je osvojio [[Europska Zlatna kopačka|europsku Zlatnu kopačku]], nagradu za najboljeg strijelca u Europi,<ref name="European Sports Magazines z432">{{cite web |title=The Golden Shoe |website=European Sports Magazines |url=https://www.eusm.eu/item/goldenshoe_winners.htm |access-date=25 June 2023 |archive-date=2022-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317154720/https://www.eusm.eu/item/goldenshoe_winners.htm |url-status=dead }}</ref> kao i premierligašku Zlatnu kopačku za sezonu 2022./23. u kojoj je u 35 nastupa postigao rekordnih 36 golova.<ref name=":5">{{Cite web |title=Haaland breaks Premier League goalscoring record |url=https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-all-time-premier-league-goal-record-63818125 |access-date=3 May 2023 |website=Manchester City FC |archive-date=3 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230503210621/https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-all-time-premier-league-goal-record-63818125 |url-status=live }}</ref> ==== Sezona 2023./24. ==== Haaland je 11. kolovoza 2023. započeo sezonu s dva pogotka u utakmici 1. kola Premier lige protiv [[Burnley F.C.|Burnleyja]] koji je poražen 0:3.<ref>{{cite web |last=McNulty |first=Phil |url=https://www.bbc.com/sport/football/66402155 |title=Burnley 0–3 Manchester City: Erling Haaland scores twice in opening win |publisher=BBC |date=11 August 2023 |url-status=live |access-date=11 August 2023 |archive-date=11 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811212641/https://www.bbc.com/sport/live/football/65928386 }}</ref> Pet dana kasnije s Cityjem je pobijedio [[Sevilla FC|Sevillu]] u utakmici [[UEFA Superkup 2023.|UEFA Superkupa 2023.]]<ref>{{cite news|last=Jackson|first=Jamie|url=https://www.theguardian.com/football/2023/aug/16/manchester-city-sevilla-uefa-super-cup-match-report|title=Manchester City secure Uefa Super Cup with shootout win over Sevilla|newspaper=The Guardian|date=16 August 2023|access-date=16 August 2023}}</ref> Dana 29. kolovoza osvojio je nagradu za najboljeg igrača Engleske prema izboru igrača.<ref>{{cite web |url=https://www.thepfa.com/news/2023/8/29/pfa-players-player-of-the-year-erling-haaland |title=Erling Haaland: PFA Players' Player of the Year |publisher=PFA |date=29 August 2023 |access-date=30 August 2023 }}</ref> Dva dana kasnije osvojio je nagradu [[UEFA|UEFA-e]] za igrača godine.<ref>{{cite web |url=https://www.mancity.com/news/mens/haaland-wins-uefa-men-s-player-of-the-year-award-63829094 |title=Haaland named UEFA Men's Player of the Year |publisher=Manchester City |date=31 August 2023 }}</ref> Dana 2. rujna postigao je hat-trick i jednu asistenciju protiv [[Fulham F.C.|Fulhama]] koji je izgubio 5:1 u Premier ligi. Tom utakmicom, 39. u Premier ligi, Haaland je postao igrač s najmanje utakmica u tom natjecanju, a da je sveukupno postigao 50 golova i asistencija. Do tada je rekord držao [[Andy Cole]] s 43 utakmice.<ref>{{Cite web |date=2 September 2023 |title=Haaland makes more Premier League history |url=https://www.premierleague.com/news/3666939 |access-date=2 September 2023 |publisher=Premier League }}</ref> == Reprezentativna karijera == Tijekom svoje omladinske karijere nastupao je za sve selekcije [[Norveška|Norveške]] od 15 do 21 godine.<ref>[https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?p=n&fiksId=3608320 Erling Braut Haaland: Landslagstatistikk], Norveški nogometni savez, pristupljeno 15. rujna 2021.</ref> Dana 27. ožujka 2018. zabio je hat-trick [[Škotska nogometna reprezentacija do 19 godina|selekciji Škotske do 19 godina]] koja je izgubila utakmicu 4:5. Tom je pobjedom selekcija Norveška do 19 godina osigurala nastup na [[Europsko prvenstvo u nogometu do 19 godina|Europskom prvenstvu]] 2018.<ref>{{cite web |title=UEFA European Under-19 Championship |publisher=UEFA |date=10. svibnja 2018. |access-date=10. svibnja 2018. |url=https://www.uefa.com/under19/season=2018/teams/player=250103758/index.html |archive-date=10. svibnja 2018. |archive-url=https://web.archive.org/web/20180510184715/https://www.uefa.com/under19/season=2018/teams/player=250103758/index.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Scotland U19s miss out on Euro 2019 qualification after incredible defeat to Norway |newspaper=Daily Record |date=27. ožujka 2018. |access-date=27. ožujka 2018. |url=https://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/football-news/scotland-u19s-miss-out-euro-12261449 |archive-date=11. svibnja 2018. |archive-url=https://web.archive.org/web/20180511012552/https://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/football-news/scotland-u19s-miss-out-euro-12261449 |url-status=live}}</ref> Dana 22. srpnja Haaland je zabio gol iz penala na utakmici grupne faze Europskog prvenstva do 19 godina protiv [[Talijanska nogometna reprezentacija do 19 godina|Italije]] s kojom je Norveška igrala 1:1.<ref>{{Cite web |title=Kean fires Italy level after Håland's penalty |publisher=UEFA |date=22. srpnja 2018. |access-date=24. srpnja 2018. |url=https://www.uefa.com/under19/season=2018/matches/round=2000837/match=2024504/index.html |archive-date=24. srpnja 2018. |archive-url=https://web.archive.org/web/20180724035755/https://www.uefa.com/under19/season=2018/matches/round=2000837/match=2024504/index.html |url-status=live}}</ref> Dana 30. svibnja 2019. Haaland je postigao čak devet golova na utakmici [[Svjetsko prvenstvo u nogometu do 20 godina|Svjetskog prvenstva do 20 godina]] protiv [[Honduraška nogometna reprezentacija do 20 godina|Hondurasa]] koji je poražen s visokih 12:0.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/football/48465037 |title=Erling Braut Haaland: Norway player scores nine goals in U20 World Cup win |date=30. svibnja 2019. |website=BBC Sport |access-date=28. kolovoza 2019. |archive-date=18. srpnja 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718121332/https://www.bbc.com/sport/football/48465037 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/u20worldcup/matches/match/400010584/#cesar-romero-and-luis-palma-of-honduras-arrive |title=Nine-goal Haland and Norway make history |date=30. svibnja 2019. |publisher=Fédération Internationale de Football Association |website=FIFA.com |access-date=31. svibnja 2019. |archive-date=17. svibnja 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20190517053718/https://www.fifa.com/u20worldcup/matches/match/400010584/#cesar-romero-and-luis-palma-of-honduras-arrive |url-status=live}}</ref> Ta je utakmica najveća pobjeda norveške te najveći poraz honduraške reprezentacije do 20 godina. Haaland je na toj utakmici postavio rekord za najviše golova koje je postigao neki igrač na nekoj utakmici Svjetskog prvenstva do 20 godina. Ta pobjeda također je najveća pobjeda u povijesti tog natjecanja.<ref name="NorwayRecord">{{cite web |url=https://www.foxsportsasia.com/football/fifa-u20-world-cup/1109030/fifa-u-20-world-cup-2019-erling-haaland-scores-record-triple-hat-trick-as-norway-thrash-honduras-12-0/ |title=FIFA U-20 World Cup 2019: Erling Haaland scores record triple hat-trick as Norway thrash Honduras 12–0 |date=31. svibnja 2019. |access-date=31. svibnja 2019. |work=Fox Sports Asia |archive-date=31. svibnja 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20190531011707/https://www.foxsportsasia.com/football/fifa-u20-world-cup/1109030/fifa-u-20-world-cup-2019-erling-haaland-scores-record-triple-hat-trick-as-norway-thrash-honduras-12-0/ |url-status=live}}</ref> Unatoč tome što je Norveška ispala u grupnoj fazi te što Haaland nije uspio zabiti u nijednoj drugoj utakmici tog natjecanja, Haaland je bio najbolji strijelac natjecanja te mu je dodijeljena Zlatna kopačka.<ref name="golden" /> Za [[Norveška nogometna reprezentacija|norvešku A selekciju]] debitirao je 5. rujna 2019. kada je Norveška pobijedila [[Malteška nogometna reprezentacija|Maltu]] 2:0 u kvalifikacijskoj utakmici za [[Europsko prvenstvo u nogometu – Europa 2020.|Europsko prvenstvo 2020.]]<ref name=":2">{{cite web |url=https://www.fotball.no/landslag/norge-a-herrer/2019/her-er-norges-landslagstropp-mot-malta-og-sverige/ |title=Her er Norges landslagstropp mot Malta og Sverige |publisher=Norveški nogometni savez |date=27. kolovoza 2019. |access-date=1. rujna 2019. |archive-date=27. kolovoza 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20190827132453/https://www.fotball.no/landslag/norge-a-herrer/2019/her-er-norges-landslagstropp-mot-malta-og-sverige/ |url-status=live}}</ref> Svoj prvi gol za A selekciju postigao je 4. rujna 2020. u utakmici [[UEFA Liga nacija 2020./21.|Lige B UEFA Lige nacija 2020./21.]] u kojoj je Norveška izgubila 1:2 od [[Austrijska nogometna reprezentacija|Austrije]].<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2029983--norway-vs-austria/ |title=Norway 1–2 Austria |publisher=UEFA |date=4. rujna 2020. |access-date=4. rujna 2020. |archive-date=14. veljače 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214123548/https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2029983--norway-vs-austria/ |url-status=live}}</ref> U istom je natjecanju tri dana kasnije postigao dva gola protiv [[Sjevernoirska nogometna reprezentacija|Sjeverne Irske]] koja je izgubila 1:5.<ref>{{Cite web |last=Atkinson |first=Guy |date=7. rujna 2020. |title=Northern Ireland 1-5 Norway: Two-goal Haaland stars in emphatic win |url=https://www.goal.com/en-ae/match/northern-ireland-v-norway/report/5emybwyqjrxs8xionpckcqzje#:~:text=Northern%20Ireland%201%2D5%20Norway%3A%20Two%2Dgoal,Haaland%20stars%20in%20emphatic%20win&text=Norway%20eased%20to%20victory%20in,in%20charge%20of%20Northern%20Ireland. |access-date=8. rujna 2020. |website=Goal.com |publisher=Perform Group |archive-date=6. studenoga 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20201106155344/https://www.goal.com/en-ae/match/northern-ireland-v-norway/report/5emybwyqjrxs8xionpckcqzje#:~:text=Northern%20Ireland%201%2D5%20Norway%3A%20Two%2Dgoal,Haaland%20stars%20in%20emphatic%20win&text=Norway%20eased%20to%20victory%20in,in%20charge%20of%20Northern%20Ireland. |url-status=live}}</ref> Svoj prvi hat-trick za norvešku A selekciju postigao je u istom natjecanju 11. listopada protiv [[Rumunjska nogometna reprezentacija|Rumunjske]] koja je poražena 4:0.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/54479918 |title=Norway 4–0 Romania: Erling Braut Haaland scores a hat-trick for hosts |website=BBC Sport |date=11. listopada 2020. |access-date=11. listopada 2020. |archive-date=19. listopada 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20201019075648/https://www.bbc.com/sport/football/54479918 |url-status=live}}</ref> Svoj drugi hat-trick za norvešku A selekciju postigao je 7. rujna 2021. u kvalifikacijskoj utakmici za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu – Katar 2022.|Svjetsko prvenstvo 2022.]] u kojoj je [[Gibraltarska nogometna reprezentacija|Gibraltar]] izgubio 5:1.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/58461066 |title=Norway 5–1 Gibraltar: Erling Braut Haaland scores hat-trick |website=BBC Sport |date=7. rujna 2021. |access-date=8. rujna 2021.}}</ref> == Statistika == === Klupska statistika === ''Zadnji put ažurirano 28. kolovoza 2023.'' {| class=wikitable style=text-align:center |+ Broj utakmica i golova po klubu, sezoni i natjecanju |- !rowspan=2|Klub !rowspan=2|Sezona !colspan=3|Liga !colspan=2|Kup{{efn|Uključuje [[Norveški nogometni kup]], [[Austrijski nogometni kup]] i [[DFB-Pokal]]}} !colspan=2|Europa !colspan=2|Ostalo !colspan=2|Sveukupno |- !Liga!!Nastupi!!Golovi!!Nastupi!!Golovi!!Nastupi!!Golovi!!Nastupi!!Golovi!!Nastupi!!Golovi |- |rowspan=3|Bryne 2 |2015.<ref name="NorwegianFA"/> |[[3. divisjon]] |3||2||colspan=2|–||colspan=2|–||colspan=2|–||3||2 |- |2016.<ref name="NorwegianFA"/> |3. divisjon |11||16||colspan=2|–||colspan=2|–||colspan=2|–||11||16 |- !colspan=2|Sveukupno !14||18||colspan=2|–||colspan=2|–||colspan=2|–||14||18 |- |[[Bryne FK|Bryne]] |2016.<ref name="NorwegianFA"/> |[[1. divisjon]] |16||0||0||0||colspan=2|–||colspan=2|–||16||0 |- |Molde 2 |2017.<ref name="NorwegianFA"/> |3. divisjon |4||2||colspan=2|–||colspan=2|–||colspan=2|–||4||2 |- |rowspan=3|[[Molde FK|Molde]] |2017.<ref name="NorwegianFA"/> |[[Eliteserien]] |14||2||6||2||colspan=2|–||colspan=2|–||20||4 |- |2018.<ref name="NorwegianFA">{{cite web |url=https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=3608320 |title=Erling Braut Haaland: Klubbstatistikk |publisher=Norveški nogometni savez |access-date=27. studenoga 2020. |archive-date=27. kolovoza 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20190827132510/https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=3608320 |url-status=live}}</ref> |Eliteserien |25||12||0||0||5{{efn|name=UEL}}||4||colspan=2|–||30||16 |- !colspan=2|Sveukupno !39||16||6||2||5||4||colspan=2|–||70||22 |- |rowspan=3|[[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] |2018./19.<ref name="Soccerway"/> |[[Austrijska nogometna Bundesliga|Austrijska Bundesliga]] |2||1||2||0||1{{efn|name=UEL|Nastup(i) u [[UEFA Europska liga|UEFA Europskoj ligi]]}}||0||colspan=2|–||5||1 |- |2019./20.<ref name="Soccerway"/> |Austrijska Bundesliga |14||16||2||4||6{{efn|name=UCL}}||8||colspan=2|–||22||28 |- !colspan=2|Sveukupno !16||17||4||4||7||8||colspan=2|–||27||29 |- |rowspan=4|[[Borussia Dortmund]] |2019./20.<ref name="Soccerway"/> |[[Njemačka nogometna Bundesliga|Njemačka Bundesliga]] |15||13||1||1||2{{efn|name=UCL}}||2||colspan=2|–||18||16 |- |2020./21.<ref name="Soccerway"/> |Njemačka Bundesliga |28||27||4||3||8{{efn|name=UCL|Nastupi u [[UEFA Liga prvaka|UEFA Ligi prvaka]]}}||10||1{{efn|name=GSC|Nastup u [[DFL-Supercup]]u}}||1||41||41 |- |2021./22.<ref name="Soccerway">{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/players/erling-haland/441484/ |title=E. Haaland: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=1. rujna 2021.}}</ref> |Njemačka Bundesliga |24||22||2||4||3{{efn|name=UCL|Nastupi u [[UEFA Liga prvaka|UEFA Ligi prvaka]]}}||3||1{{efn|name=GSC}}||0||30||29 |- !colspan=2|Sveukupno !67||62||7||8||13||15||2||1||89||86 |- |rowspan=2|[[Manchester City F.C.|Manchester City]] |2022./23.<ref>{{soccerbase season|101493|2022|access-date=17 September 2022}}</ref> |[[Premier League]] |35||36||6||4||11{{efn|name=UCL}}||12||1{{efn|Nastup u [[FA Community Shield]]u}}||0||53||52 |- |2023./24.<ref>{{soccerbase season|101493|2023|access-date=8 August 2023}}</ref> |Premier League |3||3||0||0||0{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|Nastup u [[FA Community Shield]]u}}||0||4||3 |- !colspan=3|Sveukupno u karijeri !194||152||23||18||35||39||4||1||257||209 |} {{Notelist}} === Reprezentativna statistika === ''Zadnji put ažurirano 20. lipnja 2023.''<ref name="NFT">{{NFT player |id=75274 |name=Håland, Erling Braut |access-date=7 September 2021}}</ref> {| class=wikitable style=text-align:center |+ Broj utakmica i golova po reprezentaciji i godini |- !Reprezentacija!!Godina!!Odigrane utakmice!!Golovi |- |rowspan="5"|{{Z|NOR}} [[Norveška nogometna reprezentacija|Norveška]] |2019.||2||0 |- |2020.||5||6 |- |2021.||8||6 |- |2022.||8||9 |- |2023.||2||3 |- !colspan="2"|Sveukupno||25||24 |} ''Zadnji put ažurirano 20. lipnja 2023.''<ref name="NFT" /> {| class="wikitable sortable" |+ Pogodci za reprezentaciju koje je postigao Erling Haaland |- ! # !! Datum !! Mjesto !! Nastup !! Protivnik !! Pogodak !! Rezultat !! Natjecanje!!class=unsortable|Izvor |- |align=center|1.||4. rujna 2020.||[[Ullevaal Stadion]], [[Oslo]], [[Norveška]]||align=center|3.||{{NogRep|AUT}}||align=center|1:2||align=center|1:2||[[UEFA Liga nacija 2020./21.|UEFA Liga nacija 2020./21. – Liga B]]||align=center|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2020/09/04/europe/uefa-nations-league/norway/austria/3243375/ |title=Norway vs. Austria 1–2: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=1. rujna 2021.}}</ref> |- |align=center|2.||rowspan=2|7. rujna 2020.||rowspan=2|[[Windsor Park]], [[Belfast]], [[Sjeverna Irska]]||align=center rowspan=2|4.||rowspan=2|{{NogRep|SJI}} ||align=center|2:1||rowspan=2 align=center|5:1||rowspan=2|[[UEFA Liga nacija 2020./21.|UEFA Liga nacija 2020./21. – Liga B]]||rowspan=2 align=center|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2020/09/07/europe/uefa-nations-league/northern-ireland/norway/3243379/ |title=Northern Ireland vs. Norway 1–5: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=1. rujna 2021.}}</ref> |- |align=center|3.||align=center|5:1 |- |align=center|4.||rowspan=3|11. listopada 2020.||rowspan=3|[[Ullevaal Stadion]], [[Oslo]], [[Norveška]]||align=center rowspan=3|6.||rowspan=3|{{NogRep|RUM}} ||align=center|1:0||align=center rowspan=3|4:0||rowspan=3|[[UEFA Liga nacija 2020./21.|UEFA Liga nacija 2020./21. – Liga B]]||rowspan=3 align=center|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2020/10/11/europe/uefa-nations-league/norway/romania/3243382/ |title=Norway vs. Romania 4–0: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=1. rujna 2021.}}</ref> |- |align=center|5.||align=center|3:0 |- |align=center|6.||align=center|4:0 |- |align=center|7.||2. lipnja 2021.||[[Estadio La Rosaleda]], [[Málaga]], [[Španjolska]]||align=center|11.||{{NogRep|LUX}}||align=center|1:0||align=center|1:0||Prijateljska utakmica||align=center|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2021/06/02/world/friendlies/norway/luxembourg/3492805/ |title=Norway vs. Luxembourg 1–0: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=1. rujna 2021.}}</ref> |- |align=center|8.||1. rujna 2021.||[[Ullevaal Stadion]], [[Oslo]], [[Norveška]]||align=center|13.||{{NogRep|NIZ}}||align=center|1:0||align=center|1:1||Kvalifikacije za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu – Katar 2022.|Svjetsko prvenstvo 2022.]]||align=center|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2021/09/01/europe/wc-qualifying-europe/norway/netherlands/3430159/ |title=Norway vs. Netherlands 1–1: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=1. rujna 2021.}}</ref> |- |align=center|9.||4. rujna 2021.||[[Stadion Daugava (Riga)|Daugavas stadions]], [[Riga]], [[Latvija]]||align=center|14.||{{NogRep|LAT}}||align=center|1:0||align=center|2:0||Kvalifikacije za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu – Katar 2022.|Svjetsko prvenstvo 2022.]]||align=center|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2021/09/04/europe/wc-qualifying-europe/latvia/norway/3430161/ |title=Latvia vs. Norway 0–2: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=5. rujna 2021.}}</ref> |- |align=center|10.||rowspan=3|7. rujna 2021.||rowspan=3|[[Ullevaal Stadion]], [[Oslo]], [[Norveška]]||align=center rowspan=3|15.||rowspan=3|{{NogRep|GIB}} ||align=center|2:0||align=center rowspan=3|5:1||rowspan=3|Kvalifikacije za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu – Katar 2022.|Svjetsko prvenstvo 2022.]]||rowspan=3 align=center|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2021/09/07/europe/wc-qualifying-europe/norway/gibraltar/3430166/ |title=Norway vs. Gibraltar 5–1: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=7. rujna 2021.}}</ref> |- |align=center|11.||align=center|3:0 |- |align=center|12.||align=center|5:1 |- |align=center|13.||25. ožujka 2022.||[[Ullevaal Stadion]], [[Oslo]], [[Norveška]]|| align="center" |16.||{{NogRep|SLK}}||align=center|1:0||align=center|2:0||Prijateljska utakmica|| align="center" |<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/03/25/world/friendlies/norway/slovakia/3718385/ |title=Norway vs. Slovakia 2–0: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=29 March 2022}}</ref> |- |align=center|14.||rowspan=2|29. ožujka 2022.||rowspan=2|[[Ullevaal Stadion]], [[Oslo]], [[Norveška]]|| rowspan="2" align="center" |17.||rowspan=2|{{NogRep|ARM}} ||align=center|1:0||align=center rowspan=2|9:0||rowspan=2|Prijateljska utakmica|| rowspan="2" align="center" |<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/03/29/world/friendlies/norway/armenia/3717746/ |title=Norway vs. Armenia 9–0: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=29 March 2022}}</ref> |- |align=center|15.||align=center|5:0 |- |align=center|16.||2. lipnja 2022.||[[Stadion Crvena zvezda]], [[Beograd]], [[Srbija]]||align=center|18.||{{NogRep|SRB}}||align=center|1:0||align=center|1:0||[[UEFA Liga nacija 2022./23.|UEFA Liga nacija 2022./23. – Liga B]]||align=center|<ref>{{Cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/06/02/europe/uefa-nations-league/serbia/norway/3710458/|title=Serbia vs. Norway 0–1: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=2 June 2022}}</ref> |- |align=center|17.||rowspan=2|5. lipnja 2022.||rowspan=2|[[Friends Arena]], [[Solna]], [[Švedska]] ||align=center rowspan=2|19.||rowspan=2|{{NogRep|ŠVE}} ||align=center|1:0||align=center rowspan=2|2:1 || rowspan="2" |[[UEFA Liga nacija 2022./23.|UEFA Liga nacija 2022./23. – Liga B]]|| rowspan="2" align="center" |<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/06/05/europe/uefa-nations-league/sweden/norway/3710461/ |title=Sweden vs. Norway 1–2: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=5 June 2022}}</ref> |- |align=center|18.||align=center|2:0 |- |align=center|19.||rowspan=2|12. lipnja 2022.||rowspan=2|[[Ullevaal Stadion]], [[Oslo]], [[Norveška]] || rowspan="2" align="center" |21.||rowspan=2|{{NogRep|ŠVE}} ||align=center|1:0||align=center rowspan=2|3:2 || rowspan="2" |[[UEFA Liga nacija 2022./23.|UEFA Liga nacija 2022./23. – Liga B]]|| rowspan="2" align="center" |<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/06/12/europe/uefa-nations-league/norway/sweden/3710464/ |title=Norway vs. Sweden 3–2: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=12 June 2022}}</ref> |- |align=center|20.||align=center|2:0 |- |align=center|21.||24. rujna 2022.||[[Stadion Stožice]], [[Ljubljana]], [[Slovenija]]||align=center|22.||{{NogRep|SLO}}||align=center|1:0||align=center|1:2||[[UEFA Liga nacija 2022./23.|UEFA Liga nacija 2022./23. – Liga B]]||align=center|<ref>{{Cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/09/24/europe/uefa-nations-league/slovenia/norway/3710466/|title=Slovenia vs. Norway 2–1: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=24 September 2022}}</ref> |- |align=center|22.||17. lipnja 2023.||[[Ullevaal Stadion]], [[Oslo]], [[Norveška]]||align=center|24.||{{NogRep|ŠKO}}||align=center|1:0||align=center|1:2||Kvalifikacije za [[Europsko prvenstvo u nogometu – Njemačka 2024.|Europsko prvenstvo 2024.]]||align=center|<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2023/06/17/europe/european-championship-qualification/norway/scotland/3972561/|title= Norway vs. Scotland 1–2: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=17 June 2023}}</ref> |- |align=center|23.||rowspan=2|20. lipnja 2023.||rowspan=2|[[Ullevaal Stadion]], [[Oslo]], [[Norveška]] || rowspan="2" align="center" |25.||rowspan=2|{{NogRep|CIP}} ||align=center|2:0||align=center rowspan=2|3:1 || rowspan="2" |Kvalifikacije za [[Europsko prvenstvo u nogometu – Njemačka 2024.|Europsko prventsvo 2024.]]|| rowspan="2" align="center" |<ref> {{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2023/06/20/europe/european-championship-qualification/norway/cyprus/3972564/|title=Norway vs. Cyprus 3–1: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=20 June 2023}}</ref> |- |align=center|24.||align=center|3:0 |} == Priznanja == === Individualna === * [[Europska Zlatna kopačka]]: 2022./23.<ref name="European Sports Magazines z432"/> * Proboj godine [[Eliteseriena]]: 2018.<ref name="breakthrough award"/> * Austrijski nogometaš godine: 2019.<ref>{{Cite news |url=https://www.skysportaustria.at/erling-haaland-ist-oesterreichs-fussballer-des-jahres/ |title=Erling Haaland ist Österreichs Fußballer des Jahres |date=18. prosinca 2019. |website=Sky Sport Austria |access-date=25. svibnja 2020. |archive-date=11. lipnja 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611174616/https://www.skysportaustria.at/erling-haaland-ist-oesterreichs-fussballer-des-jahres/ |url-status=live}}</ref> * Igrač sezone [[Austrijska Bundesliga|Austrijske Bundeslige]]: 2019./20.<ref>{{cite news |title=Haaland erhielt Pokal als Österreichs Fußballer des Jahres |url=https://www.bundesliga.at/de/redaktion/news/19-20/haaland-spieler-des-jahres-2019/ |website=Bundesliga.at |date=24. siječnja 2020. |access-date=10. kolovoza 2021. |archive-date=10. kolovoza 2021. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810060124/https://www.bundesliga.at/de/redaktion/news/19-20/haaland-spieler-des-jahres-2019/ |url-status=dead }}</ref> * Najbolji strijelac [[Svjetsko prvenstvo u nogometu do 20 godina|Svjetskog prvenstva do 20 godina]]: 2019.<ref name="golden">{{cite web |url=https://www.fifa.com/u20worldcup/news/lee-lunin-headline-award-winners-at-poland-2019 |title=Lee, Lunin headline award winners at Poland 2019 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=15. lipnja 2019. |access-date=16. lipnja 2019. |archive-date=17. lipnja 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617114851/https://www.fifa.com/u20worldcup/news/lee-lunin-headline-award-winners-at-poland-2019 |url-status=live}}</ref> * Član idealnih 11 do 24 godine [[UEFA Liga prvaka|UEFA Lige prvaka]]: 2019.<ref>{{Cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2635905.html |title=Champions League breakthrough team of 2019 |date=30. prosinca 2019. |publisher=UEFA |access-date=25. siječnja 2020. |archive-date=30. prosinca 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230124127/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2635905.html |url-status=live}}</ref> * Najbolji igrač sezone [[Njemačka nogometna Bundesliga|Bundeslige]]: 2020./21.<ref name="goal21"/> * Igrač mjeseca Bundeslige: siječanj 2020.,<ref>{{cite web |title=Bundesliga Player of the Month |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/player-of-the-month-2019-20-ea-sports-fifa-20-6883 |publisher=Bundesliga |access-date=14. veljače 2020. |archive-date=4. travnja 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200404161121/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/player-of-the-month-2019-20-ea-sports-fifa-20-6883 |url-status=live}}</ref> studeni 2020.,<ref name="November POTM">{{cite web |title=Erling Haaland named Bundesliga Player of the Month for November |url=https://bulinews.com/news/6934/erling-haaland-named-bundesliga-player-the-month-for-november |website=BuliNews.com |date=18. prosinca 2020. |access-date=19. prosinca 2020. |archive-date=18. prosinca 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20201218172129/https://bulinews.com/news/6934/erling-haaland-named-bundesliga-player-the-month-for-november |url-status=live}}</ref> travanj 2021.,<ref>{{cite web |title=Erling Haaland named April Player of the Month! |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/player-of-the-month-vote-fifa-21-ea-sports-20-21-season-13184 |publisher=Bundesliga |date=5. svibnja 2021. |access-date=9. svibnja 2021.}}</ref> kolovoz 2021.<ref>{{cite news |title=Bundesliga Player of the Month |publisher=Bundesliga |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/player-of-the-month-vote-fifa-22-ea-sports-21-22-season-17213 |url-status=live |access-date=15 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210917185124/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/player-of-the-month-vote-fifa-22-ea-sports-21-22-season-17213 |archive-date=17 September 2021}}</ref> * Mladi igrač mjeseca Bundeslige: siječanj 2020., veljača 2020.<ref>{{cite web |title=Bundesliga Rookie Award |publisher=Bundesliga |url=https://www.rookie-award.com/en |access-date=10. veljače 2020. |archive-date=3. studenoga 2019. |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103222706/https://www.rookie-award.com/en |url-status=dead}}</ref> *Gol mjeseca Bundeslige: rujan 2021.<ref>{{cite news|title=Bundesliga Goal of the Month|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/goal-of-the-month-vote-2021-22-17205|access-date=18 November 2021|publisher=Bundesliga}}</ref> * Član momčadi sezone Bundeslige prema [[Vereinigung der Vertragsfußballspieler|VDV-u]]: 2019./20.,<ref name="20VDV">{{cite web |title=Die VDV 11 2019/2020 – Robert Lewandowski zum VDV-Spieler der Saison gewählt |url=https://www.spielergewerkschaft.de/de/Aktionen/VDV11.htm |access-date=15 November 2022 |publisher=VDV |language=de |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118223031/https://www.spielergewerkschaft.de/de/Aktionen/VDV11.htm |url-status=live }}</ref> 2020./21.,<ref name="21VDV">{{cite web |date=2 June 2021 |title=Robert Lewandowski zum VDV-Spieler der Saison gewählt |url=https://www.spielergewerkschaft.de/de/VDV/Aktuelles/Detail/1347/Aktuelles-%7C-Meldung-%7C-VDV-11-2020%2F2021.htm |access-date=15 November 2022 |publisher=VDV |language=de |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214747/https://www.spielergewerkschaft.de/de/VDV/Aktuelles/Detail/1347/Aktuelles-%7C-Meldung-%7C-VDV-11-2020%2F2021.htm |url-status=live }}</ref> 2021./22.<ref>{{cite web |date=25 May 2022 |title=Christopher Nkunku zum VDV-Spieler der Saison gewählt |url=https://www.spielergewerkschaft.de/de/VDV/Aktuelles/Detail/1487/Christopher%20Nkunku%20zum%20VDV-Spieler%20der%20Saison%20gew%C3.htm |access-date=15 November 2022 |publisher=VDV |language=de |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204201638/https://www.spielergewerkschaft.de/de/VDV/Aktuelles/Detail/1487/Christopher%20Nkunku%20zum%20VDV-Spieler%20der%20Saison%20gew%C3.htm |url-status=live }}</ref> * Član momčadi sezone Bundeslige prema [[Kicker-Sportmagazin|kickeru]]: 2020./21.,<ref>{{cite news |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/team-of-the-season-2021-vote-fifa-21-ea-sports-haaland-lewandowski-overview-4204 |title=The 2020/21 Bundesliga Team of the Season! |publisher=Bundesliga |date=15. svibnja 2021. |access-date=17. svibnja 2021.}}</ref> 2021./22.<ref>{{cite news |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/ea-sports-team-of-the-season-2021-22-overview-19624 |title=The EA Sports Bundesliga Team of the Season 2021/22 is here! |publisher=Bundesliga |date=13 May 2022 |access-date=13 May 2022}}</ref> * Igrač godine [[Engleska|Engleske]] prema [[Football Writers' Association|FWA-u]]: 2022./23.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/65568277|title=Erling Haaland and Sam Kerr win Football Writers' Association awards|publisher=BBC Sport|date=12 May 2023|access-date=12 May 2023|archive-date=12 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512100616/https://www.bbc.co.uk/sport/football/65568277|url-status=live}}</ref> * Igrač sezone [[FA Premier liga|Premier lige]]: 2022./23.<ref name="PremProfile"/> * Mladi igrač sezone Premier lige: 2022./23.<ref name="PremProfile"/> * Zlatna kopačka Premier lige: 2022./23.<ref name="PremProfile"/> * Igrač mjeseca [[FA Premier liga|Premier lige]]: kolovoz 2022., travanj 2023.<ref name="PremProfile"/> * Igrač mjeseca Premier lige prema navijačima: kolovoz 2022.,<ref>{{Cite web |last=Kelsey |first=George |date=21 September 2022 |title=Haaland wins PFA Fans' Player of the Month award |url=https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-wins-pfa-fans-player-of-the-month-award-63799354 |access-date=12 December 2022 |website=Manchester City |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204201643/https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-wins-pfa-fans-player-of-the-month-award-63799354 |url-status=live }}</ref> rujan 2022.,<ref>{{Cite web |date=14 October 2022 |title=Haaland wins another PFA Fans' Player of the Month award |url=https://www.mancity.com/news/mens/haaland-wins-pfa-fans-september-award-63801349 |access-date=12 December 2022 |publisher=Manchester City F.C. |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204202145/https://www.mancity.com/news/mens/haaland-wins-pfa-fans-september-award-63801349 |url-status=live }}</ref> prosinac 2022.<ref>{{Cite web |date=19 January 2023 |title=The winner of the PFA Vertu Motors Premier League Fans' Player of the Month - December |url=https://www.90min.com/posts/the-winner-of-the-pfa-vertu-motors-premier-league-fans-player-of-the-month-december-2022 |access-date=19 January 2023 |website=90min.com |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204202144/https://www.90min.com/posts/the-winner-of-the-pfa-vertu-motors-premier-league-fans-player-of-the-month-december-2022 |url-status=live }}</ref> * Član momčadi godine prema izboru [[European Sports Media|ESM-a]]: 2019./20.<ref>{{cite news |title=ESM reveal Team of the Year for 2019/20 |url=https://www.marca.com/en/football/international-football/2020/08/31/5f4d437d268e3e985e8b4577.html |newspaper=Marca |date=31. kolovoza 2020. |access-date=31. kolovoza 2020.}}</ref> * Član momčadi svijeta do 20 godina prema [[IFFHS|IFFHS-u]]: 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.iffhs.com/posts/1036%26ved%3D2ahUKEwjYi-TBkNb0AhUIUWwGHecyBNkQFnoECAQQAQ%26usg%3DAOvVaw1KsuRLOkdvcpMgQgM2DzGA|title=WORLD YOUTH TEAM OF THE YEAR 2020 (U20)|publisher=IFFHS|date=3 April 2021|accessdate=9 December 2021|archive-date=2022-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925103448/https://www.iffhs.com/posts/1036%26ved%3D2ahUKEwjYi-TBkNb0AhUIUWwGHecyBNkQFnoECAQQAQ%26usg%3DAOvVaw1KsuRLOkdvcpMgQgM2DzGA|url-status=dead}}</ref> * [[Zlatni dječak]]: 2020.<ref name="Golden Boy">{{cite web |date=21. studenoga 2020. |title=Erling Haaland beats Sancho, Ansu Fati to the 2020 Golden Boy award |url=https://futaa.com/article/216531/erling-haaland-beats-sancho-ansu-fati-to-the-2020-golden-boy-award |access-date=21. studenoga 2020. |publisher=futaa |archive-date=21. studenoga 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20201121044434/https://futaa.com/article/216531/erling-haaland-beats-sancho-ansu-fati-to-the-2020-golden-boy-award |url-status=live}}</ref> * Norveški nogometaš godine: 2020.,<ref>{{cite web |url=https://as.com/futbol/2020/12/20/internacional/1608489832_114934.html |title=Erling Braut Haaland ha sido galardonado con el Balón de Oro noruego 2020 |publisher=AS |date=20. prosinca 2020. |accessdate=21. prosinca 2020. |archive-date=20. prosinca 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20201220213655/https://as.com/futbol/2020/12/20/internacional/1608489832_114934.html |url-status=live}}</ref> 2021.,<ref>{{cite web|url=https://www.fotball.no/tema/nff-nyheter/2022/gullballen-til-graham-hansen-og-haaland/|website=fotball.no|title=Gullballen til Graham Hansen og Haaland|date=12 January 2022|access-date=27 December 2022|language=no|archive-date=4 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204201644/https://www.fotball.no/tema/nff-nyheter/2022/gullballen-til-graham-hansen-og-haaland/|url-status=live}}</ref> 2022.<ref>{{cite web|url=https://kommunikasjon.ntb.no/pressemelding/gullballen-2022-til-haaland-og-reiten?publisherId=13368962&releaseId=17954020|website=kommunikasjon.ntb.no|title=Gullballen 2022 til Haaland og Reiten|date=25 January 2023|access-date=28 February 2023|language=no|archive-date=28 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230228035010/https://kommunikasjon.ntb.no/pressemelding/gullballen-2022-til-haaland-og-reiten?publisherId=13368962&releaseId=17954020|url-status=live}}</ref> * Norveški sportaš godine: 2020.<ref>{{cite web |title=Braut Haaland vant sportsjournalistenes pris |url=https://www.dagsavisen.no/sport/2020/12/31/braut-haaland-vant-sportsjournalistenes-pris/ |publisher=Dagsavisen |date=31. prosinca 2020. |access-date=4. kolovoza 2021.}}</ref> * Član momčadi sezone [[UEFA Liga prvaka|UEFA Lige prvaka]]: [[UEFA Liga prvaka 2020./21.|2020./21.]],<ref>{{cite news |title=UEFA Champions League Squad of the Season |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0269-12688c451cdd-b6efcb4ce948-1000--champions-league-all-star-squad/ |publisher=UEFA |date=31. svibnja 2021. |access-date=1. lipnja 2021.}}</ref> [[UEFA Liga prvaka 2022./23.|2022./23.]]<ref>{{cite news|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0282-183b47300272-09e23ed6220b-1000--2022-23-team-of-the-season/|title=2022/23 UEFA Champions League Team of the Season|website=UEFA.com|publisher=Union of European Football Associations|date=11 June 2023|access-date=11 June 2023|archive-date=11 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611172223/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0282-183b47300272-09e23ed6220b-1000--2022-23-team-of-the-season/|url-status=live}}</ref> * Napadač sezone UEFA Lige prvaka: [[UEFA Liga prvaka 2020./21.|2020./21.]]<ref name="UCL forward">{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/026c-1317bed66b10-0c90556ae125-1000--forward-of-the-season-haaland/ |title=Champions League Forward of the Season: Erling Haaland |publisher=UEFA |date=26. kolovoza 2021. |access-date=26. kolovoza 2021.}}</ref> * Najbolji strijelac UEFA Lige prvaka: [[UEFA Liga prvaka 2020./21.|2020./21.]]<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0262-10b6b6f4cee3-e1d53635e6e4-1000--champions-league-top-scorer-haaland-finishes-out-in-front/amp/|title=Champions League top scorer: Haaland finishes out in front|date=29 May 2021|publisher=UEFA|accessdate=28 December 2021}}</ref> *Najbolji strijelac [[UEFA Liga nacija|UEFA Lige nacija]]: [[UEFA Liga nacija 2020./21.|2020./21.]],<ref>{{cite web|title=UEFA Nations League Top Scorers|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/nations-league/top-scorers|access-date=11 October 2021|website=BBC Sport}}</ref> [[UEFA Liga nacija 2022./23.|2022./23.]]<ref>{{cite news|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/027f-176ded810a4e-918ede06a9a8-1000--2022-23-nations-league-top-scorers-haaland-and-mitrovic/|title=2022/23 Nations League top scorers: Haaland and Mitrović|date=18 June 2023|publisher=UEFA|access-date=18 June 2023}}</ref> *[[FIFA FIFPro World11]]: 2021.,<ref name=":3">{{cite web | url = https://fifpro.org/en/industry/world-11/2020-2021-men-s-fifa-fifpro-world-11-revealed | title = 2020–2021 Men's FIFA FIFPRO World 11 revealed | website = fifpro.org | date = 17 January 2022 | access-date = 17 January 2022 | archive-date = 18. siječnja 2022. | archive-url = https://web.archive.org/web/20220118005811/https://www.fifpro.org/en/industry/world-11/2020-2021-men-s-fifa-fifpro-world-11-revealed | url-status = dead }}</ref> 2022.<ref>{{Cite web |date=27 February 2023 |title=Messi makes World 11 history as Benzema earns maiden inclusion |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/fifpro-mens-world-11-2022-benzema-cancelo-casemiro-courtois-de-bruyne-haaland-hakimi-mbappe-messi-modric-van-dijk |access-date=28 February 2023 |website=FIFA |publisher=Fédération Internationale de Football Association |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227214011/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/fifpro-mens-world-11-2022-benzema-cancelo-casemiro-courtois-de-bruyne-haaland-hakimi-mbappe-messi-modric-van-dijk |url-status=live }}</ref> * Član [[IFFHS|IFFHS-ove]] momčadi svijeta: 2022.<ref>{{cite web|date=11 January 2023|title=IFFHS MEN'S WORLD TEAM 2022|url=https://www.iffhs.com/posts/2465|access-date=11 January 2023|website=IFFHS|archive-date=11 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230111083043/https://iffhs.com/posts/2465|url-status=live}}</ref> * Igrač sezone [[Manchester City F.C.|Manchester Cityja]]: 2022./23.<ref>{{cite news |last=Clayton |first=David |date=12 June 2023 |title=Haaland wins Etihad Player of the Season Vote |url=https://www.mancity.com/news/mens/etihad-player-of-the-season-winner-announced-63822162 |access-date=12 June 2023 |publisher=Manchester City F.C.}}</ref> === Klupska === ;Red Bull Salzburg * [[Austrijska Bundesliga]]: 2018./19., 2019./20.<ref name="Soccerway"/> * [[Austrijski nogometni kup]]: 2018./19.<ref name="Soccerway"/> ;Borussia Dortmund * [[DFB-Pokal]]: 2020./21.<ref>{{cite web |url=https://www.kicker.de/leipzig-gegen-dortmund-2021-dfb-pokal-4704927/aufstellung |title=DFB-Pokal 2020/21, Finale in Berlin: RB Leipzig 1:4 Borussia Dortmund: Takt. aufstellung |website=kicker |publisher=Olympia-Verlag |access-date=13. svibnja 2021.}}</ref> '''Manchester City''' * [[FA Premier liga|Premier liga]]: 2022./23.<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/65970/Erling-Haaland/overview |title=Erling Haaland |publisher=Premier League |access-date=25 June 2023 |archive-date=9 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809064957/https://www.premierleague.com/players/65970/Erling-Haaland/overview |url-status=live }}</ref> * [[FA kup]]: 2022./23.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/65785637 |title=Manchester City 2–1 Manchester United |first=Phil |last=McNulty |website=BBC Sport |date=3 June 2023 |access-date=3 June 2023 |archive-date=2 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230602230358/https://www.bbc.co.uk/sport/football/65785637 |url-status=live }}</ref> * [[UEFA Liga prvaka]]: [[UEFA Liga prvaka 2022./23.|2022./23.]]<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/65845807 |title=Manchester City 1–0 Inter Milan |first=Phil |last=McNulty |website=BBC Sport |date=10 June 2023 |access-date=10 June 2023 |archive-date=10 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610003917/https://www.bbc.co.uk/sport/football/65845807 |url-status=live }}</ref> * [[UEFA Superkup]]: [[UEFA Superkup 2023.|2023.]]<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefasupercup/match/2037792--man-city-vs-sevilla/ |title=Manchester City 1–1(5-4p) Sevilla |date=17 August 2023}}</ref> === Reprezentativna === ;Norveška do 17 * Syrenka kup: 2016.<ref>{{cite web |url=https://www.fotball.no/landslag/norge-gutter-16/2016/g16-disse-starter-mot-romania/ |title=G16: Historisk finaleseier |publisher=Norveški nogometni savez |date=3. rujna 2016. |access-date=8. ožujka 2020. |archive-date=21. veljače 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221160036/https://www.fotball.no/landslag/norge-gutter-16/2016/g16-disse-starter-mot-romania/ |url-status=live}}</ref> == Izvori == {{izvori|30em}} == Vanjske veze == {{Commonscat}} * [https://www.bvb.de/eng/Teams/First-Team/Erling-Haaland Profil], [[Borussia Dortmund]] * [https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=3608320 Profil], [[Norveški nogometni savez]] * [https://www.transfermarkt.de/erling-haaland/profil/spieler/418560 Profil], [[Transfermarkt]] {{Sastav Norveška 2026 SP}} {{Europska Zlatna kopačka}} {{Najbolji strijelci UEFA Lige prvaka}} {{Najbolji strijelci FA Premier lige}} {{Najbolji strijelci UEFA Lige nacija}} {{Igrač godine World Soccera}} {{Trofej Gerda Müllera}} {{Authority control}} {{Životni vijek|2000||Haaland, Erling}} [[Kategorija:Norveški fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Red Bull Salzburga]] [[Kategorija:Fudbaleri Borussije Dortmund]] [[Kategorija:Fudbaleri Manchester Cityja]] 8spfl2cqyt6yuymmsg428ak0ug8kk71 0 4723341 42655414 42644213 2026-07-15T15:00:19Z Edgar Allan Poe 29250 42655414 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Mustafa Ziko<br>{{nobold|{{small|مصطفى محمد زكي عبد الرؤوف}}}} | slika = Mostafa Ziko Argentina v Egypt 7 July 2026-100.jpg | slika_širina = | punoime = {{nowrap|Mustafa Muhammad Zaki Abdelrauf}} | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|1997|4|27|hr=da}} | rodnigrad = {{flagicon|EGI}} [[Aleksandrija]] | rodnadržava = [[Egipat]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.79 m | pozicija = lijevo krilo | trenutniklub = {{flagicon|EGI}} [[Pyramids FC|Pyramids]] | brojnadresu = 30 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2016 – 2019 | klubovi1 = {{flagicon|EGI}} [[Gumuhurijat Šibin]] | nastupi(golovi)1 = | godine2 = 2019 – 2023 | klubovi2 = {{flagicon|EGI}} [[Haras al-Hudud]] | nastupi(golovi)2 = | godine3 = 2023 – 2025 | klubovi3 = {{flagicon|EGI}} [[ZED (fudbalski klub)|ZED]] | nastupi(golovi)3 = 56 (18) | godine4 = 2025 – | klubovi4 = {{flagicon|EGI}} [[Pyramids FC|Pyramids]] | nastupi(golovi)4 = 22 (6) | godine5 = | klubovi5 = | nastupi(golovi)5 = | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = | nacionalneekipe1 = | nacionalninastupi(golovi)1 = | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 22.6.2026 }} '''Mustafa Muhammad Zaki Abdelrauf''', poznatiji kao '''Mustafa Ziko''' ([[arapski]]: مصطفى محمد زكي عبد الرؤوف; [[Aleksandrija]], [[27. travnja]] [[1997.]]), [[egipat]]ski nogometaš i reprezentativac koji igra kao lijevo krilo. Cijelu profesionalnu karijeru proveo je u [[Egipat|Egiptu]], a od [[2025.]] godine igra za [[Pyramids FC|Pyramids]]e. Iako je prvi poziv dobio još [[2022.]] godine, Ziko je za reprezentaciju debitirao tek [[2026.]] godine, a sudjelovao je i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|FIFA Svjetskom prvenstvu 2026.]] godine. {{Sastav Egipat 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1997||Ziko, Mustafa}} [[Kategorija:Egipatski fudbaleri]] [[Kategorija:Biografije, Aleksandrija]] rw2mj0mmh4qvtsjr7ii9a45usyd3ek3 0 4723376 42655421 42651849 2026-07-15T15:05:19Z Edgar Allan Poe 29250 42655421 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Ante Budimir | slika = Ante Budimir Croatia v Portugal 2 July 2026-031.jpg | slika_širina = | punoime = | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|1991|7|22|hr=da}} | rodnigrad = {{nowrap|{{flagicon|BIH}} [[Zenica]], [[Bosna i Hercegovina]]}}<br>{{small|(tada {{flag|SFR Jugoslavija}})}} | rodnadržava = | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = {{flagicon|BIH}} [[BiH|bosanskohercegovačko]]<br>{{flagicon|HRV}} [[hrvatska|hrvatsko]] | visina = 1.90 m | pozicija = napadač | trenutniklub = {{flagicon|ŠPA}} [[CA Osasuna|Osasuna]] | brojnadresu = 17 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2009 – 2010 | klubovi1 = {{flagicon|HRV}} [[HNK Gorica|Gorica]] | nastupi(golovi)1 = 22 (6) | godine2 = 2011 – 2013 | klubovi2 = {{flagicon|HRV}} [[NK Inter Zaprešić|Inter Zaprešić]] | nastupi(golovi)2 = 66 (18) | godine3 = 2013 – 2014 | klubovi3 = {{flagicon|HRV}} [[NK Lokomotiva Zagreb|Lokomotiva]] | nastupi(golovi)3 = 30 (17) | godine4 = 2014 – 2016 | klubovi4 = {{flagicon|NJE}} [[FC St. Pauli|St. Pauli]] | nastupi(golovi)4 = 19 (0) | godine5 = 2015 – 2016 | klubovi5 = → {{flagicon|ITA}} [[FC Crotone|Crotone]] | nastupi(golovi)5 = 40 (16) | godine6 = 2016 – 2018 | klubovi6 = {{flagicon|ITA}} [[UC Sampdoria|Sampdoria]] | nastupi(golovi)6 = 11 (0) | godine7 = 2017 – 2018 | klubovi7 = → {{flagicon|ITA}} [[FC Crotone|Crotone]] | nastupi(golovi)7 = 22 (6) | godine8 = 2018 – 2019 | klubovi8 = {{flagicon|ITA}} [[FC Crotone|Crotone]] | nastupi(golovi)8 = 17 (3) | godine9 = 2019 | klubovi9 = → {{flagicon|ŠPA}} [[RCD Mallorca|Mallorca]] | nastupi(golovi)9 = 18 (5) | godine10 = 2019 – 2021 | klubovi10 = {{flagicon|ŠPA}} [[RCD Mallorca|Mallorca]] | nastupi(golovi)10 = 36 (13) | godine11 = 2020 – 2021 | klubovi11 = → {{flagicon|ŠPA}} [[CA Osasuna|Osasuna]] | nastupi(golovi)11 = 30 (11) | godine12 = 2021 – | klubovi12 = {{flagicon|ŠPA}} [[CA Osasuna|Osasuna]] | nastupi(golovi)12 = 167 (71) | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2020 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|HRV}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 39 (7) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 24.6.2026 }} '''Ante Budimir''' ([[Zenica]], [[22. srpnja]] [[1991.]]) je [[Hrvatska|hrvatski]] [[nogomet]]aš i reprezentativac, koji trenutačno nastupa za [[Španjolska|španjolsku]] [[CA Osasuna|Osasunu]]. Igra na poziciji [[Napadač (nogomet)|napadača]]. ==Klupska karijera== Dana [[15. siječnja]] [[2019.]], Budimir je stigao na posudbu u [[Španjolska|španjolskog]] drugoligaša [[RCD Mallorca|Mallorcu]].<ref>[https://sportsport.ba/fudbal/zenicanin-u-spaniji-budimir-izabrao-mallorcu-ispred-dinama/303219 ''Zeničanin u Španiji: Budimir izabrao Mallorcu ispred Dinama''], sportsport.ba, 16. siječnja 2019., pristupljeno 5. rujna 2020.</ref> Prvi nastup za novi klub upisao je [[20. veljače]] 2019, u porazu (2:1) od [[CA Osasuna|Osasune]]. Svoj prvi pogodak za klub postigao je iz jedanaesterca Panenkom, u pobjedi (2:0) protiv [[AD Alcorcón|Alcorcón]]a. U prvoj polusezoni za španjolski klub upisao je 18 nastupa i 5 pogodaka. Iste te sezone, Mallorca je izborila promociju u najviši rang španjolskog nogometa, [[La Liga|La Ligu]].<ref>[https://www.24sata.hr/sport/i-nadal-zapljeskao-hrvatu-koji-je-uveo-mallorcu-u-prvu-ligu-636089 ''I Nadal zapljeskao Hrvatu koji je uveo Mallorcu u prvu ligu...''], 24sata.hr, 23. lipnja 2019., pristupljeno 5. rujna 2020.</ref> Španjolski klub na kraju sezone je otkupio njegov ugovor za 2,2 milijuna [[euro|eura]].<ref>[https://www.vecernji.hr/sport/ante-budimir-ostaje-u-mallorci-1328899 ''Ante Budimir ostaje u Mallorci''], vecernji.hr, 28. lipnja 2019., pristupljeno 5. rujna 2020.</ref> U sezoni [[La Liga 2019./20.|2019./20.]], Budimir je bio najbolji strijelac svog kluba s 13 pogodaka. Dana [[5. listopada]] [[2020.]] godine, Mallorca ga je poslala na jednogodišnju posudbu u španjolskog prvoligaša Osasunu.<ref>[https://hns.family/vijesti/21824/budimir-osasuna-mi-je-ocito-bila-sudjena/ ''BUDIMIR: "OSASUNA MI JE OČITO BILA SUĐENA"''], Hrvatski nogometni savez, 6. listopada 2020., pristupljeno 9. listopada 2020.</ref> Svoj prvi nastup upisao je [[31. listopada]] 2020. godine u porazu (1:3) protiv [[Atlético Madrid]]a. Jedini strijelac za Osasunu u toj utakmici bio je upravo Budimir.<ref>[https://germanijak.hr/nogomet/vijesti/budimir-prebolio-koronu-usao-kao-zamjena-i-odmah-zabio-atleticu/79760 ''Budimir prebolio koronu, ušao kao zamjena i odmah zabio Atleticu"''], germanijak.hr, 31. listopada 2020., pristupljeno 1. studenoga 2020.</ref> == Reprezentativna karijera == Kao rođeni [[Zenica|Zeničanin]], odlučio se nastupati za mlađe selekcije [[Hrvatska nogometna reprezentacija|hrvatske]] reprezentacije. Dana [[27. kolovoza]] [[2020.]], izbornik [[Zlatko Dalić]] ga je prvi puta uvrstio na popis igrača za utakmice u [[UEFA Liga nacija|Ligi nacija]] protiv [[Portugalska nogometna reprezentacija|Portugala]] i [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuske]].<ref>[https://www.index.hr/sport/clanak/modric-i-rakitic-otpali-za-portugal-i-francusku-dalic-pozvao-trojicu-novih/2208165.aspx ''Modrić i Rakitić otpali za Portugal i Francusku, Dalić pozvao trojicu novih''], index.hr, 27. kolovoza 2020., pristupljeno 5. rujna 2020.</ref> Dana [[7. listopada]] 2020. godine, Budimir je debitirao za seniorsku reprezentaciju u prijateljskom ogledu protiv [[Švicarska nogometna reprezentacija|Švicarske]].<ref>[https://www.index.hr/sport/clanak/u-30-godini-debitirao-i-odusevio-ponosan-sam-sto-sam-zaigrao-za-hrvatsku/2220100.aspx?index_ref=read_more_d ''U 30. godini debitirao i oduševio: Ponosan sam što sam zaigrao za Hrvatsku''], index.hr, 7. listopada 2020., pristupljeno 9. listopada 2020.</ref> Prvi pogodak za reprezentaciju postigao je [[11. studenoga]] 2020. godine u prijateljskom ogledu protiv [[Turska nogometna reprezentacija|Turske]].<ref>[https://www.24sata.hr/sport/dalicevi-rezervisti-u-istanbulu-komu-ce-izbornik-pruziti-priliku-727558 ''Ludilo u Istanbulu! Dalićeve rezerve utrpale tri gola Turskoj, Ünder nam 'oduzeo' pobjedu''], 24sata.hr, 11. studenoga 2020., pristupljeno 11. studenoga 2020.</ref> Dana 9. studenoga 2022. izbornik [[Zlatko Dalić]] uvrstio je Budimira na popis igrača za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu – Katar 2022.|Svjetsko prvenstvo 2022.]]<ref>[[HINA]], Josip Tolić, Dubravko Miličić, [https://www.24sata.hr/sport/uzivo-dalic-objavljuje-konacan-popis-za-sp-osmorica-ce-otpasti-872307 Dalićev popis: Nitko nema što ima on! A predstavljamo narod, ne sebe. Zato su neki otpali...], [[24sata]], objavljeno 9. studenoga 2022., pristupljeno 10. studenoga 2022.</ref> === Reprezentativna statistika === Zadnji put ažurirano 11. studenoga 2020.<ref name =repka>{{cite web |title=Profil |url=https://hns.team/igraci/30006/ante-budimir/ |publisher=Hrvatski nogometni savez |accessdate=2020-10-07}}</ref> === Pogodci za reprezentaciju === {| class="wikitable" ! # !! Datum !! Stadion !! Protivnik !! Gol !! Rezultat !! Natjecanje |- |1. || [[11. studenoga]] [[2020.]] || [[Vodafone Park]], [[Istanbul]], [[Turska]] || {{NogRep|TUR}}|| 1:'''1''' || 3:3 || prijateljska utakmica |- |2. || [[21. studenog]] [[2023.]] || [[Stadion Maksimir]], [[Zagreb]], [[Hrvatska]] || {{NogRep|ARM}} || '''1''':0 || 1:0 || kvalifikacije za [[Europsko prvenstvo u nogometu – Njemačka 2024.|Europsko prvenstvo 2024.]] |- |3. || [[8. lipnja]] [[2024.]] || [[Estádio Nacional]], [[Oeiras]], [[Portugal]]|| {{NogRep|POR}} || 1:'''2'''|| 1:2 || prijateljska utakmica |- | 4. || [[20. ožujka]] [[2025.]] || [[Stadion Poljud]], [[Split]], [[Hrvatska]] || {{NogRep|FRA}} || '''1''':0 || 2:0 || [[UEFA Liga nacija 2024./25.]] |- | 5. || [[6. lipnja]] [[2025.]] || [[Estádio Algarve]], [[Faro (Portugal)|Faro]], [[Portugal]] || {{NogRep|GIB}} || 0:'''2''' || 0:7 || kvalifikacije za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu – Kanada, Meksiko i SAD 2026.|Svjetsko prvenstvo 2026.]] |- | 6. || [[9. lipnja]] [[2025.]] || [[Opus Arena]], [[Osijek]], [[Hrvatska]] || {{NogRep|ČEŠ}} || '''4''':1 || 5:1 ||kvalifikacije za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu – Kanada, Meksiko i SAD 2026.|Svjetsko prvenstvo 2026.]] |- |} == Priznanja == === Individualna === * [[2024.]] Odlukom predsjednik Republike Hrvatske [[Zoran Milanović|Zorana Milanovića]] odlikovan je [[Red Danice hrvatske|Redom Danice hrvatske s likom Franje Bučara]]: ''"Za izniman uspjeh hrvatske nogometne reprezentacije, doprinos sportu i međunarodnom ugledu Republike Hrvatske te osvajanju 3. mjesta na 22. Svjetskom nogometnom prvenstvu u Državi Katru"'' <ref>[https://narodne-novine.nn.hr/eli/sluzbeni/2024/63/pdf narodne-novine.nn.hr: Odluka o dodjeli odlikovanja] pristupljeno: 25. kolovoza 2024.</ref> === Reprezentativna === ;Hrvatska * [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetsko prvenstvo]]: [[Svjetsko prvenstvo u nogometu – Katar 2022.|2022.]] (3. mjesto)<ref>{{Cite web |last=Smyth |first=Rob |date=17 December 2022 |title=Croatia 2-1 Morocco: World Cup 2022 third-place playoff – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2022/dec/17/croatia-morocco-world-cup-2022-third-place-playoff-live-score-updates |access-date=17 December 2022 |website=the Guardian}}</ref> ==Reference== {{reflist}} ==Vanjske poveznice== * [https://int.soccerway.com/players/ante-budimir/36544/ Profil], Soccerway {{eng oznaka}} * [https://www.transfermarkt.com/ante-budimir/profil/spieler/46413 Profil], [[Transfermarkt]] {{eng oznaka}} {{Sastav Hrvatska 2020 EP}} {{Sastav Hrvatska 2022 SP}} {{Sastav Hrvatska 2024 EP}} {{Sastav Hrvatska 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1991||Budimir, Ante}} [[Kategorija:Hrvatski fudbaleri]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Inter Zaprešića]] [[Kategorija:Fudbaleri Sampdorije]] [[Kategorija:Fudbaleri Osasune]] [[Kategorija:Biografije, Zenica]] [[Kategorija:Fudbaleri Mallorce]] 59ptolfr8e8a41os4x0lrdludm9rw88 0 4723455 42655423 42647492 2026-07-15T15:06:22Z Edgar Allan Poe 29250 42655423 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Petar Sučić | slika = Petar Sucic Croatia v Portugal 2 July 2026-089.jpg | slika_širina = | punoime = | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|2003|10|25|hr=da}} | rodnigrad = {{nowrap|{{flagicon|BIH}} [[Livno]], [[Bosna i Hercegovina]]}} | rodnadržava = | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = {{flagicon|BIH}} [[BiH|bosanskohercegovačko]]<br>{{flagicon|HRV}} [[Hrvatska|hrvatsko]] | visina = 1.83 m | pozicija = vezni igrač | trenutniklub = {{flagicon|ITA}} [[Inter Milan]] | brojnadresu = 8 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2022 – 2025 | klubovi1 = {{flagicon|HRV}} [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | nastupi(golovi)1 = 51 (6) | godine2 = 2022 – 2023 | klubovi2 = → {{flagicon|BIH}} [[HŠK Zrinjski Mostar|Zrinjski Mostar]] | nastupi(golovi)2 = 27 (0) | godine3 = 2025 – | klubovi3 = {{flagicon|ITA}} [[Inter Milan]] | nastupi(golovi)3 = 34 (2) | godine4 = | klubovi4 = | nastupi(golovi)4 = | godine5 = | klubovi5 = | nastupi(golovi)5 = | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2024 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|HRV}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 20 (2) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 27.6.2026 }} '''Petar Sučić''' ([[Livno]], [[25. listopada]] [[2003.]]) [[Hrvatska|hrvatski]] nogometaš i reprezentativac koji igra na poziciji [[Vezni igrač (nogomet)|defenzivnog veznog]]. Trenutačno igra za [[Inter Milan]]. == Klupska karijera == === Rana karijera === Nogometom se počeo baviti sa devet godina u školi nogometa [[NK Sport Prevent Bugojno|Sport Prevent]] iz [[Bugojno|Bugojna]].<ref>[https://hercegovina.in/petar-sucic-atmosfera-u-svlacionici-zrinjskog-nakon-pobjede-nad-velezom-bila-je-fantasticna/ Petar Sučić: Atmosfera u svlačionici Zrinjskog nakon pobjede nad Veležom bila je fantastična], hercegovina.in, preuzeto 24. srpnja 2023.</ref> Potom je prešao u [[NK Iskra Bugojno|Iskru]] iz istog grada, a kasnije u [[HŠK Zrinjski Mostar|Zrinjski Mostar]].<ref>Robert Junaci, [https://www.vecernji.hr/sport/o-njegovim-korijenima-sve-zna-izbornik-dalic-dinamo-ga-vidi-kao-buducu-zvijedu-i-nasljednika-misica-1693271 O njegovim korijenima sve zna izbornik Dalić. Dinamo ga vidi kao buduću zvijezdu i nasljednika Mišića], [[Večernji list]], objavljeno 7. srpnja 2023., pristupljeno 16. srpnja 2023.</ref> === Dinamo Zagreb II === Tijekom zime s 2021. na 2022. Sučić je iz Zrinjskog prešao u [[GNK Dinamo Zagreb II|Dinamo Zagreb II]] za iznos od 200 tisuća eura.<ref>[https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/klubovi/dinamo/dinamo-doveo-jednog-od-najtalentiranijih-igraca-iz-bih-poznata-je-i-cijena-cjelokupnog-posla-15136518 Dinamo doveo jednog od najtalentiranijih igrača iz BiH, poznata je i cijena cjelokupnog posla], [[Sportske novosti]], objavljeno 22. prosinca 2021., pristupljeno 16. srpnja 2023.</ref> Za drugu momčad Dinama debitirao je 13. veljače 2022. u utakmici [[2. HNL]] protiv [[NK BSK Bijelo Brdo|Bijelog Brda]] koje je izgubilo susret 2:0.<ref>[https://www.transfermarkt.de/petar-sucic/leistungsdatendetails/spieler/668207/plus/0?saison=&verein=44796&liga=&wettbewerb=&pos=&trainer_id= DETAILLIERTE LEISTUNGSDATEN – GNK Dinamo Zagreb II], [[Transfermarkt]], pristupljeno 16. srpnja 2023.</ref> === Zrinjski Mostar (posudba) === Tijekom sezone 2022./23. Sučić je bio posuđen [[HŠK Zrinjski Mostar|Zrinjskom]].<ref>H. Zilić, [https://sportsport.ba/fudbal/hsk-zrinjski-petar-sucic-posudba/428028 Sučić ponovo u dresu Zrinjskog], Sportsport.ba, objavljeno 17. lipnja 2022., pristupljeno 16. srpnja 2023.</ref> Za Zrinjski je debitirao 6. srpnja 2022. u kvalifikacijskoj utakmici za [[UEFA Liga prvaka|UEFA Ligu prvaka]] protiv [[FC Sheriff Tiraspol|tiraspolskog Sheriffa]] s kojim je Zrinjski igrao 0:0.<ref name="ZRI">[https://www.transfermarkt.de/petar-sucic/leistungsdatendetails/spieler/668207/plus/0?saison=&verein=6808&liga=&wettbewerb=&pos=&trainer_id= DETAILLIERTE LEISTUNGSDATEN – HSK Zrinjski Mostar], [[Transfermarkt]], pristupljeno 16. srpnja 2023.</ref> U [[Premijer liga Bosne i Hercegovine (nogomet)|Premijer ligi]] debitirao je 24. srpnja kada je Zrinjski izgubio 1:2 od [[FK Željezničar Sarajevo|Željezničara]].<ref name="ZRI" /> Svoju prvu utakmicu u [[Nogometni kup Bosne i Hercegovine|kupu]] odigrao je 19. veljače 2023. kada su [[FK Laktaši|Laktaši]] bili poraženi 4:0 u osmini finala.<ref name="ZRI" /> Sa Zrinjskim je osvojio ligu i kup.<ref>Josip Tolić, [https://www.24sata.hr/sport/uzivo-mostarski-derbi-i-visoke-tenzije-u-zenici-zrinjski-protiv-veleza-za-prvu-dvostruku-krunu-911024 Dinamovac je donio Zrinjskom prvu duplu krunu u povijesti! Pao ljuti rival u zeničkom finalu], [[24sata]], objavljeno 17. svibnja 2023., pristupljeno 16. srpnja 2023.</ref> === Dinamo Zagreb === Za prvu momčad Dinama debitirao je 24. lipnja 2023. u prijateljskoj utakmici protiv [[NK Dugo Selo|Dugog Sela]] koje je poraženo s minimalnih 0:1.<ref>[https://gnkdinamo.hr/hr/vijesti/dinamo-pobjedom-uvelicao-100-obljetnicu-osnutka-nk-dugo-selo DINAMO POBJEDOM UVELIČAO 100. OBLJETNICU OSNUTKA NK DUGO SELO], [[GNK Dinamo Zagreb]], objavljeno 24. lipnja 2023., pristupljeno 16. srpnja 2023.</ref> Za prvu momčad službeno je debitirao 15. srpnja u utakmici [[Hrvatski nogometni superkup|Hrvatskog nogometnog superkupa]] u kojoj je Dinamo Zagreb dobio [[HNK Hajduk Split|Hajduk Split]] 1:0.<ref>E. Ganibegović, [https://sportsport.ba/fudbal/petar-sucic-dinamo-debi-trofej/454642 Mladi bh. talenat u debiju za Dinamo oduševio i osvojio trofej: "Nije moglo biti ljepše"], Sportsport.ba, objavljeno 16. srpnja 2023., pristupljeno 16. srpnja 2023.</ref> U [[HNL|HNL-u]] je debitirao šest dana kasnije kada je Dinamo izgubio 1:2 od istog protivnika.<ref name="DIN">[https://www.transfermarkt.de/petar-sucic/leistungsdatendetails/spieler/668207/plus/0?saison=&verein=419&liga=&wettbewerb=&pos=&trainer_id= DETAILLIERTE LEISTUNGSDATEN – GNK Dinamo Zagreb], [[Transfermarkt]], pristupljeno 29. srpnja 2023.</ref> Prvi gol u dresu Dinama postigao je 17. ožujka 2024. u utakmici HNL-a protiv [[NK Rudeš|Rudeša]] koja je završila 0:3.<ref>[https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/klubovi/rudes/video-dinamo-puse-hajduku-za-vratom-dva-modra-zabila-prvijenac-u-hnl-u-ozlijedio-se-baturina-15440005 VIDEO: Dinamo puše Hajduku za vratom! Dva Modra zabila prvijenac u HNL-u, ozlijedio se Baturina], [[Sportske novosti]], objavljeno 17. ožujka 2024., pristupljeno 17. ožujka 2024.</ref> Postigao je gol na svom debiju u [[UEFA Liga prvaka|UEFA Ligi prvaka]] i to protiv [[AS Monaco FC|Monaca]] s kojim je Dinamo 2. listopada igrao 2:2.<ref name="DIN" /> Ostvario je gol i asistenciju 10. svibnja 2025. u ligaškoj utakmici protiv [[NK Slaven Belupo|Slaven Belupa]] kojeg je Dinamo pobijedio 5:0.<ref>Predrag Jurišić, [https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/klubovi/slaven-belupo/kovacevic-brutalno-kaznjen-dinamo-uzvratio-s-kamatom-samo-jedan-dobar-potez-nemocne-mlade-zvijezde-farmaceuta-15582753 Kovačević brutalno kažnjen, Dinamo uzvratio s kamatom, samo jedan dobar potez nemoćne mlade zvijezde Farmaceuta], [[Sportske novosti]], objavljeno 10. svibnja 2025., pristupljeno 10. svibnja 2025.</ref> Svoju posljednju utakmicu za Dinamo odigrao je 25. svibnja kada je postigao gol za konačnih 1:0 protiv [[NK Varaždin Varaždin|Varaždina]] u posljednjem kolu HNL.<ref>[https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/klubovi/dinamo/dinamov-junak-na-oprostaju-od-modrog-dresa-kad-sam-vidio-baturinu-da-place-ni-ja-nisam-mogao-zaustaviti-suze-15587964 Dinamov junak na oproštaju od modrog dresa: ‘Kad sam vidio Zajeca da plače, ni ja nisam mogao zaustaviti suze‘], [[Sportske novosti]], objavljeno 25. svibnja 2025., pristupljeno 25. svibnja 2025.</ref> Za Dinamo Zagreb postigao je 9 golova i 11 asistencija u 75 službenih nastupa.<ref>[https://gnkdinamo.hr/hr/vijesti/clanak/dragi-nas-petre-velika-hvala-naklon-do-poda-i-sretno-u-nastavku-velike-karijere Dragi naš Petre, velika hvala, naklon do poda i sretno u nastavku velike karijere], [[GNK Dinamo Zagreb]], objavljeno 4. lipnja 2025., pristupljeno 4. lipnja 2025.</ref> === Inter Milan === Sučić je 4. lipnja 2025. prešao iz [[GNK Dinamo Zagreb|Dinama]] u [[Inter Milan]] za iznos od 14 milijuna eura.<ref>[https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/transferi/video-dinamo-se-emotivnim-videom-oprostio-od-svog-dragulja-novo-poglavlje-te-ceka-ucini-nas-ponosnima-15591212 VIDEO Dinamo se emotivnim videom oprostio od svog dragulja: ‘Novo poglavlje te čeka, učini nas ponosnima‘], [[Sportske novosti]], objavljeno 4. lipnja 2025., pristupljeno 4. lipnja 2025.</ref> Debitirao je 17. lipnja u utakmici [[FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo 2025.|Svjetskog klupskog prvenstva]] protiv [[C.F. Monterrey|Monterreyja]] koja je završila 1:1.<ref>N.M., [https://www.tportal.hr/sport/clanak/sucic-debitirao-za-inter-sergio-ramos-zabio-gol-talijanskom-velikanu-20250618 Sučić debitirao za Inter, Sergio Ramos zabio gol talijanskom velikanu], Tportal, objavljeno 18. lipnja 2025., pristupljeno 18. lipnja 2025.</ref> U [[Serie A]] debitirao je 25. kolovoza kada je [[Torino FC|Torino]] poražen s visokih 5:0.<ref>Dražen Krušelj, [https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/serie-a/milano-iscekivao-modrica-a-dozivio-sucica-inter-je-dobio-novog-brozovica-15616512 Milano iščekivao Modrića, a doživio Sučića. Inter je dobio novog Brozovića], [[Sportske novosti]], objavljeno 26. kolovoza 2025., pristupljeno 21. siječnja 2026.</ref> Prvi klupski pogodak postigao je 29. listopada u ligaškoj utakmici protiv [[ACF Fiorentina|Fiorentine]] koju je Inter Milan pobijedio 3:0.<ref>[[HINA]], [https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/serie-a/video-mala-majstorija-bivseg-dinamovca-odusevila-i-komentatora-pogledajte-sucicev-prvijenac-za-inter-15637598 VIDEO: Mala majstorija bivšeg dinamovca oduševila i komentatora! Pogledajte Sučićev prvijenac za Inter], [[Sportske novosti]], objavljeno 29. listopada 2025., pristupljeno 31. listopada 2025.</ref> Prvijenac u [[UEFA Liga prvaka|UEFA Ligi prvaka]] postigao je 20. siječnja 2026. kada je Inter izgubio 1:3 od [[Arsenal F.C.|Arsenala]].<ref>[https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-prvaka/pogledajte-fantasticne-brojke-petra-sucica-talijani-salju-jasnu-poruku-treneru-zbog-lose-navike-skidamo-mu-kapu-15663736 Pogledajte fantastične brojke Petra Sučića, Talijani šalju jasnu poruku treneru: ‘Zbog loše navike skidamo mu kapu‘], [[Sportske novosti]], objavljeno 20. siječnja 2026., pristupljeno 21. siječnja 2026.</ref> Ostvario je pogodak i dvije asistencije u uzvratnoj polufinalnoj utakmici [[Coppa Italia|kupa]] u kojoj je [[Como 1907|Como]] izgubio 3:2.<ref>Vito Tomas, [https://www.jutarnji.hr/sportske/nogomet/inter-preokret-como-sucic-calhanoglu-finale-kupa-italije-san-siro-15701213 Vatreni se oglasio nakon spektakla za pamćenje, divi mu se cijela Italija: ‘Remek-djelo!‘], [[Sportske novosti]], objavljeno 21. travnja 2026., pristupljeno 22. travnja 2026.</ref> == Reprezentativna karijera == Sučić je do sada nastupao za reprezentacije Bosne i Hercegovine do 19 i 21 godine.<ref>[https://www.transfermarkt.de/petar-sucic/nationalmannschaft/spieler/668207 LÄNDERSPIELKARRIERE], [[Transfermarkt]], pristupljeno 16. srpnja 2023.</ref>. Dana 20. ožujka 2024. [[FIFA]] je odobrila Sučićev zahtjev za promjenu sportskog državljanstva iz bosanskohercegovačkog u hrvatsko.<ref>[https://www.nacional.hr/stigla-odluka-fifa-e-petar-sucic-moze-nastupiti-za-vatrene/ STIGLA ODLUKA FIFA-E! Petar Sučić može nastupiti za ‘Vatrene’], [[Nacional]], objavljeno 20. ožujka 2024., pristupljeno 22. ožujka 2024.</ref> Za hrvatsku reprezentaciju debitirao je 5. rujna 2024. u utakmici [[UEFA Liga nacija 2024./25.|UEFA Lige nacija 2024./25.]] protiv [[Portugalska nogometna reprezentacija|Portugala]] u kojoj je Hrvatska izgubila 2:1.<ref>Dražen Antolić, [https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-nacija/video-cristiano-ronaldo-rastuzio-hrvatsku-i-ispisao-povijest-vatreni-pali-na-otvaranju-lige-nacija-15499301 VIDEO: Cristiano Ronaldo rastužio Hrvatsku i ispisao povijest, Vatreni pali na otvaranju Lige nacija], [[Sportske novosti]], objavljeno 5. rujna 2024., pristupljeno 5. rujna 2024.</ref> U istom je natjecanju 15. listopada Hrvatska igrala 3:3 s [[Poljska nogometna reprezentacija|Poljskom]]. Tada je u 24. minuti Sučiću za prvijenac u reprezentaciji asistirao njegov klupski suigrač u [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamu]] [[Martin Baturina]] za 1:2, a Baturina je dvije minute kasnije postigao svoj prvi pogodak za reprezentaciju i to na asistenciju Sučića.<ref>[https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-nacija/video-hrvatska-odigrala-ludu-utakmicu-i-prezivjela-preokret-sa-sest-golova-zavrsio-sokantnim-iskljucenjem-15512491 VIDEO: Hrvatska odigrala ludu utakmicu i ‘preživjela‘! Preokret sa šest golova završio šokantnim isključenjem], [[Sportske novosti]], objavljeno 15. listopada 2024., pristupljeno 15. listopada 2024.</ref> Na utakmici protiv UEFA Lige nacija protiv [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuske]] 23. ožujka 2026. s pretrčanih 17.493 metara postavio je rekord hrvatske reprezentacije po pretrčanoj udaljenosti u jednoj utakmici, srušivši rekord [[Marcelo Brozović|Marcela Brozovića]].<ref>{{Citiranje weba|title=Sučić protiv Francuske pretrčao 17.5 kilometara i srušio Brozovićev rekord|url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2654973|access-date=2026-05-27|website=Index.hr}}</ref> == Osobni život == Iako rođen u [[Livno|Livnu]], njegova je obitelj iz [[Kandija (Bugojno, BiH)|Kandije]] kod [[Bugojno|Bugojna]]<ref>[https://artinfo.ba/index.php/sport/40718-mladic-porijeklom-iz-bugojna-novi-clan-dinama Mladić porijeklom iz Bugojna novi član Dinama], artinfo.ba, preuzeto 12. ožujka 2024.</ref> gdje je i odrastao. Njegov bratić [[Luka Sučić]] također je nogometaš.<ref>Andro Polić, [https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/klubovi/dinamo/mladi-talent-postaje-sve-vaznija-karika-dinama-prvijenac-protiv-hajduka-bio-bi-mi-najdrazi-gol-karijere-15403226 Mladi talent postaje sve važnija karika Dinama: ‘Prvijenac protiv Hajduka bio bi mi najdraži gol karijere‘], [[Sportske novosti]], objavljeno 10. prosinca 2023., pristupljeno 8. ožujka 2024.</ref> == Priznanja == === Klupska === ;Zrinjski Mostar * [[Premijer liga Bosne i Hercegovine (nogomet)|Premijer liga]] '''(1):''' 2022./23. * [[Nogometni kup Bosne i Hercegovine]] '''(1):''' 2022./23. ;Dinamo Zagreb * [[HNL]] '''(1):''' [[HNL 2023./24.|2023./24.]] * [[Hrvatski nogometni kup]] '''(1):''' [[Hrvatski nogometni kup 2023./24.|2023./24.]] * [[Hrvatski nogometni superkup]] '''(1):''' 2023. ;Inter Milan * [[Serie A]] '''(1):''' [[Serie A 2025./26.|2025./26.]] * [[Coppa Italia]] '''(1):''' 2025./26. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [https://www.transfermarkt.de/petar-sucic/profil/spieler/668207 Profil], [[Transfermarkt]] {{Sastav Hrvatska 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|2003||Sučić, Petar}} [[Kategorija:Hrvatski fudbaleri]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Dinamo Zagreba]] [[Kategorija:Fudbaleri Zrinjskog]] [[Kategorija:Fudbaleri Intera]] [[Kategorija:Biografije, Livno]] ix09hwexfi8no0t49wm6k2r0dc4fymt 0 4723472 42655418 42647639 2026-07-15T15:03:12Z Edgar Allan Poe 29250 42655418 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Mahmud Saber<br>{{nobold|{{small|مَحْمُود صَابِر عَبْد الْمُحْسِن حَسَنْ عَبْد الْمُحْسِن}}}} | slika = Mahmoud Saber Argentina v Egypt 7 July 2026-013.jpg | slika_širina = | punoime = Mahmud Saber Abdulmohsen Hasan Abdulmohsen | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|2001|7|30|hr=da}} | rodnigrad = {{flagicon|EGI}} [[Disuk]] | rodnadržava = [[Egipat]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.70 m | pozicija = centralni vezni | trenutniklub = {{flagicon|EGI}} [[ZED FC|ZED]] {{small|(posudba)}} | brojnadresu = 77 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2018 – 2020 | klubovi1 = {{flagicon|EGI}} [[Nugum]] | nastupi(golovi)1 = 2 (0) | godine2 = 2020 – | klubovi2 = {{flagicon|EGI}} [[Pyramids FC|Pyramids]] | nastupi(golovi)2 = 44 (6) | godine3 = 2023 – 2024 | klubovi3 = → {{flagicon|EGI}} [[ZED FC|ZED]] | nastupi(golovi)3 = 8 (1) | godine4 = 2025 – | klubovi4 = → {{flagicon|EGI}} [[ZED FC|ZED]] | nastupi(golovi)4 = 12 (2) | godine5 = | klubovi5 = | nastupi(golovi)5 = | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2024 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|EGI}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 16 (2) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 28.6.2026 }} '''Mahmud Saber Abdulmohsen Hasan Abdulmohsen''' ([[arapski]]: مَحْمُود صَابِر عَبْد الْمُحْسِن حَسَنْ عَبْد الْمُحْسِن; [[Disuk]], [[30. srpnja]] [[2001.]]), [[egipat]]ski nogometaš i reprezentativac koji igra kao vezni igrač. Karijeru je započeo u [[Nugum]]u, nakon čega prelazi u [[Pyramids FC|Pyramids]], s tim da je [[2025.]] otišao na posudbu u [[ZED FC|ZED]], gdje igra i danas. Nakon nastupa za olimpijsku reprezentaciju, Saber je [[2024.]] godine debitirao za [[Fudbalska reprezentacija Egipta|seniorsku reprezentaciju Egipta]], s kojom je nastupio i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|FIFA Svjetskom prvenstvu 2026.]] godine. {{Sastav Egipat 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|2001||Saber, Mahmud}} [[Kategorija:Egipatski fudbaleri]] [[Kategorija:Olimpijski fudbaleri]] [[Kategorija:Olimpijci na Ljetnim olimpijskim igrama 2024.]] q4wzszuleoduxrp4boyqjz3y7aa6qfp 0 4723598 42655420 42649015 2026-07-15T15:04:32Z Edgar Allan Poe 29250 42655420 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Rami Rabia<br>{{small|{{nobold|رامي هشام عبد العزيز مصطفى ربيعة}}}} | slika = Ramy Rabia Argentina v Egypt 7 July 2026-223.jpg | slika_širina = | punoime = {{nowrap|Rami Hišam Abdulaziz Mustafa Rabia}} | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|1993|5|20|hr=da}} | rodnigrad = {{flagicon|EGI}} [[Kairo]] | rodnadržava = [[Egipat]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.83 m | pozicija = stoper | trenutniklub = {{flagicon|UAE}} [[Al-Ein (fudbalski klub)|Al-Ein]] | brojnadresu = 25 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2010 – 2014 | klubovi1 = {{flagicon|EGI}} [[Al-Ahli (fudbalski klub)|Al-Ahli]] | nastupi(golovi)1 = 26 (2) | godine2 = 2014 – 2015 | klubovi2 = {{flagicon|POR}} [[Sporting CP]] | nastupi(golovi)2 = 0 (0) | godine3 = 2015 – 2025 | klubovi3 = {{flagicon|EGI}} [[Al-Ahli (fudbalski klub)|Al-Ahli]] | nastupi(golovi)3 = 162 (9) | godine4 = 2025 – | klubovi4 = {{flagicon|UAE}} [[Al-Ein (fudbalski klub)|Al-Ein]] | nastupi(golovi)4 = 11 (0) | godine5 = | klubovi5 = | nastupi(golovi)5 = | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2012 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|EGI}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 48 (6) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 4.7.2026 }} '''Rami Hišam Abdulaziz Mustafa Rabia''' ([[arapski]]: رامي هشام عبد العزيز مصطفى ربيعة; [[Kairo]], [[20. svibnja]] [[1993.]]), [[egipat]]ski nogometaš i reprezentativac koji igra na poziciji stopera. Trenutno igra za [[Al-Ein (fudbalski klub)|Al-Ein]] u [[UAE|Ujedinjenim Arapskim Emiratima]]. Karijeru je započeo u [[Al-Ahli (fudbalski klub)|Al-Ahliju]], za čiju je prvu momčad debitirao [[2010.]] godine u dobi od 17 godina. Tada se smatrao jednim od najperspektivnijih egipatskih igrača te je privlačio pažnju po Europi, a [[2014.]] godine potpisao je za [[Sporting CP]]. Tamo se nije snašao te se nakon samo jedne sezone i tri nastupa za prvu momčad vratio u [[Al-Ahli (fudbalski klub)|Al-Ahli]]. Od [[2025.]] godine igra za [[Al-Ein (fudbalski klub)|Al-Ein]]. Za [[Fudbalska reprezentacija Egipta|reprezentaciju Egipta]] debitirao je [[2012.]] godine. {{Sastav Egipat 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1993||Rabia, Rami}} [[Kategorija:Egipatski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Sportinga]] [[Kategorija:Biografije, Kairo]] qon2v93g0n8h23eau33q10k2abkvu0z 0 4723599 42655419 42649019 2026-07-15T15:04:08Z Edgar Allan Poe 29250 42655419 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Hosam Abdelmagid<br>{{nobold|{{small|حسام عبد المجيد عبد السلام عبد المجيد}}}} | slika = Hossam Abdelmaguid Argentina v Egypt 7 July 2026-006.jpg | slika_širina = | punoime = {{nowrap|Hosam Abdelmagid Abdelsalam Abdelmagid}} | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|2001|4|30}} | rodnigrad = {{flagicon|EGI}} [[Giza]] | rodnadržava = [[Egipat]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.93 m | pozicija = stoper | trenutniklub = {{flagicon|EGI}} [[Zamalek (fudbalski klub)|Zamalek]] | brojnadresu = 5 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2020 – | klubovi1 = {{flagicon|EGI}} [[Zamalek (fudbalski klub)|Zamalek]] | nastupi(golovi)1 = 145 (10) | godine2 = | klubovi2 = | nastupi(golovi)2 = | godine3 = | klubovi3 = | nastupi(golovi)3 = | godine4 = | klubovi4 = | nastupi(golovi)4 = | godine5 = | klubovi5 = | nastupi(golovi)5 = | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2023 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|EGI}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 15 (0) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 4.7.2026 }} '''Hosam Abdelmagid Abdelsalam Abdelmagid''' ([[arapski]]: حسام عبد المجيد عبد السلام عبد المجيد; [[Giza]], [[30. travnja]] [[2001.]]), [[egipat]]ski nogometaš i reprezentativac koji igra kao stoper. Profesionalnu karijeru započeo je [[2020.]] godine u [[Zamalek (fudbalski klub)|Zamaleku]], gdje igra i danas. Za [[Fudbalska reprezentacija Egipta|reprezentaciju Egipta]] debitirao je [[2023.]] godine te je sudjelovao na nekoliko međunarodnih natjecanja, uključujući i [[Ljetne olimpijske igre 2024.|Olimpijadu 2024.]] godine te [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.]] godine. {{Sastav Egipat 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|2001||Abdelmagid, Hosam}} [[Kategorija:Egipatski fudbaleri]] [[Kategorija:Olimpijski fudbaleri]] [[Kategorija:Olimpijci na Ljetnim olimpijskim igrama 2024.]] 9f06uj1l32519ount3qoo8bhxwk2el8 0 4723636 42655416 42651724 2026-07-15T15:02:14Z Edgar Allan Poe 29250 42655416 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Jaser Ibrahim<br>{{small|{{nobold|يَاسِر إبرَاهِيْم أَحمَد الْحَنَفِي}}}} | slika = Yasser Ibrahim Argentina v Egypt 7 July 2026-098.jpg | slika_širina = | punoime = | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|1993|2|10|hr=da}} | rodnigrad = {{flagicon|EGI}} [[Mansura]] | rodnadržava = [[Egipat]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.85 m | pozicija = stoper | trenutniklub = {{flagicon|EGI}} [[Al-Ahli (fudbalski klub)|Al-Ahli]] | brojnadresu = 6 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2011 – 2013 | klubovi1 = {{flagicon|EGI}} [[Al-Mansura (fudbalski klub)|Al-Mansura]] | nastupi(golovi)1 = | godine2 = 2013 – 2015 | klubovi2 = {{flagicon|EGI}} [[Zamalek (fudbalski klub)|Zamalek]] | nastupi(golovi)2 = 10 (1) | godine3 = 2014 – 2015 | klubovi3 = → {{flagicon|EGI}} [[Smauhha (fudbalski klub)|Smuhha]] | nastupi(golovi)3 = 18 (0) | godine4 = 2015 – 2018 | klubovi4 = {{flagicon|EGI}} [[Smauhha (fudbalski klub)|Smuhha]] | nastupi(golovi)4 = 80 (1) | godine5 = 2019 – | klubovi5 = {{flagicon|EGI}} [[Al-Ahli (fudbalski klub)|Al-Ahli]] | nastupi(golovi)5 = 83 (3) | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2022 – | nacionalninastupi(golovi)1 = 21 (2) | nacionalneekipe1 = {{NogRep|EGI}} | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 7.7.2026 }} '''Jaser Ibrahim Ahmad al-Hanafi''' ([[arapski]]: يَاسِر إبرَاهِيْم أَحمَد الْحَنَفِي; [[Mansura]], [[10. veljače]] [[1993.]]), [[egipat]]ski nogometaš i reprezentativac koji igra na poziciji stopera. Od početka profesionalne karijere [[2011.]] godine igra u [[Egipat|Egiptu]], a trenutno igra za [[Al-Ahli (fudbalski klub)|Al-Ahli]]. Za [[Fudbalska reprezentacija Egipta|reprezentaciju Egipta]] debitirao je [[2022.]] godine te je sudjelovao na nekoliko međunarodnih natjecanja. {{Sastav Egipat 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1993||Ibrahim, Jaser}} [[Kategorija:Egipatski fudbaleri]] akdhppe0dbfv8d7e6g2j8uqzkdcjbrn 0 4723795 42655616 42655174 2026-07-16T02:21:04Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42655616 wikitext text/x-wiki '''Entoza''' (od [[starogrčki jezik|grčkog]] ἐντός ''entos'', "unutar" i -ωσις ''-osis'', "proces razvoja") je invazija žive ćelije u [[citoplazma|citoplazmu]] druge ćelije.<ref name="Janssen 2011">{{cite journal|last=Janssen|first=Aniek|author2=Rene H. Medema|title=Entosis: aneuploidy by invasion|journal=Nature Cell Biology|date=1 March 2011|volume=13|issue=3|pages=199–201|doi=10.1038/ncb0311-199|pmid=21364569|s2cid=13198876}}</ref> Proces su otkrili Overholtzer ''et al.'', kako je objavljeno u časopisu ''[[Cell (časopis)|Cell]]''.<ref name="Overholtzer 2007">{{cite journal|last=Overholtzer|first=Michael|author2=Arnaud A. Mailleux |author3=Ghassan Mouneimne |author4=Guillaume Normand |author5=Stuart J. Schnitt |author6=Randall W. King |author7=Edmund S. Cibas |author8=Joan S. Brugge |title=A Nonapoptotic Cell Death Process, Entosis, that Occurs by Cell-in-Cell Invasion|journal=Cell|date=30 November 2007|volume=131|issue=5|pages=966–979|doi=10.1016/j.cell.2007.10.040 |pmid=18045538|s2cid=16074283|doi-access=free}}</ref> Entotičke ćelije, koje se također nazivaju strukture "ćelija u ćeliji", nastaju gubitkom vezanosti za [[vanćelijski matriks]] (ECM). Ova internalizacija jedne ćelije od strane druge zavisi od [[adhezijski spoj|adhezijskih spojeva]] i pokreće je [[Ro familija GTPaza|Rho]]-zavisni proces, koji uključuje [[polimerizacija|polimerizaciju]] [[aktin]]a i aktivnost [[miozin]]a II u internaliziranoj ćeliji.<ref name="Overholtzer 2007" /> Adhezijski spojevi povezuju ćelije zajedno vezivanjem [[Transmembranski protein|transmembranskih proteinskih]] kompleksa [[kadherin]]a susjednih ćelija sa [[citoskelet]]om. Kada se određene vrste ćelija odvoje od ECM-a i izgube adheziju, sila sabijanja između susjednih ćelija može uzrokovati da se naguraju u svoje susjede, formirajući prepoznatljive strukture "ćelija u ćeliji".<ref name="Memorial 2009" /> Iako se strukture "ćelija u ćeliji" obično odnose na interakciju između dvije susjedne ćelije, uočena je i entoza koja uključuje više od dvije ćelije. U slučaju entotičke strukture formirane između tri ćelije, ona u sredini djeluje istovremeno i kao internalizirajuća i kao vanjska ćelija-domaćin.<ref name="Memorial 2009">{{cite web|last=Overholtzer|first=Michael|title=An Interview with Michael Overholtzer|work=Memorial Sloan-Kettering Cancer Center|url=http://www.mskcc.org/research/lab/michael-overholtzer/interview-michael-overholtzer|access-date=14 April 2012|archive-date=2012-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205200921/http://www.mskcc.org/research/lab/michael-overholtzer/interview-michael-overholtzer|url-status=dead}}</ref> [[Aneuploidija]], stanje u kojem [[Hromatidno nerazdvajanje|nerazdvajanje]] hromosoma dovodi do nastanka [[gamet]]a s abnormalnim brojem [[hromosom]]a,<ref name="Alberts 2010">{{cite book|last=Alberts|first=Bruce|title=Essential Cell Biology, 3rd Ed|year=2010|publisher=Garland Science, Taylor & Francis Group, LLC|location=New York, NY|isbn=978-0-8153-4129-1|pages=662–663}}</ref> jedan je od najčešćih fenotipova ljudskih tumora. Osnovni uzrok aneuploidije i dalje je predmet velikih rasprava; međutim, pokazalo se da entoza remeti [[citokineza|citokinezu]] (citoplazmatsku diobu) i pokreće stvaranje aneuploidnih ćelija.<ref name="Janssen 2011" /> To bi bilo u skladu s prethodnim istraživanjima, budući da su strukture "ćelija u ćeliji" široko uočene u fokusiranim istraživanjima mnogih ljudskih tumora, uključujući karcinome pluća, dojke i endometrija.<ref name="Overholtzer 2007" /> Ćelija zarobljena entozom je u početku živa i može se dijeliti unutar ćelije koja ju je obavila. Ponekad, ćelija-domaćin će osloboditi entotsku ćeliju,<ref>{{Cite journal|last1=Nirmala|first1=J. Grace|last2=Lopus|first2=Manu|date=April 2020|title=Cell death mechanisms in eukaryotes|journal=Cell Biology and Toxicology|volume=36|issue=2|pages=145–164|doi=10.1007/s10565-019-09496-2|issn=1573-6822|pmid=31820165|s2cid=208869679}}</ref> ali većina internaliziranih ćelija na kraju bude ubijena.<ref name="Memorial 2009" /> Normalne ćelije mogu se same ubiti putem [[apoptoza|apoptoze]], nakon čega slijedi programirano obavijanje i [[fagocitoza|fagocitna]] ingestija ostataka jedne ćelije od strane druge. Entoza se uveliko razlikuje od apoptoze po tome što entotički proces pokazuje ponašanje koje više podsjeća na invaziju ćelije nego na njeno obavijanje.<ref name="Overholtzer 2007" /> == Opći mehanizam == Proces entoze počinje kada [[epitel]]ne ćelije formiraju [[adhezijski spoj|adhezijske spojeve]], nakon čega slijedi pokretanje aktomiozinske kontraktilnosti. Nastanak mehaničkog stresa pokreće obuhvatanje jedne ćelije susjednom ćelijom. Nakon internalizacije, unutrašnja ćelija obično biva ubijena i probavljena od strane vanjske. Ovaj proces uključuje nekanonsku autofagiju, formiranje [[lizosom]]a i oporavak hranjivih tvari. Novi putevi razgradnje i signalni putevi se koriste tokom procesa ubijanja i probave unutrašnjih ćelija.<ref name=DurganFlorey2018>{{cite journal |last1=Durgan |first1=J. |last2=Florey |first2=O. |title=Cancer cell cannibalism: Multiple triggers emerge for entosis |journal=Biochimica et Biophysica Acta (BBA) - Molecular Cell Research |date=June 2018 |volume=1865 |issue=6 |pages=831–841 |doi=10.1016/j.bbamcr.2018.03.004 |pmid=29548938 |doi-access=free }}</ref> == Entoza kod raka == [[File:Entosis.jpg|thumb|390x390px|Okidači i posljedice entoze kod raka<ref>{{Cite journal|last1=Durgan|first1=Joanne|last2=Tseng|first2=Yun-Yu|last3=Hamann|first3=Jens C|last4=Domart|first4=Marie-Charlotte|last5=Collinson|first5=Lucy|last6=Hall|first6=Alan|last7=Overholtzer|first7=Michael|last8=Florey|first8=Oliver|date=2017-07-11|editor-last=Yap|editor-first=Alpha|title=Mitosis can drive cell cannibalism through entosis|journal=eLife|volume=6|article-number=e27134|doi=10.7554/eLife.27134|pmid=28693721|issn=2050-084X|pmc=5505699 |doi-access=free }}</ref>]] Utvrđeno je da je entoza drugačiji mehanizam kojim ćelije raka formiraju strukture "ćelija u ćeliji" na mjestima [[tumor]]a. Proces entoze u ćelijama raka posredovan je putem E-kadherina i P-kadherina. Budući da kadherini obično stvaraju homolitičke ćelijske spojeve, smatra se da se proces uglavnom odvija između homolognih ćelija. Nakon posredovanja u adheziji ćelija uz ćelije, obuhvaćene ćelije ubrzavaju vlastito preuzimanje u susjednu ćeliju. Osim toga, promoviraju proces ingestije polimerizacijom aktina i kontrakcijom miozina. Kontrakcija aktomiozina invazivne (vanjske) ćelije regulirana je kontrolorima ili ćelijskom napetošću kao što je [[Transformirajući protein RhoA|RhoA]]; nadalje, oni akumuliraju aktin i miozin u [[ćelijski korteks|ćelijskom korteksu]] što stvara mehaničku napetost koja pokreće mehanizam invazije ćelije u ćeliju. Mehanizam entoze može potencijalno imati značajnu energetsku implikaciju u ćelijama raka u poređenju s drugim mehanizmima ćelijske smrti i obuhvatanja. Ključni dio procesa je aktivno učešće ćelija koje vrše invaziju, što se ne dešava u drugim oblicima obuhvatanja ćelija. Ovo omogućava mehanizmu da selektivno cilja žive ćelije, isključujući one koje su mrtve ili neživu materiju (poput ćelijskih ostataka). Nakon internalizacije, obuhvaćene ćelije ubija ćelija-domaćin nakon sazrijevanja entotičke [[vakuola|vakuole]] koja enkapsulira entotičku ćeliju. Sazrijevanje entotičke vakuole uključuje modifikaciju proteinima autofagijskog puta, nakon čega slijedi fuzija lizosoma i smrt unutrašnjih ćelija, kao i degradacije unutar ćelije-domaćina. U ovom mehanizmu, proteini autofagijskog puta igraju važnu ulogu hvatanjem ekstracelularnih hranjivih tvari rasutih usljed smrti unutrašnje ćelije. Internalizirane ćelije također mogu proći kroz alternativne sudbine poput apoptoze ili bijega iz ćelije-domaćina bez ozljeda. U kliničkim uzorcima raka pronađeni su dokazi o fragmentaciji DNK, koji ukazuju na to da neapoptotička ćelijska smrt može biti česta sudbina entotičkih ćelija kod ljudskih karcinoma.<ref>{{cite journal |last1=Fais |first1=Stefano |last2=Overholtzer |first2=Michael |title=Cell-in-cell phenomena in cancer |journal=Nature Reviews Cancer |date=12 November 2018 |volume=18 |issue=12 |pages=758–766 |doi=10.1038/s41568-018-0073-9 |pmid=30420767 |s2cid=53280583 }}</ref> Entoza je u korelaciji s lošijom prognozom raka kod karcinoma pločastih ćelija glave i vrata, analnog karcinoma, adenokarcinoma pluća, duktalnog karcinoma pankreasa i nekih duktalnih karcinoma dojke.<ref>{{cite journal |last1=Mlynarczuk-Bialy |first1=Izabela |last2=Dziuba |first2=Ireneusz |last3=Sarnecka |first3=Agnieszka |last4=Platos |first4=Emilia |last5=Kowalczyk |first5=Magdalena |last6=Pels |first6=Katarzyna K. |last7=Wilczynski |first7=Grzegorz M. |last8=Wojcik |first8=Cezary |last9=Bialy |first9=Lukasz P. |title=Entosis: From Cell Biology to Clinical Cancer Pathology |journal=Cancers |date=1 September 2020 |volume=12 |issue=9 |page=2481 |doi=10.3390/cancers12092481 |pmid=32883000 |pmc=7563411|doi-access=free }}</ref> Kod [[rak dojke|raka dojke]], entoza korelira sa dva klasična prognostička faktora raka dojke (HER2 i Ki67).<ref> Dziuba, Ireneusz; Gawel, Agata M; Tyrna, Paweł ; Machtyl, Jędrzej; Olszanecka, Monika; Pawlik, Andrzej; Wójcik, Cezary; Bialy, Lukasz P; Mlynarczuk-Bialy, Izabela. "Homotypic Entosis as a Potential Novel Diagnostic Marker in Breast Cancer" Int. J. Mol. Sci. 2023, 24(7), 6819; https://doi.org/10.3390/ijms24076819</ref> U analizi entoze kliničkog slučaja - proračuni učestalosti entoze pokazali su da je najčešća tokom formiranja [[metastaza]]; s druge strane, kada je neoplastični proces veoma uznapredovao, učestalost entotskih struktura se smanjuje, što ukazuje na to da je ona reguliean proces koji varira u zavisnosti od stadija.<ref> Dziuba, Ireneusz; Gawel, Agata M; Tyrna, Paweł ; Rybczynska, Jolanta; Bialy, Lukasz P; Mlynarczuk-Bialy, Izabela. "Fate of Entosis: From the Beginning to the End in Untreated Advanced Breast Cancer" Int J Mol Sci. 2023 ;24(15):12142; doi: 10.3390/ijms241512142. https://www.mdpi.com/1422-0067/24/15/12142</ref> == Videi == * Entoza: proces invazije i smrti ćelija u ćeliji: https://hms.harvard.edu/news-events/multimedia/entosis * Entoza PC-3 ćelija raka prostate: https://www.youtube.com/watch?v=R5zNk0uXJHA * Kada ćelije napadnu: entoza: https://www.youtube.com/watch?v=fJxA-XoAK-A == Povezano == * [[Apoptoza]] * [[Autošiza]] * [[Nekroza]] * [[Autofagija]] * [[Emperipoleza]] == Reference == {{reflist}} [[Kategorija:Celularna biologija]] a6s9jhexvq4difunyv1sxwxj2txqw74 0 4723805 42655522 2026-07-15T20:49:10Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Anthony Gordon | slika = Anthony Gordon England v Ghana 23 June 2026-017.jpg | slika_širina = | punoime = Anthony Michael Gordon | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|2001|2|24|hr=da}} | rodnigrad = {{nowrap|{{flagicon|UK}} [[Liverpool]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]]}} | rodnadržava = | datumsmr... 42655522 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Anthony Gordon | slika = Anthony Gordon England v Ghana 23 June 2026-017.jpg | slika_širina = | punoime = Anthony Michael Gordon | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|2001|2|24|hr=da}} | rodnigrad = {{nowrap|{{flagicon|UK}} [[Liverpool]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]]}} | rodnadržava = | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.83 m | pozicija = krilo | trenutniklub = {{flagicon|ŠPA}} [[FC Barcelona|Barcelona]] | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2017 – 2023 | klubovi1 = {{flagicon|ENG}} [[Everton F.C.|Everton]] | nastupi(golovi)1 = 65 (7) | godine2 = 2021 | klubovi2 = {{nowrap|→ {{flagicon|ENG}} [[Preston North End F.C.|Preston North End]]}} | nastupi(golovi)2 = 11 (0) | godine3 = {{nowrap|2023 – 2026&nbsp;&nbsp;&nbsp;}} | klubovi3 = {{flagicon|ENG}} [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] | nastupi(golovi)3 = 111 (24) | godine4 = 2026 – | klubovi4 = {{flagicon|ŠPA}} [[FC Barcelona|Barcelona]] | nastupi(golovi)4 = 0 (0) | godine5 = | klubovi5 = | nastupi(golovi)5 = | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2024 – | nacionalneekipe1 = {{fb|ENG}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 25 (5) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 15.7.2026 }} '''Anthony Michael Gordon''' ([[Liverpool]], [[24. veljače]] [[2001.]]), [[Engleska|engleski]] nogometaš i reprezentativac koji igra na poziciji krila. Karijeru je započeo kao igrač [[Everton F.C.|Evertona]], nakon čega se profilirao u [[Newcastle United F.C.|Newcastle Unitedu]]. Od [[2026.]] godine član je [[FC Barcelona|Barcelone]]. Za [[Fudbalska reprezentacija Engleske|reprezentaciju Engleske]] debitirao je [[2024.]] godine, a prvo veliko natjecanje bio mu je [[UEFA Euro 2024.]] godine, na kojem je s reprezentacijom osvojio drugo mjesto. Na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Svjetskom prvenstvu 2026.]] godine postigao je gol u polufinalnoj utakmici protiv [[Fudalska reprezentacija Argentine|Argentine]], koji je Englezima donio prednost od 1:0. {{Sastav Engleska 2024 EP}} {{Sastav Engleska 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|2001||Gordon, Anthony}} 7cm49ovqk1908dq0741kmr3gpmwe3cz 42655523 42655522 2026-07-15T20:50:20Z Edgar Allan Poe 29250 +[[Kategorija:Engleski fudbaleri]]; +[[Kategorija:Fudbaleri Evertona]]; +[[Kategorija:Fudbaleri Newcastle Uniteda]]; +[[Kategorija:Fudbaleri Barcelone]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42655523 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Anthony Gordon | slika = Anthony Gordon England v Ghana 23 June 2026-017.jpg | slika_širina = | punoime = Anthony Michael Gordon | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|2001|2|24|hr=da}} | rodnigrad = {{nowrap|{{flagicon|UK}} [[Liverpool]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]]}} | rodnadržava = | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.83 m | pozicija = krilo | trenutniklub = {{flagicon|ŠPA}} [[FC Barcelona|Barcelona]] | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2017 – 2023 | klubovi1 = {{flagicon|ENG}} [[Everton F.C.|Everton]] | nastupi(golovi)1 = 65 (7) | godine2 = 2021 | klubovi2 = {{nowrap|→ {{flagicon|ENG}} [[Preston North End F.C.|Preston North End]]}} | nastupi(golovi)2 = 11 (0) | godine3 = {{nowrap|2023 – 2026&nbsp;&nbsp;&nbsp;}} | klubovi3 = {{flagicon|ENG}} [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] | nastupi(golovi)3 = 111 (24) | godine4 = 2026 – | klubovi4 = {{flagicon|ŠPA}} [[FC Barcelona|Barcelona]] | nastupi(golovi)4 = 0 (0) | godine5 = | klubovi5 = | nastupi(golovi)5 = | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2024 – | nacionalneekipe1 = {{fb|ENG}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 25 (5) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 15.7.2026 }} '''Anthony Michael Gordon''' ([[Liverpool]], [[24. veljače]] [[2001.]]), [[Engleska|engleski]] nogometaš i reprezentativac koji igra na poziciji krila. Karijeru je započeo kao igrač [[Everton F.C.|Evertona]], nakon čega se profilirao u [[Newcastle United F.C.|Newcastle Unitedu]]. Od [[2026.]] godine član je [[FC Barcelona|Barcelone]]. Za [[Fudbalska reprezentacija Engleske|reprezentaciju Engleske]] debitirao je [[2024.]] godine, a prvo veliko natjecanje bio mu je [[UEFA Euro 2024.]] godine, na kojem je s reprezentacijom osvojio drugo mjesto. Na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Svjetskom prvenstvu 2026.]] godine postigao je gol u polufinalnoj utakmici protiv [[Fudalska reprezentacija Argentine|Argentine]], koji je Englezima donio prednost od 1:0. {{Sastav Engleska 2024 EP}} {{Sastav Engleska 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|2001||Gordon, Anthony}} [[Kategorija:Engleski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Evertona]] [[Kategorija:Fudbaleri Newcastle Uniteda]] [[Kategorija:Fudbaleri Barcelone]] 12j7s3y1ywu6kxvmb3ma0g4fg8bg8tp 0 4723806 42655540 2026-07-15T21:32:36Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[CAF]] 42655540 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[CAF]] bs6vwcwhuj8qijmp834h6cc61bituve 0 4723808 42655543 2026-07-15T21:36:58Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Trofej Artemio Franchi]] na [[Finalissima]] 42655543 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Finalissima]] dj0u7sz2p0oxuz1ajb4x90tk00skk9e 0 4723810 42655590 2026-07-16T01:30:46Z SrpskiAnonimac 101643 SrpskiAnonimac premješta stranicu [[Min (razvrstavanje)]] na [[Min]] 42655590 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Min]] om2ursytm44hewmkrcsn5efet3664cq 0 4723811 42655697 2026-07-16T04:27:01Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Kraljova Ljehota]] na [[Kráľova Lehota]] 42655697 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Kráľova Lehota]] 59528zyb57a8tpj3oev4qia98t21dns 1 4723812 42655699 2026-07-16T04:27:01Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Razgovor:Kraljova Ljehota]] na [[Razgovor:Kráľova Lehota]] 42655699 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Razgovor:Kráľova Lehota]] j171skx9vwluv2dzzgnumck754x1mvi 14 4723814 42655858 2026-07-16T09:25:01Z Vipz 151311 Nova stranica: {{Commonscat|User isv}} [[Kategorija:Babel]] 42655858 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|User isv}} [[Kategorija:Babel]] opzi8uqouvqafdtlg75icpqtkco6zjl 42655859 42655858 2026-07-16T09:26:42Z Vipz 151311 42655859 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|User isv}} Ovi korisnici/ce govore [[međuslavenski jezik|međuslavenskim jezikom]]. [[Kategorija:Babel]] bl9qrh4pluj8qllzptcwtpquk56zjep